2 REYES1
1Noq kamnaq chik i reey Acab re' taqe i aj Moab kija'wachej i tinamit Israel.2Eh re' reey Ocozías xq'ehb'ik cho pan ventana ko paruka'ch'iht i paat i rub'an wii' i taaq'anik ar Samaria. Eh ruum chi q'e' ti' i xiq'oj, wilik taqe i rutaqareel xutaq'aaj reje je' wili xuq'or: Hiy taq ruuk' i Baal-zebub re' ki dios i aj Ecrón, cha pahqaaj taq cho reh mi konaa nuk'aachjiik oon ma' naak ta chik, inki.3Eh jinaj i ruánjel i QaJaaw Dios xq'orinik cho reh i Elías jalal ruq'oral i Dios Tisbe i rutinamiit: Hiy chuk'ulariik i raj taqareel i reey wilik Samaria, je' wili i neenaq'or keh: ¿Chib'ih reet noq naa taq awojiik chi pahqanik ruuk' i Baal-zebub i ki dios i aj Ecrón? ¿Mi ma' xta re' i Dios ayu' Israel?4Eh cha q'or keh chi re' i Dios xuq'or chi ma' naa ta chik ruk'aachjiik i reey xti korik la' chi naa rukimiik tiko'q reh, inki ánjel.
Eh re' Elías xooj wo' rub'an i xq'orarik reh.5Eh noq re' taqe i aj taqareel xi ponik wo' chik ruuk' i reey Ocozías xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq xat sutinik taq lom chaloq? inki.6Re' keh je' wili i xkiq'or:
Xooj sutinik chaloq ruum jinaj i winaq xqak'ul ti sutinoq taq reje ruuk' i reey xtaaq'anik taq cha weh, je' taq wili i cha q'or reh: Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or: ¿Chib'ih reet noq i naataq'aaj reje awaj taqareel chupahqaljiik reh i Baal-zebub ki dios i aj Ecrón? ¿Mi ma' xta re' i Dios ayu' Israel? Ruum aj re' ma' naa ta chik ak'aachjiik xti korik la' chi naa akimiik, tiko'q taq reh, inki taqe.7Eh re' reey Ocozías xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Nik' wach ruwii' i winaq xq'orik taq aweh chi je' re'? inki.8Re' taqe raj taqareel je' wili i xkiq'or: Re' ruso' re' ruuk' i rismaal riij chikop korjinaq wii' re' i b'ak'b'al paam re' ruuk' i tz'uhuum, inki taqe, re' reey je' wili xuq'or:
Re' re', re' Elías Tisbe i rutinamiit, inki.9Re' reey xutaq'aaj reje kajaaw i lajeeb' roxk'ahl chi soldado, eh ruch'ihil taqe i lajeeb' roxk'ahl chi soldado re' re', noq xooj chuk'amariik i Elías. Eh tzunlik nah yuuq' i Elías noq xponik rureq je' wili i xuq'or:
Hatjalal ruq'oral i Dios, re' reey xutaq'aaj cho ruq'orariik chi naa aqajiik qohoq chinaah i yuuq' wili, chi naa awojiik ruuk', inki.10Re' Elías je' wili xuq'or:
Wila' korik chi hin manlik jalal ruq'oral i Dios neenqajik chaloq i q'aaq' pan taxaaj neetik'ahtik i hat, eh nee wo' kik'ahtik i lajeeb' roxk'ahl chi soldado awuch'ihil taqe, inki.
Eh xa chupaam i jumehq' re' re' xqajik chee q'aaq' pan taxaaj xk'ahtik i reh, eh xik'ahtik wo' taqe i soldado ruch'ihil.11Eh re' reey xutaq'aaj wo' chik reje i kajaaw i lajeeb' roxk'ahl chi soldado, eh ruch'ihil wo' taqe i lajeeb' roxk'ahl chi soldado Re' kajaaw i soldado re' re' xponik rureq i Elías je' wili xuq'or reh:
Hat jalal ruq'oral i Dios, re' reey xutaq'aaj cho ak'amariik, chi naa aqajiik qohoq chi jumehq'iil chinaah i yuuq' wili, inki.12Eh re' Elías je' wili xuq'or:
Wila' korik chi hin jalal ruq'oral i Dios neenqajik chaloq i q'aaq' pan taxaaj neetik'ahtik i hat, eh nee wo' kik'ahtik i lajeeb' roxk'ahl chi soldado awuch'ihil, inki.
Eh xa chupaam i jumehq' re' re' xqajik chee q'aaq' pan taxaaj, xk'ahtik i reh xik'ahtik wo' taqe i soldado ruch'ihil.13Eh paroxpeech re' reey xutaq'aaj wo' chik reje jinaj i kajaaw i lajeeb' roxk'aahl chi soldado, eh ruch'ihil wo' taqe i lajeeb' roxk'ahl chi soldado Re' i kajaaw i soldado xponik rureq i Elías chinaah i yuuq', xuxuk'aa' riib' chuwach je' wili i xuq'or reh:
Hat jalal ruq'oral i Dios cha kuy maa kinakansaj tii hin, eh maa kansaj wo' taqe i lajeeb' roxk'ahl chi soldado wuch'ihil, re' taqe i kikamanik aweh.14Eh re' taqe i kiib' chi kajaaw soldado xi k'ulik chi peet kuch'ihil i ki soldado xikimik ruum i q'aaq' xqajik cho pan taxaaj. Ruum aj re' i nupahqaaj otob'il aweh chi maa kinakansaj tii hin je' wo' taqe i nu soldado wuch'ihil, inki.15Eh re' i ruánjel i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Elías: Mat yo'jik ruum, hiy chi riij, inki.
Re' Elías xqajik cho naah yuuq' xooj chi riij i kajaaw i soldado ruuk' i reey Ocozías.16Re' Elías je' wili i xuq'or reh i reey:
Re' i QaJaaw Dios je' wili xuq'or: ¿Chib'ih reet noq xataq'aaj rupahq'aljiik ana'ojb'al reh i Baal-zebub ki dios i aj Ecrón? ¿Mi ma' xta re' Dios ayu' Israel reh chi nee napahqaaj ana'ojb'al reh? Ruum i xa a'n re' re' ma' naa ta k'aachjik, xti korik la' chi naa akimiik, inki.17Eh re' reey Ocozías xkimik wo' reje, je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios ruuk' chii' i Elías. Re' i Ocozías ma' xwihik ta jino'q rak'uun ruum aj re', re' Joram i ruchaaq' xkahnik chi reyil chi jilow Israel. Re' wili xk'ularik noq kiib' haab' chik rokiik chi reyil Judá Joram rak'uun i Josafat.18Eh re' i ruk'uliil taqe i xub'an i reey Ocozías tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i ruhuuj i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i xkian i xi wihik chi reyil Israel. Re' Elías jalal ruq'oral i Dios xk'amarik johtoq pan taxaaj1Xponik i q'iij noq re' Elías xk'amarik johtoq pan taxaaj ruum i QaJaaw Dios chupaam i kaq suut teew. Re' i Elías ruch'ihil Eliseo manlik elik inki a'n cho pan tinamit Gilgal.2Re' Elías je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' hat tikaan pee ayu' re' hin xirutaq'aaj reje Bet-el i QaJaaw Dios, inki.
Re' Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hin parub'ihnaal i Dios, panab'ihnaal i hat i nuq'or i korik chi ma' jaruuj naa kaat nukanaam cha wutkeel, inki.
Eh kikab'cheel wo' xiooj Bet-el.3Re' taqe i jalal ruq'oral i Dios wilkeeb' Bet-el xi chalik chuk'ulariik i Eliseo je' wili xkiq'or reh:
¿Mi aweht'al i hat noq yu'naak i QaJaaw Dios naa resam chawach i Elías awaj tijoom? inki taqe.
Re' i Eliseo je' wili kichaq'weesjiik xub'an: Hoo' weht'al chik, xa re' la' re' taq i hat maawesaj taq ruq'orkiil, inki.4Eh re' Elías je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' hat tikaan pee kahnoq ayu' ruum re' hin xirutaq'aaj Jericó i QaJaaw Dios, inki.
Re' i Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hin parub'ihnaal i QaJaaw Dios panab'ihnaal i hat i nuq'or aweh i korik chi ma' jaruuj neetinuk'anaa' cha wutkeel, inki.
Eh kikab'cheel wo' xiooj Jericó.5Eh re' taqe i jalal ruq'oral i Dios wilkeeb' Jericó xi elik chaloq chuk'ulariik i Eliseo je' wili i xkiq'or reh:
¿Mi aweht'al i hat chi re' QaJaaw Dios yu'naak naa risam chawach i Elías awajtiijoom? inki taqe.
Re' Eliseo je' wili i xuq'or: Hoo' weht'al chik, xa re' la' re' taq i hat maa wesaj taq ruq'orkiil, inki.6Eh re' i Elías je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' hat tikaan pee kahnoq ayu' ruum re' hin xirutaq'aaj chi chii' nim haa' Jordán i QaJaaw Dios, inki.
Re' Eliseo je' wili xuq'or: Re' hin parub'ihnaal i QaJaaw Dios, panab'ihnaal i hat i nuq'or aweh i korik chi ma' jaruuj nee tinukanaa' cha wutkeel, inki.
Eh kikab'cheel wo' xiooj chi chii' i nim ha' Jordán.7Eh lajeeb' roxk'ahl taqe i jalal ruq'oral i Dios xooj kipab'aa' kiib' chi najt reje chikiwach. Eh re' i Elías, ruch'ihil i Eliseo xkipab'aa' kiib' chi chii' i nim ha' Jordán.8Re' Elías xresaj chi riij i ruso' xarutak'aam chi riij xub'ak'ej wach ruuk' i re' xuq'oj paam i nim haa' Jordán, re' ha' k'ul xumol riib' pantaq kicheel. Eh panchiqiij xi-ik'ik kikab'cheel noq xkiq'at wach i nim ha'.9Eh noq ik'inaq chik chi juntar i nim ha', je' wili xuq'or i Elías reh i Eliseo:
Chaq'or weh. ¿Chib'ih inawaaj chi neenuyeew aweh noq komajaa' kiruk'am johtoq i QaJaaw chawach? inki.
Re' i Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hin inwaaj chi nee nayeew weh k'ih-oq awajaawriik chuwach i naa aye'em keh, reh chi re' hin neekinkahnik chi ajilow chi k'amaj b'eeh, inki.10Re' hat q'e' nim wach inapahqaaj, inki noq chaq'wik i Elías. Wila' xinawil noq nee kink'amarik johtoq chawach neenye'arik aweh i xapahqaaj, eh wila' ma' xakuy rilariik xama' nee ta wo' inye'arik aweh, inki.11Noq ojik inki a'n kikab'cheel k'utaaj inki a'n chikiwach. Eh xa chi jumehq'iil xk'uloq jinaj i kareta je' xaq q'aaq' kiib' i kawáyu inqerinik reh je' xaq q'aaq' xumin riib' pankiyejaal, eh xk'amarik johtoq pan taxaaj i Elías ruum i kaq suut teew.12Noq xrilow chi je' re' i Eliseo kow xuk'er chii' je' wili i xuq'or: Hat wajaaw, hat wajaaw, re' hat Elías je' hat qajaaw noq wilkaat i hoj, hoj aj Israel, inki.
Eh ma' kota chik xril wach i Elías. Ruum i ruti'kiil ruk'ux i Eliseo xuweq i ruso' chi riij kiib' xresaj. Re' chik i Eliseo xkahnik chi jilow i Elías13Chi riij i re', re' Eliseo xumol reje i ruso' i Elías xuq'eb' kahnoq, xsutinik wo' chik chaloq chi chii' i nim ha' Jordán.14Eh xuq'oj paam i nim ha' Jordán ruuk' i ruso' i Elías, kow xuq'or chi je' wili: ¿Aha' wilik i rajaawriik i Dios xuyeew reh i Elías? inki.
Noq xuq'oj paam i ha' i Eliseo ruuk' i itz'ihy k'ul xumol riib' i ha' pantaq rucheel, eh panchiqiij xikik noq xuq'at wo' chik wach i nim ha' Jordán.15Noq xkilow chi je' re' taqe i jalal ruq'oral i Dios wilkeeb' chi juntar i nim ha' Jordán ar Jericó, je' wili i xkiq'or: Re' re' Eliseo re' i rajaawriik i Elías xye'arik reh inki taqe.
Eh xooj kik'ul xkixuk'aa' kiib' chuwach,16je' wili xkiq'or reh:
Re' hoj i hoj awaj kamanoom wilkeeb' chi qaxilak lajeeb' roxk'ahl i kow kiib' neerub'an chi nee kiooj chi rusik'ariik i Elías awaj tijoom, ruum re'-oq i Ruxlab'al i Dios x-uksanik johtoq reh aha'-oq xponik rukut pantaq raxchee', pantaq rooq yuuq', inki taqe. Re' Eliseo je' wili xuq'or:
Re' taq i hat maa awach taq ataq'aaj, inki.17Ruum chi re' keh k'ih pech xkiq'or chi naa kitaq'aam reje, korehtaal wo' xuyeew q'ab' chi xiooj i lajeeb' roxk'ahl chi winaq.
Re' keh ixib' q'iij xponik kisik' i Elías xa re' la' xama' aha' ta wo' xkireq chaloq.18Chi riij i re' xi sutinik wo' chik cho Jericó re' i xkahnik kahnoq wii' i Eliseo. Eh je' wili xuq'or keh:
Re' hin xnuq'or naq chi ma' naa ta taq awojiik, inki.19Re' taqe i patim ar Jericó je' wili i xkiq'or reh i Eliseo:
Hat jalal ruq'oral i Dios, re' hat inawilow i qatinamiit chi q'e' holohik, xa re' la' re' taqe i ha' inaasjik chupaam ma' holohik ta taqe, eh re' qak'aleel ma' rub'an taj i tik chuwach, inki taqe.20Noq xrib'iraj i Eliseo chi je' re' je' wili xuq'or keh:
Chak'am taq cho jino'q weh i nimlaj kulk ko ak' chayeew taq chaloq aatz'aam chupaam, inki.21Eh noq xkik'am cho reh i Eliseo xponik ruchihkaaj paraasb'al taqe i haa' aatz'aam je' wili xuq'or:
Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or. Re' hin xwik'saj chik i ruyab'ilaal i ha' wili, ma' awach ta chik i naa kikimiik kuum, eh naa chik rub'anam i tik chuwach ak'al, inki.22Je' aj re' noq xkahnik chi ma' xta chik ruyab'ilaal taqe i haa' re' re' je' rukab' i xuq'or i Eliseo.23Eh re' i Eliseo xelik reje Jericó xooj pan tinamit Bet-el. Noq ojik i rub'an wilik taqe i k'ijool xtohq'ik kikaqse'laam je' wili i xkiq'or reh: Hiy reje i hat johm wach anaah, hiy reje i hat johm wach anaah, inki taqe.24Eh re' i Eliseo xusutej riib' chi kilariik, xuyuq'eej i ti' chikinaah parub'ihnaal i QaJaaw Dios. Eh xa chi jumehq'iil xi elik cho panch'ahn i kiib' chi josq'laj oso, xuxereb'eej taqe i kiib' roxk'ahl keh i k'ijool re' re'.25Chi riij i re' xelik reje ar i Eliseo jalal ruq'oral i Dios xooj chinaah i yuuq' Carmelo, chi riij i re' xooj chi k'acharik Samaria. Re' noq xokik chi reyil i Joram1Noq waxaqlaj haab' chik rokiik chi reyil i Josafat Judá, xokik chi reyil i Joram rak'uun i Acab chikinaah i aj Israel ar Samaria. Eh kab'laj haab' xwihik chi reyil.2Xa re' la' xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, xa re' la' ma' xrik'saj ta naah ma' xureq ta chi je' rukab' i xub'an i rutuut rajaaw. Re' Joram xresaj taqe i ab'aj inloq'jik wii' i Baal, re' i xuyejaa' kahnoq i rajaaw.3Xa re' la' re' Joram xub'an wo' hoq i mahk xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat ruuk' taqe re' xumin taqe pamahk i aj Israel. Re' Eliseo xuq'or chi naa ruq'atam wach i Moab4Eh re' Mesa kireey i aj Moab, aj k'isan tentzun. Eh rajlaal haab' i ruq'asaj reh i reey ar Israel jinaj siento miil chi tentzun, eh jinaj siento miil chi imas tentzun chaam i rismaal kiij.5Xa re' la' noq xkimik reje i reey Acab re' i kireey i aj Moab xchalik ruk'aah chinaah i kireey i aj Israel.6Re' reey Joram, xelik cho Samaria. Eh xumol kiwach i ru soldado wilkeeb' Israel.7Eh je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i kireey i aj Judá:
Re' kireey i aj Moab xchalik ruk'aah awuuk' wila' naawaaj nee kinatoob'eej noq nee kinooj chi q'aq'inik ruuk', inki. Re' i kireey i aj Judá je' wili i xuq'or: Nee tinutob'eej chi q'aq'inik je' chi re' hin, je' chi re' taqe i nu soldado je' wo' taqe nukawayu wilkeeb' cha toob'jiik chi kitoob'jiik taqe a soldado.8Eh aha' wilik i b'eeh neenqak'am noq nee qohooj chi q'aq'inik ruuk', inki.
Re' Joram je' wili i xuq'or: re' neenqak'am i b'eeh i nik'ik ponoq panchiq yuuq' Edom, inki.9Eh re' kireey i aj Israel, i kireey i aj Judá, i kireey i aj Edom xiooj chi q'aq'inik, xa re' la' konajt xponik kikotej wuquub' q'iij xib'ehik ruum i re' xk'uhlik i kihaa' i ki soldado, ruch'ihil i kichikoop.10Eh re' i Joram i kireey i aj Israel je' wili xuq'or:
Chawilow taq re' hoj, hoj ixib' chi reey xoj kuxik, xoj chalik ta b'ila' ruq'asaj i QaJaaw Dios pan kiq'ab' i aj Moab, inki.11Eh re' Josafat kireey i aj Judá je' wili i xuq'or:
¿Mi ma' chih jino'q jalal ruq'oral i Dios ayu' re', reh chi nee rupahqaaj reh i QaJaaw Dios i ruk'ul chi neen qa'an? inki.
Eh jinaj i nim wach rukamaj ruuk' i kireey i aj Israel je' wili xuq'or:
Ayu' wilik i Eliseo rak'uun i Safat i xkamanik ruuk' i Elías.12Re' i reey Josafat je' wili xuq'or ru q'iij nee ruq'or qeh i neraaj i QaJaaw Dios chi neenqa'an, inki.
Eh re' i Joram kireey i aj Israel, i Josafat kireey i aj Judá, i kireey i aj Edom jumehq'iil xooj kiq'oreej i Eliseo.13Eh re' Eliseo je' wili i xuq'or reh i kireey i aj Israel:
¿Chib'ih reet noq inapahqaaj weh chi naa kaat nutob'eem? Hiy cha pahqaaj keh i jalal ruq'oral i Dios xi kamanik ruuk' awajaaw chi nee tikitob'eej, inki.
Re' kireey i aj Israel toq' toq' xub'an je' wili xuq'or:
Ma' chih taj ruum re' QaJaaw Dios molwik qawach i hoj, hoj ixib' chi reey, eh naakooj ruq'asam pan kiq'ab' i aj Moab, inki.14Re' Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hin parub'ihnaal i QaJaaw Dios nim rajaawriik i nukamaneej wach i nuq'or aweh i korik. Chi ma' ta naq i nuyeew rajaawriik i Josafat kireey i aj Judá ma' nee ta naq taq tinuq'o'reej, eh ma' nee ta naq taq tinutob'eej.15Yu'naak chak'am taq cho jino'q weh inq'ojinik arpa, inki.
Eh noq k'ahchi' chik chi q'ooj arpa i, re' QaJaaw Dios xuq'oreej chee Eliseo xuq'or reh chib'ih i naa kianam.16Eh re' i Eliseo je' wili xuq'or keh ixib' chi reey: Re' wili i xuq'or taq cha weh i QaJaaw: Chupaam i rooq yuuq' wili naa rub'eeh i ma' k'isa ha',17Atoob' ta ma' nee taq inawil wach i teew atoob' ta ma' nee taq inawil wach i jab' re' rooq yuuq' wili naa runujiik chi ha'. Eh naa taq awuk'em aweh i hat, naa kuk'em keh taq aachikoop.18Re' wili ma' k'axik ta chi b'anarik chuwach i QaJaaw Dios. Eh ma' xata re' re' naa rub'anam naa la' wo' ruq'asam taq panaq'ab' taqe i aj Moab.19Naa taq asacham kiwach i tinamit kotimaj kiij chi tz'aq, je' wo' taqe i holohaq tinamit. Eh naa taq rukuxiik ayok'om i chee' kiwachinik, naa taq atz'apam kipaam taqe i jul ha'. Eh naa taq ahamam ab'aj chupaam i ye'aab' kielik wii' i tik, inki.20Eh noq saq'ik chi junwaar chupaam i ru orahiil i ruq'ahteesjiik i mayiij, xqajik chee ha' paruyuq'ul i Edom, xnujik parooq yuuq'.21Re' taqe i aj Moab xkib'iraj rib'iral chi re' taqe i ixib' chi reey xiooj chi q'aq'inik kuuk'. Je' aj re' noq xkimol wach taqe i mama' winaq, je' wo' taqe i k'ijool manlik i kihab'ul reh ojik pankuartel, xooj kuy-eej i q'aq'inik pank'ula't reh i tinamit.22Eh parusaq'iik chi junwaar noq xelik chee q'iij xsihq'inik i rusaqumaal chinaah i ha'. Noq xitz'ehtanik reje i aj Moab xa kik' chik i ha' noq xkilow.23Eh je' wili xkiq'or chikiwach: Re' wulu' kik', noq inqaq'or i hoj chi re' taqe ixib' chi reey xkitoq'aa' peleto chikiwach, eh kikansaj kiib'. Je' re' noq hat aj Moab taq taq qachop naah i chib'ih keh xkikanaa', inki.24Xa re' la' noq xi okik i koq taqe i aj Moab chupaam i ye'aab' kimolom wii' kiib' i aj Israel. Re' keh xkitoq'aa' cho q'aq'inik kuuk' i aj Moab, eh xkimol chi elik. Re' taqe i aj Israel xkajimaj reje i aj Moab korehtaal xkikansaj.25Eh xkisach wach taqe i tinamit, eh xkiham ab'aj chupaam i ye'aab' i nelik naq wii' i ti. Eh kiham wo' paam taqe i jul ha' xkuxik wo' kiyok'om taqe i chee' kiwachinik. Ach wo' re' i tinamit Qir-hareset xkahnik chi ma' xta xkian reh.26Eh noq xrilow i kireey i aj Moab chi re' q'aq'inik q'e' kow, ma' naa ta rukuyum ransil, xuk'am reje chi riij i wuquub' siento chi soldado wilik kiq'aslaj ch'ihch' kuuk' xkaaj naq kianam reh i kireey i aj Edom, xa re' la' xama' xta wo' kuchej.27Eh re' i kireey i aj Moab xuchop i peet rak'uun, re' naq i naa rokiik chi reyil chi jilow xuq'asaj chi mayiij chinaah i tz'aq chuwach i ki dios i aj Moab. Ruum i xub'an re' re' yohb'aal wach noq xchalik kijosq'iil i aj Israel xiooj pan kitinamiit. Re' i ma' ilooj taj xb'aan ruuk' i aseite1Jinaj ixoq rehk'een naq jinaj keh i jalal ruq'oral i Dios je' wili ruq'or reh i Eliseo:
Re' nub'ahiil kamnaq chik, eh re' hat aweht'al chi xuyohleej wach i Dios. Eh wilik kahnoq ruk'aas, eh re' i winaq wilik wii' i ruk'aas iraaj ruq'uchum taqe i kiib' chi wak'uun reh chi naakikamaniik ruuk' tojb'al riij i k'aas, inki.2Re' Eliseo je' wili xuq'or:
¿Chib'ih nee tinutob'eej wii'? ¿Chib'ih i wilik aweh panapaat? inki.
Re' ixoq je' wili i xuq'or:
Re' hin, hin awaj kamanoom ma' xta wilik weh, xa jinaj wo' tii xaro chi aseite i wilik panupaat, inki.3Re' Eliseo je' wili xuq'or reh ixoq:
Yu'naak hiy kuuk' taqe aka'jaah cha pahqaaj keh chi kemeel i xaro ma' xta kipaam xajarub' pa' neenareq.4Eh nee ti okik i koq panapaat awuch'ihil i kiib' chi awak'uun neena tz'ap awiib' ar. Eh re' aseite wilik pan axaro nee naham chupaam taqe i xaro neenakemelej. Eh re' ahamam chik pareh taqe neenayeew, inki.5Re' ixoq xooj wo' rutz'ap riib' parupaat ruch'ihil i kiib' chi rak'uun. Re' taqe i rak'uun xi-iksanik i koq reh taqe i xaro, eh re' reh xuham i aseite chupaam.6Eh noq xkuxik kinujisam chi aseite taqe i xaro je' wili i xuq'or reh jinaj keh i rak'uun:
Chak'am chik cho jino'q weh i xaro, inki.
Re' i rak'uun je' wili i xuq'or ma' xta chik jino'q i xaro, inki.
Eh xukanaa' wo' chee elik i aseite pank'isa xaro.7Eh re' ixoq xponik ruq'or reh i Eliseo jalal ruq'oral i Dios. Re' i Eliseo je' wili xuq'or reh ixoq:
Yu'naak chak'ayej i aseite ruuk' i re' neenatoj aak'aas, eh re' i ruq'ox i tumiin ruuk' i re' neenak'uxlaaj awiib' i hat, nee taqe nak'uxlaaj awak'uun, inki. Re' ma' ilooj taj xub'an i Eliseo ruuk' ixoq aj Sunem8Pan jinaj q'iij i Eliseo xik'ik ponoq pan tinamit Sunem, ar patim jinaj ixoq nim rajaawriik. Eh toq' toq' xub'an reh i Eliseo chi xik'ik rub'an ruwa' parupaat, jarpech i nik'ik ar i Eliseo ar i nik'ik rub'an ruwa'.9Re' ixoq re' re' je' wili xuq'or reh i rub'ahiil:
Chab'iraj i naa nuq'orom aweh re' i winaq re' re' jarpech i nik'ik, qoh k'ulik rula'eej re' hin weht'al chi re' winaq re' re' santo laj jalal ruq'oral i Dios.10Je' re' noq i ruk'ul chi naaqayejaam jino'q i k'isa paat paruka'chiht i paat reh ruhi'lb'aal ar neenqayeew ruch'aht neenqayeew jino'q rumexa, neenqayeew jino'q ruxila, neenqayeew rusaquum. Noq nee qoh k'ulik rula'eej ar neenkahnik, inki.11Eh xponik wo' chik i ruq'ijil noq xik'ik ponoq ar i Eliseo, ar xkiwarsaj chupaam i k'isa paat re' re'.12Je' wili i xuq'or reh i Giezi i rumoso:
Chayuq'eej cho weh ixoq, inki.
Eh re' i rumoso xponik wo' ruyuq'eej ixoq, noq xponik ixoq ruuk' i Eliseo, je' wili i xuq'or reh i Giezi i rumoso:13Chapahqaaj reh ixoq q'e' atoob' quuk' iraaj oon chi neenqatoob'eej, iraaj oon chi nee qohq'orik chi riij ruuk' i reey, oon iraaj chi nee qohq'orik chi riij ruuk' i k'amal kib'eeh soldado, inki.
Re' ixoq je' wili i xuq'or: Re' hin ma' xta reet wilkiin ayu' chi kixilak i nutinamiit, inki.14Eh re' i Eliseo je' wili i xuq'or reh i Giezi i rumoso.
¿Chib'ih neenqatoob'eej wii'? inki. Re' i Giezi je' wili i xuq'or:
Re' ixoq wili ma' xta ruha'lak'uun, eh re' rub'ahiil rijib' chik, inki.15Chayuq'eej wo' chik cho weh, inki i Eliseo.
Re' rumoso xponik wo' ruyuq'eej xa re' la' re' ixoq xkahnik paa' chii' puerta.16Eh je' wili i xq'orarik reh ruum i Eliseo:
Je' yu' pan jinaj haab' aq'ahcheem chik jinaj i k'isa awak'uun, inki reh.
Re' ixoq je' wili xuq'or:
Ma' chih taj jaaw jalal ruq'oral i Dios maachuk i q'orik weh hin awaj kamanoom, inki.17Eh re' ixoq kahnik wo' wach k'acharik je' rukab' i xq'orarik reh ruum i Eliseo. Eh chupaam chik i haab' jinaj x-aasjik jinaj k'isa rak'uun.18Re' i k'isa k'un noq nim chik pan jinaj q'iij xooj chi rilariik i rajaaw chupaam i ye'aab' k'ahchi' wii' chusik'ariik i wach i trigo, ruch'ihil taqe i rumoso.19Eh je' wili i xuq'or reh i rajaaw:
Yohb'aal wach ti'kiil i nunaah, yohb'aal wach ti'kiil i nunaah, inki.
Re' rajaaw je' wili i xuq'or reh jinaj keh i rumoso:
Chak'am reje ruuk' i rutuut, inki.20Re' i moso xuq'ahcheej reje i k'isa k'un xuk'am wo' reje reh i rutuut. Eh re' rutuut xuq'ahcheej i k'isa rak'uun, xuyeew qohoq warutuuq, xa re' la' noq xponik kab'lajora i q'iij xkimik.21Re' i tuutb'ees xuq'ahcheej johtoq i k'isa k'un paruka'chiht i paat chupaam i ye'aab' xuyejaa' reh i Eliseo jalal ruq'oral i Dios, xuyok'aa' cho wach ch'aht xelik chee reh xutz'ap chee puerta.22Eh xuyuq'eej reje i rub'ahiil je' wili xuq'or reh:
Chataq'aaj cho jino'q weh i moso chuk'am cho jino'q i b'uurux reh chi nee kinjohtik reje chi riij, reh chi nenooj nuq'oreej i Eliseo jalal ruq'oral i Dios, nee wo' chik kinsutinik chaloq chi jumehq'iil, inki.23Eh re' rub'ahiil je' wili xuq'or: ¿Chib'ih reet noq naa awojiik ruuk' yu'naak? Yu'naak ma' re' ta ak' poh, eh ma' re' ta hi'limb'al q'iij, inki. Re' i rehk'een je' wili i xuq'or:
Mat kapeb'inik chi riij i re', inki.24Re' ixoq xuq'or reh i moso chi xkojarik rij jinaj i b'uurux, je' wili xuq'or ree moso:
Yu'naak re' hat naa ak'amwiik rub'eeh i b'uurux ma' aha' ta nee ti pahik konee nuq'or aweh i hin noq neenapab'aa', inki reh.25Re' ixoq xooj wo' ruuk' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios chinaah i yuuq' Carmelo. Eh kochinajt xi ilarik cho ruum i Eliseo: Re' i Eliseo je' wili xuq'or reh i Giezi re' rumoso:
Chawilow reje ixoq xk'uloq wulu' re' i aj Sunem.26Hiy chak'ul chaloq cha pahqaaj reh mi suq ruk'ux i reh, mi suq ruk'ux i rub'ahiil, je' wo' hoq i k'isa kak'uun, inki.
Re' ixoq je' wili xuq'or reh i Giezi: suq qak'ux, inki.27Eh noq xponik chinaah i yuuq' wilik wii' i Eliseo xuxuk'aa' i koq riib' chuwach, xuchop i rooq: Eh re' i Giezi xtohq'ik naq resam reje. Xa re' la' re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or:
Chakanaa' re' ixoq wili q'e' ti' ruk'ux re' Dios komajaa' ta ruq'or weh chib'ih i ruti'kiil ruk'ux, inki.28Re' ixoq je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Qajaaw, re' hin ma' nik' ta xnupahqaaj wak'uun aweh ¿Mi ma' xnuq'or aweh re' chi maachuk weh i q'orik? inki.29Eh re' i Eliseo, je' wili i xuq'or reh i Giezi:
Chayejaa' awiib' chi jumehq'iil hiy parupaat ixoq wili nee nak'am i nukarote wila' awach i xak'ul maa pab'aa' awiib' ruuk', wila' awach i xutoq'aa' k'utaaj awuuk' maa toq'aa' k'utaaj ruuk'. Noq nee ti ponik neena t'anaa' qohoq i nukarote chuwach i k'isa k'un xkimik, inki.30Eh re' rutuut i k'isa k'un je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' hin xti korik i nuq'or aweh parub'ihnaal i Dios, panab'ihnaal i hat chi re' hin ma' nee ta nkinsutinik reje panupaat wila' ma' xooj awilow i k'isa wak'uun, inki.31Eh re' i Eliseo xooj wo' chi riij ixoq, re' i Giezi chalinaq chik chi peet b'eeh, rut'anaam naq chik qohoq i rukarote i Eliseo chuwach i k'isa k'un, xa re' la' re' i k'isa k'un xama' xk'aach ta wo' chik xrilow chi je' re' xooj ruk'ul i Eliseo je' wili xuq'or reh: Re' hin xnut'anaa' qohoq aakarote chuwach i k'isa k'un, xa re' la' xama' xk'aach ta wo' chik, inki.32Noq xokik i koq i Eliseo pampaat i xrilow kamnaq chik i k'isa k'un yoklik wach ch'aht.33Re' reh xokik i koq xutz'ap chaloq i puerta xa re' chik i keh kikab'cheel xi kahnik pampaat.34Re' Eliseo xjohtik johtoq nah ch'aht xupach'aa' qohoq riib' chinaah i k'isa k'un xub'an k'ulchi' k'ul naq'wach ruuk' i k'isa k'un, xuchop chi q'ab', eh xub'an rutiij chuwach i QaJaaw Dios. Eh noq xupitz' i koq chi' ruk'ux i ruti'jolal i k'isa k'un xchalik ruq'iximb'iik i ruti'jolal.35Re' Eliseo xwuktik johtoq xak'ul chik inooj chi b'ehik chupaam i paat, chi riij i re' xjohtik wo' chik chinaah i ch'aht xupitz' wo' chik i koq chi' ruk'ux i ruti'jolal i k'isa k'un. Eh re' k'isa k'un wuq'uub' pech xub'an i at'isrik, eh xteh kab'chel i naq'wach.36Re' Eliseo xuyuq'eej reje i Giezi re' i rumoso je' wili i xuq'or reh: Chayuq'eej chee rutuut i k'isa k'un, inki reh.
Eh noq xponik je' wili i xq'orarik reh ruum i Eliseo:
Wili i k'isa awak'uun xk'aach wo' chik, i nuchjik.37Xrilow chi je' re' ixoq xuxuk'aa' i koq riib' chuwach i Eliseo: Chi riij i re' xuq'ahcheej chee k'isa rak'uun chi k'achlik chik xelik cho chupaam i k'isa paat re' re'. Re' i ma' ilooj taj xub'an i Eliseo ruuk' i wi'k38Eh re' Eliseo xooj wo' chik reje Gilgal, eh ma' k'isiin naq wi'jaleel ar. Eh noq kimolom kiib' taqe i jalal ruq'oral i Dios ruuk' i Eliseo. Eh re' reh je' wili i xuq'or reh i rumoso: Chakoj jino'q i nimlaj xun wach q'aaq', cha yejaa' i k'uxb'al wi'k reh chi neenkik'ux taqe ijalal ruq'oral i Dios, inki.39Eh jinaj keh i jalal ruq'oral i Dios xooj panch'ahn sik'il i chaaj, juniwal i ch'ahn xureq wilik wach je' inka'yik k'uum i wach. Eh xusik' chaloq xunujisaj chee itz'ihy xuk'am chaloq. Eh noq xk'uloq xuset' paam xukoj i koq chi xilak i k'uxb'al wi'k, eh ma' keht'al taj chib'ih jariik.40Noq chaq'inaq chik i k'uxb'al wi'k xpuhkuljik reje keh i jalal ruq'oral i Dios.
Eh noq xkinik'eej i koq kow xkik'er kichii' je' wili i xkiq'or:
Re' hat quch jalal ruq'oral i Dios kojooj kanteesb'al ruuk' i k'uxb'al wili, inki taqe, ma' kota chik xkik'ux.41Eh re' i Eliseo je' wili xuq'or:
Chak'am taq chaloq i arina, inki.
Eh xuyeew qohoq pan xun, yu'naak chapuhkaaj reje keh i tinamit, inki.
Noq xkik'ux suq chik xkik'raaj i ma' xta chik reet.42Eh jinaj i winaq xponik ruuk' i Eliseo inchalik Baal-salisa xuk'am reje i juninaq chi tz'a' laj kaxlanwi'k re' ruuk' i sebada, xuk'am wo' reje paruchiim i ak' trigo xusiij reh i Eliseo. Eh re' reh je' wili i xuq'or reh i rumoso chapuhkaaj keh i tinamit reh chi neenkik'ux, inki.43Eh re' i rumoso je' wili xuq'or:
¿Nik' wach noq neenmanlojik keh i jinaj siento chi winaq taqe i kaxlanwi'k wili? inki.
Re' Eliseo je' wili xuq'or:
Chapuhkaaj keh ruum re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or weh: Ruuk' i re' naa kianam kiwa' chi kunchelaal, eh ko wilik i naakiqohxaam, inki, inki.44Eh re' i rumoso xupuhkaaj wo' keh i kaxlanwi'k. Eh xkian kiwa' chi kunchelaal, eh ko wilik xqohxanik, je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios. Re' Naamán xk'achjik ruuk' raxq'aah wilik chi riij1Jinaj i winaq xwihik chaloq Naamán rub'ihnaal kajaaw i k'amal kib'eeh i ru soldado i kireey i aj Siria, q'e' inajawjik wach ruum i ru reey. Eh re' Naamán xtoob'jik ruum i Dios reh chi xelik korik ruuk' i q'aq'inik xub'an chi kiko'ljiik i aj Siria. Re' winaq re' re' kow riib' chi q'aq'inik, xa re' la' tolin rax q'aah i riij.2Eh pan jinaj q'iij noq xkian q'aq'inik i aj Israel kuuk' i aj Siria. Re' i aj Siria jinaj i k'isa xq'un xkichop reje xkik'am reje pan kitinamiit xkahnik chi raj pooh i rehk'een i Naamán.3Pan jinaj q'iij i k'isa xq'un re' re' je' wili i xuq'or reh i rupatroon ixoq:
Wita neenooj i ab'ahiil ar Samaria ruuk' i jalal ruq'oral i Dios nee naq ink'aachjik ruuk' i raxq'aah wilik chi riij, inki.4Re' i Naamán xooj ruuk' i ru reey xuk'utjaaj reh i xq'orarik reh ruum i rehk'een re' i xuq'or i k'isaxq'un xkichop cho Israel.5Eh re' kireey i aj Siria je' wili xuq'or reh i Naamán:
Ma' xta reet chi nee tiooj, re' hin neenutz'ihb'aaj reje jino'q ruhuuj i kireey i aj Israel.
Re' i Naamán xooj wo' hoq, xuk'am reje lajeeb' ru ka'winaq miil i tumiin re' ruuk' i plata, eh waqiib' miil i tumiin re' ruuk' i oro, eh xuk'am wo' reje lajeeb' k'uhl chi itz'ihy.6Eh xuk'am reje i huuj reh i kireey i aj Israel je' wili i xutz'ihb'aaj reje chupaam: Noq neemponik panaq'ab' i huuj wili neenanab'eej chi re' hin xintaq'anik reje awuuk' i Naamán q'e' nim rajaawriik inkamanik wuuk'. Eh inwaaj naq chi nee naa k'achrisaj, inki.7Eh noq xrilow wach i huuj i kireey i aj Israel xuxih i ruso' chi riij, je' wili xuq'or: ¿Hin ta chi Dios i hin chi neenuyeew, chi neenwesaj i k'acharik? ¿Chib'ih reet noq i rutaq'aaj cho wuuk' i winaq wili i reey reh chi nee nuk'achrisaj ruuk' i raxq'aah wilik chi riij? Chakoj taq rehtaal chi re' reey re' re' xak'ahchi' rusik'im chi riij nik' wach noq naa ruchaliik chi q'aq'inik wuuk', inki.8Eh re' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios xrib'iraj chi re' reey xuweq i ruso' ruum i huuj xuk'ul je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh: ¿Chib'ih reet noq xa xih aso' chawiij? re' winaq re' re' cha q'or reh chi nee kink'ulik ruq'oreej ayu' reh chi nee runab'eej chi ayu' Israel wilik jinaj i jalal ruq'oral i Dios, inki.9Re' Naamán xooj wo' hoq, xuk'am reje i rukareta je' wo' taqe i rukawayu, eh xpa'lojik i koq chuwach i ru puertahiil i rupaat i Eliseo.10Eh re' i Eliseo xutaq'aaj jinaj i raj taqareel xuq'or reje reh chi je' wili i naa ruq'orom reh i Naamán: Re' hat koruman chi wuq'uub' pech narojiik aminim awiib' chupaam i nim ha' Jordán reh chi nee tik'aachjik ruuk' i raxq'aah wilik chawiij inki.11Re' i Naamán xkaqrik xsutinik reje je' wili i xuq'or: Panuk'ux i hin naa reliik cho chi nuk'ulariik i Eliseo re' reh naa rupahqaam i rotob'il i Dios chi nunaah noq xnukapaaj. Eh panuk'ux i hin naa ruye'em i q'ab' chinaah i nuyab'ilaal reh chi naa kiin ruk'achrisam, inki.12¿Mi ma' chih wo' naq re' i nim ha' Damasco? ¿Mi ma' q'e' chihooj re' i nim ha' Abana, i nim ha' Farfar, chikiwach i nim ha' wilkeeb' ayu' Israel? ¿Mi ma' xub'an wo' naq re' chi chupaam taqe i nim ha' re' re' xooj numin wiib', eh xink'achjik naq ruuk' i raxq'aah chi wiij? inki i Naamán, kaqrinaq noq xsutinik reje.13Eh re' taqe i rumoso i Naamán xkijil i koq kiib' ruuk' je' wili i xkiq'or reh:
Jaaw wita re' i jalal ruq'oral i Dios xat rutaq'aaj chub'anariik jino'q i q'e' k'axik wach. ¿Mi ma' nee naq inooj a'an, re' i ruq'or aweh ma' k'axik taj? ¿Chib'ih reet noq ma' nenooj amin awiib' wuquub'-oq pech chupaam i nim ha' Jordán reh chi nee tik'aachjik? inki taqe.14Eh re' i Naamán wuquub' pech wo' xponik rumin riib' chupaam i nim ha' Jordán je' rukab' xq'orarik reh ruum i jalal ruq'oral i Dios, eh xanoq wo' k'aachjik i raxq'aah chi riij xkahnik chi je' chik ruti'jolal k'isa ha'lak'un i ruti'jolal.15Eh chi riij i re', re' i Naamán ruch'ihil taqe i rumoso xiooj wo' chik parupaat i Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or:
Yu'naak i hin xnunab'eej chi ma' xta chik Dios chinaah i wach ak'al chuwach i wilik ayu' Israel, je' re' noq chak'ul tii jino'q weh akooch naa nuye'em, inki.16Re' hin parub'ihnaal i k'achlik Dios i nuq'or aweh chi ma' jaruuj neenuk'ul jino'q i kooch k'ahchi' aq'orom weh, inki.
Re' i Naamán k'ih pech xub'esaj reh i rukooch, xa re' la' re' i Eliseo xama' xraaj ta wo' ruk'ulum.17Xrilow chi je' re' i Naamán je' wili xuq'or reh:
Wila' je' re' i nupahqaaj otob'il chi chasiij ka'ihq-oq weh ak'al ayu' Israel, reh chi nee nuk'am reje rij kawáyu panutinamiit ruum re' hin ma' naa ta chik nuye'em i numayiij chikiwach i tiyoox, xa chuwach la' chik i k'achlik Dios naa nuye'em i numayiij.18Xa re' la' nee ta naq i rukuy i numahk i Dios noq nee kinooj chi riij i nureey noq nenooj chi loq'inik chupaam i rupaat dios Rimón. Eh wila' xnuxuk'aa' wiib' i hin chi toob'jiik i nureey nee ta naq i rukuy i numahk i QaJaaw Dios i hin, hin raj kamanoom, inki.19Eh je' wili xq'orarik reh ruum i Eliseo neerub'an chi nee tiooj chi suq ak'ux, inki.
Re' Naamán xelik reje. Eh xakomajaa' wo' najt imb'ehik reje,20noq re' Giezi i rumoso i Eliseo je' wili i xuq'or paruk'ux: Re' nupatroon xutaq'aaj reje i Naamán i aj Siria. Eh ma' xuk'ul ta jino'q chib'ih naq jariik i xsiijik kahnoq reh. Re' hin naa wojiik parub'ihnaal i QaJaaw Dios naa wojiik reje chi riij chi jumehq'iil reh chi nee rusiij kahnoq jino'q weh i hin, inki.21Eh re' i Giezi xooj wo' rajimam riib' chi riij i Naamán. Noq xrilow i Naamán chi rajimam riib' i Giezi chi riij xqajik parukareta xooj ruk'ul xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Mi ma' xtaj jino'q i ma' holohik taj k'ahchi' taq ak'ulum? inki.22Re' i Giezi je' wili xuq'or reh: Re' hin xirutaq'aaj chee nupatroon chi naa nuq'orom aweh chi kiib' taqe jalal ruq'oral i Dios ko ak'un xi ponik ruuk' xi chalik chinaah i yuuq' wilkeeb' wii' i riih rumaam Efraín, xuq'or chaloq chi chayeew keh ixib' miil chi tumiin re' ruuk' i plata, je' wo' hoq i ka'k'uhl chi itz'ihy, inki.23Eh re' Naamán je' wili xuq'or:
Chakuy chak'ul i waqiib' miil chi tumiin re' ruuk' i plata, ruch'ihil i ka'k'uhl chi itz'ihy q'e' holohik, inki.
Eh re' Naamán toq' toq' xub'an reh i Giezi chi naa ruk'ulum i tumiin itz'ihy, xumin reje pan koxtaal, eh kiib' i rumoso xutaq'aaj reje xooj kikanaa' xiooj chi peet b'eeh chuwach i Giezi.24Eh xi ponik chinaah i yuuq' re' i Giezi xuk'am keh i koxtaal wilik wii' i tumiin, itz'ihy, reh i kiib' chi moso. Xuchaq taqe reje i rumoso i Naamán. Re' Giezi xuk'am reje parupaat i tumiin, ruch'ihil i ka'k'uhl chi holohaq itz'ihy.25Chi riij i re' xooj wo' chik i Giezi ruuk' i Eliseo re' i rupatroon: Eh xpahqaljik reh ruum i rupatroon chi je' wili:
¿Aha' xat ponik i hat? inki.
Re' i Giezi je' wili i xuq'or: Re' hin amoso ma' aha' ta ximponik, inki.26Re' Eliseo je' wili xuq'or reh i Giezi:
¿Mi ma' weht'al re' hin noq xqajik chee Naamán chak'ulariik yu'naak ma' re' ta ruq'ijil ruk'ulariik i tumiin je' wo' hoq i holohaq itz'ihy? ¿Ma' ruq'ijil ta wo' ruk'ulariik i ye'aab' tikooj wii' uuva i olivo, je' wo' taqe i tentzun, je' wo' taqe i b'oyax je' wo' taqe i moso?27Ruum chi xak'ul i xuyeew aweh i Naamán re' i rax q'aah wilik naq chi riij i reh, chawiij chik i hat nareliik chaloq. Eh naa wo' reliik cho chikiij taqe awiih aamaam, inki.
Eh noq xelik reje ruuk' i Eliseo i Giezi, tolin rax q'aah chik i riij xasaq reeq' chik riij, xa je' chik rukab' i saq suutz'. Re' i nawaal xub'an i Eliseo ruuk' ikej1Pan jinaj q'iij re' taqe i jalal ruq'oral i Dios je' wili xkiq'or reh i Eliseo:
Chawil i ye'aab' wilkooj wii' awuuk' q'e' k'isiin ma' qohruk'am taj.2Chayeew q'ab' qeh chi nee qohooj i wilik wii' i nim ha' Jordán neenqak'am reje ju'jun-oq qachee' eh nenqayejaa' qapaat ar, inki taqe. Eh Re' i Eliseo je' wili i xuq'or:
Neerub'an chi nee taq tiooj, inki.3Eh jinaj keh i jalal ruq'oral i Dios re' re' je' wili xuq'or reh i Eliseo: Taq chi q'iij, inki.
Ma' xta reet nee taq kinooj chawiij, inki.4Re' Eliseo kuch jalal ruq'oral i Dios xooj wo' chikiij i wilik wii' i nim ha' Jordán. Ar xkitoq'aa' yok'oj chee'.5Eh jinaj keh i re' noq k'ahchi' ruyok'om i chee' xelik i rikeej pan q'ab' manlik xponik q'ehb'oq panim ha', xuk'er chii' je' wili xuq'or:
Jaaw re' hin xelik reje panuq'ab' ikej xanaah re' xa nukemeel wo' naq, inki.6Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xupahqaaj reh chi je' wili: Chak'uhtaaj weh aha' xq'ehb'ik qohoq ikej, inki.
Re' winaq xuk'uhtaaj aha' xq'ehb'ik qohoq. Re' Eliseo xuyok' jinaj i q'ab' chee' xukut qohoq ar xwuktik cho naa ha' ikej.7Re' re' aawikeej cha chop qohoq inki reh i winaq i Eliseo.
Re' winaq xuchop wo' qohoq i rikeej. Re' taqe i aj Israel xkian i q'aq'inik kuuk' i aj Siria8Re' i kireey i aj Siria k'ahchi' chi q'aq'inik kuuk' i aj Israel. Eh xkimol kiib' i ki soldado, xq'orarik keh ruum i k'amal kib'eeh aha' naa kiyejaam i ki-itz'ihy naah paat.9Eh re' i Eliseo i jalal ruq'oral i Dios je' wili xutaq'aaj ruq'orariik reh i kireey i aj Israel: Chab'iraj re' hat mat ik'ik reje chupaam i ye'aab' re' re' ruum ar k'ahchi' kojiik k'oloq i ki soldado i aj Siria chi q'aq'inik, inki.10Re' i kireey i aj Israel xutaq'aaj wo' taqe reje i ru soldado chupaam i b'eeh xuq'or i jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or keh: Chawik'raaj taq awiib', inki. K'ihpech xkiko'leej kiib' chi je' re' pan kiq'ab' i ki soldado i aj Siria.11Eh re' i kireey i aj Siria sahchik ruk'ux, xutaq'aaj rumolariik kiwach i kajaaw i ru soldado, je' wili xuq'or keh:
Chaq'or taq weh, ¿Awach taq aweh i hat i xukoj riib' ruuk' i kireey i aj Israel? inki.12Eh jinaj chi kixilak re' je' wili xuq'or:
Qajaaw reey re' hoj ma' jino'q qeh i k'ahchi' rukojom riib' ruuk' i kireey i aj Israel, ar ruuk' wilik i Eliseo jalal ruq'oral i Dios re' reh inq'orik reh i kireey i aj Israel chib'ih inaq'or i hat reey, atoob' ta pan awarb'al neenaq'or, inki.13Re' kireey i aj Siria je' wili i xuq'or keh:
Chapahqaaj taq chaloq aha' wilik i Eliseo taq inaq'or reh chi nee nutaq'aaj ruchopariik, inki.
Noq xq'orarik reh chi Dotán wilik.14Re' kireey i aj Siria xutaq'aaj taqe i ruk'ihaal soldado rij kawáyu wilkeeb', je' wo' taqe pan kareta xiooj, je' wo' taqe i xa chi kooq' kiooj, xiooj chupaam aq'ab' re' re', eh xkikotej riij i tinamit Dotán.15Eh kowahq'eq xwuktik i rumoso i Eliseo jalal ruq'oral i Dios, xooj chi riij i paat. Eh xrilow chi kotimaj riij i tinamit kuum i ki soldado i aj Siria wilik i wilkeeb' rij kawáyu, pan kareta, xrilow chi je' re' xooj wo' chik i koq pampaat je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Jaaw, ¿Chib'ih i naaqa'nam? yu'naak xoj kuxik, inki.16Re' jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
Maayohb'isaj awiib' ruum xiik' naah kik'ihaal i naa rutoob'iniik qeh i hoj chuwach i naa rutoob'iniik kekeh, inki.17Eh re' i Eliseo xub'an rutiij je' wili i xuq'or: WaJaaw i nuDios chayeew q'ab' reh i numoso chi nee ril awajaawriik, inki. Eh x-ib'irjik i rutiij, noq xrilow reje i wataq yuuq' i rumoso xrilow chi kotimaj riij chi ruk'ihaal soldado i Eliseo, wilik i wilkeeb' chi riij kawáyu, wilik taqe i wilkeeb' pan kareta ruch'ihil q'aaq'.18Noq xa ojik chik keh i chi q'aq'inik i aj Siria ar Dotán, re' Eliseo xub'an rutiij je' wili xuq'or:
Wajaaw nuDios chayeew q'ab' chi kikahnoq chi moywach taqe i aj Siria, inki. Eh re' i QaJaaw Dios xukanaa' wo' chi moywach taqe i aj Siria ma' kota chik xi ilwik.19Eh je' wili i xq'orarik keh:
Re' taq i hat ma' re' taj i b'eeh wili, ma' re' taj i tinamit wili taq inasik'. Re' hin nee taq ti nuk'am reje ruuk' i winaq k'ahchi' taq asik'im, inki, eh xuk'am wo' taqe reje Samaria.20Noq xi ponik ruum Samaria xub'an rutiij je' wili xuq'or: Yu'naak Jaaw cha teh inaq'kiwach taqe i winaq wili, inki. Eh re' QaJaaw Dios xuteh wo' chik inaq'kiwach xi ilwik wo' chik. Ar xkikoj rehtaal chi pan tinamit Samaria chik wilkeeb'.21Eh re' i kireey i aj Israel noq xrilow kiwach i aj Siria xupahqaaj reh i Eliseo chi je' wili:
Hat wajaaw, ¿Mi naa nutaq'aam kikanteesjiik? inki.22Re' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
¿Mi nataq'aaj kikanteesjiik re'? ¿Mi naakansaj taqe re' i naachop taqe chaloq noq kichalik q'aq'ineel ruuk' i kiq'aslaj ch'ihch' ruuk' i kiflecha? Chayeew la' kiwa' kihaa' nee wo' chik inataq'aaj taqe reje ruuk' i kireey, inki.23Eh re' i kireey i aj Israel xub'an jinaj nimlaj ninq'iij xutaq'aaj ruyejeb'jiik i suq laj k'uxb'al wi'k. Eh xkian kiwa' kihaa', eh xutaq'aaj wo' chik taqe ruuk' i kireey ar Siria. Re' reey re' re' ma' kota chik xutaq'aaj i ru soldado chi kijot'ariik i aj Israel chupaam i ye'aab'. Re' i xub'an i Eliseo noq kotjik riij i tinamit Samaria kuum i aj Siria24Eh koq'uun chik re' i Ben-adad kireey i aj Siria xumol kiwach chu'nchel i ru soldado xoj kikotej riij i tinamit Samaria.25Eh ruum chi kikotem riij i tinamit re' re' xchalik i runimaal wi'jaleel ar ma' kireq ta chik k'uxumb'al keh yohb'aal wach xjohtik tz'aaq i chib'ih jariik xa re' i jinaj chinaah b'uurux xkitoj kajwinaq chi tumiin re' ruuk' i plata. Eh re' i yejaal i jinaj libra i rusaa' paloma, ho'oob' chi tumiin re' ruuk' i plata xkitoj.26Eh noq re' i kireey i aj Israel ik'ik i rub'an chinaah i tz'aaq' kotimaj wii' riij i tinamit jinaj ixoq xuk'er cho chii' chuq'orariik chi je' wili:
Hat qajaaw reey kinatoob'eej, inki.27Re' i reey je' wili i xuq'or:
Wila' ma' ti rutoob'eej i QaJaaw Dios ¿Nik' wach noq inakapaaj i hat chi nee tinutob'eej i hin? ¿Nee ta inche nuyeew atrigo ariis uuva i hin? inki.28¿Chib'ih jariik inak'ul? inki i reey.
Re' ixoq je' wili i xuq'or:
Re' ixoq wili je' wili xuq'or weh:
Qakansaj awak'uun i hat yu'naak neenqak'ux, eh i iqal re' chik i weh neenqachaq'saj nenqak'ux, inki.29Eh chi junwaar chik je' wili i xnuq'or reh: Yu'naak re' chik awak'uun i hat naa qachaq'sam, naa qak'uxum, kinki reh. Eh re' reh xukeb'aa' i rak'uun ma' xuyeew ta chi k'uxarik, inki.30Noq rib'iraj i kireey i aj Israel i xuq'or ixoq xkaqrik xuweq i ruso' chi riij noq b'ehik i rub'an chinaah i tz'aq. Eh re' taqe i tinamit wilkeeb' ma' najt ta ruuk' xkilow chi rukojom i q'as wach itz'ihy wach ruti'jolal chupaam i runim rooq so'.31Re' reey je' wili xuq'or: Xti korik chi ruk'ul chi nee kiruyeew panti' k'axik i QaJaaw Dios wila' ma' xnutaq'aaj ru set'ariik i ralaq i Eliseo rak'uun i Safat, inki.32Re' reey xutaq'aaj wo' reje ruk'amariik i Eliseo. Eh re' i Eliseo tzunlik parupaat kuuk' taqe i k'amal b'eeh, xakomajaa' ta wo' imponik i rutaqareel i reey noq re' Eliseo je' wili xuq'or keh i k'amal b'eeh wilik ruuk':
Re' i aj kansoom laj reey xutaq'aaj chee raj taqareel chi naa ruyok'om i walaq, noq neenk'uloq nee taq inatz'ap reje i puerta ma' nee ta taq inakoj chaloq, ruum re' reh xam wo' cho chi riij i ru reey, inki.33Eh re' i Eliseo xa kok'utaaj wo' rub'an kuuk' i k'amal b'eeh noq xponik i aj taqareel je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' ti' k'axik k'ahchi' qak'ulum wili re' QaJaaw Dios xye'wik cho chi qanaah. Eh, ¿Nik' chik wach noq neenquy-eej chi nee qohrutoob'eej? inki.1Eh re' i Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hat chab'iraj i ruq'or i QaJaaw Dios chi je' wili: Iqal je' yu' ora panookb'al reh i Samaria re' i wuquub' nimaq lemeta chi arina naa aloq'om ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata. Eh re' i ho'lajuuj nimaq lemeta chi sebada naa aloq'om ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata, inki.2Eh re' winaq intowik reh i kireey i aj Israel je' wili xuq'or reh i Eliseo:
Atoob' ta re' i QaJaaw Dios neeruqasaj chee ma' k'isa sebada pan taxaaj ma' nee tan k'ulariik je' rukab' inaq'or, inki.
Re' Eliseo je' wili i xuq'or:
Re' hat naa awilom ruuk' naq'awach i xnuq'or, xa re' la' ma' naa ta ak'uxum aweh, inki.3Eh kijib' taqe i winaq wilkeeb' panookb'al reh i tinamit tolin rax q'aah i kiij je' wilik xkiq'or chikiwach:
¿Chib'ih reet noq k'ahchi' quy-eem qakimiik ayu'?4Wila' xqachop qak'ux chi okik chupaam i tinamit nee qoh kimik ruum i ma' k'isa wi'jaleel wilik ar. Eh wixooj kahnik ayu' xanaa wo' qakimiik. Ruum aj re' i ruk'ul chi neenqachop qak'ux chi okik, taq taq i koq i wilik wii' i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria, wila' xkikuy qamahk nee qoh kahnik chi k'achalkooj, wila' ma' xkikuy qamahk nee qoh kikansaj, inki taqe.5Eh noq xokik aq'ab' xiooj wo' hoq i wilik wii' i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria. Noq xiooj k'oloq ar, re' taqe aj Siria ma' wilkeeb' ta chik chupaam i ki-itz'ihy naah paat.6Re' QaJaaw Dios xuyeew keh i aj Siria chi ib'irjik chupaam i ki-itz'ihy naah paat i choqik inki a'n i ruk'ihaal kareta i ruk'ihaal kawáyu reh q'aq'inik, eh ruk'ihaal soldado. Re' taqe i aj Siria xkikapaaj chi re' i kireey i aj Israel xkian jinaj wach kik'ux kuuk' i kireey i aj heteo i kireey i aj Egipto reh chi xi chalik chi q'aq'inik kuuk'.7Ruum i re' xkimol chi elik i aj Siria chupaam aq'ab' re' re', xkiq'eb' kahnoq i ki-itz'ihy naah paat chi korjinaq, je' wo' i kikawayu ruch'ihil i kib'uruux. Xkimol chi elik i keh reh chi xkiko'leej riij i kik'achariik.8Eh noq xi ponik i ki-ib' chi aj rax q'aah i wilik wii' i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria, xi okik i koq chupaam i jinaj keh itz'ihy naah paat xkik'ux i wi'k ha' xkireq ar. Eh xkik'am i plata, i oro itz'ihy xkireq ar. Xkik'am reje xooj kikehb'aa', eh xi sutinik wo' chik chaloq, xi okik wo' chik i koq chupaam i jinaj itz'ihy naah paat. Eh xkik'am wo' chik chu'nchel ixkireq' ar, xooj wo' chik kikeb'aa'.9Eh xkiq'or chikiwach chi je' wili:
Ma' holohik taj i k'ahchi'kooj re' i suq rib'irjiik wili ma' k'ahchi' ta qaq'orom rib'iral keh i qatinamiit, wila' koxquy-eej chi neensaq'ik mahk i neen qa'an. Taq yu'naak qaq'or cho rib'iral chupaam i rupaat i reey, inki taqe.10Eh xiooj wo' hoq xi ponik xkik'er reje kichii' chi kiq'orob'jiik taqe i aj cha'joom xkich'ob' rub'ehel je' wili xkiq'or:
Re' hoj, xoj ponik aha' kiyejaam wii' i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria, eh ma' awach ta chik jino'q i wilik ar, ma' jino'q chik i nib'irjik ruq'oral. Xa re' chik taqe i kawáyu, i b'uurux, xi kahnik chi b'ak'alkeeb', re' taqe i itz'ihy naah paat xkikanaa' chi korjinaq, inki taqe.11Eh re' taqe i aj cha'joom wilkeeb' panookb'al reh i tinamit, xkik'er reje kichii' chuq'orariik rib'iral keh i wilkeeb' chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey.12Eh re' reey xwuktik chaq'ab' je' wili xuq'or keh i kitoob'inik reh:
Re' hin naa taq nuq'orom aweh chib'ih inkaaj kianam qeh i aj Siria. Re' keh keht'al chi kuyuj qawa' qahaa' inqa'an ruum i re' xi elik reje chupaam i ki-itz'ihy naah paat xooj kikeb'aa' kiib' xama' najt taj, reh chi noq nee qoh elik reje i hoj pan tinamit nee qoh kichop chi k'achlik qawach eh neekiokik cho panqatinamiit, inki.13Eh jinaj keh intoob'inik reh i reey je' wili xuq'or reh i reey:
Neerub'an chi neenqataq'aaj ho'oob'-oq i winaq chikiij i ho'oob' chi kawayu wilkeeb' ayu' panqatinamiit reh chi nenooj kilow chib'ih i k'ahchi' keeb' i aj Siria. Wila' xi kanteesjik wo' chaloq xama' xta wo' chik neenquchej, xanaa wo' kooj rukuxiik kikansam i hoj ayu' panqatinamiit, inki.14Eh xkisik' wach i kiib' chi kawayu, i kiib' chi kareta. Re' reey je' wili i xuq'or reje keh: Hiy taq chawilow nik' wach noq wilik i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria, inki.15Re' taqe i aj taqareel xiooj wo' hoq korehtaal xi ponik chi chii' i nim ha' Jordán. Eh Noq ojik inki a'n xkilow chi jinaj b'eeh kutulkeeb' i kiso' i chib'ih keh xkiq'eb' noq xkimol chi elik. Re' taqe i raj taqareel i reey xi sutinik wo' chik chaloq xk'ulik kik'utjaaj reh i reey i xponik kilow.16Re' i tinamit xi okik chupaam i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria chuq'uchariik i xkikanaa' kahnoq. Xooj wo' eloq wach i xuq'or chee QaJaaw: Re' i wuquub' nimaq lemeta chi arina xkiloq' wo' ruuk' i xa jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata, eh re' i ho'lajuuj i nimaq lemeta chi sebada xkiloq' wo' ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata.17Re' i kireey i aj Israel xuq'or reh i winaq intowik reh chi naa rokiik chi cha'jinik panookb'al reh i tinamit, xa re' la' xch'eyarik paam kuum i tinamit, eh ar xkimik, xk'ularik wo' hoq je' wo' rukab' i xuq'or i QaJaaw ruuk' chii' i Eliseo jalal ruq'oral noq xponik i reey ruuk'.18Eh xk'ularik wo' hoq i xuq'or i jalal ruq'oral i Dios reh i reey, re' noq xuq'or chi je' wili: Je' yu' i iqal panookb'al reh i Samaria re' wuquub' nimaq lemeta chi arina naa taq aloq'om ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata. Eh re' i ho'lajuuj nimaq lemeta chi sebada naa taq aloq'om ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata, inki.19Re' noq xuq'or intowik reh i reey, chi je' wili: Nee ta ruqasaj chee ma' k'isa sebada i Dios pan taxaaj xama' nee ta wo' naq imb'aan inaq'or, inki. Eh re' Eliseo je' wili i xuq'or reh: Re' hin korik i nuq'or aweh chi naa awilom ruuk' naq'awach chi naa rub'aan i xnuq'or, xa re' la' re' hat ma' naa ta ak'uxum aweh, i nuchjik.20Re' winaq re' re' ma' xuk'ux ta wo' reh, ruum xpitz'arik paam kuum i tinamit panookb'al reh i tinamit, eh ar xkimik. Re' ixoq aj Sunem xrehchaaj wo' chik i chib'ih reh1Re' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or reh ixoq re' i xuk'achaa' wo' chik i rak'uun: Re' hat awuch'ihil taqe awach aweh neerub'an chi nee tiooj k'achareel, xa aha' pa' nawaaj, ruum re' i QaJaaw Dios xuq'or chi naa ruye'em chee wi'jaleel chinaah i qatinamiit chuwach i wuquub' haab', inki.2Eh re' ixoq xub'an wo' hoq i xq'orarik reh ruum i jalal ruq'oral i Dios xuyejaa' riib' ruch'ihil i rak'uun noq xooj pan kitinamiit i aj filisteo, ar xponik k'acharoq chuwach i wuquub' haab'.3Eh noq xik'ik i wuquub' haab' re' ixoq xsutinik wo' chik chaloq Israel. Xooj ruq'oreej i reey xponik ru pahq'aaj reh chi naa wo' chik ruye'ariik reh i rupaat ruch'ihil i rak'aal.4Re' reey k'utaaj i rub'an ruuk' i Giezi rumoso i Eliseo jalal ruq'oral i Dios. Re' reey je' wili i xuq'or reh i Giezi: Cha a'n otob'il chak'utjaaj weh chu'nchel i ma' ilooj taj xub'an i Eliseo, inki.5Re' Giezi manlik k'ahchi' ruk'utjaam reh i reey nik' wach noq xuk'achaa' wo' chik i rak'uun ixoq i Eliseo noq xponik ixoq re' re' chupahqaljiik reh i reey chi naa wo' chik ruye'ariik reh i rupaat, i rak'aal. Eh re' i Giezi je' wili xuq'or: Qajaaw reey re' ixoq wili i nuq'or aweh, re' i rak'uun ruch'ihil i xye'arik wo' chik ruk'achariik ruum i Eliseo, inki.6Eh re' reey xupahqaaj reh ixoq mi korik, re' reh xuk'utjaaj reh i reey i xuk'ul. Re' i reey je' wili i xuq'or reh jinaj intowik reh: Re' i hat naa rojiik aq'asam reh ixoq wili chu'nchel i chib'ih reh rukanaam kahnoq. Naa wo' aq'asam reh i tz'aaq' i wach i rutik xelik chuwach i wuq'uub' haab' noq ma' xwihik ta ayu', inki. Re' i Hazael xokik chi reey ar Siria7Eh chi riij i re', re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xooj pan tinamit Damasco, eh yowaab' i Ben-adad kireey i aj Siria. Eh xkiq'or reh i kireey chi re' i Eliseo wilik ar Damasco.8Re' reey je' wili i xuq'or reh i Hazael: Re' hat naa awojiik ruuk' i jalal ruq'oral i Dios, neenak'am reje jino'q rukooch, neenaq'or reh chi nee rupahqaaj reh i Dios mi konee kink'achjik ruuk' i nuyab'ilaal, inki.9Eh re' i Hazael xuk'am reje i kooch re' ruuk' i q'e' holohaq kielik ar Damasco, ka'winaq chi cameyo xi ihqanik reje reh xooj wo' ruuk' i Eliseo. Eh noq xponik ruuk' xupab'aa' riib' chuwach je' wili i xuq'or reh:
Re' Ben-adad awak'uun noq wilik i kireey i aj Siria xirutaq'aaj cha wuuk' reh chi neenaq'or weh mi konaa ruk'aachjiik ruuk' i yab'ilaal wilik wii', inki.10Re' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
Chaq'or reh chi naa ruk'aachjiik ruuk' i ruyab'ilaal, xa re' la' xuk'uhtaaj chik weh i QaJaaw Dios, chi xanaa wo' rukimiik, inki.11Eh re' i Eliseo kow xrilow panaq'wach i Hazael, najt xub'an reh chi je' re', re' Hazael ma' suq ta xub'an reh, eh re' Eliseo xokik chi oq'ik.12Re' Hazael xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq oq'ik i na a'n jaaw? inki.
Re' i Eliseo je' wili i xuq'or:
Ruum re' hin weht'al chik i ti' k'axik naa a'nam keh i wuch aj Israel. Re' hat naa ak'atam i kipaat inkiko'leej wii' kiib', eh naa akansam taqe kik'ijolaq, ruuk' i q'aslaj ch'ihch', naa aq'ojom taqe wataq ab'aj kiha'lak'uun. Eh naa aset'em i kipaam taqe i yowaab' ixoq, inki.13Re' i Hazael je' wili i xuq'or: ¿Chib'ih reet noq neenub'an i je' re'?
Re' hin ma' xta wajaawriik xa je' nukab' jino'q i tz'i', inki.
Re' Eliseo je' wili i xuq'or:
Re' i QaJaaw Dios xuk'uhtaaj weh chi re' hat naa awokiik chi kireey i aj Siria, inki.14Eh re' i Hazael xukanaa' kahnoq i Eliseo xooj wo' chik ruuk' i Ben-adad i ru reey. Eh xpahqaljik reh chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i xuq'or aweh i Eliseo chi riij i nuyab'ilaal? i nuchjik.
Re' Hazael je' wili i xuq'or:
Re' Eliseo xuq'or weh chi naa ak'aachjiik ruuk' ayab'ilaal, inki.15Eh chi junwaar chik re' Hazael xuk'am chaloq jinaj i piim laj itz'ihy xumuhaa' panha', eh xub'ur i wach i ru reey korehtaal xjihq'ik, eh xkimik. Eh re' chik i Hazael xokik chi reyil chi jilow. Re' kireey i aj Judá (2 Cron 21.1-20)16Eh hoob'-oq chik haab' rokiik chi reyil i Joram ar Israel re' i rak'uun i Acab, noq xokik chi reyil Judá i Joram rak'uun i Josafat.17Re' Joram kab'laj ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh waxiqiib' haab' xwihik chi reyil Jerusaleem.18Re' Joram xub'an i yiib' wach na'ojb'al, je' rukab' i xkian taqe i xi wihik chi reyil Israel. Eh xub'an kaxáro ruuk' i rixq'uun i Acab, xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios.19Eh re' QaJaaw Dios xama' xusach ta wo' kiwach i riih rumaam Judá, ruum xuketelaaj wach i David i raj kamanoom. Ruum ruq'orom chi jinaj keh i riih rumaam naa rukahniik chi saqum chi juneliik.20Eh noq xwihik chi reyil i Joram Judá. Re' taqe i aj Edom xkitoq'aa' peleto kuuk' i aj Judá. Eh xkesaj kiib' chi ri'sil i rajaawriik xkipab'aa' kireey pankeh.21Re' i reey Joram xooj Zair, ruch'ihil chu'nchel i rukareta. Eh xi wuktik reje chaq'ab' xooj naq kian reh i aj Edom re' i xsutinik riij i tinamit. Xa re' la' chupaam aq'ab' re' re' i Joram ruch'ihil i kib'esanik reh i rukareta xkimol chi elik. Re' taqe i ru soldado xooj kikeb'aa' kiib' chupaam i ki-itz'ihy naah paat.22Je' re' noq re' taqe i aj Edom xkesaj kiib' chi ri'sil i kajaawriik i aj Judá, xa chupaam wo' q'iij re' re' xub'an i peleto i tinamit Libna, xresaj riib' chi ri'sil i rajaawriik i Judá.23Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Joram tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtaliil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.24Eh re' reey Joram xkimik reje ar xkimuq'aa' i muhqinaq wii' taqe i rumaam rati't chupaam i rutinamiit i reey David. Eh re' chik i Ocozías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow.25Eh noq kab'laj chik haab' rokiik chi reyil Israel i Joram rak'uun i Acab, re' i Ocozías rak'uun i Joram xokik chi reyil Judá. Re' noq xokik chi reyil Judá i Ocazías (2 Cron 22.1-6)26Re' Ocazías kiib' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh xakiib' wo' haab' xwihik chi kireey i aj Judá ar Jerusaleem. Re' i rutuut Atalía i rub'ihnaal riih rumaam Omri, xwihik chi kireey i aj Israel.27Re' Ocozías xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios. Je' rukab' i xkian i riih rumaam i Acab, ruum re' i reey Joram rujii' wo' hoq i Acab.28Re' Ocozías i kireey i aj Judá, ruch'ihil i Joram rak'uun i Acab kireey i aj Israel xiooj chi q'aq'inik Ramot wilik ar Galaad ruuk' i Hazael i kireey i aj Siria. Xa re' la' re' taqe i aj Siria xkiq'oj i Joram.29Re' Joram xsutinik reje Jezreel reh chi xooj riq'omaaj aha' wilik ixq'ojarik kuum i aj Siria noq xponik chi q'aq'inik Ramot ruuk' i Hazael kireey i aj Siria. Ruum chi ti' wilik i Joram re' i Ocozías xooj rilow ar Jezreel. Re' Jehú xpa'ab'jik chi kireey i aj Israel1Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xuyuq'eej jinaj i k'ijool re' ruuk' taqe i jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or reh: Chayejaa' awiib' reh chi nee tiooj Ramot wilik ar Galaad, neenak'am reje i jinaj lemeta chi aseite wili.2Eh noq nee ti ponik ar neenasik' i Jehú rak'uun i Josafat riih i Nimsi, nee ti okik i koq wilik wii'. Neenawesaj cho chi kixilak i ruch'ihil neenak'am reje pan tokoom paat.3Eh neenachop chaloq i jinaj lemeta chi aseite neenajalk'iij wach naah je' wili i neenaq'or reh: Je' wili i xuq'or i QaJaaw Dios chi naa kaat nupab'aam chi kireey i aj Israel, tiko'q reh. Eh neenateh i puerta nee ti elik cho chi jumehq'iil ma' nee ta nacham chaa wiib', inki.4Re' k'ijool i jalal ruq'oral i Dios xooj wo' hoq Ramot wilik ar Galaad.5Eh noq xponik chupaam i tinamit re' re', xponik taqe rureq i kajaaw i soldado chi kimolom kiib', je' wili i xuq'or keh:
Jaaw kinakuy taq jinaj inwaaj nuq'oreem taq chaxilak, inki.
Re' Jehú je' wili xuq'or: ¿Awach qeh i hoj inawaaj aq'oreem? inki.
Re' i hat kajaaw i soldado tiwaaj kaat nuq'oreem inki i k'ijool.6Eh re' Jehú xooj chupaam jinaj i tokoom paat. Eh re' i k'ijool jalal ruq'oral i Dios xujalk'iij aseite wach naah i Jehú je' wili xuq'or reh:
Re' QaJaaw Dios inqanimaj i hoj, hoj aj Israel xuq'or weh chi naa kaat nupab'aam chi kireey i nutinamiit Israel.7Eh xuq'or chi hat naa asachwiik kiwach taqe i riih rumaam i Acab re' i wilik chi taaq'anik cha naah. Re' hat naa aq'ajwiik wach reh i Jezabel i kikanteesjiik ijalal nuq'oral ruch'ihil chu'nchel i numoso xutaq'aaj kikantesjiik.8Re' hin naa nusacham kiwach i rak'uun rixq'uun i Acab. Naa rukuxiik nusacham kiwach i winaq wilkeeb' Israel, ma' jino'q chik i naa nukanaam chi k'achalkeeb'.9Re' hin naa nusacham kiwach i rak'uun rixq'uun i Acab, je' rukab' noq nusach wach i rak'uun rixq'uun i Jeroboam rak'uun i Nabat. Eh je' wo' rukab' noq nusach kiwach i rak'uun rixq'uun i Baasa rak'uun i Ahías.10Eh noq naa rukimiik ixoq Jezabel ma' awach ta naa rumuq'aniik reh, re' taqe tz'i' naa kik'uxwiik reh chupaam i ye'aab' Jezreel, inki Dios, inki.
Eh chi riij i re', re' i k'ijool jalal ruq'oral i Dios xuteh chee puerta xooj chi jumehq'iil.11Eh noq xooj wo' chik k'oloq i Jehu kuuk' i ruch'ihil, xkipahqaaj reh chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i k'ahchi' ruk'ulariik? ¿Chib'ih iraaj awuuk' i je' ahqaal re' re'? inki taqe.
Re' Jehú je' wili i xuq'or: Re' taq i hat aweht'al taq wach i winaq re' re', eh aweht'al taq nik' wach inq'orik, inki.12Re' taqe ruch'ihil i Jehú je' wili xkiq'or reh: Maa chuk i q'orik chak'utjaaj qeh chu'nchel, inki taqe.
Re' Jehú je' wili xuq'or keh:
Re' i k'ijool re' re' je' wili xuq'or weh: Re' QaJaaw Dios xuq'or weh chi yu'naak naa kaat nupab'aam chi kireey i aj Israel, inki weh.13Re' taqe ruch'ihil i Jehú chi jumehq'iil xkichop chee i ruka'taah i kiso' xkihe' wach ixkaleria tz'aq reh chi xpahik chinaah i Jehú. Eh xkixulej reje paam i kituun, kow xkik'er reje kichii' chuq'orariik chi je' wili: Yu'naak re' chik i Jehú i qareey, inki taqe. Re' i Jehú xukansaj i Joram kireey i aj Israel14Re' i Jehú rak'uun i Josafat riih i Nimsi je' wili noq xuyejaa' wach rukanteesjiik i reey Joram. Re' noq re' Joram ruch'ihil taqe ponoq i ru soldado chi q'aq'inik ruuk' Hazael kireey i aj Siria, chi ko'ljiik rij irutinamiit Israel chupaam i tinamit Ramot wili ar Galaad.15Re' i Joram xooj pan tinamit Jezreel chi riq'oomjiik ixq'ojarik reje reh kuum i aj Siria noq xub'an i q'aq'inik. Eh re' Jehú je' wili i xuq'or keh i ru soldado: Wila' korik chi naawaaj chi re' hin nee kinkahnik taq chi aareey, ma' awach ta taq aweh i nelik reje pan tinamit ayu' Ramot, reh chi ma' awach ta jino'q neenooj q'oroq rib'iral ar Jezreel, inki.16Eh re' i Jehú jumehq'iil xjohtik reje chi riij i rukawayu xooj pan tinamit Jezreel, ar yoklik pan yokaab' i reey Joram ruum i ruti'kiil. Eh re' i Ocozías i kireey i aj Judá wilik wo' ponoq chi rula'jiik i Joram.17Eh re' winaq i wilik chinaah najt naah paat incha'jinik i tinamit xrilow reje kiwach i ru soldado i Jehú chi k'ulik inki a'n iloq, je' wili xuq'or reh i reey Joram:
Re' hin k'ahchi' wilom chi xik'uloq taqe i soldado, inki.
Re' i Joram je' wili i xuq'or:
Chataq'aaj reje jino'q ilil reh chi riij i kawáyu neerupahq'aaj keh, mi suq kiil k'uxliis inkik'am chaloq, inki.18Re' i aj taqareel xooj wo' rilow chi riij i kawáyu je' wili xuq'or keh:
Re' reey xutaq'aaj cho rupahqaljiik ¿Mi rusuqkiil k'uxliis taq i nak'am chaloq? inki.
Re' Jehú je' wili i xuq'or:
¿Chib'ih inawaaj ree hat mi suq kiil k'uxliis inqak'am chaloq kim chi wiij? inki reh.
Eh re' incha'jinik reh i tinamit je' wili i xuq'or reh i Joram:
Re' winaq i xnutaq'aaj reje, ma' xsutinik ta chik chaloq, inki.19Chi riij i re' jinaj wo' chik i xutaq'aaj reje rij kawáyu chi rilariik, noq xponik kuuk' je' wili i xuq'or keh:
Re' reey Joram xutaq'aaj cho rupahqaljiik ¿Mi suq kiil k'uxliis taq i nak'am chaloq? inki.
Eh re' i Jehú je' wili i xuq'or:
¿Chib'ih inawaaj reh i hat mi suq kiil k'uxliis inqak'am chaloq? Kim chi wiij, inki reh.20Re' incha'jinik reh i tinamit je' wili i ruq'or reh i Joram:
Re' i winaq xnutaq'aaj ruka'peech, ma' xk'ulik ta wo' chik iloq. Re' imb'esanik cho reh i kareta re' ta b'ila' i Jehú re' riih i Nimsi ruum kow chalik i rub'an, ruum xa re' wo' reh kow imb'esanik, inki.21Re' i Joram i kireey i aj Israel je' wili xuq'or: Chayejaa' taq weh i nukareeta, inki.
Eh xkiyejaa' wo' reh i rukareta xooj reje chupaam, re' i Ocazías kireey i aj Judá xooj wo' reje i reh parukareta.
Eh noq xkik'ul i Jehú xiqajik pan kikareta chi kiju'junaal, ar xkik'ul i Jehú chupaam i ruye'aab' i Nabot aj Jezreel.22Eh noq re' i reey Joram xrilow wach i Jehú xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Mi suq kiil k'uxliis i nak'am chaloq? inki.
Re' i Jehú je' wili xuq'or:
¿Nik' wach noq inawaaj chi nee qoh wihik pansuqkiil k'uxliis ruum noq re' i Jezabel atuut k'ahchi' chulooq'jiik taqe i tiyoox re' i k'oyomal, eh kok'ahchi' chi warinik? inki.23Xrib'iraj chi je' re' i reey Joram xusutej reje i rukareta xumol naq chi elik, xuk'er reje chii' chuq'orariik reh i Ocazías chi je' wili:
Qajot'ariik iraaj, inki.24Xa re' la' re' Jehú xutz'ehtaaj reje i Joram ruuk' i ru flecha. Eh noq xuk'ut chi kow manlik xokik chi jurub' i Joram xik'ik rureq i ránima, eh xq'ehb'ik chupaam i rukareta chi kamnaq chik.25Eh re' i Jehú je' wili i xuq'or reh i Bidkar i kajaaw i ru soldado: Chawesaj reje ayu' i kamnaq ar hiy chakut chupaam i ruye'aab' i Nabot aj Jezreel. K'oloq panak'ux noq re' hat re' hin k'ahchi' naq qab'esam i rukareta i Acab re' i rajaaw i Joram. Xuq'or i QaJaaw Dios chi naa ruye'em i ti' k'axik wili chinaah i Acab.26Eh je' wili xuq'or: Re' hin xwilow chi xkikansaj i Nabot, ruch'ihil taqe i rak'uun. Eh re' hin naa kaat nuye'em chutojariik amahk chupaam i ye'aab' wili, re' wili korik ruum re' hin i Dios kinq'orik reh, inki. Eh chak'am reje i ruti'jolal i Joram ar chayeew chupaam i ruye'aab' i Nabot je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios, inki. Re' Jehú xukansaj i Ocazías kireey i aj Judá (2 Cron 22.7-9)27Eh noq xrilow chi je' re' i Ocozías kireey i aj Judá xyo'jik xumol chi elik, xooj ar Bet-hagan. Re' i Jehú xtohq'ik rusik'im, je' wili i xuq'or keh i ru soldado: I ruk'ul wo' chi naa taq akansam i Ocozías reh, inki.
Eh xkikut wo' chi flecha wach yuuq' Gur wilik chucheel Ibleam, xa re' la' re' i Ocozías kox b'ehik reje ko ar xponik kimoq Meguido.28Chi riij i re', re' taqe i kikamanik ruuk' i Ocozías xi k'amwik reje reh i ruti'jolal pan kareta ar Jerusaleem, ar xkimuq'aa' parutinamiit i David re' i muhqinaq naq wii' i rumaam rati't.29Noq junlaj haab' chik rokiik chi reyil Israel i Joram, rak'uun i Acab xokik chi reyil Judá i Ocozías. Re' rukimiik ixoq Jezabel30Re' Jehú xooj Jezreel. Eh noq xrib'iraj chi je' re' i Jezabel xriq'omaaj riij inaq'wach xukoj xoyb'al wach naah, eh xuk'uhtaaj cho riib' pan ventana.31Noq xokik i koq pan tinamit i Jehú je' wili i xq'orarik reh ruum i Jezabel.
¿Chib'ih i na a'n i hat Zimri kansan reh i ehchan aweh? inki.32Re' Jehú xtz'ehtanik johtoq pan ventana je' wili xuq'or:
¿Jarub' taqe wilkeeb' chi wiij?
Xakiib' ixib' taqe i winaq xab'anooj keh chi kapuun taqe xsahchik kik'ux chi rilariik.33Re' Jehú je' wili xuq'or keh:
Chakut taq cho wach ak'al i Jezabel re' re', inki.
Eh xkikut chaloq ixoq, xkihranik i rukik'eel wach tz'aq, je' wo' chikiij taqe i kawáyu, eh xkiyeq'eb'eej paam ixoq re' re'.34Re' Jehú xokik i koq chub'anariik ruwa' ruhaa'.
Eh koq'uun chik je' wili i xuq'or:
Yu'naak hiy taq chamuq'aa' i yiib' wach ixoq re' re'. Neerub'an chi nee taq i namuq'aa' xa ruum chi rixq'uun jinaj i reey, inki.35Eh noq xiooj k'oloq chi rumuq'ub'jiik ma' manlik ta chik wach noq xponik kireq ach wo' re' i rub'aqil i naah, i rooq, i q'ab', xponik kireq.36Eh noq xi sutinik reje i winaq xponik kiq'or reh i Jehú. Re' Jehún je' wili i xuq'or:
Re' xk'ularik wili re' wo' ruq'orom chee QaJaaw Dios ruuk' chii' i jalal ruq'oral Elías rub'ihnaal aj ar Tisbe, noq xuq'or chi je' wili: Re' i Jezabel re' taqe i tz'i' naa ruk'uxwiik reh i ruti'jolal chupaam i ye'aab' Jezreel.37Re' i ruti'jolal i Jezabel naa rukahniik chi xa je' chik rusaa' chikop chinaah i wach ak'al chupaam i ye'aab' Jezreel. Korehtaal ma' naa ta chik runaab'jiik wach reh chi ma' awach ta neenq'orik reh chi je' wili: Re' wili i ruti'jolal Jezabel, ma' ko'q taj, inki. Re' Jehú xkuxik rukansam i rak'uun i Acab1Re' Acab lajeeb' ru kajwinaq i rak'uun xwihik Samaria. Re' Jehú xutz'ihb'aaj reje kihuuj taqe i aj taaq'oom chupaam i tinamit, je' wo' taqe i k'amal b'eeh, je' wo' taqe i q'atal q'orik, wilkeeb' ar, re' taqe i rak'uun i Acab, je' wili xuq'or reje keh:2Re' taq i hat titaaq'anik chikinaah taqe i rak'uun i Acab, je' wo' chikinaah taqe rukawayu, je' wo' chikinaah taqe i rukareta i rutz'a'amb'aal reh q'aq'inik, je' wo' chikinaah i paat i ruko'leej wii' riib'. Eh noq nee imponik taq panaq'ab' huuj wili.3Chasik' taq chaxilak i korik wach ruk'ux, holohik runa'ojb'al, reh chi nee inakoj taq chi jilow i aawajaaw, reh chi nee rub'an i q'aq'inik taq chako'ljiik, inki.4Eh re' keh ma' k'isiin ta xiyo'jik, je' wili xkiq'or chikiwach: ¿Nik' wach noq neenqakuy i q'aq'inik ruuk' i Jehú? ni xata re' reey Joram, ni xata re' i reey Ocozías xkikuy i q'aq'inik ruuk', inki taqe.5Re' inilwik reh i paat imb'aan wii' taaq'anik, re' inilwik reh i tinamit, re' taqe i k'amal b'eeh re' taqe i ki ilwik reh taqe i rak'uun i Acab, je' wili i xkitaq'aaj ruq'orariik reh i Jehú: Re' hoj, hoj awaj kamanoom ma' nee ta nqapab'aa' jino'q chi qareey, eh xa nee wo' inqa an i neenaq'or qeh. Eh cha a'n quuk' i ruk'ul cha weh, inki taqe.6Re' i Jehú xutz'ihb'aaj wo' chik reje kihuuj, je' wili i xuq'or reje keh: Wila' korik chi, chi wiij taq wilkaat, eh i kinawaaj taq kiin animam, chayok' taq i kalaq taqe i rak'uun taq aareey Acab, eh je' yu' i iqal nee taq i nak'am cho weh i kinaah ayu' Jezreel, inki.
Eh re' taqe i lajeeb' ru kajwinaq chi rak'uun i Acab ar naq wilkeeb' Samaria kuuk' i nimaq wach kikamaj xk'isanik keh.7Eh noq xkik'ul i huuj re' re' taqe i k'amal b'eeh ar Samaria xkichop taqe i lajeeb' ru kajwinaq chi rak'uun i Acab xkuxik kiyok'om i ralaq. Eh xkiham pantaq chakach i kinaah, xkitaq'aaj reje reh i Jehú ar Jezreel.8Eh jinaj i aj taqareel xooj k'oloq ruuk' i Jehú je' wili xuq'or reh:
Xik'uloq i xi k'amwik cho reh i kinaah taqe i rak'uun i reey Acab, inki.
Re' Jehú je' wili xuq'or:
Ka'tuhb' taq chawesaj nee taq i nayeew panookb'al reh i tinamit, ar taq nee nakanaa' reh iqal, inki.9Eh chi junwaar xooj i Jehú panookb'al, je' wili i xuq'or keh i tinamit: Re' taqe wili xikimik, xa re' la' ma' re' ta taq amahk i hat. Re' la' hin xinyej-anik wach rukanteesjiik i nureey Joram. ¿Awach xkansanik keh taqe i wili noq inaq'or taq i hat?10Chanab'eej taq chi korik chi chu'nchel i xuq'or i QaJaaw Dios chi naakik'ulum taqe i awach reh i reey Acab xk'ularik chik, ma' xik'ik ta wach ruum re' i QaJaaw Dios xq'orik chaloq ruuk' chii' i jalal ruq'oral Elías rub'ihnaal, inki.11Eh re' Jehú xutaq'aaj rukanteesjiik taqe i awach reh i Acab wilkeeb' Jezreel. Xutaq'aaj wo' kikanteesjiik chu'nchel i kitaaq'anik ruuk' je' wo' taqe i naah ramigo i Acab, je' wo' taqe i wilkeeb' chi k'amal b'eeh aj tiij, ma' jino'q chik keh i re' xukanaa'.12Re' Jehú xelik reje Jezreel xooj Samaria. Eh xponik Bet-equed re' wilkeeb' wii' cha'jen chikop.13Ar xureq taqe i ras ruchaaq' i Ocozías i xwihik cho chi kireey i aj Judá, re' Jehú xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Awach taq i hat? inki.
Re' keh je' wili i xkiq'or:
Hoj ras ruchaaq' i Ocozías, ojik inqa'an chi ruye'ariik rusuqkiil kik'ux i rak'uun rixq'uun i reey, je' wo' hoq i rak'uun rixq'uun ixoq reey Jezabel, inki taqe.14Re' Jehú je' wili i xuq'or:
Chachop taqe chi k'achlik kiwach, inki.
Eh xkichop wo' chi k'achlik kiwach, ar xkikansaj taqe chi q'aslaj ch'ihch' chucheel i chaam laj jul wilik inset'arik wii' i rismaal kiij i tentzun. Kiib' roxk'ahl chi winaq i xkikansaj ar, ma' jino'q chik keh i xkikanaa'.15Eh re' Jehú noq xelik reje ar xuk'ul pamb'eeh i Jonadab rak'uun i Recab. Xuyeew rusuqkiil ruk'ux, je' wili i xuq'or reh:
¿Mi korik wach ak'ux i hat wuuk' i hin, je' rukab' rukorkiil wach i nuk'ux i hin awuuk' i hat? inki.
Re' hin korik wach nuk'ux awuuk', inki i Jonadab.
Wila' je' re' chayeew weh aq'ab' inki i Jehú.
Eh xuyeew wo' hoq i q'ab', eh re' Jehú xuchop chi q'ab' xujosaj parukareta.16Eh je' wili xuq'or reh:
Taq chi wiij neenawilow noq q'e' ti' inwik'raaj chi ma' nimjik ta chi korik i QaJaaw Dios.
Je' aj re' noq xuk'am reje parukareta ar Samaria.17Eh noq xi ponik Samaria re' Jehú xukansaj taqe chu'nchel i riih rumaam i Acab, re' taqe i koxikahnik naq chi k'achalkeeb'. Xkuxik taqe rukansam chu'nchel, je' wo' rukab' i ruq'orom chee QaJaaw Dios ruuk' chii' i Elías. Re' Jehú xusach wach i rulooq'jiik i tiyoox Baal18Re' Jehú xutaq'aaj rumolariik kiwach chu'nchel i tinamit je' wili xuq'or keh: Re' reey Acab xa kisiin xuloq'ej i tiyoox Baal. Eh re' hin naa nuye'em ruloq'il chi korik, inki.19Eh cha taq'aaj taq rumolariik kiwach i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij chuwach i Baal. Ma' jino'q nee rukanaa' cho riib' ruum awach i neenkahnik chaloq neenkanteesjik. Re' hin jinaj i nimlaj mayiij naa nuye'em chuwach i Baal, inki.
Xanaah re' Jehú xa b'amb'al i rub'an keh, xa re' xraaj chi xukansaj taqe chu'nchel i kiloq'inik reh i Baal.20Ruum i re' xuq'or chi naa rub'aan jinaj i nimlaj ninq'iij ye'b'al ruloq'il i Baal, eh xb'aan wo' hoq.21Re' Jehú xutaq'aaj i rutaq'areel chupaam i ye'aab' Israel reh i rumolariik kiwach. Eh chu'nchel i kiloq'inik reh i Baal xiooj wo' k'oloq chupaam i rupaat i kitiyoox. Ma' jino'q chik i ma' xooj taj, je' re' noq re' i paat inkiloq'ej wii' i Baal xnujik chi korik xama' aha' ta chik kiokik.22Re' Jehú je' wili i xuq'or reh i molwik reh i kiso': Chawesaj chee kiso' reh chi neenkikoj noq inki a'n kamanik chuwach i Baal, inki.
Re' i molwik reh itz'ihy, xresaj wo' chaloq.23Eh xokik i koq i Jehú parupaat i tiyoox Baal i ruch'ihil i Nadab. Re' Jahú je' wili i xuq'or keh i kiloq'inik reh i Baal: Re' taq i hat chawik'raaj taq awiib' mo'-oq awach taq chaxilak ayu' inloq'inik reh i k'achlik Dios, xa re' wo' taq i hat i tiloq'inik reh i Baal naa taq awihiik ayu', inki.24Eh re' taqe i kiloq'inik reh i Baal xi okik i koq parupaat i kitiyoox chi ruq'ahteesjiik i kik'atoj mayiij, re' Jehú xupab'aa' taqe i kajwinaq chi winaq rij paat i koq je' wili i xuq'or keh: Wila' awach jino'q taq aweh i hat nee rukanaa' chi k'achlik jino'q keh i winaq re' re', re' taqe i xnuyeew taq panaq'ab' re' reh naa rukanteesjiik chi jilow, inki.25Eh noq xkikohlaaj ruq'ahteesjiik i kimayiij re' Jehú je' wili i xuq'or keh i kajwinaq chi kajaaw soldado: Okeen taq i koq kuxoq taq akansam taqe i winaq re' re' ma' jino'q taq chik nee nakanaa' chi k'achlik, inki.
Re' taqe winaq re' re' xkian wo' hoq i xuq'or i Jehú, xi okik i koq parupaat i tiyoox Baal xkuxik kikansam ruuk' i q'aslaj ch'ihch' korehtaal xi ponik chi kansanik chupaam i ye'aab' q'e' looq' chi keh.26Eh xkesaj chaloq taqe i tz'aqoj tiyoox, eh xkik'at.27Xkiyojib'eej i artaal xkiyojib'eej i rupaat i tiyoox Baal, re' ye'aab' re' re' xkikanaa' chi ye'aab' sa'rb'al je' re' xkahnik chi jumpech.28Re' Jehú je' wili noq xusach wach i tz'aqoj tiyoox Baal ar Israel.29Atoob' ta je' re' i xub'an i Jehú re' reh xama' xukanaa' ta wo' rub'aan taqe i mahk xub'an i reey Jeroboam rak'uun i Nabat. Re' i xk'amwik kib'eeh i aj Israel chub'anariik i mahk. Re' Jehú xama' xresaj ta wo' hoq i k'isa wakax tiyoox oro inkiloq'ej ar Bet-el, ar Dan.30Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or cho reh i Jehú: Re' hat xa a'n i holohik chi nuwach xasach kiwach i rak'uun i riih rumaam i Acab, je' rukab' inwaaj i hin. Ruum chi je' re' xa a'n re' hin i nuq'or aweh chi re' ju'jun keh awak'uun ju'jun keh awiih i xikin awiih naa kokiik chi reyil Israel korehtaal kiponik parukaaj ch'iht taqe awiih aamaam.31Xa re' la' re' Jehú xama' xub'an ta wo' chi korik i ruq'or i ruk'uhb'aal i Dios re' i qaDios i hoj, hoj aj Israel, xama' xukanaa' ta wo' rub'aan i mahk xub'an i Joram re' i xk'amwik keh pamahk i aj Israel.32Eh chupaam taqe i q'iij re' re', re' i QaJaaw Dios xtohq'ik ruch'aqam wach i kiye'aab' i aj Israel. Re' i Hazael xtohq'ik cho rub'anam keh i aj Israel pantaq k'ula't cho reh i ruyuq'ul i kitinamiit.33Ar xtohq'ik pareelb'aal q'iij reh i nim haa' Jordán, je' wo' i kiye'aab' i riih rumaam Galaad, je' wo' kiye'aab' i riih rumaam Gad, je' wo' kiye'aab' i riih rumaam Rubén, je' wo' kiye'aab' i riih rumaam Manasés. Ar xtohq'ik cho chupaam i tinamit Aroer, i wilik wii' i nim ha' Arnón xponik Galaad, ko ar Basán.34Eh re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Jehú ruuk' i rukowiil ruk'ux tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel.35Eh noq xkimik i Jehú ar xkimuq'aa' Samaria. Eh re' chik i Joacaz i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow.36Re' Jehú waxiqiib' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar pan tinamit Samaria. Re' Atalía xuq'uch i reyil (2 Cron 22.10—23.21)1Noq re' i Atalía i rutuut i reey Ocazías xrib'iraj rib'iral chi xkimik i Ocozías xutaq'aaj rukanteesjiik chu'nchel i rak'uun i reey Ocozías.2Re' i Josaba rixq'uun i reey Joram ranaab' i Ocozías xresaj i Joás re' chaq'b'ees rak'uun i Ocazías chi kixilak i rak'uun i Ocazías i k'ahchi' kikanteesjiik, xukeb'aa' chuwach i Atalía pan warb'al ruch'ihil inq'uninik reh, xa je' chik re' noq ma' xkanteesjik taj i Joás ruum i Atalía.3Re' i Josaba xukeb'aa' i Joás chupaam i rupaat i Dios chuwach i waqiib' haab' nik' najtiil xwihik chi reyil i Atalía chinaah i tinamit.4Eh paruwuuq haab' chik, re' i Joiada i k'amal kib'eeh aj tiij xutaq'aaj kik'amariik i kajaaw soldado, taqe i soldado, i aj cha'joom. Eh noq xi ponik xukoj taqe i koq chupaam i rupaat i Dios. Eh ar xkiyejaa' wach chib'ih i naa kianam, eh xkiq'or i xti korik parub'ihnaal i QaJaaw Dios. Chi riij i re', re' i Joiada xuk'uhtaaj keh i Joás rak'uun i Ocazías.5Eh je' wili i xuq'or keh: Re' taq i hat oxch'uq taq naa awesam i soldado re' kib'anik i cha'jinik pan hi'limb'al q'iij, junch'uq taq i naa akojom chi cha'jinik chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey.6Eh junch'uq taq i nee nakoj chi cha'jinik panookb'al reh Shur. Eh re' i junch'uq chik nee taq inakoj chi cha'jinik chi junsuut i kiye'aab' i soldado, chi je' re' nee taq i naa a'n rucha'jaljiik i paat imb'aan wii' i taaq'anik.7Eh re' taqe i ka'ch'uq chi soldado ma' naa ta kianam i cha'jinik pan hi'limb'al q'iij naa taq akojom chi cha'jinik reh i rupaat i Dios chucheel i reey Joás.8Eh naa taq akojom chi cha'jinik chi junsuut i reey. Eh kichopom kiq'aslaj ch'ihch' chi kiju'junaal. Eh xa awach pa' i naa ruminim i koq riib' chi kixilak naa kikansam. Re' taqe soldado re' re' xa aha' pa' naa rojiik i reey Joás naa kojiik chi riij, inki.9Re' taqe kajaaw soldado xkian wo' hoq i xq'orarik keh ruum i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij. Chi kiju'junaal xkichop i kitaaq'anik chinaah taqe i ki soldado. Chi je' taqe kiokik chi cha'jinik chupaam i hi'limb'al q'iij chi je' taqe i kielik chi cha'jinik chupaam i q'iij re' re' xiooj ruuk' i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij.10Eh re' i k'amal kib'eeh aj tiij xuq'asaj keh i kajaaw soldado taqe q'aslaj ch'ihch' nimaq pulato ch'ihch' ko'lb'al iib' re' taqe i molooj parupaat i Dios, re' taqe i xkamanik cho reh i reey David.11Re' taqe i soldado xi kojarik chi cha'jinik parumuuj reje reh i rusak'aaj i rupaat i Dios, eh parumuuj reje reh i rutz'eet i rupaat i Dios. Xikojarik wo' chi cha'jinik chi junsuut i artaal parupaat i Dios. Eh kichopom kiq'aslaj ch'ihch' chi kiju'junaal chi rucha'jaljiik i reey Joás.12Eh re' i Joiada xresaj chee Joás rak'uun i reey Ocazías, xukoj i corona wach naah, xkijalk'iij i aseite wach naah xkipab'aa' chi reey xkiyeew pan q'ab' i huuj reh i k'uhb'aal. Eh xkipoq'poteej paam i kiq'ab' xkik'er kichii' chi q'orariik chi je' wili: Najt ta naq neenk'acharik i qareey, inki taqe.13Eh re' i Atalía noq xrib'iraj chi k'erik kichii' i soldado ruch'ihil i tinamit xooj parupaat i Dios i wilkeeb' wii' chu'nchel i re'.14Re' i Atalía xrilow chi pa'lik i reey wach rooq i paat, je' rukab' i okrinaq taqe wii' i kiokik chi reyil. Eh re' reey Joás wilkeeb' i koq chi junsuut i kajaaw i soldado, je' wo' taqe i kixulinik reh i tuun. K'ahchi' kixulem i kituun, chu'nchel i tinamit xasuq chik kik'ux. Noq xrilow chi je' re' i Atalía xuxih i ruso' xuk'er chii' chuq'orariik chi je' wili: Xinajot' taq, xinajot' taq, inki.15Eh re' Joiada k'amal kib'eeh i aj tiij je' wili i xuq'or keh i kajaaw i soldado: Chawesaj taq reje i Atalía chi muuj i rupaat i Dios, eh awach neentahqinik reje reh nee taq inakansaj, inki.
Je' re' xuq'or i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij ruum ma' xraaj taj chi xkikansaj i Atalía chupaam i rupaat i Dios.16Re' taqe i soldado xkichop i Atalía ixoq reey xkiteh reje rub'eeh i ki-ik'ik wii' taqe i wilkeeb' chi riij i kawáyu noq kiokik chupaam i paat imb'aan wii' taaq'anik, eh ar xkikansaj.17Eh re' i Joiada wilik i xuyejaa' wach ruuk' i Dios, eh je' wo' ruuk' i reey Joás, je' wo' kuuk' i tinamit. Eh je' wo' hoq i reey wilik wo' xuyejaa' wach kuuk' i tinamit, xuq'or keh chi naa kikahniik chi rutinamiit i Dios.18Eh chu'nchel i tinamit xi okik i koq chupaam i rupaat i tiyoox Baal xkikut wach ak'al. Eh xkixereb'eej wo' chu'nchel i artaal, xkixereb'eej wo' wach ak'al i chu'nchel i xatz'aqoj tiyoox. Eh xkikansaj chuwach i artaal i Matán re' k'amal b'eeh aj tiij chuwach i Baal. Re' i Joiada i k'amal kib'eeh aj tiij xukoj taqe i soldado chi cha'jaljiik i rupaat i Dios.19Eh re' i Joiada ruch'ihil taqe i k'amal b'eeh ruch'ihil taqe i kajaaw i soldado ruch'ihil chu'nchel i tinamit xkesaj reje reey Joás parupaat i Dios ar ki-ik'ik reje i kiokik wii' i soldado noq xkik'am i koq chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey ar xkitzunaa' i reey Joás paruye'aab'.20Eh chu'nchel i tinamit xsuuqb'ik kik'ux, xi wihik pansuqkiil k'uxliis ruum xkikansaj i Atalía ma' najt ta ruuk' i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey.21Eh re' i Joás wuquub' haab' i wilik reh noq xokik chi reyil ar Judá. Re' noq xokik chi reyil i Judá i Joás (2 Cron 24.1-27)1Noq wuq'uub' chik haab' rokiik chi reyil i Jehú Israel. Re' Joás xokik chi reyil Judá. Eh ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut i Joás Sibia i rub'ihnaal aj pan tinamit Beerseba.2Re' reey Joás, re' i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, ruum re' i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij kojwik runa'ojb'al.3Xa re' la' re' Joás xama' xresaj ta wo' taqe i artaal wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq' re' taqe i tinamit xama' xkikanaa' ta wo' ruk'atariik i kimayiij, i ruk'atariik i insensia chinaah taqe i artaal wilkeeb' ar.4Eh pan jinaj q'iij re' Joás je' wili i xuq'or keh i k'amal kib'eeh aj tiij: Re' taq i hat naa taq amolom weh chu'nchel i tumiin ink'amarik cho parupaat i Dios, re' i tumiin inkitoj chi kimayiij i ju'jun, je' wo' hoq i tumiin xan chalik pankik'ux ruye'ariik.5Re' taq i hat naa taq ak'ulum i tumiin re' re' cha ju'junaal, eh naa taq rukamaniik aweh chi yejemb'al reh chi korik i rupaat i Dios aha' wilik i yojinaq reh.6Xa re' la' noq ixib' chik ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil i Joás, re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xakomajaa' wo' kiyejaa' i rupaat i Dios aha' naq wilik i korjik iraaj7Eh re' reey Joás xutaq'aaj ruk'amariik i Joiada i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' chu'nchel i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wili i xuq'or keh: ¿Chib'ih reet noq xakomajaa' wo' taq inayejaa' i rupaat i Dios aha' wilik i korjik iraaj? Yu'naak ma' re' ta taq chik i hat i naa ak'ulwiik reh i tumiin inkik'am chee tinamit naa la' rukamaniik chi yejemb'al reh chi korik i rupaat i Dios, inki.8Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xuk'ul kik'ux chi ma' re' ta chik i keh xik'ulwik reh i tumiin. Eh xuk'ul wo' kik'ux chi ma' re' ta chik i keh xi k'amwik rub'eeh i kamanik reh i ruyejeb'jiik chi korik i rupaat i Dios.9Eh re' i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xutaq'aaj ruyejeb'jiik jinaj i kaxoon wilik ruhopil i tz'ab'al naah xuyeew pansak'aaj reh i artaal, re' imb'aan i koq wii' okik parupaat i Dios. Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij kicha'jinik reh i ookb'al reh i rupaat i Dios inkik'ul i tumiin inkik'am chee tinamit, eh tiklik kiye'em pan kaxoon.10Eh noq k'ih chik i tumiin wilik chupaam i kaxoon wilik parupaat i Dios inooj i aj tz'ihb' inkamanik ruuk' i reey, ruch'ihil i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij. Re' keh ki ajlanik reh i tumiin, eh inkimol.11Noq kitz'ihb'aam chik jarub' i tumiin inkimol wach inkiq'asaj reh taqe i k'amal kib'eeh i kamanoom k'ahchi' kiyej-aniik reh chi korik i rupaat i Dios. Eh re' chik i keh kitojwik keh i aj kamanoom, je' wo' taqe i aj sehk.12Eh re' wo' keh kitoj wik keh i aj tz'aqool, je' wo' taqe i kisehkanik wach ab'aj. Re' wo' keh kiye'wik i tz'aaq i chee', je' wo' tz'aaq ab'aj xkorjik wii' chi korik i rupaat i Dios.13Re' tumiin ink'amarik cho parupaat i Dios ma' inkikoj ta chi yejemb'al reh taqe kulk re' ruuk' i plata ni xata chi yejemb'al xun, ni xata yejemb'al reh i tuun, ni xata yejemb'al jino'q chik i xa chib'ih jariik re' ruuk' i plata i oro.14Re' tumiin re' re' inkiq'asaj reh taqe ink'amwik kib'eeh i kamanoom xiyej-anik reh chi korik i rupaat i Dios.15Eh ma' kota inkib'ir riij i tumiin inkisach, ruum korik wach kik'ux taqe i winaq kik'ulwik reh i tumiin i yejemb'al reh chi korik i rupaat i Dios.16Eh re' i tumiin inkik'am chaloq chi kimayiij i tinamit chi pahqb'al kuyb'al kimahk inkahnik ar, ma' xkiyeew ta pan kaxoon ruum keh i k'amal kib'eeh aj tiij inkamanik.17Chupaam taqe i q'iij re' re', re' Hazael kireey i aj Siria xooj chi q'aq'inik pan tinamit Gat, eh xuchop naah, chi riij i re' xooj wo' chi q'aq'inik pan tinamit Jerusaleem.18Eh re' Joás kireey i aj Judá xumol wach i xkikoj chi loq'oomb'al reh i Dios taqe i reey, re' Josafat, i Joram, i Ocozías, re' rajaaw taqe i rumaam rati't i xi wihik cho chi reyil Judá. Eh re' Joás xumol wo' reje kiwach chu'nchel i oro, i xa chib'ih jariik molooj chupaam i rupaat i Dios, eh parupaat i reey. Chu'nchel i re' xutaq'aaj reje reh i Hazael kireey i aj Siria. Eh re' i Hazael xukanaa' q'aq'inik kuuk' i aj Jerusaleem.19Eh re' i ruk'uliil i xub'an i reey Joás tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian chu'nchel i xi wihik cho chi reyil Judá.20Eh re' taqe i kikamanik ruuk' i reey Joás xkiyejaa' wach nik' wach noq naa kikansam. Eh xkikansaj wo' hoq i reey Joás chupaam i paat wilik Milo re' noq ojik naq i rub'an Sila.21Eh re' i Josakar i rak'uun i Simeat, re' Jozabad rak'uun i Somer i nimaq wach kikamaj ruuk' xikansanik reh i reey Joás. Eh ar xkimuq'aa' i muhqinaq taqe cho wii' i rumaam rati't parutinamiit i David. Eh re' chik i Amasías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Joacaz chi reyil ar Israel1Noq ixib' chik ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil Judá i Joás i rak'uun i Ocazías. Re' i Joacaz i rak'uun i Jehú xokik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria. Eh wuqlaj haab' xwihik chi reyil.2Xa re' la' re' i Joacaz xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Jeroboam i rak'uun i Nabat re' i xminwik keh chub'anariik i mahk i aj Israel. Re' i Joacaz xama' xukanaa' ta wo' rub'anariik i yiib' wach na'ojb'al.3Eh ruum taqe i re' xchalik rujosq'iil i QaJaaw Dios chikinaah i aj Israel. Najt taqe xuyeew chi ri'sil i rajaawriik i Hazael re' kireey i aj Siria, je' wo' chi ri'sil i rajaawriik i Ben-adad i rak'uun.4Re' i reey Joacaz xub'an rutiij chuwach i QaJaaw Dios, eh x-ib'irjik wo' hoq i rutiij ruum xrilow chee Dios i ruti'kiil kik'ux i aj Israel xye'arik ruum i Hazael i kireey i aj Siria.5Re' QaJaaw Dios xupab'aa' jinaj i winaq x-esanik keh i aj Israel chi ri'sil i rajaawriik i kireey i aj Siria, reh chi xik'acharik wo' chik pan ki-itz'ihy naah paat chi suq kik'ux, je' rukab' noq xi k'acharik cho pampeet.6Atoob' ta suq wo' naq xi wihik, xama' xkikanaa' ta wo' rub'aan i mahk xk'uhtjik kahnoq keh kuum taqe i riih rumaam i Jeroboam, xkian la' i yiib' wach na'ohjb'al chuwach i QaJaaw Dios xama' xkesaj ta wo' hoq i tz'aqoj tiyoox Asera wilik Samaria.7Eh re' i reey Joacaz xama' k'ih ta chik i ru soldado xkahnik xalajeeb' roxk'ahl chik i ru soldado kiooj chi riij i kawáyu, eh ach lajeeb' i rukareta, eh ach lajeeb' miil i ru soldado kiooj chi kooq. Ruum re' taqe i kik'uliil i ru soldado xsacharik kiwach ruum i kireey i aj Siria, xa je' chik rukab' noq inyeq'arik paam i pooq noq xusach kiwach.8Eh re' i ruk'uliil i xub'an, je' wo' hoq i rukowiil reey Joacaz tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtaliil i xkian chu'nchel i xi wihik cho chi reyil Israel.9Re' i reey Joacaz xkimik reje ar xkimuq'aa' Samaria re' i muhqinaq taqe wii' i rumaam rati't. Eh re' chik i Joás rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Joás chi reyil Israel10Noq wuqlaj ru ka'winaq haab' chik rokiik chi reyil Judá i Joás rak'uun i Ocozías re' Joás jinaj chik rak'uun i Joacaz xokik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria. Eh waqlaj haab' xwihik chi reyil.11Eh re' i reey Joás i rak'uun i Joacaz xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios je' rukab' i xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat, re' i xminwik keh i pamahk i aj Israel. Re' Joás ma' xukanaa' ta rub'aan i yiib' wach na'ojb'al.12Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Joás, eh nik' wach i rukowiil noq xichop ruk'ux chi q'aq'inik ruuk' i Amasías tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian chu'nchel i xi wihik chi reyil Israel.13Re' reey Joás xkimik reje xooj rureq taqe i rumaam rati't. Ar xkimuq'aa' Samaria re' wo' i muhqinaq taqe wii' i xi wihik cho chi reyil Israel, re' chik i Jeroboam xkahnik chi reyil chi jilow. Re' i tz'apaab' wach xuq'or rib'iral i Eliseo, eh re' i rukimiik14Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios wilik pa runimaal yab'ilaal xakimik chik reh. Eh re' i Joás i kireey i aj Israel xooj k'oloq chi rilariik, noq xrilow wach xoq'ik je' wili xuq'or reh:
Hat wajaaw, hat wajaaw noq wilkaat, ¿Chib'ih inak'ul? re' hat xat ko'linik reh i qatinamiit Israel, inki.15Re' Eliseo je' wili i xuq'or reh i Joás:
Chachop jino'q i kutb'al, eh xachop kiib' ixib'-oq flecha, inki.
Re' i reey ruchop wo' hoq i xq'orarik reh.16Eh je' wo' chik wili i xuq'or i Eliseo reh i kireey i aj Israel:
Chachop i flecha, inki, re' reh chuchop wo' hoq i flecha. Eh re' Eliseo xuyeew i q'ab' chinaah i q'ab' i reey.17Eh je' wili i xuq'or reh:
Chateh reje i ventana wilik reje pareelb'aal q'iij inki.
Noq xuteh i ventana i reey je' wili i xuq'or i Eliseo:
Chakut reje aaflecha, inki.
Noq xukut reje i reey je' wili i xuq'or i Eliseo:
Re' flecha wili rehtaliil chi re' i QaJaaw Dios naa riko'liniik taq aweh. Eh chi naa taq asacham kiwach i aj Siria, ar Afec, inki.18Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios, je' wo' chik wili i xuq'or reh i reey Joás:
Chaq'oj paam aak'al ruuk' aaflecha, inki.
Eh re' i reey oxpech xuq'oj paam ak'al ruuk' i flecha, eh xukanaa' wo' chik.19Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xkaqrik je' wili xuq'or reh i reey:
Wita xaq'oj paam ak'al ho'pech oon waq pech-oq, naa naq ruk'uxiik asacham kiwach i aj Siria. Raaj i wili xa oxpech xaq'oj paam aak'al xa oxpech naa a'nam keh i aj Siria, inki.20Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xkimik reje, eh xkimuq'aa'. Eh chupaam taqe i q'iij re' re' rajlaal haab' kichalik taqe i aj Moab chi i leq' chupaam i kiye'aab' i aj Israel.21Eh re' taqe aj Israel xooj kimuq'aa' jinaj i winaq, eh inkilow xk'uloq taqe i aj Moab wilik cho kich'ihch' pan kiq'ab' xkilow chi je' re' i aj Israel xkikut qohoq i kamnaq re' re' chupaam i jul muqlik wii' i Eliseo. Eh noq xqajik i kamnaq chinaah irub'aqil i Eliseo, re' kamnaq xk'aach wo' chik chaloq ruka'peech, eh xpa'lojik johtoq.22Re' i Hazael i kireey i aj Siria xub'an ti' k'axik keh i aj Israel nik' najtiil xwihik i Joacaz chi kireey i aj Israel.23Xa re' la' re' QaJaaw Dios ti' taqe xrik' raaj i aj Israel xuketelaaj kiwach. Ruum i re' ma' xuyeew ta q'ab' chi xsacharik kiwach ruum wilik ruyejaam cho wach chikiij ruuk' i Abraham, ruuk' i Isaac, ruuk' i Jacob. Ma' xukanaa' ta taqe chi kutkeel chi jumpech.24Eh noq xkimik reje i Hazael i kireey i aj Siria re' chik i Ben-adad i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow.25Eh re' i reey Joás rak'uun i Joacaz xuq'uch wo' chik taqe i k'ih seht chi tinamit reh i reey Ben-adad i rak'uun i Hazael, re' naq ruq'uchum reh panq'aq'inik i Joacaz re' i rajaaw. Re' Joás oxpech xub'an reh i Ben-adad xuq'uch wo' chik taqe i tinamit Israel ruq'uchum naq. Re' noq xokik i Amasías chi reyil Judá (2 Cron 25.1-28)1Noq kiib' chik haab' rokiik chi reyil chikinaah i aj Israel i Joás rak'uun i Joacaz. Re' Amasías rak'uun i Joás xokik chi reyil Judá.2Re' Amasías hoob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh b'elejeeb' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, re' rutuut Joadán i rub'ihnaal aj Jerusaleem.3Re' Amasías xub'an i holohik laj na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, xa re' la' ma' xureq ta chi je' rukab' i xub'an i reey David re' i xikin rumaam, xub'an la' wo' hoq i je' rukab' i xub'an i Joás i rajaaw.4Xa re' la' re' Amasías xama' xresaj ta wo' taqe i artaal wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq'. Re' taqe tinamit xama' xkikanaa' ta wo' ruk'atariik i kimayiij, ruk'atariik i insensia chikinaah taqe i artaal wilkeeb' ar.5Eh noq xokik chi reyil i Amasías, xukansaj taqe i nimaq wach kikamaj re' taqe i xikansanik reh i rajaaw noq xwihik chi reyil.6Xa re' la' ma' xukansaj ta taqe i kak'uun i xikansanik reh i rajaaw, xub'an i ruq'or i k'uhb'aal ye'ooj reh i Moisés, re' i xuq'or i QaJaaw Dios chi je' wili: Re' tuutb'ees i ajaab'ees ma' ruk'ul ta chi naa rukanteesjiik ruum i ru mahk i rak'uun. Eh re' ak'uunb'ees ixq'uunb'ees ma' ruk'ul ta chi naa rukanteesjiik ruum i ru mahk i rutuut rajaaw, re' ju'jun ruum wo' i ru mahk naa rukanteesjiik, inki.7Eh re' i Amasías xukansaj taqe i lajeeb' miil chi soldado aj Edom panq'aq'inik wach k'ixkaab' wilik wii' i aatz'aam. Eh xuchop naah i tinamit Sela, Jocteel i rub'ih xukoj, eh je' re' i rub'ihnaal xkahnik chi jumpech.8Re' reey Amasías xutaq'aaj ruq'orariik reh i Joás kireey i aj Israel, chi naa ruchaliik chi q'aq'inik ruuk'. Re' Joás re' re' rak'uun i Joacaz, eh riih i Jehú.9Eh re' i Joás i kireey i aj Israel je' wili i xuchaq'weej reje wii' i Amasías kireey i aj Judá: Pan jinaj q'iij juniwal i k'iix wilik ar Líbano, je' wili i xutaq'aaj reje ruq'orariik reh i juniwal chi chee' chakaltee': Chayeew awixq'uun chi rehk'een i wak'uun, inki. Xa re' la' jinaj i josq'laj chikop xik'ik ar xuyeq' parooq i juniwal chi k'iix re' re'.10Re' hat reey Amasías korik chi xakansaj taqe i aj Edom, ruuk' i re' q'e' nim awach i na a'n awiib'. Re' hin i nuq'or aweh chi tikaan panatinamiit ma' ruk'ul taj chi neenchalik asik' aak'axkiil i hat, eh chi neenchalik asik' ruk'axkiil aatinamiit Judá, inki.11Xa re' la' re' i Amasías ma' xunimaj taj i xq'orarik reh. Ruum aj re', re' i Joás i kireey i aj Israel xooj chi q'aq'inik ruuk' i Amasías kireey i aj Judá ar Bet-semes wilik ar Judá.12Eh re' taqe i aj Judá xb'aan keh kuum i aj Israel, chi kiju'junaal xkimol chi elik chupaam i ki-itz'ihy naah paat.13Eh re' Joás kireey i aj Israel xuchop i Amasías i kireey i aj Judá ar Bet-semes, chi riij i re' i Joás ruch'ihil taqe i ru soldado xooj ar Jerusaleem xuk'er i tz'aq kotimaj wii' riij i tinamit ar xutoq'aa' reje i wilik wii' puerta Efraín i b'ih koxponik ruuk' i puerta i wilik pan tz'uk, kiib' siento b'ara chu'nchel i xuk'er.14Re' i reey Joás xuk'am chu'nchel i oro, i plata, chu'nchel i kulk wilik parupaat i Dios. Eh xuk'am wo' chu'nchel i xa chib'ih jariik chi k'ih taq tz'aaq wilkeeb' chupaam i paat rub'an wii' i taaq'anik i reey. Eh ruk'ihaal i tinamit xuchop taqe reje noq xooj wo' chik pan tinamit Samaria.15Eh re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Joás re' i rukowiil ruuk' q'aq'inik xub'an ruuk' i Amasías kireey i aj Judá tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil chib'ih i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel.16Eh re' i Joás i kireey i aj Israel xkimik reje xooj rureq taqe i rumaam rati't ar xkimuq'aa' Samaria re' wo' xi muhqik wii' i kireey i aj Israel. Eh re' chik i Jeroboam i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow.17Re' i Amasías i kireey i aj Judá i rak'uun i Joás, ko ho'lajuuj chik haab' xk'aach noq xkimik i Joás rak'uun i Joacaz. Re' Joás re' re' kireey i aj Israel.18Re' ruk'uliil i xub'an i Amasías tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.19Re' taqe i tinamit xkiyejaa' wach chi naa kikansam i Amasías Jerusaleem. Xrib'iraj chi je' re' i Amasías xumol chi elik chikiwach, eh re' keh xkitaq'eej reje kopan tinamit Laquis, ar xponik kikansaj.20Chi riij i re' xkik'am cho rij kawáyu ar xkimuq'aa' i muqlik taqe wii' i rumaam rati't Jerusaleem parutinamiit i reey David.21Eh chu'nchel i tinamit Judá xkipab'aa' chi kireey i Azarías chi jilow i rajaaw i Amasías. Eh waqlaj haab' i wilik reh i Azarías noq xkipab'aa' chi reyil.22Noq kamnaq chik i rajaaw i Azarías xuyejaa' wo' chik ruka'peech i tinamit Elat xuq'asaj wo' chik keh i aj Judá. Re' noq xokik chi reyil Israel i rukab' Jeroboam23Eh ho'lajuuj chik haab' rokiik chi reyil Judá i Amasías rak'uun i Joás, noq re' Jeroboam xokik chi reyil Israel chi jilow i Joás i rajaaw. Eh jinaj i roxk'ahl haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.24Re' i Jeroboam re' re' xub'an taqe i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, ma' xukanaa' ta rub'aan i yiib' wach na'ojb'al xub'an i Jeroboam xwihik peet rak'uun i Nabat re' i xminwik keh pamahk i aj Israel.25Re' i Jeroboam xuyejaa' wo' chik taqe i ruk'ula'tiil i tinamit Israel je' rukab' noq wilik cho pampeet. Ar xutoq'aa' reje Hamat, eh koxponik chi chii' i palaw i wilik ar Arabá, xub'an wo' hoq je' rukab' i xuq'or i qaDios i hoj, hoj aj Israel ruuk' chii' i raj kamanoom Jonás rak'uun i Amitai jalal ruq'oral wilik ar Gat-hefer.26Re' QaJaaw Dios xukoj rehtaal i runimaal ti' k'axik wilkeeb' wii' i aj Israel ma' jino'q chik i xuko'leej riib' chuwach, eh xama' awach ta chik intoob'inik keh.27Re' QaJaaw Dios ma' xuq'or taj chi naa rusacham kiwach chi jumpech i aj Israel. Ruum aj re' xutaq'aaj i Jeroboam rak'uun i Joás chi kiko'ljiik.28Eh re' taqe iruk'uliil i xub'an i rukab' Jeroboam, je' wo' q'aq'inik xub'an ruuk' i rukowiil i tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil chib'ih i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel. Eh tz'ihb'amaj wo' rehtaliil nik' wach noq xkehchaaj wo' chik i tinamit Damasco i aj Israel ruch'ihil i Hamat re' i xkehchaaj naq i aj Judá.29Re' i reey Jeroboam xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Ar xkimuq'aa' i muq'amaj taqe wii' i kireey i aj Israel. Eh re' chik i Zacarías i rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Azarías chi reyil Judá (2 Cron 26.1-3,16-23)1Eh wuq'uub' chik ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil Israel i Jeroboam noq xokik chi reyil Judá i Azarías rak'uun i Amasías.2Eh re' i Azarías waqlaj haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh kab'laj roxk'ahl haab' xwihik chi reyil. Re' i rutuut Jecolías i rub'ihnaal aj pan tinamit Jerusaleem.3Re' i Azarías re' i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Amasías i rajaaw.4Xa re' la' xama' xresaj ta wo' taqe i artaal kilooqjiik wii' i tiyoox chikinaah taqe inajt kinaah yuuq'. Re' taqe i tinamit xama' xkikanaa' ta wo' ruk'atariik i kimayiij, ruk'atariik i insensia ar.5Eh re' QaJaaw Dios xuyeew i yab'ilaal chinaah i reey Azarías xnujik chi rax q'aah i riij. Ruum i re' xkesaj pareh parupaat korehtaal xkimik reje. Re' chik i Jotam rak'uun xkahnik chi taaq'anik chinaah i tinamit chi jilow, chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik.6Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Azarías tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil i xkian taqe i xi wihik cho chi reyil Judá.7Re' reey Azarías xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Eh ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David. Eh re' chik i Jotam i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Zacarías chi reyil Israel8Eh waxiqiib' ru ka'winaq haab'rokiik chi reyil Judá i Azarías noq xokik chi reyil Israel i Zacarías rak'uun i Jeroboam. Eh xawaq'iib' wo' poh xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.9Re' i reey Zacarías, re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xkian i rumaam rati't. Eh xama' xukanaa' ta wo' rub'aan taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an i Jeroboam i rak'uun i Nabat re' i xminwik keh panmahk i aj Israel.10Eh re' Salum rak'uun i Jabes xuyejaa' wach nik' wach noq naa rukansam i reey Zacarías. Eh ar Ibleam xukansaj chikiwach i rutinamiit re' chik i reh xokik chi reyil chi jilow.11Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Zacarías tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian taqe i xi wihik cho chi reyil Israel.12Je' aj wili noq xooj eloq wach i xuq'or chaloq i QaJaaw Dios reh i Jehú, noq xuq'or reh chi je' wili: Re' hat ju'jun keh awak'uun, awiih aamaam naa rokiik chi reyil Israel, korehtaal imponik parukaaj ch'iht i k'acharik, inki. Re' noq xokik i Salum chi reyil Israel13Eh b'elejlaj ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil Judá i Uzías, noq xokik chi reyil Israel i Salum. Eh xa jinaj wo' poh xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.14Re' i Manahem rak'uun i Gadi xelik chaloq Tirsa xooj ar Samaria chi rukanteesjiik i Salum rak'uun i Jabes. Eh noq rukansam chik, re' chik i reh xkahnik chi reyil chi jilow.15Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Salum, eh nik' wach noq xuyejaa' wach rukanteesjiik i reey Zacarías tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel.16Noq re' Manahem xusach kiwach i wilkeeb' pan tinamit Tifsa xub'an wo' keh i wilkeeb' chi junsuut xponik ko chupaam i tinamit Tirsa. Eh xuyok' kipaam chu'nchel i yowaab' ixoq wilkeeb' ar. Je' re' i xub'an keh ruum ma' xkaaj ta kik'ulum chi kireey. Re' noq xokik i Manahem chi reyil Israel17Eh b'elejlaj ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil Judá i Azarías noq xokik chi reyil Israel i Manahem, rak'uun i Gadi. Eh lajeeb' haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.18Eh re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Ma' xukanaa' ta rub'aan i mahk xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat, re' i xminwik keh pamahk i aj Israel.19Eh re' Pul kireey i aj Asiria xchalik chi q'aq'inik kuuk' i aj Israel. Re' i reey Manahem xuyeew reh i waq'iib' siento kintaal ruuk' oxk'ahl kintaal chi plata reh chi naa ruye'ariik ruman i rajaawriik chi reyil.20Re' i reey Manahem xumin taqe chupaam i wilik kitumiin ar Israel chi xkiyeew ik'inaq jinaj libra chi plata chi kiju'junaal. Eh chi xkiyeew reh i Pul kireey aj Asiria. Ruum aj re', re' Pul xooj wo' chik parutinamiit ma' xkahnik ta ar Israel.21Re' ruk'uliil i xub'an, eh chu'nchel i xub'an i reey Manahem tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel.22Eh noq xkimik reje i reey Manahem re' chik Pekaía i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Pekaía chi reyil Israel23Eh lajeeb' roxk'ahl haab' chik rokiik chi reyil Judá i Azarías noq xokik chi reyil Israel i Pekaía rak'uun i Manahem. Eh kiib' haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.24Eh xa re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Ma' xukanaa' ta rub'aan taqe i mahk xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat. Re' xminwik keh pamahk i aj Israel.25Eh re' reey Pekaía jinaj i k'amal kib'eeh i ru soldado Peka rub'ihnaal rak'uun i Remalías xuyejaa' wach rukanteesjiik ruch'ihil i Arie, i Argob, ruch'ihil taqe i lajeeb' roxk'ahl chi winaq aj Galaad. Eh re' Peka ar Samaria xukansaj i reey Pekaía chupaam i paat imb'aan wii' i taaq'anik. Re' chik i reh xkahnik chi reyil Israel chi jilow.26Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Pekaía tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil i xkian taqe i xi wihik chi reyil Israel. Re' noq xokik i Peka chi reyil Israel27Eh kab'laj chik roxk'ahl haab' rokiik chi reyil Judá i Azarías, noq xokik chi reyil Israel i Peka rak'uun i Remalías. Eh juninaq haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.28Xa re' la' re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Xa ma' xukanaa' ta wo' rub'aan taqe i mahk xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat. Re' xminwik keh pamahk i aj Israel.29Eh noq wilik chi reyil i Peka Israel, re' i Tiglat-pileser kireey i aj Asiria xchalik chi q'aq'inik kuuk' i aj Israel. Eh xub'an keh i tinamit Ijom, Abel-bet-maaca, Janoa, Cedes, Hazor, Galaad, Galilea, eh chu'nchel i ye'aab' kichopom naah taqe riih rumaam Neftalí. Eh re' i tinamit wilkeeb' ar xuk'am taqe reje parutinamiit Asiria.30Eh noq juninaq chik haab' rokiik chi reyil Judá i Jotam rak'uun i Uzías, re' i Oseas rak'uun i Ela xuyejaa' wach rukanteesjiik i reey Peka rak'uun i Remalías. Eh noq rukansam chik re' chik i reh xkahnik chi reyil Israel chi jilow.31Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Peka je' wo' chu'nchel i xub'an tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil taqe i xkian i xi wihik chi reyil Israel. Re' noq xokik i Jotam chi reyil Judá (2 Cron 27.1-9)32Eh kiib' chik haab' rokiik chi reyil Israel i Peka rak'uun i Remalías, noq xokik chi reyil Judá i Jotam rak'uun i Uzías.33Eh re' i Jotam hoob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh waqlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut i Jotam Jerusa i rub'ih rixq'uun i Sadoc.34Re' i reey Jotam re' taqe i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios je' wo' rukab' i xub'an i Uzías i rajaaw.35Xuyejaa' i ru nimlaj puertahiil i rupaat i QaJaaw Dios. Xa re' la' xama' xresaj ta wo' taqe i artaal kilooqjiik wii' i tiyoox chikinaah inajt kinaah yuuq'. Re' taqe tinamit ma' xkikanaa' ta ruk'atariik i mayiij, ruk'atariik i insensia ar.36Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Jotam je' wo' chu'nchel i xub'an tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil taqe i xkian i xi wihik chi reyil Judá.37Eh noq ko wilik chi reyil i Jotam, re' i QaJaaw Dios xuyeew q'ab' reh i Rezín kireey i aj Siria, ruch'ihil i Peka rak'uun i Remalías kireey i aj Israel chi xi chalik chi q'aq'inik kuuk' i aj Judá.38Eh re' i reey Jotam xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David xikin cho rumaam. Eh re' chik i Acaz xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Acaz chi reyil Judá (2 Cron 28.1-27)1Eh wuqlaj chik haab' rokiik chi reyil Israel i Peka rak'uun i Remalías, noq xokik chi reyil ar Judá i Acaz rak'uun i Jotam.2Eh re' i Acaz juninaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh waqlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, xa re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, ma' xub'an taj i holohik je' rukab' i xub'an David i xikin cho rumaam.3Re' Acaz xub'an reh i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' i xkian i ruch reey xi wihik Israel. Korehtaal xumin taqe i tinamit chi xkik'at chi mayiij i kiha'lak'uun. Je' rukab' i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i tinamit xresaj taqe reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' i aj Israel.4Eh xkik'at i kimayiij xkik'at i insensia chinaah taqe inajt kinaah yuuq' je' wo' chupaam taqe i rujuleel yuuq', je' wo' chi ri'sil taqe i chee' nimaq rumuuj.5Eh re' Rezín kireey i aj Asiria ruch'ihil i Peka i kireey i aj Israel rak'uun i Remalías xi chalik Jerusaleem chi q'aq'inik ruuk' i Acaz, xa re' la' xama' xkian ta wo' reh6Eh chupaam i q'iij re' re', re' i kireey i aj Edom, rehchaaj i tinamit Elat xkahnik wo' chik paruyuq'ul i Edom. Eh xresaj taqe reje i aj Judá ar. Re' chik taqe i aj Edom xi chalik chi patinik Elat, eh ar xi kahnik chi jumpech.7Re' i Acaz i kireey i aj Judá xutaq'aaj taqe reje i raj taqareel ruuk' i Tiglat-pileser kireey i aj Asiria je' wili i xuq'or reje reh: Re' hin, hin awaj kamanoom, hin awak'uun noq wilkiin i nupahqaaj otob'il aweh chi kink'oloq ako'leej pan q'ab' i kireey i aj Siria, pan q'ab' i kireey i aj Israel k'ahchi' keeb' chi q'aq'inik wuuk' inki.8Eh re' reey Acaz xuchop reje i plata, i oro wilik parupaat i Dios, je' wo' taqe i k'ih taq tz'aaq wilkeeb' chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik xutaq'aaj rusijiik reh i kireey i aj Asiria.9Eh re' i kireey i aj Asiria xub'an wo' ixpahq'aljik reh ruum i reey Acaz. Xub'an wo' hoq i q'aq'inik kuuk' i aj Siria xukansaj i reey Rezín xuchop naah i tinamit Damasco. Eh re' tinamit wilkeeb' ar xuk'am taqe reje pan tinamit Qir.10Chi riij i re', re' reey Acaz xooj pan tinamit Damasco chi rilariik i Tiglat-pileser kireey i aj Asiria. Eh noq wilik chik ar Damasco xukoj rehtaal i artaal wilik ar, xuyejaa' jinaj i rehtaliil, eh xutaq'aaj reje reh i Urías k'amal kib'eeh aj tiij reh chi naa ruyejaam jino'q i artaal xti je' re' ruwii'.11Eh re' i Urías xuyejaa' wo' jinaj i artaal xti je' ruwii' i xutaq'aaj rehtaliil i reey Acaz noq wilik ar Damasco. Eh ruyejaam chik i artaal noq xponik wo' chik ar i reey Acaz.12Eh noq ponik parutinamiit Judá i reey Acaz xrilow reje wach i artaal xujil i koq riib' ruuk', eh xuk'at i rumayiij chinaah.13Xuk'at i rumayiij, xuyeew wo' chi rumayiij xa chi naq'wach, je' wo' hoq i riis uuva. Eh xujalk'iij wo' chinaah i artaal i rukik'eel i chikop xuq'asaj chi rumayiij k'amb'al riib' panotob'il ruuk' i Dios.14Re' reey Acaz xresaj paruye'aab' i artaal q'an ch'ihch' korjinaq wii' wilik reje chuwach i rupaat i QaJaaw Dios, ar chik xuyeew pantz'eet reh i reelb'aal q'iij chucheel i artaal kore' xkorjik. Ar chik xkahnik panyejaal i ak' artaal ruuk' i rupaat i QaJaaw Dios.15Eh re' reey Acaz je' wili i xuq'or reh i Urías k'amal kib'eeh aj tiij: Re' hat chinaah i nimlaj ak' artaal naa ak'atam i mayiij reh wahq'eq, je' wo' hoq i mayiij xa chi naq'wach reh ixq'eq. Eh ar wo' naa ak'atam i numayiij i hin, je' wo' hoq i numayiij xa chi naq'wach, je' wo' hoq i kik'atoj mayiij i tinamit, je' wo' hoq i kimayiij xa chi naq'wach, naa aye'em chinaah i riis uuva. Naa wo' ajalk'iim chinaah i kikik'eel i chikop ink'atarik chi mayiij. Eh re' artaal korjinaq ruuk' q'an ch'ihch' xa weh i hin pahqb'al reh chib'ih inwaaj i hin, inki.16Eh re' i Urías i k'amal kib'eeh aj tiij xub'an wo' chu'nchel i xq'orarik reh ruum i reey Acaz.17Eh re' reey Acaz xresaj naah mexa taqe i wilkeeb' wii' i kok' ye'aab' ha', je' wo' hoq nimlaj ye'aab' ha', eh xresaj wo' hoq i nimlaj ye'aab' ha' chikinaah taqe i kab'laj chi je' kiwii' b'oyax q'an ch'ihch' taqe korjinaq wii', xa chinaah chik taqe i tusuj ab'aj xuch'ikaa'.18Eh xresaj wo' hoq i ye'aab' inkamanik naq chi hi'lb'al pan hi'limb'al q'iij. Xutz'ap ookb'al reh i rupaat i Dios inokik naq wii' i reey. Re' reey Acaz je' taqe re' i xub'an reh chi xsuuqb'ik ruk'ux i kireey i aj Asiria.19Re' taqe i ruk'u'liil i xub'an i reey Acaz je' wo' chu'nchel i xub'an tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil taqe i xkian i xi wihik chi reyil Judá.20Eh re' reey Acaz xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Ar xkimuq'aa' pan rutinamiit i David. Eh re' chik i Ezequías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' ruchopariik naah i tinamit Samaria, re' kichopariik reje i aj Israel1Eh kab'laj chik haab' rokiik chi reyil Judá i Acaz noq xokik chi reyil Israel i Oseas rak'uun i Ela. Eh b'elejeeb' haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel Samaria.2Xa re' la' re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Atoob' ta ma' q'e' yiib' wach xb'anik i reh ma' xponik ta chi je' rukab' i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel pampeet.3Eh re' Salmanasar i kireey i aj Asiria xooj chi q'aq'inik ruuk' i reey Oseas, xuchop naah i Oseas, eh kahnik chi rumoso chi tojb'al riij i xub'an.4Eh pan jinaj q'iij i Salmanasar kireey i aj Asiria xukoj rehtaal chi k'ahchi' rujot'ariik ruum i Oseas chi wilik taqe i raj taqareel xutaq'aaj reje ruuk' i So kireey i aj Egipto. Eh ma' rub'an ta chik i tooj i rub'an naq rajlaal haab'. Ruum aj re', re' Salmanasar xutaq'aaj ruchopariik i Oseas xuyeew pantz'ilom.5Chi riij i re', re' i kireey i aj Asiria xooj wo' chik chi q'aq'inik kuuk' i aj Israel. Eh ixib' haab' xub'an i q'aq'inik kuuk' ar Samaria.6Eh noq b'elejeeb' chik haab' rokiik chi reyil Israel i Oseas, re' i kireey i aj Asiria xuchop naah i Samaria. Eh xuk'am taqe reje i aj Israel Asiria. Wilik taqe i xuyeew ar Halah, ar Habor, wilik ma' najt ta ruuk' i nim ha' Gozán. Wilik taqe i xuyeew pan kitinamiit i aj Media.7Je' re' i xkik'ul i aj Israel ruum xkian i mahk chuwach i QaJaaw i kiDios re' x-esanik cho keh Egipto, re' wo' x-esanik cho keh chi ri'sil i rajaawriik i reey ar Egipto. Eh xkiyeew ruloq'il taqe i tiyoox.8Eh re' taqe i aj Israel xkian i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i tokoom tinamit, re' i xresaj taqe reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' i keeh, xkian keh i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' xitijik kahnoq wii' kuum i xi wihik cho chi reyil pampeet.9Re' taqe i aj Israel xkian panke'lik i yiib' wach na'ojb'al ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios. Eh xkiyejaa' i kiye'aab' loq'oomb'al keh taqe i tiyoox chupaam chu'nchel i tinamit, xkiyejaa' chupaam i kok' paat imb'aan wii' i cha'jinik, je' wo' chupaam taqe i tinamit wilik ko'lb'al kiib' chi korik.10Eh xkiyejaa' kitiyoox rujalwaach i tiyoox Asera, xkiyeew chinaah taqe inajt kinaah yuuq'. Eh xkiyeew wo' chi ri'sil taqe i chee' nimaq rumuuj.11Eh xkik'at i insensia chinaah taqe inajt kinaah yuuq' re' i xkiyejaa' wii' i ye'aab'. Xkian keh je' rukab' i xkian i tinamit xresaj reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' keh, xkian i xiik' naah yib'kiil wach na'ojb'al ruuk' i re' xkijosaj wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.12Je' re' noq xkiloq'ej taqe i tiyoox, re' naq i q'orooj keh ruum i QaJaaw Dios chi ma' naa ta kiloq'em.13Re' QaJaaw Dios xuq'il taqe i aj Israel, je' wo' taqe i aj Judá ruuk' kichii' chu'nchel i raj kamanoom i jalal ruq'oral noq xkiq'or chi je' wili: Chakanaa' taq chu'nchel ayiib' wach na'ojb'al, cha a'n taq i ruq'or i ruk'uhb'aal i Dios chak'am wo' taq naah i xat rutijej taq wii'. Cha a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, je' rukab' i xutijej taqe cho wii' aamaam awati't, inki taqe.14Eh re' taqe i aj Israel xama' xkib'iraj ta wo' hoq xq'orarik keh xkikowb'isaj i kinaah, je' wo' rukab' i xkian i kimaam kati't, xama' xkiyeew ta wo' kik'ux ruuk' i QaJaaw Dios.15Ma' xponik ta panaq' kiwach i ruk'uhb'aal i Dios je' wo' hoq i xuyejaa' cho wach kuuk' i kimaam kati't. Ma' xponik ta panaq'kiwach i ruq'oral i Dios, xkitahqeej taqe i tiyoox xama' xta kiokik wii'. Re' taqe i aj Israel xi kahnik chi xama' xta kiokik wii' xkitijej keh i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i tinamit wilkeeb' chi kijunsuut. Re' naq i q'orooj keh ruum i QaJaaw Dios chi ma' naa ta kianam.16Eh xkiq'eb' chi riij kik'ux i ruk'uhb'aal i QaJaaw i Dios. Eh xkiyejaa' i kiib' i kok' wakax tiyoox, eh xkiyejaa' wo' taqe i tiyoox rujalwaach i tiyoox Asera, xkiloq'ej i tiyoox Baal, je' wo' hoq i q'iij, i poh, taqe i ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj.17Eh xkik'at chi kimayiij i kak'uun kixq'uun xooj kipahqaaj kina'ojb'al kuuk' i aj q'iij, kuuk' i aj war. Re' chik i yiib' wach na'ojb'al xkian chuwach i QaJaaw Dios ruum taqe re' xkijosaj cho wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.18Je' aj re' noq re' i QaJaaw Dios ruum i rujosq'iil xresaj taqe reje i aj Israel chupaam i kiye'aab', ach wo' re' i junch'uq chi riih rumaam Judá xkahnik ar.19Xa re' la' re' taqe i riih rumaam Judá xama' xkian ta wo' hoq i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw i Dios. Xkik'am la' naah i yiib' wach na'ojb'al xkian i kuch aj Israel.20Eh re' i QaJaaw Dios ma' xponik ta panaq'wach i xkian chu'nchel i aj Israel ruum i re' xutaq'aaj chee ti' k'axik chikinaah korehtaal xuq'asaj taqe pan kiq'ab' i nixowanik kiwach, eh xresaj taqe reje pan kiye'aab'.21Noq re' i QaJaaw Dios xresaj taqe i aj Israel chi kixilak i riih rumaam David. Re' taqe i aj Israel xkipab'aa' chi kireey i Jeroboam rak'uun i Nabat. Eh re' i Jeroboam xminwik keh chi xkiq'eb' chi riij kik'ux i QaJaaw Dios, eh nimlaj mahk i xkian re' re'.22Je' re' noq re' taqe i aj Israel xkian keh i yiib' wach na'ojb'al xub'an i reey Jeroboam ma' xkikanaa' ta chik rub'aan i mahk chuwach i QaJaaw Dios.23Eh noq xooj kuxoq re' i QaJaaw Dios xresaj taqe reje pan kiye'aab' i aj Israel xub'an wo' hoq aha' wilik i ruq'orom cho rib'iral ruuk' kichii' chu'nchel i jalal ruq'oral re' taqe i raj kamanoom. Je' aj re' noq re' taqe i aj Israel xichoparik, xi k'amarik reje Asiria, eh ar xi kahnik chi jumpech. Re' i kireey i aj Asiria xuk'ihaaxb'isaj i tinamit Samaria24Re' i kireey i aj Asiria xuk'am taqe chaloq ar Israel i aj Babilonia, taqe i aj Cuta, taqe i aj Ava, taqe i aj Hamat, taqe i aj Sefarvaim. Eh ar taqe xuyeew chi patinik chupaam taqe i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Samaria pan kiye'aab' i aj Israel je' re' noq xi okik chi patinik ar Samaria.25Eh noq xkitoq'aa' patinik ar taqe i tinamit re' re' ma' inkiloq'ej taj i k'achlik Dios. Je' re' noq re' i QaJaaw Dios xutaq'aaj taqe chaloq i kaq b'ahlam kik'ulik kanteesjoq.26Eh je' wili i xponik kiq'or reh i kireey i aj Asiria: Re' i tinamit xak'am taqe reje chi patinik chupaam i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Samaria ma' keht'al taj nik' wach rulooq'jiik i Dios inki a'n i aj Israel ar. Eh ruum chi ma' nkian taj aha' wilik iraaj i Dios, re' reh k'ahchi' cho rutaq'aam i kaq b'ahlam kik'ulik kanteesjoq, inki taqe.27Eh re' i kireey i aj Asiria je' wili i xuq'or: Wilik taqe i k'amal kib'eeh aj tiij qak'amam cha yu' neerub'an chi nee taq i nak'am taqe reje ar reh chi nee kik'uhtaaj keh i tinamit re' re' nik' wach rulooq'jiik i Dios imb'aanar, inki.28Je' aj re' noq jinaj keh i k'amal kib'eeh aj tiij kesam reje Samaria xkitaq'aaj wo' chik cho ar. Eh xokik chi patinik Bet-el. Reh chi xuk'uhtaaj keh i tinamit nik' wach rulooq'jiik i Dios naa kianam.29Xa re' la' re' taqe i ju'jun ch'uq xi chalik pan tokoom tinamit xkiyejaa' kitiyoox chi kiju'junaal aha' xi patinik wii'. Eh ponik kiyeew chupaam i ye'aab' kiyejaam i aj Samaria chikinaah taqe inajt kinaah yuuq'.30Re' i xi chalik Babilonia xkiyejaa' rujalwaach i Sucot-benot, eh re' i xi chalik Cuta xkiyejaa' rujalwaach i Nergal, re' i xi chalik Hamat xkiyejaa' rujalwaach i Asima.31Eh re' xi chalik Ava xkiyejaa' i rujalwaach i Nibhaz, je' wo' hoq i Tartac, eh re' taqe i xi chalik Sefarvaim xkik'at i kak'uun kixq'uun chi kimayiij chuwach i Adramelec, eh chuwach i Anamelec re' taqe i kitiyoox.32Korik inkiloq'ej wo' naq i QaJaaw Dios xa re' la' xa awach inkipab'aa' chi k'amal kib'eeh aj tiij chi kixilak chuk'atariik i kimayiij chupaam i rupaat i kitiyoox, eh chinaah taqe inajt kinaah yuuq'.33Je' re' noq atoob' ta nkiloq'ej wo' naq i QaJaaw Dios xama' xkikanaa' ta wo' rulooq'jiik i kitiyoox. Ma' xkikanaa' ta rub'aan i okrinaq taqe cho wii' pan kitinamiit xi ehtesjik cho wii'.34Re' taqe i tinamit re' re' ma' xkikanaa' ta rub'an inki a'n cho najtir. Eh xama' inkiloq'ej ta wo' hoq i QaJaaw Dios. Xa ma' inki a'n ta wo' hoq i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal, je' wo' hoq i kitaq'ab'jiik imb'aan. Re' taqe i ruq'or i QaJaaw Dios chi naa kianam i riih rumaam Jacob re' xukoj chi Israel i kib'ihnaal.35Re' noq xuyejaa' cho wach i QaJaaw Dios kuuk' i aj Israel je' wili xuq'or keh: Re' taq i hat ma' naa ta taq aloq'em taqe i tiyoox, ma' naa ta taq aye'em runimaal kiwach. Eh ma' naa ta taq ak'atam amayiij chikiwach.36Re' la' hin naa kiin taq aloq'em ruum re' hin taq aaWaJaaw aaDios xineesanik taq chaaweh Egipto ruuk' i runimaal i wajaawriik, xa re' hin i ruk'ul chi naa taq aye'em runimaal nuwach, chi naa taq aye'em aamayiij chi nuwach.37Eh cha a'n wo' taq juneliik i tinutaq'aaj taq wii', i tinutijeej taq wii', cha a'n taq i ruq'or i nuk'uhb'aal. Eh naa taq a'nam chu'nchel inwaaj i hin je' rukab' i tz'ihb'amaj panhuuj, eh maa loq'ej taq i tiyoox.38Maa nsahchik taq panak'ux i xnuyejaa' taq wach awuuk', maaloq'ej taq i tiyoox.39Xa re' wo' i hin, naa taq ayohleem nuwach ruum hin taq aaWaJaaw aaDios, nee kinko'linik taq aweh pan kiq'ab' i ki-ixowanik taq awach, inki i Dios.40Xa re' la' re' taqe i tinamit re' re' xama' xkian ta wo' hoq i xuq'or i QaJaaw Dios keh i aj Israel, xakok'ahchi' wo' keeb' i kinajtir na'ojb'al.41Korik noq re' taqe i tinamit re' re' xkiloq'ej wo' naq i QaJaaw Dios, xa re' la' xama' xkikanaa' ta wo' rulooq'jiik i tiyoox. Je' wo' re' i xkian i kak'uun kixq'uun i kiih kimaam, eh xama' xkikanaa' ta wo' rub'aan i xkian chee kimaam kati't. Re' noq xokik i Ezequías chi reyil Judá (2 Cron 29.1-2)1Eh ixib' chik haab' rokiik chi reyil Israel i Oseas rak'uun i Ela, noq xokik chi reyil Judá i Ezequías rak'uun i Acaz.2Eh ho'oob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh b'elejeeb' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut i Ezequías Abi i rub'ihnaal rixq'uun i Zacarías.3Eh re' reey Ezequías re' taqe i holohik na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Je' rukab' i xub'an i reey David i xikin rumaam.4Re' reey Ezequías xresaj taqe i artaal wilkeeb' chinaah taqe inajt kinaah yuuq' xkuxik rupaxem taqe i tiyoox, resaj wo' i rujalwaach i tiyoox Asera, xuxereb'eej i aaq' ruyejaam chee Moisés ruuk' q'an ch'ihch'. Ruum re' taqe i aj Israel konkik'at naq i insensia chuwach, eh Nehustán i b'ih kikojom i aaq' re' re'.5Re' reey Ezequías xuyeew ruk'ux ruuk' i qaDios i hoj, hoj aj Israel. Eh xa re' wo' hoq i Ezequías korik wach ruk'ux ma' jino'q i kireey i aj Judá wihinaq chaloq, eh ma' jino'q chik i xwihik koq'uun chi je' rukab' i reh.6Eh xuchop ruk'ux chunimjiik i QaJaaw Dios ma' nik' ta xukanaa' riib' chi riij, xub'an la' chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, je' rukab' i xukanaa' i QaJaaw Dios reh i Moisés.7Ruum aj re' ma' k'isiin ta xtoob'jik ruum i QaJaaw Dios, eh chib'ih rutoq'aa' rub'aan i nelik korik chuwach.
Re' i reey Ezequías ma' xunimaj taj i kireey i aj Asiria, ma' xraaj ta ruye'em riib' chi ri'sil i rajaawriik.8Eh xub'an keh i aj filisteo, ar xutoq'aa' reje Gaza, koxponik pank'ula't ruuk' i Judá, xponik i wilkeeb' wii' i kok' paat imb'aan wii' cha'jinik, xponik chupaam i tinamit wilik ko'lb'al riib' chi korik. Re' noq xchoparik nah tinamit Samaria9Eh noq kijib' chik haab' rokiik chi reyil Judá i Ezequías, noq wuq'uub' chik haab' rokiik chi reyil Israel i Oseas rak'uun i Ela. Re' i Salmanasar i kireey i aj Asiria xukotej riij i Samaria, eh xutoq'aa' q'aq'inik ruuk'.10Eh ixib' haab' xkian i q'aq'inik, waq'iib' haab' chik rokiik chi reyil Judá i Ezequías, b'elejeeb' haab' chik rokiik chi reyil Israel i Oseas, noq choparik naah i Samaria.11Re' kireey i aj Asiria xuchop taqe reje i aj Israel, xuk'am taqe reje parutinamiit, wilik taqe i xuyeew chupaam i ruyuq'ul i Halah i wilik wii' i nim ha' Gozán, wilik taqe i xuyeew chupaam taqe i kitinamiit i aj Media.12Je' re' xkik'ul i aj Israel wilkeeb' Samaria ruum ma' xkinimaj taj i QaJaaw Dios i ma' xkian taj i ruyejaam cho wach kuuk'. Eh ma' xkian taj aha' wilik i rukanaam kahnoq ruq'orariik i Moisés raj kamanoom i Dios. Re' i reey Senaquerib xuchop naah i Judá (2 Cron 32.1-19; Isa 36.1-22)13Eh kajlaj haab' chik rokiik chi reyil Judá i Ezequías noq re' i Senaquerib kireey i aj Asiria xutoq'aa' q'aq'inik kuuk' tinamit wilik ko'lb'al kiib' chi korik wilkeeb' ar i Judá, eh xuchop kinaah.14Eh re' Ezequías i kireey i aj Judá je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i kireey i aj Asiria wilik Laquis: Re' hin ma' holohik ta ximb'anik chawach, xa re' la' i nuq'or aweh chi nee ti elik panutinamiit, nee wo' nutoj aweh jarub' i tumiin neenapahqaaj weh, inki.
Eh re' i kireey i aj Asiria xupahqaaj reh i Ezequías chi naa rutaq'aam i kiib' siento kintaal i plata, eh juninaq kintaal i oro.15Eh re' i reey Ezequías xutaq'aaj wo' reh i kireey i aj Asiria i plata nik' k'ihaal i xureq chupaam i rupaat i QaJaaw, je' wo' hoq i xureq chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik.16Re' Ezequías xresaj wo' taqe oro rulechaam i koq chuwach taqe i ru puertahiil i rupaat i QaJaaw Dios, xresaj wo' taqe i oro rulechaam i koq chuwach i chopolkeeb' wii' i puerta, xutaq'aaj reh i kireey i aj Asiria.17Eh re' i kireey i aj Asiria xutaq'aaj taqe reje Jerusaleem i ixib' chi winaq kajaaw i soldado chi q'aq'inik ruuk' i Ezequías je' wili kib'ihnaal: Tartán, Rebsaris, Rabsaces, eh xutaq'aaj wo' chikiij i k'amal kib'eeh taqe i winaq kapuun. Eh noq xi ponik Jerusaleem ar xi kahnik chupaam i b'eeh kikamanik wii' aj tz'ajool. Re' i ye'aab' re' re' ar inkahnik chi chii' i rooq ha' i nelik cho ruuk' i nimlaj molb'al ha' wilik johtoq ko taxaaj.18Eh noq xi ponik i xkitaq'aaj naq ruk'amariik i reey Ezequías, ixib' taqe i winaq xi chalik chi q'orob'jiik je' wili i kib'ihnaal: Eliaquim rak'uun i Hilcías incha'jinik reh i paat imb'aan wii' taaq'anik, re' i Sebna i aj tz'ihb', re' i Joa rak'uun i Asaf, k'amal kib'eeh i kimolwik reh i huuj.19Re' i Rabsaces je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat je' wili i naa aq'orom reh i reey Ezequías: Je' taqe wili i xutaq'aaj cho ruq'orariik aweh i kireey i aj Asiria ixtinim rajaawriik: ¿Awach uuk' ch'iklik ak'ux?20Re' hat inakapaaj naak, chi ruuk' taqe i holohaq q'orik naa ako'leem awiib' chi nuwach. ¿Mi re' re' inye'wik rukowiil ak'ux noq inakapaaj? ¿Awach inye'wik rukowiil ak'ux chi ma' tiyo'jik ta wuum?21Re' hin weht'al chi nayeew ak'ux chi neetirutob'eej i tinamit Egipto. Xa re' la' re' i tinamit Egipto xa je' rukab' jino'q i kaxlanhaaj xa toqik chik reh wila' xakoj chi akarote, wi xayeew awahlil chinaah nentoq neeruhop aq'ab'. Je' re' noq awach i ruyeew ruk'ux ruuk' i kireey i aj Egipto ti' inaruk'ulum.22Re' taq i hat neena taq inaq'or weh chi nayeew taq ak'ux ruuk' i QaJaaw Dios. ¿Mi ma' aweht'al taq re' hat chi re' i reey Ezequías xkuxik resam taqe i artaal chinaah taqe inajt kinaah yuuq', eh chi xuq'or chi re' taqe i aj Judá i aj Jerusaleem ar naa kiloq'em i Dios chuwach i artaal wilik Jerusaleem?23Re' hin i kireey i aj Asiria nupahqaaj otob'il aweh chi wilik i naaqayejaam wach awuuk', re' hin neenuyeew aweh kiib'-oq miil i kawáyu, mi nee pa' inareq taqe i hat i neekijohtik chi riij.24Re' hat ma' nee ta nakuy i q'aq'inik ruuk' i rajaaw soldado aj Asiria atoob' ta ma' q'e' ta nim wach. ¿Mi nakapaaj re' hat chi neen kiyeew aweh i aj Egipto aakareta, aakawayu, je' wo' hoq i neekijohtik chi riij i kawáyu?25¿Mi nakapaaj re' hat chi xa panuk'ux xchalik chi xin chalik chi q'aq'inik awuuk' chusachariik wach aatinamiit? Re' hin re' i QaJaaw xq'orik cho weh chi xin chalik chi q'aq'inik awuuk' chi rusachariik wach aatinamiit, inki, tiko'q reh.26Re' Laquim, re' i Sebna, re' i Joa je' wili ruchaq'weesjiik xkian i Rabsaces aj Asiria:
Inqapahqaaj otob'il aweh chi qoh aq'oreej pan arameo ruum re' hoj inqareq chi riij i q'orik re' re'. Maa qoh aq'oreej pan kiq'oral i aj Judá ruum chu'nchel i tinamit i wilkeeb' cho nah tz'aq k'ahchi' ki-ib'iriniik reh i k'ahchi' aq'orom, inki taqe.27Eh re' i Robsaces je' wili i xuq'or:
Re' hin ma' xata ruuk' taq aareey, ma' xata awuuk' taq i hat xintaq'ab'jik cho chi k'utaaj. Xintaq'ab'jik la' wo' cho chi k'utaaj kuuk' i tinamit wilkeeb' cho naah tz'aq. Eh naa ruponiik i q'iij chi re' keh, eh chi re' taq i hat naa taq ak'uxum aasaa', eh naa taq awuk'em aawaab' chinaah, inki.28Eh xpa'lojik johtoq xuk'er chii' chuq'orariik keh i aj Judá pan kiq'oral i aj hebreo chi je' wili: Chab'iraj taq i ruq'or cho chawiij i qareey i hoj aj Asiria re' i reey xti nim rajaawriik.29Je' wili xuq'or chaloq: Mayeew taq awiib' chi jot'arik reh i reey Ezequías re' reh xa ruchuk chi nee taq i rub'an ako'ljiik panuq'ab'.30Wila' re' Ezequías xuq'or taq aweh chi chach'ikaa' taq ak'ux ruuk' i QaJaaw, wixuq'or taq aweh chi je' wili: Xti korik chi re' QaJaaw naa ruko'liniik taq aweh re' reh ma' naa ta ruye'em q'ab' chi re' qatinamiit nee ruchop naah i kireey i aj Asiria, inkoq taq aweh.31Maa nimaj taq reh. Re' i qareey i hoj, hoj aj Asiria xutaq'aaj cho ruq'orariik chi wiij chi chaq'asaj taq awiib' reh chak'am taq awiib' panotob'il ruuk', reh nee taq i na a'n rusuqkiil i wach taqe i ru-uuva, i wach taqe i ru higo. Eh nee wo' taq i na a'n ahaa' chupaam taqe i rujulhaa'.32Eh naa taq kaat nuk'amam reje chupaam i ye'aab' q'e' holohik chuwach aa ye'aab' taq i hat. Re' i nelik wii' i uuva, i trigo, re' i korjik wii' i kaxlanwi'k, i wilik wii' riis uuva. Eh re' i nelik wii' i aseite i nelik wii' i riis kaab', suq taq naa awihiik, ma' naa ta taq akimiik. Xa re' la' ma' nimaj taq reh aajot'ariik neerub'an i reey Ezequías noq nee ruq'or taq aweh chi netaq tiruko'leej i Dios.33¿Mi wilik jino'q i dios xuko'leej i rutinamiit pan q'ab' i kireey i aj Asiria noq inaq'or taq i hat?34¿Mi wilik kajaawriik i ki dios i aj Hamat, i Arfad? ¿Mi wilik rajaawriik re' i ki dios i aj Serfarvaim, Hena, i aj Iva? ¿Mi xkian ruko'ljiik i tinamit Samaria panuq'ab' i hin?35¿Mi wilik jino'q keh re' dios re' re' xub'an ruko'ljiik i rutinamiit panuq'ab' i hin? ¿Nik' wach noq inakapaaj taq i hat chi re' taq aaWaJaaw aaDios neenko'linik reh i tinamit Jerusaleem panuq'ab' i hin inki i qareey? inki.36Eh re' taqe i tinamit Judá ma' jino'q chi q'orik xichaq'wik ruum i q'orooj keh ruum i reey Ezequías chi ma' naa ta kichaq'wik.37Eh re' i Eliaquim rak'uun i Hilcías incha'jinik reh i paat imb'aan wii' taaq'anik, ruch'ihil i Sebna i aj tz'ihb' ruch'ihil i Joa rak'uun i Asaf re' i k'amal kib'eeh i kimolwik reh taqe i huuj, xkiweq i kiso' chikiij ruum xtib'ik kik'ux. Eh xiooj ruuk' i reey Ezequías xponik kiq'or reh chib'ih i xuq'or i Rabsaces nim wach winaq aj Asiria. Re' taqe aj Judá xiko'ljik pan q'ab' i Senaquerib (2 Cron 32.20-23; Isa 37.1-38)1Eh noq xrib'iraj i xq'orarik reh i reey Ezequías xtib'ik ruk'ux xuweq i ruso' chi riij, eh xukoj i ruq'as wach so'. Eh xooj chupaam i rupaat i Dios.2Eh xutaq'aaj reje i Eliaquim incha'jinik reh i paat imb'aan wii' i taaq'anik, ruch'ihil i Sebna i aj tz'ihb' kuch'ihil taqe k'amal b'eeh i k'amal kib'eeh aj tiij xkikoj reje kiq'as wach so' noq xiooj ruuk' i Isaías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Amoz.3Reh chi xooj kiq'or reh i Isaías chi je' wili: Re' i reey Ezequías je' wili xuq'or: Yu'naak i hoj q'e' ti' qak'ux intz'irik qawach ruum k'ahchi' kitib'isam qak'ux i ki-ixowanik qawach xama' inqakuy ta chik xa je' chik qakab' ixoq noq ach k'isiin ma' ink'ulik ruk'ux ma' xta chik raansil.4Re' i kireey i aj Asiria xutaq'aaj chaloq i Rabsaces nim rajaawriik chi rub'ajariik i k'achlik Dios, xrib'iraj wo' naak i QaJaaw re' wo' aaDios i hat, eh nee ta naq i ruyeew cho chi tojariik i ru mahk imb'ajwik reh. Re' hat cha a'n atiij chikiij i qatinamiit nik' chik k'ihaal koxikahnik.5Eh ponik wo' kiq'or reh i Isaías taqe i xuq'or i reey Ezequías.6Re' i Isaías je' wili i xuq'or cho keh i raj taqareel i reey Ezequías: Re' taq i hat je' taq wili i cha q'or ponoq reh aareey: Chi re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Maa ruyohb'isaj riib' ruuk' taqe i xkiq'or i raj kamanoom i kireey i aj Asiria.7Re' hin naa nuye'em paránima i kireey i aj Asiria chi wilik i naa rib'iram rib'iral ruum i re' naa wo' chik rusutiniik reje parutinamiit. Eh naa nuye'em q'ab' chi ar naa rukanteesjiik ruuk' q'aslaj ch'ihch' inki Dios, inki.8Eh noq xsutinik reje parutinamiit i Asiria i Rabsaces i kajaaw i soldado xub'iraj rib'iral chi ma' xta chik Laquis i ru reey ko ar chik xponik rureq chi q'aq'inik i rub'an kuuk' i aj Libna.9Eh re' i Senaquerib i kireey aj Asiria xrib'iraj chi re' i Tirhaca kireey i aj Etiopía xuk'am chaloq, taqe i ru soldado xi chalik chi q'aq'inik ruuk'. Eh xutaq'aaj wo' chik taqe i raj taqareel ruuk' i reey Ezequías je' wili i xuq'or reje keh:10Re' taq i hat je' taq wili i neenaq'or reh i Ezequías kireey i aj Judá: Re' aaDios i ch'iklik wii' ak'ux xuq'or chi ma' naa ta q'ehb'iik panuq'ab', xa re' la' maa yeew awiib' chi jot'arik ruuk' i ruq'or aweh.11Re' hat aweht'al chik nik' wach i kianam taqe kireey i aj Asiria, aha' i tinamit kiponiik chi q'aq'inik xkuxik kisacham wach. Eh, ¿Nik' wach noq naa ako'leem, awiib' i hat panuq'ab' i hin?12Re' taqe i numaam wati't xkisach taqe wach i tinamit Gozán, Harán, Resef, je' wo' taqe i tinamit Edén i xi wihik cho Telasar. ¿Mi xiko'ljik ruum re' i ki dios taqe i tinamit re' re'?13¿Mi xwihik kajaawriik chi kiko'ljiik i kireey i aj Hamat. Kireey i aj Arfad, i kireey i aj Sefarvaim, i kireey i aj Hena, kireey i aj Iva? inki reje i Senaquerib.14Eh noq xik'ul i huuj keh i raj taqareel i kireey i aj Asiria i reey Ezequías xrilow wach. Chi riij i re' xooj chupaam i rupaat i QaJaaw Dios xuhe' wach i huuj chuwach i QaJaaw.15Xub'an rutiij je' wili i xuq'or: QaJaaw Dios, qaDios i hoj aj Israel, wilkaat cho chi kixilak i k'achaach i wilik kixiik'. Xa re' wo' hat i Dios wilik awajaawriik chikinaah i nimaq tinamit wilkeeb' sut i wach ak'al. Eh hat xat yej-anik reh i taxaaj ruch'ihil i wach ak'al.16Chab'iraj i hat QaJaaw Dios, chawil chaloq inki a'n Chab'iraj taqe i q'orik xutaq'aaj cho ruq'orariik weh i Senaquerib. Chu'nchel i q'orik re' re' ab'ajariik i hat QaJaaw Dios k'achalkaat.17QaJaaw Dios korik wo' hoq noq re' taqe i kireey i aj Asiria, xusach cho kiwach i tinamit, je' wo' hoq i kiye'aab'.18Eh xk'atarik wo' wach q'aaq' i ki dios, ruum ma' re' ta wo' taqe dios, xachee', xa ab'aj wo' taqe korjinaq wii' xa ruyej-aniik wo' winaq taqe, ruum aj re' xkisach wach.19Ruum aj re' QaJaaw Dios yu'naak i nupahqaaj aweh chi qoh ako'leej chuwach i rajaawriik i kireey i aj Asiria. Reh chi chu'nchel i tinamit sut i wach ak'al neenkikoj rehtaal chi xa re' wo' hat i jinaj i k'achlik Dios, inki.20Eh re' i Isaías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Amoz je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i reey Ezequías: Re' i QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel je' wili i xuq'or: Re' i xapahqaaj weh panatiij chi riij i Senaquerib i kireey i aj Asiria xb'iraj chik.21Re' taqe i q'orik wili xuq'or i QaJaaw Dios chi riij i kireey i aj Asiria:
Re' tinamit Jerusaleem je' rukab' i k'isa q'ahxoq, k'achi' kaat kise'laam i hat Senaquerib. Re' tinamit Jerusaleem k'ahchi' kik'uyu'sam i kinaah k'ahchi' kaat kikaqse'laam noq xat elik chikiwach.22¿Awach i xab'aj i xaq'ehtaaj? ¿Awach aj chinaah xchalik ak'aah? ¿Awach i xakow chik xawil? ¿Awach aj chinaah xajosaj aq'oral noq inaq'or? ¿Mi ma' chi nunaah re' i hin, kiSantolaj Dios i aj Israel?23Re' hat xataq'aaj taqe reje awaj taqareel chi nub'ajariik je' wili xaq'or: Re' taqe i nuk'ih laj kareta reh q'aq'inik xin johtik chikinaah i nimaq yuuq' korehtaal ximponik chinaah ixtinajt naah yuuq' Líbano. Eh xnuyok' taqe i runajt rooq chee' chakaltee', eh xnuyok' wo' taqe i sohchaj q'e' holohik. Ximponik chikinaah i yuuq', chupaam i ch'ahn wilkeeb' ar q'e' holohik.24Eh chupaam i tokoom tinamit xnuk'ot i jul ha' ar xnub'an nuhaa' xnuyeq'eb'eej taqe pan rooq' i nim ha' wilkeeb' Egipto reh chi xichiqik, tiki.25¿Mi ma' aweht'al re' hat chi re' hin i Dios chi hin kinkapeb'inik cho reh ink'ularik? xa najtir wo' i nuyejaa' cho wach i ink'ularik ruum aj re' yu'naak xnub'an chik. Eh yu'naak i hat xuyeew q'ab' aweh chi xasach kiwach i tinamit kow kiib' xakanaa' chi ma' xta chik wilik pan kitinamiit.26Re' taqe i tinamit wilkeeb' ar ma' xta kikowiil q'e' kiyo'jik, q'e' kik'ixiik. Xa je' kikab' taqe ch'ahn wilkeeb' panab'iix, xa je' kikab' i rax ch'ahn, xa je' kikab' i ch'ahn kipoq' cho chinaah i xoht naah paat inchiqik noq komajaa' inchuqarik.27Re' hin weht'al nik' wach noq wilkaat, weht'al chu'nchel i chib'ih ina' a'n. Eh weht'al chi yohb'aal wach aajosq'iil chi nunaah.28Ruum chi yohb'aal wach aajosq'iil chi nunaah re' hin naa nutz'apam aab'eeh naa nukojom jino'q i kotkot laj ch'ihch' cha ju', naa nukojom i karena ch'ihch' panachii'. Eh ruuk' i re' naa wo' chik kaat nusutem reje chupaam i b'eeh xat chalik wii', inki Dios.29Eh re' i Isaías je' wili i xuq'or reh i reey Ezequías: Re' wili i rehtaliil chib'ih i naa ruk'ulariik chupaam i haab' wili, chupaam i haab' jinaj re' taq chik naa ak'uxum i wach i trigo xampoq' cho chi rutkeel, xa re' la' paroox haab' naa taq chik atikim aweh naa taq asik'im i wach re' taq chik i naa ak'uxum. Eh naa wo' taq atikim i uuva naa wo' taq ak'uxum i wach.30Re' taqe i re' ruuk' riih rumaam i Judá koxikahnik chi k'achalkeeb' nee wo' chik kik'ihaaxb'iik, je' rukab' i tik i ruk'am raa', eh inwachinik.31Ruum wilkeeb' taqe i riih rumaam Judá naa kikahniik chi k'achalkeeb' Jerusaleem chinaah yuuq' Sión. Re' wili re' i QaJaaw Dios naa rub'aniik ruuk' i runimaal i ruk'axb'al.32Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or chi riij i kireey i aj Asiria: Re' reey re' re' ma' naa ta rub'anam ookik Jerusaleem, chi q'aq'inik ruuk' i ru flecha, ruuk' taqe rupulato ch'ihch'. Eh ma' naa ta wo' ruk'otom i koq rookb'aal chi junsuut i tinamit.33Ar wo' chik chupaam i b'eeh xk'uloq wii' naa rusutiniik reje, ma' naa ta rub'anam okik chupaam i tinamit. Re' wili korik ruum re' hin i Dios kinq'orik reh.34Re' hin naa nucha'jiniik reh i tinamit re' re', eh re' wo' hin naa nuko'liniik reh. Re' wili naa nub'anam k'axb'al reh i nub'ihnaal i hin, eh k'axb'al reh i rub'ihnaal i David re' i waj kamanoom, inki Dios, inki.35Eh chupaam aq'ab' re' re' jinaj ruánjel i QaJaaw Dios xooj k'oloq chupaam i kiye'aab' i ki soldado i aj Asiria. Eh xukansaj taqe i jinaj siento miil ruuk' kajwinaq ruuk' i ho'oob' miil chi soldado chi aj Asiria. Eh noq xsaq'ik chi junwaar xkireq chi kamnaq chik taqe chu'nchel i re'.36Noq xrilow chi je' re' i Senaquerib kireey i aj Asiria, xresaj taqe reje ar i ru soldado xi sutinik wo' chik reje paruye'aab' Nínive, ar xkahnik.37Eh re' i Senaquerib noq k'ahchi' chi looq'jiik i rutiyoox Nisroc rub'ihnaal xi ponik i Adramelec, i Sarezer re' taqe i kiib' chi rak'uun xkikansaj ruuk' q'aslaj ch'ihch' i Senaquerib xkimol chi elik xiooj ar Ararat. Eh re' chik i Esar-hadón i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' ruyab'ilaal, re' ruk'achjiik i reey Ezequías (2 Cron 32.24-26; Isa 38.1-22)1Chupaam taqe i q'iij re' re' xchoparik ruum i runimaal yab'ilaal i reey Ezequías. Eh xooj k'oloq ruuk' i Isaías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Amoz, je' wili i xuq'or reh:
Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or aweh: Chayejaa' kahnoq chib'ih jariik i naa ayejaam wach panapaat ruum naa akimiik ma' naa ta chik ak'aachjiik, inki.2Eh noq xrib'iraj chi je' re' i reey Ezequías xusutej i koq i wach, wach tz'aq xub'an rutiij je' wili i xuq'or.3QaJaaw Dios re' hin i nupahqaaj otob'il aweh chi k'oloq cho panak'ux chi xatnunimaj ruuk' i rukorkiil wach nuk'ux, eh xnub'an wo' chu'nchel i wánima taqe i xaq'or weh, inki, eh xasuq suq chik inoq'ik.4Eh re' i Isaías noq xakomajaa' wo' i nelik cho chi chii' i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey xq'orob'jik cho ruum i QaJaaw Dios, je' wili i xq'orarik reh:5Tisutinoq wo' chik reje ruuk' i Ezequías i k'amal rub'eeh i nutinamiit, je' wili i cha q'or reh: Re' i QaJaaw i qaDios, i ruDios i David i xikin cho aamaam je' wili ruq'or: Re' hin xb'iraj chik atiij xwilow chik i riis naq'awach. Re' hin naa kaat nuk'achrisam, paroox q'iij naa ajohtiik chupaam i nupaat.6Re' hin ko ho'lajuuj chik haab' naa nutiqim rooq ak'achariik, naa kaat nuko'leem i hat, naa nuko'leem i tinamit Jerusaleem pan q'ab' i kireey i aj Asiria. Re' hin naa nuko'leem i tinamit re' re' k'axb'al reh i nub'ihnaal i hin, eh k'axb'al reh i rub'ihnaal i David waj kamanoom, inki Dios.7Re' i Isaías je' wili i xuq'or:
Chake'j taq k'isinoq wach i higo netaq inakoj chuwach i ruyab'ilaal reh chi neenk'aachjik.8Re' reey Ezequías rupahqaam naq chik reh i Isaías chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i rehtaliil neenwil chi re' QaJaaw naa ruk'achrisaniik weh, eh chi paroox q'iij naa nub'anam ojik parupaat i Dios? inki.9Re' i Isaías je' wili xuq'or:
Re' i wili i rehtaliil naa ruk'uhtaam aweh i QaJaaw, neenaq'or aha' wilik inawaaj. ¿Mi re' chi nenooj chi jumehq'iil i q'iij chuwach i ho'oob'-oq ora, oon re' chi neensutinik chi riij ho'oob'-oq ora? inki.10Re' reey Ezequías je' wili xuq'or:
Chi nee nooj chi jumehq'iil q'iij chuwach ho'oob'-oq ora ma' k'axik taj. Chi neensutinik chi riij ho'oob'-oq ora ra'j k'axik re', inki.11Eh re' i Isaías jalal ruq'oral i Dios xupahqaaj reh i QaJaaw Dios chi naa ruk'uhtaam rehtaliil. Eh re' i Dios xub'an wo' hoq chi xsutinik chi riij i q'iij ho'oob' ora, je' rukab' i ruk'uhtaaj i rilow wii' ru ora i Acaz. Re' reey Ezequías xuk'ul taqe i taqareel xi chalik Babilonia (2 Cron 32.27-31; Isa 39.1-8)12Chupaam taqe i q'iij re' re', re' kireey i aj Babilonia Merodac-baladán rak'uun i Baladán xrib'iraj chi yowab'jik i reey Ezequías xutaq'aaj taqe i raj taqareel re' chi xkik'am reje ruhuuj, eh xkik'am wo' reje rukooch.13Re' reey Ezequías xuk'ul taqe i aj taqareel, eh xuk'uhtaaj keh i rub'ehomal, xuk'uhtaaj keh i oro i plata, ink'ohnik laj iq'oom i aseite k'ih tz'aaq. Eh xuk'uhtaaj keh i tz'a'amb'al reh q'aq'inik je' wo' chu'nchel i rumolom panye'aab' reh. Eh chu'nchel xuk'uhtaaj keh i wilik parupaat i rub'an wii' i taaq'anik, je' wo' hoq i wilkeeb' chupaam i tinamit ruchopom naah.14Eh re' i Isaías jalal ruq'oral i Dios xooj ruuk' i reey Ezequías xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Aha' xi chalik taqe i winaq wili?
¿Chib'ih i xkiq'or aweh? inki.
Re' i Ezequías je' wili xuq'or:
Re' taqe winaq wili chi najt yuuq' xi chalik kopan tinamit Babilonia, inki.15Re' Isaías xupahqaaj wo' chik reh i Ezequías chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i xkilow wach chupaam apaat? inki.
Re' i Ezequías je' wili xuq'or:
Re' hin xnuk'uhtaaj keh chu'nchel i nub'ehomal wilkeeb' ar ma' xtaj i xkahnik chi ma' ta xkilow wach, inki.16Re' i Isaías je' wili i xuq'or reh i Ezequías:
Chab'iraj i xuq'or weh i QaJaaw Dios chi je' wili:17Naa ruponiik i q'iij chi chu'nchel i kimolom cho wach aamaam awati't wilik yu'naak chupaam i aapaat i na a'n wii' i taaq'anik naa ruk'amariik reje Babilonia ma' xta chik i naa rukahniik ayu'.18Eh naa wo' kik'amariik reje Babilonia taqe awak'uun awixq'uun. Re' keh naakikanab'jiik chi kapuun taqe, ar naa kiwihiik chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik i kireey i aj Babilonia, inki i Dios.19Re' i reey Ezequías xupahqaaj reh i Isaías chi je' wili:
¿Mi holohik i ruk'am chaloq i ruq'oral i QaJaaw Dios xaq'or weh? inki.
Ruum re' reh xraaj chi konaa ruwihiik i rusuqkiil k'uxliis, suq laj wihik nik' chik najtiil naa ruk'achariik i reh. Re' i rukimiik i Ezequías (2 Cron 32.32-33)20Eh re' taqe ruk'uliil i xub'an i reey Ezequías, eh nik' wach noq xuyejaa' i nimlaj molb'al ha', eh noq xuyejaa' i rooq ha' xokik pan tinamit, tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian taqe i xi wihik chi reyil Judá.21Re' i reey Ezequías xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Eh re' chik i Manasés i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Manasés chi reyil Judá (2 Cron 33.1-20)1Re' i Manasés kab'laj haab' i wilik reh noq xokik chi reyil Judá. Eh ho'lajuuj roxk'ahl haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Eh re' rutuut i Manasés Hepsiba i rub'ihnaal.2Re' Manasés xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Xub'an reh i yiib' wach na'ojb'al xkian i tinamit xresaj taqe reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' i aj Israel.3Re' reh xuyejaa' wo' chik taqe i artaal chikinaah taqe inajt kinaah yuuq' re' inlooq'jik wii' i Baal, re' naq taqe i xuyoj i Ezequías i rajaaw. Eh xuyejaa' wo' hoq jinaj i rujalwaach i Asera, je' rukab' i xuyejaa' i Acab i xwihik chi reyil Israel. Xuloq'ej wo' taqe i ch'umiil, i poh, i q'iij wilkeeb' pan taxaaj.4Eh parupaat i Dios xuyejaa' wo' hoq i artaal aha' kiloq'jik wii' i tiyoox, xanaah re' ruq'orom naq i QaJaaw Dios chi xa re' wo' reh i naa rulooq'jiik ar Jerusaleem.5Eh chupaam i kiib' chi rumuuj i rupaat i Dios, re' Manasés xuyejaa' taqe i artaal kilooq'jiik wii' i ch'umiil, i poh, i q'iij.6Eh xuk'at wo' taqe i rak'uun chi mayiij chikiwach i tiyoox, inooj kuuk' i aj q'iij, inooj kuuk' i aj war, je' wo' kuuk' i kiq'orinik reh taqe i ma' tob'laj uxlab'al chi rupahq'aljiik runa'ojb'al. Ruuk' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an re' re' xujosaj wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.7Eh xuyeew wo' hoq i rujalwaach i tiyoox Asera chupaam i rupaat i QaJaaw Dios. Xanaah re' je' wili i ruq'orom chee QaJaaw Dios reh i David je' wo' reh i Salomón i rak'uun: Re' nupaat wilik ayu' Jerusaleem i nusik'im wach chi kixilak i ruch'uhqaal i tinamit Israel xa re' i hin naa nulooq'jiik chi juneliik.8Re' hin ma' naa ta chik taqe wesam reje i aj Israel chupaam i ye'aab' nuye'em cho keh i kimaam kati't, wila' xkian chu'nchel i xnuq'or keh, je' wo' chu'nchel i nuk'uhb'aal xq'orarik keh ruum i Moisés i waj kamanoom, inki.9Xa re' la' re' keh xama' xkian ta wo' hoq, xk'amarik la' kib'eeh ruum i Manasés chi rub'anariik i yiib' wach na'ojb'al xiik' naah yib'kiil wach xib'anik i keh chuwach i xkian i tinamit xresaj reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' i aj Israel.10Je' re' noq re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or cho ruuk' kichii' taqe i jalal ruq'oral:11Ruum chi re' i Manasés kireey i aj Judá xub'an taqe i xiik' naah yib'kiil wach na'ojb'al, ma' xata je' rukab' i xkian taqe i aj amorreo re' taqe i xi wihik cho chupaam i ye'aab' re' re' chi peet. Eh re' wo' reh k'amwik kib'eeh pamahk taqe i aj Judá ruuk' i kilooqjiik taqe i tiyoox.12Re' hin i ki Dios i aj Israel i nuq'or chi naa nuye'em i runimaal ti' k'axik chinaah i tinamit Jerusaleem, chinaah i Judá. Eh awach i naakib'iriniik rib'iral i ti' k'axik naakik'ulum naa rutib'iik i kixikin kab'chel.13Re' hin naa nuye'em chutojariik i kimahk i aj Jerusaleem, je' rukab' i xinub'an keh i aj Samaria, je' rukab' i xnub'an kuuk' i riih rumaam i Acab. Eh naa nukanaam chi ma' xta chik i wilik ar Jerusaleem, naa nukanaam chi je' rukab' i pulato noq intz'ajarik paam, eh intak'ab'jik.14Eh re' taqe ruqox i nutinamiit ma' naa ta rusachariik kiwach naa taqe nuq'eb'em chi riij nuk'ux naa nuq'asam taqe pan kiq'ab' inixowanik kiwach naa ruchopariik naah i kiye'aab', i chib'ih keh.15Eh ruum, chi xa re' wo' yiib' wach na'ojb'al inki a'n chi nuwach xkijosaj chee nujosq'iil. Xa kok'ahchi' wo' kianam i keh je' rukab' i xkian i kimaam kati't noq xi elik cho Egipto, inki Dios.16Re' reey Manasés xumin taqe pamahk i aj Judá chuwach i Dios. Eh ma' xata re' re' xub'an xukansaj la' wo' taqe i ma' xta kimahk xunujisaj paam i Jerusaleem ruuk' i kikik'eel.17Eh re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Manasés, taqe chu'nchel i xub'an, taqe i mahk xub'an tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.18Eh noq xkimik reje i reey Manasés ar xkimuq'aa' chupaam i ye'aab' uhtz'ub' ma' najt ta ruuk' i paat imb'aan wii' taaq'anik. Eh re' chik i Amón i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow Judá. Re' noq xokik i Amón chi reyil Judá (2 Cron 33.21-25)19Re' Amón kiib' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh kiib' haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut Masulémet i rub'ihnaal, rixq'uun Haruz, Jotba i rutinamiit.20Re' i Amón xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Manasés i rajaaw.21Xub'an wo' chik i reh i yiib' wach na'ojb'al i reh je' rukab' i xub'an i rajaaw, xuyeew ruloq'il taqe i tiyoox xuloq'ej rajaaw.22Xuq'eb' chi riij ruk'ux i Dios, re' i QaJaaw ki Dios taqe i qamaam qati't. Ma' xub'an taj aha' wilik iraaj i Dios.23Re' taqe i raj kamanoom i reey Amón xkiyejaa' wach rukanteesjiik i reey Amón. Eh ar xkikansaj chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik.24Chi riij i re', re' taqe i aj Judá xkikansaj wo' chik taqe i xiyej-anik wach rukanteesjiik i reey Amón. Eh re' chik i Josías i rak'uun xkipab'aa' chi reyil chi jilow.25Re' taqe i ruk'uliil, je' wo' chu'nchel i xub'an i reey Amón tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.26Re' i reey Amón xkimik reje, ar xkimuq'aa' paruye'aab' uhtz'ub' reh i Uza. Eh re' chik i Josías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Josías chi reyil Judá (2 Cron 34.1-2)1Re' Josías waxiqiib' haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh junlaj ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut Jedida i rub'ihnaal rixq'uun i Adaía aj pan tinamit Boscat.2Re' Josías, re' i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Re' reh xub'an chu'nchel i holohik laj na'ojb'al, je' rukab' i xub'an chee David i xikin rumaam, eh ma' xukanaa' ta rub'aan. Re' noq xreqarik i huuj tz'ihb'amaj wii' k'uhb'aal (2 Cron 34.8-33)3Eh noq waxaqlaj chik haab' rokiik chi reyil i Josías xutaq'aaj reje parupaat i Dios i Safán i aj tz'ihb' rak'uun i Azalía riih i Mesulam je' wili xuq'or reje reh:4Hiy ruuk' i Hilcías kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij cha q'or reh chi chumol wach chu'nchel i tumiin inkik'am chee tinamit parupaat i Dios. Re' i tumiin inkik'ul i kikamanik panookb'al reh i rupaat i Dios.5Chaq'or reh i Hilcías chi re' i tumiin re' re' neeruq'asaj keh i k'amal kib'eeh i k'ahchi' kiyej-aniik reh chi korik i rupaat i Dios. Eh re' chik i keh neekitojwik keh taqe i k'ahchi' keeb' chi kamanik.6Reh chi neenkitoj i k'ahchi' kilwiik reh i kamanik, je' wo' taqe i aj sehk, i aj tz'aqool. Eh ruuk' wo' i tumiin re' re' neenkiloq' i chee', ab'aj yejemb'al reh i rupaat i Dios.7Nee wo' naq'or reh i Hilcías chi ma' rub'ir riij i tumiin neeruq'asaj keh i k'amal kib'eeh kamanoom, ruum re' keh korik wach kik'ux, inki Josías.8Eh re' i Hilcías kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij je' wili i xuq'or reh i Safán i aj tz'ihb':
Re' hin xnureq parupaat i Dios i huuj tz'ihb'amaj wii' i k'uhb'aal, inki. Re' i Safán xrilow wach i huuj re' re'.9Chi riij i re', re' Safán i aj tz'ihb' xuk'am reje i huuj xooj ruuk' i reey Josías je' wili xuq'or reh:
Re' taqe awaj kamanoom xkimol chik wach i tumiin wilik chupaam i rupaat i Dios xkiq'asaj keh i k'amal kib'eeh i kamanoom i k'ahchi' kiyej-aniik reh i rupaat i QaJaaw Dios, inki.10Eh re' Safán je' wili i xuq'or reh i reey Hicías: Re' i Hilcías i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xuq'asaj weh jinaj i huuj, inki.
Eh rilow wach i huuj chuwach i reey.11Eh noq xrib'iraj i reey Josías, chib'ih i ruq'or i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj xuweq i ruso' chi riij.12Eh xuyuq'eej ruuk' i Hilcías i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, i Ahicam rak'uun i Safán, i Acbor rak'uun i Micaías, i Safán i aj tz'iihb', i Asaías re' nim wach rukamaj ruuk' i reey, je' wili i xuq'or reje keh:13Yu'naak taq i hat, hiy taq chapahq'aaj reh i QaJaaw chi wiij i hin, chikiij i tinamit, chikiij chu'nchel i aj Judá. Eh cha pahqaaj taq chib'ih jariik i naaqanam ruuk' i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili i xkan. Re' QaJaaw Dios xiik' naah i rujosq'iil chi qanaah ruum re' taqe qamaam qati't ma' xkinimaj taj i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili, eh ma' xkian taj, inki.14Eh re' Hilcías i kajaaw i k'amal kib'eeh i aj tiij re' i Ahicam, i Acbor, i Safán, i Asaías, xiooj chi pahqanik ruuk' ixoq Hulda rub'ihnaal jalal ruq'oral i Dios. Re' ixoq re' re' rehk'een i Salum. Eh re' Salum rak'uun i Ticva riih i Harhas, eh re' reh inilwik reh i molarik wii' itz'ihy inkamanik chupaam i rupaat i Dios. Eh re' i Hulda re' re' ar patim paruka'q'aat reh i Jerusaleem.15Re' Hulda je' wili i xuq'or keh i winaq re' re': Re' QaJaaw Dios i hoj, hoj aj Israel je' wili i xuq'or: Chaq'or taq reh i awach xtaaq'anik taq cha weh chi wilik taq i xchalik apahqaaj weh.16Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Re' hin naa nutaqaam i runimaal ti' k'axik chikinaah i aj Jerusaleem. Je' rukab' i ti' k'axik tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj xrilow wach i kireey i aj Judá.17Je' re' naakik'ulum ruum xin kiq'eb' chi riij kik'ux, xkik'at i insensia chikiwach i tiyoox. Ruuk' inki a'n re' re' xkijosaj cho wach i nujosq'iil chinaah i kitinamiit, eh ma' jaruuj naa rik'iik i nujosq'iil chikinaah xa chi je' wili, inki.18Eh cha q'or taq ponoq reh i kireey i aj Judá xtaaq'anik taq cha weh chi wilik taq i naa apahqaam reh i QaJaaw Dios. Re' i QaJaaw, i qaDios i hoj, hoj aj Israel je' wili i xuq'or chawiij: Ruum chi xab'iraj i xuq'or i k'uhb'aal.19Eh ruum chi xayot' awánima, chi xaloch' awiib' chi nuwach i hin, i Dios noq xab'iraj rib'iral i ti' k'axik naa naq nuye'em cho chikinaah i aj Jerusaleem. Eh chi naa nusacham wach chi ma' xta chik naa nukanaam chupaam. Eh ruum chi xa xih aso' chawiij ruum i ruti'kiil ak'ux, eh xat oq'ik chi nuwach re' hin xat b'iraj chik, ruum i re' ma' naa ta nuye'em ti' k'axik chikinaah i tinamit re' re' noq kok'achalkaat i hat.20Eh ruum aj re', re' hin naa nuye'em q'ab' aweh i hat chi pansuqkiil naa akimiik reje noq naa rojiik areqem taqe aamaam awati't, inki i Dios.
Eh re' taqe i raj taqareel i reey Josías xiooj wo' kiq'or i xq'orarik keh.1Re' i reey Josías xumol kiwach taqe i k'amal kib'eeh i aj Judá, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh i aj Jerusaleem.2Re' reey Josías xooj parupaat i Dios ruch'ihil taqe i k'amal kib'eeh i aj Judá, taqe i k'amal kib'eeh i aj Jerusaleem. Eh xiooj wo' haa' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' taqe i jalal ruq'oral i Dios, eh chu'nchel i tinamit chi nimaq chi kok' taq. Eh noq wilkeeb' chik parupaat i Dios re' i reey Josías kow xrilow wach chi kixikin i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj xreqarik chupaam i rupaat i Dios.3Eh re' reey Josías xupab'aa' i koq riib' chuwach i rooq i rupaat i Dios xuk'ulaa' reh i Dios chi naa runimam i Dios chu'nchel ruk'ux, eh chi naa runimam chu'nchel i ruk'uhb'aal, je' wo' hoq i xuq'or. Eh xuq'or wo' hoq chi naa rub'anam chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj. Eh chu'nchel wo' tinamit xkiq'or chi naa kinimam chu'nchel i k'uhb'aal re' re'. Re' reey Josías xujal wach i runa'ojb'al (2 Cron 34.3-7)4Re' i reey Josías xuq'or reh i Hilcías kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, keh i rukab' k'amal kib'eeh aj tiij, keh i kikamanik panookb'al reh i rupaat i Dios, chi naa kesam cho parupaat i Dios chu'nchel i kikamanik reh i tiyoox Baal, i Asera je' wo' chu'nchel i kikamanik chi ye'b'al ruloq'il i q'iij, i poh, i ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj. Eh re' Josías ar xuk'at taqe reje chu'nchel i re' chi riij i Jerusaleem, chupaam i ye'aab' Cedrón, re' i ruchajil xuk'am reje Bet-el.5Chi riij i re', re' i Josías xresaj taqe k'amal kib'eeh aj tiij kipab'aam taqe i xi wihik chi reyil Judá, re' i kik'atwik naq reh i insensia chikiwach i tiyoox chikinaah taqe inajt kinaah yuuq' wilkeeb' Judá, i wilkeeb' chi junsuut i Jerusaleem. Eh resaj wo' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij i kik'atwik reh i insensia chuwach i Baal, chuwach i q'iij, i poh, ch'umiil chikiwach chu'nchel i wilkeeb' pan taxaaj.6Eh resaj wo' reje chi riij i tinamit Jerusaleem i rujalwaach i tiyoox Asera i wilik naq chupaam i rupaat i QaJaaw Dios. Eh xuk'am reje wach k'ixkaab' Cedrón ar xuk'at, korehtaal xichaajrik, re' ruchajil xupukej reje chikinaah i jul kimuhqik wii' i tinamit.7Re' i reey Josías xuyoj wo' hoq i kiye'aab' taqe i kib'anik reh i k'oyomal, chi loq'oomb'al reh i tiyoox, re' i ye'aab' inkikem wii' taqe itz'ihy inkamanik chi loq'oomb'al reh i tiyoox Asera.8Eh xutaq'aaj wo' kik'amariik taqe i k'amal kib'eeh aj tiij wilkeeb' parutinamitaal i Judá. Eh xuyoj taqe i ye'aab' wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq' re' inkik'at wii' i insensia taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, ar xutaq'aaj reje ruyojariik Geba koxponik Beerseba. Xuyoj wo' taqe i artaal inkiloq'ej wii' i ma' tob'laj uxlab'al re' wilik panookb'al inokik wii' i Josué ajaab'ees chupaam i tinamit re' re' wilik reje pantz'eet reh i tinamit.9Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij re' re' ma' inki a'n taj i kamanik chupaam i rupaat i Dios Jerusaleem, xa kuuk' la' i kuch k'amal kib'eeh aj tiij inkik'ux keh i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh.10Re' i reey Josías xuyoj i k'amb'al q'aaq' Tofet wilik wach k'ixkaab' paruye'aab' i Ben-hinóm. Reh chi re' taqe i tinamit ma' xkik'at ta chik i kak'uun kixq'uun chuwach i tiyoox Moloc.11Eh xresaj taqe i kawáyu i xkiq'asaj i xi wihik cho chi reyil Judá ye'b'al ruloq'il i q'iij. Re' taqe kawáyu re' re' ar wilkeeb' chi muuj i rupaat i Dios ma' najt ta ruuk' i ookb'al, ma' najt ta ruuk' i ruye'aab' i Natán-melec nim rajaawriik, re' i kapuun. Eh xuk'at wo' taqe wach q'aaq' i kareta inkamanik chi ye'b'al ruloq'il i q'iij.12Eh xuyoj wo' taqe i artaal xkiyejaa' chinaah i rupaat i Acaz taqe i xi wihik chi reyil Judá. Eh xutaq'aaj wo' kiyojariik i kiib' chi artaal xuyejaa' i Manasés wilkeeb' chinaah i kiib' chi rumuuj i rupaat i Dios. Xresaj reje ar xukut taqe wach ak'al re' taqe i kixeer xukut taqe chupaam i nim ha' Cedrón.13Re' i reey xuyoj taqe i artaal wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq' wilkeeb' reje parelb'aal q'iij reh i Jerusaleem, eh pantz'eet reje reh i yuuq' olivo. Re' taqe i artaal re' re', re' i Salomón i wihik chi reyil Israel xye'janik reh chi loq'oomb'al keh taqe i tiyoox xiik' naah yib'kiil kiwach. Re' Astoret ki dios i aj Sidónio, re' Quemos ki dios i aj Moab, re' Milcom ki dios i riih rumaam Amón.14Eh xupaxej wo' taqe ab'aj, taqe i chee' inkamanik chi loq'oomb'al reh i tz'aqoj tiyoox Asera. Eh xukut taqe i rub'aqil kamnaq chupaam i ye'aab' re' re'.15Re' i reey Josías xuyoj i artaal wilik Bet-el chinaah inajt naah yuuq'. Re' artaal re' re', re' i Jeroboam rak'uun i Nabat xyej-anik reh. Re' i Jeroboam re' re', re' i xminwik keh pamahk i aj Israel. Re' i reey Josías xuk'at wo' hoq i artaal wilik chinaah i yuuq' najt naah, xuk'at wo' hoq i rujalwaach i tiyoox Asera.16Re' reey Josías tz'ehtanik reje chi junsuut xrilow taqe reje wach i muqulkeeb' wii' i kamnaq, eh xutaq'aaj rehtesjiik i kib'aqil i kamnaq wilkeeb' panjul xuk'at chinaah i artaal, eh xuyoj. Je' aj re' noq xooj eloq wach i ruq'orom chaloq i Dios ruuk' i chii' i jalal ruq'oral.17Eh re' i reey Josías xupahqaaj chi je' wili:
¿Awach aj eh i muq'umb'al k'ahchi' reje wilom wach wulu'? inki.
Re' taqe i winaq wilkeeb' chupaam i tinamit je' wili i xkiq'or:
Re' i muq'umb'al inawil reje wach re' i muqlik wii' i xchalik Judá re' i jalal ruq'oral i Dios, re' ixq'orik rib'iral chib'ih i xa a'n reh i artaal wilik naq Bet-el, inki taqe.18Noq xrib'iraj chi je' re' je' wili xuq'or:
Chakanaa' taq chi je' re', maa awach intz'a'inik reh taqe rub'aqil, inki.
Eh ma' awach ta xtz'a'inik reh irub'aqil ijalal i ruq'oral i Dios xchalik Samaria.19Eh nik' wach i xub'an i Bet-el, je' wo' chik re' i xub'an chupaam taqe i tinamit wilkeeb' Samaria, xkuxik rusacham kiwach taqe i ye'aab' loq'oomb'al tiyoox wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq'. Re' i xkiyejaa' i xi wihik chi reyil Israel ruuk' i re' xkijosaj cho wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.20Eh xukansaj chinaah taqe i artaal chu'nchel i k'amal kib'eeh aj tiij kikamanik chupaam i ye'aab' kiloq'ijiik wii' tiyoox. Eh xuk'at i kib'aqil i kamnaq chikinaah taqe i artaal, eh xsutinik wo' chik reje Jerusaleem i reey Josías. Re' i reey Josías xuninq'ijeej i elik chaloq Egipto (2 Cron 35.1-19)21Re' i reey Josías je' wili i xuq'or keh i tinamit: Re' taq i hat naa taq aninq'ijeem i elik chaloq Egipto chi ye'b'al ruloq'il i QaJaaw Dios, je' rukab' i tz'ihb'amaj rehtalil chupaam i huuj reh i k'uhb'aal, inki.22Eh ma' jank'al ta naq chik i ninq'ijik i ninq'iij re' re' ni xata re' noq xi wihik chaloq taqe i peet q'atal q'orik Israel, ni xata re' noq xi wihik chaloq taqe i peet reey Judá, ni xata re' noq xi wihik chaloq taqe i peet reey Israel.23Re' i ninq'iij re' re' kore' chik xninq'ijik chi loq'oomb'al reh i QaJaaw Dios ar Jerusaleem noq waxaqlaj chik haab' rokiik chi reyil i Josías.24Re' i reey Josías xresaj taqe reje i aj war, aj q'iij, wilkeeb' Jerusaleem, je' wo' taqe i wilkeeb' Judá. Eh xresaj wo' taqe i tiyoox wilkeeb' chupaam i ju'jun chi paat, xresaj taqe i xa chib'ih jariik inkamanik chi loq'oomb'al reh i tiyoox. Reh chi xooj eloq wach i ruq'or i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj xureq chupaam i rupaat i QaJaaw Dios i Hilcías k'amal kib'eeh aj tiij.25Re' i reey Josías xtixujal wach i runa'ojb'al chi korik xuq'asaj riib' reh i QaJaaw Dios chu'nchel ruk'ux, chu'nchel i ránima, chu'nchel i ransil, je' rukab' i ruq'or i k'uhb'aal ye'ooj ree Moisés, Ma' jino'q i reey wihinaq cho pampeet, eh xwihik koq'uun chi je' rukab' i Josías.26Atoob' ta je' re', re' i QaJaaw Dios xama' xik'ik ta wo' rujosq'iil chinaah i tinamit Judá, ruum taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an i reey Manasés re' i xjosanik cho wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.27Eh re' i QaJaaw Dios, je' wili i xuq'or: Re' i hin naa nusacham kiwach i aj Judá, je' rukab' noq xnusach kiwach i aj Israel. Eh naa nuq'eb'em chi riij nuk'ux i tinamit Jerusaleem i nusik'im naq cho wach. Atoob' ta nuq'orom wo' naq chi ar naa rulooq'jiik i nub'ihnaal chi juneliik, inki. Re' i rukimiik i reey Josías (2 Cron 35.20-27)28Re' taqe i ruk'uliil xub'an i reey Josías je' wo' chu'nchel i xub'an, tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' i tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian taqe i xi wihik chi reyil Judá.29Eh noq re' i Josías ko wilik chi reyil Judá re' i Necao i kireey i aj Egipto xooj i wilik wii' i nim ha' Éufrates chi q'aq'inik chi rutoob'jiik i kireey i aj Asiria. Re' i reey Josías xelik chaloq chi q'aq'inik chi k'ulb'eejiik i Necao. Eh noq re' i Necao xrilow wach i Josías xanoq wo' xukansaj ar Meguido.30Eh re' i ruti'jolal i reey Josías re' taqe i raj kamanoom ximolwik cho reh xkiyeew cho chupaam jinaj i kareta xkik'am cho Jerusaleem, ar xkimuq'aa'. Eh re' taqe i tinamit re' chik i Joacaz i rak'uun wo' hoq i Josías xkipab'aa' chi kireey chi jilow. Re' noq xokik i Joacaz chi reyil Judá (2 Cron 36.1-4)31Re' i Joacaz ixib' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh xa ixib' wo' poh xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut Hamutal i rub'ihnaal rixq'uun i Jeremías aj pan tinamit Libna.32Eh re' reey Joacaz xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' rukab' xkian rumaam rati't xi wihik chi reyil pampeet.33Re' i reey Joacaz xk'amarik reje prexo ruum i reey Necao ar Ribla wilik ar i Hamat reh chi ma' najt ta xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i Necao xumin taqe chupaam i aj Judá chi naa kitojom ik'inaq kab'laj ru kajwinaq kintaal chi plata, eh k'isiin ma' ixib' aroba i oro.34Eh re' i reey Necao xupab'aa' chi kireey i aj Judá i Eliaquim chi jilow i Josías re' i rajaaw. Re' Necao xujal wach i rub'ihnaal i Eliaquim Joecim chik i rub'ihnaal xukoj. Eh re' i Joacaz xuk'am reje Egipto, ar xkimik.35Re' Joacim xutoj reh i reey Necao i plata, i oro xupahqaaj. Re' Joacim xumin taqe chupaam i tinamit chi naa kitojom i tumiin re' re'. Eh chi kiju'junaal xkitoj ruuk' plata, ruuk' oro, aha' wilik i xupahqaaj keh reh chi xuyeew reh i Necao kireey i aj Egipto. Re' noq xokik i Joacim chi reyil Judá (2 Cron 36.5-8)36Re' i Joacim ho'oob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh junlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut Zebuda i rub'ihnaal rixq'uun i Pedaías aj pan tinamit Ruma.37Re' i reey Joacim xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xkian rumaam rati't xi wihik chi reyil pampeet.1Eh noq wilik chi reyil i Joacim Judá, re' i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia, xchalik chi q'aq'inik ar Judá. Eh re' i Joacim ixib' haab' xwihik chi ri'sil i rajaawriik i reey re' re', chi riij i re' ma' xunimaj ta chik.2Xa re' la', re' i QaJaaw Dios xutaq'aaj taqe chaloq i aj Babilonia, i aj Siria, i aj Moab, i aj Amón chi q'aq'inik kuuk' i aj Judá reh chi xsacharik kiwach je' rukab' i xq'orarik keh ruum i QaJaaw Dios ruuk' kichii' taqe i raj kamanoom, re' taqe jalal ruq'oral.3Xti korik noq re' i ti' k'axik wili re' i QaJaaw Dios xye'wik cho chikinaah i aj Judá, ruum chu'nchel i yiib' wach na'ojb'al xub'an i reey Manasés.4Ruum chi re' i Manasés ma' kisiin taqe i ma' xta kimahk xukansaj chupaam i tinamit Jerusaleem ruum i re' ma' xkuyarik ta chik i kimahk ruum i Dios.5Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Joacim, je' wo' chu'nchel i xub'an tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian taqe i xi wihik chi reyil Judá.6Eh noq xkimik reje i reey Joacim xooj rureq taqe i rumaam rati't, re' chik i Joaquín i rak'uun xokik chi reyil chi jilow.7Re' i kireey i aj Egipto ma' kota chik xelik chi q'aq'inik ruum re' i kireey i aj Babilonia xrehchaaj chik chu'nchel i ye'aab' k'ahchi' naq chi q'aq'inik chi riij. Ar xtohq'ik reje chi chii' i nim ha' i nelik cho Egipto, korehtaal xponik chi chii' i nim ha' Éufrates. Re' i reey Joaquín ruch'ihil taqe i raj kamanoom xi k'amarik reje Babilonia (2 Cron 36.9-10)8Re' i Joaquín waxaqlaj haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh xa ixib' wo' poh xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut Nehusta i rub'ihnaal rixq'uun i Elnatán aj Jerusaleem.9Re' i reey Joaquín xa re' i ma' holohik ta laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i rajaaw.10Eh chupaam taqe i q'iij re' re' xi chalik q'aq'ineel Jerusaleem i raj kamanoom i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia. Eh xkikotej riij i tinamit.11Eh noq kikotem chik riij i tinamit Jerusaleem taqe i raj kamanoom i Nabucodonosor xchalik wo' chi q'aq'inik i reey Nabucodonosor.12Re' i Joaquín i kireey i aj Judá, ruch'ihil i rutuut, ruch'ihil taqe i k'amal kib'eeh, ruch'ihil taqe i nimaq wach kikamaj ruuk', ruch'ihil taqe i xti reht'al kiwach xichoparik reje ruum i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia. Re' noq waxiqiib' haab' rokiik chi reyil i Nabucodonosor.13Re' reh xresaj taqe cho parupaat i QaJaaw Dios chu'nchel i k'ih taq tz'aq, je' wo' taqe i wilkeeb' chupaam i rupaat i reey i rub'an wii' taaq'anik, je' rukab' i ruq'orom i QaJaaw Dios. Eh xkuxik rupaxem taqe i kulk, je' wo' chu'nchel i kikamanik parupaat i Dios. Re' taqe i ruyejaam ruuk' oro i Salomón kireey i aj Israel.14Re' Nabucodonosor xuk'am taqe reje Babilonia chu'nchel i aj Jerusaleem xuk'am taqe reje i k'amal kib'eeh, je' wo' taqe i soldado, je' wo' taqe i kichol i xa chib'ih jariik kamanikaal. Je' wo' taqe i ch'eyel ch'ihch'. Korehtaal xi ponik lajeeb' miil, chu'nchel i xuk'am reje, ma' xta chik i xi kahnik Jerusaleem. Ach wo' re' taqe i q'e' neb'aa' xi kahnik.15Re' Nabucodonosor xuk'am reje Babilonia i reey Joaquín je' wo' hoq i rehk'een, je' wo' hoq i rutuut, je' wo' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' i reey, je' wo' hoq i nimaq kiwach winaq wilkeeb' Jerusaleem, xkuxik ruk'amam taqe reje.16Eh chu'nchel i xuk'am reje Babilonia wuquub' miil, eh jinaj miil taqe i wilik kina'ojb'al chub'anariik i xa chib'ih jariik kamanikaal ruch'ihil taqe i ch'eyel ch'ihch', taqe i soldado kow kiib' chi q'aq'inik.17Re' i reey Nabucodonosor, re' chik i Matanías rikaan i Joaquín xupab'aa' chi reyil Judá chi jilow i Joaquín. Eh xujal wach i rub'ihnaal i Matanías, Sedequías chik i rub'ihnaal xukoj. Re' noq xokik i Sedequías chi reyil (2 Cron 36.11-16; Jer 52.1-5)18Re' Sedequías jinaj ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh junlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut Hamutal i rub'ihnaal rixq'uun i Jeremías aj pan tinamit Libna.19Re' i reey Sedequías xa re' i yiib' wach na'ojb'al i xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i reey Joacim.20Ruum i re' xchalik rujosq'iil i QaJaaw Dios chikinaah i aj Jerusaleem chikinaah i aj Judá. Korehtaal xuk'am taqe reje pan tokoom tinamit chi kunchelaal. Eh re' i Sedequías xub'an i q'aq'inik ruuk' i kireey i aj Babilonia. Re' noq xchoparik naah i tinamit Jerusaleem (Jer 39.1-7; 52.3-11)1Noq b'elejeeb' chik haab' rokiik chi reyil Judá i Sedequías chupaam i lajeeb' rub'eeh i ru lajeeb' poh reh i haab' re' re' noq re' i reey Nabucodonosor, ruch'ihil chu'nchel i ru soldado xchalik chi q'aq'inik ar Jerusaleem. Eh xkikotej riij, xkiyejaa' i ki-itz'ihy naah paat chuwach reje, eh xkiyejaa' ko'lemb'al kiib' chi junsuut.2Re' tinamit Jerusaleem najt xkikotej riij xa ko kikotem wo' riij noq junlaj chik haab' rokiik chi reyil i Sedequías.3Eh noq b'elejeeb' chik q'iij ruk'amam rub'eeh i ru kaajpoh x-uhtik wach i wi'jaleel ar Jerusaleem korehtaal xponik chi ma' aha' ta chik inkireq kiwa' i wilkeeb' ar.4Re' taqe i aj Jerusaleem xkihop i tz'aq kotimaj wii' riij i tinamit, eh chaq'ab' xi elik reje chupaam i hoop taqe i soldado kow kiib' chi q'aq'inik ruch'ihil i kireey. Ar xi elik reje chi chii' i ookb'al wilik panyejaal i kiib' chi tz'aq wilik chucheel i tikooj wii' i rutz'ub' i reey, ar xiooj reje chupaam i b'eeh inooj Arabá. Eh kotimaj wo' naq riij i kitinamiit kuum i ki soldado i aj Babilonia.5Eh re' taqe i ki soldado i aj Babilonia xkitahqeej reje i reey Sedequías korehtaal xponik kireq wach k'ixkaab' Jericó. Eh xkanab'jik kuum chu'nchel i ru soldado k'ul xkich'aqib'eej kiib'.6Eh xkichop reje i reey Sedequías, eh xkik'am reje chuwach i kireey i aj Babilonia wilik ar Ribla reh chi xq'atarik i q'orik chinaah.7Eh chuwach wo' i Sedequías xuyok' i ralaq taqe i rak'uun. Chi riij i re' xresaj kab'chel inaq'wach i Sedequías xub'ak' wach chi karena, eh xuk'am reje Babilonia. Re' rusachariik wach i rupaat i Dios (2 Cron 36.17-21; Jer 39.8-10; 52.12-30)8Eh wuquub' chik q'iij ruk'amam rub'eeh i roo' poh reh i rub'elejlaj haab' rokiik chi reyil i Nabucodonosor. Re' i Nabuzaradán i nim wach rukamaj ruuk' i reey, eh k'amal kib'eeh soldado kicha'jinik reh i reey i xponik Jerusaleem.9Xuqop ruq'aq'al i rupaat i Dios je' wo' paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey. Eh xuqop wo' ruq'aq'al chu'nchel i paat wilkeeb' chupaam i tinamit re' re', eh xti xuqop wo' ruq'aq'al i kipaat i nimaq wach kajaawriik.10Eh re' taqe ru soldado aj Babilonia ruch'ihil i Nabuzaradán xkikut wach ak'al i koraal tz'aq kotimaj wii' riij i tinamit Jerusaleem.11Re' i Nabuzaradán k'amal kib'eeh soldado xuchop taqe i tinamit nik' chik k'ihaal i koxikahnik, eh xuk'am reje Babilonia, je' wo' taqe i wilik kina'ojb'al chub'aan taqe i xa chib'ih kamanikaal, je' wo' taqe i xkiq'asaj kiib' ruuk' i kireey aj Babilonia xkuxik ruk'amam taqe reje Babilonia.12Eh ach wo' re' taqe i q'e' neb'aa' xukanaa' ar reh chi xkab'ixeej wach aak'al, eh chi xkiq'ireej i uuva.13Re' taqe i aj Babilonia xkipaxej taqe i ch'iit je' wo' taqe i xa chib'ih jariik korjinaq ruuk' q'an ch'ihch' xkipaxej wo' hoq i nimlaj ye'aab' haa', je' wo' hoq i ch'ikaab' reh i wilkeeb' parupaat i QaJaaw Dios. Eh xkuxik kik'amam reje Babilonia i q'an ch'ihch'.14Eh xkik'am wo' reje Babilonia i nimaq xun, taqe i molb'al chaaj, taqe i likb'al, taqe i chu'nchel i kamamb'al, taqe i nimaq cucharo, je' wo' chu'nchel i xa chib'ih jariik ruuk' q'an ch'ihch' korjinaq inkamanik parupaat i Dios.15Re' i Nabuzaradán k'amal kib'eeh soldado xuk'am wo' taqe reje i sansario, je' wo' taqe i ye'aab' nah wach q'aaq', je' wo' taqe i xa chib'ih jariik korjinaq taqe ruuk' oro, ruuk' plata.16Xuk'am reje i kiib' chi pilalix, je' wo' i nimlaj molb'al haa', ruch'ihil taqe i ch'ikaab' reh i re' i kikamanik parupaat i Dios ruyejaam ruuk' q'an ch'ihch' i Salomón. Re' kahliil taqe i re' ma' xuyeew ta riib' chi pajarik.17Re' i kiib' chi pilalix b'elejeeb' b'ara kooq, eh jinaj b'ara ruuk' yejaal i kiju' b'otooj chi q'an ch'ihch' xoyimaj i kiju' chi tolotaq q'an ch'ihch', je' wach granado. Eh eliik wach b'anooj keh i kiib' chi pilalix.18Re' Nabuzaradán i k'amal kib'eeh i soldado xuk'am wo' reje i Serarías, i peet k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' hoq i Sofonías i rukab' i k'amal kib'eeh aj tiij, xuk'am wo' taqe reje ixib' chi soldado i kib'anik i cha'jinik panookb'al reh i rupaat i Dios.19Eh xuk'am wo' reje Babilonia taqe i ho'oob' kikojwik runa'ojb'al i kireey i aj Judá. Eh xuk'am wo' taqe reje intaaq'anik keh i ki soldado i aj Israel, ruch'ihil i winaq intz'ihb'anik reh i kib'ihnaal i tinamit wilkeeb' ar. Eh xuk'am wo' taqe reje oxk'ahl chi winaq ko wilkeeb' pan tinamit.20Eh re' i Nabuzaradán xuk'am taqe reje chuwach i kireey i aj Babilonia ar Ribla.21Re' i kireey i aj Babilonia ar xutaq'aaj kikanteesjiik, chupaam i tinamit Ribla.
Je' aj re' noq xi k'amarik reje tokoom tinamit i aj Judá. Re' taqe i koxikahnik Judá xiooj Egipto22Re' Nabucodonosor kireey i aj Babilonia xupab'aa' chi ajaab'esil ar Judá i Geladías, rak'uun i Ahicam riih i Safán. Reh chi naa rucha'jeem taqe i tinamit xukanaa' Judá.23Eh noq xkib'iraj taqe i k'amal kib'eeh i ki soldado i aj Judá ruch'ihil i kitinamiit chi re' chik i Ahicam xkahnik chi ajaab'esil chikinaah, xiooj ar Mizpa chi kiq'orob'jiik i Gedalías. Re' i xiooj je' wili i kib'ihnaal: Re' i Ismael rak'uun i Netanías, re' i Johanán rak'uun i Carea, re' Seraías rak'uun i Tanhumet, aj pan tinamit Netofa, eh re' i Jaazanías rak'uun jinaj i winaq aj pan tinamit Maaca, xiooj wo' haa' i winaq wilkeeb' ruuk'.24Re' i Gedalías xuq'or korik keh i xi ponik q'orinoq reh, je' wili i xuq'or keh: Matyo'jik taq chi nee taq ti kahnik chi hat taq kimoso i aj Babilonia, ti patinoq taq chupaam i ye'aab' wili, tikahnoq chi hat rumoso i kireey i aj Babilonia reh chi ma' xta taq neenak'ul, inki.25Eh re' i Ismael rak'uun i Netanías riih i Elisama, ma' tokoom ta ruuk' i kireey i aj Judá, chupaam i ruwuuq poh reh i haab' re' re', xooj ar Mizpa ruch'ihil taqe i lajeeb' chi winaq. Eh pankomonil xkikansaj i Gedalías, eh xkikansaj wo' taqe i aj Judá je' wo' taqe i aj Babilonia ruch'ihil ar i Gedalías.26Noq xkilow chi je' re' i aj Judá, ma' k'isiin ta xchalik kiyo'jiik kuum i aj Babilonia xkimol chi elik xiooj Egipto chi nimaq chi kok' taq, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh soldado. Re' Joaquín xehteesjik chi prexohjik Babilonia, eh xye'arik ruloq'il (Jer 52.31-34)27Eh noq wuquub' ru ka'winaq rub'eeh i rukab'laaj poh reh i ruwuqlaaj ru ka'winaq haab' ruk'amariik reje prexo i Joaquín ar Babilonia, re' i wihinaq cho chi reyil Judá. Chupaam i haab' re' re' xokik chi reyil ar Babilonia i Evil-merodac, eh xuketelaaj wach i Joaquín xresaj chi prexohjik.28Eh xuq'oreej panotob'il, xa re' wo' reh q'e' xuk'ax chuwach taqe i reey wilkeeb' ruuk' i ar Babilonia.29Je' re' noq xresaj i ruso' prexo chi riij i Joaquín, eh jinaj xkian wii' kiwa' nah mexa ruuk' i reey nik' chik najtiil xk'acharik.30Eh eqal eqal inye'arik reh ruum i kireey i aj Babilonia i xuk'uxlaaj wii' riib'. Je' re' i xb'aan reh korehtaal chik xkimik.
Eh re' Elías xooj wo' rub'an i xq'orarik reh.5Eh noq re' taqe i aj taqareel xi ponik wo' chik ruuk' i reey Ocozías xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq xat sutinik taq lom chaloq? inki.6Re' keh je' wili i xkiq'or:
Xooj sutinik chaloq ruum jinaj i winaq xqak'ul ti sutinoq taq reje ruuk' i reey xtaaq'anik taq cha weh, je' taq wili i cha q'or reh: Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or: ¿Chib'ih reet noq i naataq'aaj reje awaj taqareel chupahqaljiik reh i Baal-zebub ki dios i aj Ecrón? ¿Mi ma' xta re' i Dios ayu' Israel? Ruum aj re' ma' naa ta chik ak'aachjiik xti korik la' chi naa akimiik, tiko'q taq reh, inki taqe.7Eh re' reey Ocozías xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Nik' wach ruwii' i winaq xq'orik taq aweh chi je' re'? inki.8Re' taqe raj taqareel je' wili i xkiq'or: Re' ruso' re' ruuk' i rismaal riij chikop korjinaq wii' re' i b'ak'b'al paam re' ruuk' i tz'uhuum, inki taqe, re' reey je' wili xuq'or:
Re' re', re' Elías Tisbe i rutinamiit, inki.9Re' reey xutaq'aaj reje kajaaw i lajeeb' roxk'ahl chi soldado, eh ruch'ihil taqe i lajeeb' roxk'ahl chi soldado re' re', noq xooj chuk'amariik i Elías. Eh tzunlik nah yuuq' i Elías noq xponik rureq je' wili i xuq'or:
Hatjalal ruq'oral i Dios, re' reey xutaq'aaj cho ruq'orariik chi naa aqajiik qohoq chinaah i yuuq' wili, chi naa awojiik ruuk', inki.10Re' Elías je' wili xuq'or:
Wila' korik chi hin manlik jalal ruq'oral i Dios neenqajik chaloq i q'aaq' pan taxaaj neetik'ahtik i hat, eh nee wo' kik'ahtik i lajeeb' roxk'ahl chi soldado awuch'ihil taqe, inki.
Eh xa chupaam i jumehq' re' re' xqajik chee q'aaq' pan taxaaj xk'ahtik i reh, eh xik'ahtik wo' taqe i soldado ruch'ihil.11Eh re' reey xutaq'aaj wo' chik reje i kajaaw i lajeeb' roxk'ahl chi soldado, eh ruch'ihil wo' taqe i lajeeb' roxk'ahl chi soldado Re' kajaaw i soldado re' re' xponik rureq i Elías je' wili xuq'or reh:
Hat jalal ruq'oral i Dios, re' reey xutaq'aaj cho ak'amariik, chi naa aqajiik qohoq chi jumehq'iil chinaah i yuuq' wili, inki.12Eh re' Elías je' wili xuq'or:
Wila' korik chi hin jalal ruq'oral i Dios neenqajik chaloq i q'aaq' pan taxaaj neetik'ahtik i hat, eh nee wo' kik'ahtik i lajeeb' roxk'ahl chi soldado awuch'ihil, inki.
Eh xa chupaam i jumehq' re' re' xqajik chee q'aaq' pan taxaaj, xk'ahtik i reh xik'ahtik wo' taqe i soldado ruch'ihil.13Eh paroxpeech re' reey xutaq'aaj wo' chik reje jinaj i kajaaw i lajeeb' roxk'aahl chi soldado, eh ruch'ihil wo' taqe i lajeeb' roxk'ahl chi soldado Re' i kajaaw i soldado xponik rureq i Elías chinaah i yuuq', xuxuk'aa' riib' chuwach je' wili i xuq'or reh:
Hat jalal ruq'oral i Dios cha kuy maa kinakansaj tii hin, eh maa kansaj wo' taqe i lajeeb' roxk'ahl chi soldado wuch'ihil, re' taqe i kikamanik aweh.14Eh re' taqe i kiib' chi kajaaw soldado xi k'ulik chi peet kuch'ihil i ki soldado xikimik ruum i q'aaq' xqajik cho pan taxaaj. Ruum aj re' i nupahqaaj otob'il aweh chi maa kinakansaj tii hin je' wo' taqe i nu soldado wuch'ihil, inki.15Eh re' i ruánjel i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Elías: Mat yo'jik ruum, hiy chi riij, inki.
Re' Elías xqajik cho naah yuuq' xooj chi riij i kajaaw i soldado ruuk' i reey Ocozías.16Re' Elías je' wili i xuq'or reh i reey:
Re' i QaJaaw Dios je' wili xuq'or: ¿Chib'ih reet noq xataq'aaj rupahq'aljiik ana'ojb'al reh i Baal-zebub ki dios i aj Ecrón? ¿Mi ma' xta re' Dios ayu' Israel reh chi nee napahqaaj ana'ojb'al reh? Ruum i xa a'n re' re' ma' naa ta k'aachjik, xti korik la' chi naa akimiik, inki.17Eh re' reey Ocozías xkimik wo' reje, je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios ruuk' chii' i Elías. Re' i Ocozías ma' xwihik ta jino'q rak'uun ruum aj re', re' Joram i ruchaaq' xkahnik chi reyil chi jilow Israel. Re' wili xk'ularik noq kiib' haab' chik rokiik chi reyil Judá Joram rak'uun i Josafat.18Eh re' i ruk'uliil taqe i xub'an i reey Ocozías tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i ruhuuj i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i xkian i xi wihik chi reyil Israel. Re' Elías jalal ruq'oral i Dios xk'amarik johtoq pan taxaaj1Xponik i q'iij noq re' Elías xk'amarik johtoq pan taxaaj ruum i QaJaaw Dios chupaam i kaq suut teew. Re' i Elías ruch'ihil Eliseo manlik elik inki a'n cho pan tinamit Gilgal.2Re' Elías je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' hat tikaan pee ayu' re' hin xirutaq'aaj reje Bet-el i QaJaaw Dios, inki.
Re' Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hin parub'ihnaal i Dios, panab'ihnaal i hat i nuq'or i korik chi ma' jaruuj naa kaat nukanaam cha wutkeel, inki.
Eh kikab'cheel wo' xiooj Bet-el.3Re' taqe i jalal ruq'oral i Dios wilkeeb' Bet-el xi chalik chuk'ulariik i Eliseo je' wili xkiq'or reh:
¿Mi aweht'al i hat noq yu'naak i QaJaaw Dios naa resam chawach i Elías awaj tijoom? inki taqe.
Re' i Eliseo je' wili kichaq'weesjiik xub'an: Hoo' weht'al chik, xa re' la' re' taq i hat maawesaj taq ruq'orkiil, inki.4Eh re' Elías je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' hat tikaan pee kahnoq ayu' ruum re' hin xirutaq'aaj Jericó i QaJaaw Dios, inki.
Re' i Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hin parub'ihnaal i QaJaaw Dios panab'ihnaal i hat i nuq'or aweh i korik chi ma' jaruuj neetinuk'anaa' cha wutkeel, inki.
Eh kikab'cheel wo' xiooj Jericó.5Eh re' taqe i jalal ruq'oral i Dios wilkeeb' Jericó xi elik chaloq chuk'ulariik i Eliseo je' wili i xkiq'or reh:
¿Mi aweht'al i hat chi re' QaJaaw Dios yu'naak naa risam chawach i Elías awajtiijoom? inki taqe.
Re' Eliseo je' wili i xuq'or: Hoo' weht'al chik, xa re' la' re' taq i hat maa wesaj taq ruq'orkiil, inki.6Eh re' i Elías je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' hat tikaan pee kahnoq ayu' ruum re' hin xirutaq'aaj chi chii' nim haa' Jordán i QaJaaw Dios, inki.
Re' Eliseo je' wili xuq'or: Re' hin parub'ihnaal i QaJaaw Dios, panab'ihnaal i hat i nuq'or aweh i korik chi ma' jaruuj nee tinukanaa' cha wutkeel, inki.
Eh kikab'cheel wo' xiooj chi chii' i nim ha' Jordán.7Eh lajeeb' roxk'ahl taqe i jalal ruq'oral i Dios xooj kipab'aa' kiib' chi najt reje chikiwach. Eh re' i Elías, ruch'ihil i Eliseo xkipab'aa' kiib' chi chii' i nim ha' Jordán.8Re' Elías xresaj chi riij i ruso' xarutak'aam chi riij xub'ak'ej wach ruuk' i re' xuq'oj paam i nim haa' Jordán, re' ha' k'ul xumol riib' pantaq kicheel. Eh panchiqiij xi-ik'ik kikab'cheel noq xkiq'at wach i nim ha'.9Eh noq ik'inaq chik chi juntar i nim ha', je' wili xuq'or i Elías reh i Eliseo:
Chaq'or weh. ¿Chib'ih inawaaj chi neenuyeew aweh noq komajaa' kiruk'am johtoq i QaJaaw chawach? inki.
Re' i Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hin inwaaj chi nee nayeew weh k'ih-oq awajaawriik chuwach i naa aye'em keh, reh chi re' hin neekinkahnik chi ajilow chi k'amaj b'eeh, inki.10Re' hat q'e' nim wach inapahqaaj, inki noq chaq'wik i Elías. Wila' xinawil noq nee kink'amarik johtoq chawach neenye'arik aweh i xapahqaaj, eh wila' ma' xakuy rilariik xama' nee ta wo' inye'arik aweh, inki.11Noq ojik inki a'n kikab'cheel k'utaaj inki a'n chikiwach. Eh xa chi jumehq'iil xk'uloq jinaj i kareta je' xaq q'aaq' kiib' i kawáyu inqerinik reh je' xaq q'aaq' xumin riib' pankiyejaal, eh xk'amarik johtoq pan taxaaj i Elías ruum i kaq suut teew.12Noq xrilow chi je' re' i Eliseo kow xuk'er chii' je' wili i xuq'or: Hat wajaaw, hat wajaaw, re' hat Elías je' hat qajaaw noq wilkaat i hoj, hoj aj Israel, inki.
Eh ma' kota chik xril wach i Elías. Ruum i ruti'kiil ruk'ux i Eliseo xuweq i ruso' chi riij kiib' xresaj. Re' chik i Eliseo xkahnik chi jilow i Elías13Chi riij i re', re' Eliseo xumol reje i ruso' i Elías xuq'eb' kahnoq, xsutinik wo' chik chaloq chi chii' i nim ha' Jordán.14Eh xuq'oj paam i nim ha' Jordán ruuk' i ruso' i Elías, kow xuq'or chi je' wili: ¿Aha' wilik i rajaawriik i Dios xuyeew reh i Elías? inki.
Noq xuq'oj paam i ha' i Eliseo ruuk' i itz'ihy k'ul xumol riib' i ha' pantaq rucheel, eh panchiqiij xikik noq xuq'at wo' chik wach i nim ha' Jordán.15Noq xkilow chi je' re' taqe i jalal ruq'oral i Dios wilkeeb' chi juntar i nim ha' Jordán ar Jericó, je' wili i xkiq'or: Re' re' Eliseo re' i rajaawriik i Elías xye'arik reh inki taqe.
Eh xooj kik'ul xkixuk'aa' kiib' chuwach,16je' wili xkiq'or reh:
Re' hoj i hoj awaj kamanoom wilkeeb' chi qaxilak lajeeb' roxk'ahl i kow kiib' neerub'an chi nee kiooj chi rusik'ariik i Elías awaj tijoom, ruum re'-oq i Ruxlab'al i Dios x-uksanik johtoq reh aha'-oq xponik rukut pantaq raxchee', pantaq rooq yuuq', inki taqe. Re' Eliseo je' wili xuq'or:
Re' taq i hat maa awach taq ataq'aaj, inki.17Ruum chi re' keh k'ih pech xkiq'or chi naa kitaq'aam reje, korehtaal wo' xuyeew q'ab' chi xiooj i lajeeb' roxk'ahl chi winaq.
Re' keh ixib' q'iij xponik kisik' i Elías xa re' la' xama' aha' ta wo' xkireq chaloq.18Chi riij i re' xi sutinik wo' chik cho Jericó re' i xkahnik kahnoq wii' i Eliseo. Eh je' wili xuq'or keh:
Re' hin xnuq'or naq chi ma' naa ta taq awojiik, inki.19Re' taqe i patim ar Jericó je' wili i xkiq'or reh i Eliseo:
Hat jalal ruq'oral i Dios, re' hat inawilow i qatinamiit chi q'e' holohik, xa re' la' re' taqe i ha' inaasjik chupaam ma' holohik ta taqe, eh re' qak'aleel ma' rub'an taj i tik chuwach, inki taqe.20Noq xrib'iraj i Eliseo chi je' re' je' wili xuq'or keh:
Chak'am taq cho jino'q weh i nimlaj kulk ko ak' chayeew taq chaloq aatz'aam chupaam, inki.21Eh noq xkik'am cho reh i Eliseo xponik ruchihkaaj paraasb'al taqe i haa' aatz'aam je' wili xuq'or:
Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or. Re' hin xwik'saj chik i ruyab'ilaal i ha' wili, ma' awach ta chik i naa kikimiik kuum, eh naa chik rub'anam i tik chuwach ak'al, inki.22Je' aj re' noq xkahnik chi ma' xta chik ruyab'ilaal taqe i haa' re' re' je' rukab' i xuq'or i Eliseo.23Eh re' i Eliseo xelik reje Jericó xooj pan tinamit Bet-el. Noq ojik i rub'an wilik taqe i k'ijool xtohq'ik kikaqse'laam je' wili i xkiq'or reh: Hiy reje i hat johm wach anaah, hiy reje i hat johm wach anaah, inki taqe.24Eh re' i Eliseo xusutej riib' chi kilariik, xuyuq'eej i ti' chikinaah parub'ihnaal i QaJaaw Dios. Eh xa chi jumehq'iil xi elik cho panch'ahn i kiib' chi josq'laj oso, xuxereb'eej taqe i kiib' roxk'ahl keh i k'ijool re' re'.25Chi riij i re' xelik reje ar i Eliseo jalal ruq'oral i Dios xooj chinaah i yuuq' Carmelo, chi riij i re' xooj chi k'acharik Samaria. Re' noq xokik chi reyil i Joram1Noq waxaqlaj haab' chik rokiik chi reyil i Josafat Judá, xokik chi reyil i Joram rak'uun i Acab chikinaah i aj Israel ar Samaria. Eh kab'laj haab' xwihik chi reyil.2Xa re' la' xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, xa re' la' ma' xrik'saj ta naah ma' xureq ta chi je' rukab' i xub'an i rutuut rajaaw. Re' Joram xresaj taqe i ab'aj inloq'jik wii' i Baal, re' i xuyejaa' kahnoq i rajaaw.3Xa re' la' re' Joram xub'an wo' hoq i mahk xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat ruuk' taqe re' xumin taqe pamahk i aj Israel. Re' Eliseo xuq'or chi naa ruq'atam wach i Moab4Eh re' Mesa kireey i aj Moab, aj k'isan tentzun. Eh rajlaal haab' i ruq'asaj reh i reey ar Israel jinaj siento miil chi tentzun, eh jinaj siento miil chi imas tentzun chaam i rismaal kiij.5Xa re' la' noq xkimik reje i reey Acab re' i kireey i aj Moab xchalik ruk'aah chinaah i kireey i aj Israel.6Re' reey Joram, xelik cho Samaria. Eh xumol kiwach i ru soldado wilkeeb' Israel.7Eh je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i kireey i aj Judá:
Re' kireey i aj Moab xchalik ruk'aah awuuk' wila' naawaaj nee kinatoob'eej noq nee kinooj chi q'aq'inik ruuk', inki. Re' i kireey i aj Judá je' wili i xuq'or: Nee tinutob'eej chi q'aq'inik je' chi re' hin, je' chi re' taqe i nu soldado je' wo' taqe nukawayu wilkeeb' cha toob'jiik chi kitoob'jiik taqe a soldado.8Eh aha' wilik i b'eeh neenqak'am noq nee qohooj chi q'aq'inik ruuk', inki.
Re' Joram je' wili i xuq'or: re' neenqak'am i b'eeh i nik'ik ponoq panchiq yuuq' Edom, inki.9Eh re' kireey i aj Israel, i kireey i aj Judá, i kireey i aj Edom xiooj chi q'aq'inik, xa re' la' konajt xponik kikotej wuquub' q'iij xib'ehik ruum i re' xk'uhlik i kihaa' i ki soldado, ruch'ihil i kichikoop.10Eh re' i Joram i kireey i aj Israel je' wili xuq'or:
Chawilow taq re' hoj, hoj ixib' chi reey xoj kuxik, xoj chalik ta b'ila' ruq'asaj i QaJaaw Dios pan kiq'ab' i aj Moab, inki.11Eh re' Josafat kireey i aj Judá je' wili i xuq'or:
¿Mi ma' chih jino'q jalal ruq'oral i Dios ayu' re', reh chi nee rupahqaaj reh i QaJaaw Dios i ruk'ul chi neen qa'an? inki.
Eh jinaj i nim wach rukamaj ruuk' i kireey i aj Israel je' wili xuq'or:
Ayu' wilik i Eliseo rak'uun i Safat i xkamanik ruuk' i Elías.12Re' i reey Josafat je' wili xuq'or ru q'iij nee ruq'or qeh i neraaj i QaJaaw Dios chi neenqa'an, inki.
Eh re' i Joram kireey i aj Israel, i Josafat kireey i aj Judá, i kireey i aj Edom jumehq'iil xooj kiq'oreej i Eliseo.13Eh re' Eliseo je' wili i xuq'or reh i kireey i aj Israel:
¿Chib'ih reet noq inapahqaaj weh chi naa kaat nutob'eem? Hiy cha pahqaaj keh i jalal ruq'oral i Dios xi kamanik ruuk' awajaaw chi nee tikitob'eej, inki.
Re' kireey i aj Israel toq' toq' xub'an je' wili xuq'or:
Ma' chih taj ruum re' QaJaaw Dios molwik qawach i hoj, hoj ixib' chi reey, eh naakooj ruq'asam pan kiq'ab' i aj Moab, inki.14Re' Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hin parub'ihnaal i QaJaaw Dios nim rajaawriik i nukamaneej wach i nuq'or aweh i korik. Chi ma' ta naq i nuyeew rajaawriik i Josafat kireey i aj Judá ma' nee ta naq taq tinuq'o'reej, eh ma' nee ta naq taq tinutob'eej.15Yu'naak chak'am taq cho jino'q weh inq'ojinik arpa, inki.
Eh noq k'ahchi' chik chi q'ooj arpa i, re' QaJaaw Dios xuq'oreej chee Eliseo xuq'or reh chib'ih i naa kianam.16Eh re' i Eliseo je' wili xuq'or keh ixib' chi reey: Re' wili i xuq'or taq cha weh i QaJaaw: Chupaam i rooq yuuq' wili naa rub'eeh i ma' k'isa ha',17Atoob' ta ma' nee taq inawil wach i teew atoob' ta ma' nee taq inawil wach i jab' re' rooq yuuq' wili naa runujiik chi ha'. Eh naa taq awuk'em aweh i hat, naa kuk'em keh taq aachikoop.18Re' wili ma' k'axik ta chi b'anarik chuwach i QaJaaw Dios. Eh ma' xata re' re' naa rub'anam naa la' wo' ruq'asam taq panaq'ab' taqe i aj Moab.19Naa taq asacham kiwach i tinamit kotimaj kiij chi tz'aq, je' wo' taqe i holohaq tinamit. Eh naa taq rukuxiik ayok'om i chee' kiwachinik, naa taq atz'apam kipaam taqe i jul ha'. Eh naa taq ahamam ab'aj chupaam i ye'aab' kielik wii' i tik, inki.20Eh noq saq'ik chi junwaar chupaam i ru orahiil i ruq'ahteesjiik i mayiij, xqajik chee ha' paruyuq'ul i Edom, xnujik parooq yuuq'.21Re' taqe i aj Moab xkib'iraj rib'iral chi re' taqe i ixib' chi reey xiooj chi q'aq'inik kuuk'. Je' aj re' noq xkimol wach taqe i mama' winaq, je' wo' taqe i k'ijool manlik i kihab'ul reh ojik pankuartel, xooj kuy-eej i q'aq'inik pank'ula't reh i tinamit.22Eh parusaq'iik chi junwaar noq xelik chee q'iij xsihq'inik i rusaqumaal chinaah i ha'. Noq xitz'ehtanik reje i aj Moab xa kik' chik i ha' noq xkilow.23Eh je' wili xkiq'or chikiwach: Re' wulu' kik', noq inqaq'or i hoj chi re' taqe ixib' chi reey xkitoq'aa' peleto chikiwach, eh kikansaj kiib'. Je' re' noq hat aj Moab taq taq qachop naah i chib'ih keh xkikanaa', inki.24Xa re' la' noq xi okik i koq taqe i aj Moab chupaam i ye'aab' kimolom wii' kiib' i aj Israel. Re' keh xkitoq'aa' cho q'aq'inik kuuk' i aj Moab, eh xkimol chi elik. Re' taqe i aj Israel xkajimaj reje i aj Moab korehtaal xkikansaj.25Eh xkisach wach taqe i tinamit, eh xkiham ab'aj chupaam i ye'aab' i nelik naq wii' i ti. Eh kiham wo' paam taqe i jul ha' xkuxik wo' kiyok'om taqe i chee' kiwachinik. Ach wo' re' i tinamit Qir-hareset xkahnik chi ma' xta xkian reh.26Eh noq xrilow i kireey i aj Moab chi re' q'aq'inik q'e' kow, ma' naa ta rukuyum ransil, xuk'am reje chi riij i wuquub' siento chi soldado wilik kiq'aslaj ch'ihch' kuuk' xkaaj naq kianam reh i kireey i aj Edom, xa re' la' xama' xta wo' kuchej.27Eh re' i kireey i aj Moab xuchop i peet rak'uun, re' naq i naa rokiik chi reyil chi jilow xuq'asaj chi mayiij chinaah i tz'aq chuwach i ki dios i aj Moab. Ruum i xub'an re' re' yohb'aal wach noq xchalik kijosq'iil i aj Israel xiooj pan kitinamiit. Re' i ma' ilooj taj xb'aan ruuk' i aseite1Jinaj ixoq rehk'een naq jinaj keh i jalal ruq'oral i Dios je' wili ruq'or reh i Eliseo:
Re' nub'ahiil kamnaq chik, eh re' hat aweht'al chi xuyohleej wach i Dios. Eh wilik kahnoq ruk'aas, eh re' i winaq wilik wii' i ruk'aas iraaj ruq'uchum taqe i kiib' chi wak'uun reh chi naakikamaniik ruuk' tojb'al riij i k'aas, inki.2Re' Eliseo je' wili xuq'or:
¿Chib'ih nee tinutob'eej wii'? ¿Chib'ih i wilik aweh panapaat? inki.
Re' ixoq je' wili i xuq'or:
Re' hin, hin awaj kamanoom ma' xta wilik weh, xa jinaj wo' tii xaro chi aseite i wilik panupaat, inki.3Re' Eliseo je' wili xuq'or reh ixoq:
Yu'naak hiy kuuk' taqe aka'jaah cha pahqaaj keh chi kemeel i xaro ma' xta kipaam xajarub' pa' neenareq.4Eh nee ti okik i koq panapaat awuch'ihil i kiib' chi awak'uun neena tz'ap awiib' ar. Eh re' aseite wilik pan axaro nee naham chupaam taqe i xaro neenakemelej. Eh re' ahamam chik pareh taqe neenayeew, inki.5Re' ixoq xooj wo' rutz'ap riib' parupaat ruch'ihil i kiib' chi rak'uun. Re' taqe i rak'uun xi-iksanik i koq reh taqe i xaro, eh re' reh xuham i aseite chupaam.6Eh noq xkuxik kinujisam chi aseite taqe i xaro je' wili i xuq'or reh jinaj keh i rak'uun:
Chak'am chik cho jino'q weh i xaro, inki.
Re' i rak'uun je' wili i xuq'or ma' xta chik jino'q i xaro, inki.
Eh xukanaa' wo' chee elik i aseite pank'isa xaro.7Eh re' ixoq xponik ruq'or reh i Eliseo jalal ruq'oral i Dios. Re' i Eliseo je' wili xuq'or reh ixoq:
Yu'naak chak'ayej i aseite ruuk' i re' neenatoj aak'aas, eh re' i ruq'ox i tumiin ruuk' i re' neenak'uxlaaj awiib' i hat, nee taqe nak'uxlaaj awak'uun, inki. Re' ma' ilooj taj xub'an i Eliseo ruuk' ixoq aj Sunem8Pan jinaj q'iij i Eliseo xik'ik ponoq pan tinamit Sunem, ar patim jinaj ixoq nim rajaawriik. Eh toq' toq' xub'an reh i Eliseo chi xik'ik rub'an ruwa' parupaat, jarpech i nik'ik ar i Eliseo ar i nik'ik rub'an ruwa'.9Re' ixoq re' re' je' wili xuq'or reh i rub'ahiil:
Chab'iraj i naa nuq'orom aweh re' i winaq re' re' jarpech i nik'ik, qoh k'ulik rula'eej re' hin weht'al chi re' winaq re' re' santo laj jalal ruq'oral i Dios.10Je' re' noq i ruk'ul chi naaqayejaam jino'q i k'isa paat paruka'chiht i paat reh ruhi'lb'aal ar neenqayeew ruch'aht neenqayeew jino'q rumexa, neenqayeew jino'q ruxila, neenqayeew rusaquum. Noq nee qoh k'ulik rula'eej ar neenkahnik, inki.11Eh xponik wo' chik i ruq'ijil noq xik'ik ponoq ar i Eliseo, ar xkiwarsaj chupaam i k'isa paat re' re'.12Je' wili i xuq'or reh i Giezi i rumoso:
Chayuq'eej cho weh ixoq, inki.
Eh re' i rumoso xponik wo' ruyuq'eej ixoq, noq xponik ixoq ruuk' i Eliseo, je' wili i xuq'or reh i Giezi i rumoso:13Chapahqaaj reh ixoq q'e' atoob' quuk' iraaj oon chi neenqatoob'eej, iraaj oon chi nee qohq'orik chi riij ruuk' i reey, oon iraaj chi nee qohq'orik chi riij ruuk' i k'amal kib'eeh soldado, inki.
Re' ixoq je' wili i xuq'or: Re' hin ma' xta reet wilkiin ayu' chi kixilak i nutinamiit, inki.14Eh re' i Eliseo je' wili i xuq'or reh i Giezi i rumoso.
¿Chib'ih neenqatoob'eej wii'? inki. Re' i Giezi je' wili i xuq'or:
Re' ixoq wili ma' xta ruha'lak'uun, eh re' rub'ahiil rijib' chik, inki.15Chayuq'eej wo' chik cho weh, inki i Eliseo.
Re' rumoso xponik wo' ruyuq'eej xa re' la' re' ixoq xkahnik paa' chii' puerta.16Eh je' wili i xq'orarik reh ruum i Eliseo:
Je' yu' pan jinaj haab' aq'ahcheem chik jinaj i k'isa awak'uun, inki reh.
Re' ixoq je' wili xuq'or:
Ma' chih taj jaaw jalal ruq'oral i Dios maachuk i q'orik weh hin awaj kamanoom, inki.17Eh re' ixoq kahnik wo' wach k'acharik je' rukab' i xq'orarik reh ruum i Eliseo. Eh chupaam chik i haab' jinaj x-aasjik jinaj k'isa rak'uun.18Re' i k'isa k'un noq nim chik pan jinaj q'iij xooj chi rilariik i rajaaw chupaam i ye'aab' k'ahchi' wii' chusik'ariik i wach i trigo, ruch'ihil taqe i rumoso.19Eh je' wili i xuq'or reh i rajaaw:
Yohb'aal wach ti'kiil i nunaah, yohb'aal wach ti'kiil i nunaah, inki.
Re' rajaaw je' wili i xuq'or reh jinaj keh i rumoso:
Chak'am reje ruuk' i rutuut, inki.20Re' i moso xuq'ahcheej reje i k'isa k'un xuk'am wo' reje reh i rutuut. Eh re' rutuut xuq'ahcheej i k'isa rak'uun, xuyeew qohoq warutuuq, xa re' la' noq xponik kab'lajora i q'iij xkimik.21Re' i tuutb'ees xuq'ahcheej johtoq i k'isa k'un paruka'chiht i paat chupaam i ye'aab' xuyejaa' reh i Eliseo jalal ruq'oral i Dios, xuyok'aa' cho wach ch'aht xelik chee reh xutz'ap chee puerta.22Eh xuyuq'eej reje i rub'ahiil je' wili xuq'or reh:
Chataq'aaj cho jino'q weh i moso chuk'am cho jino'q i b'uurux reh chi nee kinjohtik reje chi riij, reh chi nenooj nuq'oreej i Eliseo jalal ruq'oral i Dios, nee wo' chik kinsutinik chaloq chi jumehq'iil, inki.23Eh re' rub'ahiil je' wili xuq'or: ¿Chib'ih reet noq naa awojiik ruuk' yu'naak? Yu'naak ma' re' ta ak' poh, eh ma' re' ta hi'limb'al q'iij, inki. Re' i rehk'een je' wili i xuq'or:
Mat kapeb'inik chi riij i re', inki.24Re' ixoq xuq'or reh i moso chi xkojarik rij jinaj i b'uurux, je' wili xuq'or ree moso:
Yu'naak re' hat naa ak'amwiik rub'eeh i b'uurux ma' aha' ta nee ti pahik konee nuq'or aweh i hin noq neenapab'aa', inki reh.25Re' ixoq xooj wo' ruuk' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios chinaah i yuuq' Carmelo. Eh kochinajt xi ilarik cho ruum i Eliseo: Re' i Eliseo je' wili xuq'or reh i Giezi re' rumoso:
Chawilow reje ixoq xk'uloq wulu' re' i aj Sunem.26Hiy chak'ul chaloq cha pahqaaj reh mi suq ruk'ux i reh, mi suq ruk'ux i rub'ahiil, je' wo' hoq i k'isa kak'uun, inki.
Re' ixoq je' wili xuq'or reh i Giezi: suq qak'ux, inki.27Eh noq xponik chinaah i yuuq' wilik wii' i Eliseo xuxuk'aa' i koq riib' chuwach, xuchop i rooq: Eh re' i Giezi xtohq'ik naq resam reje. Xa re' la' re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or:
Chakanaa' re' ixoq wili q'e' ti' ruk'ux re' Dios komajaa' ta ruq'or weh chib'ih i ruti'kiil ruk'ux, inki.28Re' ixoq je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Qajaaw, re' hin ma' nik' ta xnupahqaaj wak'uun aweh ¿Mi ma' xnuq'or aweh re' chi maachuk weh i q'orik? inki.29Eh re' i Eliseo, je' wili i xuq'or reh i Giezi:
Chayejaa' awiib' chi jumehq'iil hiy parupaat ixoq wili nee nak'am i nukarote wila' awach i xak'ul maa pab'aa' awiib' ruuk', wila' awach i xutoq'aa' k'utaaj awuuk' maa toq'aa' k'utaaj ruuk'. Noq nee ti ponik neena t'anaa' qohoq i nukarote chuwach i k'isa k'un xkimik, inki.30Eh re' rutuut i k'isa k'un je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' hin xti korik i nuq'or aweh parub'ihnaal i Dios, panab'ihnaal i hat chi re' hin ma' nee ta nkinsutinik reje panupaat wila' ma' xooj awilow i k'isa wak'uun, inki.31Eh re' i Eliseo xooj wo' chi riij ixoq, re' i Giezi chalinaq chik chi peet b'eeh, rut'anaam naq chik qohoq i rukarote i Eliseo chuwach i k'isa k'un, xa re' la' re' i k'isa k'un xama' xk'aach ta wo' chik xrilow chi je' re' xooj ruk'ul i Eliseo je' wili xuq'or reh: Re' hin xnut'anaa' qohoq aakarote chuwach i k'isa k'un, xa re' la' xama' xk'aach ta wo' chik, inki.32Noq xokik i koq i Eliseo pampaat i xrilow kamnaq chik i k'isa k'un yoklik wach ch'aht.33Re' reh xokik i koq xutz'ap chaloq i puerta xa re' chik i keh kikab'cheel xi kahnik pampaat.34Re' Eliseo xjohtik johtoq nah ch'aht xupach'aa' qohoq riib' chinaah i k'isa k'un xub'an k'ulchi' k'ul naq'wach ruuk' i k'isa k'un, xuchop chi q'ab', eh xub'an rutiij chuwach i QaJaaw Dios. Eh noq xupitz' i koq chi' ruk'ux i ruti'jolal i k'isa k'un xchalik ruq'iximb'iik i ruti'jolal.35Re' Eliseo xwuktik johtoq xak'ul chik inooj chi b'ehik chupaam i paat, chi riij i re' xjohtik wo' chik chinaah i ch'aht xupitz' wo' chik i koq chi' ruk'ux i ruti'jolal i k'isa k'un. Eh re' k'isa k'un wuq'uub' pech xub'an i at'isrik, eh xteh kab'chel i naq'wach.36Re' Eliseo xuyuq'eej reje i Giezi re' i rumoso je' wili i xuq'or reh: Chayuq'eej chee rutuut i k'isa k'un, inki reh.
Eh noq xponik je' wili i xq'orarik reh ruum i Eliseo:
Wili i k'isa awak'uun xk'aach wo' chik, i nuchjik.37Xrilow chi je' re' ixoq xuxuk'aa' i koq riib' chuwach i Eliseo: Chi riij i re' xuq'ahcheej chee k'isa rak'uun chi k'achlik chik xelik cho chupaam i k'isa paat re' re'. Re' i ma' ilooj taj xub'an i Eliseo ruuk' i wi'k38Eh re' Eliseo xooj wo' chik reje Gilgal, eh ma' k'isiin naq wi'jaleel ar. Eh noq kimolom kiib' taqe i jalal ruq'oral i Dios ruuk' i Eliseo. Eh re' reh je' wili i xuq'or reh i rumoso: Chakoj jino'q i nimlaj xun wach q'aaq', cha yejaa' i k'uxb'al wi'k reh chi neenkik'ux taqe ijalal ruq'oral i Dios, inki.39Eh jinaj keh i jalal ruq'oral i Dios xooj panch'ahn sik'il i chaaj, juniwal i ch'ahn xureq wilik wach je' inka'yik k'uum i wach. Eh xusik' chaloq xunujisaj chee itz'ihy xuk'am chaloq. Eh noq xk'uloq xuset' paam xukoj i koq chi xilak i k'uxb'al wi'k, eh ma' keht'al taj chib'ih jariik.40Noq chaq'inaq chik i k'uxb'al wi'k xpuhkuljik reje keh i jalal ruq'oral i Dios.
Eh noq xkinik'eej i koq kow xkik'er kichii' je' wili i xkiq'or:
Re' hat quch jalal ruq'oral i Dios kojooj kanteesb'al ruuk' i k'uxb'al wili, inki taqe, ma' kota chik xkik'ux.41Eh re' i Eliseo je' wili xuq'or:
Chak'am taq chaloq i arina, inki.
Eh xuyeew qohoq pan xun, yu'naak chapuhkaaj reje keh i tinamit, inki.
Noq xkik'ux suq chik xkik'raaj i ma' xta chik reet.42Eh jinaj i winaq xponik ruuk' i Eliseo inchalik Baal-salisa xuk'am reje i juninaq chi tz'a' laj kaxlanwi'k re' ruuk' i sebada, xuk'am wo' reje paruchiim i ak' trigo xusiij reh i Eliseo. Eh re' reh je' wili i xuq'or reh i rumoso chapuhkaaj keh i tinamit reh chi neenkik'ux, inki.43Eh re' i rumoso je' wili xuq'or:
¿Nik' wach noq neenmanlojik keh i jinaj siento chi winaq taqe i kaxlanwi'k wili? inki.
Re' Eliseo je' wili xuq'or:
Chapuhkaaj keh ruum re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or weh: Ruuk' i re' naa kianam kiwa' chi kunchelaal, eh ko wilik i naakiqohxaam, inki, inki.44Eh re' i rumoso xupuhkaaj wo' keh i kaxlanwi'k. Eh xkian kiwa' chi kunchelaal, eh ko wilik xqohxanik, je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios. Re' Naamán xk'achjik ruuk' raxq'aah wilik chi riij1Jinaj i winaq xwihik chaloq Naamán rub'ihnaal kajaaw i k'amal kib'eeh i ru soldado i kireey i aj Siria, q'e' inajawjik wach ruum i ru reey. Eh re' Naamán xtoob'jik ruum i Dios reh chi xelik korik ruuk' i q'aq'inik xub'an chi kiko'ljiik i aj Siria. Re' winaq re' re' kow riib' chi q'aq'inik, xa re' la' tolin rax q'aah i riij.2Eh pan jinaj q'iij noq xkian q'aq'inik i aj Israel kuuk' i aj Siria. Re' i aj Siria jinaj i k'isa xq'un xkichop reje xkik'am reje pan kitinamiit xkahnik chi raj pooh i rehk'een i Naamán.3Pan jinaj q'iij i k'isa xq'un re' re' je' wili i xuq'or reh i rupatroon ixoq:
Wita neenooj i ab'ahiil ar Samaria ruuk' i jalal ruq'oral i Dios nee naq ink'aachjik ruuk' i raxq'aah wilik chi riij, inki.4Re' i Naamán xooj ruuk' i ru reey xuk'utjaaj reh i xq'orarik reh ruum i rehk'een re' i xuq'or i k'isaxq'un xkichop cho Israel.5Eh re' kireey i aj Siria je' wili xuq'or reh i Naamán:
Ma' xta reet chi nee tiooj, re' hin neenutz'ihb'aaj reje jino'q ruhuuj i kireey i aj Israel.
Re' i Naamán xooj wo' hoq, xuk'am reje lajeeb' ru ka'winaq miil i tumiin re' ruuk' i plata, eh waqiib' miil i tumiin re' ruuk' i oro, eh xuk'am wo' reje lajeeb' k'uhl chi itz'ihy.6Eh xuk'am reje i huuj reh i kireey i aj Israel je' wili i xutz'ihb'aaj reje chupaam: Noq neemponik panaq'ab' i huuj wili neenanab'eej chi re' hin xintaq'anik reje awuuk' i Naamán q'e' nim rajaawriik inkamanik wuuk'. Eh inwaaj naq chi nee naa k'achrisaj, inki.7Eh noq xrilow wach i huuj i kireey i aj Israel xuxih i ruso' chi riij, je' wili xuq'or: ¿Hin ta chi Dios i hin chi neenuyeew, chi neenwesaj i k'acharik? ¿Chib'ih reet noq i rutaq'aaj cho wuuk' i winaq wili i reey reh chi nee nuk'achrisaj ruuk' i raxq'aah wilik chi riij? Chakoj taq rehtaal chi re' reey re' re' xak'ahchi' rusik'im chi riij nik' wach noq naa ruchaliik chi q'aq'inik wuuk', inki.8Eh re' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios xrib'iraj chi re' reey xuweq i ruso' ruum i huuj xuk'ul je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh: ¿Chib'ih reet noq xa xih aso' chawiij? re' winaq re' re' cha q'or reh chi nee kink'ulik ruq'oreej ayu' reh chi nee runab'eej chi ayu' Israel wilik jinaj i jalal ruq'oral i Dios, inki.9Re' Naamán xooj wo' hoq, xuk'am reje i rukareta je' wo' taqe i rukawayu, eh xpa'lojik i koq chuwach i ru puertahiil i rupaat i Eliseo.10Eh re' i Eliseo xutaq'aaj jinaj i raj taqareel xuq'or reje reh chi je' wili i naa ruq'orom reh i Naamán: Re' hat koruman chi wuq'uub' pech narojiik aminim awiib' chupaam i nim ha' Jordán reh chi nee tik'aachjik ruuk' i raxq'aah wilik chawiij inki.11Re' i Naamán xkaqrik xsutinik reje je' wili i xuq'or: Panuk'ux i hin naa reliik cho chi nuk'ulariik i Eliseo re' reh naa rupahqaam i rotob'il i Dios chi nunaah noq xnukapaaj. Eh panuk'ux i hin naa ruye'em i q'ab' chinaah i nuyab'ilaal reh chi naa kiin ruk'achrisam, inki.12¿Mi ma' chih wo' naq re' i nim ha' Damasco? ¿Mi ma' q'e' chihooj re' i nim ha' Abana, i nim ha' Farfar, chikiwach i nim ha' wilkeeb' ayu' Israel? ¿Mi ma' xub'an wo' naq re' chi chupaam taqe i nim ha' re' re' xooj numin wiib', eh xink'achjik naq ruuk' i raxq'aah chi wiij? inki i Naamán, kaqrinaq noq xsutinik reje.13Eh re' taqe i rumoso i Naamán xkijil i koq kiib' ruuk' je' wili i xkiq'or reh:
Jaaw wita re' i jalal ruq'oral i Dios xat rutaq'aaj chub'anariik jino'q i q'e' k'axik wach. ¿Mi ma' nee naq inooj a'an, re' i ruq'or aweh ma' k'axik taj? ¿Chib'ih reet noq ma' nenooj amin awiib' wuquub'-oq pech chupaam i nim ha' Jordán reh chi nee tik'aachjik? inki taqe.14Eh re' i Naamán wuquub' pech wo' xponik rumin riib' chupaam i nim ha' Jordán je' rukab' xq'orarik reh ruum i jalal ruq'oral i Dios, eh xanoq wo' k'aachjik i raxq'aah chi riij xkahnik chi je' chik ruti'jolal k'isa ha'lak'un i ruti'jolal.15Eh chi riij i re', re' i Naamán ruch'ihil taqe i rumoso xiooj wo' chik parupaat i Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or:
Yu'naak i hin xnunab'eej chi ma' xta chik Dios chinaah i wach ak'al chuwach i wilik ayu' Israel, je' re' noq chak'ul tii jino'q weh akooch naa nuye'em, inki.16Re' hin parub'ihnaal i k'achlik Dios i nuq'or aweh chi ma' jaruuj neenuk'ul jino'q i kooch k'ahchi' aq'orom weh, inki.
Re' i Naamán k'ih pech xub'esaj reh i rukooch, xa re' la' re' i Eliseo xama' xraaj ta wo' ruk'ulum.17Xrilow chi je' re' i Naamán je' wili xuq'or reh:
Wila' je' re' i nupahqaaj otob'il chi chasiij ka'ihq-oq weh ak'al ayu' Israel, reh chi nee nuk'am reje rij kawáyu panutinamiit ruum re' hin ma' naa ta chik nuye'em i numayiij chikiwach i tiyoox, xa chuwach la' chik i k'achlik Dios naa nuye'em i numayiij.18Xa re' la' nee ta naq i rukuy i numahk i Dios noq nee kinooj chi riij i nureey noq nenooj chi loq'inik chupaam i rupaat dios Rimón. Eh wila' xnuxuk'aa' wiib' i hin chi toob'jiik i nureey nee ta naq i rukuy i numahk i QaJaaw Dios i hin, hin raj kamanoom, inki.19Eh je' wili xq'orarik reh ruum i Eliseo neerub'an chi nee tiooj chi suq ak'ux, inki.
Re' Naamán xelik reje. Eh xakomajaa' wo' najt imb'ehik reje,20noq re' Giezi i rumoso i Eliseo je' wili i xuq'or paruk'ux: Re' nupatroon xutaq'aaj reje i Naamán i aj Siria. Eh ma' xuk'ul ta jino'q chib'ih naq jariik i xsiijik kahnoq reh. Re' hin naa wojiik parub'ihnaal i QaJaaw Dios naa wojiik reje chi riij chi jumehq'iil reh chi nee rusiij kahnoq jino'q weh i hin, inki.21Eh re' i Giezi xooj wo' rajimam riib' chi riij i Naamán. Noq xrilow i Naamán chi rajimam riib' i Giezi chi riij xqajik parukareta xooj ruk'ul xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Mi ma' xtaj jino'q i ma' holohik taj k'ahchi' taq ak'ulum? inki.22Re' i Giezi je' wili xuq'or reh: Re' hin xirutaq'aaj chee nupatroon chi naa nuq'orom aweh chi kiib' taqe jalal ruq'oral i Dios ko ak'un xi ponik ruuk' xi chalik chinaah i yuuq' wilkeeb' wii' i riih rumaam Efraín, xuq'or chaloq chi chayeew keh ixib' miil chi tumiin re' ruuk' i plata, je' wo' hoq i ka'k'uhl chi itz'ihy, inki.23Eh re' Naamán je' wili xuq'or:
Chakuy chak'ul i waqiib' miil chi tumiin re' ruuk' i plata, ruch'ihil i ka'k'uhl chi itz'ihy q'e' holohik, inki.
Eh re' Naamán toq' toq' xub'an reh i Giezi chi naa ruk'ulum i tumiin itz'ihy, xumin reje pan koxtaal, eh kiib' i rumoso xutaq'aaj reje xooj kikanaa' xiooj chi peet b'eeh chuwach i Giezi.24Eh xi ponik chinaah i yuuq' re' i Giezi xuk'am keh i koxtaal wilik wii' i tumiin, itz'ihy, reh i kiib' chi moso. Xuchaq taqe reje i rumoso i Naamán. Re' Giezi xuk'am reje parupaat i tumiin, ruch'ihil i ka'k'uhl chi holohaq itz'ihy.25Chi riij i re' xooj wo' chik i Giezi ruuk' i Eliseo re' i rupatroon: Eh xpahqaljik reh ruum i rupatroon chi je' wili:
¿Aha' xat ponik i hat? inki.
Re' i Giezi je' wili i xuq'or: Re' hin amoso ma' aha' ta ximponik, inki.26Re' Eliseo je' wili xuq'or reh i Giezi:
¿Mi ma' weht'al re' hin noq xqajik chee Naamán chak'ulariik yu'naak ma' re' ta ruq'ijil ruk'ulariik i tumiin je' wo' hoq i holohaq itz'ihy? ¿Ma' ruq'ijil ta wo' ruk'ulariik i ye'aab' tikooj wii' uuva i olivo, je' wo' taqe i tentzun, je' wo' taqe i b'oyax je' wo' taqe i moso?27Ruum chi xak'ul i xuyeew aweh i Naamán re' i rax q'aah wilik naq chi riij i reh, chawiij chik i hat nareliik chaloq. Eh naa wo' reliik cho chikiij taqe awiih aamaam, inki.
Eh noq xelik reje ruuk' i Eliseo i Giezi, tolin rax q'aah chik i riij xasaq reeq' chik riij, xa je' chik rukab' i saq suutz'. Re' i nawaal xub'an i Eliseo ruuk' ikej1Pan jinaj q'iij re' taqe i jalal ruq'oral i Dios je' wili xkiq'or reh i Eliseo:
Chawil i ye'aab' wilkooj wii' awuuk' q'e' k'isiin ma' qohruk'am taj.2Chayeew q'ab' qeh chi nee qohooj i wilik wii' i nim ha' Jordán neenqak'am reje ju'jun-oq qachee' eh nenqayejaa' qapaat ar, inki taqe. Eh Re' i Eliseo je' wili i xuq'or:
Neerub'an chi nee taq tiooj, inki.3Eh jinaj keh i jalal ruq'oral i Dios re' re' je' wili xuq'or reh i Eliseo: Taq chi q'iij, inki.
Ma' xta reet nee taq kinooj chawiij, inki.4Re' Eliseo kuch jalal ruq'oral i Dios xooj wo' chikiij i wilik wii' i nim ha' Jordán. Ar xkitoq'aa' yok'oj chee'.5Eh jinaj keh i re' noq k'ahchi' ruyok'om i chee' xelik i rikeej pan q'ab' manlik xponik q'ehb'oq panim ha', xuk'er chii' je' wili xuq'or:
Jaaw re' hin xelik reje panuq'ab' ikej xanaah re' xa nukemeel wo' naq, inki.6Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xupahqaaj reh chi je' wili: Chak'uhtaaj weh aha' xq'ehb'ik qohoq ikej, inki.
Re' winaq xuk'uhtaaj aha' xq'ehb'ik qohoq. Re' Eliseo xuyok' jinaj i q'ab' chee' xukut qohoq ar xwuktik cho naa ha' ikej.7Re' re' aawikeej cha chop qohoq inki reh i winaq i Eliseo.
Re' winaq xuchop wo' qohoq i rikeej. Re' taqe i aj Israel xkian i q'aq'inik kuuk' i aj Siria8Re' i kireey i aj Siria k'ahchi' chi q'aq'inik kuuk' i aj Israel. Eh xkimol kiib' i ki soldado, xq'orarik keh ruum i k'amal kib'eeh aha' naa kiyejaam i ki-itz'ihy naah paat.9Eh re' i Eliseo i jalal ruq'oral i Dios je' wili xutaq'aaj ruq'orariik reh i kireey i aj Israel: Chab'iraj re' hat mat ik'ik reje chupaam i ye'aab' re' re' ruum ar k'ahchi' kojiik k'oloq i ki soldado i aj Siria chi q'aq'inik, inki.10Re' i kireey i aj Israel xutaq'aaj wo' taqe reje i ru soldado chupaam i b'eeh xuq'or i jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or keh: Chawik'raaj taq awiib', inki. K'ihpech xkiko'leej kiib' chi je' re' pan kiq'ab' i ki soldado i aj Siria.11Eh re' i kireey i aj Siria sahchik ruk'ux, xutaq'aaj rumolariik kiwach i kajaaw i ru soldado, je' wili xuq'or keh:
Chaq'or taq weh, ¿Awach taq aweh i hat i xukoj riib' ruuk' i kireey i aj Israel? inki.12Eh jinaj chi kixilak re' je' wili xuq'or:
Qajaaw reey re' hoj ma' jino'q qeh i k'ahchi' rukojom riib' ruuk' i kireey i aj Israel, ar ruuk' wilik i Eliseo jalal ruq'oral i Dios re' reh inq'orik reh i kireey i aj Israel chib'ih inaq'or i hat reey, atoob' ta pan awarb'al neenaq'or, inki.13Re' kireey i aj Siria je' wili i xuq'or keh:
Chapahqaaj taq chaloq aha' wilik i Eliseo taq inaq'or reh chi nee nutaq'aaj ruchopariik, inki.
Noq xq'orarik reh chi Dotán wilik.14Re' kireey i aj Siria xutaq'aaj taqe i ruk'ihaal soldado rij kawáyu wilkeeb', je' wo' taqe pan kareta xiooj, je' wo' taqe i xa chi kooq' kiooj, xiooj chupaam aq'ab' re' re', eh xkikotej riij i tinamit Dotán.15Eh kowahq'eq xwuktik i rumoso i Eliseo jalal ruq'oral i Dios, xooj chi riij i paat. Eh xrilow chi kotimaj riij i tinamit kuum i ki soldado i aj Siria wilik i wilkeeb' rij kawáyu, pan kareta, xrilow chi je' re' xooj wo' chik i koq pampaat je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Jaaw, ¿Chib'ih i naaqa'nam? yu'naak xoj kuxik, inki.16Re' jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
Maayohb'isaj awiib' ruum xiik' naah kik'ihaal i naa rutoob'iniik qeh i hoj chuwach i naa rutoob'iniik kekeh, inki.17Eh re' i Eliseo xub'an rutiij je' wili i xuq'or: WaJaaw i nuDios chayeew q'ab' reh i numoso chi nee ril awajaawriik, inki. Eh x-ib'irjik i rutiij, noq xrilow reje i wataq yuuq' i rumoso xrilow chi kotimaj riij chi ruk'ihaal soldado i Eliseo, wilik i wilkeeb' chi riij kawáyu, wilik taqe i wilkeeb' pan kareta ruch'ihil q'aaq'.18Noq xa ojik chik keh i chi q'aq'inik i aj Siria ar Dotán, re' Eliseo xub'an rutiij je' wili xuq'or:
Wajaaw nuDios chayeew q'ab' chi kikahnoq chi moywach taqe i aj Siria, inki. Eh re' i QaJaaw Dios xukanaa' wo' chi moywach taqe i aj Siria ma' kota chik xi ilwik.19Eh je' wili i xq'orarik keh:
Re' taq i hat ma' re' taj i b'eeh wili, ma' re' taj i tinamit wili taq inasik'. Re' hin nee taq ti nuk'am reje ruuk' i winaq k'ahchi' taq asik'im, inki, eh xuk'am wo' taqe reje Samaria.20Noq xi ponik ruum Samaria xub'an rutiij je' wili xuq'or: Yu'naak Jaaw cha teh inaq'kiwach taqe i winaq wili, inki. Eh re' QaJaaw Dios xuteh wo' chik inaq'kiwach xi ilwik wo' chik. Ar xkikoj rehtaal chi pan tinamit Samaria chik wilkeeb'.21Eh re' i kireey i aj Israel noq xrilow kiwach i aj Siria xupahqaaj reh i Eliseo chi je' wili:
Hat wajaaw, ¿Mi naa nutaq'aam kikanteesjiik? inki.22Re' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
¿Mi nataq'aaj kikanteesjiik re'? ¿Mi naakansaj taqe re' i naachop taqe chaloq noq kichalik q'aq'ineel ruuk' i kiq'aslaj ch'ihch' ruuk' i kiflecha? Chayeew la' kiwa' kihaa' nee wo' chik inataq'aaj taqe reje ruuk' i kireey, inki.23Eh re' i kireey i aj Israel xub'an jinaj nimlaj ninq'iij xutaq'aaj ruyejeb'jiik i suq laj k'uxb'al wi'k. Eh xkian kiwa' kihaa', eh xutaq'aaj wo' chik taqe ruuk' i kireey ar Siria. Re' reey re' re' ma' kota chik xutaq'aaj i ru soldado chi kijot'ariik i aj Israel chupaam i ye'aab'. Re' i xub'an i Eliseo noq kotjik riij i tinamit Samaria kuum i aj Siria24Eh koq'uun chik re' i Ben-adad kireey i aj Siria xumol kiwach chu'nchel i ru soldado xoj kikotej riij i tinamit Samaria.25Eh ruum chi kikotem riij i tinamit re' re' xchalik i runimaal wi'jaleel ar ma' kireq ta chik k'uxumb'al keh yohb'aal wach xjohtik tz'aaq i chib'ih jariik xa re' i jinaj chinaah b'uurux xkitoj kajwinaq chi tumiin re' ruuk' i plata. Eh re' i yejaal i jinaj libra i rusaa' paloma, ho'oob' chi tumiin re' ruuk' i plata xkitoj.26Eh noq re' i kireey i aj Israel ik'ik i rub'an chinaah i tz'aaq' kotimaj wii' riij i tinamit jinaj ixoq xuk'er cho chii' chuq'orariik chi je' wili:
Hat qajaaw reey kinatoob'eej, inki.27Re' i reey je' wili i xuq'or:
Wila' ma' ti rutoob'eej i QaJaaw Dios ¿Nik' wach noq inakapaaj i hat chi nee tinutob'eej i hin? ¿Nee ta inche nuyeew atrigo ariis uuva i hin? inki.28¿Chib'ih jariik inak'ul? inki i reey.
Re' ixoq je' wili i xuq'or:
Re' ixoq wili je' wili xuq'or weh:
Qakansaj awak'uun i hat yu'naak neenqak'ux, eh i iqal re' chik i weh neenqachaq'saj nenqak'ux, inki.29Eh chi junwaar chik je' wili i xnuq'or reh: Yu'naak re' chik awak'uun i hat naa qachaq'sam, naa qak'uxum, kinki reh. Eh re' reh xukeb'aa' i rak'uun ma' xuyeew ta chi k'uxarik, inki.30Noq rib'iraj i kireey i aj Israel i xuq'or ixoq xkaqrik xuweq i ruso' chi riij noq b'ehik i rub'an chinaah i tz'aq. Eh re' taqe i tinamit wilkeeb' ma' najt ta ruuk' xkilow chi rukojom i q'as wach itz'ihy wach ruti'jolal chupaam i runim rooq so'.31Re' reey je' wili xuq'or: Xti korik chi ruk'ul chi nee kiruyeew panti' k'axik i QaJaaw Dios wila' ma' xnutaq'aaj ru set'ariik i ralaq i Eliseo rak'uun i Safat, inki.32Re' reey xutaq'aaj wo' reje ruk'amariik i Eliseo. Eh re' i Eliseo tzunlik parupaat kuuk' taqe i k'amal b'eeh, xakomajaa' ta wo' imponik i rutaqareel i reey noq re' Eliseo je' wili xuq'or keh i k'amal b'eeh wilik ruuk':
Re' i aj kansoom laj reey xutaq'aaj chee raj taqareel chi naa ruyok'om i walaq, noq neenk'uloq nee taq inatz'ap reje i puerta ma' nee ta taq inakoj chaloq, ruum re' reh xam wo' cho chi riij i ru reey, inki.33Eh re' i Eliseo xa kok'utaaj wo' rub'an kuuk' i k'amal b'eeh noq xponik i aj taqareel je' wili i xuq'or reh i Eliseo:
Re' ti' k'axik k'ahchi' qak'ulum wili re' QaJaaw Dios xye'wik cho chi qanaah. Eh, ¿Nik' chik wach noq neenquy-eej chi nee qohrutoob'eej? inki.1Eh re' i Eliseo je' wili xuq'or:
Re' hat chab'iraj i ruq'or i QaJaaw Dios chi je' wili: Iqal je' yu' ora panookb'al reh i Samaria re' i wuquub' nimaq lemeta chi arina naa aloq'om ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata. Eh re' i ho'lajuuj nimaq lemeta chi sebada naa aloq'om ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata, inki.2Eh re' winaq intowik reh i kireey i aj Israel je' wili xuq'or reh i Eliseo:
Atoob' ta re' i QaJaaw Dios neeruqasaj chee ma' k'isa sebada pan taxaaj ma' nee tan k'ulariik je' rukab' inaq'or, inki.
Re' Eliseo je' wili i xuq'or:
Re' hat naa awilom ruuk' naq'awach i xnuq'or, xa re' la' ma' naa ta ak'uxum aweh, inki.3Eh kijib' taqe i winaq wilkeeb' panookb'al reh i tinamit tolin rax q'aah i kiij je' wilik xkiq'or chikiwach:
¿Chib'ih reet noq k'ahchi' quy-eem qakimiik ayu'?4Wila' xqachop qak'ux chi okik chupaam i tinamit nee qoh kimik ruum i ma' k'isa wi'jaleel wilik ar. Eh wixooj kahnik ayu' xanaa wo' qakimiik. Ruum aj re' i ruk'ul chi neenqachop qak'ux chi okik, taq taq i koq i wilik wii' i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria, wila' xkikuy qamahk nee qoh kahnik chi k'achalkooj, wila' ma' xkikuy qamahk nee qoh kikansaj, inki taqe.5Eh noq xokik aq'ab' xiooj wo' hoq i wilik wii' i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria. Noq xiooj k'oloq ar, re' taqe aj Siria ma' wilkeeb' ta chik chupaam i ki-itz'ihy naah paat.6Re' QaJaaw Dios xuyeew keh i aj Siria chi ib'irjik chupaam i ki-itz'ihy naah paat i choqik inki a'n i ruk'ihaal kareta i ruk'ihaal kawáyu reh q'aq'inik, eh ruk'ihaal soldado. Re' taqe i aj Siria xkikapaaj chi re' i kireey i aj Israel xkian jinaj wach kik'ux kuuk' i kireey i aj heteo i kireey i aj Egipto reh chi xi chalik chi q'aq'inik kuuk'.7Ruum i re' xkimol chi elik i aj Siria chupaam aq'ab' re' re', xkiq'eb' kahnoq i ki-itz'ihy naah paat chi korjinaq, je' wo' i kikawayu ruch'ihil i kib'uruux. Xkimol chi elik i keh reh chi xkiko'leej riij i kik'achariik.8Eh noq xi ponik i ki-ib' chi aj rax q'aah i wilik wii' i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria, xi okik i koq chupaam i jinaj keh itz'ihy naah paat xkik'ux i wi'k ha' xkireq ar. Eh xkik'am i plata, i oro itz'ihy xkireq ar. Xkik'am reje xooj kikehb'aa', eh xi sutinik wo' chik chaloq, xi okik wo' chik i koq chupaam i jinaj itz'ihy naah paat. Eh xkik'am wo' chik chu'nchel ixkireq' ar, xooj wo' chik kikeb'aa'.9Eh xkiq'or chikiwach chi je' wili:
Ma' holohik taj i k'ahchi'kooj re' i suq rib'irjiik wili ma' k'ahchi' ta qaq'orom rib'iral keh i qatinamiit, wila' koxquy-eej chi neensaq'ik mahk i neen qa'an. Taq yu'naak qaq'or cho rib'iral chupaam i rupaat i reey, inki taqe.10Eh xiooj wo' hoq xi ponik xkik'er reje kichii' chi kiq'orob'jiik taqe i aj cha'joom xkich'ob' rub'ehel je' wili xkiq'or:
Re' hoj, xoj ponik aha' kiyejaam wii' i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria, eh ma' awach ta chik jino'q i wilik ar, ma' jino'q chik i nib'irjik ruq'oral. Xa re' chik taqe i kawáyu, i b'uurux, xi kahnik chi b'ak'alkeeb', re' taqe i itz'ihy naah paat xkikanaa' chi korjinaq, inki taqe.11Eh re' taqe i aj cha'joom wilkeeb' panookb'al reh i tinamit, xkik'er reje kichii' chuq'orariik rib'iral keh i wilkeeb' chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey.12Eh re' reey xwuktik chaq'ab' je' wili xuq'or keh i kitoob'inik reh:
Re' hin naa taq nuq'orom aweh chib'ih inkaaj kianam qeh i aj Siria. Re' keh keht'al chi kuyuj qawa' qahaa' inqa'an ruum i re' xi elik reje chupaam i ki-itz'ihy naah paat xooj kikeb'aa' kiib' xama' najt taj, reh chi noq nee qoh elik reje i hoj pan tinamit nee qoh kichop chi k'achlik qawach eh neekiokik cho panqatinamiit, inki.13Eh jinaj keh intoob'inik reh i reey je' wili xuq'or reh i reey:
Neerub'an chi neenqataq'aaj ho'oob'-oq i winaq chikiij i ho'oob' chi kawayu wilkeeb' ayu' panqatinamiit reh chi nenooj kilow chib'ih i k'ahchi' keeb' i aj Siria. Wila' xi kanteesjik wo' chaloq xama' xta wo' chik neenquchej, xanaa wo' kooj rukuxiik kikansam i hoj ayu' panqatinamiit, inki.14Eh xkisik' wach i kiib' chi kawayu, i kiib' chi kareta. Re' reey je' wili i xuq'or reje keh: Hiy taq chawilow nik' wach noq wilik i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria, inki.15Re' taqe i aj taqareel xiooj wo' hoq korehtaal xi ponik chi chii' i nim ha' Jordán. Eh Noq ojik inki a'n xkilow chi jinaj b'eeh kutulkeeb' i kiso' i chib'ih keh xkiq'eb' noq xkimol chi elik. Re' taqe i raj taqareel i reey xi sutinik wo' chik chaloq xk'ulik kik'utjaaj reh i reey i xponik kilow.16Re' i tinamit xi okik chupaam i ki-itz'ihy naah paat i aj Siria chuq'uchariik i xkikanaa' kahnoq. Xooj wo' eloq wach i xuq'or chee QaJaaw: Re' i wuquub' nimaq lemeta chi arina xkiloq' wo' ruuk' i xa jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata, eh re' i ho'lajuuj i nimaq lemeta chi sebada xkiloq' wo' ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata.17Re' i kireey i aj Israel xuq'or reh i winaq intowik reh chi naa rokiik chi cha'jinik panookb'al reh i tinamit, xa re' la' xch'eyarik paam kuum i tinamit, eh ar xkimik, xk'ularik wo' hoq je' wo' rukab' i xuq'or i QaJaaw ruuk' chii' i Eliseo jalal ruq'oral noq xponik i reey ruuk'.18Eh xk'ularik wo' hoq i xuq'or i jalal ruq'oral i Dios reh i reey, re' noq xuq'or chi je' wili: Je' yu' i iqal panookb'al reh i Samaria re' wuquub' nimaq lemeta chi arina naa taq aloq'om ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata. Eh re' i ho'lajuuj nimaq lemeta chi sebada naa taq aloq'om ruuk' i jinaj chi tumiin re' ruuk' i plata, inki.19Re' noq xuq'or intowik reh i reey, chi je' wili: Nee ta ruqasaj chee ma' k'isa sebada i Dios pan taxaaj xama' nee ta wo' naq imb'aan inaq'or, inki. Eh re' Eliseo je' wili i xuq'or reh: Re' hin korik i nuq'or aweh chi naa awilom ruuk' naq'awach chi naa rub'aan i xnuq'or, xa re' la' re' hat ma' naa ta ak'uxum aweh, i nuchjik.20Re' winaq re' re' ma' xuk'ux ta wo' reh, ruum xpitz'arik paam kuum i tinamit panookb'al reh i tinamit, eh ar xkimik. Re' ixoq aj Sunem xrehchaaj wo' chik i chib'ih reh1Re' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or reh ixoq re' i xuk'achaa' wo' chik i rak'uun: Re' hat awuch'ihil taqe awach aweh neerub'an chi nee tiooj k'achareel, xa aha' pa' nawaaj, ruum re' i QaJaaw Dios xuq'or chi naa ruye'em chee wi'jaleel chinaah i qatinamiit chuwach i wuquub' haab', inki.2Eh re' ixoq xub'an wo' hoq i xq'orarik reh ruum i jalal ruq'oral i Dios xuyejaa' riib' ruch'ihil i rak'uun noq xooj pan kitinamiit i aj filisteo, ar xponik k'acharoq chuwach i wuquub' haab'.3Eh noq xik'ik i wuquub' haab' re' ixoq xsutinik wo' chik chaloq Israel. Xooj ruq'oreej i reey xponik ru pahq'aaj reh chi naa wo' chik ruye'ariik reh i rupaat ruch'ihil i rak'aal.4Re' reey k'utaaj i rub'an ruuk' i Giezi rumoso i Eliseo jalal ruq'oral i Dios. Re' reey je' wili i xuq'or reh i Giezi: Cha a'n otob'il chak'utjaaj weh chu'nchel i ma' ilooj taj xub'an i Eliseo, inki.5Re' Giezi manlik k'ahchi' ruk'utjaam reh i reey nik' wach noq xuk'achaa' wo' chik i rak'uun ixoq i Eliseo noq xponik ixoq re' re' chupahqaljiik reh i reey chi naa wo' chik ruye'ariik reh i rupaat, i rak'aal. Eh re' i Giezi je' wili xuq'or: Qajaaw reey re' ixoq wili i nuq'or aweh, re' i rak'uun ruch'ihil i xye'arik wo' chik ruk'achariik ruum i Eliseo, inki.6Eh re' reey xupahqaaj reh ixoq mi korik, re' reh xuk'utjaaj reh i reey i xuk'ul. Re' i reey je' wili i xuq'or reh jinaj intowik reh: Re' i hat naa rojiik aq'asam reh ixoq wili chu'nchel i chib'ih reh rukanaam kahnoq. Naa wo' aq'asam reh i tz'aaq' i wach i rutik xelik chuwach i wuq'uub' haab' noq ma' xwihik ta ayu', inki. Re' i Hazael xokik chi reey ar Siria7Eh chi riij i re', re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xooj pan tinamit Damasco, eh yowaab' i Ben-adad kireey i aj Siria. Eh xkiq'or reh i kireey chi re' i Eliseo wilik ar Damasco.8Re' reey je' wili i xuq'or reh i Hazael: Re' hat naa awojiik ruuk' i jalal ruq'oral i Dios, neenak'am reje jino'q rukooch, neenaq'or reh chi nee rupahqaaj reh i Dios mi konee kink'achjik ruuk' i nuyab'ilaal, inki.9Eh re' i Hazael xuk'am reje i kooch re' ruuk' i q'e' holohaq kielik ar Damasco, ka'winaq chi cameyo xi ihqanik reje reh xooj wo' ruuk' i Eliseo. Eh noq xponik ruuk' xupab'aa' riib' chuwach je' wili i xuq'or reh:
Re' Ben-adad awak'uun noq wilik i kireey i aj Siria xirutaq'aaj cha wuuk' reh chi neenaq'or weh mi konaa ruk'aachjiik ruuk' i yab'ilaal wilik wii', inki.10Re' i Eliseo jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
Chaq'or reh chi naa ruk'aachjiik ruuk' i ruyab'ilaal, xa re' la' xuk'uhtaaj chik weh i QaJaaw Dios, chi xanaa wo' rukimiik, inki.11Eh re' i Eliseo kow xrilow panaq'wach i Hazael, najt xub'an reh chi je' re', re' Hazael ma' suq ta xub'an reh, eh re' Eliseo xokik chi oq'ik.12Re' Hazael xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq oq'ik i na a'n jaaw? inki.
Re' i Eliseo je' wili i xuq'or:
Ruum re' hin weht'al chik i ti' k'axik naa a'nam keh i wuch aj Israel. Re' hat naa ak'atam i kipaat inkiko'leej wii' kiib', eh naa akansam taqe kik'ijolaq, ruuk' i q'aslaj ch'ihch', naa aq'ojom taqe wataq ab'aj kiha'lak'uun. Eh naa aset'em i kipaam taqe i yowaab' ixoq, inki.13Re' i Hazael je' wili i xuq'or: ¿Chib'ih reet noq neenub'an i je' re'?
Re' hin ma' xta wajaawriik xa je' nukab' jino'q i tz'i', inki.
Re' Eliseo je' wili i xuq'or:
Re' i QaJaaw Dios xuk'uhtaaj weh chi re' hat naa awokiik chi kireey i aj Siria, inki.14Eh re' i Hazael xukanaa' kahnoq i Eliseo xooj wo' chik ruuk' i Ben-adad i ru reey. Eh xpahqaljik reh chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i xuq'or aweh i Eliseo chi riij i nuyab'ilaal? i nuchjik.
Re' Hazael je' wili i xuq'or:
Re' Eliseo xuq'or weh chi naa ak'aachjiik ruuk' ayab'ilaal, inki.15Eh chi junwaar chik re' Hazael xuk'am chaloq jinaj i piim laj itz'ihy xumuhaa' panha', eh xub'ur i wach i ru reey korehtaal xjihq'ik, eh xkimik. Eh re' chik i Hazael xokik chi reyil chi jilow. Re' kireey i aj Judá (2 Cron 21.1-20)16Eh hoob'-oq chik haab' rokiik chi reyil i Joram ar Israel re' i rak'uun i Acab, noq xokik chi reyil Judá i Joram rak'uun i Josafat.17Re' Joram kab'laj ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh waxiqiib' haab' xwihik chi reyil Jerusaleem.18Re' Joram xub'an i yiib' wach na'ojb'al, je' rukab' i xkian taqe i xi wihik chi reyil Israel. Eh xub'an kaxáro ruuk' i rixq'uun i Acab, xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios.19Eh re' QaJaaw Dios xama' xusach ta wo' kiwach i riih rumaam Judá, ruum xuketelaaj wach i David i raj kamanoom. Ruum ruq'orom chi jinaj keh i riih rumaam naa rukahniik chi saqum chi juneliik.20Eh noq xwihik chi reyil i Joram Judá. Re' taqe i aj Edom xkitoq'aa' peleto kuuk' i aj Judá. Eh xkesaj kiib' chi ri'sil i rajaawriik xkipab'aa' kireey pankeh.21Re' i reey Joram xooj Zair, ruch'ihil chu'nchel i rukareta. Eh xi wuktik reje chaq'ab' xooj naq kian reh i aj Edom re' i xsutinik riij i tinamit. Xa re' la' chupaam aq'ab' re' re' i Joram ruch'ihil i kib'esanik reh i rukareta xkimol chi elik. Re' taqe i ru soldado xooj kikeb'aa' kiib' chupaam i ki-itz'ihy naah paat.22Je' re' noq re' taqe i aj Edom xkesaj kiib' chi ri'sil i kajaawriik i aj Judá, xa chupaam wo' q'iij re' re' xub'an i peleto i tinamit Libna, xresaj riib' chi ri'sil i rajaawriik i Judá.23Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Joram tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtaliil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.24Eh re' reey Joram xkimik reje ar xkimuq'aa' i muhqinaq wii' taqe i rumaam rati't chupaam i rutinamiit i reey David. Eh re' chik i Ocozías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow.25Eh noq kab'laj chik haab' rokiik chi reyil Israel i Joram rak'uun i Acab, re' i Ocozías rak'uun i Joram xokik chi reyil Judá. Re' noq xokik chi reyil Judá i Ocazías (2 Cron 22.1-6)26Re' Ocazías kiib' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh xakiib' wo' haab' xwihik chi kireey i aj Judá ar Jerusaleem. Re' i rutuut Atalía i rub'ihnaal riih rumaam Omri, xwihik chi kireey i aj Israel.27Re' Ocozías xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios. Je' rukab' i xkian i riih rumaam i Acab, ruum re' i reey Joram rujii' wo' hoq i Acab.28Re' Ocozías i kireey i aj Judá, ruch'ihil i Joram rak'uun i Acab kireey i aj Israel xiooj chi q'aq'inik Ramot wilik ar Galaad ruuk' i Hazael i kireey i aj Siria. Xa re' la' re' taqe i aj Siria xkiq'oj i Joram.29Re' Joram xsutinik reje Jezreel reh chi xooj riq'omaaj aha' wilik ixq'ojarik kuum i aj Siria noq xponik chi q'aq'inik Ramot ruuk' i Hazael kireey i aj Siria. Ruum chi ti' wilik i Joram re' i Ocozías xooj rilow ar Jezreel. Re' Jehú xpa'ab'jik chi kireey i aj Israel1Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xuyuq'eej jinaj i k'ijool re' ruuk' taqe i jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or reh: Chayejaa' awiib' reh chi nee tiooj Ramot wilik ar Galaad, neenak'am reje i jinaj lemeta chi aseite wili.2Eh noq nee ti ponik ar neenasik' i Jehú rak'uun i Josafat riih i Nimsi, nee ti okik i koq wilik wii'. Neenawesaj cho chi kixilak i ruch'ihil neenak'am reje pan tokoom paat.3Eh neenachop chaloq i jinaj lemeta chi aseite neenajalk'iij wach naah je' wili i neenaq'or reh: Je' wili i xuq'or i QaJaaw Dios chi naa kaat nupab'aam chi kireey i aj Israel, tiko'q reh. Eh neenateh i puerta nee ti elik cho chi jumehq'iil ma' nee ta nacham chaa wiib', inki.4Re' k'ijool i jalal ruq'oral i Dios xooj wo' hoq Ramot wilik ar Galaad.5Eh noq xponik chupaam i tinamit re' re', xponik taqe rureq i kajaaw i soldado chi kimolom kiib', je' wili i xuq'or keh:
Jaaw kinakuy taq jinaj inwaaj nuq'oreem taq chaxilak, inki.
Re' Jehú je' wili xuq'or: ¿Awach qeh i hoj inawaaj aq'oreem? inki.
Re' i hat kajaaw i soldado tiwaaj kaat nuq'oreem inki i k'ijool.6Eh re' Jehú xooj chupaam jinaj i tokoom paat. Eh re' i k'ijool jalal ruq'oral i Dios xujalk'iij aseite wach naah i Jehú je' wili xuq'or reh:
Re' QaJaaw Dios inqanimaj i hoj, hoj aj Israel xuq'or weh chi naa kaat nupab'aam chi kireey i nutinamiit Israel.7Eh xuq'or chi hat naa asachwiik kiwach taqe i riih rumaam i Acab re' i wilik chi taaq'anik cha naah. Re' hat naa aq'ajwiik wach reh i Jezabel i kikanteesjiik ijalal nuq'oral ruch'ihil chu'nchel i numoso xutaq'aaj kikantesjiik.8Re' hin naa nusacham kiwach i rak'uun rixq'uun i Acab. Naa rukuxiik nusacham kiwach i winaq wilkeeb' Israel, ma' jino'q chik i naa nukanaam chi k'achalkeeb'.9Re' hin naa nusacham kiwach i rak'uun rixq'uun i Acab, je' rukab' noq nusach wach i rak'uun rixq'uun i Jeroboam rak'uun i Nabat. Eh je' wo' rukab' noq nusach kiwach i rak'uun rixq'uun i Baasa rak'uun i Ahías.10Eh noq naa rukimiik ixoq Jezabel ma' awach ta naa rumuq'aniik reh, re' taqe tz'i' naa kik'uxwiik reh chupaam i ye'aab' Jezreel, inki Dios, inki.
Eh chi riij i re', re' i k'ijool jalal ruq'oral i Dios xuteh chee puerta xooj chi jumehq'iil.11Eh noq xooj wo' chik k'oloq i Jehu kuuk' i ruch'ihil, xkipahqaaj reh chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i k'ahchi' ruk'ulariik? ¿Chib'ih iraaj awuuk' i je' ahqaal re' re'? inki taqe.
Re' Jehú je' wili i xuq'or: Re' taq i hat aweht'al taq wach i winaq re' re', eh aweht'al taq nik' wach inq'orik, inki.12Re' taqe ruch'ihil i Jehú je' wili xkiq'or reh: Maa chuk i q'orik chak'utjaaj qeh chu'nchel, inki taqe.
Re' Jehú je' wili xuq'or keh:
Re' i k'ijool re' re' je' wili xuq'or weh: Re' QaJaaw Dios xuq'or weh chi yu'naak naa kaat nupab'aam chi kireey i aj Israel, inki weh.13Re' taqe ruch'ihil i Jehú chi jumehq'iil xkichop chee i ruka'taah i kiso' xkihe' wach ixkaleria tz'aq reh chi xpahik chinaah i Jehú. Eh xkixulej reje paam i kituun, kow xkik'er reje kichii' chuq'orariik chi je' wili: Yu'naak re' chik i Jehú i qareey, inki taqe. Re' i Jehú xukansaj i Joram kireey i aj Israel14Re' i Jehú rak'uun i Josafat riih i Nimsi je' wili noq xuyejaa' wach rukanteesjiik i reey Joram. Re' noq re' Joram ruch'ihil taqe ponoq i ru soldado chi q'aq'inik ruuk' Hazael kireey i aj Siria, chi ko'ljiik rij irutinamiit Israel chupaam i tinamit Ramot wili ar Galaad.15Re' i Joram xooj pan tinamit Jezreel chi riq'oomjiik ixq'ojarik reje reh kuum i aj Siria noq xub'an i q'aq'inik. Eh re' Jehú je' wili i xuq'or keh i ru soldado: Wila' korik chi naawaaj chi re' hin nee kinkahnik taq chi aareey, ma' awach ta taq aweh i nelik reje pan tinamit ayu' Ramot, reh chi ma' awach ta jino'q neenooj q'oroq rib'iral ar Jezreel, inki.16Eh re' i Jehú jumehq'iil xjohtik reje chi riij i rukawayu xooj pan tinamit Jezreel, ar yoklik pan yokaab' i reey Joram ruum i ruti'kiil. Eh re' i Ocozías i kireey i aj Judá wilik wo' ponoq chi rula'jiik i Joram.17Eh re' winaq i wilik chinaah najt naah paat incha'jinik i tinamit xrilow reje kiwach i ru soldado i Jehú chi k'ulik inki a'n iloq, je' wili xuq'or reh i reey Joram:
Re' hin k'ahchi' wilom chi xik'uloq taqe i soldado, inki.
Re' i Joram je' wili i xuq'or:
Chataq'aaj reje jino'q ilil reh chi riij i kawáyu neerupahq'aaj keh, mi suq kiil k'uxliis inkik'am chaloq, inki.18Re' i aj taqareel xooj wo' rilow chi riij i kawáyu je' wili xuq'or keh:
Re' reey xutaq'aaj cho rupahqaljiik ¿Mi rusuqkiil k'uxliis taq i nak'am chaloq? inki.
Re' Jehú je' wili i xuq'or:
¿Chib'ih inawaaj ree hat mi suq kiil k'uxliis inqak'am chaloq kim chi wiij? inki reh.
Eh re' incha'jinik reh i tinamit je' wili i xuq'or reh i Joram:
Re' winaq i xnutaq'aaj reje, ma' xsutinik ta chik chaloq, inki.19Chi riij i re' jinaj wo' chik i xutaq'aaj reje rij kawáyu chi rilariik, noq xponik kuuk' je' wili i xuq'or keh:
Re' reey Joram xutaq'aaj cho rupahqaljiik ¿Mi suq kiil k'uxliis taq i nak'am chaloq? inki.
Eh re' i Jehú je' wili i xuq'or:
¿Chib'ih inawaaj reh i hat mi suq kiil k'uxliis inqak'am chaloq? Kim chi wiij, inki reh.20Re' incha'jinik reh i tinamit je' wili i ruq'or reh i Joram:
Re' i winaq xnutaq'aaj ruka'peech, ma' xk'ulik ta wo' chik iloq. Re' imb'esanik cho reh i kareta re' ta b'ila' i Jehú re' riih i Nimsi ruum kow chalik i rub'an, ruum xa re' wo' reh kow imb'esanik, inki.21Re' i Joram i kireey i aj Israel je' wili xuq'or: Chayejaa' taq weh i nukareeta, inki.
Eh xkiyejaa' wo' reh i rukareta xooj reje chupaam, re' i Ocazías kireey i aj Judá xooj wo' reje i reh parukareta.
Eh noq xkik'ul i Jehú xiqajik pan kikareta chi kiju'junaal, ar xkik'ul i Jehú chupaam i ruye'aab' i Nabot aj Jezreel.22Eh noq re' i reey Joram xrilow wach i Jehú xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Mi suq kiil k'uxliis i nak'am chaloq? inki.
Re' i Jehú je' wili xuq'or:
¿Nik' wach noq inawaaj chi nee qoh wihik pansuqkiil k'uxliis ruum noq re' i Jezabel atuut k'ahchi' chulooq'jiik taqe i tiyoox re' i k'oyomal, eh kok'ahchi' chi warinik? inki.23Xrib'iraj chi je' re' i reey Joram xusutej reje i rukareta xumol naq chi elik, xuk'er reje chii' chuq'orariik reh i Ocazías chi je' wili:
Qajot'ariik iraaj, inki.24Xa re' la' re' Jehú xutz'ehtaaj reje i Joram ruuk' i ru flecha. Eh noq xuk'ut chi kow manlik xokik chi jurub' i Joram xik'ik rureq i ránima, eh xq'ehb'ik chupaam i rukareta chi kamnaq chik.25Eh re' i Jehú je' wili i xuq'or reh i Bidkar i kajaaw i ru soldado: Chawesaj reje ayu' i kamnaq ar hiy chakut chupaam i ruye'aab' i Nabot aj Jezreel. K'oloq panak'ux noq re' hat re' hin k'ahchi' naq qab'esam i rukareta i Acab re' i rajaaw i Joram. Xuq'or i QaJaaw Dios chi naa ruye'em i ti' k'axik wili chinaah i Acab.26Eh je' wili xuq'or: Re' hin xwilow chi xkikansaj i Nabot, ruch'ihil taqe i rak'uun. Eh re' hin naa kaat nuye'em chutojariik amahk chupaam i ye'aab' wili, re' wili korik ruum re' hin i Dios kinq'orik reh, inki. Eh chak'am reje i ruti'jolal i Joram ar chayeew chupaam i ruye'aab' i Nabot je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios, inki. Re' Jehú xukansaj i Ocazías kireey i aj Judá (2 Cron 22.7-9)27Eh noq xrilow chi je' re' i Ocozías kireey i aj Judá xyo'jik xumol chi elik, xooj ar Bet-hagan. Re' i Jehú xtohq'ik rusik'im, je' wili i xuq'or keh i ru soldado: I ruk'ul wo' chi naa taq akansam i Ocozías reh, inki.
Eh xkikut wo' chi flecha wach yuuq' Gur wilik chucheel Ibleam, xa re' la' re' i Ocozías kox b'ehik reje ko ar xponik kimoq Meguido.28Chi riij i re', re' taqe i kikamanik ruuk' i Ocozías xi k'amwik reje reh i ruti'jolal pan kareta ar Jerusaleem, ar xkimuq'aa' parutinamiit i David re' i muhqinaq naq wii' i rumaam rati't.29Noq junlaj haab' chik rokiik chi reyil Israel i Joram, rak'uun i Acab xokik chi reyil Judá i Ocozías. Re' rukimiik ixoq Jezabel30Re' Jehú xooj Jezreel. Eh noq xrib'iraj chi je' re' i Jezabel xriq'omaaj riij inaq'wach xukoj xoyb'al wach naah, eh xuk'uhtaaj cho riib' pan ventana.31Noq xokik i koq pan tinamit i Jehú je' wili i xq'orarik reh ruum i Jezabel.
¿Chib'ih i na a'n i hat Zimri kansan reh i ehchan aweh? inki.32Re' Jehú xtz'ehtanik johtoq pan ventana je' wili xuq'or:
¿Jarub' taqe wilkeeb' chi wiij?
Xakiib' ixib' taqe i winaq xab'anooj keh chi kapuun taqe xsahchik kik'ux chi rilariik.33Re' Jehú je' wili xuq'or keh:
Chakut taq cho wach ak'al i Jezabel re' re', inki.
Eh xkikut chaloq ixoq, xkihranik i rukik'eel wach tz'aq, je' wo' chikiij taqe i kawáyu, eh xkiyeq'eb'eej paam ixoq re' re'.34Re' Jehú xokik i koq chub'anariik ruwa' ruhaa'.
Eh koq'uun chik je' wili i xuq'or:
Yu'naak hiy taq chamuq'aa' i yiib' wach ixoq re' re'. Neerub'an chi nee taq i namuq'aa' xa ruum chi rixq'uun jinaj i reey, inki.35Eh noq xiooj k'oloq chi rumuq'ub'jiik ma' manlik ta chik wach noq xponik kireq ach wo' re' i rub'aqil i naah, i rooq, i q'ab', xponik kireq.36Eh noq xi sutinik reje i winaq xponik kiq'or reh i Jehú. Re' Jehún je' wili i xuq'or:
Re' xk'ularik wili re' wo' ruq'orom chee QaJaaw Dios ruuk' chii' i jalal ruq'oral Elías rub'ihnaal aj ar Tisbe, noq xuq'or chi je' wili: Re' i Jezabel re' taqe i tz'i' naa ruk'uxwiik reh i ruti'jolal chupaam i ye'aab' Jezreel.37Re' i ruti'jolal i Jezabel naa rukahniik chi xa je' chik rusaa' chikop chinaah i wach ak'al chupaam i ye'aab' Jezreel. Korehtaal ma' naa ta chik runaab'jiik wach reh chi ma' awach ta neenq'orik reh chi je' wili: Re' wili i ruti'jolal Jezabel, ma' ko'q taj, inki. Re' Jehú xkuxik rukansam i rak'uun i Acab1Re' Acab lajeeb' ru kajwinaq i rak'uun xwihik Samaria. Re' Jehú xutz'ihb'aaj reje kihuuj taqe i aj taaq'oom chupaam i tinamit, je' wo' taqe i k'amal b'eeh, je' wo' taqe i q'atal q'orik, wilkeeb' ar, re' taqe i rak'uun i Acab, je' wili xuq'or reje keh:2Re' taq i hat titaaq'anik chikinaah taqe i rak'uun i Acab, je' wo' chikinaah taqe rukawayu, je' wo' chikinaah taqe i rukareta i rutz'a'amb'aal reh q'aq'inik, je' wo' chikinaah i paat i ruko'leej wii' riib'. Eh noq nee imponik taq panaq'ab' huuj wili.3Chasik' taq chaxilak i korik wach ruk'ux, holohik runa'ojb'al, reh chi nee inakoj taq chi jilow i aawajaaw, reh chi nee rub'an i q'aq'inik taq chako'ljiik, inki.4Eh re' keh ma' k'isiin ta xiyo'jik, je' wili xkiq'or chikiwach: ¿Nik' wach noq neenqakuy i q'aq'inik ruuk' i Jehú? ni xata re' reey Joram, ni xata re' i reey Ocozías xkikuy i q'aq'inik ruuk', inki taqe.5Re' inilwik reh i paat imb'aan wii' taaq'anik, re' inilwik reh i tinamit, re' taqe i k'amal b'eeh re' taqe i ki ilwik reh taqe i rak'uun i Acab, je' wili i xkitaq'aaj ruq'orariik reh i Jehú: Re' hoj, hoj awaj kamanoom ma' nee ta nqapab'aa' jino'q chi qareey, eh xa nee wo' inqa an i neenaq'or qeh. Eh cha a'n quuk' i ruk'ul cha weh, inki taqe.6Re' i Jehú xutz'ihb'aaj wo' chik reje kihuuj, je' wili i xuq'or reje keh: Wila' korik chi, chi wiij taq wilkaat, eh i kinawaaj taq kiin animam, chayok' taq i kalaq taqe i rak'uun taq aareey Acab, eh je' yu' i iqal nee taq i nak'am cho weh i kinaah ayu' Jezreel, inki.
Eh re' taqe i lajeeb' ru kajwinaq chi rak'uun i Acab ar naq wilkeeb' Samaria kuuk' i nimaq wach kikamaj xk'isanik keh.7Eh noq xkik'ul i huuj re' re' taqe i k'amal b'eeh ar Samaria xkichop taqe i lajeeb' ru kajwinaq chi rak'uun i Acab xkuxik kiyok'om i ralaq. Eh xkiham pantaq chakach i kinaah, xkitaq'aaj reje reh i Jehú ar Jezreel.8Eh jinaj i aj taqareel xooj k'oloq ruuk' i Jehú je' wili xuq'or reh:
Xik'uloq i xi k'amwik cho reh i kinaah taqe i rak'uun i reey Acab, inki.
Re' Jehú je' wili xuq'or:
Ka'tuhb' taq chawesaj nee taq i nayeew panookb'al reh i tinamit, ar taq nee nakanaa' reh iqal, inki.9Eh chi junwaar xooj i Jehú panookb'al, je' wili i xuq'or keh i tinamit: Re' taqe wili xikimik, xa re' la' ma' re' ta taq amahk i hat. Re' la' hin xinyej-anik wach rukanteesjiik i nureey Joram. ¿Awach xkansanik keh taqe i wili noq inaq'or taq i hat?10Chanab'eej taq chi korik chi chu'nchel i xuq'or i QaJaaw Dios chi naakik'ulum taqe i awach reh i reey Acab xk'ularik chik, ma' xik'ik ta wach ruum re' i QaJaaw Dios xq'orik chaloq ruuk' chii' i jalal ruq'oral Elías rub'ihnaal, inki.11Eh re' Jehú xutaq'aaj rukanteesjiik taqe i awach reh i Acab wilkeeb' Jezreel. Xutaq'aaj wo' kikanteesjiik chu'nchel i kitaaq'anik ruuk' je' wo' taqe i naah ramigo i Acab, je' wo' taqe i wilkeeb' chi k'amal b'eeh aj tiij, ma' jino'q chik keh i re' xukanaa'.12Re' Jehú xelik reje Jezreel xooj Samaria. Eh xponik Bet-equed re' wilkeeb' wii' cha'jen chikop.13Ar xureq taqe i ras ruchaaq' i Ocozías i xwihik cho chi kireey i aj Judá, re' Jehú xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Awach taq i hat? inki.
Re' keh je' wili i xkiq'or:
Hoj ras ruchaaq' i Ocozías, ojik inqa'an chi ruye'ariik rusuqkiil kik'ux i rak'uun rixq'uun i reey, je' wo' hoq i rak'uun rixq'uun ixoq reey Jezabel, inki taqe.14Re' Jehú je' wili i xuq'or:
Chachop taqe chi k'achlik kiwach, inki.
Eh xkichop wo' chi k'achlik kiwach, ar xkikansaj taqe chi q'aslaj ch'ihch' chucheel i chaam laj jul wilik inset'arik wii' i rismaal kiij i tentzun. Kiib' roxk'ahl chi winaq i xkikansaj ar, ma' jino'q chik keh i xkikanaa'.15Eh re' Jehú noq xelik reje ar xuk'ul pamb'eeh i Jonadab rak'uun i Recab. Xuyeew rusuqkiil ruk'ux, je' wili i xuq'or reh:
¿Mi korik wach ak'ux i hat wuuk' i hin, je' rukab' rukorkiil wach i nuk'ux i hin awuuk' i hat? inki.
Re' hin korik wach nuk'ux awuuk', inki i Jonadab.
Wila' je' re' chayeew weh aq'ab' inki i Jehú.
Eh xuyeew wo' hoq i q'ab', eh re' Jehú xuchop chi q'ab' xujosaj parukareta.16Eh je' wili xuq'or reh:
Taq chi wiij neenawilow noq q'e' ti' inwik'raaj chi ma' nimjik ta chi korik i QaJaaw Dios.
Je' aj re' noq xuk'am reje parukareta ar Samaria.17Eh noq xi ponik Samaria re' Jehú xukansaj taqe chu'nchel i riih rumaam i Acab, re' taqe i koxikahnik naq chi k'achalkeeb'. Xkuxik taqe rukansam chu'nchel, je' wo' rukab' i ruq'orom chee QaJaaw Dios ruuk' chii' i Elías. Re' Jehú xusach wach i rulooq'jiik i tiyoox Baal18Re' Jehú xutaq'aaj rumolariik kiwach chu'nchel i tinamit je' wili xuq'or keh: Re' reey Acab xa kisiin xuloq'ej i tiyoox Baal. Eh re' hin naa nuye'em ruloq'il chi korik, inki.19Eh cha taq'aaj taq rumolariik kiwach i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij chuwach i Baal. Ma' jino'q nee rukanaa' cho riib' ruum awach i neenkahnik chaloq neenkanteesjik. Re' hin jinaj i nimlaj mayiij naa nuye'em chuwach i Baal, inki.
Xanaah re' Jehú xa b'amb'al i rub'an keh, xa re' xraaj chi xukansaj taqe chu'nchel i kiloq'inik reh i Baal.20Ruum i re' xuq'or chi naa rub'aan jinaj i nimlaj ninq'iij ye'b'al ruloq'il i Baal, eh xb'aan wo' hoq.21Re' Jehú xutaq'aaj i rutaq'areel chupaam i ye'aab' Israel reh i rumolariik kiwach. Eh chu'nchel i kiloq'inik reh i Baal xiooj wo' k'oloq chupaam i rupaat i kitiyoox. Ma' jino'q chik i ma' xooj taj, je' re' noq re' i paat inkiloq'ej wii' i Baal xnujik chi korik xama' aha' ta chik kiokik.22Re' Jehú je' wili i xuq'or reh i molwik reh i kiso': Chawesaj chee kiso' reh chi neenkikoj noq inki a'n kamanik chuwach i Baal, inki.
Re' i molwik reh itz'ihy, xresaj wo' chaloq.23Eh xokik i koq i Jehú parupaat i tiyoox Baal i ruch'ihil i Nadab. Re' Jahú je' wili i xuq'or keh i kiloq'inik reh i Baal: Re' taq i hat chawik'raaj taq awiib' mo'-oq awach taq chaxilak ayu' inloq'inik reh i k'achlik Dios, xa re' wo' taq i hat i tiloq'inik reh i Baal naa taq awihiik ayu', inki.24Eh re' taqe i kiloq'inik reh i Baal xi okik i koq parupaat i kitiyoox chi ruq'ahteesjiik i kik'atoj mayiij, re' Jehú xupab'aa' taqe i kajwinaq chi winaq rij paat i koq je' wili i xuq'or keh: Wila' awach jino'q taq aweh i hat nee rukanaa' chi k'achlik jino'q keh i winaq re' re', re' taqe i xnuyeew taq panaq'ab' re' reh naa rukanteesjiik chi jilow, inki.25Eh noq xkikohlaaj ruq'ahteesjiik i kimayiij re' Jehú je' wili i xuq'or keh i kajwinaq chi kajaaw soldado: Okeen taq i koq kuxoq taq akansam taqe i winaq re' re' ma' jino'q taq chik nee nakanaa' chi k'achlik, inki.
Re' taqe winaq re' re' xkian wo' hoq i xuq'or i Jehú, xi okik i koq parupaat i tiyoox Baal xkuxik kikansam ruuk' i q'aslaj ch'ihch' korehtaal xi ponik chi kansanik chupaam i ye'aab' q'e' looq' chi keh.26Eh xkesaj chaloq taqe i tz'aqoj tiyoox, eh xkik'at.27Xkiyojib'eej i artaal xkiyojib'eej i rupaat i tiyoox Baal, re' ye'aab' re' re' xkikanaa' chi ye'aab' sa'rb'al je' re' xkahnik chi jumpech.28Re' Jehú je' wili noq xusach wach i tz'aqoj tiyoox Baal ar Israel.29Atoob' ta je' re' i xub'an i Jehú re' reh xama' xukanaa' ta wo' rub'aan taqe i mahk xub'an i reey Jeroboam rak'uun i Nabat. Re' i xk'amwik kib'eeh i aj Israel chub'anariik i mahk. Re' Jehú xama' xresaj ta wo' hoq i k'isa wakax tiyoox oro inkiloq'ej ar Bet-el, ar Dan.30Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or cho reh i Jehú: Re' hat xa a'n i holohik chi nuwach xasach kiwach i rak'uun i riih rumaam i Acab, je' rukab' inwaaj i hin. Ruum chi je' re' xa a'n re' hin i nuq'or aweh chi re' ju'jun keh awak'uun ju'jun keh awiih i xikin awiih naa kokiik chi reyil Israel korehtaal kiponik parukaaj ch'iht taqe awiih aamaam.31Xa re' la' re' Jehú xama' xub'an ta wo' chi korik i ruq'or i ruk'uhb'aal i Dios re' i qaDios i hoj, hoj aj Israel, xama' xukanaa' ta wo' rub'aan i mahk xub'an i Joram re' i xk'amwik keh pamahk i aj Israel.32Eh chupaam taqe i q'iij re' re', re' i QaJaaw Dios xtohq'ik ruch'aqam wach i kiye'aab' i aj Israel. Re' i Hazael xtohq'ik cho rub'anam keh i aj Israel pantaq k'ula't cho reh i ruyuq'ul i kitinamiit.33Ar xtohq'ik pareelb'aal q'iij reh i nim haa' Jordán, je' wo' i kiye'aab' i riih rumaam Galaad, je' wo' kiye'aab' i riih rumaam Gad, je' wo' kiye'aab' i riih rumaam Rubén, je' wo' kiye'aab' i riih rumaam Manasés. Ar xtohq'ik cho chupaam i tinamit Aroer, i wilik wii' i nim ha' Arnón xponik Galaad, ko ar Basán.34Eh re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Jehú ruuk' i rukowiil ruk'ux tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel.35Eh noq xkimik i Jehú ar xkimuq'aa' Samaria. Eh re' chik i Joacaz i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow.36Re' Jehú waxiqiib' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar pan tinamit Samaria. Re' Atalía xuq'uch i reyil (2 Cron 22.10—23.21)1Noq re' i Atalía i rutuut i reey Ocazías xrib'iraj rib'iral chi xkimik i Ocozías xutaq'aaj rukanteesjiik chu'nchel i rak'uun i reey Ocozías.2Re' i Josaba rixq'uun i reey Joram ranaab' i Ocozías xresaj i Joás re' chaq'b'ees rak'uun i Ocazías chi kixilak i rak'uun i Ocazías i k'ahchi' kikanteesjiik, xukeb'aa' chuwach i Atalía pan warb'al ruch'ihil inq'uninik reh, xa je' chik re' noq ma' xkanteesjik taj i Joás ruum i Atalía.3Re' i Josaba xukeb'aa' i Joás chupaam i rupaat i Dios chuwach i waqiib' haab' nik' najtiil xwihik chi reyil i Atalía chinaah i tinamit.4Eh paruwuuq haab' chik, re' i Joiada i k'amal kib'eeh aj tiij xutaq'aaj kik'amariik i kajaaw soldado, taqe i soldado, i aj cha'joom. Eh noq xi ponik xukoj taqe i koq chupaam i rupaat i Dios. Eh ar xkiyejaa' wach chib'ih i naa kianam, eh xkiq'or i xti korik parub'ihnaal i QaJaaw Dios. Chi riij i re', re' i Joiada xuk'uhtaaj keh i Joás rak'uun i Ocazías.5Eh je' wili i xuq'or keh: Re' taq i hat oxch'uq taq naa awesam i soldado re' kib'anik i cha'jinik pan hi'limb'al q'iij, junch'uq taq i naa akojom chi cha'jinik chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey.6Eh junch'uq taq i nee nakoj chi cha'jinik panookb'al reh Shur. Eh re' i junch'uq chik nee taq inakoj chi cha'jinik chi junsuut i kiye'aab' i soldado, chi je' re' nee taq i naa a'n rucha'jaljiik i paat imb'aan wii' i taaq'anik.7Eh re' taqe i ka'ch'uq chi soldado ma' naa ta kianam i cha'jinik pan hi'limb'al q'iij naa taq akojom chi cha'jinik reh i rupaat i Dios chucheel i reey Joás.8Eh naa taq akojom chi cha'jinik chi junsuut i reey. Eh kichopom kiq'aslaj ch'ihch' chi kiju'junaal. Eh xa awach pa' i naa ruminim i koq riib' chi kixilak naa kikansam. Re' taqe soldado re' re' xa aha' pa' naa rojiik i reey Joás naa kojiik chi riij, inki.9Re' taqe kajaaw soldado xkian wo' hoq i xq'orarik keh ruum i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij. Chi kiju'junaal xkichop i kitaaq'anik chinaah taqe i ki soldado. Chi je' taqe kiokik chi cha'jinik chupaam i hi'limb'al q'iij chi je' taqe i kielik chi cha'jinik chupaam i q'iij re' re' xiooj ruuk' i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij.10Eh re' i k'amal kib'eeh aj tiij xuq'asaj keh i kajaaw soldado taqe q'aslaj ch'ihch' nimaq pulato ch'ihch' ko'lb'al iib' re' taqe i molooj parupaat i Dios, re' taqe i xkamanik cho reh i reey David.11Re' taqe i soldado xi kojarik chi cha'jinik parumuuj reje reh i rusak'aaj i rupaat i Dios, eh parumuuj reje reh i rutz'eet i rupaat i Dios. Xikojarik wo' chi cha'jinik chi junsuut i artaal parupaat i Dios. Eh kichopom kiq'aslaj ch'ihch' chi kiju'junaal chi rucha'jaljiik i reey Joás.12Eh re' i Joiada xresaj chee Joás rak'uun i reey Ocazías, xukoj i corona wach naah, xkijalk'iij i aseite wach naah xkipab'aa' chi reey xkiyeew pan q'ab' i huuj reh i k'uhb'aal. Eh xkipoq'poteej paam i kiq'ab' xkik'er kichii' chi q'orariik chi je' wili: Najt ta naq neenk'acharik i qareey, inki taqe.13Eh re' i Atalía noq xrib'iraj chi k'erik kichii' i soldado ruch'ihil i tinamit xooj parupaat i Dios i wilkeeb' wii' chu'nchel i re'.14Re' i Atalía xrilow chi pa'lik i reey wach rooq i paat, je' rukab' i okrinaq taqe wii' i kiokik chi reyil. Eh re' reey Joás wilkeeb' i koq chi junsuut i kajaaw i soldado, je' wo' taqe i kixulinik reh i tuun. K'ahchi' kixulem i kituun, chu'nchel i tinamit xasuq chik kik'ux. Noq xrilow chi je' re' i Atalía xuxih i ruso' xuk'er chii' chuq'orariik chi je' wili: Xinajot' taq, xinajot' taq, inki.15Eh re' Joiada k'amal kib'eeh i aj tiij je' wili i xuq'or keh i kajaaw i soldado: Chawesaj taq reje i Atalía chi muuj i rupaat i Dios, eh awach neentahqinik reje reh nee taq inakansaj, inki.
Je' re' xuq'or i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij ruum ma' xraaj taj chi xkikansaj i Atalía chupaam i rupaat i Dios.16Re' taqe i soldado xkichop i Atalía ixoq reey xkiteh reje rub'eeh i ki-ik'ik wii' taqe i wilkeeb' chi riij i kawáyu noq kiokik chupaam i paat imb'aan wii' taaq'anik, eh ar xkikansaj.17Eh re' i Joiada wilik i xuyejaa' wach ruuk' i Dios, eh je' wo' ruuk' i reey Joás, je' wo' kuuk' i tinamit. Eh je' wo' hoq i reey wilik wo' xuyejaa' wach kuuk' i tinamit, xuq'or keh chi naa kikahniik chi rutinamiit i Dios.18Eh chu'nchel i tinamit xi okik i koq chupaam i rupaat i tiyoox Baal xkikut wach ak'al. Eh xkixereb'eej wo' chu'nchel i artaal, xkixereb'eej wo' wach ak'al i chu'nchel i xatz'aqoj tiyoox. Eh xkikansaj chuwach i artaal i Matán re' k'amal b'eeh aj tiij chuwach i Baal. Re' i Joiada i k'amal kib'eeh aj tiij xukoj taqe i soldado chi cha'jaljiik i rupaat i Dios.19Eh re' i Joiada ruch'ihil taqe i k'amal b'eeh ruch'ihil taqe i kajaaw i soldado ruch'ihil chu'nchel i tinamit xkesaj reje reey Joás parupaat i Dios ar ki-ik'ik reje i kiokik wii' i soldado noq xkik'am i koq chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey ar xkitzunaa' i reey Joás paruye'aab'.20Eh chu'nchel i tinamit xsuuqb'ik kik'ux, xi wihik pansuqkiil k'uxliis ruum xkikansaj i Atalía ma' najt ta ruuk' i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey.21Eh re' i Joás wuquub' haab' i wilik reh noq xokik chi reyil ar Judá. Re' noq xokik chi reyil i Judá i Joás (2 Cron 24.1-27)1Noq wuq'uub' chik haab' rokiik chi reyil i Jehú Israel. Re' Joás xokik chi reyil Judá. Eh ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut i Joás Sibia i rub'ihnaal aj pan tinamit Beerseba.2Re' reey Joás, re' i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, ruum re' i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij kojwik runa'ojb'al.3Xa re' la' re' Joás xama' xresaj ta wo' taqe i artaal wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq' re' taqe i tinamit xama' xkikanaa' ta wo' ruk'atariik i kimayiij, i ruk'atariik i insensia chinaah taqe i artaal wilkeeb' ar.4Eh pan jinaj q'iij re' Joás je' wili i xuq'or keh i k'amal kib'eeh aj tiij: Re' taq i hat naa taq amolom weh chu'nchel i tumiin ink'amarik cho parupaat i Dios, re' i tumiin inkitoj chi kimayiij i ju'jun, je' wo' hoq i tumiin xan chalik pankik'ux ruye'ariik.5Re' taq i hat naa taq ak'ulum i tumiin re' re' cha ju'junaal, eh naa taq rukamaniik aweh chi yejemb'al reh chi korik i rupaat i Dios aha' wilik i yojinaq reh.6Xa re' la' noq ixib' chik ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil i Joás, re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xakomajaa' wo' kiyejaa' i rupaat i Dios aha' naq wilik i korjik iraaj7Eh re' reey Joás xutaq'aaj ruk'amariik i Joiada i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' chu'nchel i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wili i xuq'or keh: ¿Chib'ih reet noq xakomajaa' wo' taq inayejaa' i rupaat i Dios aha' wilik i korjik iraaj? Yu'naak ma' re' ta taq chik i hat i naa ak'ulwiik reh i tumiin inkik'am chee tinamit naa la' rukamaniik chi yejemb'al reh chi korik i rupaat i Dios, inki.8Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xuk'ul kik'ux chi ma' re' ta chik i keh xik'ulwik reh i tumiin. Eh xuk'ul wo' kik'ux chi ma' re' ta chik i keh xi k'amwik rub'eeh i kamanik reh i ruyejeb'jiik chi korik i rupaat i Dios.9Eh re' i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xutaq'aaj ruyejeb'jiik jinaj i kaxoon wilik ruhopil i tz'ab'al naah xuyeew pansak'aaj reh i artaal, re' imb'aan i koq wii' okik parupaat i Dios. Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij kicha'jinik reh i ookb'al reh i rupaat i Dios inkik'ul i tumiin inkik'am chee tinamit, eh tiklik kiye'em pan kaxoon.10Eh noq k'ih chik i tumiin wilik chupaam i kaxoon wilik parupaat i Dios inooj i aj tz'ihb' inkamanik ruuk' i reey, ruch'ihil i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij. Re' keh ki ajlanik reh i tumiin, eh inkimol.11Noq kitz'ihb'aam chik jarub' i tumiin inkimol wach inkiq'asaj reh taqe i k'amal kib'eeh i kamanoom k'ahchi' kiyej-aniik reh chi korik i rupaat i Dios. Eh re' chik i keh kitojwik keh i aj kamanoom, je' wo' taqe i aj sehk.12Eh re' wo' keh kitoj wik keh i aj tz'aqool, je' wo' taqe i kisehkanik wach ab'aj. Re' wo' keh kiye'wik i tz'aaq i chee', je' wo' tz'aaq ab'aj xkorjik wii' chi korik i rupaat i Dios.13Re' tumiin ink'amarik cho parupaat i Dios ma' inkikoj ta chi yejemb'al reh taqe kulk re' ruuk' i plata ni xata chi yejemb'al xun, ni xata yejemb'al reh i tuun, ni xata yejemb'al jino'q chik i xa chib'ih jariik re' ruuk' i plata i oro.14Re' tumiin re' re' inkiq'asaj reh taqe ink'amwik kib'eeh i kamanoom xiyej-anik reh chi korik i rupaat i Dios.15Eh ma' kota inkib'ir riij i tumiin inkisach, ruum korik wach kik'ux taqe i winaq kik'ulwik reh i tumiin i yejemb'al reh chi korik i rupaat i Dios.16Eh re' i tumiin inkik'am chaloq chi kimayiij i tinamit chi pahqb'al kuyb'al kimahk inkahnik ar, ma' xkiyeew ta pan kaxoon ruum keh i k'amal kib'eeh aj tiij inkamanik.17Chupaam taqe i q'iij re' re', re' Hazael kireey i aj Siria xooj chi q'aq'inik pan tinamit Gat, eh xuchop naah, chi riij i re' xooj wo' chi q'aq'inik pan tinamit Jerusaleem.18Eh re' Joás kireey i aj Judá xumol wach i xkikoj chi loq'oomb'al reh i Dios taqe i reey, re' Josafat, i Joram, i Ocozías, re' rajaaw taqe i rumaam rati't i xi wihik cho chi reyil Judá. Eh re' Joás xumol wo' reje kiwach chu'nchel i oro, i xa chib'ih jariik molooj chupaam i rupaat i Dios, eh parupaat i reey. Chu'nchel i re' xutaq'aaj reje reh i Hazael kireey i aj Siria. Eh re' i Hazael xukanaa' q'aq'inik kuuk' i aj Jerusaleem.19Eh re' i ruk'uliil i xub'an i reey Joás tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian chu'nchel i xi wihik cho chi reyil Judá.20Eh re' taqe i kikamanik ruuk' i reey Joás xkiyejaa' wach nik' wach noq naa kikansam. Eh xkikansaj wo' hoq i reey Joás chupaam i paat wilik Milo re' noq ojik naq i rub'an Sila.21Eh re' i Josakar i rak'uun i Simeat, re' Jozabad rak'uun i Somer i nimaq wach kikamaj ruuk' xikansanik reh i reey Joás. Eh ar xkimuq'aa' i muhqinaq taqe cho wii' i rumaam rati't parutinamiit i David. Eh re' chik i Amasías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Joacaz chi reyil ar Israel1Noq ixib' chik ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil Judá i Joás i rak'uun i Ocazías. Re' i Joacaz i rak'uun i Jehú xokik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria. Eh wuqlaj haab' xwihik chi reyil.2Xa re' la' re' i Joacaz xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Jeroboam i rak'uun i Nabat re' i xminwik keh chub'anariik i mahk i aj Israel. Re' i Joacaz xama' xukanaa' ta wo' rub'anariik i yiib' wach na'ojb'al.3Eh ruum taqe i re' xchalik rujosq'iil i QaJaaw Dios chikinaah i aj Israel. Najt taqe xuyeew chi ri'sil i rajaawriik i Hazael re' kireey i aj Siria, je' wo' chi ri'sil i rajaawriik i Ben-adad i rak'uun.4Re' i reey Joacaz xub'an rutiij chuwach i QaJaaw Dios, eh x-ib'irjik wo' hoq i rutiij ruum xrilow chee Dios i ruti'kiil kik'ux i aj Israel xye'arik ruum i Hazael i kireey i aj Siria.5Re' QaJaaw Dios xupab'aa' jinaj i winaq x-esanik keh i aj Israel chi ri'sil i rajaawriik i kireey i aj Siria, reh chi xik'acharik wo' chik pan ki-itz'ihy naah paat chi suq kik'ux, je' rukab' noq xi k'acharik cho pampeet.6Atoob' ta suq wo' naq xi wihik, xama' xkikanaa' ta wo' rub'aan i mahk xk'uhtjik kahnoq keh kuum taqe i riih rumaam i Jeroboam, xkian la' i yiib' wach na'ohjb'al chuwach i QaJaaw Dios xama' xkesaj ta wo' hoq i tz'aqoj tiyoox Asera wilik Samaria.7Eh re' i reey Joacaz xama' k'ih ta chik i ru soldado xkahnik xalajeeb' roxk'ahl chik i ru soldado kiooj chi riij i kawáyu, eh ach lajeeb' i rukareta, eh ach lajeeb' miil i ru soldado kiooj chi kooq. Ruum re' taqe i kik'uliil i ru soldado xsacharik kiwach ruum i kireey i aj Siria, xa je' chik rukab' noq inyeq'arik paam i pooq noq xusach kiwach.8Eh re' i ruk'uliil i xub'an, je' wo' hoq i rukowiil reey Joacaz tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtaliil i xkian chu'nchel i xi wihik cho chi reyil Israel.9Re' i reey Joacaz xkimik reje ar xkimuq'aa' Samaria re' i muhqinaq taqe wii' i rumaam rati't. Eh re' chik i Joás rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Joás chi reyil Israel10Noq wuqlaj ru ka'winaq haab' chik rokiik chi reyil Judá i Joás rak'uun i Ocozías re' Joás jinaj chik rak'uun i Joacaz xokik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria. Eh waqlaj haab' xwihik chi reyil.11Eh re' i reey Joás i rak'uun i Joacaz xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios je' rukab' i xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat, re' i xminwik keh i pamahk i aj Israel. Re' Joás ma' xukanaa' ta rub'aan i yiib' wach na'ojb'al.12Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Joás, eh nik' wach i rukowiil noq xichop ruk'ux chi q'aq'inik ruuk' i Amasías tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian chu'nchel i xi wihik chi reyil Israel.13Re' reey Joás xkimik reje xooj rureq taqe i rumaam rati't. Ar xkimuq'aa' Samaria re' wo' i muhqinaq taqe wii' i xi wihik cho chi reyil Israel, re' chik i Jeroboam xkahnik chi reyil chi jilow. Re' i tz'apaab' wach xuq'or rib'iral i Eliseo, eh re' i rukimiik14Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios wilik pa runimaal yab'ilaal xakimik chik reh. Eh re' i Joás i kireey i aj Israel xooj k'oloq chi rilariik, noq xrilow wach xoq'ik je' wili xuq'or reh:
Hat wajaaw, hat wajaaw noq wilkaat, ¿Chib'ih inak'ul? re' hat xat ko'linik reh i qatinamiit Israel, inki.15Re' Eliseo je' wili i xuq'or reh i Joás:
Chachop jino'q i kutb'al, eh xachop kiib' ixib'-oq flecha, inki.
Re' i reey ruchop wo' hoq i xq'orarik reh.16Eh je' wo' chik wili i xuq'or i Eliseo reh i kireey i aj Israel:
Chachop i flecha, inki, re' reh chuchop wo' hoq i flecha. Eh re' Eliseo xuyeew i q'ab' chinaah i q'ab' i reey.17Eh je' wili i xuq'or reh:
Chateh reje i ventana wilik reje pareelb'aal q'iij inki.
Noq xuteh i ventana i reey je' wili i xuq'or i Eliseo:
Chakut reje aaflecha, inki.
Noq xukut reje i reey je' wili i xuq'or i Eliseo:
Re' flecha wili rehtaliil chi re' i QaJaaw Dios naa riko'liniik taq aweh. Eh chi naa taq asacham kiwach i aj Siria, ar Afec, inki.18Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios, je' wo' chik wili i xuq'or reh i reey Joás:
Chaq'oj paam aak'al ruuk' aaflecha, inki.
Eh re' i reey oxpech xuq'oj paam ak'al ruuk' i flecha, eh xukanaa' wo' chik.19Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xkaqrik je' wili xuq'or reh i reey:
Wita xaq'oj paam ak'al ho'pech oon waq pech-oq, naa naq ruk'uxiik asacham kiwach i aj Siria. Raaj i wili xa oxpech xaq'oj paam aak'al xa oxpech naa a'nam keh i aj Siria, inki.20Re' Eliseo jalal ruq'oral i Dios xkimik reje, eh xkimuq'aa'. Eh chupaam taqe i q'iij re' re' rajlaal haab' kichalik taqe i aj Moab chi i leq' chupaam i kiye'aab' i aj Israel.21Eh re' taqe aj Israel xooj kimuq'aa' jinaj i winaq, eh inkilow xk'uloq taqe i aj Moab wilik cho kich'ihch' pan kiq'ab' xkilow chi je' re' i aj Israel xkikut qohoq i kamnaq re' re' chupaam i jul muqlik wii' i Eliseo. Eh noq xqajik i kamnaq chinaah irub'aqil i Eliseo, re' kamnaq xk'aach wo' chik chaloq ruka'peech, eh xpa'lojik johtoq.22Re' i Hazael i kireey i aj Siria xub'an ti' k'axik keh i aj Israel nik' najtiil xwihik i Joacaz chi kireey i aj Israel.23Xa re' la' re' QaJaaw Dios ti' taqe xrik' raaj i aj Israel xuketelaaj kiwach. Ruum i re' ma' xuyeew ta q'ab' chi xsacharik kiwach ruum wilik ruyejaam cho wach chikiij ruuk' i Abraham, ruuk' i Isaac, ruuk' i Jacob. Ma' xukanaa' ta taqe chi kutkeel chi jumpech.24Eh noq xkimik reje i Hazael i kireey i aj Siria re' chik i Ben-adad i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow.25Eh re' i reey Joás rak'uun i Joacaz xuq'uch wo' chik taqe i k'ih seht chi tinamit reh i reey Ben-adad i rak'uun i Hazael, re' naq ruq'uchum reh panq'aq'inik i Joacaz re' i rajaaw. Re' Joás oxpech xub'an reh i Ben-adad xuq'uch wo' chik taqe i tinamit Israel ruq'uchum naq. Re' noq xokik i Amasías chi reyil Judá (2 Cron 25.1-28)1Noq kiib' chik haab' rokiik chi reyil chikinaah i aj Israel i Joás rak'uun i Joacaz. Re' Amasías rak'uun i Joás xokik chi reyil Judá.2Re' Amasías hoob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh b'elejeeb' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, re' rutuut Joadán i rub'ihnaal aj Jerusaleem.3Re' Amasías xub'an i holohik laj na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, xa re' la' ma' xureq ta chi je' rukab' i xub'an i reey David re' i xikin rumaam, xub'an la' wo' hoq i je' rukab' i xub'an i Joás i rajaaw.4Xa re' la' re' Amasías xama' xresaj ta wo' taqe i artaal wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq'. Re' taqe tinamit xama' xkikanaa' ta wo' ruk'atariik i kimayiij, ruk'atariik i insensia chikinaah taqe i artaal wilkeeb' ar.5Eh noq xokik chi reyil i Amasías, xukansaj taqe i nimaq wach kikamaj re' taqe i xikansanik reh i rajaaw noq xwihik chi reyil.6Xa re' la' ma' xukansaj ta taqe i kak'uun i xikansanik reh i rajaaw, xub'an i ruq'or i k'uhb'aal ye'ooj reh i Moisés, re' i xuq'or i QaJaaw Dios chi je' wili: Re' tuutb'ees i ajaab'ees ma' ruk'ul ta chi naa rukanteesjiik ruum i ru mahk i rak'uun. Eh re' ak'uunb'ees ixq'uunb'ees ma' ruk'ul ta chi naa rukanteesjiik ruum i ru mahk i rutuut rajaaw, re' ju'jun ruum wo' i ru mahk naa rukanteesjiik, inki.7Eh re' i Amasías xukansaj taqe i lajeeb' miil chi soldado aj Edom panq'aq'inik wach k'ixkaab' wilik wii' i aatz'aam. Eh xuchop naah i tinamit Sela, Jocteel i rub'ih xukoj, eh je' re' i rub'ihnaal xkahnik chi jumpech.8Re' reey Amasías xutaq'aaj ruq'orariik reh i Joás kireey i aj Israel, chi naa ruchaliik chi q'aq'inik ruuk'. Re' Joás re' re' rak'uun i Joacaz, eh riih i Jehú.9Eh re' i Joás i kireey i aj Israel je' wili i xuchaq'weej reje wii' i Amasías kireey i aj Judá: Pan jinaj q'iij juniwal i k'iix wilik ar Líbano, je' wili i xutaq'aaj reje ruq'orariik reh i juniwal chi chee' chakaltee': Chayeew awixq'uun chi rehk'een i wak'uun, inki. Xa re' la' jinaj i josq'laj chikop xik'ik ar xuyeq' parooq i juniwal chi k'iix re' re'.10Re' hat reey Amasías korik chi xakansaj taqe i aj Edom, ruuk' i re' q'e' nim awach i na a'n awiib'. Re' hin i nuq'or aweh chi tikaan panatinamiit ma' ruk'ul taj chi neenchalik asik' aak'axkiil i hat, eh chi neenchalik asik' ruk'axkiil aatinamiit Judá, inki.11Xa re' la' re' i Amasías ma' xunimaj taj i xq'orarik reh. Ruum aj re', re' i Joás i kireey i aj Israel xooj chi q'aq'inik ruuk' i Amasías kireey i aj Judá ar Bet-semes wilik ar Judá.12Eh re' taqe i aj Judá xb'aan keh kuum i aj Israel, chi kiju'junaal xkimol chi elik chupaam i ki-itz'ihy naah paat.13Eh re' Joás kireey i aj Israel xuchop i Amasías i kireey i aj Judá ar Bet-semes, chi riij i re' i Joás ruch'ihil taqe i ru soldado xooj ar Jerusaleem xuk'er i tz'aq kotimaj wii' riij i tinamit ar xutoq'aa' reje i wilik wii' puerta Efraín i b'ih koxponik ruuk' i puerta i wilik pan tz'uk, kiib' siento b'ara chu'nchel i xuk'er.14Re' i reey Joás xuk'am chu'nchel i oro, i plata, chu'nchel i kulk wilik parupaat i Dios. Eh xuk'am wo' chu'nchel i xa chib'ih jariik chi k'ih taq tz'aaq wilkeeb' chupaam i paat rub'an wii' i taaq'anik i reey. Eh ruk'ihaal i tinamit xuchop taqe reje noq xooj wo' chik pan tinamit Samaria.15Eh re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Joás re' i rukowiil ruuk' q'aq'inik xub'an ruuk' i Amasías kireey i aj Judá tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil chib'ih i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel.16Eh re' i Joás i kireey i aj Israel xkimik reje xooj rureq taqe i rumaam rati't ar xkimuq'aa' Samaria re' wo' xi muhqik wii' i kireey i aj Israel. Eh re' chik i Jeroboam i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow.17Re' i Amasías i kireey i aj Judá i rak'uun i Joás, ko ho'lajuuj chik haab' xk'aach noq xkimik i Joás rak'uun i Joacaz. Re' Joás re' re' kireey i aj Israel.18Re' ruk'uliil i xub'an i Amasías tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.19Re' taqe i tinamit xkiyejaa' wach chi naa kikansam i Amasías Jerusaleem. Xrib'iraj chi je' re' i Amasías xumol chi elik chikiwach, eh re' keh xkitaq'eej reje kopan tinamit Laquis, ar xponik kikansaj.20Chi riij i re' xkik'am cho rij kawáyu ar xkimuq'aa' i muqlik taqe wii' i rumaam rati't Jerusaleem parutinamiit i reey David.21Eh chu'nchel i tinamit Judá xkipab'aa' chi kireey i Azarías chi jilow i rajaaw i Amasías. Eh waqlaj haab' i wilik reh i Azarías noq xkipab'aa' chi reyil.22Noq kamnaq chik i rajaaw i Azarías xuyejaa' wo' chik ruka'peech i tinamit Elat xuq'asaj wo' chik keh i aj Judá. Re' noq xokik chi reyil Israel i rukab' Jeroboam23Eh ho'lajuuj chik haab' rokiik chi reyil Judá i Amasías rak'uun i Joás, noq re' Jeroboam xokik chi reyil Israel chi jilow i Joás i rajaaw. Eh jinaj i roxk'ahl haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.24Re' i Jeroboam re' re' xub'an taqe i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios, ma' xukanaa' ta rub'aan i yiib' wach na'ojb'al xub'an i Jeroboam xwihik peet rak'uun i Nabat re' i xminwik keh pamahk i aj Israel.25Re' i Jeroboam xuyejaa' wo' chik taqe i ruk'ula'tiil i tinamit Israel je' rukab' noq wilik cho pampeet. Ar xutoq'aa' reje Hamat, eh koxponik chi chii' i palaw i wilik ar Arabá, xub'an wo' hoq je' rukab' i xuq'or i qaDios i hoj, hoj aj Israel ruuk' chii' i raj kamanoom Jonás rak'uun i Amitai jalal ruq'oral wilik ar Gat-hefer.26Re' QaJaaw Dios xukoj rehtaal i runimaal ti' k'axik wilkeeb' wii' i aj Israel ma' jino'q chik i xuko'leej riib' chuwach, eh xama' awach ta chik intoob'inik keh.27Re' QaJaaw Dios ma' xuq'or taj chi naa rusacham kiwach chi jumpech i aj Israel. Ruum aj re' xutaq'aaj i Jeroboam rak'uun i Joás chi kiko'ljiik.28Eh re' taqe iruk'uliil i xub'an i rukab' Jeroboam, je' wo' q'aq'inik xub'an ruuk' i rukowiil i tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil chib'ih i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel. Eh tz'ihb'amaj wo' rehtaliil nik' wach noq xkehchaaj wo' chik i tinamit Damasco i aj Israel ruch'ihil i Hamat re' i xkehchaaj naq i aj Judá.29Re' i reey Jeroboam xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Ar xkimuq'aa' i muq'amaj taqe wii' i kireey i aj Israel. Eh re' chik i Zacarías i rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Azarías chi reyil Judá (2 Cron 26.1-3,16-23)1Eh wuq'uub' chik ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil Israel i Jeroboam noq xokik chi reyil Judá i Azarías rak'uun i Amasías.2Eh re' i Azarías waqlaj haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh kab'laj roxk'ahl haab' xwihik chi reyil. Re' i rutuut Jecolías i rub'ihnaal aj pan tinamit Jerusaleem.3Re' i Azarías re' i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Amasías i rajaaw.4Xa re' la' xama' xresaj ta wo' taqe i artaal kilooqjiik wii' i tiyoox chikinaah taqe inajt kinaah yuuq'. Re' taqe i tinamit xama' xkikanaa' ta wo' ruk'atariik i kimayiij, ruk'atariik i insensia ar.5Eh re' QaJaaw Dios xuyeew i yab'ilaal chinaah i reey Azarías xnujik chi rax q'aah i riij. Ruum i re' xkesaj pareh parupaat korehtaal xkimik reje. Re' chik i Jotam rak'uun xkahnik chi taaq'anik chinaah i tinamit chi jilow, chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik.6Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Azarías tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil i xkian taqe i xi wihik cho chi reyil Judá.7Re' reey Azarías xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Eh ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David. Eh re' chik i Jotam i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Zacarías chi reyil Israel8Eh waxiqiib' ru ka'winaq haab'rokiik chi reyil Judá i Azarías noq xokik chi reyil Israel i Zacarías rak'uun i Jeroboam. Eh xawaq'iib' wo' poh xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.9Re' i reey Zacarías, re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xkian i rumaam rati't. Eh xama' xukanaa' ta wo' rub'aan taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an i Jeroboam i rak'uun i Nabat re' i xminwik keh panmahk i aj Israel.10Eh re' Salum rak'uun i Jabes xuyejaa' wach nik' wach noq naa rukansam i reey Zacarías. Eh ar Ibleam xukansaj chikiwach i rutinamiit re' chik i reh xokik chi reyil chi jilow.11Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Zacarías tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian taqe i xi wihik cho chi reyil Israel.12Je' aj wili noq xooj eloq wach i xuq'or chaloq i QaJaaw Dios reh i Jehú, noq xuq'or reh chi je' wili: Re' hat ju'jun keh awak'uun, awiih aamaam naa rokiik chi reyil Israel, korehtaal imponik parukaaj ch'iht i k'acharik, inki. Re' noq xokik i Salum chi reyil Israel13Eh b'elejlaj ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil Judá i Uzías, noq xokik chi reyil Israel i Salum. Eh xa jinaj wo' poh xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.14Re' i Manahem rak'uun i Gadi xelik chaloq Tirsa xooj ar Samaria chi rukanteesjiik i Salum rak'uun i Jabes. Eh noq rukansam chik, re' chik i reh xkahnik chi reyil chi jilow.15Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Salum, eh nik' wach noq xuyejaa' wach rukanteesjiik i reey Zacarías tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel.16Noq re' Manahem xusach kiwach i wilkeeb' pan tinamit Tifsa xub'an wo' keh i wilkeeb' chi junsuut xponik ko chupaam i tinamit Tirsa. Eh xuyok' kipaam chu'nchel i yowaab' ixoq wilkeeb' ar. Je' re' i xub'an keh ruum ma' xkaaj ta kik'ulum chi kireey. Re' noq xokik i Manahem chi reyil Israel17Eh b'elejlaj ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil Judá i Azarías noq xokik chi reyil Israel i Manahem, rak'uun i Gadi. Eh lajeeb' haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.18Eh re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Ma' xukanaa' ta rub'aan i mahk xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat, re' i xminwik keh pamahk i aj Israel.19Eh re' Pul kireey i aj Asiria xchalik chi q'aq'inik kuuk' i aj Israel. Re' i reey Manahem xuyeew reh i waq'iib' siento kintaal ruuk' oxk'ahl kintaal chi plata reh chi naa ruye'ariik ruman i rajaawriik chi reyil.20Re' i reey Manahem xumin taqe chupaam i wilik kitumiin ar Israel chi xkiyeew ik'inaq jinaj libra chi plata chi kiju'junaal. Eh chi xkiyeew reh i Pul kireey aj Asiria. Ruum aj re', re' Pul xooj wo' chik parutinamiit ma' xkahnik ta ar Israel.21Re' ruk'uliil i xub'an, eh chu'nchel i xub'an i reey Manahem tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel.22Eh noq xkimik reje i reey Manahem re' chik Pekaía i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Pekaía chi reyil Israel23Eh lajeeb' roxk'ahl haab' chik rokiik chi reyil Judá i Azarías noq xokik chi reyil Israel i Pekaía rak'uun i Manahem. Eh kiib' haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.24Eh xa re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Ma' xukanaa' ta rub'aan taqe i mahk xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat. Re' xminwik keh pamahk i aj Israel.25Eh re' reey Pekaía jinaj i k'amal kib'eeh i ru soldado Peka rub'ihnaal rak'uun i Remalías xuyejaa' wach rukanteesjiik ruch'ihil i Arie, i Argob, ruch'ihil taqe i lajeeb' roxk'ahl chi winaq aj Galaad. Eh re' Peka ar Samaria xukansaj i reey Pekaía chupaam i paat imb'aan wii' i taaq'anik. Re' chik i reh xkahnik chi reyil Israel chi jilow.26Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Pekaía tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil i xkian taqe i xi wihik chi reyil Israel. Re' noq xokik i Peka chi reyil Israel27Eh kab'laj chik roxk'ahl haab' rokiik chi reyil Judá i Azarías, noq xokik chi reyil Israel i Peka rak'uun i Remalías. Eh juninaq haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel ar Samaria.28Xa re' la' re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Xa ma' xukanaa' ta wo' rub'aan taqe i mahk xub'an i Jeroboam rak'uun i Nabat. Re' xminwik keh pamahk i aj Israel.29Eh noq wilik chi reyil i Peka Israel, re' i Tiglat-pileser kireey i aj Asiria xchalik chi q'aq'inik kuuk' i aj Israel. Eh xub'an keh i tinamit Ijom, Abel-bet-maaca, Janoa, Cedes, Hazor, Galaad, Galilea, eh chu'nchel i ye'aab' kichopom naah taqe riih rumaam Neftalí. Eh re' i tinamit wilkeeb' ar xuk'am taqe reje parutinamiit Asiria.30Eh noq juninaq chik haab' rokiik chi reyil Judá i Jotam rak'uun i Uzías, re' i Oseas rak'uun i Ela xuyejaa' wach rukanteesjiik i reey Peka rak'uun i Remalías. Eh noq rukansam chik re' chik i reh xkahnik chi reyil Israel chi jilow.31Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Peka je' wo' chu'nchel i xub'an tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil taqe i xkian i xi wihik chi reyil Israel. Re' noq xokik i Jotam chi reyil Judá (2 Cron 27.1-9)32Eh kiib' chik haab' rokiik chi reyil Israel i Peka rak'uun i Remalías, noq xokik chi reyil Judá i Jotam rak'uun i Uzías.33Eh re' i Jotam hoob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh waqlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut i Jotam Jerusa i rub'ih rixq'uun i Sadoc.34Re' i reey Jotam re' taqe i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios je' wo' rukab' i xub'an i Uzías i rajaaw.35Xuyejaa' i ru nimlaj puertahiil i rupaat i QaJaaw Dios. Xa re' la' xama' xresaj ta wo' taqe i artaal kilooqjiik wii' i tiyoox chikinaah inajt kinaah yuuq'. Re' taqe tinamit ma' xkikanaa' ta ruk'atariik i mayiij, ruk'atariik i insensia ar.36Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Jotam je' wo' chu'nchel i xub'an tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil taqe i xkian i xi wihik chi reyil Judá.37Eh noq ko wilik chi reyil i Jotam, re' i QaJaaw Dios xuyeew q'ab' reh i Rezín kireey i aj Siria, ruch'ihil i Peka rak'uun i Remalías kireey i aj Israel chi xi chalik chi q'aq'inik kuuk' i aj Judá.38Eh re' i reey Jotam xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David xikin cho rumaam. Eh re' chik i Acaz xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Acaz chi reyil Judá (2 Cron 28.1-27)1Eh wuqlaj chik haab' rokiik chi reyil Israel i Peka rak'uun i Remalías, noq xokik chi reyil ar Judá i Acaz rak'uun i Jotam.2Eh re' i Acaz juninaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh waqlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, xa re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, ma' xub'an taj i holohik je' rukab' i xub'an David i xikin cho rumaam.3Re' Acaz xub'an reh i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' i xkian i ruch reey xi wihik Israel. Korehtaal xumin taqe i tinamit chi xkik'at chi mayiij i kiha'lak'uun. Je' rukab' i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i tinamit xresaj taqe reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' i aj Israel.4Eh xkik'at i kimayiij xkik'at i insensia chinaah taqe inajt kinaah yuuq' je' wo' chupaam taqe i rujuleel yuuq', je' wo' chi ri'sil taqe i chee' nimaq rumuuj.5Eh re' Rezín kireey i aj Asiria ruch'ihil i Peka i kireey i aj Israel rak'uun i Remalías xi chalik Jerusaleem chi q'aq'inik ruuk' i Acaz, xa re' la' xama' xkian ta wo' reh6Eh chupaam i q'iij re' re', re' i kireey i aj Edom, rehchaaj i tinamit Elat xkahnik wo' chik paruyuq'ul i Edom. Eh xresaj taqe reje i aj Judá ar. Re' chik taqe i aj Edom xi chalik chi patinik Elat, eh ar xi kahnik chi jumpech.7Re' i Acaz i kireey i aj Judá xutaq'aaj taqe reje i raj taqareel ruuk' i Tiglat-pileser kireey i aj Asiria je' wili i xuq'or reje reh: Re' hin, hin awaj kamanoom, hin awak'uun noq wilkiin i nupahqaaj otob'il aweh chi kink'oloq ako'leej pan q'ab' i kireey i aj Siria, pan q'ab' i kireey i aj Israel k'ahchi' keeb' chi q'aq'inik wuuk' inki.8Eh re' reey Acaz xuchop reje i plata, i oro wilik parupaat i Dios, je' wo' taqe i k'ih taq tz'aaq wilkeeb' chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik xutaq'aaj rusijiik reh i kireey i aj Asiria.9Eh re' i kireey i aj Asiria xub'an wo' ixpahq'aljik reh ruum i reey Acaz. Xub'an wo' hoq i q'aq'inik kuuk' i aj Siria xukansaj i reey Rezín xuchop naah i tinamit Damasco. Eh re' tinamit wilkeeb' ar xuk'am taqe reje pan tinamit Qir.10Chi riij i re', re' reey Acaz xooj pan tinamit Damasco chi rilariik i Tiglat-pileser kireey i aj Asiria. Eh noq wilik chik ar Damasco xukoj rehtaal i artaal wilik ar, xuyejaa' jinaj i rehtaliil, eh xutaq'aaj reje reh i Urías k'amal kib'eeh aj tiij reh chi naa ruyejaam jino'q i artaal xti je' re' ruwii'.11Eh re' i Urías xuyejaa' wo' jinaj i artaal xti je' ruwii' i xutaq'aaj rehtaliil i reey Acaz noq wilik ar Damasco. Eh ruyejaam chik i artaal noq xponik wo' chik ar i reey Acaz.12Eh noq ponik parutinamiit Judá i reey Acaz xrilow reje wach i artaal xujil i koq riib' ruuk', eh xuk'at i rumayiij chinaah.13Xuk'at i rumayiij, xuyeew wo' chi rumayiij xa chi naq'wach, je' wo' hoq i riis uuva. Eh xujalk'iij wo' chinaah i artaal i rukik'eel i chikop xuq'asaj chi rumayiij k'amb'al riib' panotob'il ruuk' i Dios.14Re' reey Acaz xresaj paruye'aab' i artaal q'an ch'ihch' korjinaq wii' wilik reje chuwach i rupaat i QaJaaw Dios, ar chik xuyeew pantz'eet reh i reelb'aal q'iij chucheel i artaal kore' xkorjik. Ar chik xkahnik panyejaal i ak' artaal ruuk' i rupaat i QaJaaw Dios.15Eh re' reey Acaz je' wili i xuq'or reh i Urías k'amal kib'eeh aj tiij: Re' hat chinaah i nimlaj ak' artaal naa ak'atam i mayiij reh wahq'eq, je' wo' hoq i mayiij xa chi naq'wach reh ixq'eq. Eh ar wo' naa ak'atam i numayiij i hin, je' wo' hoq i numayiij xa chi naq'wach, je' wo' hoq i kik'atoj mayiij i tinamit, je' wo' hoq i kimayiij xa chi naq'wach, naa aye'em chinaah i riis uuva. Naa wo' ajalk'iim chinaah i kikik'eel i chikop ink'atarik chi mayiij. Eh re' artaal korjinaq ruuk' q'an ch'ihch' xa weh i hin pahqb'al reh chib'ih inwaaj i hin, inki.16Eh re' i Urías i k'amal kib'eeh aj tiij xub'an wo' chu'nchel i xq'orarik reh ruum i reey Acaz.17Eh re' reey Acaz xresaj naah mexa taqe i wilkeeb' wii' i kok' ye'aab' ha', je' wo' hoq nimlaj ye'aab' ha', eh xresaj wo' hoq i nimlaj ye'aab' ha' chikinaah taqe i kab'laj chi je' kiwii' b'oyax q'an ch'ihch' taqe korjinaq wii', xa chinaah chik taqe i tusuj ab'aj xuch'ikaa'.18Eh xresaj wo' hoq i ye'aab' inkamanik naq chi hi'lb'al pan hi'limb'al q'iij. Xutz'ap ookb'al reh i rupaat i Dios inokik naq wii' i reey. Re' reey Acaz je' taqe re' i xub'an reh chi xsuuqb'ik ruk'ux i kireey i aj Asiria.19Re' taqe i ruk'u'liil i xub'an i reey Acaz je' wo' chu'nchel i xub'an tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtalil taqe i xkian i xi wihik chi reyil Judá.20Eh re' reey Acaz xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Ar xkimuq'aa' pan rutinamiit i David. Eh re' chik i Ezequías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' ruchopariik naah i tinamit Samaria, re' kichopariik reje i aj Israel1Eh kab'laj chik haab' rokiik chi reyil Judá i Acaz noq xokik chi reyil Israel i Oseas rak'uun i Ela. Eh b'elejeeb' haab' xwihik chi reyil chikinaah i aj Israel Samaria.2Xa re' la' re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Atoob' ta ma' q'e' yiib' wach xb'anik i reh ma' xponik ta chi je' rukab' i xkian i xi wihik cho chi reyil Israel pampeet.3Eh re' Salmanasar i kireey i aj Asiria xooj chi q'aq'inik ruuk' i reey Oseas, xuchop naah i Oseas, eh kahnik chi rumoso chi tojb'al riij i xub'an.4Eh pan jinaj q'iij i Salmanasar kireey i aj Asiria xukoj rehtaal chi k'ahchi' rujot'ariik ruum i Oseas chi wilik taqe i raj taqareel xutaq'aaj reje ruuk' i So kireey i aj Egipto. Eh ma' rub'an ta chik i tooj i rub'an naq rajlaal haab'. Ruum aj re', re' Salmanasar xutaq'aaj ruchopariik i Oseas xuyeew pantz'ilom.5Chi riij i re', re' i kireey i aj Asiria xooj wo' chik chi q'aq'inik kuuk' i aj Israel. Eh ixib' haab' xub'an i q'aq'inik kuuk' ar Samaria.6Eh noq b'elejeeb' chik haab' rokiik chi reyil Israel i Oseas, re' i kireey i aj Asiria xuchop naah i Samaria. Eh xuk'am taqe reje i aj Israel Asiria. Wilik taqe i xuyeew ar Halah, ar Habor, wilik ma' najt ta ruuk' i nim ha' Gozán. Wilik taqe i xuyeew pan kitinamiit i aj Media.7Je' re' i xkik'ul i aj Israel ruum xkian i mahk chuwach i QaJaaw i kiDios re' x-esanik cho keh Egipto, re' wo' x-esanik cho keh chi ri'sil i rajaawriik i reey ar Egipto. Eh xkiyeew ruloq'il taqe i tiyoox.8Eh re' taqe i aj Israel xkian i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i tokoom tinamit, re' i xresaj taqe reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' i keeh, xkian keh i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' xitijik kahnoq wii' kuum i xi wihik cho chi reyil pampeet.9Re' taqe i aj Israel xkian panke'lik i yiib' wach na'ojb'al ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios. Eh xkiyejaa' i kiye'aab' loq'oomb'al keh taqe i tiyoox chupaam chu'nchel i tinamit, xkiyejaa' chupaam i kok' paat imb'aan wii' i cha'jinik, je' wo' chupaam taqe i tinamit wilik ko'lb'al kiib' chi korik.10Eh xkiyejaa' kitiyoox rujalwaach i tiyoox Asera, xkiyeew chinaah taqe inajt kinaah yuuq'. Eh xkiyeew wo' chi ri'sil taqe i chee' nimaq rumuuj.11Eh xkik'at i insensia chinaah taqe inajt kinaah yuuq' re' i xkiyejaa' wii' i ye'aab'. Xkian keh je' rukab' i xkian i tinamit xresaj reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' keh, xkian i xiik' naah yib'kiil wach na'ojb'al ruuk' i re' xkijosaj wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.12Je' re' noq xkiloq'ej taqe i tiyoox, re' naq i q'orooj keh ruum i QaJaaw Dios chi ma' naa ta kiloq'em.13Re' QaJaaw Dios xuq'il taqe i aj Israel, je' wo' taqe i aj Judá ruuk' kichii' chu'nchel i raj kamanoom i jalal ruq'oral noq xkiq'or chi je' wili: Chakanaa' taq chu'nchel ayiib' wach na'ojb'al, cha a'n taq i ruq'or i ruk'uhb'aal i Dios chak'am wo' taq naah i xat rutijej taq wii'. Cha a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, je' rukab' i xutijej taqe cho wii' aamaam awati't, inki taqe.14Eh re' taqe i aj Israel xama' xkib'iraj ta wo' hoq xq'orarik keh xkikowb'isaj i kinaah, je' wo' rukab' i xkian i kimaam kati't, xama' xkiyeew ta wo' kik'ux ruuk' i QaJaaw Dios.15Ma' xponik ta panaq' kiwach i ruk'uhb'aal i Dios je' wo' hoq i xuyejaa' cho wach kuuk' i kimaam kati't. Ma' xponik ta panaq'kiwach i ruq'oral i Dios, xkitahqeej taqe i tiyoox xama' xta kiokik wii'. Re' taqe i aj Israel xi kahnik chi xama' xta kiokik wii' xkitijej keh i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i tinamit wilkeeb' chi kijunsuut. Re' naq i q'orooj keh ruum i QaJaaw Dios chi ma' naa ta kianam.16Eh xkiq'eb' chi riij kik'ux i ruk'uhb'aal i QaJaaw i Dios. Eh xkiyejaa' i kiib' i kok' wakax tiyoox, eh xkiyejaa' wo' taqe i tiyoox rujalwaach i tiyoox Asera, xkiloq'ej i tiyoox Baal, je' wo' hoq i q'iij, i poh, taqe i ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj.17Eh xkik'at chi kimayiij i kak'uun kixq'uun xooj kipahqaaj kina'ojb'al kuuk' i aj q'iij, kuuk' i aj war. Re' chik i yiib' wach na'ojb'al xkian chuwach i QaJaaw Dios ruum taqe re' xkijosaj cho wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.18Je' aj re' noq re' i QaJaaw Dios ruum i rujosq'iil xresaj taqe reje i aj Israel chupaam i kiye'aab', ach wo' re' i junch'uq chi riih rumaam Judá xkahnik ar.19Xa re' la' re' taqe i riih rumaam Judá xama' xkian ta wo' hoq i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw i Dios. Xkik'am la' naah i yiib' wach na'ojb'al xkian i kuch aj Israel.20Eh re' i QaJaaw Dios ma' xponik ta panaq'wach i xkian chu'nchel i aj Israel ruum i re' xutaq'aaj chee ti' k'axik chikinaah korehtaal xuq'asaj taqe pan kiq'ab' i nixowanik kiwach, eh xresaj taqe reje pan kiye'aab'.21Noq re' i QaJaaw Dios xresaj taqe i aj Israel chi kixilak i riih rumaam David. Re' taqe i aj Israel xkipab'aa' chi kireey i Jeroboam rak'uun i Nabat. Eh re' i Jeroboam xminwik keh chi xkiq'eb' chi riij kik'ux i QaJaaw Dios, eh nimlaj mahk i xkian re' re'.22Je' re' noq re' taqe i aj Israel xkian keh i yiib' wach na'ojb'al xub'an i reey Jeroboam ma' xkikanaa' ta chik rub'aan i mahk chuwach i QaJaaw Dios.23Eh noq xooj kuxoq re' i QaJaaw Dios xresaj taqe reje pan kiye'aab' i aj Israel xub'an wo' hoq aha' wilik i ruq'orom cho rib'iral ruuk' kichii' chu'nchel i jalal ruq'oral re' taqe i raj kamanoom. Je' aj re' noq re' taqe i aj Israel xichoparik, xi k'amarik reje Asiria, eh ar xi kahnik chi jumpech. Re' i kireey i aj Asiria xuk'ihaaxb'isaj i tinamit Samaria24Re' i kireey i aj Asiria xuk'am taqe chaloq ar Israel i aj Babilonia, taqe i aj Cuta, taqe i aj Ava, taqe i aj Hamat, taqe i aj Sefarvaim. Eh ar taqe xuyeew chi patinik chupaam taqe i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Samaria pan kiye'aab' i aj Israel je' re' noq xi okik chi patinik ar Samaria.25Eh noq xkitoq'aa' patinik ar taqe i tinamit re' re' ma' inkiloq'ej taj i k'achlik Dios. Je' re' noq re' i QaJaaw Dios xutaq'aaj taqe chaloq i kaq b'ahlam kik'ulik kanteesjoq.26Eh je' wili i xponik kiq'or reh i kireey i aj Asiria: Re' i tinamit xak'am taqe reje chi patinik chupaam i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Samaria ma' keht'al taj nik' wach rulooq'jiik i Dios inki a'n i aj Israel ar. Eh ruum chi ma' nkian taj aha' wilik iraaj i Dios, re' reh k'ahchi' cho rutaq'aam i kaq b'ahlam kik'ulik kanteesjoq, inki taqe.27Eh re' i kireey i aj Asiria je' wili i xuq'or: Wilik taqe i k'amal kib'eeh aj tiij qak'amam cha yu' neerub'an chi nee taq i nak'am taqe reje ar reh chi nee kik'uhtaaj keh i tinamit re' re' nik' wach rulooq'jiik i Dios imb'aanar, inki.28Je' aj re' noq jinaj keh i k'amal kib'eeh aj tiij kesam reje Samaria xkitaq'aaj wo' chik cho ar. Eh xokik chi patinik Bet-el. Reh chi xuk'uhtaaj keh i tinamit nik' wach rulooq'jiik i Dios naa kianam.29Xa re' la' re' taqe i ju'jun ch'uq xi chalik pan tokoom tinamit xkiyejaa' kitiyoox chi kiju'junaal aha' xi patinik wii'. Eh ponik kiyeew chupaam i ye'aab' kiyejaam i aj Samaria chikinaah taqe inajt kinaah yuuq'.30Re' i xi chalik Babilonia xkiyejaa' rujalwaach i Sucot-benot, eh re' i xi chalik Cuta xkiyejaa' rujalwaach i Nergal, re' i xi chalik Hamat xkiyejaa' rujalwaach i Asima.31Eh re' xi chalik Ava xkiyejaa' i rujalwaach i Nibhaz, je' wo' hoq i Tartac, eh re' taqe i xi chalik Sefarvaim xkik'at i kak'uun kixq'uun chi kimayiij chuwach i Adramelec, eh chuwach i Anamelec re' taqe i kitiyoox.32Korik inkiloq'ej wo' naq i QaJaaw Dios xa re' la' xa awach inkipab'aa' chi k'amal kib'eeh aj tiij chi kixilak chuk'atariik i kimayiij chupaam i rupaat i kitiyoox, eh chinaah taqe inajt kinaah yuuq'.33Je' re' noq atoob' ta nkiloq'ej wo' naq i QaJaaw Dios xama' xkikanaa' ta wo' rulooq'jiik i kitiyoox. Ma' xkikanaa' ta rub'aan i okrinaq taqe cho wii' pan kitinamiit xi ehtesjik cho wii'.34Re' taqe i tinamit re' re' ma' xkikanaa' ta rub'an inki a'n cho najtir. Eh xama' inkiloq'ej ta wo' hoq i QaJaaw Dios. Xa ma' inki a'n ta wo' hoq i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal, je' wo' hoq i kitaq'ab'jiik imb'aan. Re' taqe i ruq'or i QaJaaw Dios chi naa kianam i riih rumaam Jacob re' xukoj chi Israel i kib'ihnaal.35Re' noq xuyejaa' cho wach i QaJaaw Dios kuuk' i aj Israel je' wili xuq'or keh: Re' taq i hat ma' naa ta taq aloq'em taqe i tiyoox, ma' naa ta taq aye'em runimaal kiwach. Eh ma' naa ta taq ak'atam amayiij chikiwach.36Re' la' hin naa kiin taq aloq'em ruum re' hin taq aaWaJaaw aaDios xineesanik taq chaaweh Egipto ruuk' i runimaal i wajaawriik, xa re' hin i ruk'ul chi naa taq aye'em runimaal nuwach, chi naa taq aye'em aamayiij chi nuwach.37Eh cha a'n wo' taq juneliik i tinutaq'aaj taq wii', i tinutijeej taq wii', cha a'n taq i ruq'or i nuk'uhb'aal. Eh naa taq a'nam chu'nchel inwaaj i hin je' rukab' i tz'ihb'amaj panhuuj, eh maa loq'ej taq i tiyoox.38Maa nsahchik taq panak'ux i xnuyejaa' taq wach awuuk', maaloq'ej taq i tiyoox.39Xa re' wo' i hin, naa taq ayohleem nuwach ruum hin taq aaWaJaaw aaDios, nee kinko'linik taq aweh pan kiq'ab' i ki-ixowanik taq awach, inki i Dios.40Xa re' la' re' taqe i tinamit re' re' xama' xkian ta wo' hoq i xuq'or i QaJaaw Dios keh i aj Israel, xakok'ahchi' wo' keeb' i kinajtir na'ojb'al.41Korik noq re' taqe i tinamit re' re' xkiloq'ej wo' naq i QaJaaw Dios, xa re' la' xama' xkikanaa' ta wo' rulooq'jiik i tiyoox. Je' wo' re' i xkian i kak'uun kixq'uun i kiih kimaam, eh xama' xkikanaa' ta wo' rub'aan i xkian chee kimaam kati't. Re' noq xokik i Ezequías chi reyil Judá (2 Cron 29.1-2)1Eh ixib' chik haab' rokiik chi reyil Israel i Oseas rak'uun i Ela, noq xokik chi reyil Judá i Ezequías rak'uun i Acaz.2Eh ho'oob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh b'elejeeb' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut i Ezequías Abi i rub'ihnaal rixq'uun i Zacarías.3Eh re' reey Ezequías re' taqe i holohik na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Je' rukab' i xub'an i reey David i xikin rumaam.4Re' reey Ezequías xresaj taqe i artaal wilkeeb' chinaah taqe inajt kinaah yuuq' xkuxik rupaxem taqe i tiyoox, resaj wo' i rujalwaach i tiyoox Asera, xuxereb'eej i aaq' ruyejaam chee Moisés ruuk' q'an ch'ihch'. Ruum re' taqe i aj Israel konkik'at naq i insensia chuwach, eh Nehustán i b'ih kikojom i aaq' re' re'.5Re' reey Ezequías xuyeew ruk'ux ruuk' i qaDios i hoj, hoj aj Israel. Eh xa re' wo' hoq i Ezequías korik wach ruk'ux ma' jino'q i kireey i aj Judá wihinaq chaloq, eh ma' jino'q chik i xwihik koq'uun chi je' rukab' i reh.6Eh xuchop ruk'ux chunimjiik i QaJaaw Dios ma' nik' ta xukanaa' riib' chi riij, xub'an la' chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, je' rukab' i xukanaa' i QaJaaw Dios reh i Moisés.7Ruum aj re' ma' k'isiin ta xtoob'jik ruum i QaJaaw Dios, eh chib'ih rutoq'aa' rub'aan i nelik korik chuwach.
Re' i reey Ezequías ma' xunimaj taj i kireey i aj Asiria, ma' xraaj ta ruye'em riib' chi ri'sil i rajaawriik.8Eh xub'an keh i aj filisteo, ar xutoq'aa' reje Gaza, koxponik pank'ula't ruuk' i Judá, xponik i wilkeeb' wii' i kok' paat imb'aan wii' cha'jinik, xponik chupaam i tinamit wilik ko'lb'al riib' chi korik. Re' noq xchoparik nah tinamit Samaria9Eh noq kijib' chik haab' rokiik chi reyil Judá i Ezequías, noq wuq'uub' chik haab' rokiik chi reyil Israel i Oseas rak'uun i Ela. Re' i Salmanasar i kireey i aj Asiria xukotej riij i Samaria, eh xutoq'aa' q'aq'inik ruuk'.10Eh ixib' haab' xkian i q'aq'inik, waq'iib' haab' chik rokiik chi reyil Judá i Ezequías, b'elejeeb' haab' chik rokiik chi reyil Israel i Oseas, noq choparik naah i Samaria.11Re' kireey i aj Asiria xuchop taqe reje i aj Israel, xuk'am taqe reje parutinamiit, wilik taqe i xuyeew chupaam i ruyuq'ul i Halah i wilik wii' i nim ha' Gozán, wilik taqe i xuyeew chupaam taqe i kitinamiit i aj Media.12Je' re' xkik'ul i aj Israel wilkeeb' Samaria ruum ma' xkinimaj taj i QaJaaw Dios i ma' xkian taj i ruyejaam cho wach kuuk'. Eh ma' xkian taj aha' wilik i rukanaam kahnoq ruq'orariik i Moisés raj kamanoom i Dios. Re' i reey Senaquerib xuchop naah i Judá (2 Cron 32.1-19; Isa 36.1-22)13Eh kajlaj haab' chik rokiik chi reyil Judá i Ezequías noq re' i Senaquerib kireey i aj Asiria xutoq'aa' q'aq'inik kuuk' tinamit wilik ko'lb'al kiib' chi korik wilkeeb' ar i Judá, eh xuchop kinaah.14Eh re' Ezequías i kireey i aj Judá je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i kireey i aj Asiria wilik Laquis: Re' hin ma' holohik ta ximb'anik chawach, xa re' la' i nuq'or aweh chi nee ti elik panutinamiit, nee wo' nutoj aweh jarub' i tumiin neenapahqaaj weh, inki.
Eh re' i kireey i aj Asiria xupahqaaj reh i Ezequías chi naa rutaq'aam i kiib' siento kintaal i plata, eh juninaq kintaal i oro.15Eh re' i reey Ezequías xutaq'aaj wo' reh i kireey i aj Asiria i plata nik' k'ihaal i xureq chupaam i rupaat i QaJaaw, je' wo' hoq i xureq chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik.16Re' Ezequías xresaj wo' taqe oro rulechaam i koq chuwach taqe i ru puertahiil i rupaat i QaJaaw Dios, xresaj wo' taqe i oro rulechaam i koq chuwach i chopolkeeb' wii' i puerta, xutaq'aaj reh i kireey i aj Asiria.17Eh re' i kireey i aj Asiria xutaq'aaj taqe reje Jerusaleem i ixib' chi winaq kajaaw i soldado chi q'aq'inik ruuk' i Ezequías je' wili kib'ihnaal: Tartán, Rebsaris, Rabsaces, eh xutaq'aaj wo' chikiij i k'amal kib'eeh taqe i winaq kapuun. Eh noq xi ponik Jerusaleem ar xi kahnik chupaam i b'eeh kikamanik wii' aj tz'ajool. Re' i ye'aab' re' re' ar inkahnik chi chii' i rooq ha' i nelik cho ruuk' i nimlaj molb'al ha' wilik johtoq ko taxaaj.18Eh noq xi ponik i xkitaq'aaj naq ruk'amariik i reey Ezequías, ixib' taqe i winaq xi chalik chi q'orob'jiik je' wili i kib'ihnaal: Eliaquim rak'uun i Hilcías incha'jinik reh i paat imb'aan wii' taaq'anik, re' i Sebna i aj tz'ihb', re' i Joa rak'uun i Asaf, k'amal kib'eeh i kimolwik reh i huuj.19Re' i Rabsaces je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat je' wili i naa aq'orom reh i reey Ezequías: Je' taqe wili i xutaq'aaj cho ruq'orariik aweh i kireey i aj Asiria ixtinim rajaawriik: ¿Awach uuk' ch'iklik ak'ux?20Re' hat inakapaaj naak, chi ruuk' taqe i holohaq q'orik naa ako'leem awiib' chi nuwach. ¿Mi re' re' inye'wik rukowiil ak'ux noq inakapaaj? ¿Awach inye'wik rukowiil ak'ux chi ma' tiyo'jik ta wuum?21Re' hin weht'al chi nayeew ak'ux chi neetirutob'eej i tinamit Egipto. Xa re' la' re' i tinamit Egipto xa je' rukab' jino'q i kaxlanhaaj xa toqik chik reh wila' xakoj chi akarote, wi xayeew awahlil chinaah nentoq neeruhop aq'ab'. Je' re' noq awach i ruyeew ruk'ux ruuk' i kireey i aj Egipto ti' inaruk'ulum.22Re' taq i hat neena taq inaq'or weh chi nayeew taq ak'ux ruuk' i QaJaaw Dios. ¿Mi ma' aweht'al taq re' hat chi re' i reey Ezequías xkuxik resam taqe i artaal chinaah taqe inajt kinaah yuuq', eh chi xuq'or chi re' taqe i aj Judá i aj Jerusaleem ar naa kiloq'em i Dios chuwach i artaal wilik Jerusaleem?23Re' hin i kireey i aj Asiria nupahqaaj otob'il aweh chi wilik i naaqayejaam wach awuuk', re' hin neenuyeew aweh kiib'-oq miil i kawáyu, mi nee pa' inareq taqe i hat i neekijohtik chi riij.24Re' hat ma' nee ta nakuy i q'aq'inik ruuk' i rajaaw soldado aj Asiria atoob' ta ma' q'e' ta nim wach. ¿Mi nakapaaj re' hat chi neen kiyeew aweh i aj Egipto aakareta, aakawayu, je' wo' hoq i neekijohtik chi riij i kawáyu?25¿Mi nakapaaj re' hat chi xa panuk'ux xchalik chi xin chalik chi q'aq'inik awuuk' chusachariik wach aatinamiit? Re' hin re' i QaJaaw xq'orik cho weh chi xin chalik chi q'aq'inik awuuk' chi rusachariik wach aatinamiit, inki, tiko'q reh.26Re' Laquim, re' i Sebna, re' i Joa je' wili ruchaq'weesjiik xkian i Rabsaces aj Asiria:
Inqapahqaaj otob'il aweh chi qoh aq'oreej pan arameo ruum re' hoj inqareq chi riij i q'orik re' re'. Maa qoh aq'oreej pan kiq'oral i aj Judá ruum chu'nchel i tinamit i wilkeeb' cho nah tz'aq k'ahchi' ki-ib'iriniik reh i k'ahchi' aq'orom, inki taqe.27Eh re' i Robsaces je' wili i xuq'or:
Re' hin ma' xata ruuk' taq aareey, ma' xata awuuk' taq i hat xintaq'ab'jik cho chi k'utaaj. Xintaq'ab'jik la' wo' cho chi k'utaaj kuuk' i tinamit wilkeeb' cho naah tz'aq. Eh naa ruponiik i q'iij chi re' keh, eh chi re' taq i hat naa taq ak'uxum aasaa', eh naa taq awuk'em aawaab' chinaah, inki.28Eh xpa'lojik johtoq xuk'er chii' chuq'orariik keh i aj Judá pan kiq'oral i aj hebreo chi je' wili: Chab'iraj taq i ruq'or cho chawiij i qareey i hoj aj Asiria re' i reey xti nim rajaawriik.29Je' wili xuq'or chaloq: Mayeew taq awiib' chi jot'arik reh i reey Ezequías re' reh xa ruchuk chi nee taq i rub'an ako'ljiik panuq'ab'.30Wila' re' Ezequías xuq'or taq aweh chi chach'ikaa' taq ak'ux ruuk' i QaJaaw, wixuq'or taq aweh chi je' wili: Xti korik chi re' QaJaaw naa ruko'liniik taq aweh re' reh ma' naa ta ruye'em q'ab' chi re' qatinamiit nee ruchop naah i kireey i aj Asiria, inkoq taq aweh.31Maa nimaj taq reh. Re' i qareey i hoj, hoj aj Asiria xutaq'aaj cho ruq'orariik chi wiij chi chaq'asaj taq awiib' reh chak'am taq awiib' panotob'il ruuk', reh nee taq i na a'n rusuqkiil i wach taqe i ru-uuva, i wach taqe i ru higo. Eh nee wo' taq i na a'n ahaa' chupaam taqe i rujulhaa'.32Eh naa taq kaat nuk'amam reje chupaam i ye'aab' q'e' holohik chuwach aa ye'aab' taq i hat. Re' i nelik wii' i uuva, i trigo, re' i korjik wii' i kaxlanwi'k, i wilik wii' riis uuva. Eh re' i nelik wii' i aseite i nelik wii' i riis kaab', suq taq naa awihiik, ma' naa ta taq akimiik. Xa re' la' ma' nimaj taq reh aajot'ariik neerub'an i reey Ezequías noq nee ruq'or taq aweh chi netaq tiruko'leej i Dios.33¿Mi wilik jino'q i dios xuko'leej i rutinamiit pan q'ab' i kireey i aj Asiria noq inaq'or taq i hat?34¿Mi wilik kajaawriik i ki dios i aj Hamat, i Arfad? ¿Mi wilik rajaawriik re' i ki dios i aj Serfarvaim, Hena, i aj Iva? ¿Mi xkian ruko'ljiik i tinamit Samaria panuq'ab' i hin?35¿Mi wilik jino'q keh re' dios re' re' xub'an ruko'ljiik i rutinamiit panuq'ab' i hin? ¿Nik' wach noq inakapaaj taq i hat chi re' taq aaWaJaaw aaDios neenko'linik reh i tinamit Jerusaleem panuq'ab' i hin inki i qareey? inki.36Eh re' taqe i tinamit Judá ma' jino'q chi q'orik xichaq'wik ruum i q'orooj keh ruum i reey Ezequías chi ma' naa ta kichaq'wik.37Eh re' i Eliaquim rak'uun i Hilcías incha'jinik reh i paat imb'aan wii' taaq'anik, ruch'ihil i Sebna i aj tz'ihb' ruch'ihil i Joa rak'uun i Asaf re' i k'amal kib'eeh i kimolwik reh taqe i huuj, xkiweq i kiso' chikiij ruum xtib'ik kik'ux. Eh xiooj ruuk' i reey Ezequías xponik kiq'or reh chib'ih i xuq'or i Rabsaces nim wach winaq aj Asiria. Re' taqe aj Judá xiko'ljik pan q'ab' i Senaquerib (2 Cron 32.20-23; Isa 37.1-38)1Eh noq xrib'iraj i xq'orarik reh i reey Ezequías xtib'ik ruk'ux xuweq i ruso' chi riij, eh xukoj i ruq'as wach so'. Eh xooj chupaam i rupaat i Dios.2Eh xutaq'aaj reje i Eliaquim incha'jinik reh i paat imb'aan wii' i taaq'anik, ruch'ihil i Sebna i aj tz'ihb' kuch'ihil taqe k'amal b'eeh i k'amal kib'eeh aj tiij xkikoj reje kiq'as wach so' noq xiooj ruuk' i Isaías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Amoz.3Reh chi xooj kiq'or reh i Isaías chi je' wili: Re' i reey Ezequías je' wili xuq'or: Yu'naak i hoj q'e' ti' qak'ux intz'irik qawach ruum k'ahchi' kitib'isam qak'ux i ki-ixowanik qawach xama' inqakuy ta chik xa je' chik qakab' ixoq noq ach k'isiin ma' ink'ulik ruk'ux ma' xta chik raansil.4Re' i kireey i aj Asiria xutaq'aaj chaloq i Rabsaces nim rajaawriik chi rub'ajariik i k'achlik Dios, xrib'iraj wo' naak i QaJaaw re' wo' aaDios i hat, eh nee ta naq i ruyeew cho chi tojariik i ru mahk imb'ajwik reh. Re' hat cha a'n atiij chikiij i qatinamiit nik' chik k'ihaal koxikahnik.5Eh ponik wo' kiq'or reh i Isaías taqe i xuq'or i reey Ezequías.6Re' i Isaías je' wili i xuq'or cho keh i raj taqareel i reey Ezequías: Re' taq i hat je' taq wili i cha q'or ponoq reh aareey: Chi re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Maa ruyohb'isaj riib' ruuk' taqe i xkiq'or i raj kamanoom i kireey i aj Asiria.7Re' hin naa nuye'em paránima i kireey i aj Asiria chi wilik i naa rib'iram rib'iral ruum i re' naa wo' chik rusutiniik reje parutinamiit. Eh naa nuye'em q'ab' chi ar naa rukanteesjiik ruuk' q'aslaj ch'ihch' inki Dios, inki.8Eh noq xsutinik reje parutinamiit i Asiria i Rabsaces i kajaaw i soldado xub'iraj rib'iral chi ma' xta chik Laquis i ru reey ko ar chik xponik rureq chi q'aq'inik i rub'an kuuk' i aj Libna.9Eh re' i Senaquerib i kireey aj Asiria xrib'iraj chi re' i Tirhaca kireey i aj Etiopía xuk'am chaloq, taqe i ru soldado xi chalik chi q'aq'inik ruuk'. Eh xutaq'aaj wo' chik taqe i raj taqareel ruuk' i reey Ezequías je' wili i xuq'or reje keh:10Re' taq i hat je' taq wili i neenaq'or reh i Ezequías kireey i aj Judá: Re' aaDios i ch'iklik wii' ak'ux xuq'or chi ma' naa ta q'ehb'iik panuq'ab', xa re' la' maa yeew awiib' chi jot'arik ruuk' i ruq'or aweh.11Re' hat aweht'al chik nik' wach i kianam taqe kireey i aj Asiria, aha' i tinamit kiponiik chi q'aq'inik xkuxik kisacham wach. Eh, ¿Nik' wach noq naa ako'leem, awiib' i hat panuq'ab' i hin?12Re' taqe i numaam wati't xkisach taqe wach i tinamit Gozán, Harán, Resef, je' wo' taqe i tinamit Edén i xi wihik cho Telasar. ¿Mi xiko'ljik ruum re' i ki dios taqe i tinamit re' re'?13¿Mi xwihik kajaawriik chi kiko'ljiik i kireey i aj Hamat. Kireey i aj Arfad, i kireey i aj Sefarvaim, i kireey i aj Hena, kireey i aj Iva? inki reje i Senaquerib.14Eh noq xik'ul i huuj keh i raj taqareel i kireey i aj Asiria i reey Ezequías xrilow wach. Chi riij i re' xooj chupaam i rupaat i QaJaaw Dios xuhe' wach i huuj chuwach i QaJaaw.15Xub'an rutiij je' wili i xuq'or: QaJaaw Dios, qaDios i hoj aj Israel, wilkaat cho chi kixilak i k'achaach i wilik kixiik'. Xa re' wo' hat i Dios wilik awajaawriik chikinaah i nimaq tinamit wilkeeb' sut i wach ak'al. Eh hat xat yej-anik reh i taxaaj ruch'ihil i wach ak'al.16Chab'iraj i hat QaJaaw Dios, chawil chaloq inki a'n Chab'iraj taqe i q'orik xutaq'aaj cho ruq'orariik weh i Senaquerib. Chu'nchel i q'orik re' re' ab'ajariik i hat QaJaaw Dios k'achalkaat.17QaJaaw Dios korik wo' hoq noq re' taqe i kireey i aj Asiria, xusach cho kiwach i tinamit, je' wo' hoq i kiye'aab'.18Eh xk'atarik wo' wach q'aaq' i ki dios, ruum ma' re' ta wo' taqe dios, xachee', xa ab'aj wo' taqe korjinaq wii' xa ruyej-aniik wo' winaq taqe, ruum aj re' xkisach wach.19Ruum aj re' QaJaaw Dios yu'naak i nupahqaaj aweh chi qoh ako'leej chuwach i rajaawriik i kireey i aj Asiria. Reh chi chu'nchel i tinamit sut i wach ak'al neenkikoj rehtaal chi xa re' wo' hat i jinaj i k'achlik Dios, inki.20Eh re' i Isaías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Amoz je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i reey Ezequías: Re' i QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel je' wili i xuq'or: Re' i xapahqaaj weh panatiij chi riij i Senaquerib i kireey i aj Asiria xb'iraj chik.21Re' taqe i q'orik wili xuq'or i QaJaaw Dios chi riij i kireey i aj Asiria:
Re' tinamit Jerusaleem je' rukab' i k'isa q'ahxoq, k'achi' kaat kise'laam i hat Senaquerib. Re' tinamit Jerusaleem k'ahchi' kik'uyu'sam i kinaah k'ahchi' kaat kikaqse'laam noq xat elik chikiwach.22¿Awach i xab'aj i xaq'ehtaaj? ¿Awach aj chinaah xchalik ak'aah? ¿Awach i xakow chik xawil? ¿Awach aj chinaah xajosaj aq'oral noq inaq'or? ¿Mi ma' chi nunaah re' i hin, kiSantolaj Dios i aj Israel?23Re' hat xataq'aaj taqe reje awaj taqareel chi nub'ajariik je' wili xaq'or: Re' taqe i nuk'ih laj kareta reh q'aq'inik xin johtik chikinaah i nimaq yuuq' korehtaal ximponik chinaah ixtinajt naah yuuq' Líbano. Eh xnuyok' taqe i runajt rooq chee' chakaltee', eh xnuyok' wo' taqe i sohchaj q'e' holohik. Ximponik chikinaah i yuuq', chupaam i ch'ahn wilkeeb' ar q'e' holohik.24Eh chupaam i tokoom tinamit xnuk'ot i jul ha' ar xnub'an nuhaa' xnuyeq'eb'eej taqe pan rooq' i nim ha' wilkeeb' Egipto reh chi xichiqik, tiki.25¿Mi ma' aweht'al re' hat chi re' hin i Dios chi hin kinkapeb'inik cho reh ink'ularik? xa najtir wo' i nuyejaa' cho wach i ink'ularik ruum aj re' yu'naak xnub'an chik. Eh yu'naak i hat xuyeew q'ab' aweh chi xasach kiwach i tinamit kow kiib' xakanaa' chi ma' xta chik wilik pan kitinamiit.26Re' taqe i tinamit wilkeeb' ar ma' xta kikowiil q'e' kiyo'jik, q'e' kik'ixiik. Xa je' kikab' taqe ch'ahn wilkeeb' panab'iix, xa je' kikab' i rax ch'ahn, xa je' kikab' i ch'ahn kipoq' cho chinaah i xoht naah paat inchiqik noq komajaa' inchuqarik.27Re' hin weht'al nik' wach noq wilkaat, weht'al chu'nchel i chib'ih ina' a'n. Eh weht'al chi yohb'aal wach aajosq'iil chi nunaah.28Ruum chi yohb'aal wach aajosq'iil chi nunaah re' hin naa nutz'apam aab'eeh naa nukojom jino'q i kotkot laj ch'ihch' cha ju', naa nukojom i karena ch'ihch' panachii'. Eh ruuk' i re' naa wo' chik kaat nusutem reje chupaam i b'eeh xat chalik wii', inki Dios.29Eh re' i Isaías je' wili i xuq'or reh i reey Ezequías: Re' wili i rehtaliil chib'ih i naa ruk'ulariik chupaam i haab' wili, chupaam i haab' jinaj re' taq chik naa ak'uxum i wach i trigo xampoq' cho chi rutkeel, xa re' la' paroox haab' naa taq chik atikim aweh naa taq asik'im i wach re' taq chik i naa ak'uxum. Eh naa wo' taq atikim i uuva naa wo' taq ak'uxum i wach.30Re' taqe i re' ruuk' riih rumaam i Judá koxikahnik chi k'achalkeeb' nee wo' chik kik'ihaaxb'iik, je' rukab' i tik i ruk'am raa', eh inwachinik.31Ruum wilkeeb' taqe i riih rumaam Judá naa kikahniik chi k'achalkeeb' Jerusaleem chinaah yuuq' Sión. Re' wili re' i QaJaaw Dios naa rub'aniik ruuk' i runimaal i ruk'axb'al.32Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or chi riij i kireey i aj Asiria: Re' reey re' re' ma' naa ta rub'anam ookik Jerusaleem, chi q'aq'inik ruuk' i ru flecha, ruuk' taqe rupulato ch'ihch'. Eh ma' naa ta wo' ruk'otom i koq rookb'aal chi junsuut i tinamit.33Ar wo' chik chupaam i b'eeh xk'uloq wii' naa rusutiniik reje, ma' naa ta rub'anam okik chupaam i tinamit. Re' wili korik ruum re' hin i Dios kinq'orik reh.34Re' hin naa nucha'jiniik reh i tinamit re' re', eh re' wo' hin naa nuko'liniik reh. Re' wili naa nub'anam k'axb'al reh i nub'ihnaal i hin, eh k'axb'al reh i rub'ihnaal i David re' i waj kamanoom, inki Dios, inki.35Eh chupaam aq'ab' re' re' jinaj ruánjel i QaJaaw Dios xooj k'oloq chupaam i kiye'aab' i ki soldado i aj Asiria. Eh xukansaj taqe i jinaj siento miil ruuk' kajwinaq ruuk' i ho'oob' miil chi soldado chi aj Asiria. Eh noq xsaq'ik chi junwaar xkireq chi kamnaq chik taqe chu'nchel i re'.36Noq xrilow chi je' re' i Senaquerib kireey i aj Asiria, xresaj taqe reje ar i ru soldado xi sutinik wo' chik reje paruye'aab' Nínive, ar xkahnik.37Eh re' i Senaquerib noq k'ahchi' chi looq'jiik i rutiyoox Nisroc rub'ihnaal xi ponik i Adramelec, i Sarezer re' taqe i kiib' chi rak'uun xkikansaj ruuk' q'aslaj ch'ihch' i Senaquerib xkimol chi elik xiooj ar Ararat. Eh re' chik i Esar-hadón i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' ruyab'ilaal, re' ruk'achjiik i reey Ezequías (2 Cron 32.24-26; Isa 38.1-22)1Chupaam taqe i q'iij re' re' xchoparik ruum i runimaal yab'ilaal i reey Ezequías. Eh xooj k'oloq ruuk' i Isaías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Amoz, je' wili i xuq'or reh:
Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or aweh: Chayejaa' kahnoq chib'ih jariik i naa ayejaam wach panapaat ruum naa akimiik ma' naa ta chik ak'aachjiik, inki.2Eh noq xrib'iraj chi je' re' i reey Ezequías xusutej i koq i wach, wach tz'aq xub'an rutiij je' wili i xuq'or.3QaJaaw Dios re' hin i nupahqaaj otob'il aweh chi k'oloq cho panak'ux chi xatnunimaj ruuk' i rukorkiil wach nuk'ux, eh xnub'an wo' chu'nchel i wánima taqe i xaq'or weh, inki, eh xasuq suq chik inoq'ik.4Eh re' i Isaías noq xakomajaa' wo' i nelik cho chi chii' i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey xq'orob'jik cho ruum i QaJaaw Dios, je' wili i xq'orarik reh:5Tisutinoq wo' chik reje ruuk' i Ezequías i k'amal rub'eeh i nutinamiit, je' wili i cha q'or reh: Re' i QaJaaw i qaDios, i ruDios i David i xikin cho aamaam je' wili ruq'or: Re' hin xb'iraj chik atiij xwilow chik i riis naq'awach. Re' hin naa kaat nuk'achrisam, paroox q'iij naa ajohtiik chupaam i nupaat.6Re' hin ko ho'lajuuj chik haab' naa nutiqim rooq ak'achariik, naa kaat nuko'leem i hat, naa nuko'leem i tinamit Jerusaleem pan q'ab' i kireey i aj Asiria. Re' hin naa nuko'leem i tinamit re' re' k'axb'al reh i nub'ihnaal i hin, eh k'axb'al reh i rub'ihnaal i David waj kamanoom, inki Dios.7Re' i Isaías je' wili i xuq'or:
Chake'j taq k'isinoq wach i higo netaq inakoj chuwach i ruyab'ilaal reh chi neenk'aachjik.8Re' reey Ezequías rupahqaam naq chik reh i Isaías chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i rehtaliil neenwil chi re' QaJaaw naa ruk'achrisaniik weh, eh chi paroox q'iij naa nub'anam ojik parupaat i Dios? inki.9Re' i Isaías je' wili xuq'or:
Re' i wili i rehtaliil naa ruk'uhtaam aweh i QaJaaw, neenaq'or aha' wilik inawaaj. ¿Mi re' chi nenooj chi jumehq'iil i q'iij chuwach i ho'oob'-oq ora, oon re' chi neensutinik chi riij ho'oob'-oq ora? inki.10Re' reey Ezequías je' wili xuq'or:
Chi nee nooj chi jumehq'iil q'iij chuwach ho'oob'-oq ora ma' k'axik taj. Chi neensutinik chi riij ho'oob'-oq ora ra'j k'axik re', inki.11Eh re' i Isaías jalal ruq'oral i Dios xupahqaaj reh i QaJaaw Dios chi naa ruk'uhtaam rehtaliil. Eh re' i Dios xub'an wo' hoq chi xsutinik chi riij i q'iij ho'oob' ora, je' rukab' i ruk'uhtaaj i rilow wii' ru ora i Acaz. Re' reey Ezequías xuk'ul taqe i taqareel xi chalik Babilonia (2 Cron 32.27-31; Isa 39.1-8)12Chupaam taqe i q'iij re' re', re' kireey i aj Babilonia Merodac-baladán rak'uun i Baladán xrib'iraj chi yowab'jik i reey Ezequías xutaq'aaj taqe i raj taqareel re' chi xkik'am reje ruhuuj, eh xkik'am wo' reje rukooch.13Re' reey Ezequías xuk'ul taqe i aj taqareel, eh xuk'uhtaaj keh i rub'ehomal, xuk'uhtaaj keh i oro i plata, ink'ohnik laj iq'oom i aseite k'ih tz'aaq. Eh xuk'uhtaaj keh i tz'a'amb'al reh q'aq'inik je' wo' chu'nchel i rumolom panye'aab' reh. Eh chu'nchel xuk'uhtaaj keh i wilik parupaat i rub'an wii' i taaq'anik, je' wo' hoq i wilkeeb' chupaam i tinamit ruchopom naah.14Eh re' i Isaías jalal ruq'oral i Dios xooj ruuk' i reey Ezequías xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Aha' xi chalik taqe i winaq wili?
¿Chib'ih i xkiq'or aweh? inki.
Re' i Ezequías je' wili xuq'or:
Re' taqe winaq wili chi najt yuuq' xi chalik kopan tinamit Babilonia, inki.15Re' Isaías xupahqaaj wo' chik reh i Ezequías chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i xkilow wach chupaam apaat? inki.
Re' i Ezequías je' wili xuq'or:
Re' hin xnuk'uhtaaj keh chu'nchel i nub'ehomal wilkeeb' ar ma' xtaj i xkahnik chi ma' ta xkilow wach, inki.16Re' i Isaías je' wili i xuq'or reh i Ezequías:
Chab'iraj i xuq'or weh i QaJaaw Dios chi je' wili:17Naa ruponiik i q'iij chi chu'nchel i kimolom cho wach aamaam awati't wilik yu'naak chupaam i aapaat i na a'n wii' i taaq'anik naa ruk'amariik reje Babilonia ma' xta chik i naa rukahniik ayu'.18Eh naa wo' kik'amariik reje Babilonia taqe awak'uun awixq'uun. Re' keh naakikanab'jiik chi kapuun taqe, ar naa kiwihiik chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik i kireey i aj Babilonia, inki i Dios.19Re' i reey Ezequías xupahqaaj reh i Isaías chi je' wili:
¿Mi holohik i ruk'am chaloq i ruq'oral i QaJaaw Dios xaq'or weh? inki.
Ruum re' reh xraaj chi konaa ruwihiik i rusuqkiil k'uxliis, suq laj wihik nik' chik najtiil naa ruk'achariik i reh. Re' i rukimiik i Ezequías (2 Cron 32.32-33)20Eh re' taqe ruk'uliil i xub'an i reey Ezequías, eh nik' wach noq xuyejaa' i nimlaj molb'al ha', eh noq xuyejaa' i rooq ha' xokik pan tinamit, tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe huuj reh i Crónicas, re' wo' tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian taqe i xi wihik chi reyil Judá.21Re' i reey Ezequías xkimik reje xooj taqe rureq i rumaam rati't. Eh re' chik i Manasés i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Manasés chi reyil Judá (2 Cron 33.1-20)1Re' i Manasés kab'laj haab' i wilik reh noq xokik chi reyil Judá. Eh ho'lajuuj roxk'ahl haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Eh re' rutuut i Manasés Hepsiba i rub'ihnaal.2Re' Manasés xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Xub'an reh i yiib' wach na'ojb'al xkian i tinamit xresaj taqe reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' i aj Israel.3Re' reh xuyejaa' wo' chik taqe i artaal chikinaah taqe inajt kinaah yuuq' re' inlooq'jik wii' i Baal, re' naq taqe i xuyoj i Ezequías i rajaaw. Eh xuyejaa' wo' hoq jinaj i rujalwaach i Asera, je' rukab' i xuyejaa' i Acab i xwihik chi reyil Israel. Xuloq'ej wo' taqe i ch'umiil, i poh, i q'iij wilkeeb' pan taxaaj.4Eh parupaat i Dios xuyejaa' wo' hoq i artaal aha' kiloq'jik wii' i tiyoox, xanaah re' ruq'orom naq i QaJaaw Dios chi xa re' wo' reh i naa rulooq'jiik ar Jerusaleem.5Eh chupaam i kiib' chi rumuuj i rupaat i Dios, re' Manasés xuyejaa' taqe i artaal kilooq'jiik wii' i ch'umiil, i poh, i q'iij.6Eh xuk'at wo' taqe i rak'uun chi mayiij chikiwach i tiyoox, inooj kuuk' i aj q'iij, inooj kuuk' i aj war, je' wo' kuuk' i kiq'orinik reh taqe i ma' tob'laj uxlab'al chi rupahq'aljiik runa'ojb'al. Ruuk' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an re' re' xujosaj wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.7Eh xuyeew wo' hoq i rujalwaach i tiyoox Asera chupaam i rupaat i QaJaaw Dios. Xanaah re' je' wili i ruq'orom chee QaJaaw Dios reh i David je' wo' reh i Salomón i rak'uun: Re' nupaat wilik ayu' Jerusaleem i nusik'im wach chi kixilak i ruch'uhqaal i tinamit Israel xa re' i hin naa nulooq'jiik chi juneliik.8Re' hin ma' naa ta chik taqe wesam reje i aj Israel chupaam i ye'aab' nuye'em cho keh i kimaam kati't, wila' xkian chu'nchel i xnuq'or keh, je' wo' chu'nchel i nuk'uhb'aal xq'orarik keh ruum i Moisés i waj kamanoom, inki.9Xa re' la' re' keh xama' xkian ta wo' hoq, xk'amarik la' kib'eeh ruum i Manasés chi rub'anariik i yiib' wach na'ojb'al xiik' naah yib'kiil wach xib'anik i keh chuwach i xkian i tinamit xresaj reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' xi okik wii' i aj Israel.10Je' re' noq re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or cho ruuk' kichii' taqe i jalal ruq'oral:11Ruum chi re' i Manasés kireey i aj Judá xub'an taqe i xiik' naah yib'kiil wach na'ojb'al, ma' xata je' rukab' i xkian taqe i aj amorreo re' taqe i xi wihik cho chupaam i ye'aab' re' re' chi peet. Eh re' wo' reh k'amwik kib'eeh pamahk taqe i aj Judá ruuk' i kilooqjiik taqe i tiyoox.12Re' hin i ki Dios i aj Israel i nuq'or chi naa nuye'em i runimaal ti' k'axik chinaah i tinamit Jerusaleem, chinaah i Judá. Eh awach i naakib'iriniik rib'iral i ti' k'axik naakik'ulum naa rutib'iik i kixikin kab'chel.13Re' hin naa nuye'em chutojariik i kimahk i aj Jerusaleem, je' rukab' i xinub'an keh i aj Samaria, je' rukab' i xnub'an kuuk' i riih rumaam i Acab. Eh naa nukanaam chi ma' xta chik i wilik ar Jerusaleem, naa nukanaam chi je' rukab' i pulato noq intz'ajarik paam, eh intak'ab'jik.14Eh re' taqe ruqox i nutinamiit ma' naa ta rusachariik kiwach naa taqe nuq'eb'em chi riij nuk'ux naa nuq'asam taqe pan kiq'ab' inixowanik kiwach naa ruchopariik naah i kiye'aab', i chib'ih keh.15Eh ruum, chi xa re' wo' yiib' wach na'ojb'al inki a'n chi nuwach xkijosaj chee nujosq'iil. Xa kok'ahchi' wo' kianam i keh je' rukab' i xkian i kimaam kati't noq xi elik cho Egipto, inki Dios.16Re' reey Manasés xumin taqe pamahk i aj Judá chuwach i Dios. Eh ma' xata re' re' xub'an xukansaj la' wo' taqe i ma' xta kimahk xunujisaj paam i Jerusaleem ruuk' i kikik'eel.17Eh re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Manasés, taqe chu'nchel i xub'an, taqe i mahk xub'an tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.18Eh noq xkimik reje i reey Manasés ar xkimuq'aa' chupaam i ye'aab' uhtz'ub' ma' najt ta ruuk' i paat imb'aan wii' taaq'anik. Eh re' chik i Amón i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow Judá. Re' noq xokik i Amón chi reyil Judá (2 Cron 33.21-25)19Re' Amón kiib' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh kiib' haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut Masulémet i rub'ihnaal, rixq'uun Haruz, Jotba i rutinamiit.20Re' i Amón xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Manasés i rajaaw.21Xub'an wo' chik i reh i yiib' wach na'ojb'al i reh je' rukab' i xub'an i rajaaw, xuyeew ruloq'il taqe i tiyoox xuloq'ej rajaaw.22Xuq'eb' chi riij ruk'ux i Dios, re' i QaJaaw ki Dios taqe i qamaam qati't. Ma' xub'an taj aha' wilik iraaj i Dios.23Re' taqe i raj kamanoom i reey Amón xkiyejaa' wach rukanteesjiik i reey Amón. Eh ar xkikansaj chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik.24Chi riij i re', re' taqe i aj Judá xkikansaj wo' chik taqe i xiyej-anik wach rukanteesjiik i reey Amón. Eh re' chik i Josías i rak'uun xkipab'aa' chi reyil chi jilow.25Re' taqe i ruk'uliil, je' wo' chu'nchel i xub'an i reey Amón tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian i xi wihik chi reyil Judá.26Re' i reey Amón xkimik reje, ar xkimuq'aa' paruye'aab' uhtz'ub' reh i Uza. Eh re' chik i Josías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Josías chi reyil Judá (2 Cron 34.1-2)1Re' Josías waxiqiib' haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh junlaj ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut Jedida i rub'ihnaal rixq'uun i Adaía aj pan tinamit Boscat.2Re' Josías, re' i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Re' reh xub'an chu'nchel i holohik laj na'ojb'al, je' rukab' i xub'an chee David i xikin rumaam, eh ma' xukanaa' ta rub'aan. Re' noq xreqarik i huuj tz'ihb'amaj wii' k'uhb'aal (2 Cron 34.8-33)3Eh noq waxaqlaj chik haab' rokiik chi reyil i Josías xutaq'aaj reje parupaat i Dios i Safán i aj tz'ihb' rak'uun i Azalía riih i Mesulam je' wili xuq'or reje reh:4Hiy ruuk' i Hilcías kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij cha q'or reh chi chumol wach chu'nchel i tumiin inkik'am chee tinamit parupaat i Dios. Re' i tumiin inkik'ul i kikamanik panookb'al reh i rupaat i Dios.5Chaq'or reh i Hilcías chi re' i tumiin re' re' neeruq'asaj keh i k'amal kib'eeh i k'ahchi' kiyej-aniik reh chi korik i rupaat i Dios. Eh re' chik i keh neekitojwik keh taqe i k'ahchi' keeb' chi kamanik.6Reh chi neenkitoj i k'ahchi' kilwiik reh i kamanik, je' wo' taqe i aj sehk, i aj tz'aqool. Eh ruuk' wo' i tumiin re' re' neenkiloq' i chee', ab'aj yejemb'al reh i rupaat i Dios.7Nee wo' naq'or reh i Hilcías chi ma' rub'ir riij i tumiin neeruq'asaj keh i k'amal kib'eeh kamanoom, ruum re' keh korik wach kik'ux, inki Josías.8Eh re' i Hilcías kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij je' wili i xuq'or reh i Safán i aj tz'ihb':
Re' hin xnureq parupaat i Dios i huuj tz'ihb'amaj wii' i k'uhb'aal, inki. Re' i Safán xrilow wach i huuj re' re'.9Chi riij i re', re' Safán i aj tz'ihb' xuk'am reje i huuj xooj ruuk' i reey Josías je' wili xuq'or reh:
Re' taqe awaj kamanoom xkimol chik wach i tumiin wilik chupaam i rupaat i Dios xkiq'asaj keh i k'amal kib'eeh i kamanoom i k'ahchi' kiyej-aniik reh i rupaat i QaJaaw Dios, inki.10Eh re' Safán je' wili i xuq'or reh i reey Hicías: Re' i Hilcías i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xuq'asaj weh jinaj i huuj, inki.
Eh rilow wach i huuj chuwach i reey.11Eh noq xrib'iraj i reey Josías, chib'ih i ruq'or i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj xuweq i ruso' chi riij.12Eh xuyuq'eej ruuk' i Hilcías i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, i Ahicam rak'uun i Safán, i Acbor rak'uun i Micaías, i Safán i aj tz'iihb', i Asaías re' nim wach rukamaj ruuk' i reey, je' wili i xuq'or reje keh:13Yu'naak taq i hat, hiy taq chapahq'aaj reh i QaJaaw chi wiij i hin, chikiij i tinamit, chikiij chu'nchel i aj Judá. Eh cha pahqaaj taq chib'ih jariik i naaqanam ruuk' i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili i xkan. Re' QaJaaw Dios xiik' naah i rujosq'iil chi qanaah ruum re' taqe qamaam qati't ma' xkinimaj taj i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili, eh ma' xkian taj, inki.14Eh re' Hilcías i kajaaw i k'amal kib'eeh i aj tiij re' i Ahicam, i Acbor, i Safán, i Asaías, xiooj chi pahqanik ruuk' ixoq Hulda rub'ihnaal jalal ruq'oral i Dios. Re' ixoq re' re' rehk'een i Salum. Eh re' Salum rak'uun i Ticva riih i Harhas, eh re' reh inilwik reh i molarik wii' itz'ihy inkamanik chupaam i rupaat i Dios. Eh re' i Hulda re' re' ar patim paruka'q'aat reh i Jerusaleem.15Re' Hulda je' wili i xuq'or keh i winaq re' re': Re' QaJaaw Dios i hoj, hoj aj Israel je' wili i xuq'or: Chaq'or taq reh i awach xtaaq'anik taq cha weh chi wilik taq i xchalik apahqaaj weh.16Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Re' hin naa nutaqaam i runimaal ti' k'axik chikinaah i aj Jerusaleem. Je' rukab' i ti' k'axik tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj xrilow wach i kireey i aj Judá.17Je' re' naakik'ulum ruum xin kiq'eb' chi riij kik'ux, xkik'at i insensia chikiwach i tiyoox. Ruuk' inki a'n re' re' xkijosaj cho wach i nujosq'iil chinaah i kitinamiit, eh ma' jaruuj naa rik'iik i nujosq'iil chikinaah xa chi je' wili, inki.18Eh cha q'or taq ponoq reh i kireey i aj Judá xtaaq'anik taq cha weh chi wilik taq i naa apahqaam reh i QaJaaw Dios. Re' i QaJaaw, i qaDios i hoj, hoj aj Israel je' wili i xuq'or chawiij: Ruum chi xab'iraj i xuq'or i k'uhb'aal.19Eh ruum chi xayot' awánima, chi xaloch' awiib' chi nuwach i hin, i Dios noq xab'iraj rib'iral i ti' k'axik naa naq nuye'em cho chikinaah i aj Jerusaleem. Eh chi naa nusacham wach chi ma' xta chik naa nukanaam chupaam. Eh ruum chi xa xih aso' chawiij ruum i ruti'kiil ak'ux, eh xat oq'ik chi nuwach re' hin xat b'iraj chik, ruum i re' ma' naa ta nuye'em ti' k'axik chikinaah i tinamit re' re' noq kok'achalkaat i hat.20Eh ruum aj re', re' hin naa nuye'em q'ab' aweh i hat chi pansuqkiil naa akimiik reje noq naa rojiik areqem taqe aamaam awati't, inki i Dios.
Eh re' taqe i raj taqareel i reey Josías xiooj wo' kiq'or i xq'orarik keh.1Re' i reey Josías xumol kiwach taqe i k'amal kib'eeh i aj Judá, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh i aj Jerusaleem.2Re' reey Josías xooj parupaat i Dios ruch'ihil taqe i k'amal kib'eeh i aj Judá, taqe i k'amal kib'eeh i aj Jerusaleem. Eh xiooj wo' haa' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' taqe i jalal ruq'oral i Dios, eh chu'nchel i tinamit chi nimaq chi kok' taq. Eh noq wilkeeb' chik parupaat i Dios re' i reey Josías kow xrilow wach chi kixikin i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj xreqarik chupaam i rupaat i Dios.3Eh re' reey Josías xupab'aa' i koq riib' chuwach i rooq i rupaat i Dios xuk'ulaa' reh i Dios chi naa runimam i Dios chu'nchel ruk'ux, eh chi naa runimam chu'nchel i ruk'uhb'aal, je' wo' hoq i xuq'or. Eh xuq'or wo' hoq chi naa rub'anam chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj. Eh chu'nchel wo' tinamit xkiq'or chi naa kinimam chu'nchel i k'uhb'aal re' re'. Re' reey Josías xujal wach i runa'ojb'al (2 Cron 34.3-7)4Re' i reey Josías xuq'or reh i Hilcías kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, keh i rukab' k'amal kib'eeh aj tiij, keh i kikamanik panookb'al reh i rupaat i Dios, chi naa kesam cho parupaat i Dios chu'nchel i kikamanik reh i tiyoox Baal, i Asera je' wo' chu'nchel i kikamanik chi ye'b'al ruloq'il i q'iij, i poh, i ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj. Eh re' Josías ar xuk'at taqe reje chu'nchel i re' chi riij i Jerusaleem, chupaam i ye'aab' Cedrón, re' i ruchajil xuk'am reje Bet-el.5Chi riij i re', re' i Josías xresaj taqe k'amal kib'eeh aj tiij kipab'aam taqe i xi wihik chi reyil Judá, re' i kik'atwik naq reh i insensia chikiwach i tiyoox chikinaah taqe inajt kinaah yuuq' wilkeeb' Judá, i wilkeeb' chi junsuut i Jerusaleem. Eh resaj wo' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij i kik'atwik reh i insensia chuwach i Baal, chuwach i q'iij, i poh, ch'umiil chikiwach chu'nchel i wilkeeb' pan taxaaj.6Eh resaj wo' reje chi riij i tinamit Jerusaleem i rujalwaach i tiyoox Asera i wilik naq chupaam i rupaat i QaJaaw Dios. Eh xuk'am reje wach k'ixkaab' Cedrón ar xuk'at, korehtaal xichaajrik, re' ruchajil xupukej reje chikinaah i jul kimuhqik wii' i tinamit.7Re' i reey Josías xuyoj wo' hoq i kiye'aab' taqe i kib'anik reh i k'oyomal, chi loq'oomb'al reh i tiyoox, re' i ye'aab' inkikem wii' taqe itz'ihy inkamanik chi loq'oomb'al reh i tiyoox Asera.8Eh xutaq'aaj wo' kik'amariik taqe i k'amal kib'eeh aj tiij wilkeeb' parutinamitaal i Judá. Eh xuyoj taqe i ye'aab' wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq' re' inkik'at wii' i insensia taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, ar xutaq'aaj reje ruyojariik Geba koxponik Beerseba. Xuyoj wo' taqe i artaal inkiloq'ej wii' i ma' tob'laj uxlab'al re' wilik panookb'al inokik wii' i Josué ajaab'ees chupaam i tinamit re' re' wilik reje pantz'eet reh i tinamit.9Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij re' re' ma' inki a'n taj i kamanik chupaam i rupaat i Dios Jerusaleem, xa kuuk' la' i kuch k'amal kib'eeh aj tiij inkik'ux keh i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh.10Re' i reey Josías xuyoj i k'amb'al q'aaq' Tofet wilik wach k'ixkaab' paruye'aab' i Ben-hinóm. Reh chi re' taqe i tinamit ma' xkik'at ta chik i kak'uun kixq'uun chuwach i tiyoox Moloc.11Eh xresaj taqe i kawáyu i xkiq'asaj i xi wihik cho chi reyil Judá ye'b'al ruloq'il i q'iij. Re' taqe kawáyu re' re' ar wilkeeb' chi muuj i rupaat i Dios ma' najt ta ruuk' i ookb'al, ma' najt ta ruuk' i ruye'aab' i Natán-melec nim rajaawriik, re' i kapuun. Eh xuk'at wo' taqe wach q'aaq' i kareta inkamanik chi ye'b'al ruloq'il i q'iij.12Eh xuyoj wo' taqe i artaal xkiyejaa' chinaah i rupaat i Acaz taqe i xi wihik chi reyil Judá. Eh xutaq'aaj wo' kiyojariik i kiib' chi artaal xuyejaa' i Manasés wilkeeb' chinaah i kiib' chi rumuuj i rupaat i Dios. Xresaj reje ar xukut taqe wach ak'al re' taqe i kixeer xukut taqe chupaam i nim ha' Cedrón.13Re' i reey xuyoj taqe i artaal wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq' wilkeeb' reje parelb'aal q'iij reh i Jerusaleem, eh pantz'eet reje reh i yuuq' olivo. Re' taqe i artaal re' re', re' i Salomón i wihik chi reyil Israel xye'janik reh chi loq'oomb'al keh taqe i tiyoox xiik' naah yib'kiil kiwach. Re' Astoret ki dios i aj Sidónio, re' Quemos ki dios i aj Moab, re' Milcom ki dios i riih rumaam Amón.14Eh xupaxej wo' taqe ab'aj, taqe i chee' inkamanik chi loq'oomb'al reh i tz'aqoj tiyoox Asera. Eh xukut taqe i rub'aqil kamnaq chupaam i ye'aab' re' re'.15Re' i reey Josías xuyoj i artaal wilik Bet-el chinaah inajt naah yuuq'. Re' artaal re' re', re' i Jeroboam rak'uun i Nabat xyej-anik reh. Re' i Jeroboam re' re', re' i xminwik keh pamahk i aj Israel. Re' i reey Josías xuk'at wo' hoq i artaal wilik chinaah i yuuq' najt naah, xuk'at wo' hoq i rujalwaach i tiyoox Asera.16Re' reey Josías tz'ehtanik reje chi junsuut xrilow taqe reje wach i muqulkeeb' wii' i kamnaq, eh xutaq'aaj rehtesjiik i kib'aqil i kamnaq wilkeeb' panjul xuk'at chinaah i artaal, eh xuyoj. Je' aj re' noq xooj eloq wach i ruq'orom chaloq i Dios ruuk' i chii' i jalal ruq'oral.17Eh re' i reey Josías xupahqaaj chi je' wili:
¿Awach aj eh i muq'umb'al k'ahchi' reje wilom wach wulu'? inki.
Re' taqe i winaq wilkeeb' chupaam i tinamit je' wili i xkiq'or:
Re' i muq'umb'al inawil reje wach re' i muqlik wii' i xchalik Judá re' i jalal ruq'oral i Dios, re' ixq'orik rib'iral chib'ih i xa a'n reh i artaal wilik naq Bet-el, inki taqe.18Noq xrib'iraj chi je' re' je' wili xuq'or:
Chakanaa' taq chi je' re', maa awach intz'a'inik reh taqe rub'aqil, inki.
Eh ma' awach ta xtz'a'inik reh irub'aqil ijalal i ruq'oral i Dios xchalik Samaria.19Eh nik' wach i xub'an i Bet-el, je' wo' chik re' i xub'an chupaam taqe i tinamit wilkeeb' Samaria, xkuxik rusacham kiwach taqe i ye'aab' loq'oomb'al tiyoox wilkeeb' chikinaah inajt kinaah yuuq'. Re' i xkiyejaa' i xi wihik chi reyil Israel ruuk' i re' xkijosaj cho wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.20Eh xukansaj chinaah taqe i artaal chu'nchel i k'amal kib'eeh aj tiij kikamanik chupaam i ye'aab' kiloq'ijiik wii' tiyoox. Eh xuk'at i kib'aqil i kamnaq chikinaah taqe i artaal, eh xsutinik wo' chik reje Jerusaleem i reey Josías. Re' i reey Josías xuninq'ijeej i elik chaloq Egipto (2 Cron 35.1-19)21Re' i reey Josías je' wili i xuq'or keh i tinamit: Re' taq i hat naa taq aninq'ijeem i elik chaloq Egipto chi ye'b'al ruloq'il i QaJaaw Dios, je' rukab' i tz'ihb'amaj rehtalil chupaam i huuj reh i k'uhb'aal, inki.22Eh ma' jank'al ta naq chik i ninq'ijik i ninq'iij re' re' ni xata re' noq xi wihik chaloq taqe i peet q'atal q'orik Israel, ni xata re' noq xi wihik chaloq taqe i peet reey Judá, ni xata re' noq xi wihik chaloq taqe i peet reey Israel.23Re' i ninq'iij re' re' kore' chik xninq'ijik chi loq'oomb'al reh i QaJaaw Dios ar Jerusaleem noq waxaqlaj chik haab' rokiik chi reyil i Josías.24Re' i reey Josías xresaj taqe reje i aj war, aj q'iij, wilkeeb' Jerusaleem, je' wo' taqe i wilkeeb' Judá. Eh xresaj wo' taqe i tiyoox wilkeeb' chupaam i ju'jun chi paat, xresaj taqe i xa chib'ih jariik inkamanik chi loq'oomb'al reh i tiyoox. Reh chi xooj eloq wach i ruq'or i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj xureq chupaam i rupaat i QaJaaw Dios i Hilcías k'amal kib'eeh aj tiij.25Re' i reey Josías xtixujal wach i runa'ojb'al chi korik xuq'asaj riib' reh i QaJaaw Dios chu'nchel ruk'ux, chu'nchel i ránima, chu'nchel i ransil, je' rukab' i ruq'or i k'uhb'aal ye'ooj ree Moisés, Ma' jino'q i reey wihinaq cho pampeet, eh xwihik koq'uun chi je' rukab' i Josías.26Atoob' ta je' re', re' i QaJaaw Dios xama' xik'ik ta wo' rujosq'iil chinaah i tinamit Judá, ruum taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an i reey Manasés re' i xjosanik cho wach i rujosq'iil i QaJaaw Dios.27Eh re' i QaJaaw Dios, je' wili i xuq'or: Re' i hin naa nusacham kiwach i aj Judá, je' rukab' noq xnusach kiwach i aj Israel. Eh naa nuq'eb'em chi riij nuk'ux i tinamit Jerusaleem i nusik'im naq cho wach. Atoob' ta nuq'orom wo' naq chi ar naa rulooq'jiik i nub'ihnaal chi juneliik, inki. Re' i rukimiik i reey Josías (2 Cron 35.20-27)28Re' taqe i ruk'uliil xub'an i reey Josías je' wo' chu'nchel i xub'an, tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' i tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian taqe i xi wihik chi reyil Judá.29Eh noq re' i Josías ko wilik chi reyil Judá re' i Necao i kireey i aj Egipto xooj i wilik wii' i nim ha' Éufrates chi q'aq'inik chi rutoob'jiik i kireey i aj Asiria. Re' i reey Josías xelik chaloq chi q'aq'inik chi k'ulb'eejiik i Necao. Eh noq re' i Necao xrilow wach i Josías xanoq wo' xukansaj ar Meguido.30Eh re' i ruti'jolal i reey Josías re' taqe i raj kamanoom ximolwik cho reh xkiyeew cho chupaam jinaj i kareta xkik'am cho Jerusaleem, ar xkimuq'aa'. Eh re' taqe i tinamit re' chik i Joacaz i rak'uun wo' hoq i Josías xkipab'aa' chi kireey chi jilow. Re' noq xokik i Joacaz chi reyil Judá (2 Cron 36.1-4)31Re' i Joacaz ixib' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh xa ixib' wo' poh xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut Hamutal i rub'ihnaal rixq'uun i Jeremías aj pan tinamit Libna.32Eh re' reey Joacaz xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' rukab' xkian rumaam rati't xi wihik chi reyil pampeet.33Re' i reey Joacaz xk'amarik reje prexo ruum i reey Necao ar Ribla wilik ar i Hamat reh chi ma' najt ta xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i Necao xumin taqe chupaam i aj Judá chi naa kitojom ik'inaq kab'laj ru kajwinaq kintaal chi plata, eh k'isiin ma' ixib' aroba i oro.34Eh re' i reey Necao xupab'aa' chi kireey i aj Judá i Eliaquim chi jilow i Josías re' i rajaaw. Re' Necao xujal wach i rub'ihnaal i Eliaquim Joecim chik i rub'ihnaal xukoj. Eh re' i Joacaz xuk'am reje Egipto, ar xkimik.35Re' Joacim xutoj reh i reey Necao i plata, i oro xupahqaaj. Re' Joacim xumin taqe chupaam i tinamit chi naa kitojom i tumiin re' re'. Eh chi kiju'junaal xkitoj ruuk' plata, ruuk' oro, aha' wilik i xupahqaaj keh reh chi xuyeew reh i Necao kireey i aj Egipto. Re' noq xokik i Joacim chi reyil Judá (2 Cron 36.5-8)36Re' i Joacim ho'oob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh junlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut Zebuda i rub'ihnaal rixq'uun i Pedaías aj pan tinamit Ruma.37Re' i reey Joacim xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xkian rumaam rati't xi wihik chi reyil pampeet.1Eh noq wilik chi reyil i Joacim Judá, re' i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia, xchalik chi q'aq'inik ar Judá. Eh re' i Joacim ixib' haab' xwihik chi ri'sil i rajaawriik i reey re' re', chi riij i re' ma' xunimaj ta chik.2Xa re' la', re' i QaJaaw Dios xutaq'aaj taqe chaloq i aj Babilonia, i aj Siria, i aj Moab, i aj Amón chi q'aq'inik kuuk' i aj Judá reh chi xsacharik kiwach je' rukab' i xq'orarik keh ruum i QaJaaw Dios ruuk' kichii' taqe i raj kamanoom, re' taqe jalal ruq'oral.3Xti korik noq re' i ti' k'axik wili re' i QaJaaw Dios xye'wik cho chikinaah i aj Judá, ruum chu'nchel i yiib' wach na'ojb'al xub'an i reey Manasés.4Ruum chi re' i Manasés ma' kisiin taqe i ma' xta kimahk xukansaj chupaam i tinamit Jerusaleem ruum i re' ma' xkuyarik ta chik i kimahk ruum i Dios.5Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Joacim, je' wo' chu'nchel i xub'an tz'ihb'amaj rehtalil chupaam taqe i huuj reh i Crónicas. Re' wo' tz'ihb'amaj wii' i rehtalil i xkian taqe i xi wihik chi reyil Judá.6Eh noq xkimik reje i reey Joacim xooj rureq taqe i rumaam rati't, re' chik i Joaquín i rak'uun xokik chi reyil chi jilow.7Re' i kireey i aj Egipto ma' kota chik xelik chi q'aq'inik ruum re' i kireey i aj Babilonia xrehchaaj chik chu'nchel i ye'aab' k'ahchi' naq chi q'aq'inik chi riij. Ar xtohq'ik reje chi chii' i nim ha' i nelik cho Egipto, korehtaal xponik chi chii' i nim ha' Éufrates. Re' i reey Joaquín ruch'ihil taqe i raj kamanoom xi k'amarik reje Babilonia (2 Cron 36.9-10)8Re' i Joaquín waxaqlaj haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh xa ixib' wo' poh xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut Nehusta i rub'ihnaal rixq'uun i Elnatán aj Jerusaleem.9Re' i reey Joaquín xa re' i ma' holohik ta laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i rajaaw.10Eh chupaam taqe i q'iij re' re' xi chalik q'aq'ineel Jerusaleem i raj kamanoom i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia. Eh xkikotej riij i tinamit.11Eh noq kikotem chik riij i tinamit Jerusaleem taqe i raj kamanoom i Nabucodonosor xchalik wo' chi q'aq'inik i reey Nabucodonosor.12Re' i Joaquín i kireey i aj Judá, ruch'ihil i rutuut, ruch'ihil taqe i k'amal kib'eeh, ruch'ihil taqe i nimaq wach kikamaj ruuk', ruch'ihil taqe i xti reht'al kiwach xichoparik reje ruum i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia. Re' noq waxiqiib' haab' rokiik chi reyil i Nabucodonosor.13Re' reh xresaj taqe cho parupaat i QaJaaw Dios chu'nchel i k'ih taq tz'aq, je' wo' taqe i wilkeeb' chupaam i rupaat i reey i rub'an wii' taaq'anik, je' rukab' i ruq'orom i QaJaaw Dios. Eh xkuxik rupaxem taqe i kulk, je' wo' chu'nchel i kikamanik parupaat i Dios. Re' taqe i ruyejaam ruuk' oro i Salomón kireey i aj Israel.14Re' Nabucodonosor xuk'am taqe reje Babilonia chu'nchel i aj Jerusaleem xuk'am taqe reje i k'amal kib'eeh, je' wo' taqe i soldado, je' wo' taqe i kichol i xa chib'ih jariik kamanikaal. Je' wo' taqe i ch'eyel ch'ihch'. Korehtaal xi ponik lajeeb' miil, chu'nchel i xuk'am reje, ma' xta chik i xi kahnik Jerusaleem. Ach wo' re' taqe i q'e' neb'aa' xi kahnik.15Re' Nabucodonosor xuk'am reje Babilonia i reey Joaquín je' wo' hoq i rehk'een, je' wo' hoq i rutuut, je' wo' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' i reey, je' wo' hoq i nimaq kiwach winaq wilkeeb' Jerusaleem, xkuxik ruk'amam taqe reje.16Eh chu'nchel i xuk'am reje Babilonia wuquub' miil, eh jinaj miil taqe i wilik kina'ojb'al chub'anariik i xa chib'ih jariik kamanikaal ruch'ihil taqe i ch'eyel ch'ihch', taqe i soldado kow kiib' chi q'aq'inik.17Re' i reey Nabucodonosor, re' chik i Matanías rikaan i Joaquín xupab'aa' chi reyil Judá chi jilow i Joaquín. Eh xujal wach i rub'ihnaal i Matanías, Sedequías chik i rub'ihnaal xukoj. Re' noq xokik i Sedequías chi reyil (2 Cron 36.11-16; Jer 52.1-5)18Re' Sedequías jinaj ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh junlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut Hamutal i rub'ihnaal rixq'uun i Jeremías aj pan tinamit Libna.19Re' i reey Sedequías xa re' i yiib' wach na'ojb'al i xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i reey Joacim.20Ruum i re' xchalik rujosq'iil i QaJaaw Dios chikinaah i aj Jerusaleem chikinaah i aj Judá. Korehtaal xuk'am taqe reje pan tokoom tinamit chi kunchelaal. Eh re' i Sedequías xub'an i q'aq'inik ruuk' i kireey i aj Babilonia. Re' noq xchoparik naah i tinamit Jerusaleem (Jer 39.1-7; 52.3-11)1Noq b'elejeeb' chik haab' rokiik chi reyil Judá i Sedequías chupaam i lajeeb' rub'eeh i ru lajeeb' poh reh i haab' re' re' noq re' i reey Nabucodonosor, ruch'ihil chu'nchel i ru soldado xchalik chi q'aq'inik ar Jerusaleem. Eh xkikotej riij, xkiyejaa' i ki-itz'ihy naah paat chuwach reje, eh xkiyejaa' ko'lemb'al kiib' chi junsuut.2Re' tinamit Jerusaleem najt xkikotej riij xa ko kikotem wo' riij noq junlaj chik haab' rokiik chi reyil i Sedequías.3Eh noq b'elejeeb' chik q'iij ruk'amam rub'eeh i ru kaajpoh x-uhtik wach i wi'jaleel ar Jerusaleem korehtaal xponik chi ma' aha' ta chik inkireq kiwa' i wilkeeb' ar.4Re' taqe i aj Jerusaleem xkihop i tz'aq kotimaj wii' riij i tinamit, eh chaq'ab' xi elik reje chupaam i hoop taqe i soldado kow kiib' chi q'aq'inik ruch'ihil i kireey. Ar xi elik reje chi chii' i ookb'al wilik panyejaal i kiib' chi tz'aq wilik chucheel i tikooj wii' i rutz'ub' i reey, ar xiooj reje chupaam i b'eeh inooj Arabá. Eh kotimaj wo' naq riij i kitinamiit kuum i ki soldado i aj Babilonia.5Eh re' taqe i ki soldado i aj Babilonia xkitahqeej reje i reey Sedequías korehtaal xponik kireq wach k'ixkaab' Jericó. Eh xkanab'jik kuum chu'nchel i ru soldado k'ul xkich'aqib'eej kiib'.6Eh xkichop reje i reey Sedequías, eh xkik'am reje chuwach i kireey i aj Babilonia wilik ar Ribla reh chi xq'atarik i q'orik chinaah.7Eh chuwach wo' i Sedequías xuyok' i ralaq taqe i rak'uun. Chi riij i re' xresaj kab'chel inaq'wach i Sedequías xub'ak' wach chi karena, eh xuk'am reje Babilonia. Re' rusachariik wach i rupaat i Dios (2 Cron 36.17-21; Jer 39.8-10; 52.12-30)8Eh wuquub' chik q'iij ruk'amam rub'eeh i roo' poh reh i rub'elejlaj haab' rokiik chi reyil i Nabucodonosor. Re' i Nabuzaradán i nim wach rukamaj ruuk' i reey, eh k'amal kib'eeh soldado kicha'jinik reh i reey i xponik Jerusaleem.9Xuqop ruq'aq'al i rupaat i Dios je' wo' paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey. Eh xuqop wo' ruq'aq'al chu'nchel i paat wilkeeb' chupaam i tinamit re' re', eh xti xuqop wo' ruq'aq'al i kipaat i nimaq wach kajaawriik.10Eh re' taqe ru soldado aj Babilonia ruch'ihil i Nabuzaradán xkikut wach ak'al i koraal tz'aq kotimaj wii' riij i tinamit Jerusaleem.11Re' i Nabuzaradán k'amal kib'eeh soldado xuchop taqe i tinamit nik' chik k'ihaal i koxikahnik, eh xuk'am reje Babilonia, je' wo' taqe i wilik kina'ojb'al chub'aan taqe i xa chib'ih kamanikaal, je' wo' taqe i xkiq'asaj kiib' ruuk' i kireey aj Babilonia xkuxik ruk'amam taqe reje Babilonia.12Eh ach wo' re' taqe i q'e' neb'aa' xukanaa' ar reh chi xkab'ixeej wach aak'al, eh chi xkiq'ireej i uuva.13Re' taqe i aj Babilonia xkipaxej taqe i ch'iit je' wo' taqe i xa chib'ih jariik korjinaq ruuk' q'an ch'ihch' xkipaxej wo' hoq i nimlaj ye'aab' haa', je' wo' hoq i ch'ikaab' reh i wilkeeb' parupaat i QaJaaw Dios. Eh xkuxik kik'amam reje Babilonia i q'an ch'ihch'.14Eh xkik'am wo' reje Babilonia i nimaq xun, taqe i molb'al chaaj, taqe i likb'al, taqe i chu'nchel i kamamb'al, taqe i nimaq cucharo, je' wo' chu'nchel i xa chib'ih jariik ruuk' q'an ch'ihch' korjinaq inkamanik parupaat i Dios.15Re' i Nabuzaradán k'amal kib'eeh soldado xuk'am wo' taqe reje i sansario, je' wo' taqe i ye'aab' nah wach q'aaq', je' wo' taqe i xa chib'ih jariik korjinaq taqe ruuk' oro, ruuk' plata.16Xuk'am reje i kiib' chi pilalix, je' wo' i nimlaj molb'al haa', ruch'ihil taqe i ch'ikaab' reh i re' i kikamanik parupaat i Dios ruyejaam ruuk' q'an ch'ihch' i Salomón. Re' kahliil taqe i re' ma' xuyeew ta riib' chi pajarik.17Re' i kiib' chi pilalix b'elejeeb' b'ara kooq, eh jinaj b'ara ruuk' yejaal i kiju' b'otooj chi q'an ch'ihch' xoyimaj i kiju' chi tolotaq q'an ch'ihch', je' wach granado. Eh eliik wach b'anooj keh i kiib' chi pilalix.18Re' Nabuzaradán i k'amal kib'eeh i soldado xuk'am wo' reje i Serarías, i peet k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' hoq i Sofonías i rukab' i k'amal kib'eeh aj tiij, xuk'am wo' taqe reje ixib' chi soldado i kib'anik i cha'jinik panookb'al reh i rupaat i Dios.19Eh xuk'am wo' reje Babilonia taqe i ho'oob' kikojwik runa'ojb'al i kireey i aj Judá. Eh xuk'am wo' taqe reje intaaq'anik keh i ki soldado i aj Israel, ruch'ihil i winaq intz'ihb'anik reh i kib'ihnaal i tinamit wilkeeb' ar. Eh xuk'am wo' taqe reje oxk'ahl chi winaq ko wilkeeb' pan tinamit.20Eh re' i Nabuzaradán xuk'am taqe reje chuwach i kireey i aj Babilonia ar Ribla.21Re' i kireey i aj Babilonia ar xutaq'aaj kikanteesjiik, chupaam i tinamit Ribla.
Je' aj re' noq xi k'amarik reje tokoom tinamit i aj Judá. Re' taqe i koxikahnik Judá xiooj Egipto22Re' Nabucodonosor kireey i aj Babilonia xupab'aa' chi ajaab'esil ar Judá i Geladías, rak'uun i Ahicam riih i Safán. Reh chi naa rucha'jeem taqe i tinamit xukanaa' Judá.23Eh noq xkib'iraj taqe i k'amal kib'eeh i ki soldado i aj Judá ruch'ihil i kitinamiit chi re' chik i Ahicam xkahnik chi ajaab'esil chikinaah, xiooj ar Mizpa chi kiq'orob'jiik i Gedalías. Re' i xiooj je' wili i kib'ihnaal: Re' i Ismael rak'uun i Netanías, re' i Johanán rak'uun i Carea, re' Seraías rak'uun i Tanhumet, aj pan tinamit Netofa, eh re' i Jaazanías rak'uun jinaj i winaq aj pan tinamit Maaca, xiooj wo' haa' i winaq wilkeeb' ruuk'.24Re' i Gedalías xuq'or korik keh i xi ponik q'orinoq reh, je' wili i xuq'or keh: Matyo'jik taq chi nee taq ti kahnik chi hat taq kimoso i aj Babilonia, ti patinoq taq chupaam i ye'aab' wili, tikahnoq chi hat rumoso i kireey i aj Babilonia reh chi ma' xta taq neenak'ul, inki.25Eh re' i Ismael rak'uun i Netanías riih i Elisama, ma' tokoom ta ruuk' i kireey i aj Judá, chupaam i ruwuuq poh reh i haab' re' re', xooj ar Mizpa ruch'ihil taqe i lajeeb' chi winaq. Eh pankomonil xkikansaj i Gedalías, eh xkikansaj wo' taqe i aj Judá je' wo' taqe i aj Babilonia ruch'ihil ar i Gedalías.26Noq xkilow chi je' re' i aj Judá, ma' k'isiin ta xchalik kiyo'jiik kuum i aj Babilonia xkimol chi elik xiooj Egipto chi nimaq chi kok' taq, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh soldado. Re' Joaquín xehteesjik chi prexohjik Babilonia, eh xye'arik ruloq'il (Jer 52.31-34)27Eh noq wuquub' ru ka'winaq rub'eeh i rukab'laaj poh reh i ruwuqlaaj ru ka'winaq haab' ruk'amariik reje prexo i Joaquín ar Babilonia, re' i wihinaq cho chi reyil Judá. Chupaam i haab' re' re' xokik chi reyil ar Babilonia i Evil-merodac, eh xuketelaaj wach i Joaquín xresaj chi prexohjik.28Eh xuq'oreej panotob'il, xa re' wo' reh q'e' xuk'ax chuwach taqe i reey wilkeeb' ruuk' i ar Babilonia.29Je' re' noq xresaj i ruso' prexo chi riij i Joaquín, eh jinaj xkian wii' kiwa' nah mexa ruuk' i reey nik' chik najtiil xk'acharik.30Eh eqal eqal inye'arik reh ruum i kireey i aj Babilonia i xuk'uxlaaj wii' riib'. Je' re' i xb'aan reh korehtaal chik xkimik.
Bible Society in Guatemala