1 REYES1

1Noq re' reey David rijb'ik chi korik k'ih chik i ruhab'ul, k'ih wo' naq i ruchamaar inkikoj chinaah, xama' q'iximb'ik ta wo' chik i rooq q'ab'.2Ruum aj re', re' taqe i kikamanik ruuk' je' wili xkiq'or reh: Re' hat qajaaw reey i ruk'ul naq chi neenqasik' jino'q i k'isa qahxoq majaa' ta inq'orob'jik ruum winaq. Eh re' i reh neenilwik aweh, neen wirik chacheel, reh chi nee tiruq'ixineej i koq, inki taqe.
3Eh xtohq'ik kisik'im i k'isa qahxoq q'e' holohik chupaam chu'nchel i tinamit Israel korehtaal xponik kireq i Abisag aj pan tinamit Sunam. Eh xkik'am reje ruuk' i reey David.4Re' k'isa q'ahxoq re' re' q'e' holohik re' reh x-ilwik reh i reey David, re' reh xye'wik reh chib'ih iraaj. Xa re' la' re' reey ma' xrixoqb'eej taj. Re' i Adonías xukoj naq riib' chi reey
5Re' Adonías rak'uun i reey David ruuk' ixoq Haguit i b'ih, xuq'ehtaaj riib' je' wili xuq'or: Re' hin naa nukahniik chi reey, inki. Eh xusik' taqe i rukareta, xusik' taqe i winaq wilkeeb' rij kawáyu, eh xusik' kiwach i lajeeb' roxk'ahl chi winaq reh chi xiooj chi riij.6Eh re' i Adonías ma' nik' ta xye'arik ruti'kiil ruk'ux ma' junriim naq q'orooj reh ruum i rajaaw chi je' wili: ¿Chib'ih reet noq ma' holohik ta tib'anik? ma' nuchjik taj. Re' i Adonías q'e' holohik eh re' reh i chaq'b'ees rak'uun i reey David.7Re' i Adonías xkian jinaj wach kik'ux ruuk' i Joab rak'uun i Sarvia, je' wo' ruuk' i Abiatar i k'amal kib'eeh aj tiij. Re' taqe i re' xtoob'inik reh ruuk' i xub'an.8Eh re' i Sadoc i k'amal kib'eeh aj tiij, re' Benaía rak'uun i Joiada, re' Natán jalal ruq'oral i Dios re' i Samei, re' Rei, eh chu'nchel i rukowlaj soldado i David ma' xiooj ta chi riij i Adonías.
9Eh pan jinaj q'iij re' i Adonías xub'an jinaj i ninq'iij ma' najt ta ruuk' i nimlaj ab'aj Zohelet i b'ih wilik ma' najt ta ruuk' i ha' Rogel. Eh re' reh xukansaj taqe i tentzun, taqe ixoq wakax, taqe i q'ina' laj kok' imas wakax. Xuyuq'eej taqe ruuk' i ruchaaq' re' taqe rak'uun reey, eh xuyuq'eej wo' taqe haa' chu'nchel i kikamanik ruuk' i reey i kichalik Judá.10Xa re' la' re' Adonías ma' xuyuq'eej ta haa' i Natán jalal ruq'oral i Dios, je' wo' hoq i Benaía ma' xuyuq'eej ta wo' haa' taqe i rukowlaj soldado i David, je' wo' hoq i Salomón i ruchaaq.11Eh re' i Natán xooj ruq'oreej i Betsabé re' rutuut i Salomón, je' wili i xuq'or reh:
¿Mi xab'iraj rib'iral chi re' i Adonías rak'uun i reey ruuk' i Haguit xukoj riib' chi reey chi ma' reht'al i reey David?
12Chab'iraj i naa nuq'orom aweh, eh neena a'n, reh chi neenako'leej riij aak'achariik i hat, reh wo' chi neenako'leej riij i ruk'achariik i Salomón aawak'uun.13Yu'naak hiy ruuk' i reey David je' wili i neenaq'or reh: Hat qajaaw reey ¿Mi ma' xa a'n wo' re' i xti korik aq'orom weh, noq xaq'or chi re' awak'uun Salomón naa rukahniik chi reyil chi ajilow i hat? Eh ¿Chib'ih reet noq re' i Adonías xkahnik chi reey? tiko'q reh.14Eh noq k'utaaj i na a'n ruuk' i reey, re' hin neekinokik i koq neenuq'or reh chi korik i k'ahchi' aq'orom, inki.
15Eh re' i Betsabé xokik i koq paruwarb'al i reey. Re' i reey xtirijib' chik chi korik, re' i Abisag inchalik pan tinamit Sime k'ahchi' rilwiik reh.16Re' Betsabé noq xokik i koq xuxuk'aa' riib' xuyeew ruloq'il i reey. Re' i reey je' wili i xuq'or:
¿Chib'ih ab'eeh wuuk'? inki.
17Re' Betsabé je' wili i xuq'or:
Re' hat qajaaw reey xaq'or weh i korik parub'ihnaal i QaJaaw Dios chi re' i wak'uun Salomón naa rukahniik chi reyil chi ajilow, eh chi re' reh naa rutzuhniik chupaam atzunaab'.
18Eh yu'naak re' i Adonías xukoj riib' chi reey chi ma' aweht'al i hat reey.19Re' Adonías xukansaj taqe i b'ooyax, taqe i q'ina' laj kok' imas wakax, taqe i tentzun. Eh xuyuq'eej ruuk' taqe i awak'uun, je' wo' hoq i Abiatar i k'amal b'eeh aj tiij. Xuyuq'eej wo' ruuk' i Joab i kajaaw i k'amal kib'eeh soldado. Eh re' i Salomón aawak'uun ma' xuyuq'eej ta ruuk'.20Re' hat qajaaw reey re' hin i nuq'or aweh chi chu'nchel i tinamit Israel k'ahchi' kuy-eem chi naa aq'orom awach i naa rokiik chi reyil chi ajilow.21Eh wila' ma' xaq'or i hat awach i naa rukahniik chi reyil re' wak'uun Salomón naa kikansam, eh naa wo' kinkikansam i hin, noq hat chik kamnaq i hat, inki.
22Re' Betsabé xakok'ahchi' wo' chi q'orik ruuk' i reey David noq xokik i koq ar i Natán jalal ruq'oral i Dios, eh re' Betsabé xelik chaloq.23Eh je' wili i xkiq'or reh i reey: Re' Natán i jalal ruq'oral i Dios xchalik chi k'utaaj awuuk', inki taqe. Re' i Natán noq xokik i koq ruuk' i reey xuxuk'aa' riib' chuwach korehtaal xureq wach aak'al ruuk' i yejalwach.24Eh je' wili xuq'or reh:
Hat qajaaw reey, ¿Mi re' hat xat q'orik reh chi re' i Adonías xokik chi reyil chi ajilow chi re' chik i reh naa rutzuhniik panatzunaab'?
25Re' Adonías xukansaj taqe i b'oyax, taqe q'ina' laj kok' imas wakax, taqe i tentzun. Eh xuyuq'eej taqe ruuk' awak'uun i hat reey, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh soldado xuyuq'eej wo' ruuk' i Abiatar re' k'amal b'eeh aj tiij i yu'naak k'ahchi' keeb' chi kiwa' kihaa' ruuk', eh k'erik kichii' chuq'orariik chi je' wili: Neeta naq inwihik najt-oq ruk'achariik i Adonías, i qareey, inki taqe.26Xa re' la' re' hin awaj kamanoom ma' xiruyuq'eej ta ruuk' je' wo' hoq i Sadoc re' i k'amal b'eeh aj tiij ma' xuyuq'eej ta wo' ruuk' i Benaía, rak'uun i Joiada, eh ni xata re' i Salomón aawak'uun xuyuq'eej ruuk'.27Qajaaw reey ¿Mi re' hat xat q'orik reh chi je' re' i xub'an xama' xaq'or ta oon qeh i hoj i qoh kamanik awuuk'? ¿Mi xama' xaq'or qeh re' awach i naa atzunaam panatzunaab' chi reyil chi ajilow? inki. Re' reey David xupab'aa' i Salomón chi reey
28Eh noq xrib'iraj i reey David chi je' re' i xuq'or i Natán, je' wili xuq'or: Chayuq'eej wo' taq chik cho weh i Betsabé, inki. Re' Betsabé xokik wo' chik i koq ruuk' i reey xupab'aa' riib' chuwach.29Re' reey David je' wili xuq'or reh:
Parub'ihnaal i k'achlik Dios inko'linik weh chuwach i ti' k'axik,
30chi re' hin naa nub'anam, aha' wili i xnuq'or aweh parub'ihnaal i qaDios i hoj aj Israel. Chi re' i Salomón aawak'uun naa rukahniik chi reyil chi nujilow re' chik i reh naa rutzuhniik panutzunaab'. Re' i wili naa nub'anam yu'naak, inki.
31Noq xrib'iraj chi je' re' i Betsabé xuxuk'aa' riib' chuwach i reey David korehtaal xureq wach aak'al ruuk' i yejalwach, je' wili xuq'or:
Neeta naq inwihik aak'achariik chi juneliik i hat reey, inki.
32Eh re' reey David xutaq'aaj ruk'amariik i Sadoc i k'amal b'eeh aj tiij, je' wo' hoq i Natán jalal ruq'oral i Dios, je' wo' hoq i Benaía rak'uun i Joiada.
Re' keh xi okik i koq ruuk' i reey.
33Eh je' wili i xq'orarik keh ruum i reey David:
Chak'am taq reje chawiij i kikamanik wuuk'. Eh chajosaj taq reje chi riij i nukawayu i Salomón chak'am taq reje ar Gihón.
34Eh re' i Sadoc i k'amal b'eeh aj tiij ruch'ihil i Natán neenkihjalk'iij aseite wach naah i Salomón i wak'uun neenkipab'aa' chi reyil chikinaah i aj Israel. Eh re' taq i hat nee taq i naxulej paam i tuun, kow taq neenaq'or chi je' wili: Neeta naq inwihik ruk'achariik chi juneliik i Salomón re' i qareey, tiko'q taq.35Eh noq pab'a'maj chik chi reey i Salomón nee wo' chik taq ti chalik chi riij noq neenchalik tzuhnoq ayu' chi reyil chi nujilow. Ruum re' reh nusik'im wach chi naa rukahniik chi taaq'anik cha naah taq i hat aj Israel, je' wo' chikinaah i aj Judá, inki.
36Re' i Benaía, rak'uun i Joiada je' wili ruchaq'weesjiik i reey xub'an:
Je' ta naq re', re' ta naq aaWaJaaw aaDios i hat reey i neenye'wik rajaawriik aha' wilik i xaq'or.
37Nik' wach noq xwihik cha toob'jiik i QaJaaw Dios i hat je' ta naq re' noq neen wihik chi rutoob'jiik i Salomón. Eh q'e' ta naq neen wihik rajaawriik chuwach awajaawriik i hat qajaaw reey David, inki.
38Eh xooj i Sadoc k'amal b'eeh aj tiij ruch'ihil i Natán jalal ruq'oral i Dios ruch'ihil i Benaía rak'uun i Joiada. Eh je' wo' taqe aj cereteo i aj peleteo, xkijosaj reje chi riij i kawáyu i Salomón imb'ehik wii' i reey David xkik'am wo' reje Gihón.39Eh re' i Sadoc i k'amal b'eeh aj tiij ar chupaam i santo laj itz'ihy naah paat xuchop i ruk'aa' kaprax wilik wii' i aseite xuchihkaaj wach naah i Salomón, ruuk' i re' xupab'aa' chi reey, eh kixulej paam i ruk'aa' kaprax. Eh chu'nchel i tinamit xkik'er kichii' chi q'orarik chi je' wili: Neeta naq inwihik ruk'achariik i Salomón re' i qareey, inki taqe.40Eh chu'nchel i tinamit xi sutinik cho chi riij i Salomón k'ahchi' kixulem paam i ruk'aa' kaprax, xak'erik chik kichii' xan k'uyu'jik chik ak'al inki a'n ruum i rusuqkiil kik'ux.
41Noq kikohlaam chik kiwa' i Adonías, re' taqe i ruch'ihil xkib'iraj i q'orik re' re'. Eh re' Joab xrib'iraj chi k'ahchi' kixulem paam i ruk'aa' kaprax, je' wili xuq'or: ¿Chib'ih reet noq ma' k'isa choqik inki a'n i tinamit? inki.
42Eh xakok'ahchi' wo' chi q'orik noq xokik i koq i Jonatán rak'uun i Abiatar k'amal b'eeh aj tiij, xrilow chi je' re' i Adonías je' wili i xuq'or reh:
Okeen chaloq ruum re' hat, hat kowlaj winaq wilik holohik rib'irjiik i nak'am cho qeh, inki.
43Re' Jonatán je' wili ruchaq'weesjiik i Adonías xub'an:
Re' hin xchalik nuq'or aweh chi re' i reey David xupab'aa' i Salomón chi reyil chi jilow.
44Re' reey David xutaq'aaj i Sadoc, i k'amal b'eeh aj tiij ruch'ihil i Natán jalal ruq'oral i Dios, ruch'ihil i Benaía rak'uun i Joiada. Eh xutaq'aaj reje haa' taqe i aj Cereteo, taqe i aj peleteo. Re' taqe re' xkijosaj reje i Salomón chi riij i rukawayu imb'ehik wii' i reey David.45Eh re' i Sadoc i k'amal b'eeh aj tiij ruch'ihil i Natán i jalal ruq'oral i Dios xkijalk'iij aseite wach naah i Salomón ar Gihón eh xkipab'aa' chi reyil. Yu'naak sutinik chik inki a'n chaloq k'erik kichii' ruum i rusuqkiil kik'ux, re' i re' i choqik inab'iraj taq i hat.46Eh re' i Salomón xtzuhnik chik paruye'aab' chi reyil.47Eh re' taqe i kikamanik ruuk' i reey David xponik kiyeew rusuqkiil ruk'ux je' wili i xkiq'or reh i reey David: Q'e' ta naq i neenye'arik runimaal wach i rub'ihnaal i Salomón ruum i QaJaaw Dios chuwach ab'ihnaal i hat. Eh q'e' ta naq neenye'arik rajaawriik chi reyil chuwach awajaawriik i hat, inki taqe. Eh re' i reey David xuxuk'aa' riib' chii' ruyokaab' chi looq'jiik i Dios ruum i re'.48Eh re' reey David je' wili xuq'or: Neeta naq inye'arik ruloq'il i QaJaaw qaDios i hoj aj Israel ruum yu'naak i QaJaaw Dios xupab'aa' chi reyil jinaj keh i wak'uun chi nujilow, inki, inki Jonatán.
49Eh noq xkib'iraj chi xokik chi reyil i Salomón ma' k'isiin taxiyo'jik chu'nchel i ruyuq'eem taqe ruuk' i Adonías, xiooj reje, chi kiju'junaal xkichop i kib'eeh.50Re' i Adonías ma' k'isiin wo' xyo'jik i reh chuwach i Salomón xooj rukeb'aa' riib' chupaam i santo laj itz'ihy naah paat. Xuchop riib' ruuk' taqe i ruk'aa' i artaal.51Eh je' wili i xkiq'or reh i Salomón:
Re' hat reey ma' k'isiin i ruyo'jiik chawach i Adonías ar xooj rukeb'aa' riib' wach artaal, ruchopom riib' ruuk' ruk'aa' i artaal. Eh je' wili xuq'or: Neeta naq i ruq'or i xti korik i reey Salomón chi ma' nee ta kirukansaj inki, inki taqe.
52Re' reey Salomón je' wili xuq'or:
Wila' re' i holohik xub'an i Adonías ma' xta k'isinoq i neenub'an reh. Eh wila' re' i yiib' wach xub'an naa rukimiik, inki.
53Eh re' reey Salomón xutaq'aaj ruk'amariik i Adonías i wilik wii' wach artaal. Eh noq xk'uloq i Adonías xuxuk'aa' riib' chuwach i Salomón, eh je' wili i xq'orarik reh ruum i Salomón:
Hiy panapaat i nuchjik. Re' reey David xuk'uhb'alej kahnoq i reey Salomón
1Noq xrik'raaj i reey David chi ach k'isiin ma' inkimik xuk'uhb'alej i rak'uun Salomón, je' wili i xuq'or reh:2Re' hin naa nukimiik, je' rukab' noq kikimik i tinamit sut i wach ak'al. Re' hat chakowej awiib', cha chop ak'ux chub'aan i holohik.3Eh naa wo' a'nam aha' wilik ataq'ab'jiik naa rub'anam aaWaJaaw aaDios, naa wo' a'nam aha' wilik iraaj i reh naa animam aak'uhb'aaljiik i rub'an. Eh naa a'nam taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal, je' wo' taqe i tirutijej wii' naa wo' a'nam taqe i ruq'or aweh je' rukab' taqe i tz'ihb'amaj chupaam i k'uhb'aal ye'ooj ree Moisés. Reh chi nee nelik korik chib'ih jariik taqe i naa a'nam xa aha' pa' nee tiooj i k'oq.4Reh chi neenooj eloq wach i ruq'orom cho weh i QaJaaw Dios, re' i xuq'or weh chi je' wili: Wila' re' taqe awak'uun awixq'uun xi k'acharik parukorkiil chi nuwach. Eh wila' xkian i korik chu'nchel kik'ux, chu'nchel i kánima, juneliik re' taqe awak'uun awiih aamaam naa kokiik chi reyil chikinaah i aj Israel, inki.
5Re' hat Salomón aweht'al chib'ih i xub'an aweh i Joab i rak'uun i Sarvia, noq xukansaj taqe i kiib' chi kajaaw i k'amal kib'eeh a soldado aj Israel. Re' i Abner rak'uun i Ner, eh re' i Amasa rak'uun i Jeter. Re' taqe re' xukansaj taqe ma' re' ta paruq'ijil q'aq'inik, q'ajb'al wach ikaansanik xb'aan panq'aq'inik. Eh re' i Joab xukoj panunaah taqe ikaansanik xub'an re' re'.6Re' hat wilik-oq ana'ojb'al chub'aan i naa a'nam korehtaal inakansaj i Joab maa kanaa' chi pansuqkiil k'uxliis neenkimik reje.7Eh re' taqe i riih rumaam Barzilai aj Galaad naa aketelaam kiwach, naa ayuq'eem taqe awuuk' noq naa a'nam awa' ahaa' nah mexa ruum re' keh xitoob'inik weh noq elik i nub'an chuwach i Absalón aawas.8Eh naa wo' ruwihiik awuuk' i Simei rak'uun i Gera aj Behurim re' ruuk' taqe i riih rumaam Benjamín. Re' i Simei ma' k'isiin taj i nub'ajariik xub'an noq ojik i nub'an Mahanaim. Eh koq'uun chik xooj chi nuk'ulariik chi chii' i nim ha' Jordán. Eh ar xnuq'or reh i korik parub'ihnaal i QaJaaw chi ma' naa ta nukansam.9Xa re' la' re' hat ma' naa ta akuyum ru mahk, re' hat wilik ana'ojb'al neenasik' chi riij nik' wach noq nee nakansaj, maayeew q'ab' chi pansuqkiil k'uxliis neenkimik reje, inki David. Re' rukimiik i reey David (1 Cron 29.26-30)
10Re' reey David xkimik reje xooj rureq taqe i rumaam rati't. Ar xkimuq'aa' Jerusaleem chupaam i rutinamiit.11Eh re' David ka'winaq haab' xwihik chi reey ar Israel, wuquub' haab' xwihik chi reyil ar Hebrón. Eh oxlaj ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem.12Eh chi riij i re', re' chik i Salomón xokik chi reyil chi jilow i David i rajaaw. Re' i Salomón holohik i reyil xub'an. Re' Salomón xkahnik chi reey chi korik
13Re' i Adonías rak'uun i tu' Haguit xooj ruuk' Betsabé i rutuut i Salomón. Re' Betsabé je' wili i xuq'or: ¿Mi suq kiil k'uxliis i xak'am chaloq? inki.
Re' Adonías je' wili i xuq'or:
Suq kiil k'uxliis ixnuk'am chaloq.
14Re' hin xa jinaj i q'orik xchalik nuq'or aweh, inki. Re' Betsabé je' wili i chaq'wik xub'an:
Neerub'an chi neenaq'or, inki.
15Re' Adonías je' wili xuq'or:
Re' hat aweht'al chi re' naq i hin xi nokik chi reyil, eh chu'nchel i qatinamiit Israel xkaaj naq chi re' hin xin kahnik chi reyil. Eh yu'naak re' chik i Salomón i nuchaaq' xkipab'aa' chi reey ruum je' re' i xraaj i QaJaaw Dios ruuk', inki.
16Re' hin jinaj otob'il i nupahqaaj aweh, inwaaj chi neena a'n, inki. Re' Betsabé je' wili i xuq'or:
Chapahqaaj chib'ih jariik inawaaj, inki.
17Re' Adonías je' wili xuq'or:
Re' hin i nupahqaaj otob'il aweh chi neenooj a'an ak'utaaj ruuk' i reey Salomón, re' hin weht'al chi nee ruyeew aweh i neenapahqaaj reh. Chaq'or reh chi nee ruyeew chi wehk'een i Abisag aj pan tinamit Sunam, inki.
18Re' Betsabé je' wili ruchaq'weesjiik xub'an: Neenooj nuq'or reh i reey Salomón, inki.
19Re' Betsabé xooj wo' ruq'or reh i reey Salomón i xuq'or i Adonías. Re' i Salomón xwuktik chaloq chi kulariik i rutuut xuk'utzaa' riib' chuwach, eh xooj wo' chik tzuhnoq paruye'aab'. Eh xutaq'aaj ruk'amariik jinaj i xiila reh chi xutzunaa' i rutuut chucheel.20Re' Betsabé je' wili xuq'or reh:
Re' hin jinaj i otob'il xchalik nupahqaaj aweh inwaaj chi neena a'n inki. Re' reey je' wili i xuq'or:
Chapahqaaj weh chib'ih inawaaj nutuut re' hin neenub'an, inki.
21Re' Betsabé je' wili xuq'or:
Re' otob'il i nupahqaaj aweh re' chi chayeew i Abisag aj pan tinamit Sunam chi rehk'een i Adonías i aawas, inki.
22Re' i reey Salomón je' wili i xuq'or reh i rutuut: ¿Chib'ih reet noq inapahqaaj weh chi naa nuye'em i Abisag aj pan tinamit Sunam chi rehk'een i Adonías inawaaj la' wo' naak chi nee nuq'asaj reh i wajaawriik chi reyil ruum re' reh i was? Eh re' i Abiatar i k'amal b'eeh aj tiij, ruch'ihil i Joab i rak'uun i Sarvia wilkeeb' chi riij, inki.
23Eh re' Salomón xuq'or i xti korik parub'ihnaal i QaJaaw Dios, je' wili xuq'or: Re' ta naq i QaJaaw Dios neen ye'wik weh chutojariik i mahk wila' ma' xnukansaj i Adonías chi riij i rupahqaaj weh.24Re' hin, re' i k'achlik Dios ixpaab'anik weh chi reyil i chupaam i ye'aab' xub'an wii' i taaq'anik i wajaaw David. Re' i Dios xuyeew i rajaawriik chi nunaah i hin, chikinaah i wiih numaam je' rukab' i ruq'orom weh, re' hin i nuq'or chi naa rukanteesjiik i Adonías yu'naak, inki.
25Eh re' i reey Salomón xutaq'aaj i Benaía rak'uun i Joiada chukanteesjiik i Adonías. Eh re' i Benaía xub'an wo' hoq i xq'orarik reh.26Re' reey Salomón je' wili i xuq'or reh i Abiatar i k'amal b'eeh aj tiij: Re' hat hiy chupaam aa ye'aab' ar Anatot, korik noq re' hat i ruk'ul wo' naq chi naa kaat nukansam ruum amahk, xa re' la' ma' naa ta kaat nukansam ruum xak'am reje i loq'laj kaxa chuwach i David i wajaaw, eh xak'ul wo' aweh i ti' k'axik i hat je' rukab' i xuk'ul i reh, inki.27Je' aj re' noq re' reey Salomón xresaj i Abiatar chi k'amal b'eeh aj tiij. Ar aj re' xooj eloq wach i xuq'or i QaJaaw Dios ar Silo chikiij taqe i riih rumaam Elí.
28Eh noq xponik rib'iral ruuk' i Joab i re' xumol chi elik xooj rukeb'aa' riib' wach artaal chupaam i ru-itz'ihy naah paat i QaJaaw Dios xuchop riib' ruuk' i kab'chel i ruk'aa' i artaal. Xyo'jik ruum re' wo' naq haa' chi riij i Adonías atoob' ta ma' xokik ha' chi riij i Absalón.29Eh xponik rib'iral ruuk' i Salomón chi re' Joab xooj rukeb'aa' riib' wach artaal chupaam i ru-itz'ihy naah paat i QaJaaw. Re' Salomón je' wili i xuq'or reh i Benaía rak'uun i Joiada: Chakansaj chaloq i Joab, inki.30Re' Benaía xokik i koq paru-itz'ihy naah paat i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Joab:
Re' reey Salomón xuq'or chi naa aweliik reje ayu', inki.
Re' Joab je' wili i xuq'or: Re' hin ma' neetakinelik reje, neerub'an chi ayu' neekinkimik, inki.
Re' i Benaía xooj wo' chik ruq'or reh i reey Salomón i xuq'or i Joab.
31Re' reey je' wili xuq'or reh i Benaías:
Cha a'n aha' wilik i ruq'or aweh i Joab hiy cha kansaj ar reh chi nee nelik chi nunaah i hin i mahk xub'an noq xukansaj taqe i ma' xta wo' naq kimahk. Eh nee wo' nelik i mahk re' re' chikinaah taqe i riih rumaam i David i wajaaw.
32Re' QaJaaw Dios naa rukansaniik reh i Joab ruum re' reh xukansaj i kiib' chi winaq korik wach kik'ux chuwach i reh. Re' i xukansaj taqe ruuk' q'aslaj ch'ihch' chi ma' reht'al i David i wajaaw. Re' taqe xukansaj re' i Abner rak'uun i Ner kajaaw i k'amal kib'eeh i soldado ar Israel. Eh re' i Amasa rak'uun i Jeter kajaaw i k'amal kib'eeh soldado ar Judá.33Eh re' kikimiik taqe re', re' wo' i Joab, eh re' taqe riih rumaam naakitojwiik wach chi juneliik. Eh chinaah i David i wajaaw re' chikinaah taqe i riih rumaam re' suq kiil k'uxliis reh juneliik naa ruye'em QaJaaw Dios, je' wo' chikinaah taqe i awach reh i wajaaw naa kokiik chi reyil chikinaah i aj Israel, inki.
34Eh re' Benaía xooj chupaam i ru-itz'ihy naah paat i Dios wach artaal xukansaj i Joab. Eh xutaq'aaj rumuq'ub'jiik chupaam i ruye'aab' wilik panchiq yuuq'.35Eh re' reey Salomón re' chik i Benaía xukoj chi k'amal kib'eeh i soldado chi jilow i Joab. Eh re' chik i Sadoc xukoj chi k'amal b'eeh aj tiij chi jilow i Abiatar.36Eh re' reey Salomón xutaq'aaj ruk'amariik i Simei, je' wili xuq'or reh:
Re' hat neerub'an chi nee nayejaa' apaat ayu' Jerusaleem ayu' nee ti wihik ma' aha' ta chik nee tiooj.
37Ruum wila' xat elik reje ayu' xat ik'ik reje chi juntar i ha' Cedrón xti korik i nuq'or aweh chi naa kaat kikansam. Eh xa re' hat wilik amahk wila' xat kikansaj, inki.
38Eh re' i Simei je' wili ruchaq'weesjiik i reey Salomón xub'an:
Ma' xta reet qajaaw reey neenub'an aha' wilik inaq'or, inki.
Je' re' noq re' Simei najt xk'acharik Jerusaleem.
39Xa re' la' noq ik'inaq chik ixib' haab', kiib' i rumoso xaruloq'om i Simei xiooj ruuk' i Aquis rak'uun i Maaca. Re' Aquis i wilik chi reyil ar Gat. Eh xponik kiq'or reh i Simei chi kiib' taqe i rumoso xiooj ar Gat.40Noq xrib'iraj chi je' re' i Simei xukoj reje riij i rub'uuruux xooj ruuk' i Aquis ar Gat chi rusik'ariik taqe i kiib' chi rumoso. Eh noq xureq taqe xuk'am wo' chik taqe chaloq Jerusaleem.41Eh xponik kiq'or reh i reey Salomón chi re' Simei xponik chuk'amariik taqe i rumoso ar Gat xuk'am wo' chik taqe cho Jerusaleem.42Eh re' reey Salomón xutaq'aaj ruk'amariik i Simei, je' wili xuq'or reh: ¿Mi ma' xnuq'or aweh re' i xti korik parub'ihnaal i QaJaaw Dios chi wila' xat elik reje ayu', eh nee wo' chik ti chalik xti korik i nuq'or aweh chi naa akimiik? Re' hat je' wili xaq'or weh: Re' hin neenub'an i xaq'or, tiki.43Eh ¿Chib'ih reet noq ma' xa a'n taj i xti korik xaq'or parub'ihnaal i QaJaaw Dios, eh ma' xanimaj taj i xnuq'or aweh i hin?
44Eh re' hat aweht'al chu'nchel i xat mahkunik wii' chuwach i David i wajaaw. Eh ruum taqe xa a'n re' re' yu'naak i QaJaaw Dios naa ruye'em i ti' k'axik cha naah.45Eh re' hin re' QaJaaw Dios naa rukuxisaniik weh. Re' wo' reh naa rupab'aniik keh chi reyil chi juneliik i riih rumaam i David i wajaaw, inki.
46Eh re' reey Salomón xuq'or reh Benaía chi naa rukansam i Simei. Eh re' i Benaía xukansaj wo' hoq i Semei.
Je' aj re' noq re' i Salomón xkahnik chi reyil chi korik. Re' Salomón xub'an kaxáro ruuk' i rixq'uun i kireey i aj Egipto
1Re' i reey Salomón wilik i xkiyejaa' wach ruuk' i kireey i aj Egipto, eh xub'an kaxáro ruuk' i rixq'uun i reey re' re' Eh xuk'am reje i rehk'een parutinamiit i David, re' noq xkuxik ruyejeb'jiik i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey, ruch'ihil i rupaat i Dios. Eh re' noq xkorjik i koraal tz'aq chi riij i tinamit Jerusaleem.2Eh re' taqe i tinamit ko ar naq imponik kiyeew i kimayiij chikinaah taqe inajt kinaah yuuq' ruum chupaam i q'iij re' re' komajaa' naq inkorjik chi korik i rupaat i QaJaaw Dios. Re' reey Salomón xupahqaaj runa'ojb'al reh i Dios (2 Cron 1.1-13)
3Re' reey Salomón xuk'ax i QaJaaw Dios xub'an taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal xq'orarik kahnoq reh ruum i David i rajaaw. Eh xuq'asaj wo' taqe i chikop chi rumayiij, i xuk'at wo' i insensia, chikinaah taqe inajt kinaah yuuq'.4Eh re' reey Salomón inooj wo' Gabaón chi ruye'ariik i rumayiij ruum re' i ye'aab' re' re' q'e' looq', eh xti najt naah. Eh ar jinaj miil i chikop imponik ruk'at chi mayiij chinaah i artaal korjinaq ar.
5Eh ar Gabaón pan jinaj chaq'ab' re' QaJaaw Dios xuk'uhtaaj riib' reh i Salomón paruwiriik je' wili i xq'orarik reh:
Chapahqaaj chib'ih jariik inawaaj, re' hin neenuyeew aweh, i nuchjik.
6Re' reey Salomón je' wili i xuq'or:
Re' hat ma' k'isiin ta xaketelaaj wach awaj kamanoom David i wajaaw, ruum xk'acharik chawach parub'ehel parukorkiil, eh korik wach ruk'ux awuuk'. Eh ruum taqe re' xayeew q'ab' reh chi jinaj i rak'uun tzuhnik chi reyil chi jilow i reh, je' rukab' i k'ahchi' rilariik yu'naak.
7WaJaaw nuDios re' hat xat pab'anik weh chi reyil chi jilow i David i wajaaw, xa re' la' ko hin k'ijool majaa' ta chih nuna'ojb'al chi reyil.8Xa re' la' re' hat xinapab'aa' chi reyil chinaah i ruk'ihaal tinamit ma' awach ta neenkuywik kajaljiik.9QaJaaw Dios re' hin i nupahqaaj otob'il aweh chi chayeew nuna'ojb'al, reh chi nee nureq chi riij i holohik, i ma' holohik taj. Ruum wila' ma' xayeew nuna'ojb'al ma' jaruuj neenub'an i taaq'anik chinaah aatinamiit, inki.
10Eh re' QaJaaw Dios ma' k'isiin ta xponik chuwach chi xupahqaaj runa'ojb'al i Salomón,11je' wili i xq'orarik reh:
Re' hat ma' re' ta xapahqaaj weh chi neenunajt b'isaj rooq ak'achariik, ma' re' ta b'ehomal ma' re' taj kikimiik i ki-ixowanik awach i xapahqaaj. Re' la' ana'ojb'al xapahqaaj weh reh chi neena a'n i taaq'anik parukorkiil.
12Je' re' noq re' hin naa nuye'em aweh i xapahqaaj weh. Xiik' naah ana'ojb'al naa nuye'em ma' awach taj i wihinaq runa'ojb'al chi je' re', eh ma' awach ta wo' chik i naa ruwihiik runa'ojb'al chi je' re'.13Re' hin naa nuye'em aloq'il, naa nuye'em ab'ehomal, atoob' ta ma' xapahqaaj ta weh reh chi ma' jino'q chik i reey naa ruwihiik chi je' rukab' i hat nik' najtiil naa aak'achariik ayu' wach ak'al.14Eh wila' xa a'n taqe i nuq'or aweh, wii xanimaj taqe i nuk'uhb'aal je' rukab' i xub'an awajaaw, re' hin naa nunajtb'isam rooq ak'achariik, inki.
15Eh noq xrik'raaj riib' i Salomón xukoj rehtaal chi paruwiriik xq'orob'jik. Eh xchalik Jerusaleem xokik i koq i wilik wii' i loq'laj kaxa molik wii' i ruk'uhb'aal i Dios, ar xuyeew i mayiij je' wo' hoq i k'atoj mayiij, je' wo' hoq i mayiij k'amb'al iib' pansuqkiil k'uxliis ruuk' i Dios. Eh xub'an jinaj kininq'iij chu'nchel i kikamanik ruuk'. Re' Salomón xti wilik runa'ojb'al chi q'ataj q'orik
16Eh chupaam taqe q'iij re' re' kiib' taqe i k'oyoom laj ixoq xiooj k'oloq chi jalooj ruuk' i reey Salomón. Noq wilkeeb' chik i koq chuwach i reey,17jinaj keh ixoq re' re' je' wili i xuq'or i koq reh i reey:
Hat qajaaw reey re' ixoq wili jinaj chi paat i wilkooj wii' ruuk', pan jinaj q'iij x-aasjik jinaj i nuha'lak'uun noq wilik wuuk' i reh pampaat.
18Eh ixib'-oq chik q'iij ruk'uliik nuk'ux i hin xk'ulik wo' chik ruk'ux ixoq wili. Xa qakab'cheel wo' wilkooj pampaat ruuk', ma' awach ta chik jino'q i tokoom wilik quuk', xa re' wo' hoj qakab'cheel ruuk' i reh wilkooj ar.19Chupaam i jinaj aq'ab' xkimik i rak'uun ixoq wili ruum xyohkik chinaah xupitz' paam.20Eh yejal aq'ab' xwuktik chaloq noq suq nuwiriik i hin xuq'uch weh i k'isa wak'uun xuyok'aa' i koq ruuk', eh re' chik i kamnaq k'isa rak'uun i reh xuyok'aa' i koq wuuk' i hin.21Eh noq xwik'raaj wiib' parusaq'iik chuye'ariik ruch'uuch' i k'isa wak'uun inwilow kamnaq chik. Eh noq xsaquumb'ik chi korik xnukoj rehtaal chi ma' re' taj i k'isa wak'uun i hin, aasjinaq.
22Eh re' ixoq jinaj je' wili xuq'or:
Ma' korik taj inaq'or, re' i k'isa wak'uun i hin i k'achlik, re' awak'uun i hat i xkimik, inki. Re' ixoq jinaj je' wili xuq'or:
Ma' chih taj ma' korik taj inaq'or, re' i k'isa awak'uun i xkimik, re' i k'isa wak'uun i hin i k'achlik, inki.
Je' re' i wech'inik kiib' xkian chuwach i reey.
23Re' reey Salomón je' wili xuq'or: Re' ixoq jinaj i ruq'or chi re' i k'isa k'un k'achlik ree reh, eh chi re' i k'isa k'un kamnaq i ruq'or chi reh ixoq jinaj. Eh re' ixoq jinaj i ruq'or chi re' i k'isa k'un k'achlik ree reh, eh chi re' k'isa k'un kamnaq reh ixoq jinaj, inki.24Re' reey Salomón je' wili i xuq'or keh i kikamanik ruuk':
Chak'am taq cho jino'q weh i kuchilo, inki.
Eh xkik'am wo' cho reh i kuchilo.
25Eh re' reey je' wili xuq'or:
Chayok' panyejaal i k'isa k'un kiib' neenawesaj, yejaal i nee nayeew reh ixoq jinaj, eh yejaal i nee nayeew reh ixoq jinaj chik, inki.
26Eh re' i rutuut i k'isa k'un k'achlik ma' k'isiin ta xtib'ik ruk'ux, ruum i re' xupahqaaj otob'il reh i reey je' wili xuq'or:
Chakuy qajaaw reey maayeew q'ab' chi neenkimik i k'isa k'un k'achlik, neerub'an chi nee nayeew reh ixoq wili, inki.
Eh re' ixoq jinaj je' wili xuq'or: Mayeew weh i hin, ni xata reh ixoq wili yok'aroq la' panyejaal, inki.
27Eh re' reey Salomón je' wili xuq'or reh i winaq:
Chayeew reh ixoq wili i k'isa k'un k'achlik maa kansaj korik chi re' reh rutuut, inki.
28Eh chu'nchel i tinamit Israel xinab'inik reh i q'ataj q'orik xub'an i reey kuuk' i kiib' chi aj pleto re' re'. Ma' k'isiin ta xkiyohleej i reey ruum xkikoj rehtaal chi re' i QaJaaw Dios xye'wik runa'ojb'al ruuk' i q'ataj q'orik i rub'an. Re' taaq'anik xub'an i Salomón chi reyil
1Re' Salomón xwihik chi reyil chinaah chu'nchel i tinamit Israel.2Eh re' i xi kamanik ruuk' je' wili i kib'ihnaal: Azarías rak'uun i Sadoc k'amal kib'eeh aj tiij,3Elihoref, Ahías rak'uun taqe i Sisa re' taqe i kitz'ihb'anik reh chib'ih ink'ularik, Josafat rak'uun i Ahilud, re' re' i raj tz'ihb' i reey,4Benaía rak'uun i Joiada i k'amal kib'eeh soldado. Re' Sadoc, i Abiatar i k'amal kib'eeh aj tiij,5Azarías rak'uun i Natán intaaq'anik keh i q'atal q'orik, Zabud rak'uun jinaj chik i Natán, ruch q'orob' i reey, eh xti manlik ramigo,6Ahisar inilwik reh i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey, Adoniram rak'uun i Abda, inilwik keh i kamanik ajwaal wach rub'aan.
7Re' reey Salomón kab'laj i winaq xupab'aa' chi taaq'anik chupaam i ju'jun chi tinamit wilik paruyuq'ul i Israel. Eh re' keh kimolwik wach i k'uxumb'al reh i reey ruch'ihil taqe i awach reh parupaat, i ju'jun poh keh inkiyeew chuwach i jinaj haab'.8Re' taqe wili i kib'ihnaal, eh i ye'aab' xkian wii' i taaq'anik: Re' i Hur ar xwihik chi taaq'anik chinaah i yuuq' xi wihik wii' i riih rumaam i Efraín.9Re' Dekar xwihik chi taaq'anik Macaz, je' wo' hoq i Saalbim, je' wo' ar Bet-semes, je' wo' ar Elón, eh je' wo' Bet-hanán.10Re' Hesed ar xwihik chi taaq'anik Arubot, je' wo' ar Soco, je' wo' chupaam chu'nchel i ye'aab' Hefer.11Re' Abinadab ar xwihik chi taaq'anik chupaam chu'nchel i ye'aab' Dor. Eh re' rehk'een i winaq re' re', re' i Tafat i rixq'uun i Salomón.12Re' i Baana i rak'uun i Ahilud ar xwihik chi taaq'anik Taanac, ar Meguido, chinaah chu'nchel i ye'aab' Bet-seán wilkeeb' chucheel i ye'aab' Saretán, re' i wilik reje pansak'aaj reh i tinamit Jezreel inooj k'oloq Bet-seán. Eh imponik ko Abel-mehola, eh inooj k'oloq kochi juntar i Jocmeam.13Re' i Geber, ar xwihik chi taaq'anik Romot, paruyuq'ul i Galaad. Eh xuchop naah i kok' ye'aab' wilkeeb' wii' patineel xwihik wii' i Jair rak'uun i Manasés wilkeeb' i Galaad. Eh xwihik wo' chi taaq'anik chinaah i ye'aab' Argob, wilik Basán. Ar wilkeeb' i oxk'ahl chi nimaq tinamit kotimaj kiij chi koraal tz'aq q'an ch'ihch' i kipuertahiil.14Re' i Ahinadab rak'uun i Iddo ar xwihik chi taaq'anik Mahanaim.15Re' i Ahimaas, ar xwihik chi taaq'anik chikinaah i riih rumaam Neftalí. Re' i Ahimaas re' re' xub'an kaxáro ruuk' i Basemat rixq'uun i Salomón.16Re' Baana rak'uun i Husai, ar xwihik chi taaq'anik Aser, eh ar Alot.17Re' Josafat, rak'uun i Parúa ar xwihik chi taaq'anik Isacar.18Re' Simei rak'uun i Ela ar xwihik chi taaq'anik chinaah i kiye'aab' taqe i riih rumaam Benjamín.19Re' i Geber rak'uun i Uri ar xwihik chi taaq'anik paruyuq'ul i Gad, re' i rutinamiit i Sahón kireey i aj amorreo. Eh rutinamiit Og i kireey i aj Basán. Eh wilik wo' jinaj intaaq'anik chinaah chu'nchel i tinamit.
20Re' taqe i aj Judá, re' taqe i aj Israel xiik' naah kik'ihaal, je' kik'ihaal saniib' tub'ulkeeb' chi chii' i palaw. Eh xwihik kiwa' kihaa' chi manlik, eh xi wihik pansuqkiil k'uxliis.21Eh re' reey Salomón xwihik rajaawriik chikinaah i ye'aab' intohq'ik reje chi chii' i nim ha' Éufrates, eh imponik chupaam i kiye'aab' i aj filisteo, imponik kopan k'ula't reh i Egipto. Chu'nchel i patim ar xi wihik chi ri'sil i rajaawriik i reey Salomón, eh xkian tooj ruuk' nik' najtiil xk'acharik.22Re' reey Salomón je' wili k'ihaal i xa chib'ih jariij inkamanik reh rajlaal i q'iij: Ik'inaq oxlaj ru ka'winaq kintaal chi ke'emaj holohik k'aj, eh ik'inaq jinaj chik ma' jinaj siento kintaal i holohik arina.23Eh lajeeb' i q'ina' laj b'ooyax, juninaq i b'ooyax re' ruuk' i xa kok' ch'ahn inkik'ux. Eh jinaj siento i tentzun, ma' xi ajaljik ta haa' i nimaq keej, taqe i kok' keej, taqe ak'ach, taqe i kixlaan q'e' taqe q'ina'.24Re' reey Salomón xwihik rajaawriik chinaah chu'nchel i ye'aab' wilik reje parookb'aal q'iij. Ar intohq'ik reje chi chii' i nim ha' Éufrates, intohq'ik reje Tifsa, imponik Gaza. Eh xwihik wo' rajaawriik chikinaah reey wilkeeb' ar, eh xuk'am taqe pansuqkiil i wilkeeb' chi kijunsuut i ye'aab' re' re'.
25Eh nik' najtiil k'acharik chi reey i Salomón, re' taqe i aj Israel, taqe aj Judá xi k'acharik pansuqkiil k'uxliis i ju'jun chi patineel, eh wilik naq kitik re' ruuk' i uuva, re' ruuk' i higo. Ar xtohq'ik reje Dan, eh koxponik ko Beerseba.26Re' reey Salomón xwihik ka'winaq miil i rukawayu chupaam i kiye'aab', re' taqe re' kiqerinik reh i rukareta. Eh kab'laj miil i winaq kik'amwik rub'eeh i rukawayu27Re' i kab'laj chi winaq rupab'aam i Salomón chi taaq'anik chikinaah i ju'jun seht chi tinamit rajlaal poh inkik'am chaloq chi kiju'junaal i k'uxumb'al reh i reey Salomón ruch'ihil taqe awach reh parupaat.28Eh inkik'am wo' chaloq i sebada, i k'im chi kiwa' taqe i kawáyu, kiwa' wo' taqe i kawáyu aj ihqoom. Eh inkik'am chaloq chupaam i ye'aab' q'orooj keh, re' q'oreel poh q'orooj keh chi kiju'junaal chi naa kik'amam chaloq.
29Re' i QaJaaw Dios xti xuyeew runa'ojb'al chi manlik i reey Salomón. Eh xuyeew runimaal wach i ránima, xiik' naah i runa'ojb'al xye'arik ma' xata je' k'ihaal i saniib' tub'lik chi chii' i palaw.30Re' reey Salomón xiik' naah i runa'ojb'al chuwach i kina'ojb'al i aj Egipto, je' wo' chuwach i kina'ojb'al i wilkeeb' reje chupaam i tz'a'laj yuuq'.31Re' Salomón xiik' naah i runa'ojb'al chikiwach chu'nchel i winaq, chuwach i Etán aj ezraíta, chuwach i Hemán, chuwach i Calcol, chuwach i Darda, rak'uun i Mahol. Re' i reey Salomón xelik rib'iral chupaam chu'nchel i nimaq tinamit chi wilik runa'ojb'al.32Re' Salomón ixib' miil i holohaq q'orik xuyejaa', eh jinaj miil ruuk' ho'oob' i q'orik tz'uuy paam xuyejaa'.33Eh xq'orik wo' chi riij taqe i chee' chakaltee' wilkeeb' Líbano. Xq'orik wo' chi riij i hisopo impoq wataq tz'aq. Eh xq'orik wo' chi riij taqe i wakax, je' wo' chi riij taqe i chikop wilik kixiik', je' wo' chi riij taqe i chikop kijukem kiib' noq kib'ehik, je' wo' chi riij taqe i kar.34Eh re' taqe reey wilkeeb' pantaq nimaq tinamit xponik rib'iral kuuk' chi re' reey Salomón ma' k'isiin taj i runa'ojb'al. Ruum aj re' inkitaq'aaj chee kaj taqareel chi rib'irjiik i runa'ojb'al i Salomón. Eh ma' k'isiin tinamiit kik'ulik chi rib'irjiik i runa'ojb'al. Re' xuyejaa' wach i reey Salomón ruuk' i Hiram xwihik chi reyil Tiro (2 Cron 2.1-18)
1Noq xrib'iraj rib'iral i Hiram xwihik chi reyil ar Tiro chi re' i Salomón xpa'ab'jik chi reey chi jilow i David i rajaaw, xutaq'aaj chaloq i raj taqareel ruuk' i Salomón ruum re' i Hiram q'e' wo' naq iraaj cho wach i David.2Eh re' reey Salomón je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i Hiram.3Re' hat aweht'al chi re' David i wajaaw ma' xuyeew ta riib' chi xuyejaa' jino'q i paat loq'oomb'al reh i QaJaaw Dios, ruum ma' k'isiin naq i q'aq'inik imb'aan. Korehtaal re' QaJaaw Dios xuq'asaj pan q'ab' i David taqe i aj ixowaal.4Xa re' la' yu'naak i waJaaw i nuDios xoj ruyeew pansuqkiil k'uxliis kuuk' tinamit wilkeeb' xa aha' yuuq', ma' awach ta chik inixowanik qawach, ma' xta chik qak'axkiil.5Je' aj re' noq re' hin yu'naak xnuyejaa' chik wach chi naa nuyejaam jino'q i paat loq'oomb'al reh i waJaaw i nuDios. Je' wo' rukab' i xuq'or cho reh i David re' i wajaaw chi je' wili: Re' awak'uun i naa nupab'aam chi reyil chi ajilow re' reh naa ruyej-aniik reh i paat naa nulooq'jiik wii', inki.6Eh re' hin i nuq'or aweh i hat Hiram chi cha taq'aaj amoso ar Líbano, reh chi neenooj kiyok' i chee' chakaltee', eh re' taqe numoso i hin neentoob'inik keh. Re' hin neenutoj taqe amoso jarub' pa' i neenapahqaaj weh. Re' hat aweht'al chi ma' jino'q keh i numoso i hin inchol yok'oj nimaq chee' chi je' rukab' inki a'n i aj Sidón, inki.
7Eh noq xponik rib'iral ruuk' i Hiram taqe i xuq'or i reey Salomón ma' k'isiin ta xsuuqb'ik ruk'ux, je' wili xuq'or: Neeta naq inye'arik ruloq'il i QaJaaw Dios yu'naak, ruum xuyeew jinaj rak'uun i David xti wilik runa'ojb'al, reh chi naa ruwihiik chi reyil chinaah i runimaal tinamit re' re', inki.
8Chi riij i re', re' i Hiram je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i Salomón: Re' hin xk'ulik chik kiq'or weh xataq'aaj cho ruq'orariik. Re' hin naa nub'anam i xapahqaaj cho weh, naa nutaq'aam aweh taqe i chee' chakaltee', je' wo' taqe i chee' sohchaj.9Re' taqe i numoso naa rojiik kesam i chee' ar Líbano naa kik'amam reje chi chii' i palaw naa kiyejaam ik'tesb'al reh nah ha'. Ar narojiik kikanaam aha' i neenaq'or i hat. Ar naa koq'taam reje i k'amb'al reh, eh re' hat naa ataq'aam cho ruk'amariik i chee', re' otob'il i nupahqaaj aweh i hin xa re' chi neenataq'aaj cho k'uxumb'al qeh, inki.
10Je' re' noq re' i Hiram xuyeew reh i reey Salomón taqe i chee' chakaltee' je' wo' taqe i chee' sohchaj nik' k'ihaal i xraaj.11Re' reey Salomón i rutaq'aaj wo' k'uxumb'al keh i awach reh parupaat i Hiram. Rajlaal haab' i rutaq'aaj reje i juninaq miil pajb'al i Trigo, eh wuquub' miil ruuk' kijib' siento i nimaq lemeta i holohik aseite.12Re' i QaJaaw Dios xuyeew runa'ojb'al chi manlik i Salomón, je' rukab' i ruq'orom chaloq. Re' i reey Salomón xkik'am kiib' pansuqkiil ruuk' i Hiram i reey ar Tiro, wilik i xkiyejaa' wach chikiwach chi xkian.
13Re' reey Salomón ximol kiwach i lajeeb' ru ka'winaq miil chi winaq chupaam chu'nchel i tinamit Israel xutaq'aaj taqe kamanoom.14Ar xutaq'aaj taqe kamanoom Líbano laj taq miil i rutaq'aaj reje reh i ju'jun riim, jinaj poh imponik kian. Chi riij i re' kisutinik wo' chik chaloq, kiib' poh ink'ulik kian pankipaat xan kijal kiib'. Eh re' Adoniram xpa'ab'jik chi k'amal kib'eeh.15Re' Salomón xupab'aa' taqe i lajeeb' ru kajwinaq miil chi aj ihq, eh kajwinaq miil taqe i sehkan wach chee' wilkeeb' ruum paraxchee'.16Eh wilkeeb' wo' taqe ixib' miil ruuk' ixib' siento chi winaq inilwik keh i kamanoom re' re'.17Re' reey Salomón xutaq'aaj ruk'amariik i nimaq taq ab'aj q'e' holohaq, je' wo' taqe ab'aj sehkamaj kiwach reh chi xokik chi ch'ikaab' reh i raa' i rupaat i QaJaaw Dios.18Re' taqe i rumoso i Salomón, ruch'ihil taqe i rumoso i Hiram, ruch'ihil taqe i kichalik Gebal xkiyejaa' taqe i chee', eh xkisehkaaj wach taqe ab'aj xkorjik wii' i rupaat i QaJaaw Dios. Re' reey Salomón xuyejaa' i rupaat i QaJaaw Dios (2 Cron 3.1-14)
1Noq ik'inaq chik i kijib' siento haab' ruuk' kajwinaq haab' keliik cho paruyuq'ul i Egipto taqe i aj Israel. Re' noq kijib' haab' chik rokiik chi reyil chinaah i tinamit Israel i Salomón xutaq'aaj ruyejeb'jiik i rupaat i QaJaaw Dios chupaam i poh Zif parukab' poh reh i haab' re' re'.2Eh re' i rupaat i QaJaaw Dios xuyejaa' i reey Salomón, lajeeb' ru ka'winaq b'ara runimaal rooq, eh lajeeb' b'ara runimaal wach, ho'lajuuj b'ara runajtiil naah.3Re' muuj wilik panookb'al reh i rupaat i QaJaaw Dios lajeeb' b'ara runimaal rooq, eliik wach nimaal rooq ruuk' i paat re' re' eh ho'oob' b'ara runimaal wach.4Eh re' reey Salomón xutaq'aaj ruyejeb'jiik taqe i ru ventana hiil i rupaat i Dios nimaq wach xub'an reh i chupaam, eh kok' taq wach i chi riij xub'an.5Eh xuyejaa' i koq i kok' paat wataq tz'aq chi junsuut i rupaat i Dios. Eh xuyejaa' wo'-oq i koq i kok' paat wach tz'aq i wilik wii' i santo laj ye'aab'.6Re' taqe kok' paat xuyejaa' ox taq ch'iht, re' taqe peet ch'iht kiib' b'ara ruuk' yejaal runimaal kipaam, re' taqe i roox ch'iht ixib' b'ara ruuk' yejaal i runimaal kipaam. Re' taqe i peet ch'iht xa k'isiin kipaam xelik chikiwach taqe i roox ch'iht, ruum re' taqe i rib'ojal chinaah i tz'aq reh i rupaat i Dios ch'ikilkeeb'.7Eh noq xkiye'jaa' i rupaat i QaJaaw Dios xkiyejaa' ruuk' taqe ab'aj sehkamaj chik cho kiwach. Noq xkiye'jaa' i rupaat i Dios ma' x-ib'irjik ta chik taqe i choqik i rub'an i paxb'al ab'aj ni xata re' i choq'ik i rub'an ikej, ma' jino'q chik i ch'ihch' xb'irjik i choqik i rub'an.8Re' taqe i ru puertahiil i peet ch'iht reh i kok' paat ar wilkeeb' reje pansak'aaj reh i rupaat i Dios. Eh re' xkaleria imb'aan wii' i johtik paruka'ch'iht, paroox ch'iht taqe i kok' paat xankotik johtoq.
9Eh noq xukohlaaj ruyejeb'jiik i rupaat i Dios i reey Salomón xutz'ap naah ruuk' i tz'ilom chee' chakaltee'.10Re' taqe i kok' paat xuyejaa' chi junsuut i rupaat i Dios kiib' b'ara ruuk' yejaal i runajtiil kinaah, re' taqe i kib'ojal re' ruuk' i chee' chakaltee', ar ch'ikilkeeb' chinaah i tz'aq reh i rupaat i Dios.11Re' reey Salomón je' wili i xq'orarik cho reh ruum i QaJaaw Dios:12Re' hin inwaaj k'utaaj awuuk' chi riij i nupaat xayejaa' wila' xat k'acharik parukorkiil chi nuwach, wila' xa a'n chu'nchel i ruq'or i nuk'uhb'aal, wila' xa a'n aha' wilik taqe i nuq'or i hin. Re' hin naa wo' nuye'em aweh i hat taqe i nuq'orom cho rib'iral reh i David i aawajaaw.13Eh naa wo' nuwihiik chupaam i nupaat xayejaa' naa nuwihiik chi kixilak i nutinamiit Israel, ma' jaruuj naa nukanaam taqe chi kutkeel, inki.
14Je' aj re' noq re' reey Salomón xukohlaaj ruyejeb'jiik i rupaat i QaJaaw Dios.15Eh xutz'ap wach i tz'aq chupaam ruuk' i tz'ilom chee' chakaltee' ar xtohq'ik johtoq wach ak'al korehtaal xponik kochuwach taqe i b'ooj. Eh xukoj i tz'ilom chee' sohchaj wach ak'al chupaam i rupaat i Dios.16Eh xuyejaa' wo' hoq i santo laj ye'aab' b'elejeeb' b'ara wach chupaam i koq i rupaat i QaJaaw Dios xukoj i tz'ilom chee' chakaltee' chupaam, xtohq'ik johtoq wach chak'al, xponik chinaah.17Re' ye'aab' wilik chupaam i rupaat i Dios chuwach reje i santo laj ye'aab' juninaq b'ara runimaal rooq.18Eh chu'nchel i paam i rupaat i QaJaaw Dios b'uruuj i koq chi tz'ilom chee' chakaltee'. Eh re' taqe tz'ilom re' re' xoyimaj kiwach ruuk' i rehtalil taqe i wach chee', i rehtalil taqe uhtz'ub', b'urlik wach chi korik ma' jino'q ab'aj ink'utinik.19Re' reey Salomón xuyejaa' i santo laj ye'aab' chupaam i rupaat i Dios reh chi ar xye'arik i loq'laj kaxa ye'aab' re' i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios.20Re' santo laj ye'aab' ar xuyejaa' chupaam i rupaat i Dios. Eh lajeeb' b'ara runimaal rooq, lajeeb' b'ara i runimaal wach, eh lajeeb' b'ara wo' i runajtiil naah. Eh xukoj i koq i manlik oro chuwach i artaal korjinaq ruuk' i chee' chakaltee'.21Re' reey Salomón xukoj manlik oro chupaam chu'nchel i rupaat i QaJaaw Dios. Xukoj wo' hoq i manlik oro chupaam chu'nchel i santo laj ye'aab'. Eh xutz'ap chi karena re' ruuk' i oro i ru puertahiil.22Je' re' noq xukoj i oro chupaam chu'nchel i rupaat i Dios. Eh xukoj wo' i koq manlik oro chuwach i artaal wilik chupaam i santo laj ye'aab'.
23Eh chupaam i santo laj ye'aab' kiib' i je' kiwii' ánjel xuyejaa', ruuk' ruche'el olivo, hoob' b'ara runajtiil kooq chi kiju'junaal.24Eh eliik wach ikixiik'taqe i kiib' chi je' ruwii' ánjel kiib' b'ara ruuk' yejaal i runimaal ikixiik'chi ju'juntar, iraaj ruq'orom chi hoob' b'ara runimaal wach i kixiik' i nelik cho chi ju' chi juntar, imponik chi ju' chi juntar.25Re' taqe i kiib' chi je' kiwii' ánjel elik wach nimaal kooq iraaj ruq'orom chi ho' taq b'ara runajtiil kooq. Eh eliik wach kiyejeb'jiik.26Re' i runajtiil kooq hob' taq b'ara.27Re' reey Salomón xuyeew taqe chupaam i santo laj ye'aab' i je' kiwii' ánjel re' i kixiik' juntar reje imponik kireq wach i tz'aq. Eh re' chik taqe i kixiik' chi juntar he'lik reje imponik kireq wach i tz'aq chi juntar.28Eh xukoj oro chikiij taqe i kiib' chi kiwii' ánjel re' re'.29Chu'nchel i tz'aq reh i rupaat i Dios chi je' chupaam, chi je' chi riij xukoj xoyb'al wach xuyejaa' taqe i je' kiwii' ánjel, eh je' taqe xaq i kalab', je' taqe i uhtz'ub'.30Eh wach ak'al xukoj wo' oro chupaam chu'nchel i rupaat i Dios je' wo' chi riij.31Eh panookb'al reh i santo laj ye'aab' xukoj taqe i kiib' chi puerta re' ruuk' i chee' olivo korjinaq wii'. Re' chee' inchopinik reh i puerta ho'tz'uk noq wilik.32Re' taqe i kiib' chi puerta re' ruuk' i chee' olivo korjinaq wii' xukoj xoyb'al kiwach xuyejaa' taqe i je' kiwii' ánjel, eh je' taqe xaq kalab', je' taqe uhtz'ub'. Chu'nchel i re' re' xukoj oro chikiwach.33Eh ruuk' i chee' olivo xuyejaa' i chee' inchopinik reh i ru puertahiil i rupaat i Dios, eh kajtz'u'k xub'an.34Re' taqe i kiib' ki puerta re' ruuk' i chee' sohchaj korjinaq wii'. Re' taqe kiib' chi puerta re' re' ka' taq pehr noq wilkeeb', eh k'ul kik'uyu'jik pan kiye'aab' i ju'jun pehr.35Eh xukoj xoyb'al kiwach i puerta re' re' xuyejaa' taqe i je' kiwii' ánjel, eh je' kiwii' xaq kalab', je' kiwii' uhtz'ub', chu'nchel i re' xukoj i koq oro chikiwach.36Xuyejaa' wo' hoq i tz'aq chuwach reje i rupaat i Dios oxlok' i sehkamaj wach ab'aj xukoj, eh junlok' i chee' chakaltee' xuq'eb'aa' chinaah.
37Eh noq xokik i tz'aq reh i raa' i rupaat i QaJaaw Dios kijib' haab' chik rokiik chi reyil i Salomón chupaam i poh Sif.38Eh ar xkuxik rukorb'eesjiik chu'nchel chupaam i poh Bul noq junlaj haab' chik rokiik chi reyil i Salomón paruwaxaaq poh ree haab' re' re'. Re' reey Salomón wuquub' haab' xuyejaa' wii' i rupaat i QaJaaw Dios. Chi riij i re' ko wilik taqe paat xuyejaa' i reey Salomón
1Chi riij i re' re' i reey Salomón xuyejaa' i paat xub'an wii' i taaq'anik. Eh oxlaj haab' xukohlaaj wii' ruyejeb'jiik chu'nchel.2Eh xuyejaa' wo' hoq i nimlaj paat panch'ahn Líbano i rub'ihnaal xokik. Re' paat re' re' lajeeb' roxk'ahl b'ara runimaal rooq, eh hoob' ru ka'winaq b'ara runimaal wach, ho'lajuuj b'ara runajtiil naah. Eh kajlok' i ruch'itil re' ruuk' i chee' chakaltee', eh chinaah taqe ch'iit re' re' ch'ikilkeeb' taqe i rib'ojal re' ruuk' i chee' chakaltee'.3Re' i hoob' roxk'ahl chi i b'ooj re' re' ixib' elenaq ar xich'ihkik chikinaah i ho'oob' roxk'ahl chi ch'iit re' ju'jun tz'uhb' ho'lajuuj chi ch'iit, xich'ihkik wii'. Eh tz'aplik naah taqe i b'ooj re' re' ruuk' i tz'ilom chee' chakaltee'.4Eh oxlok' chi ju'juntar i ru ventana hiil i paat re' re' k'ulwach taqe i ru ventanahiil.5Re' taqe i chee' chopolkeeb' wii' i puerta kajtz'u'k noq wilkeeb' oxlok' i ru ventana hiil k'ulwach taqe noq wilkeeb'.6Eh xuyejaa' wo' hoq jinaj i rumuuj i paat wilkeeb' wii' i ch'iit, hoob' ru ka'winaq b'ara runimaal rooq, eh ho'lajuuj b'ara runimaal wach, wilik rooq, eh tz'aplik naah. Re' i rumuuj paat re' re' ar wilik reje chuk'ulwaach taqe i paat junch'uq.7Eh xuyejaa' wo' jinaj i paat imb'aan wii' i q'ataj q'orik. Re' i paat re' re' xukoj tz'ilom chee' chakaltee' chupaam xtohq'ik johtoq wach ak'al, eh xponik ko taxaaj.
8Re' paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey Salomón wilik rumuuj chi riij, eh jinaj i ye'aab' wilik ar je' wo' re' nimaal. Eh xuyejaa' wo' jinaj i ruye'aab' je' re' nimaal, reh i rehk'een re' i rixq'uun i kireey i aj Egipto.9Re' taqe i paat re' re', re' ruuk' i k'ih taq tz'aaq ab'aj xkorjik wii' re' ruuk' i sehkamaj wach chi korik ruuk' ch'ihch' nik' ninqaal, xelik johtoq wach ak'al xponik ko taxaaj, je' re' i xikojarik chupaam je' wo' chi riij. Eh imponik ko chi muuj wilik reje chi riij.10Eh re' i raa' taqe i paat re' re' k'ih tz'aaq ab'aj xkorjik wii' wilik taqe i hoob' b'ara kininqaal, eh wilik taqe i kijib' b'ara kininqaal.11Chu'nchel i tz'aq xooj johtoq ko taxaaj re' wo' ruuk' i k'ih taq tz'aaq ab'aj xkorjik wii' sehkamaj wach nik' ninqaal iraaj. Eh kojooj tz'ilom chee' chakaltee' chupaam.12Eh chi junsuut i nimlaj rumuuj i paat re' re' xuyejaa' i tz'aq oxlok' ab'aj xukoj, eh junlaj i chee' chakaltee' xuq'eb'aa' chinaah. Re' muuj wili elik wach ruuk' i muuj wilik reje chuwach i rupaat i QaJaaw Dios. Re' reey Salomón xuq'or reh i reey Hiram chi naa rukamaniik ruuk' (2 Cron 2.13-14; 3.15-17)
13Re' reey Salomón xutaq'aaj ruk'amariik i reey Hiram pan tinamit Tiro.14Re' Hiram rak'uun jinaj ixoq kamnaq rub'ahiil, re' ruuk' taqe i riih rumaam i Neftalí. Re' i rajaaw aj Tiro q'e' inchol kamanik ruuk' i ruch'eyariik i q'an ch'ihch'. Eh je' wo' hoq i Hiram xti wilik wo' runa'ojb'al inchol wo' kamanik ruuk' i ruch'eyariik i q'an ch'ihch'. Re' Hiram xchalik wo' ruuk' i reey Salomón, xub'an chu'nchel i kamanik xye'arik reh.15Re' Hiram xuyejaa' kiib' pilalix re' ruuk' q'an ch'ihch' xuhab'isaj b'elejeeb' b'ara runimaal rooq, eh waqiib' b'ara runimaal paam.16Eh xuhab'isaj wo' q'an ch'ihch' noq xuyejaa' i kiib' i nimaq paam ch'ihch', xuyeew chikinaah i kiib' chi pilalix. Re' i ju'jun chi ch'ihch' re' re' kiib' b'ara ruuk' yejaal i runinqaal kooq.17Eh xuyejaa' kiib' i jitz'ooj ch'ihch' je' ruwii' karena xuyeew chinaah taqe i nimaq ch'ihch' xuyeew chikinaah i pilalix, ju'jun i xuyeew chikinaah i nimaq ch'ihch' re' re'.18Eh xuyejaa' wo' ruuk' i q'an ch'ihch' i je' kiwii' wach granado ka'lok' i xuyeew reje chi junsuut i jitz'ooj ch'ihch' b'urb'al wach i nimlaj ch'ihch' xokik chikinaah i kiib' chi pilalix. Nik' wach noq xub'ur riij i nimlaj ch'ihch' jinaj je' wo' chik re' i xub'an ree jinaj.19Re' i nimaq ch'ihch' xukoj chikinaah i kiib' chi pilalix wilkeeb' chi muuj paat je' kiwii' uhtz'ub' liria, eh ka'kab' b'ara runimaal kooq.20Eh re' re' taqe kiib' chi nimaq ch'ihch' wilkeeb' chikinaah i kiib' chi pilalix, kiib' siento i je' ruwii' wach granado ka'lok' xukoj chi kijunsuut i ju'jun chi ch'ihch'.21Re' Hiram panookb'al reh i rupaat i QaJaaw Dios xupab'aa' taqe i kiib' chi pilalix re' re'. Re' i xupab'aa' pansak'aaj reh i rupaat i Dios, Jaquín i rub'ihnaal xukoj, eh re' i xupab'aa' pantz'eet Boaz i rub'ihnaal xukoj.22Eh xuyejaa' ruuk' q'an ch'ihch' i je' kiwii' uhtz'ub' liria chikinaah i kiib' chi pilalix. Je' re' noq xikohlaaj kiyejeb'jiik taqe i pilalix i Hiram. Re' rukorb'eesjiik i xi kamanik chupaam i rupaat i Dios (2 Cron 4.1—5.1)
23Eh re' Hiram xuyejaa' wo' ruuk' q'an ch'ihch' jinaj i nimlaj ye'aab' haa' kotkot hoob' b'ara i runimaal chi ju'juntar, eh kiib' b'ara ruuk' yejaal runajtiil naah, eh ho'lajuuj b'ara runimaal paam chi junsuut.24Chi junsuut i chii' i ye'aab' ha' re' re' xukoj taqe i je' wach granado i yejaal i b'ara, kixilak i laj taq chi je' wach granado. Eh junyejeb'jiik i xooyb'al wach xub'an noq xuyejaa' i ye'aab' ha'.25Re' i nimlaj ye'aab' ha' xutzunaa' chikinaah i kab'laj chi je' kiwii' b'ooyax xuyejaa' ruuk' q'an ch'ihch' re' i kooq panyejaal ye'aab' haa' wilik i koq. Re' taqe i je' b'oyax re' re' ixib' i ki-ilwik reje pantz'eet reh ireelb'aalq'iij, ixib' i ki-ilwik reje panrookb'aal i q'iij, ixib' i ki-ilwik reje pansak'aaj reh i rookb'aal i q'iij, eh ixib' i ki-ilwik reje panelb'aal reh i q'iij.26Re' i nimlaj ye'aab' ha' re' re' kajq'ab' rupimiil, eh xoyimaj i chii' chi je' ruwii' uhtz'ub' liria, eh i ruk'am i kijib' roxk'ahl miil chi nimaq lemeta chi ha'.
27Eh lajeeb' wo' hoq i ch'ikaab' reh xuyejaa' ruuk' i q'an ch'ihch' kajtz'u'k, kiib' b'ara runimaal paam i ju'jun, eh jinaj b'ara ruuk' yejaal runajtiil kinaah.28Eh je' wili kiyejeb'jiik xub'an i ch'iit re' re': Kojooj i koq per per wach ch'ihch' chuwach.29Re' i ch'ihch' i kojooj i koq chuwach xoyimaj wach ruuk' i je' kiwii' kaq b'ahlam, i je' kiwii' b'ooyax, eh je' kiwii' ánjel. Eh xoyimaj wo' i chi kijunsuut i ch'iit re' re' ruuk' je' ruwii' uhtz'ub' je' taxaaj, je' panyuuq'.30Eh re' ju'jun chi ch'iit kajkaj i kotokaq wilik chi ki'sil re' ruuk' q'an ch'ihch', je' wo' hoq inchopinik keh, q'an ch'ihch' wo' hoq. Eh pantaq kitz'ukaal taqe i ch'iit re' re', wilik taqe i choplik wii' i kotokaq elinaq taqe chaloq chinaah taqe i ch'ihch', ch'iklik i nimlaj ye'aab' haa', eh xoyimaj wo' kiwach.31Re' chii' i ye'aab' i ha' re' re' sutusik yejaal i b'ara i runajtiil ik'inaq johtoq chuwach i runimaal. Eh wilik i koq i ch'ihch' chuwach xoyimaj wach k'isiin ma' jinaj b'ara runimaal wach, ma' sutusik taj kajtz'u'k noq wilik.32Eh chi ri'sil per per laj ch'ihch' wilkeeb' i kijib' chi kotokaq, je' wo' hoq i ch'ihch' inchopwik keh. Eh re' ju'jun chi kotokaq b'ehtesb'al reh, k'isiin ma' jinaj b'ara runajtiil kinaah.33Re' ruwii' i kotokaq re' re' je' ruwii' i kotokaq imb'esanik keh i kareta. Re' taqe inchopinik keh ch'ihch' wilkeeb' panyejaal i kotokaq taqe i ch'ihch' insutinik wii' re' taqe b'ak'lik wii' kipaam chu'nchel i re', re' ruuk' i q'an ch'ihch' korjinaq wii'.34Eh pantaq rutz'ukaal i chopolkeeb' wii' chinaah i ch'ik'aab' reh junkorjiik xb'aan ruuk' i ch'ikilkeeb' wii'.35Eh chinaah johtoq i ch'ikaab' reh jinaj i ch'ihch' xukorb'isaj ar b'olob'ik paam junk'itub' runajtiil naah. Chinaah taqe i ch'ilik wii' i nelik reje i perepaq ch'ihch' xoyimaj wach junkorjiik b'anooj ruuk' taqe i ch'ikaab' reh.36Re' reey Hiram chuwach taqe i perepaq ch'ihch' xuyejaa' taqe i je' kiwii' ánjel, je' wo' taqe i je' kiwii' kaq b'ahlam, je' kiwii' xaq kalab', eh je' kiwii' uhtz'ub' re' q'oreel nik' najtiil xilak raaj ruye'em paruk'ux i reh.37Je' re' ruyejeb'jiik i lajeeb' i ch'ik'aab' reh xub'an, elik wach kininqaal, eh elik wach kiyejeb'jiik xub'an ruuk' q'an ch'ihch'.
38Re' i Hiram xuyejaa' ruuk' q'an ch'ihch' lajeeb' i ye'aab' ha' kiib' b'ara runinqaal i ju'jun. Eh i ruk'am i waxiqiib' siento ruuk' kajwinaq nimaq lemeta chi ha' i ju'jun. Eh ju'jun chi ye'aab' ha' i xuch'ikaa' chinaah i ju'jun chi ch'ikaab' reh.39Eh ho'oob' ye'aab' ha' ruch'ihil i ch'ikaab' reh xuyeew pansak'aaj reh i rupaat i QaJaaw Dios. Eh ho'oob' i xuyeew pantz'eet. Eh re' i nimlaj ye'aab' ha' ar xuyeew reje parelb'aal q'iij reh i rupaat i Dios.
40Re' Hiram xuyejaa' taqe i xun ruuk' q'an ch'ihch', taqe i chopb'al naah wach q'aaq', taqe i nimaq kulk. Je' aj re' noq xukohlaaj ruyejeb'jiik chu'nchel i chib'ih jariij inkamanik parupaat i QaJaaw Dios xye'arik reh chi korb'eesjik ruum i reey Salomón.41Eh xuyejaa' i kiib' chi pilalix, xuyejaa' i kiib' chib'olob'aq ch'ihch' xuyeew chikinaah i kiib' chi pilalix, xuyejaa' i jitz'ooj q'an ch'ihch' je' ruwii' karena xuyeew chikinaah i pilalix.42Eh xuyejaa' wo' hoq i kijib' siento chi je' ruwii' wach granado reh chi xukoj chuwach kiib' chi jitz'ooj q'an ch'ihch' ka'lok' i xukoj chuwach i ju'jun. Reh chi xukoj chi riij i kiib' chib'olob'aq ch'ihch' xuyeew chikinaah i kiib' chi pilalix.43Xuyejaa' wo' taqe i lajeeb' chi ch'ikaab' reh, eh je' wo' hoq lajeeb' chi ye'aab' ha' xuch'ikaa' chikinaah i ju'jun.44Eh xuyejaa' i nimlaj ye'aab' ha' ruch'ihil taqe i kab'laj chi je' kiwii' b'oyax ch'iklik wii'.45Xuyejaa' wo' taqe i xun, taqe i chopb'al nah wach q'aaq', i nimaq k'ulk.
Eh chu'nchel i re' xi kamanik parupaat i Dios xuyeew i reey Salomón chiyejeb'jik reh i Hiram, eh ruuk' q'an ch'ihch' xuyejaa' chu'nchel.
46Chu'nchel i re' ruuk' haab'imaj q'an ch'ihch' xuyejaa' i Hiram wach k'ixkaab' Jordán pankiyejaal i ka'seht chi tinamit, re' Sucot kuch'ihil Saretán.47Re' reey Salomón ma' xupaj taj nik' rahliil i q'an ch'ihch' xikorjik wii' chu'nchel i re' ruum xiik' naah k'ihaal.
48Re' i reey Salomón xutaq'aaj ruyejeb'jiik chu'nchel i xa chib'ih jariik xkamanik chupaam i rupaat i Dios, re' taqe wili: Re' i artaal oro korjik wii', re' i mexa oro korjik wii', re' inye'arik wii' i kaxlanwi'k inye'arik chi mayiij chuwach i QaJaaw Dios.49Eh xkorjik lajeeb' chi ye'aab' kantela re' ruuk' i oro, re' taqe i wilik reje chuwach i ye'aab' xti wilik rusantohiil, ho'oob' i xuyeew pansak'aaj, ho'oob' i xuyeew pantz'eet. Eh xukoj xoyb'al kiwach chi uhtz'ub' re' ruuk' oro, taqe i saqumb'al re' ruuk' oro taqe i chopb'al nah wach q'aaq'.50Re' taqe i kulk, taqe i chupb'al reh taqe saqumb'al, taqe i nimaq k'ulk, taqe nimaq kuchara, taqe i chopb'al naah wach q'aaq', taqe i sansario xikorb'eesjik ruuk' i xti manlik oro. Eh xuyejaa' wo' ruuk' oro choplik wii' i ru puertahiil i santo laj ye'aab' xwihik chupaam i rupaat i QaJaaw Dios.
51Je' re' noq kuxik wach ruyejeb'jiik i xa chib'ih jariik xkamanik parupaat i Dios, xutaq'aaj chiyejeb'jik i reey Salomón, eh re' reh xumol kiwach i ruq'asam parukamaj i Dios i David re' rajaaw re' ruuk' taqe oro, re' ruuk' taqe i plata, eh xumol taqe panye'aab' reh, re' wo' kimolarik wii' taqe i kikamanik parupaat i Dios. Re' Salomón xuk'am reje parupaat i Dios i loq'laj kaxa molik wii' i k'uhb'aal (2 Cron 5.2-14)
1Re' reey Salomón xumol kiwach Jerusaleem taqe i k'amal kib'eeh i aj Israel, je' wo' taqe i kib'anik i taaq'anik chikinaah i ju'jun ch'uq chi aj Israel. Xumol kiwach reh chi xkik'am chaloq chupaam i rutinamiit i David ar Sión i loq'laj kaxa molik wii' i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios.2Eh re' taqe i winaq re' re' xkimol kiib' ruuk' i reey Salomón chupaam i ninq'iij chupaam i ruwuuq poh reh i haab' re' re' chupaam i poh Etanim.3Xiponik chu'nchel i k'amal kib'eeh i aj Israel je' wo' taqe i k'amal kib'eeh i aj tiij.4Eh xkik'am chaloq i loq'laj kaxa molik wii' i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios ruch'ihil i santo laj itz'ihy naah paat molb'al iib', je' wo' taqe i xa chib'ih jariik inkamanik chupaam itz'ihy naah paat. Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij aj Levíta xi k'amwik cho reh.5Re' reey Salomón ruch'ihil chu'nchel i aj Israel xkimol kiib' chuwach i loq'laj kaxa. Ar xkiq'asaj chi kimayiij taqe i tentzun, taqe i b'ooyax, xiik' nah kik'ihaal taqe chikop ma' kuyuuj ta kajaljiik.6Eh re' taqe i k'amal b'eeh aj tiij xkik'am i koq i loq'laj kaxa parupaat i QaJaaw Dios xooj kiyeew chupaam i santo laj ye'aab', wilik i koq ar chi ri'sil i kixiik' i je' kiwii' ánjel.7Re' taqe i kiib' chi je' kiwii' ánjel re' re' he'lik reje i kixiik' chinaah i loq'laj kaxa, je' wo' chinaah taqe i q'ab' tehb'al reje reh.8Re' taqe i q'ab' tehb'al reje reh i loq'laj kaxa ink'utinik i ju' ar chupaam i rupaat i Dios chuwach i santo laj ye'aab' xa re' la' ma' ink'utinik ta i koq rij paat, je' re' xkahnik chi jumpech.9Eh chupaam i loq'laj kaxa ma' xta chik wilik, xa re' wo' hoq i kiib' chi tz'ilom ab'aj tz'ihb'amaj wii' i ruk'uhb'aal i Dios. Re' xuyeew i Moisés chupaam i loq'laj kaxa noq wilik chinaah i yuuq' Horeb ruye'aab' i Dios. Re' noq wilik i xuyejaa' wach i Dios kuuk' i aj Israel noq elinaq chik taqe chaloq Egipto.
10Noq xi elik chaloq taqe i k'amal kib'eeh aj tiij chupaam i santo laj ye'aab' xnujik chi suutz' i rupaat i QaJaaw Dios.11Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij ma' xkian taj i kikamaj ruum ma' xuyeew ta riib' ruum i suutz'. Eh ruum wo' hoq chi re' i QaJaaw Dios xunujisaj paam i rupaat ruuk' i ruloq'il. Re' reey Salomón xukuxisaj i rupaat i Dios (2 Cron 6.1—7.10)
12Re' reey Salomón xub'an rutiij je' wili i xuq'or: QaJaaw Dios re' hat aq'orom chi xa panq'equm paam suutz' naa awihiik.13Xa re' la' re' hin xnuyejaa' jinaj aapaat re' i naa awihiik wii' chi juneliik, inki.14Eh re' reey Salomón xusutej riib' xupahqaaj ree Dios chi naa rukuxisam chu'nchel i aj Israel pa'alkeeb' i koq ar.15Eh je' wili i xuq'or: Neeta naq inye'arik ruloq'il i QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel, ruum xooj eloq wach i ruq'orom rib'iral reh i reey David re' wajaaw, noq xuq'or cho reh chi je' wili:16Noq xwesaj chaloq i nutinamiit Israel ar Egipto ma' nusik'im ta wach jino'q i tinamit chi kixilak i k'ih ch'uq chi tinamit Israel. Reh chi ar neen korjik i nupaat neenlooq'jik wii' i nub'ihnaal, xa re' la' xnusik' wach i David chi xkahnik chi reey chinaah i nutinamiit, inki.17Re' reey David i wajaaw xraaj wo' naq ruyejaam i rupaat i QaJaaw Dios, reh chi ar naq naa rulooq'jiik i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel.18Xa re' la' je' wili i xq'orarik reh ruum i QaJaaw Dios: Ma' xta reet i na a'n chi k'ahchi' akapaam ruyejeb'jiik jino'q i nupaat.19Xa re' la' ma' re' tee hat naa ayej-aniik reh i nupaat re' la' awak'uun naa ruwihiik naa ruyej-aniik reh i nupaat naa nulooq'jiik wii', inki.
20Eh yu'naak xooj eloq wach i ruq'orom chaloq i QaJaaw Dios, je' wo' rukab' i ruq'orom chaloq ruum re' chik i hin xi nokik chi reyil chi jilow i wajaaw i David. Re' hin xi nokik chi reyil chikinaah i aj Israel, eh xnuyejaa' jinaj i rupaat i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel.21Eh xnuyejaa' wo' hoq chupaam i rupaat i Dios jinaj i ye'aab' molik wii' i tz'ihb'amaj wii' i xuyejaa' cho wach i QaJaaw Dios kuuk' qamaam qati't, noq xresaj taqe chaloq Egipto, inki.
22Chi riij i re', re' reey Salomón xooj chuwach i ru artaal i QaJaaw Dios chikiwach chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' ar. Eh xujosaj johtoq kab'chel i q'ab' pan taxaaj,23je' wili i xuq'or: QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel ma' xta chik jino'q Dios chi je' rukab' i hat ni xata pan taxaaj, ni xata wach ak'al. Re' hat i na a'n taqe inaq'or, eh i naaketelaaj kiwach taqe awaj kamanoom, korik wach kik'ux chawach.24Ruum xa a'n wo' chaloq i xaq'or cho rib'iral reh awaj kamanoom David i wajaaw. Ruuk' aachii' aq'orom chaloq, eh xa a'n wo' hoq, re' k'ahchi' qilom yu'naak.25QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel yu'naak xa a'n chik i aq'orom cho reh i awaj kamanoom David i wajaaw, re' i xaq'or cho reh chi je' wili: Juneliik naa ruwihiik chi kixilak aawak'uun i naa rokiik chi reyil chikinaah i aj Israel, xa re' la' wila' xi k'acharik chi korik wach kik'ux chi nuwach, je' rukab' noq xat k'acharik i hat, tiki reh.26QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel chayeew q'ab' chi nenooj eloq wach taqe aq'orom cho reh awaj kamanoom David i wajaaw.
27QaJaaw Dios, ¿Mi neerub'an chi nee ti wihik wach ak'al? Re' taxaaj xiik' naah nimaal, eh xama' i manlojik ta wo' chi aaye'aab'. Re' aj naa chik re' aapaat xnuyejaa' neemanlojik chi aa ye'aab'.28Atoob' ta je' re' waJaaw nuDios, chab'iraj la' tii cho weh i nutiij, chayeew weh i nupahqaaj aweh yu'naak i hin, hin awaj kamanoom.29Juneliik ta naq nee nayeew chee naq'awach chinaah aapaat wili, chi q'iij chi aq'ab', re' aaye'aab' aq'orom chaloq chi ar naa awihiik chi juneliik. Chab'iraj tii weh i nutiij k'ahchi' kiin yu'naak i hin, hin awaj kamanoom.30QaJaaw chab'iraj ti cho weh i nutiij i hin, hin awaj kamanoom, je' wo' hoq i kitiij taqe i wuch aj Israel noq neenkian kitiij chupaam aaye'aab' wili. Chab'iraj tii cho pan taxaaj i qatiij, ar pana ye'aab', eh nee ta tinakuy i qamahk.
31Eh wila' awach i xmahkunik chuwach i ras ruchaaq', eh xminarik-oq chupaam chi neeruq'or i xti korik. Eh xchalik-oq wo' ruq'or xti korik chuwach i artaal chupaam apaat wili.32Re' hat naa ab'iram cho pan taxaaj chib'ih i naa ruq'orom neenaq'at i q'orik chinaah, eh nee nayeew chi tojariik i ru mahk wila' korik chi wilik ru mahk. Eh neenako'leej riij i ruk'achariik i ma' xta ru mahk, nee wo' na a'n ruuk' je' rukab' i ruk'ul chi reh.
33Eh wila' xb'aan keh aatinamiit Israel kuum i aj ixowaal ruum chi ximahkunik chawach. Wila' re' aatinamiit, wila' xat kinimaj wo' chik, wila' xkiq'or wo' chik rib'iral aab'ihnaal, wila' xkian kitiij chawach chupaam aapaat wili re' hat neenab'iraj taqe chaloq pan taxaaj.34Eh nee chik i nakuy kimahk. Eh nee wo' chik inasutej taqe chaloq chupaam i ye'aab' aye'em keh i qamaam qati't.
35Eh wila' ma' xub'an chik i jab' ruum chi ximahkunik chawach taqe aatinamiit, wila' xkian kitiij chupaam i ye'aab' wili, wila' xkiloq'ej wo' chik ab'ihnaal, wila' xkiyot' i kik'ux chi riij i kimahk, ruum i tojb'al kimahk naa aye'em.36Re' hat QaJaaw Dios neenab'iraj chee kitiij kopan taxaaj neenakuy taqe kimahk aatinamiit Israel re' taqe awaj kamanoom. Eh cha k'uhtaaj keh nik' wach noq naa kiwihiik parukorkiil, eh nee wo' chik i nayeew chee jab' wach ak'al, re' i nayeew cho chi kikooch aatinamiit.
37Eh wila' xchalik i wi'jaleel chinaah i tinamit, wila' xi chiqik taqe i tik, wila' chalik taqe i yab'ilaal, wila' chalik taqe ruq'ahiik, rumoohriik, wila' xi k'uxarik ruum i nimaq chili'l i qatik. Eh wila' xchalik kikotej riij i qatinamiit taqe i aj ixowaal, oon xchalik jino'q chik i kaq yab'ilaal.38Re' hat QaJaaw Dios nee ta tii nab'iraj i neerupahqaaj aweh parutiij xa awach pa' i neerub'an rutiij chawach chupaam i ye'aab' wili, oon chu'nchel aatinamiit Israel noq neenkik'raaj pankik'ux i ruti'kiil i k'ahchi' ruk'ulariik. Eh wila' xkijosaj i kiq'ab' pan taxaaj chub'aan i kitiij,39re' hat neenab'iraaj chee kitiij kopan taxaaj, re' i wilkaat cho wii'. Nee wo' inakuy i kimahk neenaq'at i q'orik chikinaah re' q'oreel chib'ih inki a'n chawach, ruum re' hat aweht'al chib'ih i wilik pankanima. Eh aweht'al chib'ih i wilik pankik'ux i tinamit.40Wila' xa a'n kuuk' i je' re', neenkiyohleej awach nik' najtiil neekik'acharik chupaam i ye'aab' aye'em kahnoq keh i qamaam qati't.
41Eh wila' re' taqe i tokoom tinamit ma' re' ta ruuk' taqe aatinamiit Israel nee kichalik chi najt yuuq' neenkib'iraj rib'iral aab'ihnaal.42Eh re' keh neenkib'iraj chi rib'iral i runimaal awajaawriik neenkib'iraj rib'iral aab'ihnaal, ruch'ihil i ketelinik wachiis i na a'n nee kichalik chi tiij chupaam aapaat wili.43Re' hat QaJaaw Dios neenab'iraj chee kitiij ko ar pan taxaaj chupaam aaye'aab' wilkaat cho wii'. Neeta tii nayeew keh i neenkipahqaaj aweh reh chi chu'nchel i tinamit wilkeeb' wach ak'al neenkinab'eej chi nim awajaawriik, eh neenkiyohleej awach, je' rukab' inqa'an i hoj, hoj aj Israel. Eh reh wo' hoq chi neenkinab'eej chi re' ab'ihnaal inqaloq'ej chupaam apaat wili, re' i xnuyejaa'.
44Wila' re' aatinamiit xiooj chi q'aq'inik kuuk' i nixowanik kiwach xa aha' pa' neena taq'aaj taqe hat, wila' xki sutej chee kiwach chub'aan i kitiij chi korkiil i tinamit asik'im wach, eh chi korkiil aapaat wili re' i xnuyejaa',45re' hat neenab'iraj chee kitiij ko ar pan taxaaj nee nayeew cho keh i neenkipahqaaj aweh, eh neenatoob'eej taqe parukorkiil.
46Ma' awach taj i ma' mahkunik wila' ximahkunik chawach aatinamiit re' hat neenchalik aajosq'iil chikinaah, nee naq'asaj taqe pan kiq'ab' i nixowanik kiwach, reh chi neekichoparik, neekik'amariik reje pan kitinamiit i nixowanik kiwach, atoob' ta najt, atoob' ta ma' najt.47Xa re' la' noq chopooj chik taqe reje kuum i tokoom tinamit, eh xk'ulik-oq pankik'ux chi ma' holohik taj i xkian, xkijal-oq wach i kina'ojb'al, xkian-oq kitiij je'-oq wili i xkiq'or: Korik wo' hoq chi xooj mahkunik eh xqa'an wo' hoq i ma' holohik taj, inko'q taqe.48Eh xat kinimaj-oq wo' chik i hat chu'nchel kik'ux, chu'nchel i kánima noq wilkeeb' ponoq chupaam i kitinamiit i nixowanik kiwach, naa kik'amariik reje wii'. Wila' xkisutej chee kiwach chub'aan i kitiij chawach chi korkiil i ye'aab' wili aye'em cho keh i qamaam qati't, chi korkiil aapaat wili, i xnuyejaa',49re' hat neenab'iraj chee kitiij kopan taxaaj re' i wilkaat cho wii', eh nee nayeew cho keh i neenkipahqaaj aweh, eh nee taqe naa tob'eej parukorkiil.50Je' re' noq nee ta tii nakuy i kimahk aatinamiit i ximahkunik chawach, eh ma' xkinimaj taj aak'uhb'aal. Eh chach'ub'isaj i kánima taqe i xi k'amwik reje keh reh chi neenkiketelaaj wach taqe aatinamiit.51Ruum re' taqe re' aatinamiit taqe, eh aweh taqe, re' hat xat esanik cho keh Egipto, je' naa pan horna k'atb'al ch'ihch' xawesaj taqe chaloq.
52QaJaaw Dios nee ta tii nab'iraj cho weh i nutiij i hin, hin awaj kamanoom. Eh nee ta tii nab'iraj chee kitiij aatinamiit Israel, eh nee ta nayeew cho keh i neenkipahqaaj aweh.53Ruum re' hat QaJaaw Dios xasik' cho kiwach chi kixilak chu'nchel i tinamit wilkeeb' wach ak'al. Eh xakoj taqe chi awak'uun awixq'uun, je' rukab' aq'orom cho reh i Moisés i xwihik cho chi awaj kamanoom noq xawesaj taqe chaloq i qamaam qati't ar Egipto, inki Salomón.
54Noq xub'an rutiij i reey Salomón xuxuk'aa' riib' chuwach i artaal xujosaj johtoq kab'chel i q'ab' pan taxaaj.55Eh noq xukohlaaj rutiij xpa'lojik johtoq, xupahqaaj i rotob'il i Dios chikinaah chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' ar, kow xuq'or chi je' wili:56Neeta naq inye'arik ruloq'il i QaJaaw Dios ruum xuyeew chik i suq kiil k'uxliis pan qayejaal pan qaxilak i hoj rutinamiit Israel je' rukab' i ruq'orom cho rib'iral ma' jino'q chik i ma' xub'an taj, xub'an la' chu'nchel i xuq'or cho reh i Moisés i xwihik cho chi raj kamanoom.
57Neeta naq inwihik quuk' i QaJaaw Dios je' rukab' noq xwihik cho kuuk' i qamaam qati't, ma' ta naq nee rukanaa' qatoob'jiik, eh ma' ta naq nee qoh rukanaa' chi qutkeel.58Neeta naq inqayeew i qanima i hoj ruuk' i reh, nee ta naq inqa'an taqe iraaj i reh. Eh nee ta naq inqa'an taqe i ruq'or, i ruk'uhb'aal, je' wo' taqe i qoh rutijej wii' je' wo' taqe qoh rutaq'aaj wii' re' xutijeej taqe cho wii' i qamaam qati't.59Eh chu'nchel i wili i xnupahqaaj panutiij reh i QaJaaw Dios, juneliik ta naq neen wihik taq panawánima chi q'iij chi aq'ab'. Reh chi nee kirutob'eej i hin, hin raj kamanoom, eh nee wo' rutoob'eej chee rutinamiit Israel, re' q'oreel chib'ih i ajwaal wach chi keh.60Chi je' re' neenkinab'eej chu'nchel i tinamit wach ak'al chi re' i QaJaaw Dios xa re' wo' reh i manlik Dios, ma' xta chik jino'q chuwach i reh.61Je' re' noq korik-oq taq wach ak'ux ruuk' i QaJaaw Dios, cha a'n taq aha' wilik taqe i ruq'or, eh je' wo' taqe i ruk'uhb'aal, je' rukab' taq i k'ahchi' kaat yu'naak, inki.
62Eh re' i reey Salomón ruch'ihil chu'nchel i tinamit kimolom kiib' ar xkikansaj taqe i chikop chi mayiij chuwach i QaJaaw Dios.63Re' Salomón xuq'asaj i mayiij k'amb'al iib' panotob'il ruuk' i Dios. Kiib' ruk'a' winaq miil i b'ooyax xuq'asaj chi rumayiij chuwach i QaJaaw Dios, eh jinaj siento miil ruuk' juninaq miil i tentzun.
Eh re' i reey Salomón ruch'ihil chu'nchel i aj Israel xkiq'asaj pan q'ab' i Dios i rupaat i Dios.
64Re' reey Salomón chupaam q'iij re' re' xuq'asaj pan q'ab' i Dios i ye'aab' wilik reje chuwach i rupaat i QaJaaw Dios. Eh ar xkiq'asaj i k'atoj chikop chi mayiij, i kixeb'ohiil i taqe chikop inkiyeew chi mayiij k'amb'al iib' panotob'il, je' wo' taqe mayiij chi naq'wach. Ar xkiq'asaj taqe mayiij re' re' ruum re' i artaal korjinaq ruuk' q'an ch'ihch' wilik i koq inq'orob'jik wii' QaJaaw k'isiin, ma' manlik ta kiokik ar i mayijimaj chikop, i kixeb'ohiil i mayiij xa chi naq'wach k'amb'al iib' panotob'il ruuk' i Dios.
65Eh chupaam i q'iij re' re' i reey Salomón xub'an i ninq'iij, ruch'ihil chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' ar. Re' taqe re' ar kichalik chupaam i ye'aab' Hamat, eh imponik inik'ik wii' i nim ha' i nelik cho ar Egipto. Re' i ninq'iij re' re' wuquub' q'iij xkian, eh xkian wo' chik i wuquub' q'iij xponik kajlaj q'iij chu'nchel i ninq'iij reh i perpat xaq chee' naah.66Eh chi junwar chik, re' reey Salomón xuch'aq taqe reje i tinamit. Eh re' keh xkipahqaaj ree Dios chi naa rutob'eem Salomón. Re' taqe tinamit xi sutinik reje pankipaat, eh ch'iklik kik'ux ruum i rotob'il i Dios xub'an kuuk' parub'ihnaal i David i raj kamanoom Dios. Re' QaJaaw Dios wilik i xuyejaa' wach ruuk' i reey Salomón (2 Cron 7.11-22)
1Noq xukohlaaj i reey Salomón ruyejeb'jiik i rupaat i QaJaaw Dios, je' wo' hoq i paat xub'an wii' i taaq'anik, ruch'ihil chu'nchel i xraaj ruyejaam,2re' i QaJaaw Dios xuk'uhtaaj riib' chuwach ruka'peech parusaq wiriik, je' rukab' noq xuk'uhtaaj riib' reh ar Gabaón.3Je' wili i xq'orarik reh: Re' hin xb'iraj aatiij xa a'n xb'iraj chib'ih taqe i xapahqaaj weh. Re' hin xnukuxisaj chik i paat wili re' i xayejaa' chi ayu' naa rulooq'jiik i nub'ihnaal chi juneliik. Re' hin naa nuwihiik chupaam chi juneliik, re' hin naawilwiik reh chi juneliik.4Eh wila' re' hat xat k'achariik chi nuwach chi korik wach ak'ux je' rukab' noq xk'acharik David chi nuwach i aawajaaw korik wach ruk'ux. Wila' xa a'n chu'nchel i nuq'or aweh, je' wo' i ruq'or taqe i nuk'uhb'aal, je' wo' hoq i tinutaq'aaj wii'.5Re' hin naa kaat nukojom chi reyil chi juneliik chinaah i tinamit Israel, je' rukab' i nuq'orom cho reh i David chi je' wili: Re' hat juneliik naa ruwihiik awak'uun, awiih aamaam naakokiik chi reyil chinaah i tinamit Israel, kinki.6Eh raaj wila' re' i hat, wila' re' taqe awak'uun, awiih aamaam xakanaa' taq rub'aan taqe i ruq'or i nuk'uhb'aal ruch'ihil taq i tinutaq'aaj wii', wila' xat'ooj taq chunimjiik taqe i xatz'aqoj tiyoox, inkiloq'ej i tokoom tinamit.7Re' hin naa taq kaat wesam reje chawunchelaal i hat taq aj Israel chupaam i ye'aab' nuye'em taq aweh. Eh re' paat wili i xnukuxisaj chi loq'oomb'al weh naa nusacham wach. Eh re' taq aatinamiit Israel naa rub'ajariik, naa rukaqse'ljiik kuum i tokoom tinamit.8Noq naakilom chi sahchinaq wach i paat wili, naa rusahchiik kik'ux, eh naa kikaqse'laam je' wili i naa kiq'orom: ¿Chib'ih reet noq xub'an chi je' wili i Dios chupaam i tinamit wili? ¿chib'ih reet noq xusach wach i rupaat? inko'q taqe.9Re' taqe i junch'uq je' wili i naa kiq'orom: Re' tinamit wili je' wili xkik'ul ruum xkiq'eb' chi riij kik'ux i ki Dios x-esanik cho keh i kimaam kati't ar Egipto. Eh re' chik i xatz'aqoj tiyoox xkiloq'ej, xkikamaneej wach. Ruum aj re', re' QaJaaw Dios xuyeew chee runimaal ti' k'axik wili chikinaah, inko'q taqe. Ko wilik wo' chik taqe i xuyejaa' i reey Salomón (2 Cron 8.1-18)
10Noq re' reey Salomón juninaq chik haab' rukohlaam ruyejeb'jiik i rupaat i QaJaaw Dios, ruch'ihil i paat xub'an wii' i taaq'anik.11Re' Hiram kireey i aj Tiro xuyeew reh i reey Salomón i k'ih laj chee' chakaltee' i chee' sohchaj korb'eesb'al paat, eh xuyeew wo' reh i k'ih laj oro. Ruum aj re', re' i reey Salomón xuyeew reh i Hiram i juninaq seht chi tinamit paruyuq'ul i Galilea.12Eh re' i Hiram xelik cho Tiro xchalik chi rilariik taqe i tinamit xye'arik reh ruum i reey Salomón, eh re' reh ma' xuk'ax ta kiwach,13je' wili i xuq'or: ¿Mi re' taqe i ma' holohik ta laj tinamit wili xayeew weh i hat nuchaaq' noq wilkaat? inki reh i Salomón. Eh re' Hiram Cabul i rub'ihnaal xukoj i tinamit re' re', eh je' re' i kib'ihnaal xkahnik chi jumpech.14Eh re' i Hiram k'isiin ma' jinaj siento kintaal rahliil i oro xusiij reh i reey Salomón.
15Re' reey Salomón xumin taqe pankamanik i tinamit chi korb'eesjik i rupaat i QaJaaw Dios je' wo' hoq i paat i xub'an wii' i taaq'anik i reh, je' wo' i paat Milo rub'ihnaal. Eh xutaq'aaj rukorb'eesjiik i koraal tz'aq chi riij i tinamit Jerusaleem, je' wo' taqe i tinamit Hazor, Meguido, eh Gezer.16Eh re' i kireey i aj Egipto xooj chi q'aq'inik ar Gezer, eh xuk'at i tinamit, xkuxik taqe rukansam chu'nchel i aj cananeo wilkeeb' ar. Re' i ye'aab' xuq'uch i reey re' re' xusiij reh i rixq'uun, re' i rehk'een i Salomón.17Re' reey Salomón xumanaa' wach rukorb'eesjiik i tinamit Gezer, eh Bet-horón wilik qohoq panyuuq'.18Eh je' wo' hoq i tinamit Baalat, i Tamar wilkeeb' chupaam i ye'aab' chiq yuuq' Judá.19Eh xukorb'isaj chu'nchel i tinamit i rumol wii' i xk'uxumb'al, taqe i paat wilkeeb' wii' i soldado. Xukorb'isaj wo' chik taqe i kareta reh q'aq'inik, je' wo' taqe i paat xi wihik wii' taqe i kawáyu inkamanik keh i soldado. Re' Salomón xuyejaa' chu'nchel chib'ih i xraaj ruyejaam ar Jerusaleem, ar Líbano je' wo' chupaam taqe i ye'aab' ruchopom naah.20Eh wilik i ma' re' ta taqe aj Israel xi kahnik chupaam taqe i tinamit re' re', wilik taqe i aj amorreo, i aj heteo aj ferezeo, aj heveo, aj jebuseo.21Re' taqe i kiih kimaam taqe i re' ma' xkian ta rehtesjiik taqe i aj Israel ruum aj re', re' i reey Salomón xumin taqe pankowlaj kamanik tojb'al riij i kiye'aab', eh je' re' i xkian chi jumpech.22Xa re' la' ma' jino'q keh i aj Israel xumin taqe pankowlaj kamanik, chi soldado hiil, i chi k'amal b'eeh, chi k'amal kib'eeh soldado, chi kajaaw soldado. Eh chi k'amal kib'eeh i kik'amwik reje keh i kareta panq'aq'inik chi k'amal kib'eeh i kik'amwik reje kib'eeh taqe i kawáyu, xukoj taqe i aj Israel.23Eh re' i Salomón ho'oob' siento ruuk' yejaal i siento taqe i xukoj chi cha'jen keh i kamanoom k'ahchi' kib'aniik reh i kamanik re' re'.
24Re' i rixq'uun i kireey i aj Egipto x-ehtesjik, eh xk'amarik reje chupaam i rutinamiit i David eh xkorb'eesjik rupaat ruum i reey Salomón. Eh xukorb'isaj wo' hoq i paat Milo.
25Re' reey Salomón oxpech chupaam i haab' i ruq'saj chi rumayiij taqe i k'atoj chikop, je' wo' mayiij k'amb'al iib' panotob'il ruuk' i QaJaaw Dios, chinaah i artaal ruyejaam ar inlooq'jik wii' i QaJaaw Dios. Eh ruk'at wo' hoq i insensia chuwach i QaJaaw Dios, re' noq xukohlaaj i rukorb'eesjiik i rupaat i QaJaaw Dios.
26Re' reey Salomón xukorb'isaj wo' taqe i barco ar Ezión-geber, re' wilik chucheel i Elat, wilik chi chii' i kaq palaw wilik paruyuq'ul i Edom.27Re' reey Hiram xutaq'aaj taqe i rumoso i xti kichol rutz'a'jiik taqe i barco kuch'ihil taqe i rumoso i Salomón noq xiooj.28Xiponik ar Ofir pan barco, ar xkik'am reje i k'isiin ma' waqlaj kintaal rahliil chi oro. Eh xponik kiq'asaj reh i reey Salomón. Re' ixoq xwihik chi reyil ar Sabá xk'ulik rula'eej i reey Salomón (2 Cron 9.1-12)
1Re' ixoq xwihik chi reyil ar Sabá noq xrib'iraj rib'iral chi re' i reey Salomón xti q'e' xye'arik runa'ojb'al ruum i QaJaaw Dios xk'ulik runik'eej, ruuk' rupahqaljiik reh taqe i k'ayeew wach na'ojb'al.2Eh xchalik Jerusaleem ruch'ihil taqe ruk'ihaal chi rumoso. Eh ma' k'isiin taqe i cameyo xihi'qinik cho reh i chib'ih jariik xuk'am chaloq. Yohb'aal wach k'ihaal ink'ohnik laj iq'oom i oro, holohaq ab'aj xuk'am chaloq. Eh noq k'uloq ruuk' i reey Salomón ixoq re' re', xuq'or reh chu'nchel i wilik paruk'ux.3Re' reey Salomón xuchaq'weej chu'nchel i xupahqaaj ixoq, ma' jino'q chik i xupahqaaj chi ma' ta xuchaq'weej reh.4Eh re' ixoq xwihik chi reyil ar Sabá noq xrilow chi korik chi wilik runa'ojb'al i Salomón chi q'e' holohik i paat xuyejaa' i rub'an wii' i taaq'anik.5Eh noq xrilow taqe i suq atoob' i ruk'uxlaaj wii' riib' i ruyeew nah mexa i Salomón je' wo' hoq i kipaat taqe i nimaq kajaawriik kikamanik ruuk'. Noq xrilow i kiso' i kib'anik i taaq'anik, je' wo' kiso' taqe i raj pooh, je' wo' taqe i k'atoj mayiij i ruq'asaj parupaat i QaJaaw Dios, re' ixoq ma' k'isiin ta sahchik ruk'ux.6Re' ixoq xwihik chi reyil ar Sabá je' wili i xuq'or reh i Salomón: Xti korik wo' hoq i xb'iraj cho rib'iral panutinamiit chi ma' k'isiin i chib'ih aweh wilik, eh chi xiik' naah ana'ojb'al.7Re' hin ma' nunimaj ta naq ruum aj re' xchalik wilow ruuk' naq'nuwach. Eh xwilow chi ni xata naq yejaal i chib'ih wilik aweh kiq'orom rib'iral weh, ni xata naq yejaal ana'ojb'al b'iram rib'iral xiik' la' naah k'ihaal chuwach i b'iram rib'iral.8Atoob' naah chi keh chu'nchel i wilkeeb' awuuk'. Atoob' naah chi keh taqe awaj kamanoom ruum xa eliik k'ahchi' kib'iram aaholohik laj na'ojb'al.9Eh nee ta naq inye'arik ruloq'il i aaWaJaaw aaDios ruum xponik chuwach ana'ojb'al chi xat rukoj chi reyil chinaah i aatinamiit Israel. Ruum re' i QaJaaw Dios juneliik i ruk'ax i tinamit Israel. Re' reh xat rukoj chi reyil reh chi naa a'nam i taaq'anik parukorkiil, parub'ehel, inki ixoq.
10Re' ixoq xwihik chi reyil ar Sabá xusiij kahnoq reh i reey Salomón i k'isiin ma' jinaj siento kintaal chi oro, je' wo' taqe i holohaq ab'aj. Eh ma' jank'al q'iij ink'amarik cho reh i reey Salomón chi je' k'ihaal ink'ohnik laj iq'oom xk'amarik cho reh ruum ixoq re' re'.
11Eh re' i barco xutaq'aaj chaloq i reey ar Hiram i xk'amwik cho reh taqe i oro ar Ofir ma' k'isiin taqe i holohaq chee' sándalo rub'ihnaal, eh wilik wo' taqe i holohaq ab'aj xuk'am chaloq.12Re' reey Salomón ruuk' i holohaq chee' sándalo xuyejaa' i ixkaleria chi chii' i rupaat i Dios, eh je' wo' i chi chii' i paat i rub'an wii' i taaq'anik. Eh ruuk' chee' re' re' xuyejaa' taqe i arpa je' wo' taqe i k'ahaam kiwach q'ooj inkamanik keh i aj q'ooj. Ma' jank'al ta naq inilarik wach Israel i ruk'ihaal chee' sándalo, eh ma' x-ilarik ta chik wach chi jumpech.
13Eh re' reey Salomón reh wilik wo' hoq i xusiij reh ixoq xwihik chi reyil ar Sabá. Eh xuyeew wo' reh chu'nchel i xupahqaaj, eh chu'nchel i xraaj. Chi riij i re' xsutinik reje parutinamiit ruch'ihil taqe i rumoso. Re' reey Salomón xelik rib'iral chi wilik runa'ojb'al, chi wilik rub'ehomal (2 Cron 9.13-24)
14Re' taqe i oro i ruk'ul i reey Salomón chuwach i haab' ik'inaq hoob' siento kintaal rahliil.15Chi ma' ajlamaj ta haa' i ruk'ul kuuk' taqe i yakool, i ruk'ul kuuk' i aj k'aay, i ruk'ul kuuk' chu'nchel i reey wilkeeb' paruyuq'ul i Arabia, je' wo' hoq i ruk'ul kuuk' chu'nchel i wilkeeb' chi ajaab'esil chupaam taqe tinamit.16Re' reey Salomón xutaq'aaj ruyejeb'jiik kiib' siento nimaq pulato ch'ihch' reh ko'lemb'al iib', eh ik'inaq oxlaj libra chi xti manlik oro xkorjik wii' i ju'jun.17Eh xuyejaa' wo' hoq ixib' siento chi pulato ch'ihch' ko'lemb'al iib' xamanaan ik'inaq ixib' libra chi oro xuyejaa' wii' i ju'jun. Re' i reey ar xumol chupaam i paat imb'aan wii' i taaq'anik ch'ahn reh Líbano rub'ihnaal.18Re' i reey Salomón xuyejaa' jinaj i nimlaj tzunaab' ruuk' i Marfil, eh xukoj i koq xti manlik oro chuwach.19Re' nimlaj tzunaab' re' re' waqiib' i ru ixkaleriahiil, eh re' reh riij i tzunaab' sutusik, eh k'ultar chel wilik ye'aab' reh i q'ab'iis. Eh k'ultar korjinaq i kiib' chi je' kiwii' kaq b'ahlam pa'alkeeb'.20Eh chikiwach i waqiib' chi ixkaleria xkorjik i kab'laj chi je' kiwii' kaq b'ahlam ju'jun chi ju'juntar. Ma' jino'q i tinamit xuyejaa' i tzunaab' chi je' rukab' i re'.21Chu'nchel i kulk inkamanik reh i reey xti manlik oro korjinaq wii' je' wo' taqe i kulk wilik chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik ch'ahn reh Líbano rub'ihnaal. Ma' jino'q i plata korjinaq wii' ruum ma' k'ih ta tz'aaq i plata chupaam taqe q'iij re' re'.22Re' taqe i ru barco i reey Salomón wilkeeb' ar Tarsis, ruch'ihil i ru barco i reey Hiram rajlaal ixib' haab' kik'ulik, inkik'am chaloq i oro, plata Marfil. Eh inkik'am taqe chaloq i b'aatz', je' wo' taqe i pavoreal.
23Xa re' wo' hoq i reey Salomón xti xiik' naah b'ehomal, eh xti wilik runa'ojb'al chikiwach chu'nchel i reey wilkeeb' wach ak'al.24Eh chu'nchel i tinamit wilkeeb' wach ak'al xkaaj naq kilom wach i reey Salomón, eh xkaaj naq kib'iram i runa'ojb'al, xye'arik ruum i QaJaaw Dios.25Ruum i re', rajlaal haab' kik'ulik ruuk' i Salomón, wilik ink'ulik kisiij reh. Xa chib'ih jariik inkik'am cho reh re' ruuk' taqe i oro i plata korjinaq wii', itz'ihy, ink'ohnik laj iq'oom, ch'ihch' reh q'aq'inik, ink'amarik cho reh taqe kawáyu. Re' i reey Salomón i rub'an i yak ruuk' i kareta, ruuk' kawáyu (2 Cron 1.14-17; 9.25-28)
26Eh re' reey Salomón ximol kiwach kareta, i soldado kijohtik chikiij i kawáyu. Jinaj miil ruuk' kijib' siento i rukareta, eh kab'laj miil i kiooj chi riij i kawáyu. Wilik taqe xuk'am reje chupaam i tinamit molb'al reh taqe i rukareta, eh wilik xukanaa' taqe Jerusaleem i wilik wii' i reey.27Re' i Salomón xiik' naah k'ihaal i plata xumol wach Jerusaleem xa je' chik kituhb'ik ab'aj. Eh xumol wo' wach taqe i chee' chakaltee', xa je' chik kik'ihaal taqe i ruche'el higo wilkeeb' pantaq ch'ahn, wilik wach k'ixkaab'.28Re' taqe i kawáyu xuloq' i reey ar kichalik Egipto. Eh re' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' ar wo' imponik kiloq' i kikawayu.29Eh kichalik kiooj Egipto, imponik kiloq' i ju'jun chi kareta ar ruuk' waq'iib' siento chi tumiin plata. Eh re' ju'jun chi kawáyu jinaj siento ruuk' yejaal imponik kiloq' wii'. Eh ruuk' chik taqe i ruloq'ool i Salomón inkiloq' i kikawayu, i kikareta taqe i kireey i aj heteo, taqe i kireey i aj Siria. Re' i reey Salomón xtohq'ik ruloq'em taqe i tiyoox
1Re' reey Salomón wilik wo' naq chi rehk'een i rixq'uun i kireey i aj Egipto, xa re' la' ko wilik wo' chik taqe ixoq xuk'am chi rukab'ruxoqil tokoom kichalik, aj Amón, aj Edom, aj Sidón, aj heteo taqe.2Re' QaJaaw Dios ruq'orom naq keh i aj Israel chi ma' ruk'ul ta chi naa kianam kaxáro kuuk' taqe ixoq re' re'. Ruum xuq'or chi mix kik'ulaa' kiwach kuuk' neekiooj chi kilooq'jiik taqe i tiyoox inkiloq'ej ixoq re' re', xa re' la' re' reey Salomón xuk'ax kiwach xuk'am taqe chi rukab'ruxoqil.3Re' reey Salomón wuquub' siento taqe chi ixoq i xub'an wii' kaxáro re' ruuk' taqe i kixq'uun taqe reey, eh ixib' siento taqe i xa rukab'ruxoqil. Re' taqe re' xiyojwik i rukapeb'aal.4Eh noq rijib' chik i Salomón re' taqe i rehk'een xyojwik rukapeb'aal reh chi xtohq'ik ruloq'em taqe i tiyoox. Re' reh ma' ruq'asam ta naq chi korik i ránima reh i QaJaaw Dios chi je' rukab' i xub'an i David i rajaaw.5Re' Salomón xtohq'ik ruloq'em i Astoret re' kixooq tiyoox i aj Sidón. Eh xkiloq'ej wo' hoq i Milcom, re' i kitiyoox i aj Amón, ma' k'isiin ta yib'kiil wach i xkian.6Je' aj re' noq re' reey Salomón xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios. Ma' xunimaj ta chi korik i QaJaaw Dios chi je' rukab' i xub'an i David i rajaaw.
7Eh re' Salomón xuyejaa' chinaah i yuuq' pareelb'aal reh i q'iij chuk'ulwaach reje i Jerusaleem i kiye'aab' i tiyoox Quemos rub'ihnaal re' inkiloq'ej i aj Moab, ruch'ihil i tiyoox Moloc re' inkiloq'ej i aj Amón xiik' naah yib'kiil wach inki a'n8Re' reey Salomón je' re' xub'an kuuk' taqe iruxoqil tokoom kitinamiit xuyejaa' i ye'aab' inkik'at wii' insensia i kiq'asaj wii' i mayiij chuwach i kitiyoox inkiloq'ej.9Ruum taqe re', re' i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel xchalik rujosq'iil chinaah i Salomón, ruum xuq'eb' chi riij ruk'ux runimjiik i Dios re' i xuk'uhtaaj riib' reh ka'pech.10Re' Salomón xq'orarik reh ruum i Dios chi ma' naa ta ruloq'em taqe i tiyoox. Xa re' la' re' reh ma' xunimaj taj i xq'orarik reh ruum i Dios.11Ruum i re', re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Salomón: Ruum chi yiib' wach xat b'anik, ma' xa a'n taj i xq'ayejaa' wach awuuk' je' wo' taqe i k'uhb'aal xnuq'or aweh, i ruk'ul naq chi naa wesam awajaawriik chi reyil reh naq chik i jinaj keh awaj kamanoom naa nuye'em.12Xa re' la' ma' naa ta nuq'uchum awajaawriik chi reyil nik' najtiil naa aak'achariik, xa ruum chi nuketelaaj wach i David aawajaaw. Ko ruuk' la' awak'uun naa nub'anam na' okoq parajaawriik.13Xa re' la' ma' naa ta wesam i rajaawriik chi reyil chi jumpech, naa nukojom chi reyil chikinaah i aj Judá re' i junch'uq keh i tinamit Israel, ketelb'al wach i David i awajaaw ketelb'al wach i tinamit Jerusaleem nusik'im cho wach, inki i Dios.
14Eh re' i QaJaaw Dios xuksaj chaloq jinaj i winaq ixowan wach i Salomón. Re' i aj ixowaal re' re' Hadad rub'ihnaal re' ruuk' taqe kak'uun i kireey i aj Edom.15I rixowaaj wach i Salomón ruum re' i David xub'an keh i aj Edom. Eh re' Joab i kajaaw i k'amal kib'eeh soldado xumuq'aa' taqe xikimik panq'aq'inik, eh xkuxik taqe rukansam i winaq aj Edom.16Re' i Joab waqiib' poh xwihik ar Edom ruch'ihil chu'nchel i aj Israel, korehtaal xkuxik rukansam taqe i winaq wilkeeb' Edom.17Eh re' i Hadad chupaam taqe q'iij re' re' ko k'isaak'un xumol chi elik ar Egipto ruch'ihil taqe kiib' ixib' i winaq re' ruuk' taqe i rutinamiit i rumoso taqe i rajaaw.18Noq xi elik reje Madián i Hadad ar xiooj chupaam i ye'aab' Parán, eh xkian jinaj wach kik'ux kuuk' i aj Parán. Chi riij i re' xiooj Egipto, eh xye'arik kak'aal ruum i kireey i aj Egipto, xye'arik kiwa' kihaa' k'uxumb'al keh.
19Re' Hadad xk'amarik panotob'il ruum i kireey i aj Egipto, ruum aj re' xuyeew chi rehk'een i Hadad i ruchaaq' i rehk'een Tahpenes rub'ihnaal re' ixoq xwihik chi reey.20Eh re' Hadad xwihik jinaj i rak'uun ruuk' i ruchaaq' i rehk'een i reey Genubat i rub'ihnaal xkikoj. Eh re' Tahpenes k'isanik reh i k'isa k'un junk'ihteesjiik ruuk' taqe rak'uun i rixq'uun xub'an chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik i kireey i aj Egipto.21Eh noq xrib'iraj i Hadad ar Egipto chi xkimik i David, eh chi xkimik i Joab kajaaw i k'amal kib'eeh soldado je' wili i xuq'or reh i kireey i aj Egipto:
Chayeew q'ab' weh chi nee wo' chik kinsutinik reje panutinamiit, inki.
22Re' i reey ar Egipto je' wili i xuq'or:
¿Chib'ih reet noq naa asutiniik reje panatinamiit? ¿Mi ma' xta chib'ih aweh wuuk' ayu' re'? inki.
Re' i Hadad je' wili i xuq'or:
Chu'nchel wilik weh awuuk', xa re' la' cha kuy chayeew q'ab' weh chi nee wo' chik kinsutinik reje, inki.
23Eh re' i QaJaaw Dios xuyeew q'ab' reh, re' Rezón xsutinik chi ixowan wach i reey Salomón. Re' i Rezón re' re' rak'uun i Eliada, re' i xelik chuwach inchopwik naah re' Hadad-ezer kireey i aj Soba.24Re' Rezón i k'amal kib'eeh juntzuhb' taqe i yiib' wach kina'ojb'al. Eh noq re' David kok'achlik xusach wach i tinamit Soba. Eh re' i Rezón haa' taqe ruch'ihil xkimol chi elik, xiooj Damasco, eh xkikoj chi reyil ar Damasco.25Re' i Rezón xwihik chi kireey i aj Siria, eh xkahnik chi ixowan kiwach i aj Israel nik' najtiil xub'an chi reyil i Salomón. Eh re' i Hadad haa' wo' chi rixowjiik kiwach i aj Israel.
26Eh re' i Jeroboam reh rak'uun i Nabat xchalik wo' ruk'aah ruuk' i reey Salomón noq kamanik i rub'an ruuk'. Re' Jeroboam aj pan tinamit Sereda re' ruuk' taqe i riih rumaam i Efraín, rak'uun i jinaj ixoq Zerúa rub'ihnaal kamnaq rub'ahiil.27Ruum taqe i wili xchalik ruk'aah i Jeroboam chinaah i reey Salomón: Re' noq re' i Salomón k'ahchi' naq ruyejaam i paat Milo noq k'achi' ruyejaam i koraal tz'aq chi riij i rutinamiit i David i rajaaw.28Re' Jeroboam jinaj i winaq kow riib' ruuk' taqe i rub'an. Eh noq xrilow i reey Salomón chi kow riib' ruuk' taqe i rub'an xukoj chi rilariik taqe i moso k'ahchi' keeb' chi kamanik chi kixilak i riih rumaam José.
29Eh junriim chupaam taqe i q'iij re' re', re' Jeroboam xelik cho Jerusaleem xuk'ul pamb'eeh i Ahías jalal ruq'oral i Dios, Silo i rutinamiit jinaj reliik i ru ak' so' rukojom xa kikab'cheel xkik'ul kiib' panab'iix.30Re' Ahías jalal ruq'oral i Dios xresaj cho chi riij i ru ak' so' jinaj reliik xuxih'ib'eej kab'laj sahl xresaj.31Eh je' wili i xuq'or reh i Jeroboam: Chak'am reje i lajeeb' sahl i hat, ruum re' i QaJaaw i qaDios i hoj aj Israel je' wili xuq'or: Re' hin naa wesam i rajaawriik chi reyil i Salomón, re' chik i hat naa nuye'em awajaawriik chi reyil chikinaah i lajeeb' ch'uq chi tinamit re' ruuk' i riih rumaam Israel.32Re' hin xajunch'uq chik i riih rumaam i Israel naa nuye'em chi ri'sil i rajaawriik i Salomón xa ketelb'al wach i David i waj kamanoom. Ketelb'al wach i tinamit Jerusaleem nusik'im cho wach chi kixilak i aj Israel.33Re' i Salomón ma' kirunimaj ta chik. Re' chik i tiyoox Astoret ki dios i aj Sidón xunimaj. Re' tiyoox Quemos re' i ki dios i aj Moab re' i tiyoox Moloc re' i ki dios i aj Amón xunimaj. Aha' wilik taqe i rub'an ma' xponik ta k'isinoq chi nuwach, ma' xunimaj taj i xnuq'or reh je' wo' i xnuyejaa' wach ruuk', je' wo' taqe i ruq'or i nuk'uhb'aal. Re' reh ma' xnimanik taj chi je' rukab' i David i rajaaw.34Xa re' la' re' hin re' Salomón ma' naa ta wesam i rajaawriik chi reyil chi jumpech, naa la' wo' ruwihiik rajaawriik chi reyil nik' najtiil i ruk'achariik, ketelb'al wach i David i waj kamanoom. Re' i xnusik' cho wach, eh xub'an taqe i ruq'or i nuk'uhb'aal.35Eh naa wesam chi reyil i rak'uun, re' chik i hat naa kaat nukojom chi reyil chikinaah i lajeeb' ch'uq chi tinamit Israel.36Eh re' i Salomón i rak'uun naa nupab'aam chi reyil chinaah i junch'uq chi tinamit. Reh noq juneliik naa ruwihiik jino'q keh i riih rumaam i David naa rokiik chi reyil Jerusaleem chi je' saqum ar. Re' nutinamiit nusik'im cho wach re' i naa nulooq'jiik wii'.37Eh re' hat Jeroboam re' chik i hat naa awokiik chi reyil chikinaah i aj Israel. Re' hat neerub'an chi nee na a'n i taaq'anik chikinaah chi kunchelaal je' rukab' i naawaaj i hat.38Eh wila' xanimaj chu'nchel i nuq'or aweh, wila' xa a'n taqe imponik chi nuwach. Eh wila' xa a'n i tinutaq'aaj wii', je' wo' taqe i ruq'or i nuk'uhb'aal, je' rukab' i xub'an i David i waj kamanoom. Re' hin naa nuwihiik awuuk', naa nuye'em awajaawriik chi reyil chi naah i tinamit Israel i hat, je' wo' taqe aawiih aamaam, je' rukab' noq xnuyeew rajaawriik i David.39Xa re' la' re' hin naa nuye'em taqe panti' k'axik i riih rumaam i David xa ruum i mahk xub'an i Salomón. Xa re' la' ma' chi juneliik taj, inki Dios.
40Ruum taqe i re', re' reey Salomón xraaj naq rukansam i Jeroboam. Xa re' la' re' i Jeroboam xumol reje chi elik xooj ar Egipto ruuk' i reey Sisac ar xwihik korehtaal chik xkimik i Salomón. Re' i rukimiik i reey Salomón (2 Cron 9.29-31)
41Re' taqe iruk'uliil i xub'an i reey Salomón ruch'ihil i runa'ojb'al tz'ihb'amaj chupaam i kiib' chi huuj re' Crónicas. Ar tz'ihb'amaj chu'nchel i xuq'or i xub'an noq xwihik chi reyil.42Re' Salomón ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem xub'an i taaq'anik chikinaah chu'nchel i tinamit Israel.43Eh noq xkimik ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David i rajaaw. Re' wo' hoq i muhqinaq taqe cho wii' i rumaam rati't. Eh re' chik i Roboam i rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' taqe i kiib' chi reey kich'aq chikiwach i tinamit Israel (2 Cron 10.1—11.4)
1Re' Roboam xooj ar Siquem ruum chu'nchel aj Israel xiooj ar chi rupa'ab'jiik chi reyil.2Xa re' la' xunab'eej chee Jeroboam rak'uun i Nabat, noq wilik cho ar Egipto re' i xooj wii' chi patinik noq xumol chi elik chuwach i reey Salomón.3Re' keh xkitaq'aaj ruk'amariik i Jeroboam, eh ruch'ihil chu'nchel i aj Israel noq xiooj chi q'orob'jiik i Roboam, je' wili xkiq'or reh:
4Re' awajaaw noq xwihik chi reyil q'e' kow xoj rutaq'aaj, eh q'e' ahl ihq xuyeew chi qanaah. Eh re' hat yu'naak inqaaj chi neenajot'isaj k'isinoq wach i qak'axkiil re' re' ma' q'e' ta chik kow nee qoh ataq'aaj. Wila' xa a'n i je' re' neeqohkamanik chawach, inki taqe.
5Eh re' i Roboam je' wili kichaq'weesjiik xub'an:
Hiy taq, k'oloq wo' chik taq ab'iraj weh paroox q'iij, inki.
Re' taqe i tinamit xi sutinik wo' reje.
6Re' reey Roboam xupahqaaj runa'ojb'al keh taqe i mama' winaq xi kamanik cho ruuk' i Salomón i rajaaw noq kok'achlik, xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih i na'ojb'al i nayeew taq weh i hat nik' wach kichaq'weesjiik neenub'an taqe i tinamit? inki.
7Eh re' keh je' wili ruchaq'weesjiik xkian:
Wila' re' hat wilkaat chi reyil chikinaah i tinamit, parukorkiil ruuk' i holohaq q'orik cha q'oreej taqe. Re' keh juneliik neekikamanik awuuk', inki taqe.
8Xa re' la' re' i Roboam ma' xunimaj taj i xq'orarik reh kuum i mama' winaq. Xooj wo' rupahqaaj runa'ojb'al keh taqe i k'ijolaq kikamanik ruuk', i junk'iih taqe ruuk'.9Xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih i nuna'ojb'al i nayeew taq i hat nik' wach kichaq'weesjiik taqe i tinamit k'ahchi' kipahqanik weh chi naa nujot'isam wach i kik'axkiil xye'arik kahnoq wach kinaah ruum i wajaaw? inki.
10Re' taqe i k'ijolaq junk'iih ruuk' je' wili ruchaq'weesjiik xkian:
Re' taqe i tinamit k'ahchi' kipahqanik aweh chi naa ajot'isam wach i kik'axkiil xkanab'jik wach kinaah ruum aawajaaw je' wili kichaq'weesjiik cha a'n: Wila' re' wajaaw kow xtaaq'anik taq cha naah noq inaq'or, re' hin q'e' wo' chik kow taq naa nutaq'aniik cha naah chuwach i reh.
11Wila' re' wajaaw ahl i ihq xuyeew taq cha naah, noq inaq'or, re' hin q'e' wo' chik ahl i ihq naa nuye'em taq cha naah. Re' i wajaaw xatz'uhuum taq i rukoj aweh, eh re' hin ch'ihch' panju' i tz'uhuum naa nukojom taq aweh, tiko'q keh, inki taqe.
12Eh paroox q'iij chik re' taqe tinamit kuch'ihil Jeroboam xiooj wo' chik k'oloq ruuk' i reey Roboam ruum xuq'or keh chi paroox q'iij naa wo' chik kojiik k'oloq ruuk'.13Re' reey Roboam kow taqe xuq'oreej i tinamit ma' xub'an taj i xq'orarik reh kuum i mama' winaq.14Xuq'or wo' keh i tinamit i xq'orarik reh kuum i k'ijolaq, je' wili i xuq'or keh: Wila' naq'or taq chi ahl i ihq xuyeew taq wach anaah i wajaaw, re' hin q'e' chik ahl i ihq naa nuye'em taq cha naah. Re' wajaaw xatz'uhuum i xukoj taq weh, re' hin ch'ihch' panju' i tz'uhuum naa nukojom taq aweh, inki.15Re' i reey Roboam ma' xunimaj taj i xq'orarik reh kuum i tinamit ruum re' i QaJaaw xyej-anik wach chi je' re' i xk'ularik. Reh chi xooj eloq wach i ruq'orom QaJaaw reh i Jeroboam rak'uun i Nabat re' xq'orarik reh ruum i QaJaaw ruuk' chii' i Ahías aj Silo jalal ruq'oral i Dios.16Eh noq xkilow i tinamit chi ma' xunimaj taj i reey i xkiq'or, je' wili i xkiq'or reh:
¿Chib'ih inqak'ax i hoj ruuk' i riih rumaam i David rak'uun i Isaí? Re' hoj ma' xtaj i ruyeew qeh. Re' hoj naa qilom qiib' chi qib'il qiib', re' hat naa akahniik chi reyil chikinaah i riih rumaam David, inki taqe reh.
Eh re' i tinamit xi sutinik reje pan kiye'aab'.
17Je' aj re' noq re' i Roboam xa chikinaah i aj Israel wilkeeb' Judá xkahnik chi reyil.18Re' reey Roboam xutaq'aaj reje i Adoram re' i pab'amaj chi kilariik taqe i minooj pankowlaj kamanik. Xa re' la' re' i Adoram re' re' xkanteesjik chi ab'aj kuum i aj Israel. Ruum i re', re' i reey Roboam xjohtik reje parukareta xumol chi elik xooj Jerusaleem.19Je' re' noq re' taqe i aj Israel xkesaj kiib' chi ri'sil i rajaawriik i riih rumaam David, eh je' re' xi kahnik chi jumpech.
20Eh noq xkib'iraj rib'iral i aj Israel chi xsutinik chaloq Egipto i Jeroboam xkimol kiib' xkiyuq'eej kuuk' xkipab'aa' chi reey chikinaah chu'nchel i aj Israel. Xa re' wo' i Judá xkahnik chi ri'sil i rajaawriik i reey Roboam riih i David.
21Eh noq xponik Jerusaleem i Roboam xumol kiwach jinaj siento miil ruuk' kajwinaq miil chi soldado, re' taqe i riih rumaam Judá, re' taqe i riih rumaam Benjamín, reh chi naa kojiik q'aq'ineel kuuk' i kuch aj Israel reh chi naa naq rukahniik chi reyil chikinaah chu'nchel i aj Israel i Roboam rak'uun i Salomón.22Xa re' la' re' QaJaaw Dios xuq'oreej chee Semaías i raj kamanoom je' wili i xuq'or reh.23Re' hat cha q'oreej i Roboam rak'uun i Salomón i wilik chi reyil Judá, eh chaq'oreej taqe i riih rumaam Judá, je' wo' taqe i riih rumaam Benjamín, je' wo' chu'nchel i tinamit, je' wili i cha q'or keh:24Chi re' hin i Dios kinq'orik chi ma' kiooj chi q'aq'inik kuuk' i kuch aj Israel, kisutinoq reje pankipaat chi kunchelaal, ruum re' hin je' re' i nuyejaam wach tiko'q keh, inki.
Eh noq xkib'iraj chi je' re' i xuq'or i Dios xkinimaj wo' hoq xi sutinik reje pan kiye'aab'. Re' Jeroboam xuyeew q'ab' chi xkiloq'ej taqe i tiyoox
25Re' Jeroboam xuyejaa' ruka' pech i tinamit Siquem, i wilik chinaah i yuuq' wilkeeb' wii' i riih rumaam Efraín, eh xkahnik chi patinik ar. Eh xuyejaa' ruka'peech i tinamit Panuel.26Eh je' wili i xuq'or paruk'ux i Jeroboam: Re' i nutinamiit nee ta b'ila' inkaaj sutinik chi ri'sil i rajaawriik i riih rumaam David.27Wila' xiooj chuye'ariik i kimayiij chupaam i rupaat i Dios Jerusaleem. Noq iraaj nee wo' chik inkik'am kiib' panotob'il kuuk' i Roboam kireey i aj Judá, nee-oq kinkikansaj i hin, eh nee wo' chik kisutinik reje ruuk' i Roboam kireey i aj Judá, inki.
28Eh noq rupahqaam chik runa'ojb'al i reey Jeroboam xuyejaa' ruuk' oro i kiib' chi kok' imas wakax, je' wili xuq'or keh i tinamit: Re' taq i hat wuch aj Israel k'ih pech taq xat ponik chi loq'inik Jerusaleem. Eh yu'naak wili taqe aadios x-esanik taq chaaweh Egipto, inki.29Eh jinaj keh i tiyoox xuyejaa' ruye'aab' ar Bet-el, eh re' jinaj xuyejaa' ruye'aab' ar Dan.30Ruuk' i re', re' taqe i aj Israel ximahkunik, ruum ar chik Bet-el ar chik Dan kiooj chi loq'inik.31Re' i Jeroboam xuyejaa' kipaat taqe i tiyoox, eh xupab'aa' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij i ma' re' ta taqe ruuk' i riih rumaam Leví.32Eh xuq'or wo' hoq chi naa rub'aan jinaj i nimlaj ninq'iij chupaam i ho'lajuuj rub'eeh i ruwahxaaq poh, je' rukab' i ninq'iij i nik'ik ar Judá. Re' i reh xuq'asaj i mayiij chuwach i artaal ar Bet-el chikiwach taqe i kok' wakax tiyoox xuyejaa'. Eh xupab'aa' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij chupaam i kipaat taqe i tiyoox xuyejaa'.33Eh re' i reey Jeroboam chupaam i ho'lajuuj rub'eeh i ruwahxaaq poh xuq'asaj i rumayiij chuwach i artaal xuyejaa' ar Bet-el. Re' xub'an i wili re' noq xub'an i ninq'iij chupaam ho'lajuuj rub'eeh i ruwaxaaq poh re' i xa ruyejaa' wach i reh, eh xub'an kininq'iij i aj Israel xuk'at i insensia chuwach i artaal. Jinaj i jalal i ruq'oral i Dios xq'ilwik reh i Jeroboam
1Noq re' i Jeroboam k'ahchi' chuk'atariik i insensia chinaah i artaal xuyejaa' Bet-el jinaj i jalal ruq'oral i Dios xchalik Judá rutaaq'aniik chee i Dios.2Re' reh xuk'er chii' chuq'orariik i naa ruk'ulum i artaal re' i xq'orarik reh ruum i QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Hat artaal ketel awach je' wili i xuq'or i QaJaaw Dios chawiij: Chi kixilak riih rumaam i David naa rasjiik i jinaj k'isaak'un Josías i naa rubíhnaam, re' reh naa rukansaniik keh kikamanik pankipaat i tiyoox, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, i kik'atwik insensia cha naah. Eh cha naah i hat naakik'ahtiik taqe re', inki.
3Eh re' jalal ruq'oral i Dios chupaam q'iij re' re' xuk'uhtaaj jinaj i rehtalil, je' wili xuq'or: Re' wili i rehtaal chi korik chi re' i QaJaaw Dios xq'orik reh taqe re'. Re' artaal re' re' naa rupaxib'iik, eh re' i chaaj wilik chinaah i naa ruchihkiik, inki.
4Noq xrib'iraj i reey Jeroboam i xuq'or i jalal ruq'oral i Dios chi naa ruchaliik i ti' k'axik chinaah i artaal wilik Bet-el xuk'uhtaaj reje ruuk' q'ab' i jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or: Chachop taq i winaq re' re', inki. Eh re' q'ab' xuk'uhtaaj reje wii' xkahnik chi chek' chek' ma' xloch' ta chik wach.5Eh chupaam i jumehq' re' re' xereb'ik wo' artaal xchihkik chu'nchel i chaaj wilik chinaah, je' rukab' i xq'orarik reh i jalal ruq'oral i Dios ruum wo' hoq i Dios.6Re' i reey Jeroboam je' wili i xuq'or reh i jalal ruq'oral i Dios:
Re' hin i nupahqaaj otob'il aweh chi chapahqaaj reh aaDios panatiij chi neenk'achjik i nuq'ab', inki.
Re' jalal ruq'oral i Dios xupahqaaj wo' ree Dios parutiij chi naa ruk'achjiik i q'ab' i reey. Eh xk'achjik wo' q'ab' xkahnik wo' chik chi je' rukab' i pampeet.
7Re' reey Jeroboam je' wili i xuq'or reh i jalal ruq'oral i Dios:
Taq chi wiij panupaat neena a'n awa' wuuk', eh neenuyeew jino'q aakooch, inki.
8Re' i jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or reh:
Atoob' ta naq nee nayeew yejaal-oq weh i paat i naa a'n wii' i taaq'anik, ma' jaruuj nee kinooj chawiij, ma' jaruuj neenub'an nuwa' nuhaa' chupaam i ye'aab' re' re'.
9Ruum re' hin je' re' i ruq'orom weh i QaJaaw Dios. Re' reh ruq'orom weh chi ma' naa ta nub'anam nuwa' nuhaa' ar, eh chi ma' naa ta chik nusutiniik reje chupaam i b'eeh xin chalik wii', inki.
10Eh re' jalal ruq'oral i Dios tokoom chik i b'eeh xuk'am noq xsutinik chaloq ma' re' ta chik i xik'ik wii' noq xooj Bet-el.
11Eh chupaam i q'iij re' re' jinaj mama' winaq jalal ruq'oral i Dios patim ar Bet-el, xponik k'uhtjoq reh kuum taqe rak'uun chu'nchel i xub'an i jalal ruq'oral i Dios inchalik Judá. Eh xponik q'oraroq reh i rak'uun chib'ih i xuq'or i reey.
12Eh xpahqaljik keh ruum i kajaaw chi je' wili:
Aha' xuk'am reje i jalal ruq'oral i Dios re' re', inki.
Eh xk'uhtjik reh kuum taqe i rak'uun aha' wilik b'eeh i xuk'am reje i jalal ruq'oral i Dios inchalik Judá.
13Re' ajaab'ees je' wili i xuq'or keh i rak'uun:
Chakoj taq weh i rihqb'aal i b'uurux, inki.
Eh re' taqe i rak'uun xkikoj wo' hoq i rihqb'aal i b'uurux, eh xjohtik reje chi riij.
14Xooj reje chi riij i jalal ruq'oral i Dios korehtaal xponik rureq chi tzunlik chi ri'sil i chee' tz'inuj, eh xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Mi re' hat i jalal ruq'oral i Dios ti chalik Judá? inki.
Korik re' hin, inkinoq chaq'wik i jalal ruq'oral i Dios.
15Taq chi wiij panupaat, ar neena a'n awa' ahaa' wuuk', inki i mama' winaq reh i jalal ruq'oral i Dios.
16Re' jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
Re' hin ma' nee ta rub'an chi nee kinooj chawiij panapaat, eh ma' nee ta rub'an chi nenooj nub'an nuwa' nuhaa' awuuk' chupaam i ye'aab' re' re'.
17Ruum re' i QaJaaw Dios ruq'orom weh chi ma' naa ta nub'anam nuwa' nuhaa' chupaam i ye'aab' re' re'. Eh chi ma' naa ta chik nusutiniik reje chupaam i b'eeh xin chalik wii', inki.
18Eh re' i mama' winaq re' re', xuchuk i q'orik je' wili i xuq'or:
Re' hin, hin wo' jalal ruq'oral i Dios, je' rukab' i hat, jinaj i ruánjel i QaJaaw xuq'or weh chi naa kaat nuk'amam reje panupaat, eh chi naa nuye'em awa' ahaa' ar wuuk', inki.
19Eh re' jalal ruq'oral i Dios inchalik Judá xooj wo' chi riij parupaat, xub'an ruwa' ruhaa' ruuk'.20Eh noq tzunulkeeb' chik nah mexa xq'orob'jik cho ruum i Dios i mama' winaq jalal ruq'oral i Dios xk'amwik cho reh i jalal ruq'oral i Dios inchalik Judá.21Xuk'er chii' i mama' winaq jalal ruq'oral i Dios chi q'orob'jiik i jalal ruq'oral i Dios inchalik Judá, je' wili xuq'or: Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Ruum chi ma' xunimaj taj i xnuq'or reh,22ruum chi xsutinik chaloq xchalik rub'an ruwa' ruhaa' chupaam i ye'aab' re' nuq'orom reh chi ma' ruk'ul ta chi naa rub'anam ruwa' ruhaa', ruum i re' ma' naa ta nuye'em q'ab' chi naa rumuhqiik chupaam i ye'aab' muqlik wii' taqe rumaam rati't, inki, chawiij, inki.
23Eh noq xukohlaaj ruwa' ruhaa' i jalal ruq'oral i Dios aj Judá xsutinik chaloq re' i xsutinik cho reh xukoj i rihqb'aal i b'uurux.24Eh re' i jalal ruq'orb'al i Dios xchalik Judá xjohtik reje chi riij, Xa re' la' noq ojik i rub'an xuk'ul jinaj i kaq b'ahlam pamb'eeh xkanteesjik ruum, xkahnik chi kutlik i ruti'jolal pamb'eeh. Eh re' i b'uurux ruch'ihil i kaq b'ahlam wilkeeb' i koq ruuk' i ruti'jolal.25Eh wilik taqe i ki-ik'ik chupaam i b'eeh re' re' xik'ik kilow i ruti'jolal chi kutlik pamb'eeh, eh chi wilik i koq ruuk' i kaq b'ahlam. Noq xi ponik i chupaam i tinamit patim wii' i mama' winaq jalal ruq'oral i Dios xkik'utjaaj reh i xik'ik kilow.26Noq xrib'iraj chi je' re' i jalal ruq'oral i Dios xsutinik reje reh pamb'eeh je' wili i xuq'or: Re' jalal ruq'oral i Dios inchalik Judá, je' re' xuk'ul ruum chi ma' xunimaj taj i xq'orarik reh ruum i Dios, xuyeew q'ab' i Dios chi xchoparik chi xkanteesjik ruum i kaq b'ahlam, je' rukab' i xq'orarik reh ruum i Dios, inki.
27Eh xuq'or wo' chik keh i rak'uun i mama' winaq jalal ruq'oral i Dios chi naa kikojom rihqb'aal i b'uurux. Re' taqe rak'uun xkian wo' hoq i xuq'or.28Eh re' reh xjohtik reje chi riij i b'uurux xponik rureq chi kutlik pam b'eeh i ruti'jolal, i kamnaq wilik i koq ruuk' i b'uurux. Eh re' i kaq b'ahlam wilik ixoq ruuk' ma' xuk'ux taj i ruti'jolal i kamnaq, eh ma' xta wo' ruchej i b'uurux.29Chi riij i re', re' i mama' winaq jalal ruq'oral i Dios xruksaj johtoq i ruti'jolal i jalal ruq'oral i Dios inchalik Judá. Eh xuyeew reje chi riij i b'uurux xuk'am reje parutinamiit reh chi xkimol kiib' chi rilariik, eh chi xkimuq'aa'.30Eh ar xumuq'aa' chupaam i rumuqumb'aal i reh, xoq'ik chi riij je' wili xuq'or:
Q'e' ti' tiwik'raaj hat nuchaaq' noq wilkaat, inki.
31Noq re' i mama' winaq jalal ruq'oral i Dios xumuq'aa' i kamnaq je' wili xuq'or keh i rak'uun: Noq nanukimiik i hin inwaaj chi ayu' taq naa kiin amuq'aam, chupaam i muq'uumb'al wili i xmuhqik wii' i jalal ruq'oral i Dios wili. Jinaj taq naa kiin amuq'aam wii' ruuk' i reh, inki.32Ruum xti korik wo' hoq chi naa ruk'ulum i artaal wilik ayu' Bet-el aha' wilik i xuq'or i reh, re' i xq'orarik reh ruum i QaJaaw. Eh chi naakik'ulum aha' wilik i xuq'or chi riij taqe i rupaat i tiyoox i wilkeeb' chinaah i yuuq' pan tinamit Samaria, inki.
33Xa re' la', re' reey Jeroboam xama' xukanaa' ta wo' rub'aan i ruyiib' wach na'ojb'al, xupab'aa' wo' chik taqe i k'amal kib'eeh aj tiij reh chi naa kikamanik chinaah taqe inajt kinaah yuuq' inkiloq'ej wii' taqe i tiyoox. Eh xa awach iraaj paruk'ux i reh chi rupab'aa' chi k'amal kib'eeh aj tiij.34Re' aj taqe i wili i mahk xub'an i reey Jeroboam, ruum taqe re' xehteesjik chi reyil chi jumpech. Eh xsacharik reje kiwach chinaah i wach ak'al chu'nchel i riih rumaam. Re' Ahías jalal ruq'oral i Dios xuq'or chib'ih i naa ruk'ulum i Jeroboam
1Chupaam taqe q'iij re' re' xchop chi yab'ilaal i Abías rak'uun i reey Jeroboam.2Re' Jeroboam je' wili i xuq'or reh i rehk'een: Yu'naak cha yejaa' reje awiib' tokoom ruwii' aso' chakoj reh chi ma' nee ta kinab'eej awach chi re' i hat i wehk'een. Eh hiy reje Silo ruuk' i Ahías jalal ruq'oral i Dios re' ixq'orik weh chi xin kahnik chi reyil chinaah i tinamit wili.3Chak'am reje lajeeb'-oq i ma' kow ta laj kaxlanwi'k, haa' jinaj xaro i riis kaab' nee nayeew reh i Ahías, reh chi neeruq'or aweh chib'ih naa rukahniik wii' i k'isa qak'uun wili, inki.
4Eh re' rehk'een i reey Jeroboam xub'an wo' hoq i xuq'or i rub'ahiil, xooj reje Silo xooj k'oloq parupaat i Ahías. Re' i Ahías ma' saqum ta chik inilwik ruum mama' winaq chik chi korik.5Re' QaJaaw Dios ruq'orom chik reh i Ahías chi je' wili: Re' rehk'een i Jeroboam naa ruchaliik rupahqaam aweh chib'ih naa rukahniik wii' i k'isa rak'uun yowaab'. Re' hat je' wili i naa aq'orom reh, re' ixoq re' re' tokoom ruwii' i ruso' noq naa ruk'uliik iloq, inki.
6Noq xrib'iraj i Ahías i ruxahq' ixoq noq xokik i koq chi chii' i puerta je' wili xuq'or: Okeen chaloq i hat rehk'een i Jeroboam. ¿Chib'ih reet noq tokoom awii' noq xat k'uloq? Re' QaJaaw Dios wilik i xutaq'aaj ruq'orariik aweh ti' rib'irjiik.7Hiy cha q'or pooreh i Jeroboam chi je' wili i ruq'or i qaDios i hoj, hoj aj Israel: Re' hin xin sik'wik awach chi xat okik chi reyil chinaah i tinamit Israel.8Re' hin xwesaj chi reyil i riih rumaam chee David chinaah i tinamit wili re' chik i hat xat nukoj chi reyil chinaah, xa re' la' re' hat ma' na a'n taj je' rukab' i xub'an i David waj kamanoom. Re' reh xumol taqe i nuk'uhb'aal, eh xirunimaj chu'nchel i ránima. Xa re' i korik xub'an chi nuwach.9Eh re' hat xti yiib' wo' chik wach i xa a'n chikiwach taqe ik'inaq chi reyil chi peet chawach i hat. Re' hat xa re' nawaaj chi xajosaj chee nuk'aah xayejaa' taqe i tiyoox xayejaa' taqe i jalwaach ruuk' ch'ihch', ruuk' taqe xa haab'isaj, eh xinaq'eb' chi riij ak'ux i hin.10Ruum aj re', re' hin naa nuk'amam chaloq i ti' k'axik chikinaah awiih aamaam i hat Jeroboam. Chu'nchel aawiih aamaam wilkeeb' Israel naa rukuxiik kikimiik. Re' hin naa wesam taqe reje awiih aamaam i hat je' imesarik reje rusaa' chikop naa nub'anam taqe, ma' jino'q chik i naa kikahniik.11Re' taqe awach aweh naa kikimiik pan tinamit re' taqe i tz'i' naa ruk'uxwiik keh. Eh re' taqe i naa kikimiik pantaq ab'iix re' taqe i k'uch naa ruk'uxwiik keh, re' wili korik ruum re' i QaJaaw Dios xq'orik reh, tiko'q reh.12Re' hat ixoq hiy pana tinamiit xa re' la' noq nee ti okik i koq chi chii' i tinamit re' taq i k'isa awak'uun naa rukimiik.13Eh chu'nchel i aj Israel naa koq'iim chi riij. Eh chi kixilak i riih rumaam i Jeroboam, xa re' wo' k'isa k'un re' re' naa rumuhqiik parukorkiil ruum i xrilow i QaJaaw Dios chi xa re' wo' reh korik wach ruk'ux.14Re' i QaJaaw Dios naa rupab'aam jinaj i reey ar Israel. Eh re' reh naa rusachwiik kiwach i riih rumaam i reey Jeroboam, eh re' re' naa rub'anam chupaam taqe i q'iij noq naa rupa'ab'jiik chi reyil.15Re' QaJaaw Dios naa ruk'uyu'sam taqe pan kiye'aab' i aj Israel, je' rukab' noq i ruk'uyu'saj i kaxlanhaaj i rooq haa', noq naa risam taqe reje chupaam i holohik ye'aab' wili, re' i ruye'em Dios keh i kimaam kati't. Naa rutukem reje kiwach chi juntar i nim ha' Éufrates ruum xkijosaj chee rujosq'iil i Dios noq xkiyejaa' i ki dios Asera.16Re' Dios naa ruq'asam pan kiq'ab' i tokoom tinamit taqe i aj Israel ruum i mahk xub'an i reey Jeroboam. Eh ruum wo' chik xumin taqe chupaam i mahk re' re', inki Ahías jalal ruq'oral i Dios.
17Noq xrib'iraj chi je' re' i rehk'een i Jeroboam xwuktik reje xooj pan tinamit Tirsa. Eh noq xokik i koq chi chii' i rupaat manlik xkimik i k'isa kak'uun.18Eh chu'nchel i aj Israel xi ponik chi rumuq'ub'jiik, chi kunchelaal xioq'ik chi riij je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios ruuk' chii' i Ahías jalal ruq'oral i Dios raj kamanoom.
19Re' i ruqox taqe i xub'an i Jeroboam ruch'ihil taqe i q'aq'inik, xub'an noq xwihik chi reyil tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Eh tz'ihb'amaj wo' rehtaliil chib'ih i xkian taqe i kireey i aj Israel.20Re' Jeroboam kiib' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil, eh xkimik reje ar kimuq'aa' aha' xi muhqik wii' taqe rumaam rati't. Eh re' chik i Nadab i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xwihik chi reyil i Roboam Judá (2 Cron 12.1-16)
21Re' Roboam rak'uun i reey Salomón jinaj roxk'ahl haab' i wilik reh noq xokik chi reyil ar Judá. Eh wuqlaj haab' xi wihik chi reyil ar Jerusaleem, re' tinamit rusik'im wach i Dios chi kixilak chu'nchel i ruch'uhqaal i tinamit Israel reh chi ar xlooq'jik i rub'ihnaal. Re' Roboam Naama rub'ihnaal i rutuut, aj Amón.22Eh re' Roboam ruch'ihil taqe riih rumaam i Judá xti xiik' naah yib'kiil wach na'ojb'al xkian chuwach i QaJaaw Dios, ma' xata je' rukab' i xkian kimaam kati't. Ruuk' taqe re' xkiyeew rujosq'iil i Dios.
23Re' keh xkiyejaa' taqe i ye'aab' chikinaah i yuuq' loq'oomb'al keh i tiyoox. Xkiyejaa' ruuk' ab'aj, ruuk' chee' i tiyoox Asera, eh xkiloq'ej wo' chi ri'sil i kimuuj taqe i nimaq taq chee'.24Eh chi winaq, chi ixoq k'ul kian i k'oyomal chikiwach, xkian i ch'uwa' wach na'ojb'al je' rukab' inki a'n i tinamit ma' kinimanik ta reh i k'achlik Dios re' taqe i xresaj reje i Dios chupaam i ye'aab' xuyeew reh i rutinamiit Israel.
25Noq hoob' chik haab' rokiik chi reyil i Roboam, re' Sisac i kireey i aj Egipto xchalik chi pleto Jerusaleem.26Re' Sisac xuk'am reje chu'nchel i k'ih tz'aaq kikamanik parupaat i QaJaaw Dios, je' wo' taqe i k'ih tz'aaq kikamanik parupaat i reey i rub'an wii' i taaq'anik. Je' wo' taqe i nimaq pulato ch'ihch' ko'lb'al iib', re' taqe i xuyejaa' i ruuk' oro i reey Salomón.27Re' i reey Roboam xuyejaa' ruuk' q'an ch'ihch' i jilow taqe i nimaq pulato ch'ihch' re' re', xuq'asaj pan q'ab' i k'amal kib'eeh i soldado i kicha'jinik reh i rookb'aal i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey.28Eh jarpech inooj i reey chupaam i rupaat i QaJaaw Dios re' taqe i k'amal kib'eeh soldado inkik'am reje ar taqe i nimaq pulato ch'ihch' re' re'. Eh noq kisutinik chaloq inkimol wo' chik i koq pan kiye'aab'.
29Re' taqe i ruq'ox i rub'anam i reey Roboam tz'ihb'amaj chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, eh tz'ihb'amaj wo' rehtalil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.
30Eh rajlaal i q'iij i rub'an rupeleto i reey Roboam, ruuk' i reey Jeroboam.31Re' i reey Roboam xponik i q'iij noq xkimik reje ar xkimuq'aa' chupaam i ye'aab' kimuq'aam wii' i rumaam rati't chupaam irutinamiiti David. Re' rutuut i Roboam Naama i rub'ihnaal. Re' chik i Abiam i rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Abiam chi reyil Judá (2 Cron 13.1-22)
1Noq waxaqlaj chik haab' rokiik chi reyil ar Israel i Jeroboam rak'uun i Nabat, re' Abiam xokik chi reyil ar Judá.2Eh ixib' haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, eh Maaca rub'ihnaal i rutuut, rixq'uun i Absalón.3Re' Abiam xub'an i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' i xub'an i Roboam i rajaaw. Ma' xunimaj taj i Dios chu'nchel i ránima chi je' rukab' i xub'an i David xikin cho rumaam.4Xa re' la' re' i QaJaaw Dios xuketelaaj wach i David i raj kamanoom ruum aj re' ma' xusach ta wach i rajaawriik chi reyil, ruum i re' xukoj jinaj i rak'uun i Abiam chi reyil chi jilow, reh chi xuko'leej i tinamit Jerusaleem.5Re' QaJaaw Dios je' re' i xub'an ruum re' reey David xub'an i holohik laj na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios nik' najtiil xk'acharik xub'an chu'nchel i xq'orarik reh ruum i QaJaaw Dios, xa re' wo' noq xub'an i ma' holohik taj ruuk' i Urías aj heteo.
6Re' i reey Roboam juneliik xkian i q'aq'inik chikiwach ruuk' i reey Jeroboam, korehtaal xkimik reje i Roboam.7Eh re' i Abiam xkian i q'aq'inik chikiwach ruuk' i Jeroboam. Chu'nchel i xub'an i Abiam tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Eh tz'ihb'amaj wo' rehtaliil chu'nchel i xkian i xi wihik cho chi reyil Judá.8Eh xkimik reje i Abiam, xooj taqe rureq i rumaam rati't, ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David. Eh re' chik Asa i rak'uun xukanaa' chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Asa chi reyil Judá (2 Cron 14.1-5; 15.16-19)
9Noq juninaq chik haab' rokiik chi reyil i Jeroboam chinaah i tinamit Israel. Re' Asa xokik chi reyil ar Judá.10Re' i Asa jinaj roxk'aahl haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut, re' Maaca rixq'uun i Abisalom.
11Eh re' i Asa q'e' holohik i runa'ojb'al xub'an, xponik chuwach i QaJaaw Dios je' rukab' i xub'an David xikin rumaam.12Xresaj taqe reje chupaam i tinamit chi winaq chi ixoq re' taqe i k'ul xkian i k'oyomal chikiwach. Eh xresaj wo' taqe reje i tiyoox xkiyejaa' kahnoq i kimaam kati't.13Eh re' Asa xresaj wo' rajaawriik chi reey i Maaca i rutuut, ruum xuyejaa' jinaj i tiyoox Asera. Re' Asa xresaj reje i tiyoox re' re' xuk'at chi chii' i ha' Cedrón.14Atoob' ta ma' xelik chu'nchel i paat inkiloq'ej wii' i tiyoox chinaah taqe inajt kinaah yuuq'. Re' Asa k'acharik chi korik wach ruk'ux chuwach i Dios.15Eh xuyeew wo' chik parupaat i QaJaaw Dios taqe inkamanik ar re' ruuk' taqe i xa chib'ih jariik oro, plata taqe korjinaq wii'. Re' taqe i xuq'asaj ree Dios i raJaaw, je' wo' taqe i xuq'asaj i reh. Re' i reey Asa ruch'ihil i reey Baasa k'ul xkian i q'aq'inik chikiwach (2 Cron 16.1-10)
16Re' Asa kireey i aj Judá re' Baasa kireey i aj Israel juneliik xkian q'aq'inik chikiwach.17Re' i Baasa kireey i aj Israel xooj chi q'aq'inik kuuk' i aj Judá. Xu koraleej riij chi korik i tinamit Ramá reh chi ma' awach ta chik inokik i nelik ruuk' i Asa kireey i aj Judá.18Eh re' Asa xresaj taqe chaloq i oro, i plata kox kahnik chi molik chupaam i rupaat i QaJaaw Dios. Eh resaj wo' taqe chaloq i molik chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik xuq'asaj keh i nimaq wach kikamaj ruuk', reh chi kik'am reje ar Damasco. Eh chi xkisiij reh i Ben-adad kireey i aj Siria. Re' Ben-adad re' re' rak'uun Tabrimón. Re' Tabrimón rak'uun i Hezión.19Re' i Asa je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i Ben-adad: Re' hin inwaaj chi neen qa'an jinaj wach qak'ux awuuk' je' rukab' i xub'an i wajaaw ruuk' awajaaw. Re' hin xnutaq'aaj reje rusijiik aweh i oro, i plata. Xa re' la' cha kanaa' i wihik pan jinaj wach k'uxliis ruuk' i Baasa kireey i aj Israel reh chi nee rukanaa' inujot'ariik, inki.
20Eh re' i reey Ben-adad xuk'ulaa' i xq'orarik reh ruum i reey Asa, xutaq'aaj taqe i k'amal kib'eeh i ru soldado chi q'aq'inik kuuk' aj Israel. Eh xkian reh i tinamit Ijón, Dan, Abel-bet-maaca. Xkian wo' reh i wilkeeb' chupaam i ye'aab' kineret, je' wo' taqe i riih rumaam Neftalí.21Noq xrib'iraj rib'iral i reey Baasa chi je' re' i xk'ularik xukanaa' rukoraljiik riij i tinamit Ramá xsutinik wo' chik reje Tirsa.22Eh re' reey Asa xutaq'aaj kik'amariik chu'nchel i wilkeeb' ar Judá, xutaq'aaj taqe reje Ramá chi ruk'amariik taqe ab'aj taqe chee' k'ahchi' naq rukolarem wii' riij i tinamit Ramá i reey Baasa. Re' i reey Asa ruuk' taqe ab'aj i chee' re' re' xuyejaa' i kiib' chi tinamit, re' Mizpa, re' Geba re' taqe i kiye'aab' i riih rumaam Benjamín. Re' ruyab'ilaal, re' rukimiik i reey Asa (2 Cron 16.11-14)
23Chu'nchel i xub'an ruch'ihil i rajaawriik noq xwihik chi reyil i Asa, ruch'ihil taqe tinamit xuyejaa' tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj ree Crónicas. Eh tz'ihb'amaj wo' rehtaliil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.
Noq rijib' chik i Asa xchalik ruyab'ilaal i rooq.
24Eh noq xkimik reje ar xkimuq'aa' chupaam i ye'aab' muhqinaq cho wii' taqe i rumaam rati't ar parutinamiit i David. Re' chik Josafat i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik chi reyil i Nadab Israel
25Noq kiib' chik haab' rokiik chi reyil Judá i Asa re' Nadab i rak'uun i Jeroboam xokik chi reyil Israel. Eh kiib' haab' xwihik chi reyil.26Eh re' Nadab xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i rajaaw noq xmahkunik chuwach i QaJaaw Dios noq xumin taqe pamahk i aj Israel.27Re' i reey Baasa rak'uun i Ahías re' ruuk' taqe riih rumaam i Isacar xuyejaa' wach nik' wach noq naa rukansam i reey Nadab. Eh ar xukansaj i Nadab noq re' reh, ruch'ihil taqe i ru soldado kikotem riij i tinamit Gibetón, re' i kitinamiit i aj filisteo.
28Re' i Baasa xukansaj i Nadab re' noq ixib' chik haab' rokiik chi reyil i Asa ar Judá re' chik i rak'uun xokik chi reyil chi jilow.29Re' i Baasa noq xokik chi reyil xtohq'ik taqe rukansam awach reh i Jeroboam, xk'ularik wo' hoq i ruq'orom chaloq i Dios reh i Ahías aj Silo jalal ruq'oral i Dios. Eh chu'nchel i awach reh i Jeroboam xkuxik rukansam, ma' jino'q chik i xukanaa'.30Je' re' i xkik'ul ruum re' i Jeroboam xijosaj chee rujosq'iil i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel ruum i mahk xub'an, eh ruum chi xuk'am taqe pamahk i qatinamiit chuwach i QaJaaw.
31Eh re' i ruqox i xub'an i reey Nadab tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj ree Crónicas. Eh tz'ihb'jik wo' rehtaliil chib'ih i xkian taqe i xi wihik chi reyil Israel.
32Re' i Asa kireey i aj Judá ruch'ihil i Baasa kireey i aj Israel juneliik xkian i q'aq'inik chikiwach. Re' noq xokik chi reyil i Baasa Israel
33Noq ixib' chik haab' rokiik chi reyil Judá i Asa, re' i Baasa rak'uun i Ahías xokik chi reyil chikinaah chu'nchel i aj Israel, kijib' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil ar Tirsa.34Re' i reey Baasa xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Jeroboam noq xuk'am taqe pamahk i qatinamiit chuwach i QaJaaw Dios.
1Re' QaJaaw Dios xuq'oreej i Jehú rak'uun i Hanani jalalruq'oral i reh xq'orarik reh chi naa ruq'orom reh i reey Baasa chi ma' holohik taj i k'ahchi'.2Re' Jehú je' wili xuq'or reh i Baasa re' QaJaaw Dios je' wili ruq'or chawiij: Re' hin xin ye'wik awajaawriik noq xat nukoj chi reyil chinaah i nutinamiit Israel. Eh xa a'n i mahk je' rukab' i xub'an i Jeroboam, xak'am taqe pamahk i aj Israel ruum i re' xajosaj cho wach i rujosq'iil.3Ruum aj re', re' hin naa nusacham awach, eh naa wo' nusacham kiwach awach aweh, je' rukab' noq xnusach wach i Jeroboam rak'uun i Nabat.4Re' taqe awach aweh naa kikimiik pan tinamit re' taqe tz'i' naa ruk'uxwiik keh. Eh re' taqe i awach keh naa kikimiik pantaq ab'iix re' taqe i k'uch naa ruk'uxwiik keh, inki Dios, inki.
5Eh chu'nchel i xub'an i reey Baasa ruch'ihil i rajaawriik noq xwihik chi reyil tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe ruhuuj i Crónicas re' wo' tz'ihb'amaj wii' i xkian chu'nchel i xi wihik chi reyil Israel.6Eh noq xkimik i reey Baasa ar xkimuq'aa' Tirsa. Re' chik i Ela i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow.
7Re' QaJaaw Dios xuq'or cho ruuk' chii' i jalal ruq'oral Jehú rub'ihnaal rak'uun i Hanani i ti' k'axik xuk'ul i reey Baasa, ruch'ihil taqe awach reh. Ruum xub'an taqe i yiib' wach na'ojb'al chuwach i Dios. Re' i Baasa xujosaj chee rujosq'iil i Dios, ruum xub'an reh i yiib' wach na'ojb'al xub'an i Jeroboam, je' rukab' i xkian taqe awach reh, re' taqe i xsacharik kiwach ruum i Dios. Re' noq xokik chi reyil i Ela i Zimri Israel
8Noq waqiib' ru ka'winaq haab' chik rokiik chi reyil Judá i Asa, re' i Ela rak'uun i Baasa xokik chi reyil chikinaah chu'nchel i aj Israel ar Tirsa. Eh kiib' haab' xwihik chi reyil.9Xa re' la' re' i Zimri inkamanik ruuk' k'amal kib'eeh i yejaal i kareta reh q'aq'inik xuyejaa' wach chi naa rukansam. Eh pan jinaj q'iij i Ela noq wilik ar Tirsa parupaat i Arsa inilwik reh i chib'ih reh xutoq'aa' xohk'rik korehtaal xukansaj riib' chi xohk'rik.10Eh xa chi jumehq'iil xponik i Zimri xukansaj i Ela, re' xraaj i reh chi re' chik i reh xokik chi reyil chi jilow. Re' taqe wili xk'ularik noq wuquub' chik ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil Judá i Asa.
11Xa chi jumehq'iil xokik chi reyil i Zimri, eh xukansaj taqe awach reh i reey Baasa, ma' jino'q chik i xukanaa' chi k'achlik xkuxik taqe rukasam re' xraaj i reh chi ma' awach ta neenq'ajwik wach reh i xub'an keh.12Eh re' Zimri xkuxik wo' taqe rukansam i awach reh i reey Baasa, xkik'ul wo' hoq i ti' k'axik je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios ruuk' chii' i Jehú jalal ruq'oral.13Eh ruum chu'nchel i mahk i xub'an i Baasa, ruum wo' taqe mahk xub'an i Ela i rak'uun, ruum taqe re' xkimin pamahk taqe i kuch aj Israel. Eh ruum i kilooq'jiik taqe i tiyoox xkijosaj wach i rujosq'iil i qaDios i hoj, hoj aj Israel.
14Re' taqe i xuq'or, i xub'an i reey Ela tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj ree Crónicas re' tz'ihb'amaj wii' i rehtaliil i xkian chu'nchel i xi wihik chi reyil Israel.
15Noq wuquub' ru ka'winaq haab' chik rokiik chi reyil Judá i Asa re' i Zimri xokik chi reyil. Xa re' la' xawuquub' wo' q'iij xwihik chi reyil ar Tirsa. Re' taqe i ki soldado i aj Israel xkimol kiib' chub'anariik keh i aj Gibetón, i aj filisteo.16Eh noq xkib'iraj rib'iral i ki soldado i aj Israel chi re' Zimri xukansaj i reey Ela jumehq'iil xkipab'aa' i Omri chi kireey i aj Israel chupaam i ye'aab' wilkeeb' wii'. Re' i Omri re' reh ink'amwik kib'eeh i soldado panq'aq'inik.17Chi riij i re', re' Omri ruch'ihil taqe i soldado xooj chi q'aq'inik pan tinamit Tirsa.
18Noq xrilow i Zimri chi kotimaj chik riij i tinamit wilik wii' xumol chi elik xooj rukeb'aa' riib' chupaam i paat imb'aan wii' i taaq'anik. Eh re' i Zimri xuqop ruq'aq'al i paat imb'aan wii' i taaq'anik, eh ar k'ahtik.19Re' reh ruum i mahk xub'an, ruum wo' hoq chi xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios. Eh xub'an reh i mahk je' rukab' i xub'an i Jeroboam ruuk' taqe re' xuk'am taqe pamahk i aj Israel.
20Re' i ruqox taqe i xub'an i reey Zimri ruch'ihil i rukanteesjiik i reey Ela xub'an tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj ree i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' i xkian chu'nchel i xi wihik chi reyil Israel. Re' noq xokik chi reyil Israel i Omri
21Re' taqe i tinamit Israel xkich'aq kiib', kiib' xi elik. Re' junch'uq xkaaj naq chi naa rokiik chi reyil i Tibni rak'uun i Ginat. Eh re' junch'uq xkaaj chi re' Omri xkahnik chi reey.22Re' taqe i wilkeeb' chi riij i Omri xkitoq'aa' peleto kuuk' i wilkeeb' chi riij i Tibni rak'uun i Ginat. Re' Tibni xkimik reje noq xokik chi reyil i Omri.
23Re' Omri xokik chi reyil ar Israel noq lajeeb' ru ka'winaq ruuk' jinaj haab' rokiik chi reyil Judá Asa. Eh kab'laj haab' xwihik chi reyil, waqiib' haab' xwihik chi reyil Tirsa.24Re' re' reey Omri xuloq' ruuk' i Semer i ye'aab' wilik nah yuuq' wilik ar Samaria. Eh i jinaj siento ruuk' hoob' roxk'ahl libra rahliil i plata xuyeew, eh chupaam i ye'aab' re' re', xuyejaa' jinaj i tinamit Samaria i rub'ihnaal xukoj. Je' re' b'ih xukoj ruum re' i ehchan naq reh i ye'aab' re' re' Semer i b'ih.
25Eh re' i Omri xti xiik wo' chik naah i yib'kiil wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, chuwach xkian i reey xi wihik chi peet chuwach i reh.26Re' reh xub'an wo' taqe i mahk je' rukab' i xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat ruuk' taqe re' xumin taqe pamahk i aj Israel. Eh ruum i loq'inik i tiyoox xub'an xujosaj wach i rujosq'iil i QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel.
27Eh re' i xub'an i xuq'or ruum i rukowiil i naah i reey Omri tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj ree Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil xkian chu'nchel i xi wihik chi reyil Israel.28Eh noq xkimik i reey Omri ar xkimuq'aa' Samaria. Eh re' chik Acab i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik chi reyil Israel i Acab
29Noq lajeeb' ru ka'winaq ruuk' waxiqiib' haab' chik rokiik chi reyil Judá i Asa rak'uun i Omri noq xokik i Acab chi reyil Israel.30Eh kiib' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil ar Israel, eh Samaria. Re' Acab xti xiik' wo' chik naah yib'kiil wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, chuwach i xkian i reey xi wihik chi peet chuwach i reh.31Re' Acab ma' xta xraaj reh chi xub'an i mahk je' rukab' i xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat. Eh q'e' wo' chik yiib' wach i xub'an ruum xuk'am chi rehk'een i Jezabel rixq'uun i Et-baal kireey i aj Sidón. Noq xooj kuxoq xtohq'ik ruloq'em i tiyoox Baal.32Eh xuyejaa' jinaj i artaal jinaj i rupaat i tiyoox Baal ar Samaria.33Eh xuyejaa' wo' jinaj i tiyoox Asera i b'ih. Ruuk' taqe xub'an re' re' xujosaj wach i rujosq'iil i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel. Ma' xata je' rukab' i xkian taqe reey xi wihik Israel peet chuwach i reh.
34Eh chupaam taqe i q'iij re' re' jinaj i winaq xwihik chaloq i Hiel i b'ih Bet-el i rutinamiit xuyejaa' wo' chik i tinamit Jericó. Noq xuyejaa' xkimik i Abiram, re' i peet rak'uun. Eh noq xukoj i raa' i paat xkimik i Segub re' i chaq'b'ees rak'uun, xuyeew wo' taqe paruye'aab' i ru puertahiil. Xub'an wo' hoq je' rukab' i xuq'or chaloq i QaJaaw Dios ruuk' chii' i Josué rak'uun i Nun. Re' Elías xuq'or rib'ilral chi ma' naa ta chik rub'anam i jab'
1Re' Elías jalal ruq'oral i Dios Tisbe i rutinamiit wilik paruyuq'ul i Galaad je' wili xuq'or reh i reey Acab: Re' hin parub'ihnaal i qaDios i hoj, hoj aj Israel re' nukamaneej wach i hin i nuq'or aweh i xti korik chi chupaam taqe haab' xchalik ma' naa ta chik rub'anam k'isinoq i jab', konaa chik nuq'orom i hin noq naa rub'anam, inki.
2Je' re' noq re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Elías:3Eleen reje ayu' hiy reje chi korkiil ireelb'aalq'iij chakeb'aa' awiib' chi chii' i ha' Querit, re' wilik reje pareelb'aal q'iij reh i nim ha' Jordán.4Ar neenawuk'ej ahaa' chupaam i rooq ha'. Eh neenutaq'aaj taqe reje i nim taq tz'ok reh chi neenooj kiyeew awa' ar.
5Re' Elías xub'an wo' hoq aha' wilik i xq'orarik reh ruum i QaJaaw Dios, xooj wo' hoq, ar xkahnik chi patinik chi chii' i ha' Querit wilik reje pareelb'aal q'iij reh i nim ha' Jordán.6Eh re' taqe i nim taq tz'ok kik'amwik reje rutiib', kik'amwik reje rukaxlanwi'k pantaq wahq'eq pantaq xq'eq, ar i rub'an ruhaa' chupaam i rooq ha'.7Xa re' la' noq ik'inaq chik jarub'-oq q'iij xchiqik i ha' ruum ma' rub'anam ta naq chik k'isinoq i jab' chi jumpech. Re' Elías, re' ixoq kamnaq rub'ahiil ar Sarepta
8Re' QaJaaw Dios je' wo' chik wilik i xuq'or reh i Elías.9Yu'naak eleen reje ayu' hiy chupaam i tinamit Sarepta wilik paruyuq'ul i Sidón. Eh ar nee ti wihik chupaam i ye'aab' re' re', eh ar wilik jinaj ixoq kamnaq rub'ahiil xnuq'or chik reh chi re' reh naa ruketwiik aweh, inki.
10Eh re' Elías xelik wo' reje ar, xooj pan tinamit Sarepta. Noq xponik panookb'al reh i tinamit xrilow wach jinaj ixoq kamnaq rub'ahiil molooj rusii' i rub'an. Eh re' Elías xuyuq'eej reje ixoq je' wili i xuq'or reh:
Chakuy chak'am cho jino'q k'ulk nuhaa' reh chi neenwuk'ej, inki.
11Eh noq ojik naq chik i rub'an ixoq chuk'amariik i ha' re' Elías xuyuq'eej wo' chik reje je' wili i xuq'or:
Chakuy nee wo' nak'am cho k'isinoq nukaxlanwi'k, inki reh.
12Re' ixoq je' wili xuq'or:
Re' hin xti korik i nuq'or aweh parub'ihnaal aaDios chi ma' xta kaxlanwi'k nuchaq'sam, xa k'isiin chik i warina wilik pan wikoom, eh xa k'isiin chik i waseite wilik pan xaro. Eh xin chalik chi molariik nusii' reh chi naa nuchaq'sam reh chi nee ruk'ux i wak'uun, eh chi nee nuk'ux i hin, eh k'uhlik naa rub'anam. Chi riij i re' naaqakimiik ruum qawa', inki.
13Re' Elías je' wili i xuq'or:
Maa yohb'isaj awiib' hiy cha chaq'saj i kaxlanwi'k inaq'or, xa re' la' peet nee nayeew jino'q k'isa nukaxlanwi'k i hin nee nak'am cho weh chi riij i re' neenayejaa' reh awak'uun, eh aweh i hat.
14Cha a'n chi je' re' ruum je' wili i xuq'or i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel: Ma' naa ta ruk'uhliik i rarina wilik panikom, eh ma' naa ta wo' ruk'uhliik i raseite wilik pan xaro korehtaal i rureq i q'iij noq naa nuye'em qohoq i jab' i hin chinaah i wach ak'al, inki.
15Eh re' ixoq kamnaq rub'ahiil xooj wo' rub'an i xq'orarik reh ruum i Elías. Eh xwihik rukaxlanwi'k i Elías je' wo' hoq ixoq, je' wo' hoq i rak'uun chuwach i k'ih laj q'iij.16Eh xama' xk'uhlik ta wo' hoq i rarina wilik panikom, je' wo' hoq i aseite wilik paruxaro, je' wo' rukab' i xuq'or i QaJaaw ruuk' chii' i Elías.
17Eh koq'uun chik xqajik pan yab'ilaal i rak'uun ixoq kamnaq rub'ahiil, eh yohb'aal wach x-uhtik wach i ruyab'ilaal, xama' nelik ta chik i ruxlaab'.18Noq xrilow chi je' re' ixoq kamnaq rub'ahiil je' wili i xuq'or reh i Elías:
¿Chib'ih i numahk chawach i hat jalal ruq'oral i Dios? ¿Mi xat chalik chi nuye'ariik, chutojariik i numahk, eh chi rukanteesjiik i wak'uun jinaj chi riib' chi nuwach? inki.
19Re' Elías je' wili i xuq'or reh ixoq kamnaq rub'ahiil:
Chak'am cho weh awak'uun ayu', inki xuk'ul reh ixoq i rak'uun xuk'am johtoq naah ka'ch'iht paat i wilik wii' chi patal xuyok'aa' wach ruch'aht.
20Re' Elías xub'an rutiij kow xuq'or chi je' wili: QaJaaw Dios, ¿Chib'ih reet noq xayeew cho ruti'kiil ruk'ux ixoq wili i wilik wii' nupatal? ¿Chib'ih reet noq naa aye'em q'ab' chi naa rukimiik i rak'uun? inki.
21Eh oxpech xupachaa' riib' chinaah i k'isa rak'uun ixoq, eh kow xuq'or chi je' wili: WaJaaw nuDios i nupahq'aaj aweh chi chayeew wo' chik cho ruk'achariik i k'isa k'un wili, inki.
22Re' QaJaaw Dios xrib'iraj wo' hoq rutiij i Elías, xuyeew wo' chik ruk'achariik i k'isa k'un.23Eh re' Elías jumehq'iil xuqasaj cho nah ka'ch'iht paat i k'isa k'un xuk'am cho wach ak'al, xuq'asaj reh i rutuut je' wili xuq'or reh:
Wili i k'isa aawak'uun xk'aach wo' chik, inki.
24Eh re' ixoq kamnaq rub'ahiil je' wili i xuq'or:
Yu'naak i hin i nunimaj chi hat jalal ruq'oral i Dios, chu'nchel inaq'or korik ruum re' wo' Dios inq'orik cha weh, inki. Re' Elías xooj wo' chik k'oloq ruuk' i reey Acab
1Eh noq ik'inaq chik ixib' haab' re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Elías: Neerub'an chi nee wo' chik tiooj ruuk' i reey Acab cha q'or reh chi re' hin naa wo' chik nuye'em chee jab' chinaah i wach ak'al, i nuchjik.
2Re' Elías xooj wo' chik ruuk' i reey Acab, chupaam i q'iij re' re' yohb'aal naq wach i wi'jaleel k'ahchi' Samaria.3Eh re' Acab xuyuq'eej ruuk' i Abdías re' inilwik reh i chib'ih wilik reh. Re' i Abdías q'e' ruyohleej wach i Dios i ruloq'ej wo' hoq.4Eh junriim chaloq i Jezabel noq xtohq'ik rukansam taqe i jalal ruq'oral i Dios. Re' i Abdías xuk'am taqe jinaj siento jalal ruq'oral i Dios, lajeeb' roxk'aahl taqe i xukeb'aa' chupaam i ju'jun chi paat ab'aj eh xuyeew kiwa' kihaa' ar.5Re' reey Acab je' wili i xuq'or reh i Abdías:
Taq qab'ehuj paam i ruyuq'ul i qatinamiit qilow taqe chaloq i k'achlik ha' taqe nim ha' nee oon inqareq cho k'isinoq ch'ahn reh chi neenqaket taqe i qakawayu reh chi ma' nee ta qohkahnik chi ma' xta qa kawáyu, inki.
6Je' re' noq kich'aq kiib' chi rub'ehjiik paam i tinamit chi juntar xooj i Acab, eh chi juntar xooj i Abdías.7Eh re' Abdías xooj ruk'ul i Elías, noq re' i Abdías xunab'eej wach i Elías xuk'usaa' riib' chuwach, je' wili xuq'or reh:
¿Mi re' i hat i qajaaw Elías? inki.
8Re' Elías je' wili chaq'wik xub'an: Re' hin i Elías, neerub'an chi neenooj aq'or reh i reey chi ayu' wilkiin, inki.
9Re' Abdías je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:
¿Chib'ih i numahk xnub'an noq naa kiin aye'em pan q'ab' i reey Acab chi naa kiin rukansam? inki.
10Parub'ihnaal i QaJaaw Dios i nuq'or aweh xti korik chi re' nureey Acab xutaq'aaj asik'ariik chupaam chu'nchel i tinamit. Eh noq inkiq'or reh chi ma' wilkaat ta chik, ar re' i reey Acab i rumin taqe chupaam i ruq'orariik xti korik parub'ihnaal i Dios chi korik chi ma' wilkaat ta ar.11Eh yu'naak i hat inaq'or weh chi naa rojiik nuq'orom reh i reey chi ayu' wilkaat.12Eh noq nee tinukanaa' cha wutkeel nee ti ruk'am reje i Santolaj Uxlab'al chupaam jino'q i ye'aab' ma' weht'al taj i hin. Eh noq nenooj nuq'or reh i reey Acab chi ayu' wilkaat, eh wila' ma' xat k'ulik rureq ayu' nee kirukansaj awuum. Xanaah re', re' i hin, hin awaj kamanoom kopan wak'uniil i nuyeew cho ruloq'il i qaDios.13Hat qajaaw Elías ¿Mi ma' ab'iram rib'iral re' i xnub'an noq re' ixoq reey Jezabel i b'ih noq xukansaj taqe i jalal ruq'oral i Dios? Re' hin xnukeb'aa' taqe jinaj siento chi jalal ruq'oral i Dios, lajeeb' roxk'ahl i xnukeb'aa' chupaam i paat ab'aj jinaj, eh lajeeb' roxk'ahl i xnukeb'aa' chupaam i jinaj. Eh xnuyeew kiwa' kihaa' ar.14Eh yu'naak, ¿Chib'ih reet noq kinataq'aaj reje chi naa rojiik nuq'orom reh i nureey Acab chi wilkaat ayu'? Wila' xnuq'or reh chi je' re' nee kirukansaj, inki.
15Re' Elías je' wili xuq'or:
Re' hin i nuq'or aweh xti korik parub'ihnaal i QaJaaw Dios nim rajaawriik chi chupaam i q'iij yu'naak naa wojiik k'oloq ruuk' i reey Acab, inki.
16Eh re' i Abdías jalal ruq'oral i Dios xooj wo' chusik'ariik i reey Acab xponik wo' rub'an i taqarik. Re' Acab xchalik wo' kik'ul kiib' ruuk' i Elías.17Noq re' Acab xrilow wach i Elías je' wili xuq'or reh:
¿Mi korik chi re' hat k'ahchi' atukiniik kiwach i taqe i quch aj Israel? inki.
18Re' Elías je' wili i xuq'or:
Re' hat k'ahchi' atukiniik kiwach i quch aj Israel ruum xakanaa' runimjiik taqe i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios. Ruum chi naloq'ej taqe i rujalwaach i tiyoox Baal, inki.
19Eh cha taq'aaj rumolariik kiwach chu'nchel i aj Israel chinaah i yuuq' Carmelo. Neenkik'am cho chikiij i kijib' siento ruuk' lajeeb' roxk'ahl kikamanik chuwach i tiyoox Baal. Eh je' wo' taqe i kijib' siento kikamanik chuwach tiyoox Asera. Re' taqe i rukamaneej wach i Jezabel, inki Elías. Re' Elías xkipaj kiib' kuuk' i kinimanik reh i Baal
20Re' reey Acab xutaq'aaj rumolariik kiwach chu'nchel i aj Israel, xutaq'aaj wo' rumolariik kiwach i kinimanik reh i Baal, chinaah i yuuq' Carmelo.21Re' i Elías xujil i koq riib' kuuk' i tinamit re' re' je' wili i xuq'or keh:
¿Kojaruuj taq inakanaa' chi kiib' taq wach inanimaj? Wila' re' i k'achlik Dios taq naa animam xa re' wo' taq i reh cha nimaj. Eh wila' re' wo' taq i Baal naa animam xa re' wo' taq cha nimaj, inki.
Eh re' taqe i tinamit ma' jino'q chi q'orik xichaq'wik.
22Re' i Elías je' wo' chik wili i xuq'or keh:
Ach wo' chik re' hin xin kahnik chi hin jalalruq'oral i k'achlik Dios. Eh re' taqe i kinimanik reh i Baal wilkeeb' kijib' siento ruuk' lajeeb' roxk'ahl.
23Eh chak'am taq chaloq kiib' i b'ooyax. Re' taqe i kinimanik reh i Baal, neenkisik' wach aha' wilik inkaaj chi kimayiij, chi sahlal neenkiyok' paam, neen kiyeew chinaah i sii', xa re' la' ma' nee ta nkikoj ruq'aq'al. Eh re' hin chi sahlal wo' neenuyok' paam i jinaj nee wo' nuyeew chinaah i sii', eh ma' nee ta wo' nukoj ruq'aq'al.24Noq kiyejaam chik neenapahqaaj taq reh aadios i hat chi nee ruqop ruq'aq'al taq amayiij re' re'. Eh re' hin nee wo' nupahqaaj johtoq reh i nuDios chi nee ruqop ruq'aq'al i numayiij. Awach pa' i Dios neeruqasaj chee q'aaq' pan taxaaj chinaah i mayiij, re' re' i k'achlik Dios, inki Elías.
Ma' xta reet i xaq'or inki taqe noq xichaq'wik i tinamit.
25Eh je' wili i xuq'or i Elías keh i kinimanik reh i Baal:
Re' taq i hat cha sik' taq wach i b'ooyax, cha yejaa' taq i hat chi peet ruum re' taq i hat, hat taq k'ih chawiib', xa re' la' ma' nee ta taq inaqop ruq'aq'al i hat. Chi riij i re' nee taq inapahqaaj reh aadios chi nee ruqop ruq'aq'al taq aamayiij, inki.
26Eh re' keh xkichop wo' chaloq i b'ooyax xye'arik keh, xkiyejaa' wo' hoq. Eh xkipahqaaj i koq reh i Baal re' ki dios chi naa ruqopom i kimayiij xkitoq'aa' wahq'eq ko xi ponik kab'lajora i q'iij, xakipisk'anik chik pankooq chi junsuut i artaal xkiyejaa' kow xkiq'or chi je' wili: Baal qadios chaqop ruq'aq'al i qamayiij, inki taqe. Xa re' la' xama' xi ib'irjik ta wo' hoq.27Eh noq xponik kab'lajora, re' Elías xuse'laaj taqe je' wili xuq'or keh: Kow taq cha k'er aachii' chi q'orob'jiik ruum re' taq aadios lahtz' naa wach, xooj naa rub'an rub'eeh, xooj naa panb'iyajo, suq naa ruwiriik koruman chi naa taq awuksam, inki keh.
28Eh re' keh q'e' chik kow inkik'er kichii' chi tiij xkiyok' wach i kiti'jolal ruuk' kuchilo, ruuk' q'as ju' ch'ihch' je' rukab' i okrinaq taqe chub'anariik korehtaal inkich'ulej kiib' chik'ik'.29Noq xponik kab'lajora i q'iij ma' xkikanaa' taj ruk'erariik kichii', xa chayeew chik inki a'n korehtaal xi ponik chupaam i ru orahiil ruq'ahtesjiik i mayiij, xa re' la' xama' xye'arik ta wo' keh i xkipahqaaj, eh xama' xi ib'irjik ta wo'-oq.30Xchalik i Elías je' wili i xuq'or keh chu'nchel i tinamit: Kim taq wuuk' ayu', inki.
Eh re' taqe tinamit xiooj wo' hoq aha' i wilik wii' i reh. Re' taqe re' xi okik chi ruyejeb'jiik i ru artaal i QaJaaw Dios yojinaq naq.
31Eh re' Elías xuchop chaloq i kab'laj chi ab'aj re' re' i rehtaliil i kab'laj ch'uq chi riih rumaam Jacob. Re' i xq'orarik keh ruum i QaJaaw Dios chi Israel chik i naa kib'ihnaam.32Ruuk' taqe i ab'aj re' re' xuyejaa' jinaj i ru artaal i QaJaaw Dios, eh xuk'ot reje jinaj i rooq' ha' manlik naq neenujik juninaq-oq nimaq lemeta inaq'wach i trigo chupaam.33Eh xutus i sii' chinaah i artaal xuwetz'eb'eej i ruti'jolal i b'ooyax xuyeew chinaah i sii'.34Chi riij i re' je' wili i xuq'or keh i tinamit:
Chaham taq kijib'-oq ikom i ha' nee taq inajalk'iij chinaah i mayiij, chinaah i sii'.
Eh xuq'or keh chi oxpech naakijalk'iim i ha' chinaah, eh oxpech wo' xkian.
35Re' i ha' xb'ehik rooq chi junsuut i artaal, eh xnujik wo' hoq i ha' chupaam i rooq' ha' xkik'ot.
36Eh noq xponik i ru orahiil i ruq'ahteesjiik i mayiij re' Elías jalal ruq'oral i Dios xujil i koq riib' ruuk' i artaal je' wili xuq'or parutiij: QaJaaw Dios ruDios Abraham, ruDios Isaac, ruDios Israel, yu'naak cha k'uhtaaj cha wajaawriik chi re' hat i k'achlik Dios ayu' Israel chi re' hin, awaj kamanoom, re' i k'ahchi' kiin wili re' hat xataaq'anik weh chub'anariik.37QaJaaw Dios kinab'iraj tii chaloq chaqop ruq'aq'al weh i numayiij reh chi neenkikoj rehtaal i tinamit wili chi re' hat i k'achlik Dios. Eh chi k'ahchi' wo' chik ayuq'eem awuuk' i kánima, inki.
38Eh re' i QaJaaw Dios xutaq'aaj wo' chaloq i q'aaq' pan taxaaj. Xqop ruq'aq'al i mayiij, xkuxik ruk'atam haa' i sii' je' wo' taqe i ab'aj, je' wo' hoq i pooq. Eh xkuxik wo' ruk'ahtiik i haa' nujinaq chupaam i rooq ha' chi junsuut i artaal.39Noq xkilow chi je' re' i tinamit xkixuk'aa' kiib' korehtaal xkireq wach i ak'al ruuk' i yejal kiwach, eh je' wili xkiq'or: Re' QaJaaw Dios korik chi k'achlik, re' QaJaaw Dios korik chi k'achlik, inki taqe.
40Re' Elías jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or keh i tinamit:
Chachop taq i kinimanik reh i Baal reh chi ma' awach taj i neerumol chi elik, inki. Eh re' keh xkichop wo' hoq. Xuk'am taqe reje i Elías chi chii' i ha' Cisón, eh ar xuyok'k'ib'eej i kalaq. Re' i Elías xupahqaaj parutiij chi naa rub'anam i jab'
41Re' Elías je' wili i xuq'or reh i reey Acab:
Hiy cha a'n awa' ahaa' ruum k'ahchi' chik rib'irjiik i choqik i rub'an i runimaal jab' chalik reh, inki.
42Re' Acab xooj wo' rub'an ruwa' ruhaa'. Eh re' Elías xjohtik johtoq chinaah i yuuq' Carmelo ar xutzunaa' riib', eh xuk'utzaa' qohoq i naah chi xilak i nah ch'ehk.43Eh je' wili i xuq'or reh i rumoso:
Hiy ti tz'ehtanoq reje chinaah i palaw, inki.
Re' i rumoso xtz'ehtanik reje je' wili i xuq'or:
Ma' xta xwilow reje wach, inki.
Eh re' Elías je' wo' chik wili i xuq'or:
Wuquub' pech naa atz'ehtaniik reje ar, inki reh.
44Eh paruwuuq pech je' wili i xq'orarik reh ruum i rumoso:
Jinaj i k'isa suutz' xwilow reje wach elik i rub'an cho pan palaw, je' ruwii' q'ab'iis:
Noq xrib'iraj chi je' re' Elías je' wili xuq'or ree rumoso:
Hiy cha q'or reh i reey Acab chi chuyejaa' rukareta ohoq parupaat ruum wi chalik i runimaal jab' ma' nee ta chik i rub'an ojik, inki.
45Re' Acab xjohtik reje chupaam i rukareta xooj chupaam i tinamit Jezreel, eh manlik xchalik ruq'eq'umriik paam i taxaaj ruum i suutz' xchalik i kowlaj teew, eh xub'an i runimaal jab'.46Eh re' Elías reh xye'arik rukowiil ruum i QaJaaw Dios xub'ak' reje chi kow i ruso' panyejaal, xooj rajimam riib' chupaam i tinamit Jezreel, eh peet xponik chuwach i reey Acab.
Re' Elías jalal ruq'oral i Dios xooj chi elik Horeb.
1Re' i reey Acab xuk'utjaaj ree i Jezabel i rehk'een, chu'nchel i xub'an i Elías, eh nik' wach noq xkuxik taqe ruyok'om kalaq i kinimanik reh i Baal.2Eh re' i Jezabel jinaj i aj taqareel xutaq'aaj chuq'orariik reh i Elías chi je' wili: Re' hin i ruk'ul chi nee kinkikansaj taqe nudios wila' je' yu' i iqal majaa' tinukansaj i hat chi je' rukab' kikanteesjiik xa a'n taqe i kinimanik reh i Baal, inki reje reh.
3Eh re' Elías noq xrilow chi panyohb'aal wilik i ruk'achariik xooj ruko'leej riib' Beerseba wilik paruyuq'ul i Judá, ar xukanaa' i rumoso.4Eh re' reh xooj, jinaj q'iij xb'ehik reje panchiq yuuq', eh xponik rureq i juniwal i chee' enebro i b'ih, xutzunaa' riib' chi hi'lik chi ri'sil xa rootwaaj chik kimik je' wili i xuq'or: QaJaaw Dios manlik i ti' xnuk'ul chawesaj i nuk'achariik, ma' kota re' hin naa nukimiik, xikimik wo' taqe reje i numaam wati't, inki.
5Re' Elías xiyok'aa' riib' chi ri'sil i enebro xqajik i ruwiriik. Eh jinaj i ruánjel i QaJaaw xtz'a'inik i koq reh je' wili xq'orarik reh: Wukteen johtoq cha a'n awa' ahaa', i nuchjik.
6Re' reh xrik'raaj riib' i rilow jinaj i ma' kow ta laj kaxlanwi'k wilik i koq panaah re' ruuk' i xab'ahooj wach q'aaq', eh jinaj xaro i ruhaa'. Noq rub'anam chik ruwa' ruhaa' xqajik wo' chik chi wirik.7Eh xk'ulik wo' chik iloq ruka'peech i ruánjel i QaJaaw xutz'aa'j wo' chik i koq i Elías je' wili i xuq'or reh: Wukteen cha a'n awa' ahaa' ruum konajt i b'ehik naa a'nam, inki.
8Re' Elías xwuktik johtoq xub'an ruwa' ruhaa'. Eh noq ye'ooj chik rukowiil ruum i wi'k ha' re' re' ka'winaq q'iij, ka'winaq aq'ab' xb'ehik reje. Korehtaal xponik chinaah i yuuq' Horeb re' inlooq'jik wii' i Dios.9Noq xponik ar xokik i koq chupaam i jinaj jul, ar xrik'saj i jinaj aq'ab'. Eh ar xq'orob'jik cho ruum i QaJaaw Dios chi je' wili:
Chib'ih jariik i na a'n ayu' Elías, i nuchjik.
10Re' Elías je' wili i ruchaq'weesjiik xub'an:
QaJaaw Dios nim awajaawriik re' hin q'e' ti' tiwik'raaj ruum re' taqe i wuch aj Israel ma' xkian taj ayejaam wach kuuk'. Eh xkiyojib'eej taqe aa artaal, eh xkuxik kikansam ruuk' q'aslaj ch'ihch' taqe jalal aq'oral ach wo' re' hin xin kahnik, eh kinkaaj wo' kiin kikansam i hin, inki.
11Eh re' i QaJaaw je' wili xuq'or reh:
Eleen cho chi riij i jul wilkaat wii', chapab'aa' reje awiib' chinaah i yuuq' chi nuwach, inki.
Chupaam i jumehq' re' re' xik'ik i QaJaaw, eh xik'ik jinaj i runimaal teew xutarib'eej taqe yuuq', xupaxej taqe ab'aj chuwach i QaJaaw. Xa re' la' re' i QaJaaw Dios ma' xta naq chupaam i teew re' re'. Eh xik'ik wo' hoq jinaj i runimaal yihk, xa re' la' re' QaJaaw Dios ma' xta naq chupaam i yihk re' re'.
12Eh noq ik'inaq chik i yihk xik'ik i jinaj i q'aaq'. Xa re' la' chupaam i q'aaq' re' re' ma' xta naq i QaJaaw Dios. Noq ik'inaq chik i q'aaq' x-ib'irjik jinaj i ma' q'e' ta kowlaj choqik.13Noq xrib'iraj i Elías xub'ur i wach ruuk' itz'ihy, xelik cho panjul xupab'aa' riib' chi chii' i jul, eh je' wili i xq'orarik reh:
¿Chib'ih i na a'n ayu' Elías? i nuchjik.
14Re' Elías je' wili i xuq'or:
QaJaaw Dios nim awajaawriik, re' hin q'e' ti' tiwik'raaj ruum re' taqe i wuch aj Israel ma' xkian taj ayejaam wach kuuk'. Eh xkiyojib'eej taqe aa artaal, xk'uxik kikansam taqe jalal aq'oral ruuk' q'aslaj ch'ihch', ach wo' re' hin xin kahnik, eh kinkaaj wo' kiin kikansam i hin, inki.
15Re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Elías:
Tisutinoq wo' chik reje chupaam i b'eeh xat chalik wii', hiy reje panchiq yuuq' wilik ar Damasco. Noq nee ti ponik nenajalk'iij i aseite wach naah i Hazael neena pab'aa' chi kireey i aj Siria.
16Eh nee wo' najalk'iij aseite wach naah i Jehú rak'uun i Nimsi neenapab'aa' chi kireey i aj Israel. Eh je' wo' re' i neena a'n reh i Eliseo rak'uun i Safat wilik ar Abel-mehola, neenapab'aa' chijalal nuq'oral chi ajilow i hat.17Chi je' re' nik' k'ihaal i aj Israel ma' nee ta kikanteesjiik ruuk' q'aslaj ch'ihch' ruum Hazael, re' i Jehú neenkansanik keh, nik' k'ihaal i ma' nee ta kikanteesjiik ruum i Jehú, re' i Eliseo neenkansanik keh.18Eh ma' naa ta nuye'em q'ab' chi naa kikanteesjiik taqe i wuquub' miil chi aj Israel i ma' xkixuk'aa' ta kiib' chi kilooq'jiik i Baal, eh ma' xkitz'ub' ta ruuk' kichii', inki Dios. Re' noq xyuq'ub'jik i Eliseo
19Eh re' Elías xelik wo' reje ar, xooj reje, eh xponik rureq i Eliseo rak'uun i Safat chi k'otooj paam ak'al i rub'an ruuk' i kab'laj k'uhl chi b'ooyax. Eh re' tz'apaab' wach k'uhl re' reh ink'amwik reje reh, eh re' Elías xresaj i ruso' xa rutak'aa' chi riij xukoj chi riij i Eliseo.20Eh re' Eliseo xukanaa' taqe kahnoq i b'ooyax xooj rajimam riib' chi riij i Elías, je' wili xuq'or reh:
Chayeew pee q'ab' weh chi nee taqe nooj nutz'ub' i nutuut wajaaw ch'aqb'al wiib' kuuk', chi riij i re' nee kinooj chawiij, inki.
Ma' xta reet chi netiooj xa re' la' mansahchik panak'ux chib'ih i xnub'an aweh, inki Elías.
21Eh re' Eliseo xukanaa' kahnoq i Elías xooj ruk'am i junk'uhl i b'ooyax xupoch', eh ruuk' i chee' inokik rij kinaah i b'oyax, xuchaq'saj i kitib'kal. Eh re' Eliseo xuyeew keh i tinamit chi k'uxarik, chi riij i re' xooj chi riij i Elías, eh xokik chi kamanik ruuk'. Re' reey Acab xub'an keh i aj Sirio
1Re' i Ben-adad i kireey i aj Siria xumol kiwach chu'nchel i ru soldado. Eh xumol wo' kiwach i kab'laj ru ka'winaq chi reey kuch'ihil taqe i kikawayu, i kikareta, xiooj chi q'aq'inik kuuk' aj Samaria xkikotej riij, xkian reh.2Re' Ben-adad xutaq'aaj taqe i raj taqareel pan tinamit chi q'orob'jiik i Acab kireey i aj Israel je' wili i xkiq'or reh.3Re' Ben-adad je' wili i xuq'or cho chawiij. Re' aa plata, aa oro re' taqe i awixoqil taqe awak'uun awixq'uun q'e' holohaq naa taqe aye'em weh, inki cha weh, inki taqe.
4Eh re' Acab kireey i aj Israel je' wili i xuq'or: ma' xta reet qajaaw reey neerub'an je' rukab' i xaq'or chaloq, nee kinkahnik cha weh i hin, je' wo' chu'nchel i chib'ih weh, inki.
5Re' Ben-adad wilik wo' chik iraaj taqareel xutaq'aaj reje ruuk' i Acab je' wili xkiq'or reh: Re' Ben-adad je' wili i xuq'or cho chawiij: Re' hin xnutaq'aaj chik ruq'orariik aweh chi re' aa plata re' aa oro, taqe awixoqil, taqe awak'uun awixq'uun naa taqe aye'em weh.6Eh je' yu' i iqal naa wo' chik nutaq'aam taqe awuuk' i kikamanik wuuk' naakisik'im paam apaat i hat je' wo' hoq i kipaat i kikamanik awuuk'. Re' taqe chib'ih jariik q'e' holohaq naa kireqem naa kik'amam chaloq, inki.
7Eh re' Acab kireey i aj Israel xutaq'aaj kik'amariik taqe i k'amal b'eeh chupaam i tinamit, je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat inakoj taq rehtaal chi re' i Ben-adad xa nujot'ariik iraaj. Eh re' hin xnuk'ulaa' wo' naq reh chi naa nuye'em reh i nu plata, i nu oro, taqe wixoqil, taqe wak'uun i wixq'uun, inki.
8Eh re' taqe i k'amal kib'eeh, kuch'ihil chu'nchel i tinamit je' wili xkiq'or reh Acab:
Manimaj reh chib'ih i ruq'or, eh maayeew reh chib'ih i ru pahq'aaj aweh, inki taqe.
9Re' reey Acab je' wili i xuq'or keh i raj taqareel i Ben-adad: Chaq'or taq ponoq reh i Ben-adad chi re' i xutaq'aaj cho rupahqaljiik weh pampeet neenuyeew reh. Eh re' i rupahqaaj weh yu'naak ma' nee ta nuyeew reh, inki.
Eh re' taqe aj taqareel xponik wo' kiq'or i xq'orarik reje keh.
10Noq xrib'iraj chi je' re' i Ben-adad je' wili i xutaq'aaj reje ruq'orariik reh i Acab: Re' hin i ruk'ul chi nee kinkikansaj taqe i nudios, wila' ma' xnusach taq awach. Ruum re' i ye'aab' Samaria ma' naa ta rumanlojiik chi kiye'aab' i ruk'ihaal nu soldado naa nuk'amam reje chi wiij, inki.
11Eh re' i Acab i kireey i aj Israel je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i Ben-adad: Maaq'or peet chi naa asacham wach i nutinamiit, noq komajaa' ta naa an, inki.
12Noq xrib'iraj i Ben-adad noq uk'ik i rub'an chupaam i ru-itz'ihy naah paat, ruch'ihil taqe i reey wilkeeb' chi riij je' wili xuq'or keh i kikamanik ruuk': Chayejaa' taq awiib' reh chi nee taq tiooj q'aq'ineel pantinamiit Samaria, inki. Re' keh xkiyejaa' wo' kiib' chi ojik.
13Eh jinaj i jalal ruq'oral i Dios xuk'uhtaaj riib' chuwach i reey Acab je' wili i xuq'or: Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or:
Atoob' ta re' hat inawilow chi re' taqe i aj ixowaal re' re' yohb'aal wach kik'ihaal re' hin yu'naak naa ruq'asam taqe panaq'ab', reh chi nee nanaab'eej chi re' hin i k'achlik Dios, inki.
14Re' Acab je' wili xuq'or:
¿Awach aj pan q'ab' naa ruq'asam taqe i aj ixowaal re' re'? inki. Re' jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
Re' QaJaaw Dios xuq'or chi pan kiq'ab' taqe i k'ijolaq intoob'inik keh taqe i kib'anik i taaq'anik chupaam i ju'jun chi tinamit, inki.
Re' reey Acab je' wili xuq'or: Awach naa rutik'aniik i q'aq'inik, inki.
Re' hat naa aatoq'aniik reh, inki.
15Re' Acab xutaq'aaj kik'amariik i soldado kok'ijool i kitoob'inik keh i kib'anik taaq'anik chupaam taqe i tinamit xrajlaaj kiib' siento ruuk' kab'laj ru ka'winaq chi kiib', eh xumol wo' kiwach i soldado wilkeeb' Israel xrajlaaj taqe wuquub' miil chi kiib'.16Eh noq xponik kab'lajora i q'iij re' taqe re' xkitoq'aa' q'aq'inik, re' noq re' i Ben-adad k'ahchi' chi xohk'rik paru-itz'ihy naah paat ruch'ihil taqe i kab'laj ru ka'winaq chi reey i xkian jinaj wach kik'ux ruuk.17Re' taqe xi okik i koq chi peet b'eeh re' taqe i k'ijool intoob'inik keh i kib'anik i taaq'anik chupaam i ju'jun chi tinamit. Noq xkilow taqe i rukojom chi cha'jinik i Ben-adad chi xiooj k'oloq, jumehq'iil xooj kiq'or reh i Ben-adad chi wilik taqe winaq xi chalik Samaria.18Re' i Ben-adad je' wili i xuq'or: Atoob' ta suq kiil k'uxliis inkik'am chaloq, atoob' ta chi q'aq'inik xi chalik cha chop taq weh chi k'achlik kiwach, inki.
19Re' taqe i k'ijool xiooj chi peet b'eeh intoob'inik keh i kib'anik taaq'anik chupaam i ju'jun chi tinamit, xam reje chikiij taqe i soldado aj Israel.20Eh re' i ju'jun chi soldado re' re' ju'jun i aj ixowaal xkikansaj re' ruuk' taqe i aj Siria. Re' taqe i aj Siria xkimol chi elik, xi ajimjik reje kuum i aj Israel, xa re' la' re' Ben-adad kireey i aj Siria xumol chi elik rij kawáyu, ruch'ihil taqe kiib' ixib' i soldado xiooj chi riij i kawáyu.21Re' i Acab i kireey i aj Israel xelik reje xub'an keh i soldado xiooj chi riij i kawáyu xkehchaaj i kikawayu, je' wo' hoq i kikareta reh q'aq'inik, yohb'aal wach taqe i aj Siria xukansaj.22Eh re' jalal ruq'oral i Dios xooj wo' chik k'oloq ruuk' i Acab kireey i aj Israel je' wili xuq'or reh:
Tisutinoq wo' chik reje panatinamiit cha tijej taqe chi korik a soldado ruum je' yu' pan jinaj haab' naa wo' chik ruchaliik chi q'aq'inik awuuk' i kireey i aj Siria, inki.
23Re' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' i reey Ben-adad je' wili xkiq'or:
Re' taqe ki dios i aj Israel wilik rajaawriik chinaah taqe i yuuq', ruum aj re' xkian qeh. Eh wila' xooj qa'an i q'aq'inik kuuk' wach k'ixkaab' xti korik inqaq'or chi re' chik i hoj nee qohb'anik keh.
24Xa re' la' chib'ih i naa a'nam i hat yu'naak re' chi naa awesam taqe i kab'laj chi reey, xakoj taqe chi k'amal kib'eeh i soldado. Tokoom i nee nakoj chi kijilow re' ruuk' taqe i aj q'aq'ineel chi korik.25Nee wo' chik inamol kiwach i soldado je' kik'ihaal i xb'aan keh. Eh je' wo' k'ihaal taqe kawáyu, je' wo' k'ihaal i kikareta. Chi je' re' nenooj qak'ulb'ilej taqe i ki soldado i aj Israel wach k'ixkaab' konee aj inawil re' wii ma' neen qa'an keh, inki taqe.
Eh re' reey Ben-adad xub'an wo' hoq i xq'orarik reh.
26Eh jinaj-oq chik haab'rik'iiki re', re' Ben-adad xtohq'ik rajlaam taqe i ki soldado i aj Siria, xuk'am taqe reje Afec reh chi xiooj aj q'aq'ineel kuuk' i ki soldado i aj Israel.27Re' i ki soldado i aj Israel xi ajaljik wo' hoq xkik'am i chib'ih ke, eh xooj kik'ul taqe i aj Siria. Re' taqe aj Israel xooj kiyejaa' kiye'aab' chi k'ulwaach i wilkeeb' wii' i aj Siria. Re' taqe i ki soldado i aj Israel xa je' kik'ihaal ka'ch'uq chi kaprax. Eh re' i ki soldado i aj Siria xiik' naah kik'ihaal kinujisaj wach i k'ixkaab'.
28Eh xponik wo' chik i jalal ruq'oral i Dios ruuk' i Acab kireey i aj Israel je' wili i xuq'or reh:
Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Re' taqe i aj Siria i xkiq'or chi xa re' wo' hoq nah taq yuuq' wilik wajaawriik, eh chi ma' xta wajaawriik wataq k'ixkaab'. Ruum i xkiq'or re' re' naa nuq'asam panaq'ab' chu'nchel i ruk'ihaal chi aj Siria re' re', reh chi re' hat neenanab'eej chi re' hin i k'achlik Dios.
29Eh wuq'uub' q'iij xi wihik pan kiye'aab' ar i aj Israel chi k'ulwaach taqe kuuk' i aj Siria. Paruwuuq q'iij xkitoq'aa' q'aq'inik i aj Israel xa chuwach i jinaj q'iij xkikansaj i jinaj siento miil chi ki soldado i aj Siria re' ruuk' i xa chi koq kib'ehik.30Re' taqe i ma' xikimik taj xkimol chi elik xiooj pan tinamit Afec, xa re' la' re' tz'aq kotimaj wii' riij i tinamit q'ehb'ik chikinaah, eh wuquub' ru ka'winaq miil chi ki soldado i aj Siria. Eh re' reey Ben-adad xumol chi elik xponik pan tinamit xa aha' ta chik ma' rukeb'aa' riib' chupaam taqe i paat.
31Re' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' je' wili xkiq'or: Re' hoj qib'iram rib'iral chi re' taqe i kireey i aj Israel wilik ketelinik wachiis kuuk'. Re' hoj qab'ak' i qak'ahaam chi qalaq qakoj i q'as wach itz'ihy chiqiij. Eh nee qohooj ruuk' i Acab neenqapahqaaj qakuyb'al reh, ma' nee ta oon naq inche qoh rukansaj, inki taqe.
32Eh xkikoj wo' reje i k'ahaam chi kalaq je' wo' hoq i q'as wach itz'ihy chikiij, xiooj ruuk' i Acab kireey i aj Israel je' wili i xkiq'or reh:
Qajaaw reey, re' Ben-adad i qareey xuq'or chaloq chi nee ta tii ruko'leej riij i nuk'achariik, inki taqe. Re' Acab je' wili i xuq'or:
¿Mi kok'achlik wo' re' taq aareey? Chi wee hin je' jinaj wasb'ees noq wilik, inki.
33Re' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' i Ben-adad xsuuqb'ik kik'ux noq xkib'iraj chi je' re', eh jumehq'iil xkiq'or reh chi je' wili:
Re' aawas noq wilik inaq'or k'achlik, inki taqe.
Chak'am taq cho weh re' inki noq chaq'wik i Acab.
Re' i reey Ben-adad xooj wo' hoq, noq xponik, re' Acab, xuk'am reje parukareta.
34Re' Ben-adad je' wili i xuq'or reh i Acab:
Re' hin nee wo' chik i nuq'asaj aweh jarseht i tinamit ruq'uchum i wajaaw reh aawajaaw i hat. Eh neenayejaa' ak'aayb'aal ar Damasco, je' rukab' i xuyejaa' Samaria i wajaaw i hin, inki. Re' i Acab je' wili i chaq'wik xub'an:
Re' hin i nuq'or aweh chi nee tiooj ruum i xayejaa' wach wuuk' re' re', inki.
Re' Acab wilik i xkiyejaa' wach ruuk' i Ben-adad xutaq'aaj reje ma' xta xruchej.
35Eh jinaj keh i jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or reh i ruch jalal ruq'oral i Dios re' QaJaaw Dios xuq'or:
Chi naa kiin ayok'om ruuk' ach'ihch', inki.
Re' ruch'ihil ma' xraaj ta rub'anam.
36Re' jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or:
Ruum chi ma' xanimaj taj i xuq'or i Dios jinaj i kaq b'ahlam naa ruk'uxwiik aweh noq nee ti elik reje wuuk', inki.
Noq xelik reje i jinaj ruuk' i ruchjalaal ruq'oral i Dios xuk'ul jinaj i kaq b'ahlam pamb'eeh xkanteesjik ruum.
37Eh re' i jalal ruq'oral i Dios xooj wo' chik ruuk' i winaq jinaj je' wili i xuq'or reh:
Kinayok' ruuk' ach'ihch', inki.
Re' winaq xusak', eh xuyok' i jalal ruq'oral i Dios.
38Eh re' i jalal ruq'oral i Dios xub'ak' reje i naq wach ruuk' jinaj i itz'ihy reh chi ma' xnaab'jik ta wach xooj rupab'aa' riib' chi b'eeh chi ruyub'jiik i Acab kireey i aj Israel.39Noq xik'ik ponoq ar i Acab kireey i aj Israel re' jalal ruq'oral i Dios kow xuq'or chi je' wili:
Re' hin, hin awaj kamanoom xinooj chi peet b'eeh chikiwach i aj q'aq'ineel. Eh jinaj i soldado xuk'am cho weh jinaj i winaq je' wili i xuq'or weh: Chacha'jeej weh chi korik wila' xelik chawach neenatoj riij ruuk' ak'achariik, oon neenatoj riij ruuk' i ho'lajuuj libra rahliil chi plata, inki weh.
40Eh noq re' hin k'ul inooj i nukapeb'aal xumol chi elik i winaq ma' kota chik xqilow wach, inki jalal ruq'oral i Dios. Re' i reey je' wili i xuq'or:
Re' wo' hat xat q'orik chi naa aye'ariik chutojariik amahk, eh je' wo' re' rutojariik riij naa a'nam, inki.
41Eh re' i jalal ruq'oral i Dios jumehq'iil xresaj itz'ihy rub'ak'am wii' inaq'wach. Eh re' i reey xukoj rehtaal chi re' reh jinaj keh i jalal ruq'oral i Dios.42Re' i jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or reh i reey Acab:
Re' i QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Ruum chi re' hat ma' xakansaj taj i winaq nuq'orom naq i hin chi naa rukanteesjiik re' hat naa akanteesjiik chi jilow. Eh re' aatinamiit i hat naa rusahchiik wach chi jilow i rutinamiit i reh, inki.
43Noq xrib'iraj chi je' re' i kireey i aj Israel xooj pan tinamit Samaria, chi ntz'irik wach chi kaqrinaq xumin i koq riib' chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik. Re' reey Acab xuk'ax wach i ru-uuva i Nabot
1Eh xwihik jinaj i winaq Nabot i rub'ihnaal aj Jezreel, rutikim junseht i ru-uuva ma' najt ta ruuk' i paat i rub'an wii' i taaq'anik i Acab wilik chi reyil Samaria.2Eh re' i reey Acab je' wili i xuq'or reh i Nabot:
Chayeew weh i ye'aab' reh aa-uuva, reh chi neenutik chib'ih weh ar, ruum ma' naj ta wilik ruuk' i nupaat i nub'an wii' taaq'anik, q'e' chik chihooj i ye'aab' neenuyeew aweh chi jilow, wila' inawaaj nee wo' nutoj aweh chi tumiin, inki.
3Re' Nabot je' wili i xuq'or reh i Acab:
Ma' ta naq nee ruyeew q'ab' weh i Dios chi neenuk'ayej aweh i nuye'aab' wili ruum xa re' wo' taqe i numaam wati't xikananiik kahnoq weh, inki.
4Re' reey Acab intz'irik wach, eh kaqrinaq noq xooj chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik ruum i xq'orarik reh ruum i Nabot chi ma' naa ta ruye'ariik reh i ye'aab' re' re' xkanab'jik kahnoq reh ruum i rumaam rati't. Eh xooj ruyok'aa' riib' xusutej i koq i wach, wach tz'aq ma' kota chik xraaj ruwa'.5Xrilow chi je' re' i Jezabel i rehk'een xooj i koq ruuk' xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq q'e' intz'irik awach ma' nawaaj ta awa'? inki.
6Re' reey Acab je' wili i chaq'wik xub'an:
Re' hin intz'irik nuwach ruum xnupahqaaj naq reh i ruye'aab' i Nabot aj Jezreel, eh ma' xuyeew ta weh, inki.
7Eh re' i Jezabel i rehk'een je' wili i xuq'or:
Ayu' Israel re' hat reey tib'anik taaq'anik, wukteen ma' intib'ik ak'ux cha a'n awa' re' hin neenusik' chi riij chib'ih i neena a'n noq neenawehchaaj i ye'aab' ru-uuva i Nabot, inki.
8Re' Jezabel xutz'ihb'aaj reje jinaj i huuj parub'ihnaal i rub'ahiil xukoj reje i rehtaliil i rulopq'aaq' i reey chuwach, eh xutaq'aaj reje keh taqe k'amal b'eeh chi kixilak taqe i rutinamiit i Nabot.9Eh chupaam taqe i huuj je' wili xutz'ihb'aaj reje: Re' taq i hat chawesaj taq ruq'orkiil chi kikuy kiwa' i tinamit, eh chatzunaa' taq i Nabot chikiwach.10Nee taq inak'am chaloq kiib'-oq i winaq i yiib' wach kina'ojb'al chuwach i Nabot nee ti chik inkiq'or chi re' reh xub'aj i Dios, eh chi xub'aj i reey, eh nee taq i nak'am reje i Nabot chi riij i tinamit ar taq neenak'utib'eej chi ab'aj reh i rukanteesjiik, inki reje.
11Eh re' taqe i k'amal b'eeh i kitaaq'anik chi kixilak i rutinamiit i Nabot xkian wo' taqe i xutz'ihb'aaj reje i Jezabel.12Xkesaj wo' ruq'orkiil chi naa kikuyum kiwa' i tinamit, eh xkitzunaa' kiib' chuwach i Nabot.13Eh xi chalik wo' hoq i kiib' chi winaq yiib' wach kina'ojb'al xkitzunaa' i koq kiib' chuwach i Nabot. Eh xkikoj ru mahk kiq'or chuwach i tinamit chi re' i Nabot xub'aj i Dios, chi xub'aj i reey. Ruum i re' xkik'am reje kochiriij i tinamit i Nabot, ar xkikutib'eej chi ab'aj reh i rukanteesjiik.14Chi riij i re' xkitaq'aaj ruq'orariik reh i Jezabel chi xkikutib'eej chi ab'aj i Nabot, eh chi xkimik ruum i re'.
15Eh noq xrib'iraj rib'iral i rukimiik i Nabot i Jezabel je' wili xuq'or reh i Acab i rub'ahiil:
Yu'naak neerub'an chi neenooj achop nah chi aweh i ye'aab' rutikim wii' ru-uuva i Nabot re' i ma' raaj ta ruk'ayem aweh. Ruum re' Nabot ma' k'achlik ta chik xkikansaj chik, inki.
16Noq xrib'iraj rib'iral i reey Acab chi xkimik chik i Nabot jumehq'iil xooj ruchop naah i ye'aab' rutikim wii' ru-uuva i Nabot.17Re' i QaJaaw Dios xuq'oreej chee Elías i jalalruq'oral i reh Tisbe i rutinamiit je' wili xuq'or reh:18Yu'naak i hat hiy ruuk' i Acab kireey i aj Israel re' i patim ar Samaria. Chupaam i junk'aam wili ar wilik, chupaam i ye'aab' rutikim wii' ru-uuva i Nabot, re' i xooj ruchop naah chi reh.19Eh je' wili i neenaq'or reh: Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or chawiij ruum chi xakansaj i Nabot xaq'uch i ruye'aab' chupaam i ye'aab' xkireq' wii' i tz'i' i rukik'eel i reh chupaam wo' i ye'aab' re' re' naakireq'em i tz'i' akik'eel i hat, tiko'q reh, inki.
20Re' reey Acab je' wili ruchaq'weesjiik i Elías xub'an:
¿Mi nawixow nuwach re' hat? Mi xinareq chub'aan i yiib' wach na'ojb'al, inki. Eh re' Elías je' wili i chaq'wik xub'an:
Korik chi xat nureq chi rub'aan i yiib' wach na'ojb'al.
21Je' aj re' noq re' i QaJaaw Dios je' wili i ruq'or chawiij naa nuye'em i ti' k'axik cha naah. Eh naa rukuxiik nusacham wach awiih aamaam. Eh ma' jino'q chik i winaq re' ruuk' i awach aweh i hat naa nukanaam, chi je' taqe patroon, chi je' taqe wilkeeb' chi mosojik.22Re' hin naa nusacham kiwach awach aweh je' rukab' i xnub'an keh i awach reh i Jeroboam rak'uun i Nabat. Je' rukab' i xnub'an keh i awach reh i Baasa rak'uun i Ahías, ruum xajosaj wach i nujosq'iil noq ma' xinanimaj taj, eh xamin taqe pamahk i aj Israel, inki, Dios.23Eh chi riij i Jezabel awehk'een je' wili i xuq'or i QaJaaw Dios: Re' Jezabel re' taqe i tz'i' naa ruk'uxwiik reh i wilik wii' i tz'aq kotimaj wii' riij i ye'aab' Jezreel.24Re' taqe i rak'uun rixq'uun naakikimiik pan tinamit re' taqe i tz'i' naa ruk'uxwiik keh. Eh re' taqe naa kikimiik pantaq ab'iix re' taqe k'uch naa ruk'uxwiik keh, inki.
25Eh ma' awach ta chik jino'q xb'anik reh i xub'an i reey Acab. Xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, ruum xminarik chupaam ruum i Jezabel i rehk'een.26Eh xti q'e' wo' chik yiib' wach i xub'an i reey Acab ruum xuloq'ej taqe i tiyoox je' rukab' i xkian i aj amorreo. Re' taqe i xi ehteesjik reje ruum i QaJaaw Dios pan kitinamiit i aj Israel.
27Noq xrib'iraj i Acab taqe i xuq'or i Dios xuweq i ruso' chi riij, eh xukoj i q'as wach itz'ihy chi riij xwirik ruuk' i ruso' re' re' xukuy ruwa', xan tz'irik chik wach noq imb'ehik pamb'eeh.28Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Elías Tisbe i rutinamiit:29¿Mi xawilow i hat chi q'e' xuloch' riib' i Acab chi nuwach? Ruum chi xuloch' riib', re' hin ma' naa ta nuye'em i ti' k'axik chikinaah i rak'uun rixq'uun noq kok'achlik i reh. Kore' naa nuye'em i ti' k'axik chikinaah i rak'uun rixq'uun noq re' chik i rak'uun wilik chi reyil, inki. Re' Micaías xuq'or chi naa rub'aan reh i reey Acab (2 Cron 18.1-34)
1Ixib' haab' xik'ik chi re' taqe i aj Israel ma' xkian taj i q'aq'inik chikiwach kuuk' i aj Siria.2Xa re' la' paroox haab' re' i Josafat kireey i aj Judá xooj chi rula'jiik i kireey i aj Israel.3Eh re' i kireey i aj Israel je' wili i xuq'or keh i nimaq wach kikamaj ruuk':
¿Mi aweht'al taq i hat chi re' i tinamit Ramot wilik Galaad qee hoj naq? Eh ¿Chib'ih reet noq ma' qasik' ta chi riij chi nee wo' chik inqaq'uch reh i kireey i aj Siria? inki.
4Eh xupahqaaj reh i Josafat chi je' wili:
¿Mi nee tiooj chi wiij chi q'aq'inik kuuk' i aj Ramot wilik ar Galaad? inki.
Re' i Josafat je' wili i xuq'or:
Re' hin, eh re' taqe nu soldado, re' taqe i aj q'aq'ineel kiooj rij kawáyu nee qohooj cha toob'jiik chi q'aq'inik kuuk', taqe aa soldado.
5Xa re' la' cha pahqaaj pee reh i Dios mi nee raaj i reh chi nee na a'n i je' re', inki.
6Eh re' i Acab i kireey i aj Israel xumol kiwach i jalal ruq'oral i Dios wilkeeb' naakijib'-oq siento chi kiib' xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Mi ma' xta reet chi nee qohooj chi q'aq'inik ar Ramot? inki.
Re' taqe jalal ruq'oral i Dios je' wili xkiq'or:
Ma' xta reet chi nee taq tiooj ruum re' i QaJaaw Dios naa ruq'asam panaq'ab' i tinamit Ramot, inki taqe.
7Xa re' la' re' Josafat xupahqaaj chi je' wili:
¿Mi ma' xta chik jino'q i jalal ruq'oral i Dios ayu' reh chi neenqapahqaaj reh? inki.
8Eh re' kireey i aj Israel je' wili xuq'or reh i Josafat:
Jinaj chik i wilik ayu' chi neenqapahqaaj reh chib'ih i nee ruq'or i Dios, re' i Micaías rak'uun i Imla.
Xa re' la' re' hin inwixow wach ruum ma' junriim ruq'orom weh i holohik xa re' i ma' holohik taj i ruq'or rib'iral weh, inki. Maa q'or i ma' holohik taj chi riij, inki i Josafat.
9Eh re' i kireey i aj Israel xuyuq'eej ruuk' jinaj i nim wach rukamaj ruuk', je' wili xuq'or reh: Chak'am lom chaloq i Micaías rak'uun i Imla.
10Eh re' i kireey i aj Israel ruch'ihil i kireey i aj Judá tzunulkeeb' pan kiye'aab' chi kiju'junaal, panookb'al reh i tinamit Samaria kitiq'aam kiib' ruuk' i kiso'. Chu'nchel i jalal ruq'oral i Dios wilkeeb' i koq chikiwach k'ahchi' kiq'orom chib'ih i naa ruk'ulariik.11Re' i Sedequías rak'uun i Quenaana jalal ruq'oral i Dios xuyejaa' i je' ruk'aa' wakax ruuk' ch'ihch' kow i ruq'or reje chi je' wili: Re' QaJaaw Dios je' wili ruq'or: Ruuk' taqe i uk'aa' wili naa asacham kiwach i aj Siria, inki.
12Eh chu'nchel i jalal ruq'oral i Dios wilkeeb' ar eliik wach i xkiq'or reh i kireey i aj Israel: Hiy q'aq'ineel chupaam i tinamit Ramot wilik ar Galaad, neena a'n reh ruum re' i QaJaaw Dios naa ruq'asam panaq'ab' i tinamit re' re', inki taqe.
13Re' winaq xutaq'aaj reje i reey chi ruk'amariik i Micaias je' wili i xuq'or reh:
Chu'nchel i jalal ruq'oral i Dios xkiq'or chi re' i reey Acab naa reliik korik ruuk' i q'aq'inik. Ruum aj re' i ruk'ul chi je' wo' re' neenaq'or i hat, inki reh.
14Re' i Micaías je' wili i xuq'or:
Re' hin xti korik i nuq'or parub'ihnaal i k'achlik Dios chi xa re' wo' neenuq'or i nee ruq'or weh i QaJaaw Dios, inki.
15Eh noq xk'uloq ruuk' i reey, eh xq'orarik reh chi je' wili:
Micaías ¿Mi ma' xta reet chi nee qohooj chi q'aq'inik Ramot wilik paruyuq'ul i Galaad, oon ma' chih taj? inki.
Eh re' i Micaías je' wili i xuq'or:
Ma' xta reet chi nee taq tiooj ruum re' hat naa aweliik korik ruuk' i q'aq'inik ruum re' i QaJaaw Dios naa ruq'asam panaq'ab' i tinamit re' re', inki.
16Re' reey je' wili i xuq'or:
¿Jarpech naa nuq'orom aweh chi noq naa aq'oriik parub'ihnaal i QaJaaw Dios re' i korik naa aq'orom? inki.
17Re' i Micaías je' wili xuq'or:
Re' hin xwilow chi re' taqe i ki soldado i aj Israel chi kitukem kiib' pantaq rax chee' je' kikab' i tentzun ma' xta cha'jen keh. Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: Re' taqe i soldado wili ma' xta chik cha'jen keh neerub'an chi nee kiooj pankipaat chi suq kik'ux, inki.
18Eh re' reey Acab je' wili i xuq'or reh i reey Josafat:
Re' hin korik i xnuq'or aweh chi re' winaq re' re' ma' junriim ruq'orom weh i holohik, xa re' wo' hoq i ma' holohik taj i ruq'or rib'iral weh, inki.
19Re' Micaías je' wili xuq'or:
Chab'iraj taq, re' hin naa taq nuq'orom aweh chib'ih i xuk'uhtaaj i QaJaaw: Re' hin xwilow chi re' QaJaaw Dios tzunlik paruloq'laj ye'aab' pan taxaaj: Eh chu'nchel i ruánjel pa'alkeeb' i koq chi junsuut, chi je' parusak'aaj, chi je' parutz'eet.
20Re' QaJaaw Dios xupahqaaj keh chi je' wili: ¿Awach nenooj k'amwoq reh i reey Acab reh chi nenooj Ramot wilik ar Galaad reh chi neenkanteesjik? inki. Eh wilik taqe i ánjel xkiq'or jinaj i na'ojb'al, eh wilik taqe i tokoom i xkiq'or.21Eh xwilow chi jinaj i uxlab'al xk'ulik rupab'aa' riib' chuwach i QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Re' hin nee kinooj, panotob'il ti chik nenooj nuk'am inki. Eh ¿Nik' wach rub'aan neena a'n? i nuchjik ruum i QaJaaw.22Re' uxlab'al re' re' je' wili xuq'or: Re' hin neenuq'or keh panuxlab'al chu'nchel ijalal q'orik reh chi neenkichuk reh i q'orik i reey Acab, re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or: ma' xta reet hiy cha a'n ruuk' i Acab, je' rukab' xqaq'or, inki.23Je' aj re' noq yu'naak xuyeew q'ab' reh i uxlab'al re' re' chi naa ruminim taqe chupaam i chukuj q'orik ijalal q'orik. Re' QaJaaw Dios xuq'or chik chi naa ruchaliik i ti' k'axik cha naah, inki Micaías.
24Eh re' i Sedequías rak'uun i Quenaana jalal ruq'oral i Dios xujil i koq riib' ruuk' i Micaías xuyeew i koq chi q'ab'iis i panaq'wach, je' wili xuq'or reh:
¿Mi xelik wuuk' re' hin i Ruxlab'al i Dios reh chi xq'orik awuuk' i hat? inki.
25Re' Micaías je' wili i xuq'or:
Re' hat kore' naa akojom rehtaal mi korik i xnuq'or aweh noq k'ul naa awojiik chi keb'anik awiib' chupaam taqe i paat ruum ayo'jiik, inki.
26Eh re' Acab kireey i aj Israel je' wili xuq'or:
Chachop taq i Micaías chak'am taq reje chuwach i Amón i wilik chi taaq'anik chinaah i tinamit, chak'am wo' taq reje chuwach i Joás re' i wak'uun.
27Eh cha q'or taq keh chi re' hin xinq'orik chi kiyeew pantz'ilom. Eh xa pajooj i ruwa' ruhaa' neenkiyeew korehtaal chik kinsutinik chee hin chi suq nuk'ux, inki.
28Re' i Micaías je' wili i xuq'or:
Wila' xat sutinik cho chi suq ak'ux iraaj ruq'orom chi ma' re' tee Dios xq'orik weh i xnuq'or, inki.
Eh je' wili xuq'or keh i tinamit: Re' taq i hat xab'iraj taq i xnuq'or, inki.
29Re' Acab kireey i aj Israel, ruch'ihil i Josafat kireey i aj Judá xiooj chi q'aq'inik pan tinamit Ramot wilik paruyuq'ul i Galaad.30Eh re' i kireey i aj Israel, je' wili xuq'or reh i Josafat kireey i aj Judá: Re' hin naa nujalam wach i nuso' noq neekinokik chi q'aq'inik. Eh re' hat re' nuso' neenakoj, inki.
Re' Acab i kireey i aj Israel xujal wo' wach i ruso' noq xokik chi q'aq'inik.
31Eh re' i kireey i aj Siria ruq'orom chik keh i kab'laj ru ka'winaq chi kajaaw i soldado i kik'amwik rub'eeh taqe i rukareta chi ma' awach ta chik jino'q i tokoom naa kianam reh, xa re' wo' hoq i Acab i kireey i aj Israel.32Eh noq xkilow wach i Josafat taqe i kajaaw soldado i kik'amwik rub'eeh taqe i kareta xkikapaaj chi re' i kireey i aj Israel, xkikotej riij reh chi naa kianam reh. Eh noq xrilow i reey Josafat chi je' re' xuk'er chii' xupahqaaj chi naa rutoob'jiik.33Eh noq xkilow chi ma' re' taj i Acab kireey i aj Israel ma' xkian ta reh xkikanaa' wo' chik kahnoq.34Eh jinaj keh i ki soldado i aj Siria xukut reje panteew i ru flecha manlik xokik pank'ulb'al riib' i ru nimlaj pulato ch'ihch' i Acab kireey i aj Israel tz'eht xponik reqaroq i reh. Eh re' reh je' wili xuq'or reh imb'esanik reh i rukareta: Chasutej i kareta, re' hin xinkireq chik kimik weh kinawesaj reje panq'aq'inik ayu', inki.
35Eh chayeew i q'aq'inik inki a'n chupaam i q'iij re' re'. Re' i Acab kireey i aj Israel xkipab'aa' parukareta chi kilariik taqe i aj Siria. Xa re' la' re' i rukik'eel i ruhopeel xamb'ehik chik rooq chupaam i rukareta. Eh noq xokik i q'iij xkimik i reey Acab.36Eh noq okik chik i rub'an qohoq i q'iij je' wili i xq'orarik: Re' taqe i soldado naa kojiik pankipaat, pan kitinamiit chi kiju'junaal, inki.37Re' i Acab i kireey i aj Israel xkimik xkik'am reje pan tinamit Samaria, ar xkimuq'aa'.38Eh ar Samaria wilik jinaj i ha' inki a'n wii' kitiin i k'oyoom laj ixoq. Chupaam i ha' re' re' xkitz'aj wach i rukareta i reey Acab, eh re' taqe i tz'i' xi req' wik reh i rukik'eel je' rukab' i xuq'or Dios.
39Re' taqe i ruk'uliil xub'an i reey Acab, i paat i xub'an wii' taaq'anik xuyejaa' ruuk' ab'aj marfil, ruch'ihil taqe i tinamit xuyejaa'. Ar tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj ree Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i xkian taqe i xi wihik chi reyil Israel.40Re' reey Acab xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Eh re' chik i Ocozías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik chi reyil i Josafat (2 Cron 20.31-37)
41Noq kijib' haab' chik rokiik chi reyil i Acab Israel, re' i Josafat i rak'uun i Asa xokik chi reyil Judá.42Re' Josafat ho'lajuuj ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh ho'oob' ru ka'winaq haab' xub'an i reyil Jerusaleem. Re' i rutuut i Josafat Azuba i rub'ihnaal, rixq'uun i Silhi.
43Eh xk'acharik parukorkiil je' rukab' i xub'an i Asa i rajaaw, ma' xukanaa' ta rub'aan. Eh xub'an i holohik chuwach i QaJaaw Dios. Xa re' la' ma' xresaj ta wo' taqe i artaal chikinaah inajt kinaah yuuq'. Eh re' taqe tinamit konkik'at i kimayiij, konkik'at i insensia chikinaah i artaal chi loq'oomb'al reh i kitiyoox.44Re' i reey Josafat xuk'am riib' panotob'il ruuk' i Acab kireey i aj Israel.45Re' taqe i ruk'u'liil i xub'an i xuk'uhtaaj i Josafat, ruch'ihil taqe i q'aq'inik xub'an, Ar tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' i tz'ihb'amaj wii' i xkian taqe i xi wihik chi reyil Judá.46Eh re' i reey Josafat x-esanik keh i winaq, ixoq chupaam i tinamit i xib'anik reh i k'oyomal ruuk' i kilooq'jiik taqe i tiyoox. Re' taqe i loq'ineel re' re' xawilkeeb' wo' chaloq chuwach i Asa i rajaaw i Josafat.47Chupaam i q'iij re' re', ma' xta naq reey Edom, xa jinaj naq i aj taq'oom wilik ar.
48Re' reey Josafat wilik taqe i barco xuyejaa' je' rukab' i wilkeeb' Tarsis reh naq chi naa kojiik nah ha' Ofir k'amb'al naq chaloq i oro, xa re' la' ma' xi ponik ta wo' hoq ruum xipaxib'ik i barco, ar Ezión-geber.49Re' i reey Ocozías rak'uun i Acab je' wili i xuq'or reh i reey Josafat: Re' hat cha taq'aaj taqe reje a soldado pan barco kuch'ihil taqe i nu soldado i hin, inki. Eh re' i Josafat ma' xraaj taj.
50Eh re' reey Josafat xkimik reje ar xkimuq'aa' i muhqinaq taqe wii' i rumaam rati't chupaam i rutinamiit i David. Eh re' chik i Joram i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik chi reyil i Ocozías ar Israel
51Noq wuqlaj haab' chik rokiik chi reyil i Josafat ar Judá re' Ocozías rak'uun i Acab xokik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria. Eh kiib' haab' xwihik chi reyil.52Eh re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, ma' xukanaa' ta rub'aan i yiib' wach na'ojb'al xkian i rutuut rajaaw. Eh je' wo' hoq i na'ojb'al xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat re' xminwik keh pamahk i aj Israel.53Eh xuloq'ej xuyeew runimaal wach i tz'aqoj tiyoox Baal, je' rukab' i xub'an i rajaaw pampeet. Ruum i xub'an re' re' i Ocozías xujosaj chaloq i rujosq'iil i QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/695aa4b9f902778f