Прочитайте PROVERBIOS 1

PROVERBIOS1

¹Re' taqe i na'ojb'al wili ruq'orom chaloq i Salomón xwihik cho chi reyil Israel, rak'uun reey David.

²Xutz'ihb'aaj, reh chi naa rureqariik chi riij i nimaq kiwach na'ojb'al. Eh chi naa rutijiik iib', chi naa runaab'jiik i holohaq laj na'ojb'al,³chi naa rutijiik iib', naa ruwihiik na'ojb'al. Eh chi naa ruwihiik rukorkiil wach k'uxliis, chi re' korik naa rub'aan,⁴reh chi naa ruwihiik kina'ojb'al i ma' xta kina'ojb'al. Reh chi re' taqe k'ijolaq, xa re' chik i holohik neenkikapaaj rub'aan.⁵Eh noq naa rib'iram taqe i na'ojb'al wili i wilik runa'ojb'al, naa rureqem ruman i runa'ojb'al. Eh reht'al chik i naa rub'anam.⁶Reh chi neerureq chi riij inkiq'or i wilik kina'ojb'al. Eh nee rureq chi riij aha' wilik i ma' inki a'n ta ruch'ob'ariik rub'ehel.

⁷Re' raa' ri'sil i na'ojb'al re' i ruyohljiik i QaJaaw Dios. Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al inkixowaaj wach i holohik laj na'ojb'al, i tijinik imb'aan. Re' K'uhb'alinik chi naa rub'aan i holohik laj na'ojb'al⁸Hat wak'uun noq wilkaat, chab'iraj i naa nuq'orom aweh, chak'am naah aatijiik i rub'an aawajaaw. Eh maaq'eb' chi riij ak'ux aak'uhb'aaljiik i rub'an aatuut.⁹Ruum re' taqe re' xiik' naah loq'il cha weh, je' naa jino'q aakorona reh wach anaah, je' naa aakarena chawalaq.¹⁰Hat wak'uun noq wilkaat, wila' xatkaaj kijot'om taqe i aj mahk maayeew q'ab' keh.¹¹Eh xkiq'or-oq aweh chi je' wili: Taq chiqiij qaq'at chaloq i xa awach pa' ineenik'ik pamb'eeh, neenqakansaj atoob' ta wilik ma' chih ru mahk.¹²Neenqik'saj i qak'aah chikinaah, neenqab'iq' taqe chi manlik kiwach, je' rukab' noq i rub'iq' i kamnaq i chaamlaj jul.¹³Chi je' re', neenqaq'uch i chib'ih keh, eh ma' k'isiin ta nee qoh b'ehoomrik. Korehtaal neenujik i qapaat ruum i chib'ih qeh.¹⁴Taq chiqiij, cha a'n rusuqkiil inqa'an rusuqkiil i hoj. Eh chamol wach i atumiin quuk', inko'q taqe aweh.¹⁵Re' hat wak'uun noq wilkaat maak'ulaa' ojik chikiij. Chawesaj la' awiib' chuwach i kiyiib' wach b'eeh.¹⁶Ruum re' keh xankinik'eej chik kiq'iij chub'anariik i yiib' wach na'ojb'al. Eh je' wo' chukanteesjiik i kas kichaaq'.¹⁷Re' i q'atooj inki a'n xama' xta inokik wii', chawil i tz'ikin wila' xrilow i xirob' xama' nee ta wo' chik inqajik ar.¹⁸Eh ruuk' taqe inki a'n re' re', xa re' keh inkikansaj kiib'. Eh inkiyeew panyohb'aal i kik'achariik.¹⁹Je' re' inkik'ul noq inooj kuxoq taqe i k'axal wach b'ehomal. Ruum i re', inkiyeew kiib' pankimik.

²⁰Re' taqe i holohik laj na'ojb'al kow k'ahchi' ruq'orariik rib'iral chupaam taqe i nim b'eeh, eh xilak taq b'eeh.²¹Eh k'ahchi' ruq'orariik chupaam taqe ye'aab' inkimol wii' kiib' i tinamit. K'ahchi' ruq'orariik chupaam taqe i ookb'al reh i tinamit.²²Eh ¿kojaruuj taq inakanaa' rub'aan taqe na'ojb'al xama' xta ruk'am chaloq? Eh ¿Mi nee taq inareq rusuqkiil ak'ux ruuk' i rukaqse'ljiik i korik taq i na a'n? ¿Mi juneliik ma' naa ta ruponiik taq panaq'awach re' i holohik laj na'ojb'al?²³Chab'iraj taq aak'uhb'aaljiik i nub'an, chi je' re' nee taq i nuyeew aweh i holohik laj na'ojb'al. Eh nee taq i nuyeew aweh chi naab'jik taqe i ruq'or i nuk'uhb'aal.²⁴Eh noq xnusik' naq taq chaawach chi naa taq kinanimam re' taq i hat ma' xawaaj ta taq. Noq xatwaaj naq taq kaat nutoob'eem ma' xak'ulaa' ta wo' taq.²⁵Ma' xponik ta la' taq panaq'awach aq'ilariik xnub'an. Ma' xawaaj ta taq ak'ulum aak'uhb'aaljiik xnub'an.²⁶Re' hin ilook' insuuqb'ik nuk'ux, re' na' chaloq i ti' k'axik taq cha naah Eh naa taq kaat nuse'laam noq xatib'arb'otik taq chik ruum ayo'jiik²⁷Eh na' ponoq i ruq'ijil noq naa ruchaliik taq cha naah, i yo'jiik, i k'axkiil, i ruti'kiil k'uxliis, i ruti'kiil ánima chi je' nk'u'loq jino'q teew jab', re' ruuk' rusach wach chu'nchel i xa chib'ih jariik.

²⁸Ko ar aj naq chik re' naa taq apahqaam i wotob'il. Eh re' hin ma' naa ta chik taq kaat nutob'eem, naa naq chik taq kinasik'im ma' naa ta chik ruye'em riib',²⁹ruum re' taq i hat, ma' xponik ta taq panaq'awach i holohik laj na'ojb'al. Eh ma' xayohleej ta taq nuwach i hin, hin Dios,³⁰ni xata xawaaj taq animam aak'uhb'aaljiik xnub'an, ma' xponik ta taq panaq'awach aq'ilariik xnub'an.³¹Re' taq i hat naa taq ak'ulum i ti' k'axik ruum taq ayiib' wach na'ojb'al, ruum xa a'n taq ana'ojb'al awutkeel awiib'³²Re' taqe ma' xta kina'ojb'al, ruum chi xkiq'eb' kiib' naa ruchaliik i kimik chikinaah. Re' taqe yiib' wach na'ojb'al, re' re' naa ruq'eb'wiik keh.³³Raaj awach inib'irinik reh i nuq'or i hin, naa ruk'achariik pansuqkiil k'uxliis. Eh ma' xta jino'q yohb'aal neenchalik chinaah. Re' i q'e' looq' i ruk'am chaloq i holohik laj na'ojb'al¹Hat wak'uun noq wilkaat cha nimaj taqe nuq'oral, eh chamol panawánima taqe i nuk'uhb'aal.²Chayeew axikin chi rib'iirjiik i holohik laj na'ojb'al. Eh cha teh awánima, reh chi neen wihik ana'ojb'al.³Kow cha pahqaaj ana'ojb'al, je' wo' hoq i holohik chi b'anarik.⁴Eh cha chop ak'ux chusik'ariik, je'-oq insik'arik plata, je'-oq insik'arik i xa chib'ih jariik q'e' k'ih tz'aaq cha a'n.⁵Chi je' re', neenareq chi riij i ruyohljiik i QaJaaw Dios. Eh neenareq chi riij i na'ojb'al iraaj i Dios,⁶ruum xa re' wo' i QaJaaw Dios inye'wik i holohik laj na'ojb'al, je' wo' taqe i holohik laj kapeew, i ruq'or ruuk' chii'.⁷Re' QaJaaw Dios irutoob'eej, i ruko'leej taqe i korik wach i kik'achariik. Eh ma' xta k'isinoq ruch'uwa'iil wach i kánima.⁸Eh i rucha'jeej taqe i korik wach kik'ux pan kik'achariik. Eh i ruko'leej taqe i wilik i kisantohiil.⁹Re' hat naa anab'eem i korik, i rub'ehel. Eh naa achopom ak'ux chub'aan chu'nchel i holohik chi b'anarik.¹⁰Re' hat naa ruwihiik panawánima i holohik laj na'ojb'al, eh neena a'n rusuqkiil i holohik chi naab'jik.¹¹Re' holohik laj k'uhb'aal, eh re' holohik laj na'ojb'al naa ruko'liniik aweh chi eliik.¹²Re' taqe re' naa resaniik aweh chupaam i yiib' wach b'eeh. Eh je' wo' pan kiq'ab' i yiib' wach kiq'orik.¹³Re' taqe re' ineesanik aweh pan kiq'ab' i kiq'eb'wik reh i holohik laj b'eeh. Eh kiooj chupaam i yiib' wach b'eeh.¹⁴Eh je' wo' pan kiq'ab' i xasuq chik kik'ux chub'aan i jot'ooj, xankich'ikaa' chik kik'ux chub'aan i yiib' wach na'ojb'al.¹⁵Eh re' ma' holohik ta laj b'eeh xkik'am, eh xkiq'eb' i holohik laj b'eeh.

¹⁶Re' hat re' holohik laj na'ojb'al neenko'linik aweh pan q'ab' k'oyoom laj ixoq, ma' aweht'al ta wach, holohik laj q'orik tiruq'unej wii'.¹⁷Eh xuq'eb' chaloq i peet rub'ahiil noq koxq'un chaloq, xsahchik paruk'ux taqe ruq'orom cho ree Dios chi naa rub'anam.¹⁸Eh wila' xak'ulaa' reh ojik k'achareel parupaat, re' i rub'eeh i kimik k'ahchi' ak'amam.¹⁹Re' taqe i kitahqinik reh ixoq re' re' ma' naa ta chik kikorjik. Eh ma' naa ta chik kireqem i korik laj b'eeh reh i holohik laj k'acharik.

²⁰Eh re' hat, re' holohik b'eeh chak'am naah. Eh cha tijej aweh i kina'ojb'al taqe i korik wach kik'ux,²¹ruum re' taqe korik wach kik'ux i ma' xta ruch'uwa'iil wach i kánima. Eh naa kik'achariik chi juneliik chupaam i ye'aab'.²²Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al ruch'ihil taqe ma' kinimanik taj ma' naa ta kik'ulariik cho chupaam i ye'aab' re' re'. Re' ruq'orariik chi naa runimjiik i holohik laj na'ojb'al¹Hat wak'uun noq wilkaat, ma' nsahchik panak'ux i ti nutijej wii'. Chamol la' panawánima taqe i nuk'uhb'aal.²Chi je' re' k'ih laj q'iij, k'ih laj haab' nee ti k'acharik, eh suq nee ti wihik.³Maacanaa' rub'aan i ketelinik wachiis. Je' wo' hoq i rub'aan i korik, wilik-oq la' awuuk' chi juneliik, je'-oq aakarena chawalaq, cha tz'ihb'aaj panawánima.⁴Chi je' re' holohik neetib'anik. Neemponik chuwach i Dios, nee wo' imponik chikiwach taqe i tinamit.

⁵Ruuk' i QaJaaw Dios chayeew ak'ux, maayeew ak'ux chinaah aana'ojb'al i hat cha wib'il awiib'.⁶Chapahqaaj i rotob'il i QaJaaw Dios ruuk' chu'nchel naa a'nam, re' reh neetiruk'am chupaam i holohik laj b'eeh.⁷Maacapaaj chi wilik ana'ojb'al cha wib'il awiib'. Chayohleej la' i QaJaaw Dios, cha kanaa' rub'aan i yiib' wach na'ojb'al,⁸ruum re' re' naa ruye'wiik rukowiil chu'nchel aati'jolal, je' wo' taqe ab'aqil.

⁹Chak'ax i QaJaaw Dios ruuk' taqe i chib'ih aweh, je' wo' ruuk' chu'nchel i peet wach atik.¹⁰Chi je' re' korehtaal imb'ulinik ye'aab' reh i wach atik. Eh korehtaal imb'ulinik ye'aab' reh i riis i wach aa-uuva.

¹¹Hat wak'uun noq wilkaat maawixowaaj aak'uhb'aaljiik i rub'an i QaJaaw Dios, eh maayoj ak'ux wila' kow xat ruq'il,¹²ruum re' QaJaaw Dios kow i ruq'il awach i q'e' ruk'ax. Je' rukab' i rub'an ajaab'ees, kow i ruq'il i awach i q'e' raaj wach paruk'ux i reh.

¹³Atoob' reh awach i rureq i holohik laj na'ojb'al. Eh i rureq chi riij i chu'nchel.¹⁴Ruum re' taqe re' xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach i plata. Eh re' ruk'am chaloq taqe re' ma' xata je' k'ihaal tz'aaq i xti manlik oro.¹⁵Re' i holohik laj na'ojb'al xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach taqe i holohaq ab'aj. Ma' xata je' holwochiil taqe i xa chib'ih jariik i q'e' ink'axarik wach.¹⁶Eh ruuk' rureqariik i na'ojb'al inchalik inajt rooq k'acharik, i b'ehomal, je' wo' hoq i loq'il.¹⁷Eh xiik' naah chihojal, pansuqkiil k'uxliis, eh pan holohik laj k'acharik ink'amwik.¹⁸Re' holohik laj na'ojb'al k'acharik i ruk'am choo chi keh i kinimanik reh. Atoob' keh awach taqe inki a'n ruk'amariik naah.

¹⁹Re' QaJaaw Dios, ruuk' runa'ojb'al, eh ruuk' i ruholohik laj kapeew xuyejaa' i taxaaj, i wach ak'al.²⁰Eh ruuk' i runa'ojb'al xuyeew pareh taqe i palaw, xuyeew pan taxaaj i suutz' reh chi ruyeew chaloq i jab'.

²¹Hat wak'uun noq wilkaat maakanaa' rub'aan i holohik chi b'anarik, maakanaa' chik rib'iirjiik i k'uhb'aal, i aq'ilariik,²²ruum re' re' naa ruye'wiik ak'achariik. Eh je' naa naa kaat ruxoyem ruuk' jino'q i karena.²³Chi je' re' ch'iklik ak'ux noq nee ti wihik panak'achariik, eh ma' xta neetiq'ehb'ik wii'.²⁴Eh noq nee ti okik chi hi'lik ma' xta neetiyo'jik wii'. Eh noq nee tiyohkik suq laj wirik neena a'n.²⁵Ma' nee ta tiyo'jik ruum taqe i yohb'aal neenk'u'loq. Eh ni xa taa neetiyo'jik noq neensacharik kiwach i yiib' wach kina'ojb'al,²⁶ruum re' i QaJaaw Dios naa ruye'wiik rukowiil ak'ux. Eh ma' naa ta ruye'em q'ab' chi naa aq'ehb'iik pan k'axik.

²⁷Re' hat wila' xkipahqaaj otob'il aweh maaq'or chi ma' nee ta na a'n wila' nee wo' na a'n rub'aan.²⁸Aha' wilik otob'il nee ruyeew riib' chi neena a'n yu'naak maakanaa' reh eqal²⁹Maa kapaaj rujot'ariik aawas achaaq' ruum awuuk'-oq tii hat ch'iklik ruk'ux chi naa atoob'eem³⁰Maasik' i peleto ruuk' i xa awach wila' ma' awach i k'ahchi' rujot'wiik aweh.³¹Maawixowaaj wach i yiib' wach i runa'ojb'al. Eh maa a'n aweh i ma' holohik taj i rub'an,³²ruum re' i QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach i yiib' wach na'ojb'al. Eh re' i korik wach kik'ux, ra'j imponik chuwach re'.³³Re' QaJaaw Dios ma' rutoob'eej ta parupaat i yiib' wach runa'ojb'al. Eh re' korik wach ruk'ux, ra'j i rutoob'eej parupaat re'.³⁴Re' QaJaaw Dios naa ruse'laam taqe i kikaqse'lanik reh i korik. Eh naa taqe rutoob'eem i xama' nimaq ta kiwach.³⁵Re' i wilik kina'ojb'al naa ruye'ariik kiloq'il. Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al naa rehtesjiik i runimaal kiwach. Re' k'uhb'alinik chi naa ruk'amariik i holohik laj b'eeh¹Hat taq ak'uunb'ees, ixq'uunb'ees cha nimaj taq aak'uhb'aaljiik i rub'an aawajaaw. Xti chab'iraj taq, reh chi holohik taq neetib'anik.²Re' hin holohik taq aatijiik xnub'an, maayeew taq chi re' chi ma' re' i xatnutijej taq wii'.³Re' hin, hin wo' chaloq rak'uun i wajaaw, eh re' nutuut q'e' xiruk'ax, ruum xa hin wo' jinaj chuwach.⁴Re' wajaaw je' wili i xuq'or weh: Chamol taqe panawánima i tinuk'uhb'alej wii', cha a'n taqe i nuq'or aweh, reh chi nee ti k'acharik.⁵Chak'am naah i holohik laj na'ojb'al, holohik tib'anoq. Mansahchik panak'ux taqe i nuq'or aweh ruuk' nuchii'.⁶Chak'ax i holohik laj na'ojb'al maaq'eb' chi riij ak'ux, ruum re' re' naa ruko'liniik aweh.⁷Eh chuwach chu'nchel i naa a'nam, peet i holohik laj na'ojb'al naa ak'amam naah, ruum i ruk'ul chi naa ruwihiik ana'ojb'al.⁸Chak'ax, reh chi nee ruyeew runimaal awach maakanaa' chik rub'aan reh chi nee ruyeew aloq'il.⁹Eh naa ruye'em chaaweh i rotob'il chi jinaj loq'laj kooch, jinaj holohik laj corona cha weh, inki weh.

¹⁰Hat wak'uun noq wilkaat chab'iraj aak'uhb'aaljiik i nub'an, chamol panawánima, reh chi k'ih laj haab' nee ti k'acharik.¹¹Re' hin neetinuk'am chupaam i holohik laj na'ojb'al, eh nee tinuk'am chupaam i holohik laj b'eeh.¹²Re' i ma' xta naa ruq'ilwiik aweh chupaam, atoob' ta kow nee tiooj, ma' xta neenq'atwik panab'eeh.¹³Xti chayeew panak'ux aak'uhb'aaljiik, maakanaa' rub'aan. Cha a'n la' i ruq'or, ruum re' re' inye'wik ak'achariik.¹⁴Mat'ooj inche chikiij taqe i yiib' wach kina'ojb'al, maatijej aweh i yiib' wach inki a'n¹⁵Maatahqeej taqe chub'anariik i yiib' wach na'ojb'al. Re' la' i holohik cha a'n i hat,¹⁶ruum re' keh ma' nsuuqb'ik ta kik'ux wila' ma' nkian i yiib' wach. Eh inkikuy kiwiriik chub'anariik ti' k'axik ree kas kichaaq'.¹⁷Ruuk' i yiib' wach inki a'n ruuk' i leq' inki a'n inkireq tz'aaq kiwa' kihaa'.¹⁸Eh re' i kik'achariik i korik wach kik'ux, xa je' chik rukab' noq ink'u'loq i rusaqumaal i q'iij, korehtaal insaquumb'ik chi korik.¹⁹Raaj i kik'achariik i yiib' wach kina'ojb'al keh, xa je' chik rukab' i q'equm, ni xata naq inkikoj rehtaal chib'ih kiq'ehb'ik wii'.

²⁰Hat wak'uun noq wilkaat, chak'am naah taqe aak'uhb'aaljiik i nub'an ruuk' nuchii'. Chayeew axikin reh taqe i nuq'or aweh.²¹Manooj sahchoq chawach, chamol la' taqe panawánima chi manlik,²²ruum awach i molwik reh inye'arik ruk'achariik, eh re' re' inye'wik rukowiil chu'nchel i kiti'jolal.²³Re' peet naa a'nam re' chi naa acha'jeem awiib', manokik i ma' holohik taj panawánima, ruum re' re' inye'wik k'acharik.²⁴Maaq'or aha' wilik i ma' korik taj, eh mat chukwik q'orik.²⁵Re' holohik chawil reje, hiy chawach korehtaal i na a'n rusuqkiil i k'ahchi' asik'im.²⁶Eh xti chakoj rehtaal aha' k'ahchi' awojiik, korik-oq aweh i k'ahchi' kaat reh chi ma' xta neetikalojik wii'.²⁷Maacanaa' i holohik laj b'eeh, eh mat'ooj chub'anariik taqe i yiib' wach na'ojb'al. Re' q'ilooj chi ma' naa ta rub'aan i ch'uwa' wach chi b'anarik¹Hat wak'uun noq wilkaat chak'am naah i nu holohik laj na'ojb'al i hin. Eh chayeew axikin chi rib'iirjiik taqe i nuna'ojb'al,²reh chi neenareq chi riij chib'ih i neena a'n. Eh neenakapaaj riij chib'ih i neenaq'or.³Re' k'oyoom laj ixoq xasuq chik inq'orik, xa je' chik ki'iil riis kaab', re' ruq'oral xa ch'ub'ik chik xa je' chik ch'ub' kiil aseite.⁴Eh noq inooj kuxoq, xa je' chik rukab' i riis ch'ahn xiik' naah k'ahiil. Je' ti'kiil i ruyok' i ch'ihch' k'ul q'as i rub'an.⁵Re' rutahqaljiik i k'oyoom laj ixoq pankimik ink'amwik, eh re' re' ink'amwik reje nah kamnaq noq inooj kuxoq.⁶Re' reh ma' xta raaj reh i rub'eeh i holohik laj k'acharik. Eh ma' rukoj ta rehtaal chi ma' holohik taj i k'ahchi' rojiik wii'.

⁷Hat wak'uun noq wilkaat, xti chab'iraj i nuq'or aweh, maaq'eb' chi riij ak'ux aatijiik i nub'an.⁸Maayeew q'ab' chi nee tirujot' i k'oyoom laj ixoq, ni xata naq neenakapaaj ojik chi riij parupaat,⁹reh chi ma' nee ta nayeew aaloq'il reh tokoom, eh ma' nee ta nayeew awansil, keh i ma' keht'al ta rukorkiil,¹⁰reh chi ma' tokoom ta neemb'anik rusuqkiil inareq ruuk' awansil, inareq ruuk' aakamaj.¹¹Eh wila' ma' xatnimanik naa awoq'iim, noq naa awik'raam chi q'uun q'uun naa rojiik rujot'om riib' aati'jolal.¹²Kore' naq chik naa aq'orom chi je' wili: Chib'ih inche reet noq ma' xnunimaj i nutiijiik xb'aan. Chib'ih inche reet noq ma' xponik ta panaq' nuwach taqe i nuq'ilariik xb'aan.¹³Ma' xwaaj ta' nche b'iram i xkiq'or taqe i xitijinik weh. Eh ma' xwaaj ta' nche nuk'amam naah i xinkitijej wii'.¹⁴Eh ma' k'isiin ta ti'kiil wilkiin chi kixilak chu'nchel i tinamit, tiko'q naq chik.

¹⁵Chach'ikaa' ak'ux ruuk' awehk'een wilik panapaat. Re' reh je' rukab' i ahaa' inik'sanik chiq chi'iil.¹⁶Xa ruuk' wo' reh naa ruwihiik aha' lak'uun. Re' hat ma' xata aha' naa aq'eb'em aha' lak'uun je' rukab' noq inchihkik i ha' pantaq b'eeh.¹⁷Re' aha'lak'uun aweh taqe chi manlik, ma' ruyeew ta riib' chi nee nayeew taqe chi re' chi ma' re' ruuk' jino'q i tokoom.¹⁸Re' taqe aha'lak'uun ruuk' awehk'een xa a'n wii' kaxáro pan awak'uniil q'e' taqe looq'. Ruum aj re' cha a'n rusuqkiil i k'acharik ruuk'.¹⁹Looq'-oq aweh awehk'een, ruum q'e' holohik, cha k'ax, ruum xa eliik i ruyeew rusuqkiil ak'ux. Eh xa eliik ti ruk'ax chi manlik.²⁰Hat wak'uun noq wilkaat: ¿Chib'ih reet noq inayoj aak'achariik xa ruum i k'oyoom laj ixoq? ¿Chih kamaj aweh chi neenaq'ahcheej i tokoom ixoq?²¹Re' QaJaaw Dios reht'al nik' wach i runa'ojb'al i winaq. Eh k'ahchi' rilom chib'ih taqe jariik i rub'an, i ruq'or.²²Re' yiib' wach runa'ojb'al re' taqe i ma' holohik taj i rub'an, inye'wik reh pan k'axik. Re' taqe ru mahk intukinik wach reh i ruk'achariik,²³ruum chi ma' xunimaj taj i rutijiik, naa ruk'amam riib' pankimik. Eh ruum chi xub'an iraaj i reh, xuq'eb' riib'. Re' q'ilooj chi ma' toob' taj chi neenko'ljik riij i tokoom pan q'atb'al q'orik¹Hat wak'uun noq wilkaat, wila' xooj ayeew aq'oral chi riij jino'q nenooj rub'an ruk'aas,²ruum chi xponik ayeew aq'oral xa re' hat nenooj asik' ak'axkiil. Eh xa ruum taqe i neenaq'or nee tiooj qehb'oq pantz'ilom.³Hat wak'uun noq wilkaat, wila' xatq'ehb'ik ruuk' i re'. Hiy cha yejaa' ruuk' awamigo, chaloch' awiib' chuwach, reh chi ma' nee ta tikiyeew chutojariik i k'aas re' re'.⁴Chayejaa' chi jumehq'iil, maawuy-eej nik'-oq najtiil, matokik chi wirik.⁵Chawesaj awiib' chupaam je' rukab' noq i nelik i keej chuwach inpuhb'anik reh. Je' rukab' noq i nelik i tz'ikin chuwach i xirob'.

⁶Re' hat, i q'e' hat sikiil chakoj rehtaal i rub'an i sinik, cha tijej aweh i rub'an.⁷Re' reh ma' awach ta ntaaq'anik reh ma' awach ta nq'orik reh chib'ih i naa rub'anam.⁸Xa paruk'ux la' inchalik chi rumol wach i ruwa' pan siq'jil, re' noq kiwachinik taqe i tik.⁹Re' hat i q'e' hat sikiil manlik i wirik xa a'n Chawik'raaj awiib' wukteen¹⁰Wila' re' hat ma' xakanaa' i wirik, wi xat okik chi hi'lik, wi xaq'ahcheej aaq'ab' chi ak'ux,¹¹ma' k'isa neb'a'il i naa ruchaliik cha naah, ma' naa ta chik akuyum ransil noq naa kaat ruchopom.

¹²Re' i yiib' wach runa'ojb'al, ma' holohik ta imb'anik, xa re' taqe i chukuj q'orik i rub'an.¹³Re' reh xa rumutz'muteej chik inaq'wach, xa rujuk' chik i rooq, i ruk'uhtaaj reje ruuk' i ju' q'ab' i ma' holohik taj.¹⁴Eh ma' holohik taj i wilik paránima, xa re' i yiib' wach i rukapaaj rub'aan, xa re' sik'ij peleto iraaj.¹⁵Ruum i re' chi jumehq'iil naa ruchaliik i ti' k'axik chinaah. Xa re' yu' naa rukahniik chi ma' xta chik kamaj. Eh ma' xata chik riq'omal naa rajwaam.

¹⁶Eh waqiib', eh imponik wuquub' taqe yiib' wach na'ojb'al ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios, re' taqe wili:¹⁷Re' niimb'isanik wachiis, re' taqe chukuj q'orik, re' taqe i kikanteesjik i ma' xta kimahk.¹⁸Re' taqe i ma' holohik taj inkapeb'jik cho rub'aan pan ánima, eh re' ye'ej k'uxliis chub'anariik i yiib' wach na'ojb'al.¹⁹Re' ojik chuq'orariik i ma' korik ta wo' hoq, re' tikij peleto kuuk' taqe hermano. Re' ti' i ruk'am chaloq i ch'uwa'risanik wach kaxáro²⁰Hat wak'uun noq wilkaat chamol taqe panawánima aak'uhb'aaljiik, aatijiik inki a'n atuut aawajaaw.²¹Eliik-oq wilik taqe panawánima, eliik-oq taqe ab'ak'am chawalaq.²²Re' taqe re' naa ruk'amwiik ab'eeh, re' taqe re' naa ruko'liniik aweh panawiriik, re' taqe re' naa rukojwiik ana'ojb'al noq ma' wirik ta na a'n.²³Re' taqe k'uhb'aal, re' taqe atijiik imb'aan je' rukab' i saqumb'al insihq'inik. Eh re' taqe aq'ilariik, taqe aak'uhb'aaljiik imb'aan, re' re' ink'amwik aweh chupaam i holohik laj k'acharik.²⁴Eh naa kaat ruko'leem pan q'ab' k'oyoom laj ixoq, yiib' wach i runa'ojb'al, xa holohik chik inq'orik i rub'an riib'.²⁵Maruyot' inche ak'ux i ruholwochiil eh maak'ax inche wach, ruum xa holohik chik inilwik²⁶Re' k'oyoom laj ixoq reh, manlik reh i junriim chi wi'k. Eh re' ixoq inch'aqwik wach kaxáro intohq'ik ruyojom i ruk'achariik i winaq.²⁷Awach i xujil i koq i q'aaq' chi' ruk'ux nee wo' ink'ahtik i ruso'.²⁸Awach i xb'ehik chinaah inaq'wach q'aaq' chi ma' xta ruxijab' nee wo' ink'ahtik i rooq.²⁹Je' wo' re' nee ruk'ul, awach i neeruq'uch i rehk'een i ras ruchaaq', ma' jaruuj neenelik korik.³⁰Re' ajileq' ma' ajwaal ta wach atoob' ta ruum i runuhmiik xub'an i leq'.³¹Eh wila' xkan chi i leq' wuquub' chik chi je' k'ihaal i xrelq'aaj i nee ruyeew chi jilow. Atoob' ta nee ruyeew chi jilow chu'nchel i chib'ih reh.³²Re' i q'uchul rehk'een i ras ruchaaq, ma' xta runa'ojb'al. Awach imb'anik reh i je' re' xa re' reh k'ahchi' ruye'em riib' panti' k'axik.³³Re' reh naa rub'aan ti' k'axik reh, naa ruk'uhtjiik ruk'ixb'ilaal. Eh ma' jaruuj naa rik'iik pank'uxliis i rub'an,³⁴ruum re' winaq xuq'uch i rehk'een yohb'aal wach i ruk'aah, ma' naa ta rukuyariik ru mahk ruum, korehtaal inq'ajarik wach reh i xub'an.³⁵Eh nee ta ruq'unej wach i winaq re' re', xama' nee ta wo' chik i ruk'ulaa'. Atoob' ta naq neensijiik ruk'ihaal-oq chib'ih reh. Re' ruyiib' wach na'ojb'al ixoq i ruch'uwa'risaj wach irukaxaro¹Hat wak'uun noq wilkaat cha nimaj taqe i nuq'oral, chamol taqe panawánima i nuk'uhb'aal.²Chamol taqe i nuk'uhb'aal, je' wo' taqe i ti nutijej wii', je' kik'axarik rutiyoxil naq'awach cha a'n. Reh chi nee ti k'acharik.³Chakoj taqe ju' taq aq'ab', cha tz'ihb'aaj taqe panawánima.⁴Chak'ax i holohik laj na'ojb'al chi je' jino'q awanaab', cha k'ax i na'ojb'al chi je' jino'q awach aweh.⁵Ruum re' taqe re' naa ruko'liniik aweh chi ma' nee ta ti mahkunik ruuk' i k'oyoom laj ixoq ma' aweht'al ta wach, ch'ub'ik laj q'orik tiruq'unej wii'.

⁶Pan jinaj q'iij i hin tz'eht i nub'an reje paru ventana hiil i nupaat.⁷Eh wilik taqe i k'ijool komeem taqe ik'ik inki a'n Eh chi kixilak i re', jinaj i komajaa' chih runa'ojb'al.⁸Eh xwilow noq xponik chi tz'ukaal i b'eeh xooj chi korik pan q'ab' b'eeh inooj ruuk' rupaat k'oyoom laj ixoq.⁹Eh noq xokik i q'iij, k'ahchi' chik rokiik i q'equm.

¹⁰Xelik chaloq jinaj ixoq chuk'ulariik i k'ijool. Re' i k'oyoom laj ixoq re' re' xaruyejaam chik riib', xa rutiq'aa' chik riib'.¹¹Re' ruuk' ixoq xama' holohik ta imb'anik ma' xta ruk'ixiik, eh xama' nwihik ta wo' parupaat.¹²Re' ruuk' i xa pantaq b'eeh, xa pantaq k'aayb'al wilik, pantaq rutz'ukaal b'eeh inwihik, i ruy-eej aawach i nee ruchop chi peet.¹³Re' ixoq re' re', xelik chaloq xuq'ahcheej i k'ijool, eh xutz'ub' i koq i wach je' wili xuq'or reh:¹⁴Re' hin nuq'orom chi naa nuye'em i nu k'atoj mayiij reh i rusuqkiil k'uxliis yu'naak xnuyeew chik.¹⁵Ruum aj re', xinelik chaloq chak'ulariik, re' hin xa nwotow naq chik rilariik awach, eh kore' yu'naak xat nureq.¹⁶Xnuyejaa' chik wach inuch'aht, xnuhe' chik i holohik laj chamaar chuwach re' ruuk' i lino ar inchalik Egipto.¹⁷Eh xnukoj chik ink'ohnik laj iq'oom chuwach re' ruuk' i mirra, re' ruuk' i canela.¹⁸Kim taq tiyook wuuk' wach nuch'aht, qa a'n rusuqkiil i q'o'rinik qiib' ar korehtaal insaq'ik.¹⁹Matcapeb'ik, ruum re' i nub'ahiil ma' xta pampaat, ojinaq pan rub'iyájo eh najt xooj rub'an.²⁰Re' reh xuk'am reje jinaj k'isa bolso chi tumiin, kore' i q'iij ruq'orom naa ruk'uliik chaloq pampaat inki reh i k'ijool.

²¹Eh toq' toq' xub'an reh i k'ijool ruuk' taqe ruq'oral xuq'unej wach korehtaal xnimjik reh.²²Re' k'ijool xooj wo' chi riij ixoq. Je' rukab' noq ink'amarik reje i b'ooyax pan kantesb'al, je' rukab' noq inooj q'ehb'oq i keej pan xirob'.²³Xanaah re', xa je' chik flecha inokik ruuk' ránima, je' rukab' i rub'an i tz'ikin xa nooj rumin riib' pan xirob'. Ma' reht'al taj chi re' re' naa rukansaniik reh.

²⁴Hat wak'uun noq wilkaat, re' hat xti chayeew axikin chi rib'iirjiik taqe i nuk'uhb'aal.²⁵Maayeew taqe reje akapeb'aal chinaah iixoq re' re', manimaj reh i ruq'or aweh, reh chi ma' nee ta naq'eb' awiib',²⁶ruum re' ixoq re' re', ma' k'isiin taqe i ruye'em panti' k'axik. Eh wilik wo' naq taqe i kow kiib' xuk'am taqe pankimik.²⁷Je' re' noq awach xtahqinik reje ree ixoq re' re' parupaat, re' i rub'eeh i kimik k'ahchi' ruk'amam. Re' ruq'orariik chib'ih i ruk'am chaloq i holohik laj na'ojb'al¹Re' holohik laj na'ojb'al kow k'ahchi' ruq'orariik. Re' holohik chi naab'jik kow wo' k'ahchi' ruq'orariik.²Eh k'ahchi' ruq'orariik rib'iral chinaah taqe i nimaq taq yuuq', je' wo' hoq i ruk'ul taqe wii' riib' i b'eeh.³Eh i nib'irjik wo' rib'iral pantaq ookb'al, je' wo' chi chii' taqe i ru puertahiil i tinamit.⁴Eh re' i wilik runa'ojb'al je' wili i xuq'or: Hat taq tinamit, aweh taq i hat i nuq'or taqe q'orik wili.⁵Re' taq i hat k'ijolaq ma' xta taq ana'ojb'al, kow taq aanaah. Wih-oq taq ana'ojb'al, chareq taq chi riij i naa a'nam.⁶Kinab'iraj taq, ruum re' taqe naa nuq'orom q'e' looq'. Eh re' taqe i korik naa nuq'orom.⁷Re' taqe naa nuq'orom, re' i korik, ruum re' hin ma' nuk'ax ta wach i chukuj q'orik.⁸Chu'nchel taqe nuq'or, re' i rukorkiil ma' xta k'isinoq i ma' re' ta rukorkiil chi xilak.⁹Re' taqe nuq'oral xti korik chi reh awach i rureq chi riij. Eh q'e' chihooj chi keh i wilik kina'ojb'al.¹⁰Chanimaj taq i ti nutijej wii'. Eh cha sik' taq i holohik chi naab'jik, ruum re' taqe re' k'ih tz'aaq chuwach i plata, chuwach i manlik oro,¹¹ruum re' i holohik laj na'ojb'al xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach i holohaq ab'aj, re' ruuk' inokik chi karena. Eh ma' xata je' rukab' i xa chib'ih jariik ink'axarik wach.¹²Re' hin i nunimaj i holohik laj na'ojb'al, ruum inureq chi riij. Eh ruuk' re' inureq taqe i holohaq chi naab'jik.¹³Re' ruyohljiik i QaJaaw Dios re' rukanab'jiik rub'aan i yiib' wach na'ojb'al. Re' hin nukanaam rub'aan i niimb'isanik wachiis, je' wo' chukuj q'orik ruch'ihil i ma' holohik ta laj b'eeh.¹⁴Re' hin kink'uhtanik reh i holohik chi b'anarik. Eh re' hin kink'uhtanik reh i holohik chi naab'jik, eh wilik wajaawriik chub'aan.¹⁵Xa wuum i hin inkikoj i kik'uhb'aal taqe reey, eh inki a'n i q'ataj q'orik taqe i wilkeeb' chi ajaab'esil.¹⁶Xa wuum i hin inki a'n i taaq'anik i ajaab'ees. Je' wo' taqe ajaab'ees kiq'atwik q'orik chikinaah i tinamit.¹⁷Re' hin i nuk'ax taqe awach i kik'axwik weh, eh awach taqe i kisik'wik weh chi noq kinkireq wo' hoq.¹⁸Re' hin i nuyeew kib'ehomal, i nuyeew kiloq'il, eh re' b'ehomal re' re' ma' naa ta rik'iik wach, je' wo' hoq i rub'ehel chi b'anarik.¹⁹Re' i nuyeew i hin xiik' naah chihojal chuwach i manlik oro xa ch'ub'ik chik wach. Re' i nuq'or xiik' naah chihojal chuwach i manlik plata.²⁰Re' hin chupaam i korik laj b'eeh ojik i nub'an. Eh chupaam rub'eeh i holohik chi b'anarik ojik i nub'an,²¹reh chi re' taqe i kik'axwik weh naa nuye'em kiye'aab'. Eh naa nuye'em keh chu'nchel i ajwaal wach chi keh.

²²Re' QaJaaw Dios xanoq wo' hin rutz'uhkrisam chaloq, noq komajaa' chih i rutz'uhkrisaj chaloq ruuk' i rukamaj.²³Xa noq wo' hin ruyejaam chaloq noq komajaa' chih i wilik, re' noq komajaa' i rutz'uhkrisaj chaloq i wach ak'al.²⁴Eh xa hin wo' chik ruyejaam noq komajaa' chih taqe i palaw. Re' noq komajaa' kitz'uhkrik, komajaa' kiwihik taqe raasb'al ha'.²⁵Re' noq komajaa' i ruyejaa' taqe i yuuq' noq komajaa' i ruyejaa' taqe i ye'aab', re' hin xa hin wo' chik ruyejaam chaloq i QaJaaw Dios.²⁶Noq komajaa' i ruyejaa' chaloq i ak'al i QaJaaw Dios je' wo' taqe i ye'aab', eh noq komajaa' i ruyejaa' chaloq i rupoqil i wach ak'al.²⁷Eh noq xuyejaa' i taxaaj chinaah i runimaal ha' ar wo' wilkiin i hin ruuk' i reh.²⁸Noq xuyeew taqe suutz' pan taxaaj, eh noq xuyeew taqe palaw paruye'aab',²⁹re' noq xuq'or reh i ruha'iil i palaw chi ma' naa ta chik reliik reje chi chii'. Eh noq xukoj taqe ch'ikaab' reh i wach ak'al.³⁰Ar wo' wilkiin i koq i hin ruuk' i QaJaaw Dios, eh eliik i nuyeew i koq rusuqkiil ruk'ux. Eh xa eliik se'eel i koq nuwach ruuk'.³¹Re' hin xa se'eel chik nuwach chupaam i wach ak'al noq kore' k'ahchi' ruyejaam. Eh xasuq chik nuk'ux kuuk' i tinamit noq kore' k'ahchi' rutz'uhkrisam inki.

³²Hat wak'uun noq wilkaat, yu'naak chab'iraj i naa nuq'orom aweh, chak'am naah i nub'an i hin. Chi je' re', neen wihik rusuqkiil ak'ux.³³Chanimaj atijiik i nub'an, maawixowaaj wach i holohik laj na'ojb'al.³⁴Atoob' reh inib'irinik reh taqe i nuq'or. Eh xaraaj chik rureqem chi riij, rajlaal q'iij k'ahchi' cho kirusik'im ruuk' nupaat,³⁵ruum awach inreqwik weh i hin i rureq i suq laj k'acharik. Eh i rureq wo' i holohik laj na'ojb'al iraaj i QaJaaw Dios.³⁶Eh awach i xq'eb'wik weh, i ruyeew panyohb'aal i ruk'achariik, awach inixowanik nuwach, re' kimik naa ruchaliik chinaah. Re' i holohik runa'ojb'al, eh re' i yiib' wach runa'ojb'al¹Re' holohik runa'ojb'al xuyejaa' i rupaat, eh xuxoyej ruuk' wuquub' chi ruch'itil.²Eh xukansaj taqe i ruchikoop reh i ninq'ijinik, xusik' wach i riis uuva xuyeew wach rumexa.³Eh xutaq'aaj taqe reje i raj pooh ixoq chinaah i ye'aab' najt naah wilik pan tinamit. Ar xkik'er reje kichii'.⁴Je' wili i xkiq'or: Kim taq k'ijolaq, i komajaa' taq inareq chi riij i na a'n, je' wo' taq i hat i ma' xta taq ana'ojb'al.⁵K'oloq taq ak'ux aweh i nukaxlanwi'k k'oloq taq awuk'ej aweh i sik'oj wach riis uuva xnuyejaa'.⁶Chareq taq ana'ojb'al, reh chi neenareq taq i suq laj k'acharik. Eh reh chi nee taq inareq chi riij i holohik chi naab'jik.

⁷Wila' xaq'il taqe i ma' holohik ta kib'anik, wila' xaq'il taqe i yiib' wach kina'ojb'al, xa re' ab'ajariik neenkian, xaruti'kiil ak'ux ineenkiyeew.⁸Maaq'il i ma' holohik tamb'anik, reh chi ma' nee ta rixowaaj awach. Re' la' holohik runa'ojb'al chaq'il, re' reh neetiruk'ax.⁹Chaq'il i holohik runa'ojb'al reh chi neerureq ruman i runa'ojb'al. Chatijej i korik wach ruk'ux reh chi neerureq ruman i rukorkiil wach ruk'ux.¹⁰Re' raa' ri'sil i holohik laj na'ojb'al re' i ruyohljiik i QaJaaw Dios. Eh re' i holohik chi naab'jik inkan xa ruum i runaab'jiik wach i Dios wilik ruSantohiil.¹¹Eh xa ruum i holohik laj na'ojb'al najt naa ak'achariik, naa rutiqariik naah jarub'-oq haab' aak'achariik.¹²Wila' holohik ana'ojb'al, re' wo' hat naa ab'aniik rusuqkiil. Eh wila' yiib' wach ana'ojb'al, re' wo' hat naa atojwiik wach.

¹³Re' ixoq ma' nimanik taj, xa re' i tukkinik wachiis i rub'an ma' xta runa'ojb'al.¹⁴Eh i rutzunaa' riib' paruxiila chi chii' taqe i ru puertahiil i rupaat, wilik chupaam i ye'aab' najt naah, wilik chupaam i tinamit.¹⁵Ar i ruyuq'eej taqe reje i ki-ik'ik pamb'eeh, re' taqe i chupaam wo' naq i holohik b'eeh ojik inki a'n¹⁶Je' wili i ruq'or reje keh: Kim taq i hat i komajaa' taq inareq chi riij i na a'n. Je' wo' taq i hat i ma' xta taq ana'ojb'al.¹⁷Qelq'aaj qiib', ruum re' ha' xa elq'amaj, q'e' suq chi uuk'jik. Eh re' kaxlanwi'k ink'uxarik chi q'eeqmaal q'e' suq chi k'uxarik, inki.¹⁸Xanaah re', re' taqe re' ma' nkikoj ta rehtaal chi re' i kiyuq'ub'jiik imb'aan ti' k'axik i ruk'am choo keh. Eh pankimik kik'amariik ruum. Re' korik wach ruk'ux eh re' yiib' wach runa'ojb'al¹Re' reey Salomón je' wili xuq'or:
Re' ak'uunb'ees holohik i runa'ojb'al i ruyeew rusuqkiil ruk'ux i rutuut rajaaw. Eh re' ak'uunb'ees ma' xta runa'ojb'al i ruyeew ruti'kiil kik'ux i rutuut rajaaw.²Re' b'ehomal inkan ruuk' i leq' xama' nee ta wo' imb'aan rusuqkiil. Eh re' i rukorkiil wach k'uxliis, ineesanik pankimik.³Re' QaJaaw Dios ma' ruyeew ta chukuyariik ruwa' ruhaa' i korik wach ruk'ux. Eh i ruyeew chukuyariik i ruwa' ruhaa' i yiib' wach runa'ojb'al.⁴Awach i ma' ruchop ta ruk'ux chi kamanik, neb'a'il i ruk'am cho chinaah. Awach i ruchop ruk'ux chi kamanik, b'ehomal i ruk'am cho chinaah.⁵Awach i rujach i wach i rutik pan siq'jil, wilik runa'ojb'al. Awach inokik chi wirik paruq'ijil jach, i ruk'uhtaaj ruk'ixb'ilaal.⁶Re' korik wach ruk'ux intoob'jik chi manlik ruum i Dios. Eh re' yiib' wach runa'ojb'al reh sachooj i rub'an ruuk' chii'.⁷Eh re' i korik wach ruk'ux, ma' jaruuj naa rusahchiik pank'uxliis. Eh re' i yiib' wach runa'ojb'al jumehq'iil naa rusahchiik pank'uxliis.⁸Re' holohik runa'ojb'al chu'nchel ruk'ux i runimaj taqe k'uhb'aal. Eh re' i ma' nimanik ta reh, ruuk' i chii' naa ruq'eb'em riib'.⁹Awach i holohik imb'anik ma' xta neenyo'jik wii'. Awach i ma' holohik ta imb'anik ti' naa rojiik ruk'ulum.¹⁰Awach i ruk'ax wach i ma' holohik taj, ti' k'axik i naa ruchaliik chinaah. Awach i xa reh reh i ruq'or ma' holohik taj i naa ruk'ulum.¹¹Re' i ruq'oral i korik wach ruk'ux holohik laj k'acharik i ruk'am chaloq. Eh re' yiib' wach runa'ojb'al reh sachooj i rub'an ruuk' i ruq'oral.¹²Awach i wilik ixowaal ruuk' xa re' i tikij peleto i rub'an. Awach i wilik k'axooj ruuk' neerukuy i ma' holohik taj neemb'aan reh.¹³Re' ruq'oral i wilik runa'ojb'al holohik laj ruk'am chaloq. Eh re' i ma' xta runa'ojb'al koruman chi naa ruye'ariik chi tz'uhuum.¹⁴Re' wilik kina'ojb'al i holohik inkik'am chaloq. Re' taqe i ma' kinimanik taj ti' k'axik inkik'am chaloq.¹⁵Re' inye'wik rukowiil ruk'ux i b'ehoom, re' i rub'ehomal, re' inye'wik ruti'kiil ruk'ux i neb'aa', re' i runeb'a'il.¹⁶Re' rukooch i korik wach ruk'ux re' i k'acharik. Eh re' i rub'an i yiib' wach runa'ojb'al reh, xa re' mahk i ruk'am chaloq.¹⁷Awach i ruk'am naah i ruq'ilariik, chupaam i holohik laj k'acharik ojik i rub'an. Awach i ma' ruk'am ta naah i ruq'ilariik, panti' k'axik ojik i rub'an.¹⁸Awach irixowaaj wach i ras ruchaaq' aj chuk'ul q'orik. Awach i xa nooj chi tz'aqaj wach k'utaaj, kow i naah.¹⁹Awach i xa nwolwotik chi q'orik i ruq'eb' riib' ruuk' i ruq'oral. Awach i xa rupaj i q'orik i rub'an, wilik runa'ojb'al.²⁰Eh re' i ruq'or i ju' raaq' i korik wach ruk'ux, je' k'ihaal tz'aaq i manlik plata. Eh re' i rukapaaj i yiib' wach runa'ojb'al, ma' xta tz'aaq.²¹Re' korik wach ruk'ux ma' k'isiin taqe i rutijej. Eh re' taqe i kow i kinaah inchalik i kimik chikinaah, ruum ma' xta kina'ojb'al.²²Re' rotob'il i QaJaaw Dios jinaj b'ehomal i ruk'am chaloq, ma' xta ti' i ruk'am chaloq.²³Re' i ma' nimanik taj xasuq chik ruk'ux chub'aan i ma' holohik taj. Re' wilik runa'ojb'al, insuuqb'ik ruk'ux ruuk' i holohik laj na'ojb'al.²⁴Re' yiib' wach runa'ojb'al aha' wilik i q'e' inyo'jik ruum re' re' inchalik chinaah. Eh re' korik wach ruk'ux inye'arik reh aha' wilik iraaj.²⁵Re' yiib' wach runa'ojb'al xa re' yu' insahchik wach, xa je' nik'ik kowlaj teew. Re' i korik wach ruk'ux reh ma' jaruuj naa rusahchiik wach.²⁶Re' móso ma' raaj ta kamanik ruti'kiil naah i rupatroon i ruyeew, je' naa ch'amlaj lamúnix i ruyeew panchii', eh je' naa sib' i ruyeew panaq'wach.²⁷Awach i ruyohleej i QaJaaw Dios intiqarik rooq i ruk'achariik. Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al naa rutoqariik rooq i kik'achariik.²⁸Re' taqe korik wach kik'ux xasuq i kik'achariik naa kojiik wii'. Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al naa rojiik sahchoq kiwach.²⁹Re' QaJaaw Dios i ruko'leej taqe i kib'anik reh i holohik chi b'anarik. Eh i rusach kiwach i kib'anik reh i yiib' wach chi b'anarik.³⁰Re' korik wach ruk'ux ma' jaruuj naa rojiik chi riij ruuk' i rub'an. Re' i yiib' wach runa'ojb'al, xama' naa ta wo' ruwihiik chupaam i ye'aab'.³¹Re' korik wach ruk'ux holohik laj na'ojb'al taqe ruq'or. Eh re' i yiib' wach runa'ojb'al ma' holohik ta nq'orik, naa ruyok'iik i raaq'.³²Eh re' korik wach ruk'ux xa looq' inq'orik. Re' i yiib' wach runa'ojb'al, xama' toob' laj q'orik taqe i nelik cho panchii'.¹Re' QaJaaw Dios suq ruk'ux ruuk' i manlik impajwik, eh ma' imponik ta chuwach i ma' manlik ta npajwik.²Re' i niimb'isanik wachiis xa k'ixb'ilaal i ruk'am chaloq. Re' taqe i ma' nimaq ta kiwach kuuk' i keh wilik i holohik laj na'ojb'al.³Re' korik wach kik'ux re' korik inki a'n ink'amwik kib'eeh. Re' i ma' korik taj inki a'n re' wo' re' naa rusachwiik kiwach.⁴Re' b'ehomal xama' xta naa rukamaniik wii' na' chureq i ruq'ijil i q'ataj q'orik. Re' i korik ra'j inko'linik chuwach re' i kimik.⁵Re' i korik wach ruk'ux, re' korik i rub'an ink'amwik rub'eeh. Eh re' yiib' wach runa'ojb'al, re' yiib' wach i rub'an inq'eb'wik reh.⁶Re' i korik wach kik'ux, re' i korik naa ruko'liniik keh. Re' yiib' wach kina'ojb'al, naa kikahniik pankimahk.⁷Eh noq inkimik i yiib' wach runa'ojb'al insahchik wach i ch'iklik naq reje wii' ruk'ux, je' wo' taqe aha' wilik i rukapaaj.⁸Re' QaJaaw Dios i resaj panti' k'axik i korik wach ruk'ux, re' chik i yiib' wach runa'ojb'al i ruyeew panti' k'axik chi jilow.⁹Re' yiib' wach runa'ojb'al ruuk' i chii' i rujot' taqe i ras ruchaaq. Eh re' korik wach kik'ux inkiko'leej kiib', ruum wilik kina'ojb'al.¹⁰Re' korik wach kik'ux ruum i holohik inki a'n insuuqb'ik kik'ux i tinamit. Eh noq kikimik i yiib' wach kina'ojb'al insuuqb'ik kikux tinamit.¹¹Ruum i otob'il inki a'n i korik wach kik'ux, ink'ihaaxb'ik i tinamit. Eh re' i yiib' wach kina'ojb'al, ruuk' i kiq'oral inkisach wach i tinamit.¹²Re' i ma' xta runa'ojb'al ma' holohik ta nq'orik chi riij i ras ruchaaq. Re' i wilik runa'ojb'al ma' xta ruq'or chi riij i tokoom.¹³Re' i xa nooj chi k'utaaj, i ruk'utjaaj chu'nchel taqe i rib'iraj. Eh re' korik wach ruk'ux, ma' resaj ta ruk'utjiik taqe i rib'iraj.¹⁴Wila' ma' holohik i runa'ojb'al i aj taaq'oom, ma' jaruuj neenkorjik i tinamit. Re' tinamit neenkorjik wila' wilkeeb' k'ih-oq i kojol na'ojb'al.¹⁵Awach i ma' nee ta rumin riib' chi rutojariik i ruk'aas i tokoom, ma' xta nee ruk'ul.¹⁶Re' ixoq holohik i runa'ojb'al inye'arik ruloq'il. Re' winaq kow riib' i rureq i b'ehomal.¹⁷Awach i wilik ketelinik wachiis ruuk', holohik i naa ruchaliik chinaah. Eh awach i xa re' josq'iil i rub'an, ti' k'axik i ruk'am cho chinaah.¹⁸Re' yiib' wach runa'ojb'al ma' holohik taj i rutojb'aal naa ruk'ulum. Awach i re' i korik i rub'an holohik i rutojb'aal naa ruk'ulum.¹⁹Re' rub'anariik i korik pan holohik k'acharik ink'amwik. Re' rub'anariik i yiib' wach na'ojb'al pankimik ink'amwik.²⁰Re' QaJaaw Dios ma' imponik ta panaq'wach taqe i ma' holohik taj wilik cho pan kánima. Eh awach taqe i re' korik inki a'n ra'j imponik chuwach re'.²¹Re' i yiib' wach runa'ojb'al, ma' naa ta rik'iik chi riij i tojb'al ru mahk. Re' taqe korik wach kik'ux naakiko'leem kiib' chi kiih chi kimaam.²²Re' ixoq q'e' holohik, eh ma' xta k'isinoq runa'ojb'al, xa je' rukab' i kotkot laj ch'ihch' oro inokik chi ju' i ahq.²³Eh re' i korik wach kik'ux xa re' i holohik inkikapaaj rub'aan. Eh re' inki a'n i yiib' wach kina'ojb'al, xajosq'iil i ruk'am chaloq.²⁴Awach inkisiij chib'ih reh i kas kichaaq' k'ih chik i jilow inkik'ul. Awach taqe i q'e' pixp xa kikahnik wo' chi neb'aa' taqe.²⁵Awach i xa atoob', holohik naa rojiik wii'. Awach insihinik, naa wo' ruk'ulum jilow.²⁶Re' tinamit ma' holohik ta kiq'orik chi riij, awach i xa rumol i koq i wach i rutrigo. Eh holohik kiq'orik chi riij awach i ruk'ayej i wach i rutrigo.²⁷Awach i re' i holohik i rub'an, suq rilariik imb'aan. Awach i re' i ma' holohik taj i rub'an, ma' holohik ta naa rojiik kuxoq wii'.²⁸Awach i chinaah i rub'ehomal i ruch'ikaa' ruk'ux, xa je' inq'ehb'ik chiq xaq chee'. Eh re' taqe korik wach kik'ux, xa eliik taqe je' rax wach xaq chee'.²⁹Awach i ruq'eb' i rupaat, ma' xta chik naa ruwihiik reh. Re' i ma' nimanik taj, naa rukahniik chi rumoso i wilik runa'ojb'al.³⁰Re' i rub'an i korik wach ruk'ux, je' rukab' i chee' inye'wik k'acharik. Eh awach i rusik' chaloq i ras ruchaaq', wilik runa'ojb'al.³¹Wila' nik'ik chi ti' k'axik ayu' wach ak'al i korik wach ruk'ux, ra'j naa chik re' i yiib' wach runa'ojb'al, ma' neenye'arik chutojariik i ru mahk.¹Awach i ruk'am naah rutijiik imb'aan imponik chuwach i holohik laj na'ojb'al. Awach i rixowaaj i ruq'ilariik imb'aan, ma' xta runa'ojb'al.²Re' i holohik runa'ojb'al i ruk'ul i rotob'il i QaJaaw Dios. Eh re' ma' holohik ta imb'anik i ruyeew chutojariik i ru mahk.³Ma' awach taj i nee rureq rukowiil ruk'ux ruuk' i yiib' wach na'ojb'al. Eh re' i korik wach kik'ux ma' xta naa ruyojiik wii' kik'ux.⁴Re' i ehk'eenb'ees holohik i runa'ojb'al, jinaj corona chi reh i rub'ahiil. Eh re' i ehk'eenb'ees yiib' wach i runa'ojb'al irik'saj chi ti' i rub'ahiil.⁵Re' taqe i korik wach kik'ux xa re' i holohik inkikapaaj. Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al, xa re' i yiib' wach inkikapaaj.⁶Re' i kiq'oral i yiib' wach kina'ojb'al kaansanik i ruk'am chaloq. Eh re' kiq'oral i korik wach kik'ux ko'lemb'al iib' i ruk'am chaloq.⁷Re' QaJaaw Dios naa rusachwiik kiwach i yiib' wach i kina'ojb'al. Eh re' aawach keh pankipaat, i korik wach kik'ux ma' xta naa rub'aniik keh.⁸Re' winaq inye'arik runimaal wach wila' holohik runa'ojb'al. Eh re' taqe i yiib' wach wilik cho paránima ma' ajwaal ta wach.⁹Ma' xta reet chi xa k'isiin wach jino'q, eh wilik i neen ye'wik ruwa' ruhaa', chuwach chi nee runimb'isaj riib' jino'q, eh ma' awach ta neen ye'wik ruwa' ruhaa'.¹⁰Re' korik wach ruk'ux i ruyeew ruwa' ruhaa' taqe ruchikoop. Eh re' yiib' wach runa'ojb'al xa re' i josq'iil wilik cho paránima.¹¹Awach i rukamaneej wach i ruye'aab' i rub'an ruwa' ruhaa'. Re' i ma' xta runa'ojb'al xa re' i ma' xta ruk'am chaloq i rukapaaj.¹²Re' yiib' wach kina'ojb'al re' inkik'ax wach rub'aan ink'amwik keh panti' k'axik. Eh re' korik wach kik'ux inwachinik inki a'n¹³Re' i yiib' wach runa'ojb'al xaruyeew riib' pan k'axik ruum i chukuj q'orik i rub'an. Eh re' korik wach ruk'ux i nelik korik ruuk' taqe rub'an.¹⁴Re' ju'jun naa rub'anam rusuqkiil i ruk'am chaloq taqe i ruq'or. Eh naa ruk'ulum i rutojb'aal chi riij taqe i rub'an.¹⁵Re' ma' nimanik taj i rukapaaj chi re' i rub'an ma' xta reet. Eh re' wilik runa'ojb'al i ruk'am naah i ruk'uhb'aljiik imb'aan.¹⁶Re' i ma' nimanik taj ruk'uhtaaj i rujosq'iil. Re' wilik runa'ojb'al, inik'ik paruk'ux i ma' holohik taj imb'aan reh.¹⁷Awach i korik inq'orik re' wo' nee ruq'or i rilow. Eh re' i ma' korik ta nq'orik xa rutz'aq wach i ruq'or.¹⁸Wilik taqe i q'e' ti' kiq'ojwik ruuk' i kiq'oral. Eh re' i wilik kina'ojb'al ruuk' i kiq'oral, inkiq'omaaj i ti' re' re'.¹⁹Awach inq'orik reh i korik, naa ruwihiik ruk'achariik chi juneliik. Eh re' inchukwik q'orik xama' najt ta naa ruk'achariik.²⁰Re' yiib' wach kina'ojb'al xa re' i jot'ooj inkiyejaa' wach. Eh re' taqe i re' i holohik inkiyejaa' wach rub'aan, suq kiil k'uxliis ruk'am chaloq.²¹Re' korik wach ruk'ux ma' xta jino'q i ti' k'axik naa ruk'ulum. Eh re' yiib' wach runa'ojb'al, ma' k'isa ti' k'axik naa ruchaliik chinaah.²²Re' QaJaaw Dios, ma' raaj ta kiwach i chukul q'orik. Eh re' taqe i re' i korik inki a'n ra'j xti q'e' imponik chuwach re'.²³Re' i wilik runa'ojb'al ma' resaj ta ruk'utjiik taqe reht'al. Eh re' taqe i ma' kinimanik taj inkesaj ruk'utjiik i kiyiib' wach na'ojb'al.²⁴Re' i ruyeew ruk'ux chi kamanik neenkojarik chi ilil kamanik. Eh re' i ma' raaj ta kamanik kow naa rutaq'ab'jiik.²⁵Re' ti' k'axik inchalik inye'wik ruti'kiil ruk'ux i winaq. Eh re' holohik laj q'orik inye'wik rusuqkiil ruk'ux.²⁶Re' korik wach ruk'ux, pan holohik b'eeh i ruk'am i ras ruchaaq'. Eh re' i yiib' wach kina'ojb'al, chupaam i ma' holohik ta laj b'eeh inkik'am i kas kichaaq'.²⁷Re' i puhb'an chikop i ruk'ay xama' xta wo' chikop rujoxej. Eh re' i ma' ruk'ay taj, i rub'an reh i chikop, eh i rub'an rusuqkiil.²⁸Re' rub'anariik i holohik pan holohik laj k'acharik ink'amwik. Eh re' rub'anariik i yiib' wach pankimik ink'amwik.¹Re' ak'uunb'ees wilik runa'ojb'al, i runimaj i ruk'uhb'aal i rajaaw. Eh re' ma' nib'irinik taj, ma' runimaj taj i ruq'ilariik imb'aan.²Re' ju'jun naa rub'anam rusuqkiil i ruk'am chaloq taqe i ruq'or. Re' taqe aj ixowaal xa re' i ti' k'axik inki a'n reh i kas kichaaq'.³Awach i xa rupaj i q'orik i rub'an, re' wo' reh i ruk'ax riib'. Awach i xanwolwotik chi q'orik, xa re' wo' reh i rujot' riib'.⁴Awach i ma' nkamanik taj, ma' rureq ta tz'aaq i ajwaal wach chi reh. Awach inkamanik, i nelik korik.⁵Re' korik wach ruk'ux, ma' imponik ta chuwach i chukuj q'orik. Eh re' yiib' wach runa'ojb'al xa k'ixb'ilaal imb'anik.⁶Re' i ma' xta ru mahk re' korik i rub'an inko'linik reh. Eh re' aj mahk, re' i yiib' wach i rub'an naa rusachwiik wach.⁷Wilik taqe i b'ehoom inki a'n kiib', eh xama' xta wo' wilik keh. Eh wilik i neb'aa' inki a'n kiib', re' re' wilik kib'ehomal.⁸Re' b'ehoom panyohb'aal wilik, eh re' wo' rutumiin neeneesanik reh pankimik. Re' neb'aa' xama' nee ta wo' inq'orarik rukanteesjiik.⁹Re' korik wach kik'ux xan saqumanik chik inki a'n Eh re' i yiib' wach kina'ojb'al, xa chuhpik chik reh i kisaqumaal.¹⁰Re' niimb'isanik wachiis, peleto i ruk'am chaloq. Re' taqe i xama' nimaq ta kiwach wilik kina'ojb'al.¹¹Re' b'ehomal inkan ruuk' i leq', insahchik wach. Awach i rumol wach rub'ehomal chiq'uun, ruuk' rukamaj, naa rutiqiik naah reh.¹²Eh noq ma' nelik ta wach inqakapaaj, i rutiib'isaj qak'ux. Eh noq i nelik wach inqakapaaj, qohkahnik chi je' rukab' i chee' inye'wik k'acharik.¹³Awach i ma' runimaj taj i ruq'or i k'uhb'aal, naa ruye'ariik panti' k'axik. Eh awach i runimaj i ruq'or i k'uhb'aal, naa ruye'ariik jilow reh.¹⁴Re' tijinik i rub'an i wilik runa'ojb'al, k'acharik i ruk'am chaloq, eh ineesanik pankimik.¹⁵Re' holohik laj na'ojb'al, k'axaj iib' i ruk'am chaloq. Re' taqe i aj ixowaal naa rusahchiik kiwach.¹⁶Awach i wilik runa'ojb'al, re' i holohik laj na'ojb'al i rub'an. Re' i ma' nimanik taj i resaj ruk'utjiik i ruyiib' wach na'ojb'al i rub'an.¹⁷Re' aj taqareel yiib' wach i runa'ojb'al, ti' k'axik i ruk'am chaloq. Eh re' i taqareel korik wach ruk'ux, i rujoot'isaj wach i k'axkiil.¹⁸Awach i ma' runimaj taj i ruk'uhb'aljiik, neb'a'il, k'ixb'ilaal i naa ruchaliik chinaah. Eh awach i runimaj i ruq'ilariik, naa ruye'ariik runimaal wach chi manlik.¹⁹Noq inooj eloq wach inkapeb'jik, rusuqkiil k'uxliis i ruyeew. Re' taqe i ma' kinimanik taj, ma' nkikanaa' taj i yiib' wach na'ojb'al.²⁰Awach i xutahqeej taqe i holohik kina'ojb'al, naa ruwihiik runa'ojb'al. Eh awach xutahqeej taqe i ma' kinimanik taj, naa ruq'eb'em riib'.²¹Re' taqe aj mahk ti' k'axik i naa ruchaliik chikinaah. Eh re' taqe korik wach kik'ux, naakik'ulum jilow i holohik inki a'n²²Re' holohik runa'ojb'al i rukanaa' kikooch taqe i riih rumaam. Eh re' rub'ehomal rumolom wach i aj mahk, naa rukahniik chi reh i korik wach ruk'ux.²³Re' kiye'aab' inkikamaneej wach i neb'aa', i ruyeew i wi'k ha' chi manlik. Xa re' la', ma' k'isiin inq'ehb'ik noq ma' imb'aan taj i rub'ehel.²⁴Awach i ma' rutijej ta taqe i rak'uun rixq'uun, ma' ruk'ax ta taqe. Eh awach i rutijej taqe i rak'uun rixq'uun, i ruk'ax taqe.²⁵Re' korik wach ruk'ux i manlojik i ruwa' ruhaa'. Eh re' yiib' wach runa'ojb'al ma' manlojik taj i ruwa' ruhaa'.¹Re' ixoq wilik runa'ojb'al i ruyejaa' taqe paam i rupaat. Eh re' ixoq ma' nimanik taj, i rusach wach i chib'ih reh parupaat.²Re' holohik runa'ojb'al, i ruyohleej i QaJaaw Dios. Re' i yiib' wach runa'ojb'al i rixowaaj wach i QaJaaw Dios.³Re' ma' nimanik taj q'e' i runimb'isaj riib' ruuk' i ruq'oral. Eh re' taqe wilik kina'ojb'al, re' i kiq'oral inko'linik keh.⁴Noq ma' kikamanik taj i b'ooyax, ma' xtaj i trigo i molarik. Eh noq kikamanik i b'ooyax, wilik i trigo i molarik.⁵Awach i korik inq'orik, re' i xrilow, nee ruq'or. Eh re' ma' korik ta nq'orik xa rutz'aq wach taqe ruq'or.⁶Re' i runimb'isaj riib' noq i rusik' runa'ojb'al, xama' xureq ta wo' hoq. Eh re' i wilik runa'ojb'al ma' k'axik taj noq i rureq chi riij.⁷Chawesaj awiib' ruuk' i ma' nimanik taj, ruum re' reh xama' nee ta wo' i rukoj ana'ojb'al ruuk' i ruq'oral.⁸Re' wilik runa'ojb'al, re' re' ink'uhtanik reh nik' wach i ruk'achariik. Eh re' ma' nimanik taj xa rujot' riib' ruuk' i ruyiib' wach na'ojb'al.⁹Re' taqe i ma' kinimanik taj xama' xta nkaaj reh i mahk inki a'n Eh re' taqe i korik wach kik'ux, holohik inkikapaaj rub'aan.¹⁰Re' ju'jun reht'al chib'ih jariik i ti' cho paránima, eh ma' nee ta rub'an chi nee ruyeew rusuqkiil ruk'ux i tokoom.¹¹Re' chib'ih keh i yiib' wach kina'ojb'al, naa rusahchiik wach. Re' i chib'ih keh i korik wach kik'ux ma' xta naa rub'aniik reh.¹²Wilik i b'eeh i ruk'am i winaq pan holohik inooj noq i rilow, xa re' la' pankimik ink'amarik noq inooj kuxoq.¹³Ruum ar, re' i se'eel insutinik chi ruti'kiil k'uxliis. Eh re' rusuqkiil k'uxliis insutinik chi oq'ik.¹⁴Re' i ma' xta runa'ojb'al ch'iklik ruk'ux ruuk' taqe i yiib' wach i rub'an. Eh re' i korik wach ruk'ux ruuk' i holohik i rub'an ch'iklik ruk'ux.¹⁵Re' ma' xta runa'ojb'al xa chu'nchel i runimaj inq'orarik reh. Eh re' wilik runa'ojb'al, korukoj rehtaal chib'ih rub'an.¹⁶Re' wilik runa'ojb'al, inyo'jik chub'aan yiib' wach. Re' i ma' xta runa'ojb'al, ma' inyo'jik taj, chub'aan i yiib' wach.¹⁷Awach i jumehq'iil inchalik ruk'aah ma' kota rukapaaj riij i rub'an. Re' i ma' holohik ta runa'ojb'al ma' ajwaal ta wach.¹⁸Re' i ma' xta kina'ojb'al re' i yiib' wach na'ojb'al naa kianam. Eh re' taqe i holohik kib'anik naa ruwihiik kina'ojb'al.¹⁹Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al naakixuk'aam kiib' chikiwach i holohik kina'ojb'al. Eh naa naq kaajwaam okik kuuk' i korik wach kik'ux.²⁰Re' neb'aa' aha' naq wilik taqe i ramigo kisutinik chi ixowan wach. Eh re' i b'ehoom ma' k'isiin taqe i ramigo.²¹Awach intohq'ik rixowaam wach i ramigo mahk i rub'an. Eh atoob' reh awach inketelinik wach i neb'aa'.²²Eh i re' taqe i yiib' wach kib'anik inkiq'eb' i holohik b'eeh. Eh re' taqe i holohik kib'anik, naa ruketeljiik kiwach, re' rukorkiil naa rub'aan kuuk'.²³Chu'nchel i kamanik wilik i ruk'am chaloq. Eh re' xa nwolwotik chi q'orik, xama' xta ruk'am chaloq.²⁴Re' i wilik kina'ojb'al, jinaj corona chi keh i kina'ojb'al. Eh re' i ma' kinimanik taj, jinaj corona chi keh i kiyiib' wach na'ojb'al.²⁵Re' korik inq'orik neeruko'leej pankimik i tokoom. Eh re' i ma' korik ta nq'orik nee ruyeew pankimik i tokoom.²⁶Awach i ruyohleej i QaJaaw Dios, ch'iklik ruk'ux ruuk' i runimaniik, eh ch'iklik wo' kik'ux taqe i rak'uun rixq'uun.²⁷Re' ruyohljiik i QaJaaw Dios, k'acharik i ruk'am chaloq. Re' re' imb'anik eesanik pan q'ab' ink'amwik chaloq i kimik.²⁸Re' reey noq nim i tinamit ruchopom naah, re' i re' inye'wik runimaal wach. Eh noq ma' nim taj i tinamit ruchopom naah ajaab'ees, re' i re' inyojwik ruk'ux.²⁹Awach i wilik q'unil ruuk' i ruk'uhtaaj chi wilik runa'ojb'al. Awach i ma' xta q'unil ruuk', i ruk'uhtaaj chi xa re' i ma' holohik taj wilik paránima.³⁰Awach i xa atoob' wach ránima, suq chu'nchel i ruti'jolal. Eh re' ixowaal, imponik wach b'aaq i ti' i rub'an.³¹Eh re' i rub'an i ti' k'axik reh i neb'aa', i ruyeew ruti'kiil ruk'ux i xyej-anik reh i neb'aa'. Eh re' inketelinik wach i neb'aa', i ruyeew runimaal wach i xyej-anik cho reh.³²Re' i yiib' wach runa'ojb'al, re' re' i naa ruye'wiik reh pan k'axik. Eh re' i korik wach ruk'ux, re' rukorkiil wach ruk'ux naa ruko'liniik reh.³³Re' wilik runa'ojb'al, re' wo' holohik laj na'ojb'al wilik cho paránima. Re' i ma' kinimanik taj, ma' keht'al ta wach i holohik laj na'ojb'al.³⁴Re' i holohik chi b'anarik inye'wik runimaal wach tinamit. Eh re' rub'anariik i mahk, xa k'ixb'ilaal i ruk'am cho chi reh.³⁵Re' i aj kamanoom wilik runa'ojb'al, i rukoj riib' panotob'il ruuk' i reey. Re' i aj kamanoom ma' xta runa'ojb'al, i rukoj riib' pank'aah ruuk' i reey.¹Re' i chaq'wik ruuk' i q'unil, i rujoot'isaj wach i k'aah. Re' chaq'wik ruuk' i kowlaj q'orik, i rujosaj wach i k'aah.²Re' q'orik i nelik cho ju' kaaq' i wilik kina'ojb'al, holohik i ruk'am chaloq. Eh re' i kiq'oral i ma' kinimanik taj, yiib' wach i ruk'am chaloq.³Re' QaJaaw Dios wilik xa aha' yuuq', i rilow inki a'n i holohik kina'ojb'al, eh i yiib' wach kina'ojb'al.⁴Awach i holohik laj q'orik i nelik cho ju' raaq', je' rukab' i chee' inye'wik k'acharik. Eh re' i re' yiib' wach q'orik i nelik cho ju' raaq' i rujot' i ránima.⁵Re' i ma' nimanik taj, ma' ruk'am ta naah i ruq'ilariik imb'aan ruum i rajaaw. Eh re' i wilik runa'ojb'al i ruk'am naah i ruq'ilariik imb'aan.⁶Re' korik wach ruk'ux wilik chib'ih reh parupaat. Eh re' i yiib' wach runa'ojb'al, xama' rub'an ta wo' rusuqkiil aha' wilik i rusik'.⁷Re' wilik kina'ojb'al, k'uhb'aal inki a'n ruuk' i kiq'oral. Re' i ma' kinimanik taj, re' i yiib' wach inki a'n⁸Re' QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach i kimayiij i yiib' wach kina'ojb'al. Re' taqe i kitiij i korik wach kik'ux, ra'j imponik chuwach re'.⁹Re' i QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach inki a'n i yiib' wach kina'ojb'al. Awach i re' i holohik i rub'an re' re', imponik chuwach.¹⁰Awach i rukanaa' i holohik laj b'eeh, kow ink'uhb'aljik. Eh awach i xrixowaaj i ruk'uhb'aljiik imb'aan, naa rukimiik.¹¹Wila' reht'al i QaJaaw Dios nik' wach i kimik, je' wo' hoq aha' kiooj kamnaq. Ra'j naa chik ma' reht'al re' chib'ih i wilik cho paránima i winaq.¹²Re' ma' nimanik taj, i rixowaaj wach inq'ilwik reh, ma' raaj ta ruch'ihleem taqe i holohik kina'ojb'al.¹³Awach i suq i ránima se'eel wach. Awach i ti' i ránima intz'irik wach.¹⁴Re' wilik runa'ojb'al, re' holohik laj na'ojb'al i rusik'. Eh re' taqe i ma' kinimanik taj xa re' yiib' wach na'ojb'al inki a'n¹⁵Awach i xa eliik ti' ruk'ux, xa chu'nchel i q'iij ma' holohik ta chi reh. Awach i suq ruk'ux, xa eliik ninq'iij chi reh.¹⁶Ma' xta reet chi ma' xta neen wihik reh jino'q, xa re' la', mi ruyohleej i Dios, chuwach chi neen wihik rub'ehomal jino'q, eh xa eliik-oq ti' i ruk'ux.¹⁷Ma' xta q'orik reh atoob' ta xa i chaaj i neen k'uxarik, xa re' la', mi wilik i k'axaj iib'. Eh xama' xta rutiq chi q'ina' laj tiwik wakax i neen k'uxarik, wila' wilik peleto.¹⁸Awach i xiik' naah josq'iil, xa re' i tikij peleto iraaj. Eh awach i wilik q'unil ruuk' i rujoot'isaj wach i peleto.¹⁹Re' i sikiil laj winaq, je' naa pan k'iix ik'ik i rub'an paruk'achariik. Eh re' korik wach ruk'ux xasuq ik'ik i rub'an paruk'achariik, ma' xta nq'ilwik reh.²⁰Re' ak'uunb'ees wilik runa'ojb'al, i ruyeew rusuqkiil ruk'ux i rutuut rajaaw. Eh re' ak'uunb'ees ma' xta runa'ojb'al i rixowaaj wach i rutuut rajaaw.²¹Re' i ma' xta runa'ojb'al, xasuq chik ruk'ux chub'aan i ruyiib' wach na'ojb'al. Eh re' i wilik runa'ojb'al, i ruyejaa' i ruk'achariik chi rib'il riib'.²²Awach i ma' rupahqaaj ta runa'ojb'al ma' i nelik ta korik taqe i rub'an. Eh wila' raaj chi naa reliik korik, koruman chi naa rukojariik runa'ojb'al.²³Ma' k'isiin ta loq'il noq inqak'ul inqapahqaaj. Eh xti q'e' wo' chik looq' noq inqak'ul, noq xa nqaaj chik wach²⁴Re' i wilik runa'ojb'al, je' naa taxaaj ojik i rub'an paruk'achariik, reh chi neeruko'leej riib' chuwach i kimik.²⁵Re' QaJaaw Dios i rusach wach i chib'ih reh i nim wach i rub'an riib'. Eh i rucha'jeej i chib'ih reh ixoq kamnaq rub'ahiil.²⁶Re' QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach inkiyejaa' wach i yiib' wach kina'ojb'al. Re' inkiq'or taqe i saq wach kánima ra'j imponik chuwach re'.²⁷Awach i ruk'ax wach i b'ehomal, naa rusahchiik wach i chib'ih reh. Eh awach i ma' ruk'ax ta wach ileq', ma' xta naa ruk'ulum.²⁸Re' korik wach ruk'ux, korukapaaj riij i chaq'wik i rub'an. Eh re' i yiib' wach runa'ojb'al, xama' toob' laj q'orik i resaj reje panchii'.²⁹Re' QaJaaw Dios najt wilik kuuk' taqe i yiib' wach kina'ojb'al. Re' taqe i korik wach kik'ux, iniib'irjik i kitiij.³⁰Eh noq holohik qatz'ehtjiik imb'aan i ruyeew rusuqkiil qak'ux. Eh noq holohik kiq'orik chiqiij i ruyeew rukowiil qak'ux.³¹Awach i runimaj i ruq'ilariik imb'aan, naa ruye'ariik ruk'achariik. Eh naa rokiik chi kixilak taqe i wilik kina'ojb'al.³²Awach i ma' imponik ta panaq'wach i ruq'ilariik imb'aan, ma' ruk'ax ta riib'. Awach i runimaj i ruq'ilariik imb'aan, holohik i runa'ojb'al.³³Re' i ruyohljiik i Dios ink'uhtanik i holohik laj na'ojb'al. Awach iraaj chi naa ruye'ariik runimaal wach, peet naa ruloch'om riib'.¹Re' winaq wilik taqe i ruyejaa' cho wach rub'aan paránima. Xa re' la', re' QaJaaw Dios q'oreel chinaah mi neenooj eloq wach oon ma' nee taj.²Re' winaq xa chu'nchel ma' xta reet i rub'an noq i rukapaaj, xa re' la' re' QaJaaw ineht'alinik reh chib'ih i rukapaaj cho paránima.³Cha woqxa'neej pan q'ab' i QaJaaw Dios chu'nchel i naa a'nam. Chi je' re', neenooj eloq wach taqe inayejaa' wach.⁴Re' QaJaaw Dios wilik iraaj chi riij noq xuyejaa' chu'nchel i xa chib'ih jariik. Eh re' yiib' wach runa'ojb'al, rumolom naa re' wo' reh i ruq'ijil i ti' k'axik.⁵Re' QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach taqe i nimaq kiwach inki a'n kiib'. Xa nik' ma' ruyeew taqe panti' k'axik.⁶Xa ruuk' i ketelinik wachiis, xa ruum i korik naa rukuyariik i mahk. Eh xa ruum i ruyohljiik i Dios i resaj riib' i ju'jun chuwach i yiib' wach na'ojb'al.⁷Noq holohik i kina'ojb'al i winaq, imponik chuwach i QaJaaw Dios. Eh ruum i re' i ruk'am taqe ruuk' panotob'il i nixowanik wach i reh.⁸Ma' xta reet chi xa k'isiin i chib'ih aweh, xa re' la' wi parub'ehel xareq. Xa ma' xta neerutiq chi k'ih i chib'ih aweh, wila' ma' parub'ehel xareq.⁹Re' winaq i ruyejaa' wach chib'ih taqe naa rub'anam, xa re' la', koruman chi re' Dios naa ruk'amwiik rub'eeh.¹⁰Re' reey parub'ihnaal Dios inq'orik, ruum i re' ma' awach taj i nee ruyeew chutojariik i ru mahk wila' ma' chih wo' ru mahk.¹¹Re' i pajooj manlik imb'aan ruuk' taqe i tokoom chik pajb'al imponik chuwach i Dios, ruum re' wo' reh xkananik taqe pajb'al.¹²Re' taqe reey ma' nkaaj taj chi neenb'aan i yiib' wach na'ojb'al, ruum noq wilkeeb' pan kiye'aab' ma' ye'ooj ta q'ab' keh chi naa rub'aan i yiib' wach na'ojb'al.¹³Re' taqe reey inkik'ax, eh suq rilariik inki a'n awach i korik kiq'orik, eh rub'ehel inkiq'or.¹⁴Re' rujosq'iil i reey kimik i ruk'am chaloq. Eh re' wilik runa'ojb'al i rujoot'isaj wach i rujosq'iil i reey.¹⁵Noq suq ruk'ux i reey k'acharik i ruk'am chaloq. Eh re' i holohik i rub'an, je' naa rukab' i suutz' ink'amwik cho reh i jab'.¹⁶Q'e' chihooj chi neen wihik runa'ojb'al jino'q, ma' xata je' k'ihaal tz'aaq i manlik oro. Eh re' i holohik chi naab'jik ma' xata je' k'ihaal tz'aaq i plata.¹⁷Re' taqe i korik wach kik'ux inkikanaa' rub'aan i yiib' wach na'ojb'al. Eh wila' inkik'raaj kiib' ruuk' i kina'ojb'al, k'ahchi' kicha'jeem kiib'.¹⁸Awach i q'e' i runimb'isaj riib' ma' jaruuj naa reliik korik ruuk' i rub'an, ruum chi xa re' i kaqwachiil wilik paránima naa ruq'eb'em riib'.¹⁹Re' q'e' chihooj chi nee ruk'isiimb'isaj riib' jino'q kuuk' taqe i neb'aa', chuwach chi neen b'ehomrik chi kixilak i nimaq kiwach.²⁰Awach i runimaj i ruq'oral i QaJaaw Dios holohik naa rojiik wii'. Atoob' reh awach i ruyeew ruk'ux ruuk' i QaJaaw.²¹Awach i rukapaaj riij i rub'an, wilik runa'ojb'al inq'orarik reh. Eh re' taqe chaq'laam laj q'orik, inkojwik na'ojb'al.²²Re' holohik laj na'ojb'al, holohik laj k'acharik ruk'am chaloq. Re' i kitijiik i ma' kinimanik taj, xama' xta ruk'am chaloq.²³Awach i wilik runa'ojb'al chukapeb'jiik chib'ih i rub'an, re' re' inchol q'orik. Eh re' taqe i ruq'oral inkojwik na'ojb'al.²⁴Awach i xasuq inq'orik, re' i ruq'oral xa je' chik ki'iil riis kaab', eh i rujoot'isaj wach i ánima, i ruyeew ruman rukowiil i k'uxliis.²⁵Wilik i b'eeh xa pan holohik chik ink'amwik noq ink'utinik, xanaah re', noq inooj kuxoq pankimik ink'amwik.²⁶Re' kamanoom, re' i runuhmiik iminwik reh pankamanik, eh ruum i re' inkamanik.²⁷Re' i yiib' wach runa'ojb'al xa re' i yiib' wach i ruyejaa' wach rub'anariik. Eh re' i ruq'oral i nelik reje panchii', xa je' chik rukab' i xaq q'aaq'.²⁸Re' i yiib' wach runa'ojb'al xa re' i tikij peleto iraaj. Re' i tz'aqal wach k'utaaj i rukoj pank'aah taqe i kamigo naq kiib'.²⁹Re' i yiib' wach runa'ojb'al xa rujot' taqe i ramigo, eh i ruk'am taqe chupaam i ma' holohik ta laj b'eeh.³⁰Eh xa rumutz'muteej chik inaq'wach chukapeb'jiik riij i yiib' wach na'ojb'al. Eh xa rutiiw chik i xaq chii' noq rub'anam chik i yiib' wach re' re'.³¹Noq insaaqb'ik i rismaal naah jino'q, je' naa jinaj corona q'e' looq' chi reh. Eh re' i re' ink'uhtanik reh chi holohik i runa'ojb'al.³²Q'e' chihooj chi wilik q'unil ruuk' jino'q, chuwach chi xakow neerub'an riib'. Eh xiik' naah chihojal chi nee ruloch' riib' jino'q chuwach chi nee rutoq'aa' q'uchuuj tinamit.³³Re' winaq i rusik' chi riij nik' wach noq naa rureqem rutumiin, xa re' la', re' i QaJaaw Dios q'oreel chinaah.¹Ma' xta q'orik reh atoob' ta xa chiqwi'k i neen k'uxarik, xa re' la', mi suq i k'acharik. Xa ma' xta neerutiq chi nujinaq i suq atoob' pampaat wila' xa re' peleto imb'aan.²Re' i móso wilik runa'ojb'al, i ruq'at wach i rak'uun i rupatroon. Eh inehtrik i kooch, je' rukab' inye'arik keh ak'uunb'ees kinimanik.³Re' i oro re' i plata ruuk' q'aaq' inehteesjik i ruch'uwa'iil wach. Eh re' taqe i wilik cho pan ánima, re' i QaJaaw Dios ineesanik i ruch'uwa'iil wach.⁴Re' i yiib' wach runa'ojb'al, re' i aj chukul q'orik, q'e' imponik chikiwach taqe i yiib' wach q'orik imb'aan.⁵Awach ixkaqse'lanik reh i neb'aa', re' ixtz'uhkrisanik reh i rukaqse'laaj. Eh awach insuuqb'ik ruk'ux chi riij i ti' i ruk'ul i neb'aa', naa ruye'ariik chutojariik i ru mahk.⁶Re' taqe i mama' winaq, je' corona chi keh i kiih kimaam. Eh re' inye'wik runimaal kiwach ak'uunb'ees ixq'uunb'ees, re' taqe i kituut kajaaw.⁷Wila' ma' suq i rub'an reh i ma' holohik ta laj q'orik, i ma' nimanik taj, ra'j naa chik re' i k'amal b'eeh suq neerub'an reh i chukuj q'orik.⁸Awach i ruq'uch i tumiin ruuk' i xa chib'ih jariik i rub'an, i rukapaaj chi nee nelik korik ruuk' taqe i rub'an xa aha' pa' neenooj.⁹Awach i rukuy imb'aan reh, pansuqkiil ink'amwik. Eh awach i ma' rukuy taj imb'aan reh, panixowaal ink'amwik.¹⁰Re' wilik runa'ojb'al xajuriim inq'ilarik. Eh re' ma' xta runa'ojb'al ma' nee ta nimanik ruuk' jino'q siento chi tz'uhuum.¹¹Re' ma' nimanik taj, xa re' i sik'ij peleto iraaj. Xa re' la', jinaj i aj taqareel naa rutaq'ab'jiik cho ruuk' xiik' naah josq'iil.¹²Ma' q'e' ta yohb'aal chi neen k'ulariik i ixoq oso kore' xq'ucharik i rak'uun, chuwach chi neenk'ularik i ma' nimanik taj chi k'ahchi' rub'anam i yiib' wach.¹³Awach imb'aan otob'il reh, eh ma' holohik ta ruq'aj wii' wach, juneliik naa ruwihiik i ti' k'axik parupaat.¹⁴Noq intohq'ik i peleto xa je' chik rukab' noq inteh cho rooq i nim ha'. Ruum aj re', ma' xta reet chi neenkahnik rub'aan noq komajaa' inuhtik wach.¹⁵Re' ruq'orariik chi ma' xta ru mahk i wilik ru mahk. Eh re' i rukojariik ru mahk i ma' xta ru mahk, re' i kiib' re' re', ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios.¹⁶Re' ma' nimanik taj, xama' xta neerutiq reh chi nee ruloq' ruuk' tumiin i runa'ojb'al, ruum xama' nee ta wo' rureq chi riij¹⁷Re' jino'q amígo juneliik nee qohrutoob'eej noq ti' qak'ux. Inkamanik qeh chi je' qas, oon qachaaq'.¹⁸Re' ma' xta runa'ojb'al inooj okoq chi riij i ramigo pan q'atb'al q'orik, eh wach naah chik i reh inkahnik i mahk re' re'.¹⁹Awach i yiib' wach runa'ojb'al imponik chuwach i peleto. Eh awach i q'e' runimb'isaj riib' ruuk' i ruq'oral, xa re' reh i rujot'om riib'.²⁰Awach i re' i yiib' wach i wilik paránima, ma' jaruuj naa rureqem i holohik. Eh awach i re' i ma' toob' laj q'orik i nelik cho ju' raaq' naa rojiik q'ehb'oq panti' k'axik.²¹Noq re' ak'uunb'ees ma' nimanik taj, eh noq re' ak'uunb'ees ma' xta runa'ojb'al jinaj ti'kiil k'uxliis chi reh ajaab'ees.²²Noq suq suq i ránima jino'q, je' naa jinaj iq'oom chi reh. Eh noq ti' i ránima jino'q, ruum i re' ink'isiimb'ik ruk'ux.²³Re' q'atal q'orik yiib' wach runa'ojb'al i ruk'ul i tumiin chi qeqmaal ruuk' i ruyejaa' wach. Ruuk' i re', i ruyoj wach i korik.²⁴Re' ma' xta reet runa'ojb'al, iraaj i reh chi naa rureqem runa'ojb'al. Eh re' ma' nimanik taj, xama' reht'al ta wo' hoq chib'ih naa rojiik kuxoq wii'.²⁵Re' ak'uunb'ees ma' nimanik taj, xa kik'aah, xaruti'kiil kik'ux i rutuut rajaaw i ruyeew.²⁶Ma' ruk'ul taj chi neenehteesjik rumulta i ma' xta ru mahk. Eh ni xata ruk'ul chi neenye'arik chi tz'uhuum i holohik runa'ojb'al.²⁷Awach i ma' xa tanwolwotik chi q'orik wilik runa'ojb'al. Awach ma' teheeh ta wach re' re', wilik runa'ojb'al.²⁸Re' ma' nimanik taj, noq i rutz'ap i chii', eh ma' nchoqik ta chik, inq'ahxik nare' wo' reh chi wilik runa'ojb'al.¹Re' i ruq'eb'em riib', xa re' i k'axb'al riib' i reh i rusik'. Eh ma' runimaj taj i ruk'uhb'aljiik.²Re' i ma' nimanik taj, ma' raaj ta rutijem i korik. Xa re' la' i rub'aan i yiib' wach wilik cho paránima.³Re' i rub'anariik i yiib' wach na'ojb'al, xa q'eb'ej iib' i ruk'am chaloq. Eh re' i niimb'isanik wachiis xa k'ixb'ilaal i ruk'am chaloq.⁴Re' ruq'oral i winaq, je' rukab' i chaamlaj ha', je' rukab' i nim ha' kow rooq, ruum nujinaq chi na'ojb'al.⁵Ma' ruyee ta riib' chi neenq'orarik chi ma' xta ru mahk i yiib' wach runa'ojb'al. Eh chi neenkojarik ru mahk i ma' xta ru mahk.⁶Re' ma' nimanik taj, xa ruum i chii' i rumin riib' pan peleto. Eh ruuk' ruq'oral i ruyeew riib' chi q'ojarik.⁷Eh re' i ma' nimanik taj, re' ruq'oral inq'eb'wik reh. Ruum taqe i ruq'oral je' naa rujihk'aaj i ralaq chi k'ahaam.⁸Re' ruq'oral i xa tz'aqal wach k'utaaj yiib' wach i ruk'am chaloq. Eh imponik wach b'aaq i ruti'kiil i rub'an.⁹Awach i rusikileej wach i rukamaj, eliik kiwach ruuk' i aj sachool¹⁰Re' i rub'ihnaal i QaJaaw Dios, je' rukab' inajt naah tz'aq, eh ar inooj kiko'leej kiib' i korik wach kik'ux.¹¹Re' b'ehoom reh i rukapaaj chi re' i rub'ehomal, je' rukab' i tinamit kotimaj riij chi najt naah tz'aq ko'lemb'al reh.¹²Awach i q'e' nim wach i rub'an riib', ma' naa ta reliik korik. Eh awach i xama' nim ta wach i rub'an riib', naa reliik korik.¹³Awach i xa ruchaq'weej lom i q'orik noq komajaa' irib'iraj rukorkiil, xiik' naah yib'kiil wach i rub'an, eh k'ixb'ilaal chi reh.¹⁴Noq yowaab' jino'q, neerukuy ransil wila' xuchop ruk'ux. Raaj wi xyoj ruk'ux chi jumpech, ma' awach ta chik neenuksanik reh.¹⁵Re' taqe i wilik kina'ojb'al, eh holohik i wilik cho pan kánima, inkireq wo' hoq i na'ojb'al inkisik'.¹⁶Eh noq wilik i rusiij i winaq, xa chu'nchel neenk'ulwik reh, eh nee wo' nooj okoq kuuk' i nimaq wach kina'ojb'al.¹⁷Re' imponik chi peet pan q'atb'al q'orik, i ruq'or chi ma' xta ru mahk. Eh noq imponik awach uuk' wilik rupeleto, re' reh inq'orik reh chi wilik ru mahk.¹⁸Re' i QaJaaw Dios ineesanik reh i peleto, i rukoj taqe panotob'il peleto inki a'n chikiwach.¹⁹Awach i hermano inq'ehtjik, je' naa jino'q tinamit kotimaj riij chi tz'aq, ruum re' i peleto inki a'n taqe i hermano, je' rukab' i tz'ilom imb'aan wii' tz'ahpik.²⁰Re' ju'jun naa rub'anam rusuqkiil wila' holohik taqe i ruq'or. Eh naa wo' ruk'ulum jilow wila' ma' holohik taqe i ruq'or.²¹Awach i holohik i ruq'or ruuk' i ju' raaq', k'acharik i ruk'am cho chinaah. Awach i yiib' wach i ruq'or ruuk' i ju' raaq', kimik i ruk'am cho chinaah.²²Noq i rureq rehk'een i winaq, ma' k'isiin ta loq'il. Ruuk' i re', i ruk'ul nimlaj rotob'il i QaJaaw Dios.²³Re' neb'aa' noq i rutoq'aa' q'orik ko rupahqaaj rukuyb'al. Eh re' i b'ehoom reh, pank'aah inchaq'wik.²⁴Wilik taqe i amígo jumehq'iil inyoj kik'ux. Eh wilik taqe i amígo xti q'e' neetikik'ax chuwach jino'q aawas oon achaaq'.¹Ma' xta riq'or reh chi xa neb'aa' jino'q, xa re' la', mi korik wach ruk'ux. Chuwach i ma' nimanik taj, eh xa tz'aqal wach mahk.²Awach i ma' xta runa'ojb'al, ma' holohik ta chi reh. Eh re' tehwachiil inq'eb'wik pamahk.³Ruum i yiib' wach na'ojb'al i rub'an i winaq, i ruq'eb' i holohik b'eeh. Eh noq inooj kuxoq panaah chik i QaJaaw Dios i rukoj.⁴Re' b'ehoom laj winaq, ma' k'isiin taqe i ramigo. Eh re' neb'aa' reh aha' naq wilik taqe i ramigo inq'eb'arik kuum.⁵Awach i ma' re' tee korik i ruq'or, korehtaal inye'arik chutojariik i ru mahk. Re' chukul q'orik ma' jaruuj naa reliik korik.⁶Awach i ma' pixp taj, eh xa q'e' insihinik, chu'nchel insik'wik reh, eh inkik'am chi amigohiil.⁷Re' neb'aa' ni xata re' taqe ras oon ruchaaq' inaajwanik wach. Ra'j naa chik re' taqe i ramigo ma' neenq'eb'wik reh. Eh noq i rupahqaaj chik naa rutoob'jiik ma' awach ta chik taaj reh.⁸Awach i rutijej riib', eh i rub'an paruk'achariik i rutijej i ruk'ax riib', eh i nelik korik i rub'an.⁹Awach i ma' re' taj i korik i ruq'or, naa ruye'ariik chutojariik i ru mahk. Eh re' chukul q'orik kimik i ruk'am cho chinaah.¹⁰Re' ma' nimanik taj ma' ruk'ul taj chi suq neen wihik, ni xata neeruyee riib' chi re' i xa móso neenkahnik chi taaq'anik chikinaah i k'amal b'eeh.¹¹Awach i wilik runa'ojb'al ma' jumehq'iil ta nchalik ruk'aah. Re' i naa ruye'wiik runimaal wach re' chi naa rukuyum ransil i naa rub'aan reh.¹²Noq inchalik ruk'aah i reey, xa je' chik rukab' i kaq b'ahlam. Eh re' otob'il i rub'an i reey, je' rukab' noq inqajik chaloq i mus jab' chinaah i kok' ch'ahn.¹³Re' ak'uunb'ees ma' nimanik taj, xaruti'kiil ruk'ux i rajaaw i ruyeew. Re' ixoq xa re' i k'aah i rub'an, je' rukab' i kojweel cho nah paat ma' jaruuj i rumay.¹⁴Re' i kooch inkiyeew i tuutb'ees i ajaab'ees, xa paat, eh xa b'ehomal. Eh re' i ehk'eenb'ees wilik runa'ojb'al, re' i QaJaaw Dios inye'wik cho reh.¹⁵Re' sikilal inchalik jinaj suq laj wirik ruum. Eh re' sikiil laj winaq, naa rukuyum ruwa' ruhaa'.¹⁶Awach i rub'an i ruq'or i k'uhb'aal, i ruko'leej riij i ruk'achariik. Awach i ma' imponik ta panaq'wach i rub'eeh i QaJaaw Dios, kimik i naa ruchaliik chinaah.¹⁷Awach i ruyeew rukemeel i neb'aa', je' naa re' i QaJaaw Dios i ruyeew rukemeel. Eh re' i QaJaaw Dios naa ruye'wiik jilow reh i otob'il i rub'an.¹⁸Chatijej aawak'uun awixq'uun noq koruyee riib' chi neenatijej, xa re' la', maakansaj wo' chik ruuk' i rutijiik naa a'nam.¹⁹Awach i q'e' josq', naa ruk'ulum i rutojb'aal. Eh wila' ehteesjik chutojariik i ru mahk, xa ruman nee nuhtik wach i ruk'aah.²⁰Chak'am naah aak'uhb'aaljiik, eh cha nimaj aatijiik imb'aan chi je' re' neenooj areq ana'ojb'al chi manlik.²¹Re' winaq xama' k'isiin naq i ruyejaa' wach rub'aan. Xa re' la' xa re' wo' inooj eloq wach i ruyeew q'ab' i QaJaaw Dios chi naa rub'anam.²²Awach i ruk'ax wach i b'ehomal, re' re' inq'eb'wik reh pan k'axik. Ruum aj re', ma' xta reet chi xa neb'aa' jino'q chuwach i aj chukul q'orik.²³Re' ruyohljiik QaJaaw Dios, pan holohik laj k'acharik ink'amwik. Noq ma' xta k'axik chinaah jino'q, xasuq i k'acharik i rub'an.²⁴Re' i winaq xiik' naah sikilal, atoob' ta wo' naq tuqlik chuwach i ruwa', ni xata ruk'uxariik iraaj rub'anam.²⁵Wila' xye'arik chutojariik i ru mahk i ma' xta runa'ojb'al nee rukoj rehtaal chi ma' holohik taj i rub'an. Eh re' wilik runa'ojb'al reh neerutijej ruuk' i ruq'ilariik neemb'aan.²⁶Awach i relq'aaj chib'ih reh i rajaaw, eh iresaj reje i rutuut pampaat, re' re' k'ixb'ilaal imb'anik ma' ruk'ul ta naq chi naa rub'anam i je' re'.²⁷Hat wak'uun noq wilkaat, maayeew chi re' chi ma' re' aq'ilariik. Chak'am la' naah aak'uhb'aaljiik ruum re' re' inye'wik ana'ojb'al.²⁸Re' i ma' re' taj i korik i ruq'or, xa rukaqse'laaj i korik. Eh re' yiib' wach runa'ojb'al, xa re' i yiib' wach q'orik i nelik cho pan chi'.²⁹Re' i ti' k'axik korjinaq chik cho chi keh i yiib' wach kib'anik. Eh re' i ma' kinimanik taj, kow naakiye'ariik chi tz'uhuum.¹Re' inuk'inik reh i k'ahlaj ha' ma' xta runa'ojb'al inxohk'rik i ruyoj i rukapeb'aal, eh ma' reht'al ta chik i rub'an.²Re' reey noq inchalik ruk'aah, je' rukab' i kaq b'ahlam. Eh awach inye'wik ruk'aah i reey, i ruyeew panyohb'aal i ruk'achariik.³Re' inye'wik runimaal wach i winaq, re' chi ma' awach taj ineeruwech'uj. Re' taqe i ma' kinimanik taj, xa re' wech'inik kiib' inki a'n⁴Noq ruq'ijil ab'iixik, re' i sikiil laj winaq ma' rub'an taj i b'anaj arado. Xa re' la', noq i rureq ruq'ijil i jach, i rusik' naq i wach i rutik, eh xama' xta wo' i rumol.⁵Re' holohik laj na'ojb'al atoob' ta je' chamiil chaamlaj ha' wilik cho wii' paránima jino'q. Eh re' i wilik runa'ojb'al xa nee wo' rureq chi riij.⁶Wilik inkiq'or chi xa q'e' atoob' wach kik'ux, xa re' la', ma' jino'q wo' keh i atoob' wach ruk'ux.⁷Re' i korik wach ruk'ux paruk'achariik, holohik i kik'achariik taqe i rak'uun rixq'uun naa ruwihiik.⁸Re' i reey noq intzuhnik paruye'aab' chi q'ataj q'orik xa neerutz'ehtaaj panaq'wach i ju'jun, noq nee rureq chi riij i wilik ru mahk.⁹Ruum aj re' ma' awach nee nq'orik reh chi je' wili: Re' hin xa eliik saq wach i wánima, ma' xta numahk, inko'q.¹⁰Re' QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach chi ma' manlik taj i pajooj imb'aan ruuk' pexu, oon ruuk' chik jino'q pajb'al.¹¹Re' i k'ijool, re' i chib'ih taqe jariik i rub'an ink'uhtanik reh mi holohik i runa'ojb'al, oon ma' chih taj.¹²Re' qaxikin reh chi naa qib'iriniik, re' naq'qawach reh chi naa qilwiik, re' i QaJaaw Dios xyej-anik reh.¹³Matokik chi wirik reh chi ma' nee ta tineb'a'rik. Eliik-oq la' na'lik aweh chub'aan akamaj, reh chi neen wihik awa' ahaa'.¹⁴Awach inloq'wik je' wili ruq'or: Re' wili ma' holohik taj, inki. Xanaah re' noq i rub'an reje i loq' i reh xa runimb'isaj chik riib' ruuk'.¹⁵Awach i wilik runa'ojb'al ruuk' taqe ruq'or, xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach oro, chuwach i q'e' k'ih taq tz'aaq.¹⁶Awach i ma' xta runa'ojb'al inooj i ruyeew i ruq'oral chi riij i aj k'aas, eh wila' ma' xutoj i ruk'ul chi neenq'ucharik i ruso'.¹⁷Re' chukul q'orik xa runujisaj chik riib' ruuk' taqe i rureq ruuk' i jot'ooj. Eh noq inooj kuxoq, xa je' ak'al i ruk'ux.¹⁸Re' taqe imb'aan, ruuk' holohik laj na'ojb'al, inkorjik wach. Eh ruuk' wo' holohik laj na'ojb'al, inkorjik wach noq imb'aan i q'aq'inik.¹⁹Re' i xanooj chi molooj wach k'utaaj ma' xtaj i rumol paránima, chu'nchel i ruq'or. Re' hat maa a'n jinaj wach ak'ux ruuk' i molol wach k'utaaj.²⁰Awach i rub'aj i rutuut rajaaw, re' re' kimik i ruk'am cho chinaah, eh naa ruye'ariik pa runimaal q'equm.²¹Aha' wilik taqe i xa chib'ih jariik, i ma' k'axik ta noq inkan pampeet, ni xata ruyeew suq kiil k'uxliis noq inooj kuxoq.²²Maaq'aj wach i ma' holohik taj imb'aan aweh. Chawuy-eej la' chi re' i QaJaaw Dios neenko'linik aweh chupaam.²³Re' i QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach taqe i pajb'al kielq'anik, je' wo' taqe i pexu kielq'anik.²⁴Re' winaq re' i QaJaaw Dios ink'amwik rub'eeh paruk'achariik. Eh re' reh ma' reht'al taj chib'ih i naa rojiik kuxoq wii'.²⁵Re' winaq yohb'aal chi reh wila' xa pan jumehq'iil xuq'or reh i QaJaaw Dios chi naa runimam. Eh mo'-oq wo' xub'an i xuq'or k'axik chi reh.²⁶Re' i reey wilik runa'ojb'al i resaj taqe reje yiib' wach kina'ojb'al. Eh je' naa rik'saj kotkot laj ch'ihch' chikinaah.²⁷Re' ránjel rut'iosil i winaq ye'ooj reh ruum i Dios jinaj saqum, i rusihq'eej chu'nchel i wilik cho paránima.²⁸Re' i reey ma' awach ta neenesanik reh paruye'aab', wila' wilik k'axooj ruuk', eh wila' re' i korik i rub'an.²⁹Re' i runimaal kiwach i k'ijolaq, re' i kaansil. Eh re' i runimaal kiwach i mama' winaq, re' i rusaqiil i rismaal kinaah.³⁰Ruuk' q'ojooj, ruuk' hopooj, iniq'oomjik i yiib' wach runa'ojb'al. Ruuk' taqe i ti' ruk'ul, i rureq chi riij taqe i korik.¹Re' runa'ojb'al i reey, je' rukab' i rooq ha' pan q'ab' i QaJaaw Dios. Re' reh ink'amwik rub'eeh ruuk' chu'nchel i rub'an.²Re' winaq xa chu'nchel ma' xta reet i rub'an noq i rukapaaj. Xa re' la', re' i QaJaaw Dios ineht'alinik reh chib'ih i wilik cho pan ánima.³Re' rub'aan i korik, i rub'ehel, imponik chuwach i QaJaaw Dios, ma' je' ta rukab' i xa k'atoj mayiij.⁴Re' i niimb'isanik wachiis, i k'ul b'anaj wachiis inki a'n i yiib' wach kina'ojb'al mahk chi b'anarik.⁵Re' taqe inkorjik wach chi kapeb'imaj riij chi korik, wilik i ruk'am chaloq. Eh re' taqe i xa pan ajiim b'eeh imb'aan, xa nooj sahchoq wach.⁶Re' i b'ehomal i molarik wach ruuk' jot'ooj, xama' xta nokik wii', xa ye'b'al k'isinoq rusuqkiil kik'ux i xa re' i kikimiik inkisik'.⁷Re' i yiib' wach kina'ojb'al ruum i ti' k'axik inki a'n reh i tokoom, naa rusahchiik kiwach. Ruum chi ma' xkik'am ta naah i korik.⁸Re' i yiib' wach imb'anik, xama' xta kamaj i rub'an, ma' xta ruk'am chaloq. Eh re' taqe i rub'an i korik wach ruk'ux, saq kiwach.⁹Ma' xta reet chi xa pan lahtz' paam paat neenpatinik i winaq. Eh xama' xta nkih chi chupaam i nimlaj paat neenpatinik ruuk' jino'q ixoq xiik' naah josq'iil.¹⁰Re' yiib' wach runa'ojb'al xa re' i ma' holohik taj i rukapaaj rub'aan. Ma' ruketelaaj ta kiwach i ras ruchaaq'.¹¹Noq inye'arik chutojariik i ru mahk i yiib' wach imb'anik, kore' i rureq runa'ojb'al. Eh re' wilik runa'ojb'al reh, xa ruuk' i junriim chi q'ilooj neenimanik.¹²Re' i Dios korik wach ruk'ux, i rukanaa' chi ma' xta rak'uun rixq'uun i yiib' wach runa'ojb'al. Eh i rusach kiwach i yiib' wach kib'anik.¹³Awach i ma' i rutoob'eej i neb'aa' noq i rupahqaaj rutoob'jiik, ma' naa ta wo' rutoob'jiik i reh noq naa rupahqaam rutoob'jiik.¹⁴Re' jino'q i winaq atoob' ta yohb'aal wach i ruk'aah, eh wila' xsiijik chib'ih reh, ruuk' i re', neenik'ik i ruk'aah.¹⁵Noq imb'aan i rub'ehel insuuqb'ik ruk'ux i korik wach ruk'ux. Eh re' taqe ma' holohik ta kib'anik, naa rusahchiik kiwach.¹⁶Awach i ma' ruk'am ta naah i holohik laj na'ojb'al, pankimik naa rojiik.¹⁷Awach i rukut riib' chi ruuk'jiik i k'ahlaj ha' inxohk'risanik, eh i rukoj taqe ink'ohnik laj iq'oom re' re' naa ruye'em riib' paneb'a'il.¹⁸Re' i ma' korik ta wach ruk'ux, i yiib' wach runa'ojb'al, naa ruwihiik panti' k'axik chi jilow i korik wach ruk'ux.¹⁹Ma' xta reet chi xa pan i chiq yuuq' neenk'acharik winaq, chuwach chi neenk'acharik ruuk' jino'q ixoq xa re' k'aah i rub'an, xama' holohik ta imb'anik.²⁰Re' wilik runa'ojb'al, wilik rub'ehomal, wilik ru ink'ohnik laj iq'oom parupaat. Eh re' i ma' nimanik taj, i rusach wach i chib'ih reh.²¹Awach i rusik' i korik, eh inketelinik wachiis nee rureq i holohik laj k'acharik, nee wo' inye'arik runimaal wach.²²Re' i wilik runa'ojb'al nee ruchop naah i kitinamiit i kow kiib', neeruq'at wach i kajaawriik inkiko'leej naq wii' kiib'.²³Awach i korukapaaj riij taqe ruq'or, ma' jaruuj nee ruyeew riib' pan k'axik.²⁴Re' i yiib' wach i runa'ojb'al, xama' holohik ta imb'anik, xa nim wach i rub'an riib'. Eh xa teheeh wach, i rukaqse'laaj taqe i ras ruchaaq'.²⁵Re' i sikil laj winaq wilik naq i rootwaaj. Xa re' la', xanaa wo' rukimiik reje chi ma' naa ta rureqem, ruum ma' raaj ta kamanik.²⁶Re' reh xa chu'nchel naq q'iij irootwaaj. Eh re' korik wach ruk'ux, xa wilik wo' chib'ih reh ma' rupixpuuj ta wach q'e' insihinik.²⁷Re' QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach i kimayiij i yiib' wach kina'ojb'al, ruum i ma' holohik taj inkaaj chi riij.²⁸Re' i ma' re' taj i korik i ruq'or, naa rusahchiik wach. Eh awach irib'iraj chi korik inq'orarik, re' re' neenchol ruchaq'weesjiik.²⁹Re' yiib' wach runa'ojb'al xasuq chik wilik i rub'an riib'. Eh re' korik wach ruk'ux, korik reh chi holohik i runa'ojb'al.³⁰Chuwach i QaJaaw Dios ma' xta jino'q na'ojb'al nim wach, ni xata jino'q holohik laj kapeew.³¹Re' winaq i ruyejaa' i rukawayu reh i q'aq'inik, re' QaJaaw Dios i ruyeew i rajaawriik chi nee nelik korik ruuk' i q'aq'inik.¹Awach i holohik rib'iral, xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach i b'ehomal. Eh wila' holohik inq'orarik chi riij, xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach i oro, i plata.²Re' i neb'aa', i b'ehoom xa jinaj kiwach, re' i QaJaaw Dios xyej-anik keh kikab'cheel.³Re' i wilik runa'ojb'al i rukoj rehtaal aha' wilik i yohb'aal, i rukotej riij. Eh re' i ma' xta runa'ojb'al, ma' rukoj ta rehtaal, ko q'ehb'inaq chik ar noq irik'raaj.⁴Re' i loch'oj iib', re' i ruyohljiik i QaJaaw Dios, b'ehomal, runimaal wachiis, eh suq laj k'acharik i ruk'am chaloq.⁵Re' yiib' wach runa'ojb'al xama' k'isiin i k'axik inq'atwik parub'eeh. Eh re' i ruyohleej i ruk'achariik ma' ruyeew ta q'ab' chi nq'ehb'ik ar.⁶Chatijej i ha'lak'un paruk'isinal, eh noq neenrijb'ik ma' nee ta nsahchik paruk'ux.⁷Re' b'ehoom intaaq'anik chinaah i neb'aa'. Re' inye'wik i kemeel intaaq'anik chinaah i aj kemeel.⁸Awach i re' i yiib' wach i rutik, ti' k'axik i naa rujacham. Eh re' i QaJaaw Dios naa rusachwiik wach ruuk' i rujosq'iil.⁹Awach i wilik i ketelinik wachiis ruuk', eh i runej i ruwa' i ma' xta wilik reh naa ruk'ulum i rotob'il i Dios.¹⁰Chawisaj reje i ma' holohik ta imb'anik, chi je' re' neemahyik i choqinik iib', i peleto, i b'ajooj.¹¹Re' reey imponik chuwach i rub'an i korik wach ruk'ux. Eh i ruk'am panotob'il awach i xa holohik inq'orik.¹²Re' QaJaaw Dios i rucha'jeej chi korik i wilik runa'ojb'al. Eh ma' runimaj taj i ruq'or i aj chukul q'orik.¹³Re' i sikiil laj winaq xa chib'ih i rutz'aq wach, i ruq'or chi naa ruk'uxariik ruum i kaq b'ahlam pamb'eeh.¹⁴Re' ruq'oral ixoq i ruch'uwa' risaj wach irukaxaro, je' rukab' i chaam laj jul. Re' inooj q'ehb'oq wii' noq inye'arik panti' k'axik ruum i QaJaaw Dios.¹⁵Re' i ma' holohik taj imb'aan, re' ruuk' i kina'ojb'al i k'ijolaq, eh ruuk' i tz'uhuum neenb'aan keh neenkikanaa' rub'aan.¹⁶Awach i ruq'uch i chib'ih reh i neb'aa', re' iraaj chi nee nb'ehoomrik. Eh awach i rusiij chib'ih reh i b'ehoom, naa rune'b'aa'riik na' ponoq kuxoq. Re' lajeeb' ru ka'winaq chi k'uhb'aal xkiq'or taqe i wilik kina'ojb'al¹⁷Chab'iraj chi korik i k'uhb'aal inki a'n i wilik kina'ojb'al. Eh xti cha kapaaj riij aatijiik i nub'an i hin,¹⁸ruum re' taqe re' xiik' naah chihojal cha weh chi neenamol panawánima. Reh chi neena a'n ruq'orariik nik' neenawaaj ruq'orariik.¹⁹Yu'naak i nuyeew aweh chi naab'jik taqe wili, reh chi nee nayeew ak'ux ruuk' i QaJaaw Dios.

²⁰Re' hin xnutz'ihb'aaj aweh i lajeeb' ru ka'winaq chi q'orik, re' taqe i holohik laj k'uhb'aal, i holohik chi tiijik,²¹reh i ruk'uhtjiik aweh chi neenareq chi riij i korik, reh wo' chi neena a'n ruq'orariik chi korik noq neenpahqaljik aweh.²²Maaq'uch i chib'ih reh i neb'aa', mo'-oq xa re' inawil chi xa neb'aa' tii. Eh maaq'uch chib'ih reh pan q'atb'al q'orik i ma' xta neeruko'leej wii' riib',²³ruum re' i QaJaaw Dios naa ruko'liniik keh. Eh awach i naa ruq'uchwiik i chib'ih keh naa ruq'uchariik i chib'ih wilik kee keh.²⁴Maak'am taqe chi awamigo, eh ni xata nee nawuhch'ihleej taqe i q'e' josq', je' wo' taqe i ma' holohik ta kib'anik,²⁵reh chi ma' nee ta natijej aweh inki a'n ruum wi xatijej aweh, je' naa neenajihk'aaj awiib' ruuk' laso.²⁶Manooj aq'or pan q'atb'al q'orik chi neenatoj i ruk'aas i wilik ruk'aas,²⁷ruum wila' ma' chih awuuk' i naa atojom wii' i k'aas re' re', noq neenooj kuxoq neenkiq'uch ach'aht tiwirik wii'.²⁸Maajil taqe i rehtalil i k'ula't kitikim kahnoq aamaam awati't.²⁹Awach i rub'an chi korik i rukamaj, pankikamaj taqe i reey naa ruwihiik, ma' re' ta parukamaj jino'q i xama' xta rajaawriik.¹Noq neetiruyuq'eej ruuk' chi wi'k jino'q i nim wach, chakoj rehtaal chi korik awach uuk' wilkaat.²Atoob' ta yohb'aal wach aanuhmiik matokik lom chi wi'k.³Maak'ax wach i suq atoob' i ruk'ux, ruum aajot'ariik-oq iraaj ruuk' i nee ruyeew aweh.⁴Mo'-oq xa re' inaq'or panak'ux chi naa aab'ehoomriik, cha kanaa' rukapeb'jiik i re'.⁵Wila' xakoj rehtaal chi korik, neenanab'eej chi re' i b'ehomal xama' xta nokik wii'. Xa jumehq'iil inik'ik, xa impoq' reje ruxiik', je' rukab' noq inxik'inik reje i xihk.⁶Maatzunaa' awiib' chi wi'k nah rumexa i yohb'aal wach pixpiil. Eh maak'ax wach i suq atoob' i ruk'ux,⁷ruum re' reh xa neerutiib'isaj ak'ux, neetiruyuq'eej ruuk' chi wi'k, xa re' la', ma' korik ta wo' reh i rub'an, nee wo' chik i rupixuj aweh ruka'peech.⁸Eh nee-oq wo' chik inaxab'ej ruka'peech i neenak'ux. Chi je' re' xa nee nayeew chi re' chi ma' re' i holohaq laj q'orik xaq'o'reej wii'.⁹Maak'uhb'alej i ma' nimanik taj, ruum xa neeruse'laaj taqe i holohaq laj q'orik neenaq'or reh.¹⁰Maajil i rehtalil i k'ula't kojooj cho najtir q'iij. Eh maaq'uuch wo' hoq i kak'aal taqe i ma' xta kituut kajaaw,¹¹ruum re' keh wilik jinaj ko'len keh q'e' nim rajaawriik. Eh re' reh naa rub'aniik ti' k'axik aweh chi ko'lb'al keh.¹²Chamol panawánima aatijiik imb'aan. Eh chayeew axikin chi rib'iirjiik holohik laj na'ojb'al.¹³Maacanaa' rutijiik i k'ijool, atoob' ta nee nayeew jarpech-oq chi tz'uhuum ma' ruum tee re' neenkimik.¹⁴Nee la' nako'leej chuwach i kimik wila' xatijej.¹⁵Hat wak'uun noq wilkaat, wila' xareq ana'ojb'al chi manlik, re' hin ma' k'isiin ta naa rusuuqb'iik nuk'ux.¹⁶Eh ma' k'isiin wo' naa rusuuqb'iik nuk'ux noq naa kaat b'iram chi k'ahchi' aq'oriik nik' wach i ruk'ul chi naa aq'oriik.¹⁷Maawixowaaj kiwach taqe aj mahk, eliik la' chayohleej wach i QaJaaw Dios.¹⁸Wila' je' re' i xa a'n holohik naa awojiik kuxoq wii'. Eh re' i ch'iklik wii' ak'ux, ma' jaruuj naa rusahchiik wach.¹⁹Hat wak'uun noq wilkaat, chab'iraj i nuq'or aweh, eh cha tijej awiib', eh re' i holohik b'eeh chak'am.²⁰Maamol awiib' kuuk' taqe i kixohk'rik, je' wo' kuuk' taqe i xa kitusik,²¹ruum re' taqe i kixohk'rik, taqe i xa kitusik, ma' xta chik i wilik keh noq inooj kuxoq, kineb'aa'rik. Eh ni xata chik inkiloq' kiso' chub'aan.²²Chab'iraj aak'uhb'aaljiik i rub'an aawajaaw i xtz'uhkrisanik chaaweh. Eh maa wixowaaj wach atuut noq neenrijb'ik.²³Chawehchaaj i korik, je' wo' i holohik laj na'ojb'al, je' wo' i tijinik, ruch'ihil i holohik laj kapeew, mankiq'uch chik aweh.²⁴Re' korik wach ruk'ux, eh wilik runa'ojb'al, rub'ehel chi eliik suq ruk'ux i rajaaw, eh wilik runimaal wach.²⁵Re' i holohik laj na'ojb'al cha a'n, reh chi neensuuqb'ik kik'ux atuut awajaaw.²⁶Hat wak'uun noq wilkaat, chayeew weh awánima, eh chak'am naah i nub'an i hin.²⁷Ruum re' i k'oyoom laj ixoq, eh re' ixoq ma' eht'alimaj ta wach, xa je' rukab' i jul chaam, lahtz' paam.²⁸Re' ixoq re' re' k'ahchi' chi sachooj, je' rukab' i ajileq', ma' k'isiin taqe i winaq i ruq'eb' pamahk.²⁹¿Awach i panti' k'axik wilik? ¿Awach i ruk'er chii'? ¿Awach i xa eliik peleto i rub'an, eh xa eliik oq'ik i rub'an? ¿Awach i ti' wilik chi xama' xta rub'ehel? ¿Awach i xa re' i ma' holohik taj i ruk'ul?³⁰Re' ma' i rukanaa' ta ruuk'jiik i k'ahlaj ha' inxohk'risanik, eh xa reh reh chik wach i k'ahlaj ha' i ruk'ej.³¹Maak'ax wach i k'ahlaj ha', noq neenkit'urej pan kulk xa kaq chik wach, xasaqum chik paam, eh xa ch'ub'ik chik noq inooj qohoq.³²Xanaah re', re' ruuk'jiik i re', je' rukab' i rutiiw i aaq' ti' k'axik i ruk'am chaloq noq inooj kuxoq.³³Ruum i re', xa chib'ih jariik ineenawil wach, eh xa chib'ih jariik i ma' holohik taj neenaq'or.³⁴Eh noq hat xohk'reel, je' naa chinaah jino'q i palaw, oon chi ju' jino'q i qamaan chee' wilkaat noq neenawik'raaj.³⁵Eh je' wili i neenaq'or: Xinkiq'oj, xinkiyeew chi tz'uhuum, ni xata xwik'raaj noq xkian weh. Noq neen k'ulik nuk'ux nee wo' chik inooj nusik' i nuhaa', tiko'q.¹Maawixowaaj kiwach i yiib' wach kina'ojb'al. Eh maamol awiib' chi kixilak,²ruum re' keh xa re' i yiib' wach inkikapaaj rub'aan. Eh xa chi riij i ma' holohik taj kiq'orik.³Re' jino'q i paat na'ojb'al iraaj noq inch'ikib'jik i raa', eh na'ojb'al wo' raaj i rujohteesjiik johtoq.⁴Eh na'ojb'al raaj noq neenujik kipaam taqe i ru tahsaal paam i paat, reh noq neen wihik i xa holohaq chik chi chib'ih jariik ar.⁵Re' winaq wilik runa'ojb'al, k'ih tz'aaq chuwach i kow riib'. Re' i na'ojb'al k'ih tz'aaq chuwach i kowiil.⁶Noq imb'aan i q'aq'inik yej-amaj wach chi korik, koruman chi wilik taqe i naakikojwiik na'ojb'al.⁷Re' i ma' nimanik taj, ma' rureq ta chik chi riij i ruq'or noq inooj pa'lojoq pan q'atb'al q'orik, ruum xama' xta wo' runa'ojb'al.⁸Awach i xa re' i jot'ooj i rukapaaj rub'aan, i nelik rib'iral chi ma' holohik ta imb'anik.⁹Re' i ma' nimanik taj, xa re' i rub'aan i mahk wilik paruk'ux. Eh ma' awach taj neenkuywik reh i runa'ojb'al i ma' holohik ta imb'anik.¹⁰Wila' xyoj ak'ux noq neenchalik i ti' k'axik cha naah, ma' kow ta ak'ux.¹¹Chako'leej taqe i q'atooj chik i q'orik chikinaah chi naa kikanteesjiik. Chako'leej taqe i ojik inki a'n paruyohb'alil kimik,¹²atoob' ta neenaq'or i korik chi ma' aweht'al taj i xk'ularik. Eh re' i naab'inik reh awánima reht'al mi korik inaq'or, ruum re' reh nilwik aweh chib'ih i k'ahchi' kaat, eh re' reh naa ruye'wiik jilow reh i ju'jun chib'ih i xub'an i xuq'or.¹³Hat wak'uun noq wilkaat, noq inawuk'ej i riis kaab' inawik'raaj ruki'iil. Eh xasuq suq chik noq inik'ik qohoq pan awalaq.¹⁴Je' re' ki'iil noq naa a'nam rusuqkiil i holohik laj na'ojb'al, i holohik laj kapeew. Eh wila' xareq chi riij taqe re' holohik naa awojiik wii'. Eh re' ch'iklik reje wii' ak'ux, ma' jaruuj naa rusahchiik wach.¹⁵Maayejaa' wach i yiib' wach na'ojb'al chi jot'b'al reh i korik wach ruk'ux. Eh maatukej wach i ruk'achariik parupaat.¹⁶Re' korik wach ruk'ux atoob' ta q'ehb'oq wuquub'-oq pech panti' k'axik xa nee wo' rukuy ransil. Eh re' i yiib' wach kina'ojb'al naa kikahniik panti' k'axik chi jumpech.¹⁷Mansuuqb'ik ak'ux noq nee ruk'ul i ti' k'axik, eh noq neeruq'eb' riib' inixowanik awach,¹⁸ruum re' QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach i je' re'. Eh chanaah-oq chik i hat nee ruyeew chee ti' k'axik.¹⁹Maa wuch'ihleej taqe i yiib' wach kina'ojb'al. Eh maawixowaaj kiwach i ma' holohik ta kib'anik,²⁰ruum re' i yiib' wach runa'ojb'al ma' holohik ta naa rojiik kuxoq wii'. Eh naa rusahchiik wach, je' rukab' noq inooj chuhpoq i saqumb'al.²¹Hat wak'uun noq wilkaat, chayohleej i QaJaaw Dios je' wo' hoq i reey. Eh maamol awiib' kuuk' i aj ixowaal,²²ruum re' keh xanik' neensacharik kiwach. Eh ma' awach ta neht'alinik reh nik' wach i ti' k'axik naa ruye'ariik cho chikinaah ruum i Dios, ruum i reey. Re' wo' chik taqe wili xkiq'or i wilik kina'ojb'al²³Re' taqe wilik kina'ojb'al je' wili i xkiq'or:
Ma' ruyee ta riib' chi awach ineenpahqaljik i ti' k'axik chinaah pan q'atb'al q'orik.²⁴Eh re' i ruq'or chi ma' xta ru mahk i wilik ru mahk, ma' holohik ta kiq'orik i tinamit chi riij. Eh ma' mponik ta chikiwach i nimaq tinamit.²⁵Eh re' inye'wik chutojariik i ru mahk i aj mahk, ma' xta reet naa reliik. Eh holohik inaakipahqaam i tinamit chi riij.

²⁶Awach i holohik ruchaq'weesjiik i rub'an inq'orarik reh, je' naa jino'q tz'ub'uuj i ruyeew pan wach.

²⁷Cha a'n pee taqe ayak pantaq b'eeh, cha a'n pee taqe akamaj panab'iix, kora'j neenach'ik'aa' re' aak'achariik panapaat.

²⁸Maakoj ru mahk aawas achaaq' chi ma' xta rub'ehel. Eh maatz'aq wach i q'orik chi riij.²⁹Maaq'aj wach i ma' holohik taj imb'aan aweh. Maa a'n jilow reh i yiib' wach i rub'an aweh i tokoom.

³⁰Re' hin xinik'ik parab'iix i sikil laj winaq, xinik'ik wo' hoq aha' rutikim wii' ru-uuva i ma' xta runa'ojb'al.³¹Re' i xwilow ar, re' chi ma' k'isa k'iix i xpoq' paruye'aab'. Eh re' i koraal ab'aj wilik naq chi riij i ruye'aab', xtub'lujik chik wach ak'al.³²Eh noq xwilow chi je' re' xnumol panukapeb'aal, eh xnutijej i na'ojb'al wili:³³Noq re' hat nee ti okik chi wirik neenatoq'aa' tahka'y, neena q'ahcheej aaq'ab' chi' ak'ux nee ti okik chi' hi'lik.³⁴Re' neb'a'il yohb'aal wach noq neenchalik cha naah, ma' nee ta chik inakuy, je' rukab' i yiib' wach runa'ojb'al wilik rupuhb' pan q'ab'. Re' taqe wili re' ruuk' i holohik laj na'ojb'al i xuq'or i Salomón

¹Re' taqe wili re' wo' ruuk' i ruq'orom i reey Salomón. Re' i xkitz'ihb'aaj taqe i xi kamanik ruuk' i Ezequías, xwihik chi reyil Judá.

²Noq wilik i molarik pan ánima ye'b'al ruloq'il i QaJaaw Dios. Eh ye'b'al kiloq'il i reey wila' xelik wach.³Nik' najtiil wilik i taxaaj, eh nik' chamiil paam i wach ak'al je' wo' re' chamiil paam kina'ojb'al taqe i reey, ma' awach ta neenq'atwik wach.

⁴Wila' xawesaj i ch'uwa' chuwach i plata, wilik neen kamanik wii' reh i aj ch'eyool, neeruyejaa' jino'q i holohik kulk chi reh.⁵Wila' xawesaj i yiib' wach runa'ojb'al parukamaj i reey, re' i reey re' chik i rub'ehel neerub'an.

⁶Maniimb'isaj i koq awiib' chuwach i reey. Eh maamin awiib' pan kiye'aab' taqe i nimaq kiwach,⁷ruum ma' xta reet chi konee tikiq'o'reej chaloq noq nee tiooj, chuwach chi neenak'uhtaaj ak'ixb'ilaal chikiwach taqe i k'amal b'eeh.

⁸Wila' chib'ih imb'aan aweh, manooj lom ajal pan q'atb'al q'orik, ruum mo'-oq chik neenareq chi riij chib'ih i neena a'n noq ruk'uhtaam chik ak'ixb'ilaal aawas achaaq'.⁹Ma' xta reet chi neenako'leej awiib' chupaam amahk neenkikoj, xa re' la' maaq'or i koq i rub'an chi q'eeqmaal i tokoom,¹⁰ruum awach-oq ib'irinik aweh, neeruk'uhtaaj ak'ixb'ilaal. Eh re' yiib' wach nee ruq'or chawiij, ma' xata chik riq'omal i nee raaj.

¹¹Re' k'uhb'aal imb'aan paruorahiil, je' rukab' jino'q i mansano oro, eh plata korjinaq wii' i ye'aab' reh.¹²Awach i runimaj i holohik laj k'uhb'aal imb'aan reh, je' jino'q lopq'aaq', je' jino'q koyaar chi reh re' ruuk' manlik oro.

¹³Re' taqareel korik wach ruk'ux, chi reh intaaq'anik reje reh, je' rukab' noq i rujoot'isaj cho wach i tz'a'laj q'iij i mus jab'. Eh i ruyeew rukowiil ruk'ux i rupatroon.¹⁴Awach i ruq'or chi wilik i naa ruye'em, eh xama' ruyeew ta wo' hoq, xa je' rukab' i suutz', i teew ma' xta jab' i ruk'am chaloq.¹⁵Re' q'unil i rujoot'isaj wach i k'aah, eh re' taqe i atoob' laj q'orik i rujoot'isaj wach i choqik.

¹⁶Wila' xawaaj ayob'eem aweh i riis kaab', maawik'saj naah ruk'uxariik, ruum nee-oq wo' chik inaxab'ej cho ruka'peech.¹⁷Eh wila' ti ponik chi rula'jiik awamigo mat'ooj ruuk' chi xa kok' xilak, ruum nee-oq inq'uhtik aweh. Eh nee-oq intohq'ik rixowaam awach.

¹⁸Awach i rutz'aq wach i q'orik chi riij i ras ruchaaq', je' rukab' i tuhyb'al kalawux, je' rukab' i ch'ihch', je' rukab' i flecha k'ul i q'as ju'.¹⁹Awach i panti' wilik, eh i ruch'ikaa' ruk'ux chinaah i yiib' wach na'ojb'al. Re' re' je' naa toqeel jino'q i rooq, eh je' naa rub'an ruwa' chinaah i reeh hopeel.

²⁰Awach i rub'an rutz'uuy ruuk' i ti' ruk'ux, i rub'an je' rukab' noq inkojarik i minagre chuwach i q'aah, eh je' rukab' i rub'an i rut'usaa' riib' noq k'ahchi' i k'uxik.

²¹Wila' i nixowanik awach inuhmik chayeew ruwa'. Eh wila' chiqiij chii' chayeew ruhaa'.²²Wila' je' re' i xa a'n reh, ma' k'isiin ta neenchalik rukaaqb'iik i wach ruum i ruk'ixiik, eh re' i QaJaaw Dios neen ye'wik jilow aweh i hat.

²³Re' i teew inchalik pantz'eet ree q'iij i ruk'am chaloq i jab'. Eh ruum i yiib' wach q'orik inchalik ruyojiik i wachiis ruum i k'aah.²⁴Ma' xta reet chi xa pan lahtz' paam paat neenpatinik i winaq, chuwach chi pan nimlaj paat neenpatinik ruuk' jino'q ixoq xiik' naah josq'iil.²⁵Re' taqe i holohaq q'orik kichalik chi najt yuuq' je' rukab' i ha' injoot'isanik wach i chiq chi'iil.²⁶Re' i ma' xta ru mahk inyo'jik chuwach i yiib' wach runa'ojb'al, je' rukab' i kowlaj rooq ha', xa ch'uwa' chik wach.²⁷Maawik'saj naah ruyoob'jiik i riis kaab'. Eh maasik' runimaal awach cha wib'il awiib'.²⁸Re' i winaq xa teheeh wach ruuk' i rub'an, ma' xta ko'len reh, xa je' rukab' jino'q i tinamit q'ehb'inaq i tz'aq kotimaj wii' riij.¹Re' ha' chaaj ma' ruk'ul ta chi nchalik pan siq'jil, je' wo' i jab' pan jachb'al q'iij. Je' wo' re' i ma' nimanik taj, ma' ruk'ul ta wo' chi neenye'arik ruloq'il.²Re' ma' holohik ta laj q'orik, ma' xta nokik wii' xa je' rukab' i rupinik i rub'an i tz'unun, k'ul inooj, xa je' rukab' i rub'an i tz'ikin siq'jil b'ih.³Re' i kawáyu ruuk' tz'uhuum intiijik, eh re' i b'uurux ink'amarik rub'eeh ruuk' i b'ak'b'al ju'. Eh re' i ma' nimanik taj ruuk' q'ab' chee' intiijik.⁴Re' hat maak'ulaa' naah i ruq'or i ma' nimanik taj, reh chi ma' nee ta ti kahnik chi je' rukab' i reh.⁵Ticholoq ruchaq'weesjiik i ma' nimanik taj, reh chi neerureq chi riij chi ma' xta runa'ojb'al.⁶Awach i rutaq'aaj reje rutaqariik chi riij i ma' nimanik taj, xa rusik' ruk'axkiil, je' naa ruyok' i rooq chi rib'il riib'.⁷Re' jino'q i siik taqe i rutuuq xama' nee ta wo' imb'ehik, ma' xta neenokik wii'. Je' re' i ruq'oral i ma' nimanik taj xama' xta nokik wii'.⁸Re' ruye'ariik runimaal wach i ma' nimanik taj, xa k'ixb'ilaal, xa je' rukab' noq inkutarik reje ab'aj ruuk' uuleh.⁹Re' jino'q i xohk'reel ma' riik'raaj taj noq intoq'arik ruum i k'iix. Je' wo' re' i ruq'or i ma' nimanik taj xama' rureq ta wo' chi riij.¹⁰Re' impeletohinik ruuk' flecha, i rub'aan keh chu'nchel i ki-ik'ik chuwach, eh re' re' inye'wik rukamaj i ma' nimanik taj.¹¹Re' i ma' nimanik taj, noq inooj wo' chik rub'an i ruyiib' wach na'ojb'al. I rub'an reh je' rukab'rub'an i tz'i' noq i ruk'ux wo' chik ruka'peech i ruxab'iik¹²Saqb'ih i ma' nimanik taj chuwach i wilik runa'ojb'al i rub'an riib' wila' ma' nimanik.

¹³Re' sikil laj winaq, xa chib'ih i rutz'aq wach, i ruq'or chi naa ruk'uxariik ruum i kaq b'ahlam pamb'eeh.¹⁴Re' puerta reh xa chinaah i ch'ilaab' reh i rusutej riib', je' wo' re' i sikil laj winaq reh xa wach ruch'aht i rusutej riib'.¹⁵Re' xiik' naah sikilal atoob' ta wo' naq tuqlik i ruwa' chuwach, ni xata ruk'uxariik iraaj ruum i sikilal.¹⁶Re' sikiil i rukapaaj i chi q'e' wilik runa'ojb'al chikiwach i wuquub'-oq chi winaq i kichol kojooj na'ojb'al.

¹⁷Awach i rumin riib' ruuk' i rupeleto i tokoom, je' naa k'ahchi' ruchopom kab'chel i xikin i josq'laj tz'i'.¹⁸Re' yohb'aal wach josq'iil, xa je' chik ahqaal i rukutib'eej taqe i flecha kanteesb'al qoplik ruq'aq'al.¹⁹Je' wo' re' i rub'an awach i rujot' i ramigo, eh noq inooj kuxoq xa sa'al wo' naq weh, inki tii chik.

²⁰Re' q'aaq' noq ma' xta chik rusi'il, inchuhpik. Eh re' i peleto imahyik noq imahyik i tz'aqaj wach q'orik.²¹Re' aaq'ut re' inkahnik chinaah wach q'aaq', eh re' i sii' re' inqopwik reh i q'aaq'. Eh re' i peleto re' i josq'iil inuhtisanik wach.²²Re' i tz'aqal wach k'utaaj xasuq chik reh aha' wilik taqe i ruq'or, eh imponik kopan ránima.²³Eh chi reh i holohik laj q'orik i yiib' wach runa'ojb'al, i rutz'ap naah, je' rukab' noq tz'aparik riij aak'al xun noq iniq'oomjik riij.²⁴Awach imb'anik ixowaal, holohik tii chik inq'orik i rub'an riib'. Xanaah re', k'ahchi' ruyejaam cho wach i jot'ooj paránima.²⁵Re' re' manimaj reh atoob' ta xasuq chik neetiruq'o'reej, ruum re' reh nujinaq chaloq i yiib' wach parukapeb'aal.²⁶Atoob' ta naq inche nee rukeb'aa' ixowaal i rub'an, re' i ruyiib' wach na'ojb'al i xanaa wo' reliik wach saqum chikiwach chu'nchel.²⁷Re' ink'otwik reh i chaamlaj jul, xa re' wo' reh inq'ehb'ik chupaam. Eh re' i rutolej i nimlaj ab'aj xa re' wo' reh inch'eyarik paam ruum.²⁸Re' i chukul q'orik ma' raaj ta wach i korik. Eh re' i yiib' wach inq'orik inq'eb'wik panti' k'axik.¹Re' hat maa ch'ikaa' ak'ux chinaah i q'iij iqal, ruum ma' aweht'al taj chib'ih i k'axik nee ruk'am chaloq.²Ma' xta reet chi tokoom neen ye'wik runimaal awach, chuwach chi nee nayeew runimaal awach i hat cha wib'il awiib'.³Korik noq re' ab'aj, re' i saniib' ma' nkuyjik ta kahliil. Eh re' i rujosq'iil i ma' nimanik taj, xti ma' nkuyjik ta wo' chik.⁴Re' kaqrik ma' holohik taj, je' wo' moloj k'aah, re' taqe re' inyojwik k'uxliis. Eh re' i kaqwachiil xti ma' nkuyjik ta wo' chik.⁵Ma' xta reet chi panaq'wach neenaq'il jino'q, chuwach chi nak'ax tii chik neena a'n awiib',⁶ruum ma' xta reet amígo chi pan korik neerub'an i q'ilooj. Ma' je' ta rukab' i aj ixowaal, ink'axwik tii chik i rub'an riib'.⁷Awach i nujinaq, ni xata re' chik i riis kaab' nee raaj ruyob'em. Eh re' i ma' k'isiin ta nuhmik atoob' ta nik' k'ahiil i neeruk'ux, xa ki' wo' neerik'raaj.⁸Awach i ruq'eb' kahnoq i ruye'aab' aasjinaq wii', i ruk'ul reh je' rukab' i ruk'ul i tz'ikin najt ruuk' i rusuuq' rupinik i rub'an ponoq.⁹Re' aseite, re' ink'ohnik laj iq'oom q'e' suq i rub'an, reh i ánima koruman chi naa rukojom i na'ojb'al jino'q i atoob' laj amígo.¹⁰Re' hat, maa q'eb' taqe awamigo, je' wo' taqe ramigo aawajaaw. Eh manooj ak'utjaaj aak'axkiil parupaat aawas, ruum ma' xta reet chi neenaq'or reh jino'q aka'jaah, chuwach chi neenaq'or reh aawas xanajt awuuk'.¹¹Hat wak'uun noq wilkaat, wilik-oq ana'ojb'al, reh chi nee nasuuqb'isaj nuk'ux. Eh nee kinchol kichaq'weesjiik i kib'ajwik weh.¹²Re' i wilik runa'ojb'al i rukoj rehtaal i yohb'aal, i rukotej riij. Eh re' i ma' xta runa'ojb'al, ma' rukoj ta rehtaal, inq'ehb'ik chupaam.¹³Re' i ma' xta runa'ojb'al inooj ruyeew i ruq'oral chi riij i aj k'aas, eh wila' ma' xutoj i ruk'ul chi neenq'ucharik reh i ruso'.¹⁴Awach i ruk'er reje chii ko wahq'eq chuye'ariik rusuqkiil ruk'ux i ramigo. Re' i ramigo ruum rub'ajariik imb'aan noq nee ruq'or.¹⁵Re' jino'q iixoq xiik' naah josq'iil, je' rukab' jino'q i kojweel nah paat xa t'uruj cho riib' paruq'ijil jab'.¹⁶Re' re' ma' awach ta neenpaab'anik reh i rujosq'iil, je' rukab' i teew, je' rukab' aseite ma' nee ta rub'an chi neenchoparik paam.¹⁷Re' ch'ihch' ruuk' wo' ch'ihch' injuk'arik, je' wo' re' i winaq ruch winaq wo' naa rukojwiik runa'ojb'al.¹⁸Awach incha'jinik reh i higo i ruk'ux wo' reh i ruwachuj. Awach i runimaj chi korik i rupatroon nee wo' nk'axarik ruum i rupatroon.¹⁹Re' winaq noq i rilow i wach panha' i runab'eej nik' wach inka'yik, je' wo' re' noq i naab'jik ruum i tokoom chib'ih wilik cho paránima i ju'jun.²⁰Re' kimik, re' i rujuleel kamnaq xama' jaruuj wo' neenujik. Je' wo' re' i ruk'ul i winaq ruuk' taqe i ruk'ax wach, xama' jaruuj wo' inch'iklojik ruk'ux.²¹Re' oro, i plata ruuk' q'aaq' inehteesjik i ruch'uwa'il wach. Eh re' i winaq, ink'utinik i runa'ojb'al noq inye'arik runimaal wach.²²Re' i ma' nimanik taj nik' ta naq wach i ma' k'isa ti' k'axik neena a'n reh xama' nee ta wo' rukanaa' rub'aan i ruyiib' wach na'ojb'al.²³Re' hat chawilow chi korik taqe atentzuun, k'oloq panak'ux chu'nchel i aachikoop.²⁴Eh chakoj rehtaal chi ni xata re' taqe b'ehomal, ni xata re' i corona naa ruwihiik chi juneliik.²⁵Noq re' ch'ahn impoq' chaloq ink'ihik johtoq, eh insik'arik wa taq yuuq' chi kiwa' i chikop.²⁶Re' kiij aatentzuun, neenakem chi aso'. Eh re' i tz'aaq aa imas kaprax neen kamanik aweh chi loq'b'al awak'aal.²⁷Re' taqe ixoq kaprax neen kiyeew alécha, reh chi neenak'uxlaaj awiib' i hat, je' wo' taqe awach aweh. Eh ruuk' re' neenak'uxlaaj taqe awaj kamanoom. Re' q'orik chi riij i k'ihwach chi na'ojb'al

¹Re' yiib' wach runa'ojb'al i rumol chi elik atoob' ta ma' awach najiminik reh.
Eh re' i korik wach ruk'ux ma'yo'jiktaj je' rukab' i kaq b'ahlam.²Eh noq ma' k'isiin chik i ti' k'axik chupaam i tinamit inkihaaxb'ik ajaab'ees chinaah. Eh re' ajaab'ees wilik runa'ojb'al inchol ruk'amariik rub'eeh i tinamit.³Re' yiib' wach runa'ojb'al i relq'aaj i chib'ih reh i neb'aa', je' rukab' i kowlaj jab' i rusachib'eej kiwach i tik.⁴Awach inkikanaa' runimjiik i k'uhb'aal, inkiyeew ruloq'il i yiib' wach runa'ojb'al. Eh awach inkinimaj i k'uhb'aal ma' nkian ta jinaj wach kik'ux ruuk'.⁵Re' taqe yiib' wach kina'ojb'al ma' nkireq ta chi riij i korik. Eh re' taqe kisik'wik reh i rotob'il i QaJaaw Dios, inkireq chi riij chu'nchel.⁶Ma' xta reet chi xa neb'aa' tii jino'q, xa re' la' korik-oq wach ruk'ux. Xa ma' xta nkih chi b'ehoom jino'q wila' xa re' ileq' iraaj.⁷Awach i runimaj i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios, jinaj ak'uunb'ees wilik runa'ojb'al. Eh awach i xa chi kixilak i xakitusik inwihik, i ruk'uhtaaj ruk'ixb'ilaal i rajaaw.⁸Awach i rumol wach i rub'ehomal ruuk' i tojb'al riij i rutumiin, re' i rub'ehomal, reh inketelinik kiwach i neb'aa' naa rukanaam.⁹Awach i ma' raaj ta rib'iram i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios, ma' naa ta wo' rib'iirjiik rutiij i reh.¹⁰Awach ink'amwik keh i chupaam i yiib' wach b'eeh i holohik kina'ojb'al, re' wo' reh naa ruq'eb'em riib'. Re' i korik wach kik'ux keh, holohik naa kojiik wii'.¹¹Re' b'ehoom, xa wilik chik runa'ojb'al i rub'an riib'. Eh re' i neb'aa' reh korik chi wilik runa'ojb'al i rusik' chi riij mi re' i rub'an.¹²Noq kielik korik ruuk' inki a'n i korik wach kik'ux inwihik i nimlaj ninq'iij. Eh noq kielik korik taqe i yiib' wach kina'ojb'al inkikeb'aa' kiib' i tinamit.¹³Awach i rukeb'aa' ru mahk, ma' nata reliik korik. Eh awach i rupahqaaj kuyb'al ru mahk, eh i rukanaa' chu'nchel, re' reh naa rukuyariik i ru mahk.¹⁴Atoob' reh awach i eliik i ruyohleej i QaJaaw Dios. Eh awach i q'e' kow i naah naa rojiik q'ehb'oq panti' k'axik.¹⁵Re' yiib' wach runa'ojb'al xa je' chik josq'laj kaq b'ahlam. Eh xa je' chik josq'laj oso noq inokik chi ajaab'ees chinaah i tinamit xa neb'aa' tii.¹⁶Re' ajaab'ees ma' xta runa'ojb'al inuhtik wach i ti' k'axik ruum. Eh re' i ma' k'axal ta wach b'ehomal naa runajtb'iik rooq i ruk'achariik.¹⁷Awach i rukansaj i ras ruchaaq' ma' naa ta ruko'leem riib' korehtaal inooj kimoq. Eh ma' awach ta naa ruko'liniik reh¹⁸Re' i korik wach ruk'ux naa ruko'ljiik. Eh re' i ma' holohik ta imb'anik naa rojiik q'ehb'oq panti' k'axik.¹⁹Awach i rutik paam i ruye'aab' i rub'an ruwa' ruhaa' chi korik. Eh awach i xa re' b'ehik iraaj chi kixilak i sub'ul q'iij, runimaal neb'a'il i naa ruchaliik chinaah.²⁰Awach i korik wach ruk'ux naa ruye'ariik runimaal wach. Eh awach i xa re' b'ehomal i ruk'ax wach naa ruye'ariik chutojariik i ru mahk.²¹Ma' toob' taj chi wilik i tokoom rilariik neenb'aan, ruum xa ruuk' i junk'uux chi wi'k neeruq'eb' riib' jino'q.²²Re' k'axal wach b'ehomal xa ruchop chik ruk'ux chi naa rub'ehomb'riik lom. Eh ma' reht'al tee reh chi neb'a'il i naa ruchaliik chinaah.²³Eh noq inooj kuxoq re' inkiyeew runimaal wach i pan korik i rub'an i q'ilooj, chuwach i xa re' i ch'ool i rub'an.²⁴Awach i relq'aaj chib'ih reh i rutuut rajaaw, eh ruwech'uj riij chi ma' xta ru mahk, eliik kiwach ruuk' i yohb'aal wach ru mahk.²⁵Re' i ruk'ax wach b'ehomal xa peleto rutik. Eh awach i ruyeew ruk'ux ruuk' i QaJaaw Dios i nelik korik ruuk' i rub'an.²⁶Awach i ruyeew ruk'ux chinaah taqe i rukapaaj, re' re' ma' nimanik taj. Eh awach i wilik runa'ojb'al, naa ruko'leem riib' chi korik.²⁷Awach irutoob'eej i neb'aa' naa ruwihiik chib'ih reh chi manlik. Eh awach i ma' rutoob'eej taj i neb'aa' ma' k'isiin i ti' naa ruchaliik chinaah.²⁸Eh noq kielik korik i yiib' wach kina'ojb'al, inkikeb'aa' kiib' i korik wach kik'ux. Eh noq kiooj q'ehb'oq i yiib' wach kina'ojb'al inkimol wo' chik kiib' i korik wach kik'ux.¹Awach i rukoowb'isaj i naah noq inq'ilarik, jumehq'iil naa rojiik sahchoq wach. Ma' xata chik riq'omal i naa rajwaam.²Noq wilkeeb' chi taaq'anik i korik wach kik'ux, insuuqb'ik kik'ux i tinamit. Eh noq wilkeeb' chi taaq'anik i yiib' wach kina'ojb'al, intiib'ik kik'ux i tinamit.³Re' ak'uunb'ees wilik runa'ojb'al, i ruyeew rusuqkiil ruk'ux i rajaaw. Eh re' i xa re' i wihik kuuk'k'oyoom laj ixoq iraaj, naa rusacham wach i chib'ih reh.⁴Re' reey re' i rub'ehel i rub'an, i ruyejaa' i rutinamiit. Eh re' i reey xa re' i tooj i rupahqaaj, i ruyeew panti' i rutinamiit.⁵Awach q'e' ruyeew runimaal wach i ramigo xti korik noq xa je' naa xirob' i k'ahchi' rukojom parub'eeh.⁶Re' xirob' i rukoj parub'eeh i yiib' wach runa'ojb'al re' taqe i ru mahk. Eh re' korik wach ruk'ux naa ruk'achariik pansuqkiil.⁷Re' i korik wach ruk'ux i rutoob'eej i neb'aa' ruuk' i ruk'axkiil. Eh re' i yiib' wach runa'ojb'al ma' xta raaj reh i neb'aa'.⁸Re' taqe tuken wachiis inkuhtisaj wach i ruk'aah i tinamit. Eh re' taqe i wilik kina'ojb'al kichol rujot'eesjiik wach i k'aah.⁹Re' i wilik runa'ojb'al i rutik'aa' peleto ruuk' i ma' nimanik taj, ruk'uhtaaj ruk'ixb'ilaal.¹⁰Re' taqe i kansan kas kichaaq' inkixow wach i holohik kina'ojb'al. Eh re' taqe i korik wach kik'ux inkisik' rusuqkiil kik'ux.¹¹Re' i ma' nimanik taj, xa re' josq'iil i rub'an. Eh re' i wilik runa'ojb'al reh, i rub'an ruq'ilariik riib'.¹²Re' i wilik chi ajaab'ees i runimaj taqe i chukuj q'orik, chu'nchel i kikamanik ruuk' kikahnik chi yiib' wach i kina'ojb'al.¹³Re' neb'aa' ruch'ihil imb'anik ti' k'axik reh jinaj kiwach, ruum re' wo' i QaJaaw Dios inye'wik rusaqumaal inaq'kiwach kikab'cheel.¹⁴Re' i reey parub'ehel intaaq'anik chikinaah taqe neb'aa' naa ruwihiik chi taaq'anik chi juneliik.¹⁵Re' ak'uunb'ees ruuk' tz'uhuum naa ruq'ilariik. Eh re' ak'uunb'ees ma' ntiijik taj, i ruk'uhtaaj ruk'ixb'ilaal i rutuut.¹⁶Noq k'ih chik i yiib' wach kina'ojb'al, inuhtik wach i mahk. Eh, re' i korik wach kik'ux naakilom chi ma' naa ta keliik korik taqe re'.¹⁷Chatijej aawak'uun reh chi nee ruyeew rusuqkiil ak'ux, eh neemponik chawach taqe i neerub'an.¹⁸Noq ma' re' tee Dios ink'amwik rub'eeh i tinamit ma' suq taj i ruk'achariik. Eh re' tinamit inimanik reh i ruk'uhb'aal i Dios suq naa ruwihiik.¹⁹Re' i móso minooj pankamanik, ma' xata ruuk' q'orik naa rutijiik, ruum nee wo' naq irib'iraj, xa re' la' ma' nee ta wo' rub'an.²⁰Saqb'ih i ma' nimanik taj chuwach jino'q i xa teheeh wach chi q'orik.²¹Awach i ma' rutijej ta paruk'isinal i rumoso xaruloq'om, ma' naa ta chik rukuyum i naa rub'aan reh na' ohoq kuxoq.²²Awach i ma' k'isiin ta josq'iil, eh xa teheeh wach, xa re' tikij peleto iraaj. Re' re' ma' k'isiin taqe i mahk i ruq'eb' wii' riib'.²³Awach i nim wach i rub'an riib' inehteesjik i runimaal wach. Eh awach i ma' nim ta wach i rub'an riib' inye'arik runimaal wach.²⁴Awach inokik haa' chi i leq' ruuk' i ajileq', xa re' reh rixowaaj riib', ruum atoob' ta naq kow neenpahqaljik reh xama' ruq'or ta wo' hoq.²⁵Re' ruyohljiik i xa winaq, xa je' jinaj xirob'. Eh awach i ruyeew ruk'ux ruuk' i QaJaaw Dios, re' wo' reh neenko'linik reh.²⁶Ma' k'isiin taqe i re' i rotob'il i wilik chi ajaab'ees inkisik', xanaah re', xa re' wo' QaJaaw Dios inq'atwik i q'orik chikinaah i tinamit.²⁷Re' i korik wach kik'ux ma' imponik ta chikiwach i yiib' wach kina'ojb'al. Eh re' i yiib' wach kina'ojb'al ma' mponik ta chikiwach i korik wach kik'ux. Re' taqe xuq'or i Agur

¹Re' taqe xuq'or i Agur, rak'uun i Jaqué, eh Masa b'ih i rutuut. Re' Agur xuq'oreej i Itiel ruch'ihil i Ucal, je' wili xuq'or keh:

²Re' hin xti korik chi xiik' naah numemil, ni xata naq wilik nuna'ojb'al, je' rukab' i kina'ojb'al i winaq.³Re' hin ma' nutijem ta nuna'ojb'al, ni xata naq weht'al nik' wach noq wilik, i wilik rusantohiil.⁴¿Awach i xponik pan taxaaj xqajik wo' chik chaloq? ¿Awach i neerub'an rupa'ab'jiik i teew xa ruuk' q'ab'? ¿Awach i neerub'an rub'urariik naah i palaw xa ruuk' i rub'urb'aal? ¿Awach xye'wik paruye'aab' i wach ak'al? Wila' aweht'al cha q'or weh chih b'ih, eh chih b'ih i rak'uun.

⁵Re' QaJaaw Dios i ruko'leej taqe inkiyeew kik'ux ruuk'. Eh chu'nchel ruq'oral saq wach.⁶Eh maatiq naah taqe i ruq'oral reh chi ma' nee ta tiruq'il chi kow, eh ma' nee ta ti kahnik chi chukul q'orik chuwach.

⁷QaJaaw Dios, re' hin xakiib' i nupahqaaj aweh, inwaaj chi nee nayeew weh noq komajaa' kinkimik, re' taqe wili:⁸Re' chi chawesaj i chi nuwach ma' korik taj i chukuj q'orik. Eh chi maayeew weh i b'ehomal, ni xata re' neb'a'il, xa re' la', chayeew weh i nuwa' nuhaa' rajlaal i q'iij,⁹ruum wi xqohxanik i chib'ih weh, nee-oq i nuq'or chi ma' weht'al ta wach. Eh mi ma' chih wilik weh nee-oq inutoq'aa' i leq', chi je' re' neenuyeew chi b'ajarik i loq'laj ab'ihnaal.

¹⁰Maakoj i koq ru mahk chuwach i rupatroon i minooj pankowlaj kamanik, ruum neerupahqaaj i ti' k'axik cha naah, eh nee wo' nak'ul.

¹¹Wilik taqe i ma' holohik ta k'isinoq kiq'orik chi riij i kituut kajaaw.¹²Wilik taqe i xasaq chik wach i kánima inki a'n kiib', xanaah re' xakomajaa' ta wo' inkesaj i ruch'uwa'iil wach i kánima.¹³Wilik taqe i nimaq kiwach inki a'n kiib'. Eh ma' imponik ta panaq'kiwach i kas kichaaq'.¹⁴Wilik taqe i xa je' chik q'aslaj ch'ihch' i rukaa' keeh, xa je' chik q'as ju' ch'ihch' i wach keeh, ruum inkaaj kisacham wach i chib'ih keh i neb'aa' wilkeeb' panqatinamiit.

¹⁵Re' keh je' kikab' i chikop intz'ub'inik kik' ki'ib' i rixq'uun wilik, xa chaloq i xa chib'ih jariik inkiq'or, je' kikab' i kijib' chi xa chib'ih jariik ma' jaruuj kinuujik.¹⁶Re' taqe wili: Re' i kijuleel kamnaq, re' iixoq ma' nwihik ta ruha'lak'uun, re' i chiqiij laj ak'al ma' manlooj ta reh i ha', re' q'aaq' i ma' i manlojik ta reh i ruk'at.

¹⁷Awach i ma' suq ta rilariik i rajaaw i rub'an, eh noq rijib' chik i rutuut, ma' imponik ta panaq'wach. Re' re' i ruk'ul naq chi neenehteesjik inaq'wach ruum i nimaq taq tz'ok, oon chi neen k'uxarik ruum i xihk.¹⁸Re' hin kijib' wach i na'ojb'al insahchik nuk'ux inki a'n eh ma' nureq ta chi riij.¹⁹Re' taqe wili: Re' chi nik' wach noq inrupinik i xihk pan taxaaj, re' chi nik' wach noq imb'ehik i aaq' panab'aj, re' chi nik' wach noq imb'ehik i barco chinaah i palaw, re' chi nik' wach noq inokrik i winaq chi riij iixoq.

²⁰Re' k'oyoom laj ixoq noq rub'anam chik i mahk xa ruyejaa' chik riib', eh xti ruq'or i korik chi ma' xtaj i yiib' wach xub'an.

²¹Kijib' b'uhr wach i tinamit xti ma' nkuyjik taj i kina'ojb'al, inkiyeew panyohb'aal i tinamit.²²Re' taqe wili: Re' noq inkahnik chi reey i xa minooj pankowlaj kamanik, re' noq inqohxanik i ruwa' ruhaa' i xa meem tii wach.²³Re' chi rureq rub'ahiil iixoq ma' ajwaal ta wach, re' chi re' ixoq xa aj poh noq inkahnik chi jilow i rupatroon ixoq.

²⁴Kijib' b'uhr kiwach taqe kok' chikop wilkeeb' wach ak'al q'e' wilik kina'ojb'al chikiwach i tinamit wilik kina'ojb'al.²⁵Re' taqe wili: Re' taqe i sinik xiik' naah kik'ihaal atoob' ta ma' chih kaansil, inkimol wach i kiwa' pan siq'jil.²⁶Re' taqe i k'ih laj imul inki a'n ruyejeb'jiik i kisuuq' chupaam taqe i ruhopil ab'aj.²⁷Re' taqe i nimaq chili'l atoob' ta ma' xta kireey, xa tuslik la' chik kiwach noq kirupinik reje pan taxaaj.²⁸Re' taqe i tohlook ma' re' ta nkiwii' chi q'e' kok' taq, i rub'an chi nchoparik kipaam, eh kiokik chupaam i kiye'aab' taqe i reey.

²⁹Kijib' taqe i q'e' kow kiib', ti yo'joq kuum noq kib'ehik.³⁰Re' taqe wili: Re' i kaq b'ahlam xa re' wo' reh yohb'aal wach josq'iil chuwach taqe i chikop, eh ma' rumol ta chi elik.³¹Re' imas kixlaan xakow chik i rub'an riib', re' imas kaprax, eh re' i reey inooj chi peet b'eeh chuwach taqe i ru soldado.

³²Wila' xa pamemil aye'em runimaal awach, wila' wilik i ma' holohik taj ayejaam wach xti cha kapaaj riij chi korik.³³Eh wila' re' hat xapuq' paam i lecha nee wo' inawesaj i mantekilla. Eh wila' xaq'oj aaju' nee nelik cho rukik'eel. Eh wila' awach i xutik ruk'aah nee namin awiib' pan peleto, ruuk' inki. Re' xuq'or i Lemuel

¹Re' Lemuel xwihik cho chi reyil ar Masa, xuq'or nik' wach ruq'ilariik xb'aan ruum i rutuut je' wili xuq'or weh:

²Hat wak'uun, xatruyeew cho weh i Dios, re' hin ma' xta chik tokoom inwaaj nuq'orom aweh.

³Re' chi maayeew chi re' chi ma' re' awansil kuuk' i k'oyoom laj ixoq, ruum re' taqe re' inq'eb'wik keh i reey.

⁴Chakoj rehtaal i hat Lemuel chi re' taqe reey, re' taqe i wilkeeb' chi taaq'anik, ma' ruk'ul taj chi neenkuk'ej keh i k'ahlaj ha',⁵ruum wi xkuk'ej keh ma' nee ta chik inki a'n i ruq'or i k'uhb'aal. Eh neenkian ti' k'axik keh i xati' wo' kik'ux.⁶Re' taqe k'ahlaj ha' xa re' taqe i ti' wilkeeb' i xa nyot'ik chik i kik'ux kiuk'inik reh.⁷Re' taqe re' inkuk'ej taqe k'ahlaj ha', re' nkaaj i keh chi neensahchik pankik'ux i kineb'a'il, i kik'axkiil.

⁸Kow tiq'oroq chikiij i ma' kichol ta q'orik, chako'leej taqe i ma' nee ta nkian ruko'ljiik kiib'⁹Kow tiq'oroq chikiij, re' i rub'ehel cha a'n kuuk' i neb'aa', je' wo' kuuk' i xama' nimaq ta kiwach, inki. Re' ruye'ariik ruloq'il iixoq wilik runa'ojb'al¹⁰Re' jino'q iixoq holohik runa'ojb'al k'axik chi reqarik xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach i holohaq perla karena.¹¹Re' rub'ahiil ch'iklik ruk'ux ruuk', eh nee ruyeew reh i rub'ahiil chu'nchel chib'ih iraaj.¹²Eh chu'nchel q'iij i ruk'achariik i ruch'ikaa' ruk'ux i rub'ahiil ruuk' taqe chib'ih iraaj.¹³Re' i ehk'eenb'ees re' re', inooj chusik'ariik i lana, i lino, eh xa runik'eej chik ru q'iij noq inokik chukemariik.¹⁴Re' reh i rub'an je' rukab' i rub'an i barco b'ehlan ihq kochinajt i ruk'am chaloq taqe i ajwaal wach chi reh.¹⁵Eh noq xakomajaa' wo' insaq'ik i ruket lom taqe i rak'uun rixq'uun, taqe i raj pooh ixoq.¹⁶Re' reh inooj chi rilariik junseht-oq i ye'aab' i ruloq' ruuk' i rutumiin, eh i rutik i uuva chupaam.¹⁷Eh wilik rukowiil chi korik, ma' ruk'ay taj noq inokik chi kamanik.¹⁸Eh rilow mi ma' xta reet ojik i rub'an i ruyak eh injohtik aq'ab' chi kamanik, i ruqop rusaqumb'aal chub'aan.¹⁹Ruuk' wo' q'ab' i reh i ruq'in i runooq' eh i rukem wach.²⁰Re' i ehk'eenb'ees re' re' ma' pixp taj i rutoob'eej taqe neb'aa' je' wo' taqe i ma' xta ilil keh.²¹Re' reh ma' ruyohleej ta taqe i rak'uun rixq'uun noq inchalik i ruq'ijil jab' ruum k'ih tah i kiso' rukojom chi kunchelaal.²²Eh xa re' reh inkemwik taqe i ruchamaar, xiik' naah k'ihaal tz'aaq taqe ruso' rukoj.²³Re' i rub'ahiil xanoq wo' naab'jik wach chupaam i tinamit. Eh inwihik chi kixilak i nimaq kiwach wilkeeb' chupaam i tinamit.²⁴Re' ehk'eenb'ees re' re' i ruyejaa' i kiso' i tinamit, i b'ak'b'al pamis, i ruk'ayej keh i aj yakool.²⁵Re' reh xti wilik ruloq'il, wilik rukowiil, ma' nqajik ta kapeew chi riij taqe q'iij naa rojiik wii'.²⁶Eh ruuk' taqe i holohik laj na'ojb'al inq'orik eh ruk'uhtaaj i chaq'lamiil.²⁷Eh rilom wo' hoq chib'ih taqe i ajwaal wach parupaat. Eh ma' xtaj i ruk'ux chi ma' ta ruk'ax kilem.²⁸Eh inye'arik ruloq'il kuum taqe i rak'uun rixq'uun, je' wo' ruum i rub'ahiil je' wili inkiq'or:²⁹Wilik wo' taqe ixoq q'e' holohik i kina'ojb'al, xa re' la' re', hat xaq'at kiwach ruuk' i ruholwochiil aana'ojb'al, inki taqe reh.³⁰Re' otob'il imb'aan xa neetirujot', re' ruholwochiil ixoq xanik'ik wach. Eh re' ixoq i ruyohleej i Dios, i ruk'ul chi naa ruye'ariik ruloq'il.³¹Chayeew taq ruloq'il chikiwach chu'nchel i tinamit. Eh chayeew wo' taq ruloq'il chu'nchel i rub'an.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/695aa4b9f902778f