JOB1
1Jinaj i winaq Job rub'ihnaal xwihik chaloq paruyuq'ul i Uz. Re' winaq re' re' korik wach ruk'ux, holohik i runa'ojb'al. Eh xuyohleej i Dios, ma' xub'an ta reh i yiib' wach na'ojb'al.2Re' Job wuquub' i rak'uun xwihik, eh ixib' i rixq'uun.3Eh wuquub' miil i rutentzuun, ixib' miil i rucameyo, hoob' siento k'uhl i rub'ooyax, hoob' siento i rub'uuruux. Eh yohb'aal wach k'ihaal i rumoso xwihik. Eh xti xa re' wo' reh xiik' naah b'ehomal chupaam taqe i ye'aab' wilkeeb' reje parelb'aal q'iij.4Re' taqe i rak'uun i Job inki a'n kininq'iij pankipaat chi kiju'junaal. Eh inkiyuq'eej kuuk' ixib' chi kanaab' reh chinki a'n kiwa' kihaa' kuuk'.5Eh noq inkikohlaaj i ninq'ijinik, re' Job kowahq'eq inwuktik i rutaq'aaj kik'amariik i rak'uun i rixq'uun i ruq'asaj i k'atoj mayiij pahqb'al kuyb'al kimahk i rak'uun rixq'uun chi kiju'junaal. Ruum re' Job je' wili xuq'or ru q'iij ximahkunik i wak'uun i wixq'uun, xkib'aj-oq i Dios pankik'ux, inki. Re' Dios, re' aj yahm xkian kik'utaaj chi riij i Job6Eh xponik i q'iij chi xooj kimol kiib' i ánjel chuwach i QaJaaw Dios, chi kixilak taqe re' xponik haa' i aj yahm.7Re' i QaJaaw Dios xupahqaaj reh i aj yahm chi je' wili:
¿Aha' chalik i na a'n i hat? inki reh.
Eh re' aj yahm je' wili chaq'wik xub'an:
Re' hin chi junsuut wach ak'al xin chalik eh xnub'ehuj cho paam chu'nchel, inki.8Eh re' i QaJaaw Dios xupahqaaj reh i aj yahm chi je' wili:
¿Mi xawil cho wach i waj kamanoom Job rub'ihnaal? Re' reh ma' awach ta chik jino'q i wilik wach ak'al chi je' rukab' i reh. Re' reh holohik i ruk'achariik, korik wach ruk'ux i ruyohleej nuwach ma' rub'an ta reh i yiib' wach na'ojb'al, inki.9Eh re' aj yahm je' wili ruchaq'weesjiik i QaJaaw Dios xub'an:
¿Xa tan chi raaj i Job noq tiruyohleej?10Re' Job tiruyohleej ruum re' hat ti cha'jinik reh, je' wo' chib'ih i reh inacha'jeej wo' taqe i rak'uun rixq'uun. Eh i naa kuxisaj wo' ruuk' i rukamaj ruum i re' k'ahchi' ruk'ihaaxb'iik i chib'ih reh chinaah i wach ak'al.11Yu'naak chawesaj chuwach i chu'nchel i chib'ih wilik reh konee aj inawil re' mi ma' neetub'aj panaq'awach, inki aj yahm.12Re' i QaJaaw Dios je' wili ruchaq'weesjiik i aj yahm xub'an:
Ma' xta reet cha a'n chu'nchel chib'ih inawaaj a'nam ruuk' i chib'ih wilik reh i Job. Xa re' la' ma' chih awuchej i reh, inki.
Chi riij i re' xelik chaloq i aj yahm chuwach i QaJaaw Dios. Re' ti' k'axik xuk'ul i Job13Eh pan jinaj q'iij noq k'ahchi' keeb' chi wi'k, k'ahchi' keeb' chi uk'ik riis uuva taqe i rak'uun rixq'uun i Job chupaam i rupaat i peet rak'uun.14Eh jinaj i winaq xooj k'oloq chi taqarik ruuk' i Job, je' wili i xuq'or reh:
Re' taqe aab'oyaax k'otooj naq paam ak'al inki a'n ruuk' i arado re' taqe aab'uuruux ma' najt ta wi'k inki a'n ar.15Chi ma' keht'al xiooj k'oloq taqe i aj sabeos, xkelq'aaj taqe b'ooyax, ruch'ihil taqe aab'uuruux, eh xkuxik kikansam kahnoq chi q'aslaj ch'ihch' taqe amoso, ach re' hin ma' xinkikansaj taj ruum aj re' xchalik nuq'or aweh, inki.16Eh xakok'ahchi' wo' chi q'orik i winaq re' re' noq xooj wo' chik k'oloq i jinaj i winaq je' wili xuq'or reh i Job:
Xqajik chaloq i q'aaq' pan taxaaj xkuxik ruk'atam aatentzuun, je' wo' taqe incha'jinik keh ach wo' re' hin ma' xi rukansaj taj, ruum aj re' xchalik nuq'or aweh, i xk'ularik, inki.17Eh xakok'ahchi' wo' chi q'orik i winaq re' re' noq xooj wo' chik k'oloq jinaj i winaq je' wili i xuq'or reh i Job:
Chi ma' qeht'al xiooj k'oloq oxch'uq i aj Caldeo xkuxik kelq'aam reje i cameyo, eh kuxik kikansam kahnoq taqe amoso. Ach wo' re' hin ma' xinkikansaj taj ruum aj re' xchalik nuq'or aweh xk'ularik, inki.18Eh xakok'ahchi' wo' chi q'orik i winaq re' re' noq xooj wo' chik k'oloq jinaj i winaq je' wili i xuq'or reh i Job:
Re' taqe awak'uun awixq'uun noq k'ahchi' keeb' chi wi'k noq k'ahchi' kuk'em i riis uuva chupaam i rupaat i peet awak'uun.19Jinaj i kowlaj teew xchalik panchiq yuuq' xuq'oj kajchel i rutz'u'kaal i paat, xanoq wo' xq'ehb'ik i paat chikinaah awak'uun awixq'uun. Ach wo' re' hin ma' xin kimik taj ruum aj re' xchalik nuq'or aweh i xk'ularik, inki.20Eh noq xrib'iraj chi je' re' i Job xpa'lojik johtoq xuxih i ruso' chi riij xujoy i rismaal naah ruum i ruti'kiil ruk'ux. Eh xuxuk'aa' qohoq riib' wach ak'al, chi looq'jiik i QaJaaw Dios.21Je' wili xuq'or:
Sonolkiin noq xin-aasjik chinaah i wach ak'al, eh sonolkiin wo' chik noq naaweliik reje chuwach. Re' i QaJaaw Dios xye'wik weh, re' wo' chik i reh x-esanik chi nuwach, loq'imaj ta naq i QaJaaw Dios, inki.22Eh ruuk' chu'nchel i ti' k'axik xuk'ul i Job ma' xmahkunik ta chuwach i QaJaaw Dios, ma' xtaj i ma' holohik taj xuq'or chi riij i QaJaaw Dios. Re' aj yahm xupaj wo' chik i Job1Exponic wo' chik i q'iij chi xooj kimol kiib' i ánjel chuwach i Dios, chi kixilak taqe re' xponik haa' i aj yahm.2Re' QaJaaw Dios xupahqaaj reh i aj yahm chi je' wili:
¿Aha' chalik i na a'n i hat? inki reh.
Eh re' aj yahm je' wili i chaq'wik xub'an:
Re' hin chi junsuut i wach ak'al xin chalik, xnub'ehuj cho paam chu'nchel, inki.3Re' i QaJaaw Dios xupahqaaj reh i aj yahm chi je' wili:
¿Mi xawil cho wach i waj kamanoom Job rub'ihnaal? Re' reh ma' awach ta chik jino'q i wilik wach ak'al chi je' rukab' i reh. Re' reh holohik i ruk'achariik, korik wach ruk'ux, ma' rub'an ta reh i yiib' wach na'ojb'al. Atoob' ta re' hat xaq'or weh chi naa nuye'em q'ab' chi naa ruk'ulum i ti' k'axik chi xama' xta rub'ehel.4Re' aj yahm je' wili ruchaq'weesjiik i QaJaaw Dios xub'an:
Noq komajaa' chib'ih i ti' ruk'ul i ruti'jolal i winaq xama' xta wo' nee ruq'or. Atoob' ta neeruq'eb' chu'nchel i chib'ih reh chi ko'lb'al riij i ruk'achariik.5Yu'naak chayeew jino'q i yab'ilaal chinaah i ruti'jolal, konee aj inawil re' mi ma' neetub'aj panaq'awach, inki.6Re' QaJaaw Dios je' wili ruchaq'weesjiik i aj yahm xub'an:
Ma' xta reet cha a'n ruuk' chib'ih inawaaj ruuk' i ruti'jolal xa re' la' maa wesaj i ruk'achariik, inki.7Chi riij i re' xelik chaloq i aj yahm chuwach i QaJaaw Dios. Xukoj i yiib' wach raxq'aah chi riij i Job, xelik cho koju' rooq, xponik koyejal naah.8Re' Job xooj rutzunaa' riib' panchaaj, eh xuchop chaloq jinaj i ruxeer xoht ruuk' i re' i ruloch i riij.9Eh re' Job je' wili i xq'orarik reh ruum i rehk'een:
¿Mi xakok'ahchi' wo' aye'em ak'ux chi nimanik re'? Chab'aj i Dios reh chi nee ti kimik, inki.10Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik i rehk'een xub'an:
Re' hat xa je' ti q'orik jino'q ixoq ma' xta runa'ojb'al. Wila' qak'ul i holohik i ruyeew qeh i QaJaaw Dios. ¿Nik' wach noq ma' neenqak'ul i ti' nee ruyeew chi qanaah? inki.
Ruuk' chu'nchel i xuk'ul i Job ma' xmahkunik ta ruuk' i ruq'oral. Re' noq xi ponik taqe ixib' chi ramigo i Job11Re' Job ixib' i ramigo, re' jinaj Elifaz i rub'ihnaal, aj ar Temán, re' i jinaj Bildad i rub'ihnaal aj ar Sua, re' jinaj Zofar i rub'ihnaal aj ar Naamat. Re' taqe ixib' chi ramigo re' re' xkib'iraj chi re' Job k'ahchi' ruk'ulum i ti' k'axik, junojiik taqe chi rilariik reh chi xooj kiyeew rusuqkiil ruk'ux, eh chi naa kitob'eem.12Eh noq xkilow reje wach chi najt i Job ma' xkinab'eej ta wach. Noq xkilow chi re' reh, xkik'er kichii' chi oq'ik. Eh xkixih i kiso' chikiij chi kiju'junaal, xkipukej i pooq pan taxaaj xkipukej wach kinaah ruum i ruti'kiil kik'ux.13Eh xooj kitzunaa' kiib' wach ak'al chucheel i Job, wuquub' q'iij, wuquub' aq'ab' xkian ar, ma' jino'q chi q'orik xkiq'or reh ruum xkilow chi xiik' naah ti'kiil wilik. Re' Job xuk'er chii' ruum i ti' k'axik xuk'ul1Re' Job xponik i q'iij chi ma' holohik ta xq'orik chi riij i q'iij x-aasjik wii'.2Eh je' wili xuq'or reh i Dios:3Ma' holohik ta laj aq'ab' xintz'uhkrik wii', ma' holohik ta laj q'iij xin-aasjik wii' ruuk' i nutuut.4Xkahnik ta naq chi q'equm aq'ab' i q'iij re' re'. Ma' ta naq xuyeew chaloq i q'iij re' re' i QaJaaw Dios, ma' ta naq xsaq'ik.5Xq'equmbrik ta naq wach i q'iij re' re' ruum i runimaal q'equm, xb'urarik ta naq wach chi jumpech ruum i q'eq suutz', i q'iij re' re'.6Re' aq'ab' xintz'uhkrik wii' xkahnik ta naq chi q'equm chi jumpech. Re' q'iij xin-aasjik wii' ma' ta naq xokik paruman i q'iij, ree poh, eh ma' ta naq xokik paruman i q'iij ree haab'.7Xkahnik ta naq chi intz'irik paam aq'ab' re' re', ma' ta naq xwihik jino'q tz'uuy reh suq kiil k'uxliis chupaam.8Xq'orarik ta naq chi ma' holohik taj i q'iij re' re', kuum i ma' holohik ta kiq'orik chi riij i q'iij, re' taqe i wilik kajaawriik chinaah i qamaan k'ap.9Eh ma' ta naq xisihq'inik taqe chee ch'umiil chupaam i wahq'eq re' re'. Ma' ta naq xukuhtaaj riib' i q'iij, eh ma' ta naq chik saq'ik chi jumpech.10Ma' holohik taj aq'ab' re' re' ruum xuyeew q'ab' chi xin-aasjik, ma' ta xuyeew q'ab' chi xin-aasjik ma' k'ahchi' ta naq nuk'ulum i ti' k'axik wili.11¿Chib'ih inche reet noq ma' xin kimik noq ko hin rihqaam chee nutuut, oon noq kore' k'ahchi' wasjiik?12¿Chib'ih inche reet noq xinkik'ul noq xin-aasjik? ¿Chib'ih inche reet noq xuyeew nuch'uuch' i nutuut?13Ma' xta naq reet chi xinkimik ma' wilkiin ta naq chik chinaah i wach ak'al, hi'lik naq chik i nub'an yu'naak chi suq suq nuk'ux.14Wuch'ihil naq taqe i reey, je' wo' taqe i xikojwik na'ojb'al ayu' wach ak'al, wuch'ihil wo' naq taqe i kiyej-anik cho nimaq paat.15Wuch'ihil wo' naq taqe i wihinaq taqe cho chi ajaab'esil, re' taqe ixkinujisaj i kipaat ruuk' oro, ruuk' plata.16¿Chib'ih nche reet noq ma' xin kimik noq komajaa' kin-aasjiik, je' rukab' inkik'ul i ha'lak'un i ma' kilow ta wach i q'iij saq'um?17Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al inkikanaa' rub'aan i ma' holohik taj noq kikimik reje. Eh re' taqe i q'uhtinaq kihi'lik noq kikimik reje.18Eh ar wo' kiooj hi'loq taqe i wilkeeb' prexo noq kikimik reje, ma' kib'iraj ta chik i ruq'oral i aj cha'jen tz'ilom.19Eh noq imb'aan reje kimik, jinaj kiwach i wilik kajaawriik kuuk' i ma' xta kajaawriik. Re' taqe moso xaloq'ooj ma' xta chik kajaawriik i kipatroon chikinaah.20¿Chib'ih reet noq re' Dios i ruyeew rusaquum ink'ulwik reh i ti' k'axik? ¿Chib'ih reet noq i ruyeew ruk'achariik i xa eliik ti' i ránima?21Re' taqe i xa nkaaj naq chik kimik, xama' kikimik ta wo' hoq, atoob' ta naq neenkisik' je' rukab' i rusik'ariik jino'q q'e' k'ih tz'aaq.22Re' keh noq kikimik reje inkireq i rusuqkiil kik'ux.23¿Chib'ih reet noq re' Dios i ruyeew ruk'achariik i winaq ma' reht'al taj chib'ih i naa ruk'ulum, eh ma' rureq ta chi riij nik' wach noq naa reliik pan ti k'axik?24Re' hin ma' nub'an ta chik nuwa', xa re' chik oq'ik i nub'an, eh ma' nub'an ta chik nuhaa' ruum i ruti'kiil i k'achi' nuk'ulum.25Chu'nchel i ma' waaj ta naq chi naa nuk'ulum i q'e' naq kinyo'jik ruum, re' chik taqe i re' xchalik chi nunaah.26Re' hin ma' xta nuhi'liik ma' suq ta wilkiin, ma' xta rusuqkiil nuk'ux ruum yohb'aal wach i ti' k'axik inchalik chi nunaah, inki Job. Re' peet k'utaaj xub'an i Elifaz ruuk' i Job1Re' Elifaz aj pan tinamit Temán, je' wili xuq'or reh i Job:2Wila' chib'ih i xqaq'or aweh ma' suq ta neerub'an aweh, xa re' la' ma' nee ta rub'an chi ma' nee ta nqaq'or aweh chib'ih inqakapaaj.3Re' hat ma' k'isiin naq taqe i natijej ruuk' i rukorkiil, eh i nayeew naq rukowiil kik'ux i ma' kow ta kik'ux.4Eh ruuk' aq'oral i nayeew naq rukowiil kik'ux i xa q'ehb'ik naq chik keh. Inakoj wo' naq kina'ojb'al taqe i k'isiin kik'ux.5Eh noq wilkaat panti' k'axik ¿Chib'ih reet noq ma' nakowej ak'ux? ¿Chib'ih reet noq i rub'an kiib' ak'ux?6¿Mi ma' korik wach ak'ux re' hat chuwach i Dios? ¿Mi ma' hat raj kamanoom re'? Eh ¿chib'ih reet noq ma' nach'ikaa' ak'ux ruuk' i reh?7Chakapaaj riij, ¿Mi wilik jino'q i korik wach ruk'ux insacharik wach? ¿Mi sacharik wach i ma' xta ru mahk?8Re' hin nukojom rehtaal, awach taqe i re' yiib' wach na'ojb'al inkitik, re' wo' chik i re' inkijach.9Re' Dios i rub'an cho keh, eh ruuk' i rujosq'iil i rusach kiwach.10Atoob' ta inkik'er kichii' ruum kijosq'iil je' rukab' i rub'an i kaq b'ahlam, re' Dios naa resaniik i kajaawriik, je' rukab' noq inehteesjik i wach keeh i kok' kaq b'ahlam.11Eh naa kikimiik reje je' rukab' noq kikimik i kaq b'ahlam noq ma' xta chik kitiib', eh naa kitukem kiib' i kak'uun kixq'uun.12Re' hin xk'ulik kiq'or weh jinaj i q'orik, xa q'uun xk'ulik kiq'or weh xa-xkijask'uuj weh.13Eh chaq'ab' noq suq kiwiriik chu'nchel i tinamit, wilik i xuk'uhtaaj riib' weh panusaq wiriik, ma' k'isiin ta xinyo'jik ruum.14Re' hin xchalik nu b'arb'otiik ruum nuyo'jiik, xakib'arb'otik chik chu'nchel i nuti'jolal.15Eh noq xik'ik ruhupej i nuwach jinaj i teew xipa'lojik taqe i rismaal i wiij.16Eh jinaj i xupab'aa' riib' chi nuwach, je' yohb'isaneel, xa re' la' ma' nunab'eej ta wach, eh jinaj i kowlaj q'orik xb'iraj, je' wili xuq'or:17¿Mi neerub'an chi korik wach ruk'ux i winaq chuwach i Dios? ¿Mi neerub'an chi saq wach i ránima chuwach i Dios xtz'uhkrisanik cho reh?18Ma' chih taj ruum re' Dios ni xata naq ruuk' taqe i ánjel i raj kamanoom i ruch'ikaa' ruk'ux, ruum wilik wo' kiq'ehb'ik wii' chuwach.19Kore' naa chik re' ruuk' i winaq ma' xta rukowiil neeruch'ikaa' ruk'ux i Dios. Re' winaq xa je' rukab' i paat, ak'al korjinaq wii' xa nah pooq ch'iklik xa re' yu' insacharik wach ruum i mooh.20Re' winaq wahq'eq ko wilik ruk'achariik, eh xq'eq insacharik wach, inkimik reje chi jumpech, ma' awach ta chik inq'orik rib'iral.21Re' i ruholwochiil insahchik wach, eh inkimik reje chi jumpech, noq komajaa' i rureq runa'ojb'al inki.1Eh je' wo' chik wili i xuq'or i Elifaz reh i Job:
Chak'er aachii' wilik oon inche jino'q i ánjel neen toob'inik aweh.2Re' i min min chub'aan i ruyiib' wach na'ojb'al, re' i k'aah naa rukansaniik reh. Eh re' i ruk'ax wach i tokoom aj eh re' kaqwachiil naa rukansaniik reh.3Re' hin xwilow chi re' min min chub'aan i ruyiib' wach na'ojb'al xb'ehomb'rik, xa re' la' jumehq'iil xsahchik wach i chib'ih reh.4Eh re' taqe i rak'uun rixq'uun ma' awach ta intoob'inik keh. Noq kiooj pan q'atb'al q'orik kiye'ariik panti' k'axik ma' awach ta inko'linik keh.5Re' i wach i rutik re' taqe i aj wi'jaleel kielq'anik reh, atoob' ta pantaq k'iix wilik inkisik'. Eh re' taqe i chiqiij kichii' kiehchanik reh i rub'ehomal.6Re' i yiib' wach ma' panak'al ta nelik chaloq, re' ti' k'axik ma' panak'al ta i nelik chaloq.7Re' la' wo' i winaq chi rib'il riib' i ruk'am chaloq i ti' k'axik chinaah, je' rukab' noq impisk'anik johtoq i rukoxb' q'aaq' chi rib'il riib'.8Re' tee hin k'ahchi' nuk'ulwiik reh i k'ahchi' ak'ulum i hat, xnukanaa' naq chik pan q'ab' i Dios.9Ruum xa re' wo' reh wilik rajaawriik chub'aan taqe i nimaq wach sahchb'al k'uxliis, ma' awach ta neemb'anik reh.10Re' reh i ruyeew chaloq i jab' chinaah i wach ak'al ruuk' i re' i rut'aqsaj taqe i tik mu'uun.11Eh re' reh i ruyeew runimaal kiwach taqe i xama' nimaq ta kiwach. Eh irutoob'eej taqe i ti' kik'ux.12Eh i ruyoj wo' wach i ma' holohik taj inkiyejaa' wach i wilik kina'ojb'al chi jot'ooj, reh chi ma' nooj ta eloq wach inkiyejaa' wach.13Eh i ruq'at pan kib'eeh i wilik kina'ojb'al chi jot'ooj ruuk' i yiib' wach inkikapaaj rub'aan. Eh ruyoj wach i ma' holohik taj inki yejaa' wach.14Atoob' ta pan q'iij wo' naq b'ehik inki a'n xa je' chaq'ab' b'ehik inki a'n xama' inkireq ta wo' chi riij chib'ih i naa kianam.15Re' wo' Dios inko'linik reh i k'ahchi' rub'aan ti' k'axik reh kuum i yiib' wach kina'ojb'al.16Ruuk' wo' Dios inkiko'leej kiib' i ma' kow ta kik'ux. Eh ruuk' i re' rutz'ap i kichii' i yiib' wach kina'ojb'al.17Atoob' reh i winaq inq'ilarik ruum i Dios. Je' re' noq re' hat Job maa q'eb' chi riij ak'ux i aq'ilariik i rub'an i Dios nim rajaawriik.18Eh wila' xuyeew q'ab' chi xchalik i ti' k'axik chi qanaah re' wo' reh inye'wik rukowiil qak'ux, wila' xoj ruyeew panti' re' wo' reh neenk'achrisanik qeh.19Re' reh naa ruko'liniik aweh chupaam i waqiib' chi ti' k'axik naa ruchaliik cha naah, eh re' ruwuuq ti' k'axik ma' xta naa kaat ruchem.20Eh paruq'ijil wi'jaleel re' wo' reh naa ruko'liniik aweh chuwach i kimik. Paruq'ijil q'aq'inik re' wo' reh naa ruko'liniik aweh chuwach i kimik.21Eh re' reh neenko'linik aweh noq neenkitz'aq wach i k'utaaj chawiij, eh ma' nee ta tiyo'jik noq neenkaaj kisacham wach i chib'ih aweh.22Noq neenchalik i wi'jaleel cha naah xama' naa ta wo' rutib'iik ak'ux. Eh ma' naa ta wo' ayo'jiik kuum i josq'laj chikop.23Re' taqe chikop ma' xta naa kuchem atik amu'uun. Eh naa akahniik pansuqkiil k'uxliis kuuk' i josq'laj chikop.24Eh naa wo' ruwihiik suq kiil k'uxliis panapaat, noq naa rojiik awilom taqe aachikoop manlik kiwach.25Re' hat k'ih awak'uun awixq'uun awiih aamaam naa kiwihiik, je' kik'ihaal i ch'ahn wilkeeb' wataq yuuq k'ixkaab'.26Re' hat konaa arijb'iik noq naa akimiik reje ma' naa ta kimiik noq komajaa' imponik aq'ijil, je' rukab' i trigo konq'aanb'ik noq insik'arik.27Re' hoj ruum taqe i qilom qeht'al chi je' re' ink'ularik. Re' hat chab'iraj, chakoj rehtaal chi je' re' ink'ularik reh chi neen kamanik aweh, inki i Elifaz.1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an.2Neeta naq impajarik pan jino'q pexu i runimaal ti' k'ahchi' nuk'ulum.3Ma' xata naq je' rahliil i saniib' wilkeeb' chupaam taqe i palaw. Eh ruum ruti'kiil xnuq'or taqe q'orik wili.4Eh je' naa re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik k'ahchi' rukutwiik weh chi flecha, je' rukiih xokik panuti'jolal. Re' Dios k'achi' kin ruyohb'isam ruum xuyeew taqe i ti' k'axik chi nunaah.5¿Mi neeruk'er chii' re' i b'uurux noq wilik ruch'ahn chuwach? ¿Mi nee ruk'er chii re' i b'ooyax noq wilik ruch'ahn chuwach?6¿Mi wilik ineeruk'ux i k'uxb'al ruwa' chi ma' xta ratz'amil? ¿Mi suq re' i rusaqiil miloj xa chi rutkeel?7Re' i ti' k'axik ma' inwaaj ta naq nuk'ulum, re' chik i re' inuk'ul, ma' nukapaaj ta chik nuwa' nuhaa' ruum.8Neeta naq i rib'iraj chee nutiij i QaJaaw Dios, nee ta naq i ruyeew weh i k'ahchi' nupahqaam reh.9Ma' xta naq reet chi nee rusach nuwach i QaJaaw Dios, chi nee ta resaj i nuk'achariik.10Ruuk' i re' nee naq inch'iklojik nuk'ux nee naq kinhi'lik ruuk' i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum. Re' hin eliik xnub'an chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i Dios manlik Santo.11Re' hin ma' xta chik wansil inwik'raaj chi neenukuy ransil i ti' k'axik wili. ¿Mi koruk'ul chi neekik'acharik chi je' re'?12¿Mi je' kowiil ab'aj re' i nuti'jolal chi neenukuy ransil i ti' k'axik wili? ¿Mi je' kowiil q'an ch'ihch' re'?13¿Mi neenukuy ransil chi wib'il wiib' re' i ti' k'axik? Chi ma' awach ta neentoob'inik weh.14Re' jino'q i k'ahchi' ruk'ulum i ti' k'axik i ruk'ul chi naa rutoob'jiik ruum i ramigo. Atoob' ta naq ma' korik wach ruk'ux ruuk' i Dios nim rajaawriik.15Eh re' taqe i hat wamigo ma' kinawaaj ta taq kiin atoob'eem, xa je' taq akab' i rooq ha' xa nooj chi qooq.16Xa je' taq akab' i rooq ha' tz'aplik naah ruum i saq laj suutz', eh ruum i jot'ik laj ha' i rutoy riib'.17Noq inchalik i tz'a' inhaab'ik, noq intz'ab'ik i q'iij inchiqik i ha'.18Re' taqe i ki-ik'ik ar kisahchik reh i kib'eeh inooj kisik' kihaa', xama' inkireq ta wo' hoq, xa je' chik panchiq yuuq wilkeeb'.19Re' taqe i kichalik Temán, je' wo' kichalik Sabá ch'iklik naq kik'ux chi naa kireqem kihaa' ar.20Eh noq xkilow chi je' re' xsahchik kik'ux noq ma' xkireq ta kihaa'.21Xti korik i nuq'or taq aweh, chi je' taq akab' i ha' re' re', ruum noq i naa wilow taq i ti' k'axik wilkiin wii' ma' kinatoob'eej ta taq, ayo'jiik taq chik inchalik.22¿Mi xnuq'or taq aweh re' hin chi chak'am taq chaloq i tumiin reh chi nee taq kinako'leej?23¿Mi xnuq'or taq aweh re' chi nee taq kinako'leej pan kiq'ab' i ki-ixowanik nuwach? ¿Oon chi nee taq kinako'leej pan kiq'ab' i yiib' wach kina'ojb'al?24Cha q'or taq weh i numahk re' hin ma' xta neenuq'or. Eh cha q'or taq weh chib'ih xinq'ehb'ik wii'.25Re' hin ma' nee ta nuq'or chi ma' chih taj wila' korik taq i xaq'or. Xa re' la' re' taq i hat k'ahchi' taq akojom numahk chi ma' xta rub'ehel.26¿Chib'ih reet noq i nakoj taq numahk xa ruum taqe i xnuq'or jumehq'iil i ruk'am i teew? Re' i xnuq'or xa ruum chi ma' nureq ta naq chik chi riij chib'ih i naa nub'anam.27Re' taq i hat i naawaaj taq a'nam wuuk' je' rukab' imb'aan keh i ma' xta kituut kajaaw. Je' rukab' noq injot'arik jino'q amígo.28Yu'naak xti kinawilow taq chi korik chakoj taq rehtaal mi xachukuj q'orik i k'ahchi' nuq'orom taq aweh.29Chakanaa' taq i wech'inik wuuk', ruum re' hin ma' xta numahk, weht'al chi korik wach nuk'ux.30¿Mi hin aj chukul q'orik re'? ¿Mi ma' nukoj rehtaal re' chib'ih nuq'or?1Re' Job je' wo' chik wili i xuq'or: Re' ruk'achariik i winaq ayu' wach ak'al q'e' k'axik, je' rukab' jino'q i winaq i rik'saj i q'iij pankowlaj kamanik.2Je' rukab' i minooj pankamanik, xa raj chik wihik pan muuj, je' rukab' i moso xaraaj chik chi neenokik i q'iij reh chi neenhi'lik.3Je' re' i ti' k'ahchi' nuk'ulum i hin xata wo' jarub' poh rutohq'iik cho nuk'ulum. Rajlaal aq'ab' k'ahchi' wik'iik chi ti'.4Eh noq kinyohkik najt wach aq'ab' inwik'raaj. Kinq'uhtik, k'ul tol kinooj wach nuyokaab' korehtaal i nuk'ul i saq'ik. Ruum i re' je' wili nuq'or panuk'ux, ¿Kojaruuj kinwuktik johtoq? kinki.5Eh nujinaq chi haah i nuti'jolal inwik'raaj, nujinaq chi q'aah i wiij k'ahchi' reliik rukik'eel i nuti'kiil.6Re' nuk'achariik jumehq'iil k'ahchi' rusahchiik wach, je' rukab' noq inkutarik i chee' kotooj wii' i ruwa' keem.7QaJaaw Dios re' nuk'achariik k'ahchi' rik'iik xa je' nik'ik junhuup chi teew ma' jaruuj chik naa ruwihiik rusuqkiil nuk'ux noq inwik'raaj.8Eh noq naa nukimiik reje ma' naa ta chik rilariik nuwach. Noq nanaq chik awaajwaam awilom nuwach, ma' naa ta chik awilom nuwach.9Re' nuk'achariik je' nik'ik jinaj suutz' awach inkimik reje ma' jaruuj chik naa rusutiniik chaloq.10Eh ma' naa ta chik rusutiniik cho parupaat, eh ma' naa ta chik ruchaliik wih-oq chupaam i ruye'aab'.11Ruum aj re', re' hin k'ahchi' nuq'orom taqe q'orik wili, ma' jaruuj naa numayam ruk'erariik nuchii' ruum i runimaal ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum.12¿Hin ta chi josq'laj chikop re' ruuk' i wilkeeb' pan palaw noq je' re' i na a'n cho wuuk'?13Re' hin i nukapaaj noq kinyohkik chi naa ruch'iklojiik nuk'ux wach nuyokaab'. Eh chi nanaq nuhi'liik ruuk' i ti' k'achi' nuk'ulum.14Xa re' la' xama' kinhi'lik ta wo' hoq ruum re' hat wilik wo' chik taqe inak'uhtaaj weh panuwiriik inchalik nuyo'jiik kuum.15Je' re' noq chi wee hin q'e' naq chihooj chi neenasach nuwach. Eh q'e' naq chihooj chi weh nee kinaakansaj reje.16Ruum xama' nukuy ta chik, ma' inwaaj ta chik wihik chinaah i wach ak'al wili. Eh kinak'am pansuqkiil k'uxliis re' nuk'achariik xa je' i nik'ik junhuup chi teew.17Hat nuDios, ¿Chib'ih rub'anam i winaq chi q'e' i naaketelaaj wach? ¿Chib'ih reet noq q'e' ti' inawik'raaj?18¿Chib'ih reet noq i nayeew ak'ux chi rilariik rajlaal i q'iij? ¿Chib'ih reet noq xak'ahchi' kaat chi rupajariik ruuk' i runimaniik?19¿Chib'ih reet noq ma' i naa kanaa' ta ruye'ariik chee ti' k'axik chi nunaah? ¿Chib'ih reet noq ma' nayeew ta chik q'ab' chi nub'iq' nuchuhb'?20Wila' wilik numahk, ¿Chib'ih i numahk xnub'an chawach i hat ti-ilwik keh i winaq? ¿Chib'ih reet noq xa chi nunaah i hin i nayeew chee ti' k'axik je' cho k'ahchi' kiin akutum chi flecha? ¿Mi lahtz' i nub'an aweh re'?21¿Mi ma' neenajuch re' numahk? ¿Mi ma' neenakuy re' taqe i numahk? Re' hin xa ilook' chik kinooj panak'al. Re' hat nanaq chik awaajwaam rilariik' nuwach, ruum hin chik kamnaq reje, inki Job. Re' Bildad i xuq'or chi korik wach ruk'ux i Dios1Re' Bildad aj pan tinamit Sua, je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2¿Kojaruuj inakanaa' ruq'orariik taqe i k'ahchi' aq'orom? Re' taqe aq'oral inaq'or xa je' inik'ik kaq suut teew.3¿Mi ma' parub'ehel inq'atwik q'orik re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik? ¿Mi neerujal wach re' i korik i reh?4Re' naa taqe awak'uun awixq'uun ximahkunik chuwach i QaJaaw Dios ruum aj re', re' reh xuyeew taqe chutojariik i kimahk.5Eh re' hat cha sik' chu'nchel ak'ux i QaJaaw Dios nim rajaawriik, cha pahqaaj reh chi nee ruketelaaj awach.6Wila' korik wach ak'ux, eh saq wach awánima re' reh nee tirib'iraj, eh nee wo' chik i ruyeew rusuqkiil ak'ux panapaat.7Eh xiik' chik naah ab'ehomal naa ruye'em i QaJaaw Dios, ma' xata je' rukab' ab'ehomal xwihik cho pampeet.8Yu'naak i hat cha pahqaaj chib'ih jariik i kianam chaloq taqe i aj najtir q'iij reh chi neenatijej aweh i kina'ojb'al i keh.9Re' hoj koxoj aasjik wo' tii ma' xta qeht'al re' qak'achariik ayu' wach ak'al xama' najta wo' hoq xa je' rukab' noq inik'ik jino'q imuuj.10Eh re' taqe i aj najtir q'iij keh wilik taqe i kianam, reh chi neenatijej aweh ma' k'isiin taqe i na'ojb'al neenkik'uhtaaj aweh.11Chakoj taq rehtaal chi re' i kalaab' ma' ink'ihik taj aha' ma' xta ch'uwa'. Eh ma' k'ihik ta wo' hoq i kaxlan aaj aha' ma' xta wii' ha'.12Atoob' ta xa rax rax wo' naq wach xa peet wo' inchiqik chikiwach chu'nchel i ch'ahn atoob' ta komajaa' wo' naq inyok'arik.13Je' wo' re' inkik'ul i yiib' wach kina'ojb'al insahchik pankik'ux i Dios, xama' xta chik inkuy-eej.14Eh ma' xta chik ch'iklik reje wii' kik'ux ma' xta chik inkiko'leej wii' kiib' xa je' naa ruuk' rukeem am inkichop wii' kiib'.15Noq naa naq kaajwaam kichopom kiib' ruuk' i je' rukeem am ma' naa ta rukuyum ruum xama' kow ta wo' k'isinoq.16Re' taqe yiib' wach kina'ojb'al je' kikab' i chee' rax rax wach i xaq i rukuy i rutz'a'iil i q'iij, i ruhel reje riib' chinaah i uhtz'ub'.17Eh ink'ihik reje i raa' xilak taq ab'aj, eh inkib'ak'ej kiib' wataq saqrehp ab'aj.18Eh wila' awach xchuqwik reh i raa' i chee' re' re' ma' awach ta chik naa runaab'iniik reh chi xwihik chupaam i ye'aab' re' re'.19Je' re' noq naa rusachariik kiwach i yiib' wach kina'ojb'al, je' rukab' noq inchuqarik i ch'ahn, tokoom ch'ahn chik impoq' cho ar.20Re' QaJaaw Dios ma' jaruuj nee rukanaa' i korik wach ruk'ux. Eh ma' jaruuj wo' neerutoob'eej i yiib' wach runa'ojb'al.21Re' reh naa wo' chik ruye'em rusuqkiil ak'ux, naa wo' chik ak'erem aachii' chi se'eel ruum.22Eh re' taqe i ki-ixowanik awach naa kik'uhtaam kik'ixb'ilaal. Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al naa rusahchiik wach chu'nchel awach keh, inki Bildad. Re' runa'ojb'al, re' i rajaawriik i Dios1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2Re' hin weht'al chi re' re' korik. ¿Mi neerub'an chi re' winaq nee ruq'or reh i Dios chi ma' xta numahk?3Eh awach neraaj ruwech'um i Dios, nee ta inpahqaljik reh jino'q miil i xa chib'ih jariik, ma' jino'q naq i neeruchaq'weej.4Re' QaJaaw Dios nim rajaawriik kow riib', eh aj na'ojb'al. Eh ma' jino'q neenq'atwik wach.5Eh noq k'ahchi' i rujosq'iil i Dios i resaj paruye'aab' taqe i yuuq', eh ma' awach ta naab'inik reh nik' wach noq i rub'an.6Re' reh i ruk'uyu'saj i wach ak'al, eh i rukuyu'saj wo' hoq i ch'iklik wii' i wach ak'al.7Re' reh inq'orik ree q'iij noq ma' nelik ta chaloq. Re' reh inq'orik keh i ch'umiil chi ma' kisihq'inik taj.8Eh ma' jino'q ixtowik reh noq xuyejaa' i taxaaj. Re' reh wilik rajaawriik chinaah taqe i palaw.9Re' reh xyej-anik i juntzuhb' chi ch'umiil Osa, Orión, Pléyades kib'ihnaal. Eh re' reh xyej-anik keh i ch'umiil wilkeeb' pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij.10Re' reh i rub'an taqe i ma' k'isa sachb'al k'uxliis. Ma' awach ta neemb'anik reh i rub'an.11Re' QaJaaw Dios neenik'ik chi nuwach, eh ma' nee ta wilow. Eh neenik'ik ma' najt ta wuuk', eh ma' nee ta nukoj rehtaal.12Eh re' Dios wila' xresaj chi qawach i chib'ih qeh ¿Mi neerub'an chi neenqaq'or reh chi ma' chih taj? ¿Mi neenqaq'or reh chi maa rub'an?13Eh re' Dios ma' jumehq'iil ta nik'ik rujosq'iil. Korehtaal inkiloch' kiib' chuwach i inkiq'et wachej kiib' chuwach.14¿Eh aha' neenuk'am chee q'orik i hin reh chi neenuwech'uj i Dios?15Atoob' ta naq ma' chih numahk, xama' nee ta wo' naq i nu ch'aqweej. Xa re' naq neenupahqaaj reh chi chuketelaaj nuwach, ruum re' reh q'atal q'orik.16Atoob' ta re' Dios neerib'iraj chib'ih i neenupahqaaj reh, majaa' neenunimaj i hin chi xrib'iraj i nutiij.17Ruum re' reh yohb'aal wach i ti' k'axik i ruyeew chi nunaah, xa je' chik inchalik teew jab', xutiq naah i nuti'kiil chi xama' xta wo' numahk.18Juneliik ti' k'axik i ruyeew chi nunaah ma' kiruhi'lisaj ta k'isinoq.19Wila' inqaaj q'orik chi riij jino'q i xiik' naah i rajaawriik. ¿Mi wilik jino'q neenq'atwik i q'orik chinaah?20Atoob' ta naq neenuq'or i hin chi ma' xta numahk, eh chi korik wach nuk'ux, re' reh nee naq i ruq'or weh chi wilik numahk, eh chi ma' holohik taj i nuna'ojb'al.21Re' hin weht'al chi ma' xta numahk, xa re' la' ma' xta nwaaj reh, xinq'uhtik chik chi k'acharik ayu' wach ak'al.22Chuwach i Dios xa jinaj wach chu'nchel, ruum re' reh nik' wach noq i rusach wach i wilik ru mahk, je' wo' re' noq i rusach wach i ma' xta ru mahk.23Wila' re' i ma' xta ru mahk inkimik reje ruum i ti' k'axik, noq i nuq'or i hin chi re' Dios inse'lanik, noq i rilow chib'ih i ruk'ul.24Eh re' wo' re' inq'asanik ak'al pan kiq'ab' i yiib' wach kina'ojb'al. Re' wo' reh intz'apwik inaq'kiwach q'atal q'orik. ¿Eh wila' ma' re' reh imb'anik awach chik?25Re' nuk'achariik xa chi jumehq'iil k'ahchi' rusahchiik wach, eh ma' xwihik ta rusuqkiil nuk'ux.26K'ahchi' rojiik i nuk'achariik je' rukab' noq kiooj taqe i barco. Eh je' rukab' noq inrupinik reje i k'uch chinaah i rutiib'.27Eh re' hin noq inwaaj naq nusacham panuk'ux i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum xasuq naq nuk'ux i nub'an wiib'.28Xa re' la' chu'nchel inuti'kiil inchalik wo' chik nuyo'jiik ruum. Ruum i re' i nukoj rehtaal chi re' Dios ma' runimaj taj chi ma' xta numahk.29Wila' re' reh ruq'or chi wilik numahk, xama' xta chik inki chi re' hin neenuq'or chi ma' xta numahk.30Atoob' ta neenutz'a'j wiib' ruuk' xab'oon, oon ruuk' jino'q i xa chib'ih chik jariik ineesanik ch'uwa' xama' nee ta wo' runimaj i Dios chi ma' xta numahk.31Je' naa neekirukut chupaam i jul ch'uwa' paam, eh re' i nuso' nee naq i ruyib'uj ruum i ruch'uwa'iil wach.32Re' QaJaaw Dios ma' re' ta jino'q xa winaq je' rukab' i hin chi neenuwech'uj, eh chi neenuk'am reje pan q'atb'al q'orik.33Ma' xta naq reet chi wilik ta chik jino'q i xti wilik rajaawriik chi nee ruq'at i q'orik chi qanaah qakab'cheel.34Reh naq chi neeruq'or reh i Dios chi nee rumay ruye'ariik i ti' k'axik chi nunaah, eh chi neeresaj inuyo'jiik.35Re' hin nee naq kinq'orik chi ma' xta nuyo'jiik, nee naq i nuq'or chi ma' xta numahk. Re' Job xtib'ik ruk'ux chi riij i xuk'ul1Re' hin xinq'uhtik chik chi k'acharik ayu', naawokiik chi tiij chuwach i Dios naa nuq'orom reh chu'nchel i ruti'kiil nuk'ux.2QaJaaw Dios ma' kinayeew chutojariik inumahk chi xa je' wili, cha q'or weh chib'ih ximahkunik wii' chawach.3¿Mi ruk'ul cha weh re' chi k'ahchi' kiin awik'sam chi ti', ruum hat wo' xatz'uhkrisanik cho weh? ¿Chib'ih reet noq re' chik imponik chawach inki a'n i yiib' wach kina'ojb'al?4¿Mi xa je' rukapeew winaq re' akapeew i hat? ¿Mi xa re' wo' naa wilow re' hat aha' wilik i rilow i winaq?5¿Mi naa akimiik reje re' hat chi je' rukab' noq inkimik reje i xa winaq? ¿Mi xama' najt rooq re' aak'achariik i hat?6Wila' ma' je' akab' winaq ¿Chib'ih reet noq nakoj numahk? ¿Chib'ih reet noq inasik' i ma' holohik taj chi wiij?7Re' hat aweht'al chi ma' xta numahk, eh chi ma' awach ta neenko'linik weh panaq'ab'.8Eh re' wo' hat xat yej-anik weh ruuk' aq'ab', eh yu'naak ¿Chib'ih reet noq inawaaj asacham nuwach?9K'oloq panak'ux chi ruuk' ak'al xinayejaa' ¿Chib'ih reet noq kinawaaj wo' chik asutem lom chi ak'al?10¿Mi ma' re' hat xatyej-anik weh re' chi je' rukab' noq inkorjik i kexu ruuk' lecha?11Eh re' wo' hat xatkojwik inuti'jolal, je' wo' inutz'uhumal, hat xatiqwik wach taqe i nub'aqil, taqe i wib'otz'aal.12Eh re' hat xat ye'wik nuk'achariik xaketelaaj nuwach. Re' wo' hat ticha'jinik weh ruum aj re' ko wilik nuk'achariik.13Xa re' la' re' hin i nukoj rehtaal chi wilik i ke'lik cho panawánima chi wiij i hin.14Re' hat xak'ahchi' akojom wehtaal mi nkimahkunik, reh naq chi nee kinayeew chi tojariik i numahk.15Eh wila' wilik numahk xa hin wo' q'ehb'eel. Wila' ma' xta numahk xa k'isiin wo' neensuuqb'ik nuk'ux. Ruum yohb'aal wach i ti' k'axik inuk'ul.16Eh wila' xnunimb'isaj wiib' re' hat neetisachwik nuwach, je' rukab' i rub'an i kaq b'ahlam. Eh neena a'n jino'q i ma' ilooj taj i sachb'al nuwach.17Wilik taqe i xikojwik numahk, ruum aj re' xjohtik wach aajosq'iil chi nunaah, i na a'n wuuk' je' rukab' noq kiokik chi q'aq'inik i soldado.18¿Chib'ih reet noq xayeew q'ab' chi xin-aasjik? q'e' naq chihooj chi weh wita xin kimik noq komajaa' kin-aasjik. Chi je' re' ma' awach ta naq xnab'inik nuwach.19Q'e' naq chihooj chi weh chi xata re' manlik xin-aasjik, eh xinooj ta kimuq'aa', chi je' re' ma' xinwihik ta naq chi jumpech.20Re' nuk'achariik xama' najt ta chik rooq, eh i nupahqaaj aweh chi chayeew q'ab' weh chi nee kink'acharik k'isinoq pansuqkiil k'uxliis.21Ruum ilook' kinkimik reje ma' jaruuj chik naa nusutiniik chaloq, chupaam i ye'aab' q'equm paam reh ti'kiil k'uxliis.22Re' ye'aab' re' re' q'equm paam, xama' paruwii' ta wilik, re' ma' xta wii' saqum, xa juneliik q'equm paam, inki Job. Re' Zofar xuq'or chi wilik ru mahk i Job1Re' Zofar aj ar Naamat je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2¿Mi ma' neerub'an re' chi neen chaq'weesjik i ma' k'isaq'orik xaq'or? ¿Mi neetikahnik chi ma' xta mahk re' ruum xaq'or ruuk' aachii' chi ma' xta aamahk?3¿Mi nakapaaj re' hat chi ruuk' i ma' k'isa q'orik i na a'n, neenatz'ap i qachii'? ¿Mi ma' neenak'uhtaaj ak'ixb'ilaal re' wila' xqach'aqweej taqe aweh i xaq'or?4Re' hat inaq'or chi korik wach ak'ux chi nimanik, eh chi saq wach awánima chuwach i Dios.5Ma' xta naq reet chi re' i QaJaaw Dios neenchaq'wisanik aweh taqe inaq'or.6Re' reh nee naq i ruk'uhtaaj aweh i na'ojb'al k'axik chi reqarik chi riij. Ar naq nee nakoj rehtaal chi ma' yohb'aal ta wach i ti' k'axik xuyeew cha naah, je' naq rukab' i ruk'ul cha weh, chi tojb'al riij amahk.7¿Mi nakapaaj re' hat chi neenareq chi riij i wilik cho paruk'ux i Dios? ¿Mi nakapaaj re' chi nee nareq i rukorkiil wach ruk'ux i QaJaaw Dios nim rajaawriik?8¿Nik' wach areqem chi riij i runa'ojb'al i Dios ruum ma' xata je' najtiil paam i taxaaj? ¿Nik' wach areqem i rukorkiil wach ruk'ux i Dios? ruum ma' xata je' chamiil paam i kiye'aab' kamnaq.9Ruum xiik' naah nimaal wach chuwach i runimaal i taxaaj, eh chuwach i runimaal i palaw.10Wila' re' Dios xraaj ruq'atam i q'orik cha naah ¿Mi wilik jino'q nee nq'orik reh chi ma' nee ta rub'an?11Re' i QaJaaw Dios reht'al wach taqe i ma' korik ta wach kik'ux. Eh reht'al awach taqe i yiib' wach kina'ojb'al. ¿Oon inakapaaj i hat chi ma' reht'al taj?12Re' meem laj winaq xama' naa ta wo' rureqem runa'ojb'al chi jumpech, je' rukab' i k'isa b'uurux noq inaasjik ma' tijimaj taj.13Re' hat chayeew ak'ux chub'anariik i korik, cha pahqaaj reh i Dios chi nee tirutob'eej.14Wila' wilik i mahk k'ahchi' kaat cha kanaa' rub'aan. Mayeew q'ab' reh i mahk chi neen wihik panapaat.15Wila' xa a'n chi je' re' ma' xta neetik'ixik wii' nee ti k'acharik chi suq ak'ux chi ma' xta nee tiyo'jik wii'.16Re' hat sahchoq panak'ux i ti' k'axik k'ahchi' ak'ulum, chi je' re' neenik'ik i ruti'kiil ak'ux, je' rukab' noq inik'ik i ha'.17Re' aak'achariik neenkahnik chi xa je' chik saqumaal wach i q'iij noq imponik kab'lajora. Eh re' ruq'equmaal paam i ti' k'axik, neenkahnik chi xa je' chik rukab' i saqum noq insaq'ik.18Re' hat naa ruch'iklojiik ak'ux panak'achariik ruum wilik i k'ahchi' awuy-eem. Eh re' QaJaaw Dios naa rucha'jiniik aweh noq naa awiriik.19Eh noq naa ahi'liik ma' xta naa ruyohb'isaniik aweh. Eh ma' k'isiin naa kik'uliik sik'woq aweh reh chi naa a'nam otob'il keh.20Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al keh, naa rusahchiik kiwach ma' ha' ta naakiko'leem kiib', xa re' i kimik naakuy-eem, inki i Zofar. Re' Job xuq'or chi re' Dios wilik rajaawriik chinaah chu'nchel chib'ih i wilik1Re' i Job je' wili chaq'wik xub'an:2Korik chi re' taq i hat pankib'ihnaal i tinamit taq ti q'orik, eh inakapaaj taq i hat, chi noq naa taq akimiik i ma' naa ta chik ruwihiik i na'ojb'al.3Xa re' la' re' hin wilik wo' nuna'ojb'al. ¿Mi qajinaq re' i wajaawriik i hin chawach taq i hat? ¿Mi ma' awach chik jino'q re' ineenq'orik reh i xaq'or taq i hat?4Noq xub'an chaloq noq i nub'an nutiij kirib'iraj naq i Qajaaw Dios. Atoob' ta korik wo' naq wach nuk'ux, re' taqe wamigo xa hin kikaqse'lb'aal.5Awach i rik'raaj chi kow ruk'ux i rixowaaj wach i k'ahchi' ruk'ulum i ti' k'axik. Ma' xta raaj reh chi nee ruyeew ruman i ti' chinaah i k'ahchi' ruk'isimb'iik ruk'ux.6Re' taqe aj i leq' juneliik suq kik'ux pankipaat. Re' taqe i ma' holohik ta kiq'orik chi riij i Dios ma' xtaj inkik'ul. Inkikapaaj naq chi chu'nchel wilik pan kiq'ab'.7Re' hat neerub'an chi neenatijej awiib' kuuk' i chikop wilkeeb' pantaq ch'ahn, je' wo' kuuk' i chikop kirupinik pan taxaaj, wilik i neenkik'uhtaaj aweh.8Chakoj rehtaal chu'nchel i wilkeeb' wach ak'al, je' wo' hoq i kar wilkeeb' pan palaw. Re' keh wilik i neenatijej kuuk'.9¿Mi ko wilik ta wo' hoq i ma' keht'al taj chi re' Dios xye'wik kik'achariik chu'nchel i re'?10Re' Dios pan q'ab' wilik i kik'achariik chu'nchel i k'achareel wach ak'al.11Re' hoj pan qachii' inq'ikraaj rusuqkiil chib'ih i suq atoob' inqak'ux. Je' wo' re' i qaxikin i rub'an rib'irjiik i holohik.12Re' taqe i mama' winaq wilik kina'ojb'al, ruum chi k'ih chik i kihab'ul wilik chik kina'ojb'al.13Xa re' la' re' Dios reh xti xiik' wo' chik naah i runa'ojb'al i rajaawriik. Eh re' i ruyejaa' wach i rub'an wo' hoq.14Eh re' i ruyoj wach i Dios ma' awach ta chik neenyej-anik reh. Eh noq iraaj rub'anam ti' k'axik reh i winaq, ma' awach ta chik neenko'linik reh pan q'ab'.15Eh wila' ma' xuyeew chik chaloq i jab', chu'nchel neenchiqik. Eh noq i ruyeew wo' chik chaloq i jab', imb'oqib'ik i yuuq' k'ixkaab'.16Re' Dios wilik rajaawriik, re' reh q'oreel chinaah chu'nchel. Eh pan q'ab' wilkeeb' i kijot'ariik, je' wo' hoq i kib'anik jot'ooj.17Eh re' wo' reh ineesanik reh i kajaawriik i kikojwik na'ojb'al, eh i ruyoj wo' kina'ojb'al taqe i q'atal q'orik.18Re' Dios i resaj wo' taqe pan kajaawriik i reey. Re' wo' reh intaaq'anik reje keh pan tokoom tinamit chi ma' xta wilik keh.19Eh i resaj wo' pan kajaawriik taqe i k'amal kib'eeh aj tiij. Iresaj wo' pan kajaawriik taqe i ajaab'ees.20Eh i ruq'uch i kiq'oral i kiq'orik reh i korik, eh ruyoj i kikapeb'aal mama' winaq i kikojwik na'ojb'al.21Re' Dios i ruyeew wo' q'ab' chi ma' inye'arik ta chik kiloq'il i wilik kajaawriik, i resaj wo' kikowiil i q'e' kow inki a'n kiib'.22Re' reh i ruyeew wo' chi naab'jik taqe i ma' eht'alimaj taj. Eh i resaj wach saqum i ke'lik cho panq'equm.23Re' i Dios i ruk'ihaaxb'isaj i tinamit, eh i rusach wo' kiwach. Eh i rutukej kiwach, i rumol wo' chik kiwach.24Eh i rusach kik'ux i k'amal kib'eeh i tinamit. Irusach i kina'ojb'al, je' naa pan jinaj chiq yuuq' i rub'esaj taqe, ruum ma' inkireq ta chik chi riij inki a'n25Je' panq'equm kib'ehik, ma' inkireq ta chi riij aha' ojik inki a'n xa kitakaklanik chik xa je' chik taqe xohk'reel. Re' Job xuko'leej riij i runimaniik1Chu'nchel i k'ahchi' taq aq'orom re' re' wilom ruuk' naq'nuwach. Eh b'iram ruuk' nuxikin.2Aha' wilik taq aweht'al i hat weht'al wo' hin. Re' hin ma' qajinaq taj i wajaawriik chuwach taq awajaawriik i hat.3Xa re' la' re' hin ruuk' i Dios nim rajaawriik inwaaj nuyejaam wach i wili. Ruuk' i reh naa nuq'oriik.4Re' taq i hat inatz'ap taq naah i korik ruuk' i chukuj q'orik taq i na a'n, xa je' taq akab' i rukoj riib' chi aj iq'omaneel, xama' rub'an ta wo' hoq.5Ma' xta naq reet chi ma' nee ta taq chik ti q'orik chi jumpech, reh nee naq inak'uhtaaj taq chi wilik ana'ojb'al.6Cha a'n taq otob'il chab'iraj taq i naa nuq'orom. Eh ti chakoj taq rehtaal i naa nuq'orom chi ko'lb'al wiib'.7¿Mi riko'ljiik riij i Dios k'ahchi' taq kaat ruuk' i chukuj q'orik taq i na a'n? ¿Mi re' reh inq'orik taq aweh re' i jot'ooj taq i na a'n?8¿Mi nakapaaj taq re' chi ruuk' taq i na a'n re' re' ruto'ariik taq i Dios i na a'n? ¿Mi nakapaaj taq re' chi ruko'ljiik riij taq k'ahchi' kaat?9Eh ¿neetarutz'ir riij i Dios taq ana'ojb'al chih naq taq i neena a'n? ¿Mi nee naq taq inachuk ree q'orik je' rukab' noq inchukarik i q'orik reh i xa winaq?10Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi kow taq netiruq'il wila' konasik' taq wach inatob'eej.11Re' taq i hat ma' k'isiin taq neetiyo'jik wila' xakoj taq rehtaal chi wilik ruloq'il.12Eh chu'nchel taq anajtir na'ojb'al xama' xta nokik wii', xa je' rukab' noq neenawaaj ako'leem awiib' chi riij i tz'aq ak'al.13Chakanaa' taq i q'orik i hat re' chik i hin naa nuq'oriik, atoob' ta neenchalik i chib'ih jariik chi nunaah, ma' nee ta kinyo'jik.14Wila' chib'ih i xnuk'ul ank'ul peet. Xa re' la' re' hin naa nuq'orom chib'ih inwaaj nuq'orom.15Atoob' nee kirukansaj i Dios, xanaa wo' nuye'em nuk'ux ruuk'. Re' hin naa nuq'orom reh i ko'lemb'al wiib'.16Ruq'iij ruuk' wo' naq i re' nee i nuko'leej wiib' chuwach. Eh jino'q i yiib' wach runa'ojb'al ma' nee ta inq'orik ruuk' i Dios.17Re' taq i hat xti chab'iraj taq chib'ih i naa nuq'orom, eh chakoj taq rehtaal chi korik.18Re' hin wilik i naa nuq'orom chi ko'lb'al wiib', ruum weht'al chi ma' xta numahk.19Eh wila' wilik i xq'orarik reh chi korik chi wilik numahk, ma' xta chik i neenuq'or, i ruk'ul chi nee kinkimik.20QaJaaw Dios re' hin kiib' wach otob'il i nupahqaaj aweh chi neena a'n cho wuuk' reh chi ma' nee ta nukanaa' aq'orob'jiik.21Re' chi chawesaj i ti' k'axik chi nunaah, eh re' chi chawesaj i yo'jik chi nunaah.22QaJaaw Dios kinaq'oreej hat chi peet, re' hin nee ti nuchaq'weej, oon re' hin nee ti nuq'oreej chi peet, re' hat nee kinaachaq'weej.23Chaq'or weh, ¿Chib'ih i mahk xnub'an chawach? ¿Chib'ih i ma' holohik taj xnub'an chawach? Inwaaj chi nee nak'uhtaaj chi nuwach chib'ih ximahkunik wii' chawach.24¿Chib'ih reet noq ma' kinawaaj chik kiin awilom? ¿Chib'ih reet noq je' inilarik i nixowanik awach i na a'n weh?25¿Chib'ih reet noq i na a'n ti' k'axik weh? Re' hin, je' hin xaq chee' inkutarik reje wulu' ruum i teew, eh xa je' nukab' i chiq ch'ahn.26¿Chib'ih reet noq i nayeew i ti' k'axik chi nunaah, inaq'or chi wilik numahk? ¿Mi kiina ye'em chutojariik re' numahk nub'anam cho pan wak'uniil?27Je' cho b'ak'alkeeb' kab'chel i wooq ruuk' karena. Ma' xtaj i ruyeew riib' chi nub'an, ruum re' hat eliik k'ahchi' akojom rehtaal chib'ih i nub'an.28Re' hin k'ahchi' rusahchiik wach i nuti'jolal, je' rukab' noq inq'ahik i xa chib'ih jariik. Je' rukab' itz'ihy noq ink'uxarik ruum ruchopkaal, inki Job. Re' Job xureq chi riij chi xama' najt ta rooq i k'acharik1Re' Job je' wili xuq'or: Re' winaq inaasjik ruuk' i rituut xama' najt ta rooq i ruk'achariik, eh xiik' naah i ti' k'axik i rik'ul.2Re' ruk'achariik, xa je' rukab' noq ink'er i uhtz'ub', eh jumehq'iil inchiqik. Jumehq'iil inooj sahchoq wach, xa je' inik'ik jino'q muuj.3QaJaaw Dios, ¿Chib'ih reet noq xa re' hin kinayeew panti' k'axik, eh inaq'at i q'orik chi nunaah?4¿Mi wilik insaqb'isanik wach i ch'uwa' wach? Ma' awach taj.5Re' hat Xti korik noq aq'atam riij jarub' haab', jarub' poh ink'acharik i winaq ayu' wach ak'al xa ar wo' naa ruponiik. Eh ma' awach ta neenq'atwik wach.6Wila' xakanaa' chi rutkeel nee nelik i ruk'achariik. Je' re' noq kinahi'lisaj k'isinoq reh chi konee nub'an rusuqkiil i nukamaj noq komajaa' kinkimik.7Re' chee' reh noq inyok'arik ma' kimik ta rub'an chi jumpech, i nelik wo' chik chaloq rutoxl.8Atoob' ta rijib' chik i raa', atoob' ta k'ahchi' chik ruq'ahiik i raa' i chee'.9Noq inqajik chee jab' inraaxb'ik wach. Eh ink'ihaaxb'ik wo' chik i q'ab', kinkahnik chi je' rukab' i chee' kok'ihik i rub'an.10Eh re' i winaq reh noq inkimik reje insahchik wach chi jumpech ¿Mi eht'alimaj aha' nooj noq inkimik?11Re' ruha'iil i palaw i sahchik wach, eh re' i nim ha' insahchik wo' wach, inchiqik.12Je' wo' re' winaq noq inkimik reje ma' naa ta ruwuktiik chaloq noq komajaa' insahchik wach i taxaaj. Ma' naa ta keliik chaloq chupaam i ye'aab' wilkeeb' wii'.13Re' hin ma' xta naq reet chi nee nukeb'aa' wiib' pan i kiye'aab' kamnaq, korehtaal naq inik'ik aajosq'iil. Re' naq i hat nee ti q'orik jaruuj nee kink'ulik panak'ux.14Eh re' winaq noq inkimik ¿Mi nee wo' chik ink'aach cho ruka'peech? Re' hin k'ahchi' wuy-eem nik' chik najtiil naa nuk'ulum i ti' k'axik wili, korehtaal kinko'ljik chupaam.15Chi je' re' nee naq kinaq'oreej i hat, eh re' hin nee naq tib'iraj, eh nee naq insuuqb'ik ak'ux wuuk', ruum re' wo' hat xatz'uhkrisanik cho weh.16Re' hat inakoj rehtaal chib'ih taqe i k'ahchi' kiin, ma' nakoj ta rehtaal i numahk.17Eh nee ta naq insahchik panak'ux chu'nchel i numahk. Nee naq inawesaj chu'nchel i ma' holohik taj i xnub'an.18Re' taqe i yuuq' insahchik kiwach noq kib'oqib'ik, eh re' taqe saqrehp ab'aj i kib'oqib'ik pan kiye'aab'.19Re' taqe ab'aj kik'uhlik ruum i ha' i nik'ik chikinaah. Eh noq i rub'an i kowlaj jab' intz'ajib'ik wach ak'al. Je' wo' re' noq k'ahchi' asacham wach i winaq i hat i wilik naq ch'iklik reje wii' ruk'ux.20Re' hat juneliik i nayeew i ti' k'axik chinaah korehtaal i nelik reje ayu' wach ak'al, noq inkimik reje tokoom chik inilwik.21Eh ma' nee ta chik i runab'eej mi xye'arik kiloq'il i rak'uun rixq'uun. Eh wila' xehteesjik kajaawriik i rak'uun rixq'uun ma' naa ta chik runab'eem.22Eh xa re' wo' hoq i ruti'kiil i ruti'jolal i reh naa rik'raam, ruch'ihil i ruti'kiil i ránima, inki Job. Re' Elifaz xuchaq'weej i Job1Re' Elifaz aj ar Temán je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2Re' wilik runa'ojb'al ma' inq'orik taj je' rukab' inaq'or i hat xama' xta ruk'am chaloq, xa je' rukab' i teew, xa ik'ik i rub'an.3Re' wilik runa'ojb'al ma' nee ta ruq'or i xama' xta rub'ehel, eh ma' nee ta ruko'leej riib' ruuk' i q'orik xama' xta nokik wii'.4Ruuk' taqe i k'ahchi' aq'orom i hat ma' k'ahchi' ta ayohleem wach i Dios, k'ahchi' awesam i rajaawriik i tiij.5Ruuk' i k'ahchi' aq'orom inak'uhtaaj chi wilik amahk. Ma' k'isiin taqe i q'orik xaq'or xa tz'apb'al naah i ma' holohik taj i na a'n.6Eh ma' koruman taj chi re' hin neekinq'orik reh chi wilik amahk. Ruum xa ruuk' aq'oral ink'utinik chi wilik amahk.7¿Mi nakapaaj re' hat chi peet xat-aasjik chuwach i Adán? ¿Mi xa wilkaat wo' chik re' hat noq xikorjik taqe yuuq'?8¿Mi aweht'al re' hat chib'ih i rukapaaj i Dios? ¿Mi re' hat ehchan reh re' i na'ojb'al?9¿Mi wilik taqe i xa chib'ih jariik aweht'al i hat ma' qeht'al tee hoj? ¿Chib'ih inareq chi riij i hat ma' qareq ta chi riij i hoj?10Re' hoj qatijem qiib' kuuk' taqe i mama' winaq wilkeeb' chi qaxilak saq chik i kinaah, k'ih chik i kihab'ul chuwach awajaaw i hat.11¿Mi ma' imponik chawach re' chi ruyeew rusuqkiil ak'ux i Dios, eh chi re' hoj ruuk' q'uun laj q'orik tiqaq'o'reej?12¿Chib'ih reet noq inchalik aak'aah? ¿Chib'ih reet noq q'e' nayoj awach ruum aak'aah?13¿Chib'ih reet noq inchalik ak'aah ruuk' i Dios, eh inaq'or chib'ih jariik inawaaj aq'orom?14¿Mi wilik jino'q i winaq xti saq wach i ránima, eh ma' k'isinoq ru mahk?15Ni xata ruuk' taqe i ánjel ch'iklik ruk'ux i Dios, ni xata re' i taxaaj saq wach chi reh.16¿Mi kore' chik re' i winaq saq wach nee rilow ma' xta runa'ojb'al re' i yiib' wach na'ojb'al i rub'an eliik, je' rukab' noq i nuuk'jik i ha'?17Chab'iraj i hat Job i naa nuq'orom aweh naa nuk'utjaam aweh taqe nutijem i wilom chaloq.18Re' i korik i xkik'uhtaaj qeh taqe aj na'ojb'al re' i kitijem ruuk' i kimaam kati't. Re' keh xkik'utjaaj qeh ma' xkitz'ap ta naah.19Re' taqe na'ojb'al wili ruuk' i kimaam kati't xkitijej ma' tokoom ta aj uuk' xkitijej ruum ma' xi wihik ta tokoom tinamit chupaam i kiye'aab'.20Re' i winaq yiib' wach i runa'ojb'al, eh q'e' josq' juneliik naa ruwihiik panti' k'axik, re' i ruk'achariik xama' najt ta rooq.21Eh xa chib'ih taqe jariik i choqik i rib'iraj inchalik ruyo'jiik. Noq i rik'raaj chi suq wilik kiponik taqe ajileq' inkelq'aaj i chib'ih reh.22Re' reh reht'al chi ma' nee ta chik ruko'leem riib', ruum k'ahchi' chik kuy-eem reh i rukanteesjiik.23Re' ruti'jolal naa ruk'uxariik kuum i k'uch, eh reht'al chi naa rusahchiik wach, ma' naa ta chik ruko'leem riib'.24Re' reh yo'jik i rub'an ruum ponik reh i q'iij chi naa ruk'ulum i ti' k'axik, je' rukab' noq inyo'jik i reey xa ojik chik reh chi q'aq'inik.25Je' re' i naa ruk'ulum awach inchalik ruk'aah, awach i runimb'isa riib' chuwach i QaJaaw Dios nim rajaawriik.26Wilik ruq'aslaj ch'ihch' ruuk, yohb'aal wach i ruk'aah iraaj naq ruq'atam wach i Dios.27Xa nim chik wach i rub'an riib', je' naa nujinaq chi q'ina' i wach je' wo' hoq chu'nchel i riij.28Eh naa ruk'achariik chupaam i tinamit ma' xta wilik chupaam, re' paat naa rupatiniik wii' naa rusahchiik wach.29Ma' najt ta chik naa ruwihiik rub'ehomal, ma' naa ta chik ruwachiniik i rutik rumu'uun.30Ma' naa ta ruko'leem riib' chuwach i kimik, naa rusahchiik wach, je' rukab' noq ink'ahtik i ch'ahn ruum i q'aaq', re' i rujosq'iil i Dios naa rusachwiik wach.31Ma' ruch'ik'aa' ruk'ux ruuk' i jot'ooj i rub'an, ruum xama' xta naa rokiik wii' xa re' wo' jot'ooj naa ruk'ulum i reh.32Eh naa rusahchiik wach noq majaa' imponik i ruq'ijil i rukimiik, je' rukab' i q'ab' i chee' noq inchiqik ma' jaruuj, chik inraaxb'ik wach.33Je' rukab' i wach i uuva ma' inq'aanb'ik tee wach, je' wo' rukab' i ruche'el i olivo inqehb'ik i rixmak'al.34Ruum re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al ma' naa ta rukahniik kiih kimaam. Eh naa rukuxiik ruk'ahtiik i chib'ih keh ruum xa ruuk' i leq' kireqem.35Re' taqe re' xa re' i yiib' wach na'ojb'al hamlik cho pankanima. Eh xa re' i yiib' wach inki a'n inkiyeew kik'ux chub'aan i jot'ooj, inki. Re' ruti'kiil ruk'ux i Job1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik i Elifaz xub'an:2Re' hin k'ih pech b'iram i taq inaq'or, noq inakapaaj taq i hat chi rusuqkiil nuk'ux taq i nayeew, xanaah re' hin ch'i'k i rub'an weh.3¿Kojaruuj taq inakanaa' ruq'orariik i xama' xta ruk'am chaloq? ¿Mi re' hin xin ye'wik taq ak'aah re' ruum k'ahchi' taq kiin awech'um?4Wita re' taq i hat k'ahchi' ak'ulwiik reh i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum i hin yu'naak, re' hin nee wo' nanaq i nuq'or i k'ahchi' taq aq'orom i hat. Nee naq inuk'uyu'saj i nunaah nee naq taq tinukaqse'laaj. Eh nee naq taq tinuwech'uj ruuk' taqe i yiib' kiwach q'orik.5Re' hin ma' nee ta naq i nub'an i je' re'. Nee la' naq i nuq'unej taq awach i nuyeew rukowiil taq ak'ux, reh chi nee naq ti hi'lik ruuk' taq ati'kiil.6Re' hin atoob' ta neekinq'orik chi riij i nuti'kiil, atoob' ta ma' neekinq'orik chi riij xama' nee ta wo' inhi'lik wach.7Re' QaJaaw k'ahchi' kiin rukanaam chi ma' xta chik wansil, eh xirukanaa' chi ma' jino'q chik wamigo.8Je' naa xinkiyeew pantz'ilom chu'nchel kiq'orik reh chi wilik numahk inkiq'or chi xk'utiin chi nuwach ruum ximb'aaqriik.9Re' QaJaaw Dios ruum i rujosq'iil xiruyeew panti' k'axik, xa ruqirich'eej chik naah i reeh chi nunaah. Eh ma' resaj taj i ti' k'axik chi nunaah, je' cho rixow nuwach.10Eh re' keh inkimol kiib' chuq'orariik chi wilik numahk, kiyeew chi q'ab'iis i panaq' nuwach kinkib'aj xa re' inkaaj chi nkik'uhtaaj nuk'ixb'ilaal.11Re' QaJaaw Dios xiruq'asaj pan kiq'ab' i i aj chukul q'orik xiruq'asaj pan kiq'ab' i yiib' wach kina'ojb'al.12Eh noq suq naq wilkiin xuyeew chee ti' k'axik chi nunaah, je' naa xuchop chi walaq je' naa xiruxereb'eej, je' naa ruuk' flecha k'ahchi' kiin rutz'ehtaam chaloq.13Je' naa k'ul kirukut cho ruuk' i ru flecha, je' naa risaj taqe panuti'jolal, je' k'ahchi' rutub'lujiik wach ak'al taqe i weq'saa'.14Je' na xuhopib'eej i nuti'jolal xiik' naah ti'kiil k'ahchi' kiin rik'sam, je' rukab' i soldado inooj panq'aq'inik imb'aan ti' k'axik reh.15Eh ruum ruti'kiil nuk'ux xnukoj i q'as wach itz'ihy chi wiij, eh xnupukej pooq wach nunaah.16Re' naq'nuwach xisipjik chik ruum ma' kinhi'lik ta chi oq'ik, xtohq'ik chik rumooyriik paam.17Re' hin xa re' ti' k'axik inuk'ul atoob' ta ma' jino'q i nub'anam ti' k'axik reh. Eh chu'nchel nuk'ux i nub'an nutiij chuwach i Dios.18Ma' ta naq neenkahnik chi je' re' i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum, nee ta naq inq'ajarik wach keh i kib'anik ti' k'axik weh.19Wilik oon naq inche jino'q pan taxaaj i nee nq'orik chi wiij, nee naq i ruq'or chi ma' xta numahk.20Re' i wamigo naq taqe xa re' chik i nub'ajariik inki a'n Eh re' hin naawoq'iim naa nupahqaam nutoob'jiik reh i QaJaaw Dios.21Ma' xta naq reet chi wilik ta jino'q i nee nq'orik chi wiij ruuk' i Dios, je' rukab' noq i rupahqaaj i otob'il jino'q i winaq chi riij i ramigo.22Re' hin xama' k'ih haab' ta chik k'achalkiin, naa nukimiik reje ma' naa ta chik rilariik nuwach chi jumpech, inki.1Eh je' wo' chik wili i xuq'or: Re' hin xa k'axik chik noq i nelik i wuxlaab', xakimik chik weh k'ahchi' chik kiin ruye-eem i nujuul.2Re' taqe i wilkeeb' wuuk', xa re' i nukaqse'ljiik inki a'n xa re' i ti' k'axik inki a'n weh.3QaJaaw Dios xa re' wo' hat nee ti q'orik chi ma' xta numahk ruum wii ma' xaq'or i hat ma' awach ta nee nq'orik reh.4Re' hat xat b'anik keh chi ma' inkireq ta chi riij chib'ih i k'ahchi' nuk'ulum, ruum aj re' maayeew q'ab' chi neenkian weh.5Awach i ruq'asaj i ramigo pan kiq'ab' inixowanik wach, ti' inakik'ulum taqe i rak'uun rixq'uun.6Re' wo' hat xat b'anik reh chi chu'nchel i tinamit ma' holohik ta kiq'orik chi wiij, inkichuhb'aaj panaq' nuwach.7Re' hin k'ahchi' rupohyiik paam i naq'nuwach ruum i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum xan sutik chik inwilow.8Re' i korik wach kik'ux insahchik kik'ux ruum i ti' k'ahchi' nuk'ulum. Eh re' i ma' xta ru mahk naa ruq'atam kiwach i yiib' wach kina'ojb'al.9Re' korik wach ruk'ux naa rojiik chuwach ruuk' i rukorkiil wach ruk'ux chi ma' xta ru mahk, eh re' saq wach i ránima, naa ruwihiik rukowiil ruk'ux.10Eh re' taq i hat i q'orik taq i na a'n wuuk' ti q'oroq wo' taq chik wila' wilik taq ana'ojb'al, xa re' la' re' hin i nuq'or taq aweh chi ma' jino'q taq aweh i wilik runa'ojb'al.11Re' hin k'ahchi' rusahchiik wach i nuk'achariik, aha' naq wilik inuyejaa' wach, i nukapaaj rub'aan, ma' naa ta chik nub'anam.12Re' taq i hat inaq'or taq chi naaweliik chupaam i ruq'equmaal i ti' k'axik wilkiin wii'. Xa re' la' re' hin weht'al chi ma' korik taj.13Re' k'ahchi' wuy-eem i hin xa re' kimik reh chi naa wojiik hi'loq chupaam i q'equm paam ye'aab'.14Re' hin i nuq'or chi re' i kiye'aab' kamnaq je' cho wajaaw noq wilik, eh re' taqe haah wilkeeb' ar i nuq'or chi je' cho nutuut, chi je' cho wanaab' taqe.15¿Mi ko wilik ta wo' i naa nuch'ikaam reje wii' nuk'ux? ¿Mi konaa ta wo' ruwihiik rusuqkiil nuk'ux?16¿Mi naa ta wo' nuk'amam chi wiij i ch'iklik wii' nuk'ux noq naa nukimiik reje? ¿Mi naa ta wo' rojiik chi wiij chi hi'lik chupaam ak'al? Re' Bildad xuq'or chib'ih i naakik'ulum i yiib' wach kina'ojb'al1Re' Bildad aj ar Súa je' wili ruchq'aweesjiik i Job xub'an:2¿Kojaruuj inamay i q'orik? Wila' xayeew axikin chi rib'irjiik i naa qaq'orom, neerub'an chi neenqa a'n qak'utaaj awuuk'.3¿Chib'ih reet noq inaq'or chi je' hoj chikop chi ma' xta qana'ojb'al?4¿Mi ruum re' chi k'ahchi' akansam awiib' ruum aajosq'iil naa rukahniik chi ma' xta chik wilik wach ak'al? ¿Mi neen kijal kiye'aab' re' i nimaq taq ab'aj xa ruum aajosq'iil?5Re' i yiib' wach runa'ojb'al naa rusahchiik wach i, naa rukahniik chi je' rukab' noq inchuhpik i saqum, ma' naa ta chik rusihq'iniik i rusaquumb'aal.6Je' q'equm naa ruwihiik wii ma' naa ta chik ruwihiik i saqum parupaat.7Re' naq i q'e' kow riib' naa ruk'uhliik i ransil, re' wo' hoq i ma' holohik taj i rub'an naa ruq'eb'wiik reh.8Re' reh na naa rukojariik xirob' aha' naa rik'iik wii' ar naa ruq'ehb'iik.9Naa rukojariik i xirob' parub'eeh, eh ar naa ruq'ehb'iik.10Re' i je' xirob' naa rukojariik parub'eeh je' naa panke'lik naa ruwihiik chi ma' reht'al naa ruq'ehb'iik ar.11Eh xa aha' narojiik i k'oq naa rub'aan ti' k'axik reh, eh naa ruq'orariik chi naa rub'aan reh.12K'ahchi' ruk'uhliik i ransil ruum ma' rub'an ta chik ruwa' ruhaa', xama' rukuy ta chik ruum i ti' k'axik wilik wii'.13Re' yab'ilaal wilik wii' pankimik k'ahchi' ruk'amariik ruum. K'ahchi' ruq'ehb'iik taqe i ruti'jolal ruum i raxq'aah chi riij.14Re' reh parupaat naq ch'iklik ruk'ux, xa re' la' ma' xta wo' chik suq kiil k'uxliis ar, ruum ma' k'isiin taj i ruyo'jiik ruum xailook' chik imponik i ruq'ijil i rukimiik.15Re' taqe i chib'ih reh, ruch'ihil i rupaat inkiyeew i asufre chinaah inqop ruq'aq'al chi sachb'al wach.16Re' reh i ruk'ul reh je' rukab' i ruk'ul i chee' noq inchiqik i raa', inchiqik chu'nchel i q'ab'.17Noq naa rusachariik wach chinaah i wach ak'al, ma' awach ta chik naa ruq'oriik rib'iral.18Naa rehtesjiik reje pan saqum, naa rukutariik panq'equm, naa rehtesjiik reje chinaah i wach ak'al.19Ma' jino'q chik i riih rumaam, ma' jino'q chik awach reh naa rukahniik chinaah i wach ak'al.20Eh noq naa kinab'eem i ruk'axkiil i winaq re' re' i wilkeeb' reje pareelb'aal q'iij, je' wo' taqe i wilkeeb' reje parookb'aal q'iij, naa rusahchiik kik'ux.21Je' aj re' noq naa rojiik kuxoq i ruk'achariik i yiib' wach runa'ojb'al, re' i ma' inimanik ta ree Dios, inki. Re' Job xuch'ikaa' ruk'ux chi re' Dios naa ruq'oriik chi ma' xta ru mahk1Re' Job je' wili i chaq'wik xub'an:2¿Kojaruuj taq inakanaa' i wech'ik wuuk'? ¿Kojaruuj taq inakanaa' ruye'ariik ruti'kiil nuk'ux ruuk' taq aq'oral?3Re' taq i hat k'ih pech taq kinab'aj, eh ma' tik'ixik ta taq k'isinoq chub'aan.4Atoob' ta korik wo' naq chi wilik numahk, xa re' wo' naq i hin naa nutojwiik riij.5Re' taq i hat inakapaaj taq chi q'e' nim taq awajaawriik chi nuwach i hin, inaq'or taq chi wilik numahk.6Chanaab'eej taq chi re' i QaJaaw Dios xye'wik q'ab' chi je' wili noq wilkiin. Re' reh xye'wik chi nunaah i ti' k'axik wili.7Re' hin xak'erik chik nuchii' ruum i ti', xama' awach ta wo' inib'irinik weh. Eh i nupahqaaj wo' naq nutoob'jiik, xama' awach ta wo' intoob'inik weh.8Re' Dios xutz'ap paam inub'eeh, reh chi ma' xta chik ineenub'an, xiruyeew panq'equm.9Eh xresaj chi nuwach chib'ih naq jariik taqe wilik weh, xresaj wo' hoq inuloq'il.10Re' reh xirukanaa' chi xama' xta chik nukamaj. Xirukanaa' chi ma' xta chik ch'iklik reje wii' nuk'ux, xa je' chik nukab' i chee' inchuqarik reje.11Re' Dios xuyeew rujosq'iil chi nunaah. K'ahchi' rub'anam weh je' rukab' i rub'an keh inixowanik wach.12Ruuk' i ti' k'axik xuyeew chi nunaah, je' naa xutaq'aaj chee ma' k'isa soldado chi nunaah, je' naa xkikotej riij i nupaat.13Eh xuyeew q'ab' chi re' taqe i ma' tokoom ta wuuk' ma' nkaaj ta chik nuwach. Re' taqe i wamigo xinkikanaa' chi wutkeel, xa je' chik ma' keht'al nuwach inki a'n kiib'.14Re' taqe i awach weh, ruch'ihil taqe wamigo xinkikanaa' chi wutkeel.15Re' taqe i patim panupaat, taqe i waj poh ixoq, xa je' chik ma' keht'al nuwach inki a'n kiib', xa je' chik hin tokoom tinamit noq inkilow.16Eh noq inuyuq'eej naq i numoso winaq ma' kiruchaq'weej taj. Atoob' ta nupahqaaj otob'il reh xama' kirunimaj ta wo' hoq.17Eh re' wehk'een xa chuh chik i nuwach irik'raaj, re' taqe wak'uun wixq'uun ma' nkaaj ta wo' chik nuwach.18Eh re' taqe i kok' halak'un ma' nkaaj ta nuwach. Eh ma' holohik ta kiq'orik chi wiij.19Chu'nchel i naah wamigo ma' nkaaj ta chik nuwach. Eh re' taqe i q'e' naq taqe nuk'ax i hin xi kahnik chi ixowan nuwach.20Re' nutz'uhumal xa ruchopom chik riib' ruuk' i nub'aqil, xa ruuk' chik k'axik noq k'achalkiin.21Re' taq i hat wamigo chaketelaaj taq nuwach, ruum re' i QaJaaw Dios xye'wik chee ti' k'axik chi nunaah.22¿Chib'ih reet noq k'ahchi' taq a'nam weh i ti' k'axik taq i hat, je' rukab' i k'ahchi' weh i Dios? ¿Mi ma' manlik re' i ti' k'axik a'nam taq weh?23Re' hin ma' xta naq reet chi weh chi awach ta jino'q inen tz'ihb'anik reh taqe i k'ahchi' nuq'orom. Neeta naq i rutz'ihb'aaj pan jino'q huuj.24Eh ma' xta naq reet chi ruuk' q'as ju' ch'ihch' neentz'ihb'jik chuwach jino'q ab'aj i k'ahchi' nuq'orom reh chi neen naq kahnik rehtalil ar chi jumpech.25Re' hin weht'al chi re' aj ko'len weh k'achlik, re' reh naa ruq'oriik chi wiij, reh chi naa nuko'leem wiib' chinaah i wach ak'al.26Atoob' ta re' nuti'jolal wili k'ahchi' ruq'ehb'iik chi kok'lomiil ruum yab'ilaal. Re' hin weht'al chi naawilom wach i Dios ruuk' naq'nuwach.27Xti korik chi re' hin naawilwiik wach ruuk' naq'nuwach, ma' re' ta jino'q tokoom. Atoob' ta ma' xta chik wansil yu'naak.28Re' taq i hat je' taq wili inaq'or: ¿Nik' wach noq i ruq'or chi hoj qohkojwik ru mahk, eh korik wo' hoq chi wilik ru mahk? tiki taq.29Xa re' la' chawik'raaj taq awiib' ruuk' taq i na a'n chi je' re' ruum re' QaJaaw Dios ruuk' i rujosq'iil i ruyeew taqe chutojariik i kimahk i wilik kimahk. Chi je' re' nee taq inanaab'eej chi re' i Dios inq'atwik q'orik, inki Job. Re' Zofar i xuq'or chi naa ruchaliik i ti' k'axik chikinaah i yiib' wach kina'ojb'al1Re' Zofar aj ar Naamat, je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2Re' hin kinqaaj kapeew ruuk' taqe inaq'or ruum aj re' naa nuchaq'weem aweh.3Ruuk' taqe aq'oral xinab'aj noq xwik'raaj, xa re' la' re' hin weht'al nik' wach naa kaat nuchaq'weem wii'.4¿Mi ma' aweht'al re' hat chi xa re' wo' rutz'uhkriik chee winaq ayu' wach ak'al?5¿Chi re' i yiib' wach runa'ojb'al xama' najt ta wo' inwihik rusuqkiil ruk'ux xa junk'aam wo' tii?6Atoob' ta xiik' naah nimaal i rajaawriik i rub'an riib'. Atoob' ta imponik pan taxaaj i runimaal wach i rub'an riib'.7Xa je' insahchik wach i rusaa' i reh noq naa rusahchiik wach. Eh re' ineht'alinik wach je' wili i naa kiq'orom: ¿Aha' inche xooj sahchoq wach? inko'q taqe chi riij.8Naa rusahchiik wach je' rukab' noq insahchik wach inilarik wach panwirik, xa je' rukab' noq insahchik wach inilarik wach pansaq wirik.9Awach taqe i kieht'alinik wach ma' naa ta chik kilom wach, eh ma' naa ta wo' chik rusutiniik cho parupaat chi jumpech.10Eh re' taqe i rak'uun rixq'uun naa kipahqaam kiwa' keh i neb'aa', naa wo' chik kisutem taqe i chib'ih jariik relq'aam chaloq i reh.11Eh xti ko parusuqkiil i ruk'ijolal wilik noq naa rukimiik reje.12Atoob' ta imponik chuwach rub'aan i yiib' wach na'ojb'al, xa je' chik i suq atoob' noq i rik'raaj.13Je' naa ruyeew junk'aam-oq panchii' reh chi rik'raaj rusuqkiil.14Xa re' la' noq imponik chupaam i xa je' chik rukab' i rukiih i aaq'.15Yohb'aal wach i rub'ehomal xarelq'aaj ruuk' i tokoom. Xa re' la' naa rehtesjiik chuwach ruum i Dios.16Eh xanaa rukansam riib' ruuk' i ruyiib' wach na'ojb'al, je' naa ruk'ej reh i rukiih i aaq'.17Eh xama' naa ta wo' rub'anam rusuqkiil i suq atoob' i nelik chi yohb'aal wach chinaah i wach ak'al.18Chu'nchel i rukamaj ma' naa ta rub'anam rusuqkiil, ruum chu'nchel relq'aam ruuk' tokoom, naa ruye'em jilow.19Xukanaa' chi ma' xta wilik keh i neb'aa' xrelq'aaj i chib'ih keh. Eh xuchop kinaah i paat ma' re' tee reh xyej-anik reh.20Ma' inmanlojik ta reh i chib'ih reh koyohb'aal wach, i ruman iraaj.21Ma' awach taj i ruko'leej riib' chuwach ruum aj i re' xama' naj ta naa ruwihiik rub'ehomal.22Eh noq ma' k'isiin chik i wilik reh, naa ruchaliik i ti' k'axik chinaah. Q'e' ti' i naa ruk'ulum pan kiq'ab' i yiib' wach kina'ojb'al.23Noq yohb'aal chik wach i chib'ih reh wilik. Re' Dios naa ruye'em chee rujosq'iil chinaah, naa ruye'em chutojariik i ru mahk.24Atoob' ta neeruko'leej riib' chuwach i ch'ihch' kantesb'al, re' chik i flecha re' ruuk' i q'an ch'ihch' naa rub'aniik reh.25Je' naa flecha i naa rokiik paruti'jolal, je' naa rik'iik chi juntar, naa rik'iik reqaroq i ránima. Eh yohb'aal wach noq naa ruchaliik ruyo'jiik.26Parunimaal q'equm naa ruwihiik, q'aaq' i naa ruye'ariik cho chinaah ruum i Dios. Junk'ahtiik naa rub'aan ruuk' chu'nchel i chib'ih reh parupaat.27Re' taxaaj naa rureqwiik chi riij chi wilik ru mahk. Eh re' wach ak'al naa kiq'oriik chi korik chi wilik ru mahk.28Eh chu'nchel i rub'ehomal naa rusahchiik wach noq naa ruye'em rujosq'iil i Dios chinaah.29Re' Dios xuq'or chi je' re' i naa ruk'ulum i yiib' wach runa'ojb'al. Q'orooj chi je' re' i naa ruk'ulum noq naa rojiik kuxoq, inki Zofar. Re' i kielik korik, re' i k'axik inchalik chinaah i yiib' wach kina'ojb'al1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2Chab'iraj taq i naa nuq'orom, wila' xinab'iraj taq neench'iklojik nuk'ux.3Chakuy taq rib'irjiik taqe i naa nuq'orom, chi riij i re' nee taq kinakaqse'laaj wila' xawaaj taq.4Re' hin ma' re' ta ruuk' jino'q i winaq k'ahchi' kiin chi peleto, ruum aj re' rub'ehel chi ti' nuk'ux.5Wila' xakoj taq rehtaal i naa nuq'orom nee taq ti kahnik meem ruum ayo'jiik.6Eh noq intohq'ik nukapaam riij i hin i k'ahchi' nuk'ulum, yohb'aal wach inchalik nuyo'jiik, xa kinb'arb'otik chik ruum.7¿Chib'ih reet noq re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al najt kik'achariik, korehtaal kirijb'ik, eh yohb'aal wach kib'ehomal?8Korehtaal inkilow noq ink'ihik i kiih kimaam, eh suq wilkeeb'.9Eh ma' awach tamb'anik ti' k'axik keh i awach keh pankipaat. Ma' imb'aan ta wo' ti' k'axik keh ruum i Dios.10Eh noq kik'onik i ki imas wakax xanoq wo' inwihik kak'uun ruuk' i ki ixoq wakax, eh ma' kikimik taj noq ki-aasjik.11Re' taqe i kak'uun kixq'uun xakipisk'anik chik chik'onik, xa je' chik rukab' inki a'n i kok' rak'uun tentzun.12Noq inkib'iraj i q'ooj arpa, i q'ooj tamb'oor, i q'ooj inhuupjik paam, xakipisk'anik chik pankooq ruum i rusuqkiil kik'ux.13Noq kik'acharik ayu' wach ak'al, ma' k'isiin i chib'ih keh inwihik. Eh ma' xta ti' inkilow wach noq kikimik reje.14Eh je' wili inkiq'or reh i Dios: Qoh akanaa' chi qutkeel, re' hoj ma' nqaaj ta b'ehik panab'eeh.15¿Awach i Dios re' re' nim rajaawriik reh chi neenqakamaneej wach? ¿Chib'ih inenqak'ax ruuk' chi neenqa'an qatiij chuwach? inki taqe.16Re' keh inkikapaaj chi pan kiq'ab' wilik chu'nchel i rusuqkiil kik'ux. Eh re' hin ma' jaruuj neenukapaaj chi je' rukab' inkikapaaj i keh.17Re' taqe yiib' wach kina'ojb'al. ¿Mi esamaj junriim-oq chikiwach i kib'ehomal? ¿Mi kik'ulum junriim-oq i ti' k'axik? ¿Mi ruye'em junriim-oq i rujosq'iil i Dios chikinaah?18¿Jank'al nilarik chi nkitukej kiib', je' rukab' noq ink'amarik reje i sohk' ruum i kaq suut teew? chi je' rukab' noq ink'amarik reje i rutuus ixiim ruum i kaq suut teew.19¿Mi ma' inkiq'or re' chi re' taqe i aj mahk re' kak'uun kixq'uun intojwik wach inki a'n? Re' hin i nuq'or chi ma' chih taj, re' la' wo' taqe i aj mahk naakitojwiik wach, reh chi neenkitijeej.20I ruk'ul wo' hoq chi re' keh naakitojwiik riij i kimahk. Eh i ruk'ul chi naa ruye'em chee rujosq'iil i Dios chikinaah.21¿Chib'ih ta wo' chik inkaaj reh chib'ih i nee ruk'ul i kak'uun kixq'uun koq'uun noq kamnaq chik taqe reje i keh?22¿Mi wilik jino'q re' i neerub'an chi nee rutaq'aaj i Dios ruuk' i chib'ih neerub'an? ¿Mi ma' re' re' i reh inq'atwik i q'orik chikinaah i wilik kajaawriik?23Wilik taqe i suq suq kik'ux chi riij i chib'ih keh, suq wilkeeb', ma' xta ruti'kiil kik'ux noq kikimik reje.24Eh yohb'aal wach i chib'ih keh, kow i kooq kiq'ab'.25Xa re' la' wilik wo' taqe i xa eliik ti' kik'ux. Eh kikimik reje chi ma' inki a'n ta k'isinoq rusuqkiil i kik'achariik.26Xa re' la' noq kamnaq chik taqe reje kiooj panjul, eliik wach inkik'ul, ink'uxarik i kiti'jolal kuum i haah.27Eh re' hin weht'al chib'ih inakapaaj chi wiij taq i hat, weht'al chi wilik i yiib' wach na'ojb'al inakapaaj taq chi wiij.28Re' hin weht'al chi napahqaaj taq chawach chi je' wili: ¿Chib'ih i ruk'ul i rupaat i winaq re' re'? ¿Chib'ih i xuk'ul i winaq re' re' yiib' wach i runa'ojb'al? tiki taq.29¿Mi ma' napahqaaj taq keh re' taqe i ki-ik'ik pamb'eeh? ¿Mi ma' nab'iraj taq keh re' chib'ih inkiq'or?30Noq inchalik i rujosq'iil i Dios i ruyeew chee ti' k'axik chikinaah tinamit. Eh re' yiib' wach kina'ojb'al keh ma' xta nkik'ul.31¿Mi wilik ineenq'orik keh chi ma' holohik taj inki a'n? ¿Mi wilik ineenye'wik keh chutojariik i kimahk, je' rukab' i ruk'ul chi keh?32Eh noq kikimik reje kicha'jaljiik, chi riij i re' kiooj muq'ub'joq.33Noq kiooj muhqoq yohb'aal wach i tinamit inuhch'ihlinik keh wilik i peet chikiwach wilik i xam chikiij. Eh intz'aparik qohoq kinaah chi ma' kow ta laj ak'al.34Re' hin i nuq'or chi ma' xta taq ana'ojb'al, ruum rusuqkiil nuk'ux inchalik taq nayeew noq inaq'or. Xanaah re' chu'nchel taq inaq'or xachukuj q'orik, inki. Re' mahk xukoj i Elifaz1Re' Elifaz aj ar Temán je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2¿Mi neen kamanik reh i Dios i winaq? Ma' chih taj re' wilik runa'ojb'al xa reh wo' reh naa rukamaniik i runa'ojb'al chi rib'il riib'.3¿Mi suuqb'ik ta wo' ruk'ux i Dios nim rajaawriik noq re' hat korik wach ak'ux? ¿Mi wilik i neeruk'ax i reh chi re' hat wilik ana'ojb'al?4¿Mi ruum chi korik wach ak'ux re' i ruyeew cho cha naah i ti' k'axik wili eh i ruq'at i q'orik cha naah?5¿Mi ma' ruum chi xiik' naah yib'kiil wach tib'anik re'? ¿Mi ma' ruum chixiik'naah amahk re'?6Re' hat inapahqaaj keh aawas achaaq' chi naakikanaam i chib'ih keh noq inki a'n kikemeel awuuk', eh inaq'uch i kiso' taqe i neb'aa'.7Re' hat ma' nayeew ta kihaa' i chiqiij kichii', ma' nayeew ta kiwa' i kinuhmik8Re' hat xa a'n wo' naq rub'aan ruum wilik aloq'il, nim awajaawriik, eh wilik panaq'ab' i b'ehomal.9Eh ma' xta xasiij keh i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil. Eh xa a'n ti' k'axik keh i ma' xta kituut kajaaw.10Ruum aj re' k'ahchi' ak'ulum i ti' k'axik yu'naak, ma' k'isiin taj ayo'jiik inchalik ruum.11Eh panq'equm wilkaat ruum i ti' k'axik. Xa je' chik k'achi' awojiik qohoq chupaam i ruchamiil ha' ruum i ti' k'axik.12¿Mi ma' re', re' i Dios wilik cho kopan taxaaj xti nim rajaawriik? Re' taqe ch'umiil pan taxaaj wilkeeb', xa re' wo' reh nim rajaawriik chikiwach i re'.13¿Chib'ih reet noq inaq'or i hat chi re' Dios ma' rilow taj chib'ih imb'aan? ¿Chib'ih reet noq inaq'or chi re' Dios ma' rilow taj imb'aan panke'lik?14Re' hat inaq'or chi re' suutz' impoywik wach chuwach i Dios i mahk imb'aan. Xanaah re', re' Dios i rilow chu'nchel imb'aan.15¿Mi konawaaj a'nam re' hat yiib' wach na'ojb'al je' rukab' i kianam chee yiib' wach kina'ojb'al?16Re' keh xa chi jumehq'iil xikimik reje, je' naa kowlaj rooq ha' xk'amwik reje keh noq xsahchik kiwach.17Eh je' wili i xkiq'or reh i Dios: ¿Chib'ih nee qoh atoob'eej wii' i hat? Re' hoj wilik chu'nchel i chib'ih qeh, inki taqe reh i Dios nim rajaawriik.18¿Chib'ih reet noq inkiq'or chi je' re'? ¿Mi ma' re', re' i Dios inye'wik i chib'ih keh? Re' hin ma' nureq ta chi riij chib'ih reet noq inkiq'or chi je' re'.19Eh noq inkik'ul i ti' k'axik taqe re', re' i korik wach kik'ux insuuqb'ik kik'ux. Eh re' taqe i ma' xta kimahk naakise'laniik je' wili i naa kiq'orom:20Re' taqe i ki-ixowanik qawach, xsacharik kiwach. Xsahchik wach chu'nchel i chib'ih keh ruum q'aaq' inko'q taqe.21Chak'am wo' chik awiib' panotob'il ruuk' i QaJaaw Dios. Chi je' re' nee wo' chik inwihik rusuqkiil ak'ux, eh nee ti elik korik.22Chayeew q'ab' reh i Dios chi nee ruk'uhtaaj aweh i korik. Eh chamol panawánima i ruk'uhb'aal.23Wila' re' hat xanimaj wo' chik i QaJaaw Dios nim rajaawriik. Wila' xaloch' awiib' chuwach, re' reh neetiresaj chupaam i ti' k'axik wilkaat wii'.24Chakanaa' ruk'axariik wach i oro q'e' holohik, xa je' chik inilarik ak'al cha a'n, oon xa je' chik inilarik ab'aj wilik panim ha' cha a'n.25Re' QaJaaw Dios neenko'linik aweh, re' chik i reh xiik' naah loq'il chawach. Eh re' chik i reh naa rukahniik chi jilow aa oro.26Eh re' reh naa ruye'wiik rusuqkiil ak'ux, ruuk' chik i reh naa-ach'ikaam ak'ux27Wila' xapahqaaj reh chib'ih inawaaj nee ruyeew aweh. Eh re' hat naa wo' aye'em reh i xaq'or reh chinaa-aye'em reh.28Eh chib'ih jariik i naa ayejaam wach naa reliik korik chawach. Chu'nchel ina-a'nam naa aweliik korik ruuk'.29Ruum re' i QaJaaw Dios i resaj i rajaawriik awach i q'e' nim wach i rub'an riib'. Eh i ruko'leej awach i xama' nim ta wach i rub'an riib'.30Eh re' reh neenko'linik aweh i hat wila' saq wach awánima, wila' korik chi ma' xta amahk, inki Elifaz. Re' Job xuko'leej riib' chuwach i Dios1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2Yu'naak i hin naa wo' chik wokiik chi q'orik chi xiik' naah ti'kiil nuk'ux. Ruum re' i QaJaaw Dios xiik' naah i ti' k'axik k'ahchi' ruye'em cho chinaah.3Ma' xta naq reet chi weht'al taj aha' wilik i Dios, nee naq inooj nuq'oreej chupaam i ruye'aab'.4Re' hin nee naq i nuq'or reh chi ma' xta numahk, ruuk' naq nuq'oral neenuko'leej wiib'.5Re' hin nee naq i nunab'eej chib'ih nee kiruchaq'weej wii', inwaaj naq nunab'eem chib'ih i nee ruq'or.6Re' reh nim rajaawriik, xa re' la' ma' ruum ta naq i re' ma' nee ta kirib'iraj. Nee la' naq i ruyeew weh chib'ih i neenupahqaaj reh.7Noq nee naq i nub'an nuk'utaaj ruuk' i reh nee naq i rureq chi riij chi ma' xta numahk. Eh nee naq kiresaj chupaam i ti' k'axik chi jumpech.8Xa re' la' re' hin inooj nusik' i Dios i nelik cho wii' i q'iij, ma' nureq taj. Eh inooj nusik' inokik wii' i q'iij ma' nureq ta wo' hoq.9Eh noq inooj nusik' pantz'eet reh i rookb'aal q'iij ma' nureq taj, eh noq inooj nusik' pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij xama' nureq ta wo' hoq.10Re' reh noq neerutz'ir riij i nunimaniik, nee rukoj rehtaal, chi ma' xta numahk je' rukab' i oro ma' xta ruch'uwa'iil wach.11Re' hin juneliik i nub'an chib'ih jariik iraaj i reh, eh ma' nukanaam taj i rub'eeh.12Eh ma' nukanaam ta wo' rub'aan taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal. Juneliik wo' naa nub'anam i kirutaq'aaj wii' i reh.13Eh noq i ruyejaa' wach chib'ih i naa rub'anam i rub'an wo' hoq, ma' awach ta nee nq'orik reh chi ma' nee ta rub'an.14Re' reh naa wo' rub'anam wuuk' i ruyejaam wach. Chib'ih pa' chik jariik taqe iraaj rub'anam wuuk' nee wo' rub'an.15Ruum aj re', re' hin kinyo'jik ruum, eh noq i nukapaaj riij chib'ih taqe rub'an yohb'aal wach noq inchalik nuyo'jiik.16Je' re' noq re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik yohb'aal wach i nuyo'jiik k'ahchi' ruye'em.17¿Chib'ih inchi reet noq ma' xiruyeew chi kimik i QaJaaw Dios? Wita xin kimik reje ma' k'ahchi' ta naq nuk'ulum i ti' k'axik wili, inki Job.1Eh je' wili i xuq'or: ¿Chib'ih reet noq re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik ma' jumehq'iil ta ruq'at i q'orik chikinaah i yiib' wach kina'ojb'al? Reh naq chi neenkikoj rehtaal i kinimanik reh chi rub'an i q'ataj q'orik parub'ehel.2Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al inkijil i rehtalil i k'ula't. Eh inkelq'aaj taqe i kitentzuun i tokoom reh chi neenk'ihaaxb'ik i kekeh.3Eh inkelq'aaj i kib'uruux i ma' xta kituut kajaaw. Eh inkiq'uch i kib'ooyax taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil chi riij i kemeel imb'aan kuuk'.4Inkesaj pan kib'eeh i neb'aa'. Eh inkikeb'aa' kiib' chikiwach ruum kiyo'jiik i xama' nimaq ta kiwach.5Re' taqe neb'aa' kow kikamanik chi rusik'ariik i kiwa' kihaa' i kak'uun kixq'uun. Je' rukab' noq inooj kisik' kiwa' i b'uurux chupaam i ye'aab' chiq yuuq'.6Re' taqe i neb'aa' inooj kisik' ki trigo chupaam inkesaj wii' ki trigo i tokoom. Eh inooj wo' kisik' ki uuva inkesaj wii' ki-uuva i yiib' wach kina'ojb'al.7Eh inkik'saj aq'ab' chi ma' xta kichamaar, eh ma' xta inkiko'leej wii' kiib' chuwach i k'uxik.8Eh kitz'aqik ruum i jab' paraxchee'. Xa chi ri'sil taqe i paat ab'aj inkiko'leej kiib' chuwach i jab'.9Eh inkiq'uch i kiha'lak'uun i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil. Eh inkiq'uch i chib'ih keh i neb'aa' chi riij i kemeel imb'aan kuuk'.10Re' taqe neb'aa' xa xiheel chik i kiso' inkimin pan iq'irinik trigo, eh kuyuj kiwa' inki a'n11Noq inkib'ak'ej i ab'aj keeb'al aseite eh noq inkiye'q' paam i yitz'b'al uuva kuyuj kiwa' inki a'n12Eh chupaam i tinamit k'erlik kichii' taqe i ti' wilkeeb'. Eh oq'ik inki a'n kow k'ahchi' kipahqaam kitoob'jiik, xa re' la' re' i QaJaaw Dios xama' rib'iraj ta wo' hoq i kitiij.13Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al ma' nkaaj ta wach i saqum, eh ma' nkaaj ta k'acharik pan saqum, ruum ma' nkaaj ta wach i holohik.14Re' yiib' wach kina'ojb'al kowahq'eq kiooj chi kikantesjiik i neb'aa'. Eh noq inokik aq'ab' kiooj chi i leq'.15Eh inkich'uwa'risaj wach i kikaxaro chaq'ab' inki a'n aha' wilik inkaaj je' wili inkiq'or: Ma' awach ta k'ahchi' rilwiik qeh ruuk' i k'ahchi' qa'nam, inki taqe.16Eh re' taqe ajileq' chaq'ab' kiooj chi tehej paat, eh inkitz'ap kiib' pampaat pan q'iij, ruum ma' inkik'ax ta wach elik pan q'iij.17Re' taqe re' kiyo'jik chi elik ruum inkikapaaj chi neekichoparik pan q'iij. Ruum aj re' chaq'ab' kielik ruum inkikapaaj chi ma' awach ta nilwik keh.18Re' i Zofar je' wili xuq'or: Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al jumehq'iil insahchik kiwach, je' naa ha' ink'amwik reje keh, ma' awach ta chik i naa ruwihiik chupaam i ye'aab' ki uuva.19Re' taqe aj mahk insahchik kiwach noq kimuq'ub'jiik, je' rukab' noq inhaab'ik ruum i rutz'a'iil i q'iij i ruha'iil i suutz' noq i rutoy riib'.20Ma' naa ta chik kik'uliik pank'uxliis kuum i kituut, naa rub'aan rusuqkiil i kiti'jolal kuum i haah. Eh ma' awach ta chik naa ruq'oriik kib'iral. Naa rusahchiik kiwach je' rukab' noq inq'ahik i chee'.21Re' taqe re' xib'anik ti' k'axik keh ixoq ma' xik'isanik taj. Eh ma' xkitob'eej ta wo' junriim-oq i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.22Xa re' la' re' i QaJaaw Dios ruuk' i rajaawriik xresaj i kajaawriik i yiib' wach kina'ojb'al. Noq inchalik i rujosq'iil i reh ma' awach taj i ruko'leej riib' chuwach.23Re' i QaJaaw Dios i rukanaa' pee taqe chi k'acharik pansuqkiil, eh chi ma' xtee nkik'ul, xa re' la' kok'ahchi' rilom chib'ih i k'ahchi' keeb'.24Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al xama' najt ta kielik korik ruuk' inki a'n insahchik kiwach, je' rukab' noq insahchik kiwach i junch'uq. Eh jumehq'iil naa rusachariik kiwach je' rukab' noq inyok'arik i trigo.25Wila' ma' korik i nuq'or. ¿Mi wilik jino'q ineenq'orik reh chi chukuj q'orik i nub'an? Neerub'an chi neeruq'or yu'naak inki i Zofar.1Re' Bildad aj ar suhita je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2Re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik, wilik ruyohb'alil wach. Eh re' reh inye'wik rusuqkiil kik'ux i wilkeeb' pan taxaaj.3Re' reh xiik' naah k'ihaal taqe i ruánjel. Eh re' i rusaqumaal insihq'inik cho chinaah chu'nchel.4Wila' je' re'. ¿Mi neerub'an chi neeruq'or reh i Dios jino'q i winaq chi saq wach i ránima? ¿Mi neeruq'or chi ma' xta ru mahk i xa ayu' aasjinaq wach ak'al?5Re' poh insihq'inik, je' wo' taqe i ch'umiil, xa re' la' xama' rureq ta wo' chi je' rukab' i ruloq'il i Dios6Wila' je' re' ra'j naa chik re' i winaq nee rureq chi je' rukab' i ruloq'il i Dios, ruum xa ayu' tii wach ak'al x-aasjik, xa je' rukab' i k'isa haah chuwach inki. Re' Job xuq'or rib'iral i rajaawriik i Dios1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2¿Mi je' wili rutoob'jiik xa a'n i xama' rukuy ta chik i ti' wilik wii'? ¿Mi je' wili rutoob'jiik xa a'n i xama' xta chik k'isinoq ransil?3¿Mi nakapaaj re' hat chi tichol rukojariik runa'ojb'al, chi tichol rutijiik i ma' xta runa'ojb'al?4¿Awach xtoob'inik aweh chuq'orariik taqe xaq'or? ¿Aha' wilik uxlab'al xq'orik panawánima chi xaq'or taqe q'orik re' re'? inki.5Re' Bildad je' wili xuq'or: Re' taqe kamnaq xakib'arb'otik chik ruum kiyo'jiik chupaam i ye'aab' wilik chi ri'sil i ha', chi ri'sil i aak'al.6Re' i kiye'aab' i kamnaq ma' panke'lik ta wilik chuwach i Dios, ruum chuwach i reh ma' xtaj i ke'lik.7Re' i QaJaaw Dios xuyejaa' i taxaaj xa panteew wilik. Eh xuyejaa' i wach ak'al xa panteew wilik.8Eh re' reh i rumol wach i ha' chinaah i suutz', re' suutz' ma' nk'er ta ruum i rahliil.9Eh i ruq'equmrisaj wach i poh ruuk' i q'equm paam suutz'.10Eh xuch'aq i ha' ruuk' ak'al, eh xuch'aq i saqum ruuk' i q'equm.11Noq kow inq'orik i Dios re' taqe yuuq' ch'iklik wii' i taxaaj kik'uyu'jik pan kiye'aab' ruum i kiyo'jiik chuwach.12Eh ruuk' i rajaawriik i ruq'il i palaw, noq yohb'aal wach i rujosq'iil i palaw i rupab'aa' wo' hoq.13Xa ruuk' i rajaawiik xresaj taqe i suutz' pan taxaaj. Re' wo' reh xyej-anik reh i aaq' wilik runa'ojb'al chi jot'ooj.14Re' Dios yohb'aal wach i rajaawriik, re' k'ahchi' nuq'orom wili, xa re' tik'isiin qeht'al. Koyohb'aal la' wach taqe i rub'anam komajaa' inqanab'eej, re' hoj xama' jaruuj ta wo' naqareqem chi riij i runimaal i rajaawriik i reh, inki. Re' Job xuk'ul i ti' k'axik kuum i yiib' wach kina'ojb'al1Re' Job je' wo' chik wili i xuq'or:2Re' Dios k'achlik i ma' re' ta parub'ehel k'ahchi' ruq'atam i q'orik chi nunaah. Re' i Dios i k'ahchi' rub'aniik ti' k'axik weh.3Re' hin nik' pa' chik najtiil naa ruye'em cho nuk'achariik, nee ruyeew cho wuxlab'al i Dios.4Re' hin ma' jaruuj naa nuchukum i q'orik, eh ma' nee ta wo' i nutz'aq wach i q'orik.5Eh nik' chik najtiil i nuk'achariik, ma' jaruuj naa nuq'orom chi korik inkiq'or chi wiij, juneliik la' naa nuq'rom chi re' hin ma' xta numahk.6Re' hin ma' jaruuj naa nukanaam ruq'orariik chi korik wach nuk'ux, ruum ma' xtaj i yiib' wach nub'anam chi nee ruk'uhtaaj nuk'ixb'ilaal.7Neeta naq kiye'ariik chutojariik i kimahk i ki-ixowanik nuwach, je' rukab' noq kiye'ariik chutojariik i kimahk i yiib' wach kina'ojb'al.8¿Mi wilik i ch'iklik reje wii' ruk'ux i yiib' wach runa'ojb'al? ¿Mi wilik neeruko'leej wii' riib' noq neenehteesjik i ruk'achariik ruum i Dios?9Eh noq neen wihik panti' k'axik ¿Mi neenib'irjik chee rutiij ruum i Dios noq neerupahqaaj rutoob'jiik?10¿Mi nee rureq rusuqkiil ruk'ux ruuk' i Dios nim rajaawriik? ¿Mi neerub'an chi eliik nee ruq'oreej i Dios parutiij?11Re' hin naa taq nuk'uhtaam aweh taqe i ruyejaam wach i Dios nim rajaawriik, ma' nee ta taq i nupoy chawach chib'ih taqe rub'an.12Eh wila' re' taq i hat awilom taq chik chib'ih taqe rub'an ¿Chib'ih reet noq inaq'or taq i q'orik xama' xta ruk'am chaloq? inki Job.13Re' Zofar je' wili xuq'or: Re' QaJaaw Dios nim rajaawriik naa ruye'em taqe chutojariik i kimahk i yiib' wach kina'ojb'al, taqe i xama' awach ta imponik chikiwach.14Atoob' ta yohb'aal wach k'ihaal i kak'uun naa rukuxiik kikimiik panq'aq'inik. Eh re' taqe i kok' kiha'lak'uun ma' naa ta kireqem kiwa'.15Eh re' taqe i ma' naa ta kikimiik ruum taqe re' kaq yab'ilaal naa rukansaniik keh, eh ma' naa ta kooq'jiik kuum i kehk'een naa kikanaam.16Atoob' ta yohb'aal wach i kitumiin neenkimol wach xa je' chik intuhb'ik pooq, atoob' ta yohb'aal wach i kiso' neenkimol wach.17Re' i korik wach ruk'ux neemb'anik rusuqkiil i kitumiin. Re' jino'q i korik wach ruk'ux naa rukojwiik reh i kiso'.18Re' yiib' wach runa'ojb'al ma' holohik taj rupaat xuyejaa', xa je' rukab' i perpat xaq chee' naah re' ruuk' inkamanik chi cha'jalb'al ab'iix.19Re' b'ehoom naa ruponiik i q'iij chi suq ruk'ux noq naa ruwiriik qohoq, eh noq narik'raam riib' parusaq'iik ma' xta chik i wilik reh.20Naa ruchaliik jinaj runimaal yo'jik chinaah pan q'iij runimaal kaq suut teew naa ruchaliik chinaah chaq'ab'.21Eh jinaj i runimaal teew naa ruchaliik pareelb'aal q'iij, re' re' naa rik'iik esanoq reh paruye'aab'.22Re' Dios naa ruye'em i runimaal teew chinaah i winaq re' re', eh noq naa naq chik ruko'leem riib' chuwach xama' naa ta wo' chik ruko'leem riib'.23Eh noq naa rusahchiik wach, re' tinamit naakipoq'poteem paam i kiq'ab', eh chu'nchel naakixub'iniik reh, inki. Re' rureqariik chi riij i nimaq wach na'ojb'al1Re' Job je' wili xuq'or: Wilik i ye'aab' inkan wii' i plata, wilik i ye'aab' i nelik wii' i ruch'uwa'iil i oro.2Eh re' ch'ihch' panak'al inkan inkorjik wii'. Re' i q'an ch'ihch' ab'aj ink'atarik noq inkorjik.3Re' taqe winaq ma' kiyo'jik taj chi qajik chupaam i ye'aab' q'equm paam chi rusik'ariik i k'ih taq tz'aaq ab'aj. Kiqajik paruchamiil chusik'ariik holohaq ab'aj inkiyeew kiib' pankimik.4Eh panteew t'uyulkeeb' ruuk' laso noq kiqajik qohoq noq inkik'ot i chaam laj jul, chupaam taqe ye'aab' ma' awach taj i ki-ik'ik chupaam. Eh kutkeel inki a'n i kamanik ar najt ruuk' i tinamit.5Chinaah ak'al i nelik i trigo, eh chi ri'sil ak'al inkan i holohaq ab'aj xan reprotik chik xa je' chik q'aaq'.6Eh chi ri'sil ak'al inkan i holohaq ab'aj zafiro, eh ar wo' inkan i oro.7Eh ni xata re' ooloch', ni xata re' k'uch i kiponik chupaam taqe i chaamlaj jul re' re'.8Eh ma' ki-ik'ik ta wo' ar taqe i josq'laj chikop, ni xata re' i kaq b'ahlam ki-ik'ik ar.9Re' taqe winaq inkipaxej i kowlaj ab'aj, eh inkik'ot i chaamlaj jul.10Eh inkik'ot i jul chi ri'sil i yuuq' k'ixkaab', ar inkireq i xa chib'ih jariik k'ih taq tz'aaq.11Eh inkisik' cho paraasb'al taqe i ha' i xa chib'ih jariik ma' nilarik ta naq kiwach.12Xa re' la' ¿Awach aj uuk' inkireq i kina'ojb'al? ¿Awach inkireq chi riij rub'aan?13Eh re' na'ojb'al re' re' ruuk' i Dios inchalik yohb'aal wach k'ihaal tz'aaq, ma' awach ta uuk' neenkan ayu' wach ak'al.14Eh ma' nee ta inkan chupaam i chaam laj jul. Eh ma' nee ta wo' inkan chupaam i palaw.15Eh ni xata neenloq'arik ruuk' oro, ni xata neenloq'arik ruuk' plata.16Ma' nee ta wo' nloq'arik ruuk' i manlik oro inkan ar Ofir. Ni xata neenloq'arik ruuk' i holohaq ab'aj ónice, ruuk' i holohaq zafiro.17Re' na'ojb'al re' re' ma' nee ta pajarik ruuk' oro ruuk' i holohaq ab'aj kireprotik. Eh ma' nee ta rub'an chi neenjal wach ruuk' i xa chib'ih jariik manlik oro.18Re' nimaq wach na'ojb'al re' re' xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach i holohaq ab'aj koral, chuwach i ab'aj xan reprotik chik, eh chuwach i taqe i holohaq ab'aj perla.19Eh ma' nee ta impajarik ruuk' i holohaq ab'aj topacio inkan ar Etiopía. Ni xata neerub'an chi neenloq'arik ruuk' i manlik oro.20Eh, ¿Awach aj uuk' inkireq i nimaq wach na'ojb'al re' re'? ¿Aha' inkireq chi riij rub'aan?21Ruum re' taqe na'ojb'al re' re' ke'lik chikiwach i wilkeeb' chinaah i wach ak'al, ke'lik wo' chikiwach i chikop kirupinik pan taxaaj.22Re' taqe ye'aab' kamnaq, taqe kamnaq xkib'iraj chi wilik taqe i na'ojb'al re' re' xa re' la' ma' xkinab'eej taj aha' inkan.23Eh re' Dios reh reht'al chi xa ruuk' wo' reh inkan taqe na'ojb'al re' re', eh chi xa ruuk' wo' reh inkan i rukowiil kik'ux.24Re' reh reht'al chu'nchel imb'aan chinaah i wach ak'al. Eh reht'al chu'nchel chib'ih i wilik wach ak'al.25Eh re' reh impajwik i ransil i teew, re' wo' reh impajwik iransil i ha'.26Re' wo' reh impab'anik reh i jab' q'iij, re' wo' reh inq'orik reh i ruch'aab' i kahoq aha' naa rik'iik.27Re' Dios xukoj rehtaal chi re' nimaq wach na'ojb'al wilik ruloq'il, wilik kamaj. Eh re' reh xuq'or chi ma' xta reet, xuyeew rajaawriik.28Eh je' wili i xuq'or keh i tinamit. Re' raa' ri'sil i holohik laj na'ojb'al re' i ruyohljiik nuwach i hin. Eh re' rureqariik chi riij rub'aan i holohik, re' i rukanab'jiik rub'aan i yiib' wach chi b'anarik, inki i Dios. Re' i tz'apaab' wach ko'lb'al riib' xub'an i Job1Re' Job je' wili i xuq'or:2Q'e' naq chihooj chi nee ta wo' chik kinsutinik chupaam taqe i q'iij hin ik'inaq cho wii', noq re' Dios kohin cho rucha'jeem.3Re' noq kok'ahchi' naq rusaquumb'isam paam i nukapeb'aal, eh kok'ahchi' naq rusaquumb'isam paam i nub'eeh, reh chi ma' nee ta chik kinb'ehiik panq'equm.4Eh je' naq rukab' noq xnub'an cho rusuqkiil i nuk'ijolal. Noq re' naq i Dios incha'jinik keh i awach weh panupaat.5Re' noq kok'ahchi' naq kiin rutob'eem i Dios nim rajaawriik, noq ko wilkeeb' naq wuuk' panupaat taqe i wak'uun wixq'uun.6Re' noq ma' k'isiin naq i lecha inwesaj keh nu chikoop. Eh ma' k'isiin naq i aseite i ruyeew weh ab'aj inke'jik wii' i wach olivo.7Eh noq kinooj naq pan tinamit i hin kinooj naq tz'uhnoq chi kixilak taqe i wuch k'amal rub'eeh tinamit.8Re' taqe k'ijolaq kielik naq panub'eeh ye'b'al wajaawriik. Re' taqe i rijib' chik taqe inkipab'aa' naq kiib' noq kinkik'ul.9Eh re' taqe i nimaq kiwach inkikanaa' naq i q'orik noq inkilow nuwach, inkitz'ap naq i kichii' ruuk' kiq'ab'.10Re' taqe i k'amal b'eeh atoob' ta nimaq kajaawriik ma' kiq'orik ta chik noq kinokik i koq chi kixilak ye'b'al wajaawriik.11Eh re' taqe i tinamit ki-ib'irinik naq reh i nuq'or je' wili inkiq'or: atoob' inche reh, inki taqe. Eh re' taqe i ki-ilwik naq reh taqe i nub'an holohik kiq'orik chi wiij.12Ruum re' hin inutob'eej naq taqe i ma' xta kituut kajaaw, je' wo' taqe i neb'aa', ma' awach ta naq intoob'inik keh.13Eh noq i nutob'eej naq taqe i ti' wilkeeb', re' holohik inkipahqaaj chi nunaah. Eh i nuyeew wo' naq rusuqkiil kik'ux i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.14Juneliik xnub'an chi korik wach nuk'ux, xnub'an i rub'ehel, xi kamanik weh chi xa je' chik rukab' i nuso' nukojom chi wiij eqal eqal.15Re' hin juneliik naq i nutob'eej taqe i moywach je' wo' taqe i chelej riib' noq kib'ehik.16Xa je' naq chik hin kajaaw inkaaj i toob'jik. Hin naq ko'len keh i tokoom tinamit.17Re' hin inwesaj naq i kajaawriik i yiib' wach kina'ojb'al, je' naq i nupaxej i wach keh i nuq'uch naq pan kiq'ab' inki a'n ti' k'axik reh.18Re' hin je' naq wili nuq'or panuk'ux: Re' hin yohb'aal wach najtiil naa nuk'achariik, eh noq hin chik rijib' panupaat naa nukimiik.19Re' hin q'e' suq nuk'ux je' nukab' i juniwal chi chee' tikooj chii' rooq ha', xa eliik rax wach i xaq ruum i raab' suutz' inqajik chaq'ab'.20Juneliik naakiye'em runimaal nuwach, juneliik naa ruwihiik nukowiil kinki panuk'ux.21Eh chu'nchel naq ki-ib'irinik weh, xa nkiyeew naq chik i kixikin noq i nukoj kina'ojb'al.22Noq i nukohlaaj q'orik ma' jino'q naq inq'orik i ma' holohik taj chi riij, xasuq chik inkib'iraj.23Eh juneliik naq inkuy-eej i nuq'oral, je' rukab' noq inuyub'jik i jab' pan siq'jil.24Eh noq ti' naq kik'ux re' naq i hin kinye'wik rusuqkiil kik'ux. Ruum i rusuqkiil kik'ux i nuyeew inkoowjik naq kik'ux.25Eh re' naq i hin kiq'orik keh chib'ih i naa kianam. Re' naq i hin kik'amwik kib'eeh je' hin jinaj reey ink'amwik b'eeh chikiwach i ru soldado. Noq ti' kik'ux re' i hin kinye'wik rusuqkiil kik'ux, inki Job. Re' Job ti' xrik'raaj noq xik'ul i ti' k'axik1Re' Job je' wili xuq'or: Xa re' la' yu'naak kinkikaqse'laaj taqe i ko k'ijolaq chi nuwach. Re' kajaaw i re' ni xata i ruk'ul chi xiye'arik chi kixilak i tz'i' kicha'jinik naq keh i nu chikoop.2Eh, ¿Chib'ih naq xi kamanik wii' weh i re' kow ta kiib'? Re' taqe re' xama' kow ta wo' kiib'.3Eh ruum i kine'b'ail, ruum chi ma' xta kiwa' kiooj chi b'ehik chi kutkeel. Kiooj chi wihik chupaam i ye'aab' chiq yuuq' aha' ma' xta wilik.4Eh inkisik' i k'ahlaj ch'ahn pantaq ch'ahn, eh inkisik' i raa' i chee' enebro inkik'ux chi jilow kiwa'.5Eh ma' ajwaal ta kiwach kuum i tinamit. K'erik kichii' chikiij noq kajimam, je' rukab' inki a'n reh i ajileq'.6Re' taqe re' xiooj chi wihik chupaam taqe paat ab'aj, pantaq jul, pantaq hoop paam ak'al.7Eh k'erik kichii' chi ri'sil taqe i chee' ruum kiwa' inkimol kiib' chi ri'sil taqe i k'iix.8Re' keh ma' xta kiokik wii' je' cho ma' xta kituut kajaaw, ma' ruk'ul ta naq chi k'acharik inki a'n panqatinamiit.9Xa re' la' yu'naak kinki kaqse'laaj, xa se'lb'al inkiq'or chi wiij.10Ma' inkaaj ta kilom nuwach, ma' inkijil ta cho kiib' wuuk'. Eh inkichuhb'aaj pan naq'nuwach.11Je' re' inki a'n weh ruum re' Dios xuyeew i rujosq'iil chi nunaah k'ahchi' nuk'ulum i ti' k'axik. Ma' kimponik ta pan naq' kiwach.12Eh kichalik paruk'ihaal inkiq'or chi wilik numahk. Eh inkaaj kianam ti' k'axik weh, kinkaaj kikansam.13Eh inkiq'at panub'eeh, xti xankaaj chik kianam weh noq xkilow chi ti' wilkiin. Ma' awach ta q'ilwik keh ruuk' inki a'n weh.14Junchaliik taqe chi nunaah noq xchalik kian weh i ti' k'axik.15Re' hin xinyo'jik, ma' xta chik nuloqiil xkahnik, je' naa xiik' ruk'am i kowlaj teew. Re' taqe i chib'ih weh xsahchik kiwach, xa je' inik'ik jinaj suutz'.16Re' hin xama' nukuy ta chik i wihik wach ak'al. Re' ti' k'axik k'ahchi' rik'iik chi nunaah.17Re' nuti'kiil imponik wach nub'aqil, ma' inhi'lik ta k'isinoq wach i nu ti'kiil pantaq chaq'ab'.18Re' Dios je' naa kow k'ahchi' ruchopom chi walaq. Ruuk' i ti' wili je' naa k'ahchi' kiin rujihk'aam ruuk' i nuso'.19Re' reh je' naa xirukut pan ch'uwa' xa je' chik nukab' i pooq, xa je' chik nukab' i chaaj.20QaJaaw Dios re' hin nupahqaaj nutoob'jiik aweh, xama' kinab'iraj ta wo' hoq, i nupahqaaj nukuyb'al aweh xama' kinab'iraj ta wo' hoq.21Re' hat k'ahchi' aye'em cha josq'iil chi nunaah. Ma' k'isiin ta noq k'ahchi' kiin awisam chi ti'.22Naa rusacham nuwach i ti' k'axik k'ahchi' kiin rik'iik ruk'amam i teew, k'ahchi' kiin rik'iik ruk'amam i teew jab'.23Re' hin weht'al noq k'ahchi' kiin ak'amam pankimik. Eh inawaaj chi naawojiik chupaam i ye'aab' kiooj wii' chu'nchel i kamnaq.24¿Mi ma' nutob'eej taqe re' i neb'aa'? ¿Mi ma' wesaj taqe chupaam re' kiti'kiil noq inkipahqaaj otob'il weh?25¿Mi ma' xinoq'ik chikiij re' i ti' wilkeeb', mi ma' xnuketelaaj kiwach re' i ma' xta wilik keh?26Eh noq k'ahchi' naq wuy-eem i holohik, re' chik i ti' k'axik chalik chi nunaah. Noq k'ahchi' naq wuy-eem i saqum, re' chik q'equm xchalik chi nunaah.27Re' hin juneliik ti' nuk'ux, ruum xa re' i ti' k'axik inchalik chi nunaah.28Re' hin juneliik ti' nuk'ux, ma' aha' ta nureq rusuqkiil nuk'ux. Eh i nupahqaaj nutoob'jiik keh i ruk'ihaal ma' awach taj intoob'inik weh.29Xinkikanaa' chi wutkeel, xin kahnik chi je' nukab' taqe i xojb' je' nukab' taqe i nimaq chikop wilik kixiik' avestruz kib'ihnaal.30Eh k'ahchi' kisalojiik iloq i nuti'jolal, xan q'aq'ik chik i wiij i nwik'raaj ruum i tz'a' chi wiij.31Re' hin q'e' naq i rusuqb'isaj nuk'ux i q'ooj arpa, je' wo' i xuul q'ooj, eh yu'naak xsutinik chi ruti'kiil k'uxliis, inki i Job. Re' Job xuq'or chi korik wach ruk'ux1Re' Job je' wilik i xuq'or: Re' hin xnuq'or i xti korik chi ma' naa ta nuk'axam kiwach i kok' q'ahxoq.2Ruum wixnub'an i re', ¿Chib'ih otob'il neerub'an weh i Dios wilik cho pan taxaaj? ¿Chib'ih ta wo' inchel i nukooch nee ruyeew weh i Dios wilik cho pan taxaaj?3¿Mi ma' re' naq re' i yiib' wach runa'ojb'al, i aj mahk naa ruk'ulwiik reh taqe i ti' k'axik wili?4¿Mi ma' rilow cho re' i Dios chib'ih taqe i k'ahchi' nub'anam? ¿Mi ma' rukojom rehtaal re' chu'nchel i nub'an?5Re' hin xti korik i nuq'or chi ma' xnub'an taj i chukuj q'orik, eh ma' nik' ta wo' xnujot' jino'q i tokoom.6Neeta naq i rutz'ir riij i na'ojb'al i QaJaaw Dios nee naq i rukoj rehtaal chi korik wo' hoq chi ma' xta numahk.7Eh wila' xnukanaa' i korik laj b'eeh wila' xnuk'ax wach b'ehomal, wila' xwelq'aaj tokoom aj eh.8Neerub'an chi tokoom taqe neen k'uxwik reh i wach inutik, eh neenkichuq i nutik.9Wila' xnuyeew q'ab' chi xirujot' jino'q ixoq wila' xnuk'ax wach i rehk'een i nuka'jaah nuk'ula't.10Neerub'an chi re' wehk'een neenk'amarik pan ke'k ruum i tokoom winaq, neerub'an chi neen wirik ruuk' i winaq re' re'.11Eh wita xnub'an taqe mahk re' re' i ruk'ul naq chi nee kinkiyeew chi tojariik i numahk taqe i q'atal q'orik.12Je' naq rukab' i q'aaq' noq neenchalik chi nunaah chi sachb'al wach taqe i chib'ih jariik, nee naq i rusach wach chu'nchel i chib'ih weh.13Eh noq re' taqe i numoso winaq, i numoso ixoq inkipahqaaj weh chib'ih inkaaj xnuyeew keh.14Wita ma' je' re' ¿Chib'ih naq i nee nu ch'aqweej wii' i Dios noq neerupahqaaj? ¿Chib'ih naq i neenuko'leej wii' wiib' noq neeruq'at i q'orik chi nunaah?15¿Mi ma' re' wo' re' Dios xtz'uhkrisanik cho weh re' hin? ¿Mi ma' re' wo' re' i Dios tz'uk'risanik cho kekeh?16Re' hin ma' nik' ta xnukanaa' kitoob'jiik taqe i neb'aa'. Eh ma' xnukanaa' ta wo' taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil chi xkikuy kiwa' kihaa'.17Re' hin ma' nik' ta xnub'an nuwa' nuhaa' xa chi wib'il wiib' chi ma' ta xwunej taqe i ma' xta kituut kajaaw.18Xinwihik chi je' kajaaw taqe i ma' xta kituut kajaaw, ruum kopan nuk'isinal taqe xtohq'ik cho nutob'eem. Eh xnutob'eej taqe chaloq i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.19Noq inwilow i hin jino'q i ma' xta ruso' i nuyeew reh, noq inwilow jino'q chi ma' xta b'urb'al riib' i nuyeew wo' reh.20Atoob' ta ma' xkit'iosej weh re' hin weht'al chi xnuyeew keh i rismaal kiij taqe i nutentzuun reh chi xkib'ur kiib' chi reh.21Re' hin ma' junriim xnub'an ti' k'axik keh i ma' xta kituut kajaaw, atoob' ta weht'al wo' naq chi neenuko'leej wiib' chikiwach i q'atal q'orik panookb'al.22Wila' ma' korik i k'ahchi' nuq'orom neerub'an chi nee kib'oq paruye'aab' i nutileb', eh neerub'an chi neentoq i nutz'ihk.23Re' hin ma' xnub'an ta taqe i yiib' wach na'ojb'al, ruum ma' xwaaj ta chi nee ruyeew chee rujosq'iil i Dios chi nunaah.24Re' hin ma' nik' ta nuyeew nuk'ux chinaah i tumiin, ma' nik' ta xnuch'ikaa' i nuk'ux chinaah i manlik oro.25Re' hin ma' nik' ta xsuuqb'ik nuk'ux chi riij i ma' k'isa b'ehomal, eh chi ma' k'isiin i chib'ih weh xwihik.26Re' hin i nukoj rehtaal i q'iij noq xan saqumanik chik i rub'an, eh inwilow i poh noq xasaqum chik wach.27Eh re' hin ni xata chi q'eeqmaal xnuloq'ej taqe. Eh ma' xnutz'ub' ta wo' johtoq i nuq'ab' chikiwach.28Wita xnub'an taqe i mahk re' re' i ruk'ul naq chi naa nuk'ulum i tojb'al numahk, ruum xnuq'eb' naq i rajaawriik i Dios wilik pan taxaaj.29Re' hin ma' junriim xsuuqb'ik nuk'ux noq xkik'ul i ti' k'axik i ki-ixowanik nuwach. Eh ma' xsuuqb'ik ta wo' nuk'ux noq xi wihik pan k'axkiil.30Ma' junriim xin mahkunik chi nupahqaaj i ma' holohik taj chikinaah. Eh ma' nik' ta xnupahqaaj kikimiik.31Re' taqe i aj b'iyajo chi korik chi juneliik naq i nuyeew kiwa' i kiponik panupaat.32Re' taqe i aj b'iyajo xnuyeew kipatal panupaat ma' nik' ta xnuwarsaj taqe pamb'eeh.33Je' re' noq re' hin ma' junriim nupoy naah i numahk je' rukab' inki a'n junch'uq. Ma' nik' ta xnukanaa' pan wánima i numahk.34Re' hin ma' nik' ta xinyo'jikruum inkiq'or i tinamit. Eh ma' junriim xnutz'ap wiib' panupaat chi ma' ta chih i xnuq'or ruum tee nuyo'jiik chi xkixow nuwach taqe awach weh.35Wilik ta nenib'irinik weh, re' hin ch'iklik nuk'ux ruuk' i Dios nim rajaawriik chi re' reh nee nq'orik reh chi ma' xta numahk. Atoob' ta re' i ki-ixowanik nuwach neenkiq'or chi wilik numahk.36Wita korik inkiq'or chi wiij nee naq i nukuy chi neenkiq'or weh chi wilik numahk, nee naq i nuk'am chi je' nukorona wach nunaah.37Re' hin nee nuq'or ree Dios chu'nchel i xnub'an. Eh nee kinooj pa'lojoq chuwach chi ma' xta nuyo'jiik, eh chi ma' xta numahk.38Re' hin ma' awach taj inwelq'aaj kiye'aab' juneliik i nutoj taqe i kikamanik chupaam i nutik.39Eh ma' nik' ta xwelq'aaj i wach i rutik i tokoom, ma' nik' ta xnutib'isaj kik'ux i kamanoom.40Wita xnub'an i je' re' ma' xta reet chi k'iix i neenpoq' cho pan nuye'aab' chi jilow i trigo, eh chi kaq k'iix i neenpoq' cho chi jilow i sebada.
Ruuk' taqe i q'orik wili xukohlaaj q'orik i Job. Re' q'orik xub'an i Eliú1Re' taqe ixib' chi winaq xkikanaa' kiwech'um i Job ruum xkilow chi kow ruk'ux chuq'orariik chi ma' xta ru mahk.2Eh ar xwihik jinaj i winaq Eliú rub'ihnaal, rak'uun i Baracel aj ar Buz. Re' i Eliú ma' tokoom ta ruuk' i Ram q'e' xchalik ruk'aah chinaah i Job, ruum xrilow chi kow i ruq'or chi ma' xta ru mahk xukoj panaah i Dios i ti' k'axik k'ahchi' ruk'ulum.3Re' Eliú xchalik wo' ruk'aah chikinaah ixib' chi ramigo i Job, ruum ma' xichol ta ruch'aweesjiik taqe i xuq'or i Job. Eh ma' xuk'ul ta ruk'ux chi re' Job xukoj panaah i Dios i ti' k'axik k'ahchi' ruk'ulum.4Re' Eliú xruy-eej chi xkikohlaaj i q'orik ruuk' i Job taqe ixib' chi ramigo, ruum re' reh ko ak'un chikiwach i keh.5Ruum chi xukoj rehtaal i Eliú chi ma' xkireq ta chik chi riij nik' wach ruchaq'weesjiik xkian i Job taqe ixib' chi winaq ma' k'isiin ta xchalik i ruk'aah.6Je' wili i xuq'or keh:
Re' hin, kohin taq k'isiin chawach ruum aj re' xinyo'jik chi q'orariik ixwaaj naq nuq'orom. Panuk'ux i hin naa taq acholiik ruchaq'weesjiik i Job, ruum hat taq chik rijib' chi nuwach.7Re' hin je' wili xnuq'or: Kiq'oroq peet ruum re' re' mama' winaq chik taqe chi nuwach, eh wilik kina'ojb'al, kinki.8Korik wo' hoq chi chu'nchel i winaq wilik kina'ojb'al, ruum re' Dios nim rajaawriik xye'wik keh i kuxlab'al.9Xa re' la' ma' xata wo' re' taqe i k'ihkihab'ul wilik runa'ojb'al, ma' ruum ta chi rijib' chik taqe nee rureq chi riij taqe i korik.10Je' aj re' noq re' hin naa nuq'oriik, eh chab'iraj taq i naa nuq'orom ruum re' hin wilik wo' nuna'ojb'al.11Re' hin xwuy-eej chib'ih taq i xaq'or, eh i wech'inik taq xa a'n ruuk' i Job xwuy-eej chi xasik' naq taq i chihooj laj q'orik reh i ruchaq'weesjiik.12Xa re' la' xnukoj rehtaal chi ma' jino'q taq aweh i hat xub'an ruchaq'weesjiik chi korik i Job.13Re' taq i hat ma' ruk'ul ta chi nee taq inaq'or chi wilik ana'ojb'al. Ruum ma' xat chol ta taq ruch'aqweesjiik i Job, xa re' wo' Dios inchol ruchaq'weesjiik.14Re' Job ma' re' ta wuuk' i hin k'ahchi' chi k'utaaj. Eh ma' nee ta wo' nuq'or i hin chi nee nuchaq'weej chib'ih i ruq'or, je' rukab' i xa a'n taq i hat.15Re' i hat Job re' taqe ixib' chi awamigo wili xiyo'jik ruum ma' xichol ta ruch'aqweesjiik chib'ih i xaq'or.16Re' hin xwuy-eej naq chi naa kiq'oriik xa re' la' xama' xiq'orik ta wo' hoq.17Ruum aj re', re' hin naa nuq'oriik naa nuq'orom chib'ih inwaaj nuq'orom.18Ruum re' hin nujinaq panwánima i q'orik xanwaaj chik ruq'orariik.19Je' inche xanaa chik nuk'eriik noq inwik'raaj ruum xanwotow chik ruq'orariik, xa je' chik rukab' noq ink'er i ak'tz'uhuum inye'arik wii' i ak' riis uuva.20Ruum aj re' naa nuq'orom nik' nimaal i wilik panwánima. Eh ruk'ul chi naa kaat nuchaq'weem.21Ma' awach taj i tokoom rilariik naa nub'anam ma' awach taj i naa nuye'em runimaal wach.22Korik chi ma' awach taj i tokoom rilariik xnub'an, ruum wixnub'an i je' re', re' Dios chi jumehq'iil neekiruyeew chutojariik i numahk. Re' Eliú xukoj runa'ojb'al i Job1Je' re' noq re' hat Job chab'iraj i naa nuq'orom xti chakoj rehtaal chib'ih i naa nuq'orom aweh.2Re' hin naa wokiik chuq'orariik ruuk' ju' waaq' nik' nimaal i wilik panuk'ux.3Eh chu'nchel i naa nuq'orom aweh re' i korik, eh naa nuq'orom chu'nchel nuk'ux.4Re' i QaJaaw Dios xyej-anik weh, re' wo' reh xye'wik nuk'achariik.5Re' hat kinachaq'weej wila' i ruyeew riib'. Eh cha kapaaj riij chi korik naa kiin achaq'weem wii'.6Chi re' hin, chi re' hat xa eliik qawach chuwach i Dios ruum xa ch'uwa' ak'al wo' xoj korjik wii' i hat, eh je' wo' hin.7Re' hat mat yo'jik chi nuwach, ruum re' hin ma' xta wajaawriik cha naah.8Re' hin xb'iraj chi korik chib'ih i xaq'or xb'iraj noq xaq'or taqe i q'orik wili:9Re' hin saq wach i wánima, ma' xta numahk, ma' xtaj i yiib' wach na'ojb'al i nub'an.10Xa re' la' re' Dios i ruyeew chee ti' k'axik chi nunaah, xi rukoj chi je' hin ixowan wach.11Je' naa xulutz' pan chee' kab'chel i wanuch'ehk noq xuyeew chee ti' k'axik chi nunaah, eh k'ahchi' rilom chu'nchel i nub'an, tiki.12Re' hin i nuq'or aweh chi re' taqe xaq'or re' re' ma' holohik taj, ruum re' Dios xiik' naah nimaal wach chuwach i xa winaq.13¿Chib'ih reet noq i nawech'uj i Dios? ¿Chib'ih reet noq inaq'or chi ma' ruyeew ta chaaweh inapahqaaj reh?14Re' QaJaaw Dios xanik' wach ruq'orob'jiik i winaq i rub'an xa re' la' re' reh ma' rukoj ta rehtaal.15Wilik noq re' Dios i ruq'oreej i winaq paruwiriik, parusaq wiriik, pantaq chaq'ab', noq suq kiwiriik.16Eh i ruq'or reh chib'ih i naa rub'anam, eh i rukoj runa'ojb'al.17Reh chi naa rukanaam i yiib' wach i rub'an, eh chi ma' nee ta runimb'isaj riib'.18Ma' rukanaa' taj chi neensahchik wach, i ruko'leej la' chuwach i kimik.19Wilik wo' pech noq re' Dios i rukoj runa'ojb'al ruuk' yab'ilaal, ruuk' i ruti'kiil chu'nchel i ruti'jolal.20Eh i rukanaa' i wi'k ruum, atoob' ta xiik' naah suq kiil i k'uxumb'al reh.21Inkahnik chi ma' xta chik rutib'kaal wach i ruti'jolal, ink'utinik chik i koq i rub'aqil.22Xa ma' rukuy ta chik xakimik chik reh noq i rik'raaj.23Xa re' la' wilik ta jino'q i raj taqareel i Dios reht'al k'utaaj nee naq i ruch'ob' rub'ehel reh chib'ih i naa rub'anam.24Nee naq i ruq'or ree Dios chi chuketelaaj wach, reh chi ma' nee ta inkimik neeruko'leej.25Re' winaq nee naq ink'aachjik ruuk' i ruyab'ilaal, nee naq inkahnik chi ma' xta reet je' rukab' i parak'uniil.26Neerub'an rutiij chuwach i Dios nee wo' ye'arik reh chib'ih i neerupahqaaj. Eh suq suq ruk'ux noq nee rureq i rotob'il i Dios, naa wo' chik ruk'ulum i rotob'il i Dios i winaq.27Eh nee ruq'or chi je' wili: Re' hin ximahkunik, xnub'an i ma' holohik taj, xa re' la' re' Dios ma' xiruyeew ta chi tojariik inumahk, je' naq rukab' i ruk'ul chi weh.28Xiruko'leej la' chuwach i kimik, je' re' noq kok'achalkiin, inko'q.29Je' taqe re' rub'an i Dios ruuk' i winaq k'ih pech i rub'an ruuk' chi ko'lb'al reh.30Je' re' noq i ruko'leej chuwach i kimik i rukanaa' chi k'acharik ayu' wach ak'al.31Re' hat Job cha kanaa' i q'orik chab'iraj chi korik k'ahchi' nuq'orom aweh.32Wila' wilik i naa aq'orom k'uhtb'al reh chi ma' xta mahk cha q'or, re' hin neenukoj rehtaal mi korik chi ma' xta amahk.33Eh wila' ma' chih i naa aq'orom, chab'iraj i naa nuq'orom aweh. Re' hin neenukoj ana'ojb'al, inki i Eliú. Re' Eliú xuq'or chi korik wach ruk'ux i Dios1Re' Eliú je' wo' chik wili xuq'or:2Chab'iraj taq i nuq'oral i hat wilik taq ana'ojb'al. Re' taq i hat atijem taq awiib' chakoj taq rehtaal chib'ih i naa nuq'orom.3Re' qaxikin i rib'iraj mi holohik i q'orik, je' rukab' noq inqa a'n rusuqkiil pan qachii' chib'ih inqak'ux.4Qasik' wach aha' wilik i holohik, eh qakoj rehtaal aha' wilik i korik.5Re' Job je' wili i xuq'or: Re' hin korik wach nuk'ux, re' Dios ma' parub'ehel ta ruq'at i q'orik chi nunaah.6¿Mi neenuchuk re' q'orik? ¿Mi wilik numahk re'? Re' hin k'ahchi' nuk'ulum i ti' k'axik chi ma' xta numahk, inki.7¿Mi wilik jino'q i winaq chi je' rukab' i Job? i rukaqse'laaj i Dios. Eh i rukoj panaah i Dios i ti' k'axik k'ahchi' ruk'ulum.8Re' reh ruk'am riib' panotob'il kuuk' i yiib' wach kina'ojb'al, eh i rub'an reh inki a'n i aj mahk.9Re' Job je' wili i ruq'or: Re' winaq ma' xta i neeruk'ax wila' xub'an iraaj i Dios, inki.10Re' taq i hat wilik ana'ojb'al chab'iraj taq i naa nuq'orom wili: Re' hin weht'al chi re' Dios nim rajaawriik ma' jaruuj neerub'an i ma' holohik taj. Eh parub'ehel inq'atwik q'orik.11Re' reh i ruyeew i rutojb'aal i ju'jun re' q'oreel chib'ih i xub'an, i xuq'or, i ruyeew rujilob'aal keh re' q'oreel nik' wach kina'ojb'al.12Xti korik wo' hoq chi re' Dios nim rajaawriik ma' jaruuj neerub'an i ma' holohik taj, parub'ehel la' inq'atwik q'orik.13¿Mi wilik jino'q xye'wik rajaawriik, reh chi xokik chi taaq'anik chinaah chu'nchel i wach ak'al?14Wita re' Dios neeresaj i ruxlab'al i winaq,15chu'nchel naq neekikimiik, nee wo' naq chik kisutinik chi pooq ak'al.16Re' hat Job wila' wilik ana'ojb'al chab'iraj i naa nuq'orom yu'naak.17¿Mi neerub'an taaq'anik chinaah i wach ak'al i Dios, wila' ma' imponik chuwach i korik? ¿Chib'ih reet noq inakoj panaah i Dios i mahk wili? ¿Mi ma' korik wach ruk'ux re' Dios?18¿Mi ma' xa re' wo' re' i Dios inq'orik keh i reey, je' wo' keh i q'atal q'orik chi ma' holohik taj inki a'n?19Re' i Dios ma' rusik' ta wach i ruk'ax. Eliik wach kilariik taqe i reey i rub'an, je' wo' hoq i b'ehoom ruuk' i neb'aa'. Ruum chu'nchel i re', re' wo' reh xtz'uhkrisanik cho keh.20Eh wila' xraaj i Dios xa chi jumehq'iil neerusach kiwach tinamit. Atoob' ta yejal aq'ab' nee rutaq'aaj chee ti' k'axik, ma' re' ta jino'q winaq naa rusachwiik wach i nim rajaawriik, re' la' i Dios.21Re' i QaJaaw Dios k'ahchi' rilom chu'nchel i rub'an i winaq, eh reht'al chu'nchel.22Chuwach i Dios ma' xta jino'q i ye'aab' xiik' naah q'equmaal paam chi nee ta nkikeb'aa' kiib' i yiib' wach kina'ojb'al.23Re' i QaJaaw Dios ma' kota ruq'at riij i q'iij reh i winaq chi nenooj pa'lojoq chuwach i reh, reh chi nee ruq'at i q'orik chinaah.24Re' reh i resaj taqe pan kiye'aab' nim kajaawriik ma' kota ruman i rusik' chi riij i kimahk, eh tokoom chik i rukoj chi kijilow.25Re' reh naa rusacham kiwach, atoob' ta chaq'ab'. Naa rub'anam ti' k'axik keh ruum reht'al chi yiib' wach i kina'ojb'al.26Ruum chi yiib' wach i kina'ojb'al, naa rub'anam ti' k'axik keh chikiwach chu'nchel i tinamit.27Re' taqe re' xkiq'eb' chi riij kik'ux i Dios, ma' kaaj ta kik'amam i rub'eeh.28Re' keh xkian ti' k'axik keh i neb'aa', je' wo' taqe i ti' wilkeeb'. Re' Dios xrib'iraj i koq'iim ruum i ti' k'axik xkik'ul.29Wila' re' Dios ma' xuyeew ta taqe chutojariik i kimahk. ¿Awach chik neemb'anik reh? Eh wila' ma' xrilow chib'ih i k'ahchi' keeb'. ¿Awach chik nenilwik reh? Re' wo' reh inilwik keh i tinamit, je' wo' hoq i ju'jun chi winaq,30reh chi ma' neetanokik chi ajaab'esil chinaah i tinamit i yiib' wach runa'ojb'al reh chi ma' nee ta rujot' taqe.31Re' hat Job ¿Mi xaq'or reh re' i Dios chi xak'ul chik i ti' k'axik, eh chi ma' naa ta chik amahkuniik?32¿Mi xaq'or reh re' chi chuk'uhtaaj aweh amahk komajaa' inakoj rehtaal? ¿Mi xaq'or reh chi wila' ma' holohik i xa a'n ma' naa ta chik a'nam?33¿Mi nawaaj re' hat chi nee ruyeew atojb'aal i Dios je' rukab' inawaaj i hat atoob' ta re' hat ma' nawaaj ta wach i reh? Re' hat aweht'al chib'ih i naa a'nam, ma' re' tee hin. Chaq'or qeh chib'ih inawaaj a'nam.34Re' taqe winaq wilik kina'ojb'al i kow kik'ux je' wili neenkiq'or:35Re' Job ma' xta runa'ojb'al ruum aj re' je' re' inq'orik xama' xta rub'ehel i ruq'oral.36Ruum aj re' ma' xta reet chi neensik'arik chi riij nik' wach noq wilik i Job, ruum re' chaq'wik i rub'an je' inchaq'wik jino'q i yiib' wach runa'ojb'al.37Re' reh ma' xata re' mahk i rub'an, i ruq'etwachej la' wo' i Dios. Eh chi qawach i hoj ma' holohik ta inq'orik chi riij i Dios, eh i ruwech'uj i Dios, inki taqe.1Re' Eliú je' wo' chik wili i xuq'or reh i Job:2¿Mi nakapaaj re' hat chi holohik inaq'or chi naq'or chi ma' xta mahk chuwach i Dios?3Re' hat je' wili i xaq'or reh i Dios: ¿Chib'ih inawaaj reh i hat i nub'an? ¿Mi wilik tiruchej re' hat i mahk i nub'an i hin? tiki.4Re' hin naa kaat nuchaq'weem i hat, je' wo' taqe awamigo wilkeeb' awuuk'.5Titz'ehtanoq johtoq pan taxaaj chakoj rehtaal chi re' suutz' yohb'aal wach najtiil wilik johtoq cha naah.6Wila' xat mahkunik i hat, ¿Mi wilik neenawuchej i Dios? Atoob' ta yohb'aal wach i mahk neena a'n, ¿Mi wilik neenawuchej i Dios?7Eh wi korik wach ak'ux, ¿Chib'ih i neeruk'ax i Dios? ¿Mi neerub'an chi nee nayeew k'isinoq chib'ih reh i Dios i hat?8¿Mi re' re' i tokoom neenajot' ruuk' amahk? Eh wiholohik i na'ojb'al, ¿Mi tokoom re' i nee nayeew chi suq?9Re' taqe re' k'erik kichii' ruum i ti' k'axik, eh k'ahchi' kisik'im awach naa ruko'liniik keh pan kiq'ab' i nimaq kajaawriik.10Xa re' la' ma' inkisik' taj i Dios ixtz'uhkrisanik keh re' ineenye'wik rusuqkiil kik'ux chupaam i ti' k'axik.11Ma' inkisik' taj i Dios inye'wik na'ojb'al. Re' intijinik qeh chi korik chikiwach taqe i chikop kib'ehik wach ak'al, je' wo' hoq i kirupinik pan taxaaj.12Eh inkik'er wo' naq kichii' chupahqaljiik i rotob'il Dios xama' kitoob'jiik ta wo' hoq, ruum yiib' wach i kina'ojb'al.13Xti korik wo' hoq chi re' i Dios nim rajaawriik xama' rib'iraj ta wo' hoq inkipahqaaj ruum ma' chu'nchel ta kik'ux inkipahqaaj.14¿Mi kore' chik re' hat Job neetirib'iraj chee Dios ruum k'ahchi' aq'orom chi ma' tirutob'eej taj? Chawuy-eej peet, re' reh reht'al chib'ih i k'ahchi' aq'orom.15Re' hat inaq'or chi re' Dios ma' inchalik ta rujosq'iil, eh chi ma' ruyeew ta taqe chutojariik i kimahk taqe i aj mahk.16Re' hat Job re' taqe naq'or xama' xta nokik wii'. Ma' xta ana'ojb'al ruum aj re' xayohb'aal wach inaq'or, chi xama' xta rub'ehel, inki. Re' Eliú i ruyeew runimaal wach i rajaawriik i Dios1Re' Eliú je' wo' chik wilik i xuq'or reh i Job.2Chawuy-eej pee k'isinoq ko wilik i naa nuch'ob'om rub'ehel aweh. Ko wilik i naa nuq'orom chi ko'lb'al riij i Dios.3Ruuk' i runimaal wach nuna'ojb'al i nuq'or aweh chi re' nuDios tz'uhk'risanik cho weh wilik reet noq i ruyeew i ti' k'axik cha naah.4Re' hin korik i nuq'or aweh, ma' re' ta chukuj q'orik. Re' hin wilik nuna'ojb'al ruum aj re' k'ahchi' taqe nuq'orom aweh i wili:5Re' Dios xti nim rajaawriik, eh wilik runa'ojb'al, ma' ruq'eb' ta taqe i korik wach ruk'ux.6Eh i rusach kiwach i yiib' wach kina'ojb'al. Eh parub'ehel i ruq'at i q'orik chikinaah i neb'aa'.7Eh juneliik irutoob'eej taqe i korik wach kik'ux. Re' wo' reh inye'wik keh pan kiye'aab' i reey, i ruyeew q'ab' chi inye'arik kiloq'il.8Xa re' la' noq wilik i ti' k'axik inkik'ul ruum i ma' holohik taj inki a'n9Re' Dios ink'uhtanik keh chi ma' holohik ta i k'ahchi' keeb'. Eh ruk'uhtaaj wo' keh chi q'e' inkinimb'isaj kiwach.10Eh i ruq'oreej taqe reh kiq'ilariik, reh chi neenkikanaa' rub'aan i yiib' wach na'ojb'al.11Wila' xkinimaj inq'orarik keh, wixkik'am naah naa kianam rusuqkiil kik'achariik korehtaal chik i kikimiik.12Eh wila' ma' xkinimaj i xq'orarik keh ruum i Dios naa kikanteesjiik reje ruuk' q'aslaj ch'ihch' chi ma' naa ta kireqem chi riij aha' wilik iraaj i Dios.13Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al, inchalik kik'aah. Atoob' ta panti' k'axik wilkeeb' xama' inkipahqaaj ta wo' kitoob'jiik ree Dios.14Re' taqe re' naa kikimiik reje pan kik'ijolaal, naakik'uhtaam kikixb'ilaal pan kik'achariik.15Ruum i ti' k'axik inkik'ul, re' Dios i ruk'uhtaaj keh i chi ma' holohik taj i k'ahchi' keeb', xa reh naq chi neenkireq chi riij.16Re' hat Job re' Dios nee wo' naq tiresaj chupaam i ti' k'axik. Nee naq tiruyeew chupaam i ye'aab' q'e' holohik. Ma' nee ta naq chik inak'ul i ti'. Eh nee wo' i ruyeew i chib'ih aweh chi xiik' naah k'ihaal.17Re' hat k'ahchi' ak'ulum i tojb'al amahk, ma' ruk'ul taj chi ma' nee ta ruq'at i q'orik cha naah, eh chi ma' nee ta tiruyeew chutojariik amahk.18Chawikraaj awiib' maa chih tiruchej ruum rujosq'iil, ni xata naq chik ruuk' ruk'ihaal tumiin neenako'leej awiib' chuwach.19Re' ab'ehomal ma' jaruuj neetiresaj chupaam i ti' k'axik wilkaat wii', atoob' ta neenak'er aachii' atoob' ta wilik awajaawriik.20Ma' k'ax wach i ruq'equmaal i mahk. Re' noq insahchik kiwach pan kiye'aab' i tinamit.21Chawik'raaj awiib' maa a'n chik i yiib' wach na'ojb'al. Yu'naak k'ahchi' ak'ulum i ti' k'axik reh chi ma' nee ta chik ti mahkunik.22Chakoj rehtaal chi re' Dios xiik' naah runimaal rajaawriik, ma' jino'q chik i aj tijoom chi je' rukab' i reh.23Eh ma' kota awach inq'orik reh chib'ih taqe rub'an. Ma' awach ta wo' nee nq'orik reh chi ma' holohik taj i xub'an.24Chu'nchel i kiye'wik ruloq'il taqe i rub'an. Je' wo' hat chayeew wo' ruloq'il taqe i rub'an.25Eh chu'nchel i tinamit kikojwik rehtaal taqe i rub'an, atoob' ta xa chi najt inkilow chaloq.26Re' Dios xiik' naah nimaal wach, re' hoj ma' inqareq ta chi riij taqe rub'an. Eh wilik chi juneliik ma' xta rutohq'iik chaloq, eh ma' xtarukuxiik wach.27Re' Dios ruuk' i rajaawriik rumol wach i ha' pan jinaj ye'aab', chi riij i re' rusutej chi jab'.28Re' reh i rusutej chi jab' i suutz'. Re' jab' i ruyeew cho chikinaah chu'nchel i k'achareel wilkeeb' wach ak'al.29¿Mi wilik jino'q i naab'inik reh nik' wach noq imb'ehik i suutz'? ¿Mi wilik i naab'inik reh nik' wach noq inq'orik chee kahoq?30Re' Dios i rusihq'eej cho paam i taxaaj ruuk' i ruch'aab' kahoq. Eh re' ruchamiil i palaw inkahnik panq'equm.31Ruuk' taqe rub'an re' re' i ruyeew chib'ih keh i tinamit, eh i ruyeew wo' k'uxumb'al keh.32Re' wo' reh intaaq'anik chinaah i kahoq, re' wo' reh inq'orik reh aha' naa rupoq'iik.33Eh noq impoq' i kahoq ink'utinik chi ma' suq ta ruk'ux i Dios ruuk' chib'ih imb'aan. Noq i rutaq'aaj chee kowlaj teew jab' ar ink'utinik chi k'ahchi' rujosq'iil.1Eh ruum i re' q'e' kinyo'jik, xan k'uyu'jik chik i wánima, je' inche xanaa chik reliik paruye'aab' noq inwik'raaj.2Chab'iraj taq, re' Dios naa ruq'oriik, xa je' chik kahoq noq naa ruk'erem chii' chi q'orik.3Re' reh ruyeew i ruch'aab' kahoq chupaam chu'nchel i taxaaj, korehtaal imponik chi junsuut i wach ak'al.4Eh noq inq'orik i Dios ruuk' i runimaal i rajaawriik je' rukab' noq impoq i kahoq. Eh ma' rumay taj i ruch'aab' noq k'ahchi' chi teleninik.5Re' Dios ruuk' i ruq'oral i rub'an taqe i sahchb'al k'uxliis. Re' taqe nimaq wach sahchb'al k'uxliis i rub'an ma' awach ta inreqwik chi riij.6Re' reh intaaq'anik cho reh suutz' chinaah i wach ak'al. Re' re' intaaq'anik cho reh i musjab', i runimaal jab' chinaah i wach ak'al,7reh chi re' taqe i tinamit ma' kielik ta chik reje riij kipaat, reh chi nkikoj rehtaal chi re' Dios wilik rajaawriik chub'aan taqe re'.8Eh re' taqe chikop kiokik pan kijuul ar inkikeb'aa' kiib'.9Eh pansak'aaj reje ree i rookb'aal i q'iij inchalik i kowlaj teew, eh pantz'eet reh i rookb'aal q'iij inchalik i k'uxik.10Re' wo' Dios intaaq'anik reh noq i rutoy riib' i ha', eh kijoot'ik chu'nchel i runimaal ha'.11Re' wo' reh inyej-anik reh i suutz'. Eh ruuk' i ruch'aab' i kahoq i rukaaj reje i suutz'.12Eh re' Dios intaaq'anik keh i suutz' noq ki-ik'ik chupaam i taxaaj k'ul kiooj chinaah i wach ak'al, inki a'n wo' taqe i rutaq'aaj wii'.13Wilik noq re' Dios i rutaq'aaj chee jab', i rutaq'aaj chee teew, b'amb'al otob'il keh i wilkeeb' wach ak'al, i rutaq'aaj taqe chaloq i re' q'ilb'al keh i tinamit.14Chab'iraj i hat Job, xti chakoj rehtaal taqe i sahchb'al k'uxliis i rub'an i Dios.15¿Mi aweht'al i hat nik' wach noq i rub'an taqe re'? ¿Mi aweht'al i hat nik' wach noq i ruyeew chee ruch'aab' i kahoq pan suutz'?16¿Mi aweht'al i hat nik' wach noq i ruyeew chi b'ehik i suutz'? ¿Mi aweht'al re' hat nik' wach noq i rub'an taqe i runimaal wach sahchb'al k'uxliis?17¿Mi aweht'al i hat chib'ih reet noq tz'a' i nawik'raaj noq re' Dios i rutaq'aaj chaloq i teew inchalik pansak'aaj reje reh i rookb'aal q'iij?18¿Mi xatow re' Dios i hat chi ruyejeb'jiik i taxaaj? ¿Mi xatow re' chi rutinamiit reh chi xkahnik chi je' jino'q ch'ihch' inreprotik?19Wila' re' hat aweht'al, cha q'or qeh chib'ih i naa qa q'orom reh i Dios, ruum re' hoj ma' inqareq ta chi riij, q'equm chi qawach.20Re' hin ma' jaruuj inwaaj nub'anam nuk'utaaj ruuk' i Dios chi hoj k'ulwach ruuk'. Ruum wixnub'an nee naq i rusach nuwach.21Noq inik'ik i teew i resaj i suutz' chuwach i q'iij, ma' awach taj ineerukuy rilariik inaq'wach i q'iij.22Noq i nelik chaloq i q'iij, re' taxaaj pantz'eet reje reh i rookb'aal q'iij, xa je' chik holwochiil i xti manlik oro. Ar inqakoj rehtaal i runimaal i ruloq'il i Dios.23Re' hoj ma' inqareq ta chi riij taqe i rub'an i Dios nim rajaawriik. Re' reh kow riib', eh korik wach ruk'ux. Ruum chi korik wach ruk'ux ma' awach taj i rub'an ti' k'axik reh.24Ruum aj re', re' taqe i tinamit inkiyohleej wach. Chuwach i reh ma' xta kiokik wii' i wilik kina'ojb'al, inki i Eliú. Re' Job xq'ilarik ruum i Dios1Re' Dios xuq'il i Job je' wili i xuq'or cho reh chupaam i runimaal kaq suut teew:2¿Chib'ih a'nam i hat chi nawech'uj riij taqe i nub'an? Re' hat ti q'orik chi je' re' ruum ma' xta ana'ojb'al.3Yu'naak cha yejaa' awiib' chakuhtaaj aakowiil, neenachaq'weej weh i naa nupahqaam aweh.4¿Mi wilkaat chik re' i hat noq xnuyejaa' paruye'aab' i wach ak'al? Wila' xti wilik ana'ojb'al, cha q'or weh.5¿Mi aweht'al i hat awach xq'orik reh nik' nimaal i wach ak'al xb'aan? ¿Wila' aweht'al cha q'or weh awach i xpajwik reh?6¿Chaq'or weh nik' wach noq ch'iklik paruye'aab' i wach ak'al? ¿Eh awach i xkojwik reh taqe i kowlaj ch'ikaab' reh?7Noq kisihq'inik chaloq taqe i ch'umiil pan taxaaj kowahq'eq xasuq chik kik'ux chi loq'inik taqe i nuánjel.8Eh noq x-aasjik chee palaw panak'al ¿Awach xkojwik q'atb'al reh, chi ma' xupuhkaaj ta reje riib'?9Re' hin xinkojwik i suutz' chib'urb'al naah i palaw, reh chi xkahnik panq'equm.10Eh re' hin xinq'orik reh i palaw aha' naa rik'iik xnukoj tz'apb'al reh xnukoj pan laweh.11Eh je' wili xnuq'or reh xa ayu' naa aponiik, ma' naa ta chik awojiik reje chuwach, xa ayu' naakipahiik taqe aab'ohl, kinki reh.12Raaj i hat Job, ¿Mi ataq'aam junriim-oq pan achachariik chi naa ruwihiik i wahq'eq? ¿Mi ataq'aam junriim-oq chi naa rusaquumb'iik i wach ak'al?13¿Mi aye'em chi saqumb'ik junriim-oq i wach ak'al, reh chi re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al nee kielik chaloq chupaam i ye'aab' muqulkeeb' wii'?14Noq insaq'ik ink'utinik i ru holwochiil i wach ak'al, je' cho riq'omaaj wach i wach ak'al inkahnik chi xa je' chik inka'yik itz'ihy.15Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al ma' imponik ta chik inki a'n i kiyiib' wach na'ojb'al inki a'n naq pan kie'lik.16Raaj i hat Job, ¿Mi hat poninaq panke'lik ko' aha' inaasjik cho wii' i palaw? ¿Mi hat poninaq chupaam i ruchamiil?17¿Mi hat poninaq chupaam i puerta kiokik wii' taqe i kamnaq? ¿Mi hat poninaq chupaam i kiye'aab'?18¿Mi aweht'al i hat nik' nimaal chu'nchel i wach ak'al? Chaq'or weh wila' xti korik chi aweht'al.19¿Mi aweht'al i hat aha' inchalik i saqum? ¿Mi aweht'al i hat aha' inchalik i q'equm?20¿Mi aweht'al i hat ko aha' imponik i saqum noq ruk'ul riib' ruuk' i q'equm? ¿Mi neerub'an chi nee taqe nak'am reje pan kiye'aab'?21Wila' aweht'al taqe re' iraaj ruq'orom chi hat chik aasjinaq i hat noq xnuyejaa' i wach ak'al. Iraaj ruq'orom chi xiik' chik naah k'ihaal ahab'ul.22¿Mi hat poninaq chupaam i ye'aab' re' hat i numol wii' i saq suutz' i numol wii' taqe i saqb'och?23Re' taqe re' numolom taqe, reh chi naa taqe nutaq'aam chaloq paruq'ijil i ti' k'axik, paruq'ijil i q'aq'inik.24¿Mi aweht'al i hat aha' inchalik i saqum noq i rupuhkaaj riib' chinaah i wach ak'al? ¿Mi aweht'al i hat nik' wach noq i rupuhkaaj riib' i teew inchalik parelb'aal i q'iij?25¿Awach intaaq'anik cho reh i kowlaj jab'? ¿Awach inq'orik reh i kahoq aha' naa rik'iik?26¿Awach intaaq'anik cho reh i jab' aha' ma' xta wii' tinamit? ¿Awach intaaq'anik cho reh i jab' panchiq yuuq' ma' xta wilik chupaam?27¿Awach int'aqsanik cho reh i ye'aab' chiq yuuq' reh chi nee nelik chee rax ch'ahn chuwach?28¿Mi wilik rajaaw i jab'? ¿Mi wilik xyej-anik cho reh i musjab'?29¿Mi wilik rutuut i jot'ik ha' i rutoy riib' ruch'ihil i jot'ik chaaj ink'atwik?30¿Awach insutinik reh i ha' chi rutoy riib' inkahnik chi je' ab'aj? ¿Awach injoot'isanik reh i palaw?31¿Mi re' hat ti ye'wik pan kiye'aab' re' i juntz'uhb' chi ch'umiil Pléyades kib'ihnaal? ¿Mi neena a'n keh teesjiik pan kiye'aab' re' i ch'umiil Orin i kib'ihnaal?32¿Mi re' hat titaaq'anik kee chi b'ehik re' i ch'umiil ihqen q'iij? ¿Mi re' hat ti k'amwik kib'eeh re' i ch'umiil Osa kib'ihnaal, re' taqe nimaq, taqe kok' taq?33¿Mi aweht'al re' hat i kik'uhb'aal i wilkeeb' pan taxaaj? ¿Mi hat xat kojwik re' i k'uhb'aal wilkeeb' wach ak'al?34¿Mi neerub'an chi neenaq'or reh i suutz' chi nee ruyeew chee ma' k'isa jab' chinaah i wach ak'al?35¿Mi wilik awajaawriik re' hat chi neenataq'aaj i kahoq? ¿Mi neenib'irinik chawach re'?36¿Awach inye'wik kina'ojb'al i tinamit? ¿Awach inye'wik rukowiil kik'ux?37¿Mi wilik jino'q i neerub'an kajaljiik taqe i suutz'? ¿Mi wilik jino'q i nee ruq'or reh i suutz' chi chuyeew chee jab',38reh chi re' pooq nee wo' chik insutinik chi ch'uwa' chi nee wo' chik i rulatzej riib'?39¿Mi re' hat tichopwik keh re' i chikop inkik'ux i kaq i b'ahlam? ¿Mi re' hat ti ye'wik k'uxumb'al keh re' i kok' kak'uun,40re' noq inkiyok'aa' kiib' pan kijuul oon panch'ahn chi ruyub'jiik chi naa ruponiik i kitiib'?41¿Mi re' hat ti ye'wik kiwa' i nimaq taq tz'ok? ¿Mi re' hat ti ye'wik kiwa' re' i kok' kak'uun noq inkik'er kichii' chupahqaljiik i kiwa' weh i hin? inki.1Re' i Dios je' wo' chik wili i xuq'or reh i Job: ¿Mi aweht'al i hat chib'ih q'ijil ki-aasjik i kak'uun ixoq kaprax wilkeeb' panch'ahn? ¿Mi awilom junriim-oq noq inaasjik i kak'uun ixoq keej?2¿Mi aweht'al jarub' poh inkihqaaj i kak'uun ixoq keej? ¿Mi aweht'al i hat chib'ih q'ijil ki-aasjik i kak'uun?3¿Mi aweht'al re' i hat chi nkik'on kiib' noq inaasjik? ¿Eh q'e' ti' ki-ik'ik noq inaasjik i kak'uun?4Noq kik'ihik kikoowjik noq inkik'ux i ch'ahn, eh kiooj ma' kisutinik ta chik cho ruuk' i kituut chi jumpech.5¿Awach xye'wik reh chi b'ehik panch'ahn i b'uurux? ¿Awach xye'wik reh chi b'ehik chi ma' xta ilil reh?6Re' hin xin ye'wik reh chupaam i ye'aab' chiq yuuq' chupaam i ye'aab' ma' xta tik i nelik chuwach.7Re' b'uurux ma' raaj ta wihik ma' najt ta kuuk' i tinamit, ma' raaj ta chi neenkaajik.8Eh i rusik' ruwa' wataq yuuq', i rusik' taqe i ch'ahn re' ruuk' i rax wach.9¿Mi neerub'an re' aakamaj i nimaq imas wakax, wilik paraxchee'? ¿Mi nee raaj wihik chupaam re' aakoraal?10¿Mi neerub'an re' chi neenab'ak' i perepik chee rij naah, eh nee nakoj chi b'anaj arado pana ye'aab' nee nak'am rub'eeh?11¿Mi neenach'ik'aa' ak'ux chinaah re' xa ruum chi q'e' nim, eh wilik ransil? ¿Mi nee nayeew reh chi b'anarik aakamaj?12¿Mi neerub'an re' chi nee rusik' i wach taqe atik amu'uun, eh chi nee rumol chupaam i ye'aab' inamol wii'?13¿Mi re' hat xat ye'wik re' taqe i ruholohaq xiik' i pavoreal taqe i ruxiik' i nimaq chikop Avestruz rub'ihnaal?14Re' Avestruz i rukanaa' taqe i rumiloj panak'al, reh chi re' ak'al inq'iximb'isanik keh15Eh ma' rukapaaj taj chi wilik nenik'ik yeq'woq paam taqe i rumiloj, oon chi wilik jino'q i chikop neenik'ik yeq'woq paam taqe i rumiloj.16Ma' ruk'ax ta taqe i rak'uun, je' cho ma' rak'uun i rub'an reh, ma' xta raaj reh atoob' ta ma' impoq' i rumiloj.17Ma' rureq ta chi riij i rub'an, ruum re' hin i Dios ma' xnuyeew ta runa'ojb'al.18Xa re' la' noq i nrupinik reje kow inooj xa rukaqse'laaj i kawáyu je' wo' hoq i iqlik chi riij ruum q'uun kib'ehik.19¿Mi re' hat xat ye'wik ransil re' kawáyu? ¿Mi re' hat xat xoyinik reh re' ruuk' i chaamlaj rismaal wilik rij naah?20¿Mi nee nayohb'isaj re' i kawáyu, reh chi neenpisk'anik chi je' jino'q nimlaj chili'l? Re' la' taqe i winaq kiyo'jik noq i ruk'er chii' i reh.21¿Kow riib' i ruk'ot aak'al xa raj chik ojik chi q'aq'inik ruum q'e' suq ruk'ux chi riij i ransil?22Re' kawáyu ma' reht'al ta wach yo'jik xata inyo'jik k'isinoq noq inooj chi q'aq'inik kuuk' i wilik kiq'aslaj ch'ihch'.23Atoob' ta xan tzilininik chik i q'aslaj ch'ihch' chinaah, atoob' ta xa nelik chik ruq'aq'al i q'as ju' ch'ihch', xama' inyo'jik ta wo' hoq.24Eh xa ruk'ot chik ak'al ruum i rujosq'iil xama' awach ta chik impab'anik reh. Ma' xta raaj reh atoob' ta neenxuuljik chee tuun.25Noq inxuuljik chee tuun i ruk'er chii' i rik'raaj chi naa ruwihiik q'aq'inik. Atoob' ta majaa' nooj chi q'aq'inik rib'iraj chi k'ahchi' chik chi taaq'anik i kajaaw soldado.26¿Mi ruum re' ana'ojb'al i hat Job inrupinik i k'uch? ¿Mi re' hat ti q'orik reh re' noq inooj reje pansak'aaj reh i rookb'aal i q'iij?27¿Mi re' hat ti q'orik reh re' ixoq xihk noq i ruyejaa' i rusuuq chinaah taqe inajt kinaah ye'aab'?28Re' i chikop re' re' ar impatinik chupaam i ruhopil i saq rehp, ar i ruko'leej riib' chupaam i ruhopil ab'aj.29Eh ko ar taxaaj i rilow taqe chaloq i chikop noq i ruchop.30Re' taqe i rak'uun re' rukik'eel taqe i chikop inkik'ux. Re' ixoq xihk re' re' aha' wilkeeb' i kamnaq ar wo' wilik, inki Dios.1Re' i Dios je' wo' chik wili i xuq'or reh i Job:2¿Mi ruum chi wilik ana'ojb'al re' hat kinawech'uj i hin, hin Dios nim wajaawriik? Awach inwech'inik weh inchol ruchaq'weem i neenupahqaaj reh i hin, inki.3Eh re' Job je' wili ruchaq'weesjiik i QaJaaw Dios xub'an:4Re' hin ma' xta nuna'ojb'al chi q'orik awuuk'. Yu'naak ma' nee ta chik tinuwech'uj.5K'ihpech chik xinq'orik yu'naak ma' xta chik i naa nuq'orom, inki.6Re' QaJaaw Dios je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an chaloq chupaam jinaj i kaq suut teew.7Yu'naak cha yejaa' awiib' cha k'uhtaaj akowiil, neenachaq'weej weh inaa nupahqaam aweh8¿Mi naq'or re' hat chi ma' korik taj i nub'an? ¿Mi k'ahchi' akojom numahk re' hin reh chi neetikahnik chi ma' xta mahk i hat?9¿Mi xiik' naah re' awajaawriik i hat je' rukab' i hin? ¿Mi je' inq'orik kahoq re' aq'oral i hat, je' rukab' i hin?10Wila' je' re' cha k'uhtaaj awajaawriik, cha k'uhtaaj aloq'il, je' wo' hoq holwochiil11Eh cha k'uhtaaj aajosq'iil chikinaah i q'e' kow kiib', chawesaj i kajaawriik.12Chawesaj i runimaal kiwach, eh chasach kiwach i yiib' wach kina'ojb'al xa aha' pa' wilkeeb'.13Eh chamuq'aa' taqe ri'siak'al, cha taq'aaj taqe pan kiye'aab' i kamnaq.14Wila' xa a'n taqe i re', re' hin neenunimaj aweh chi xa ruuk' awajaawriik neenako'leej awiib'.15Re' i nimlaj chikop hipopotamo rub'ihnaal k'im i ruk'ux, je' rukab' i wakax, re' hin xinyej-anik reh, je' rukab' noq xatnuyejaa' chee hat.16Re' chikop re' re' kow riib', yohb'aal wach i ransil.17Re' rujeeh xiik' naah kowiil, je' kowiil i chee' chakaltee', xarutoy chik riib' i paraa' ruum i ransil.18Re' taqe rub'aqil xa je' chik kowiil b'olob'ik laj q'an ch'ihch', re' taqe i wach'ehk je' kikowiil nimaq rooq ch'ihch'.19Re' chikop re' re' nukamaj, wo' hoq xa re' wo' hin nee kinkansanik reh.20Eh i ruk'ux wo' hoq i ch'ahn i nelik wataq yuuq' k'ixkaab'. Re' wilkeeb' wii' i josq'laj chikop.21Ar inhi'lik chi ri'sil i rumuuj taqe i chee', eh chupaam taqe i kaxlan-aaj wilkeeb' pantaq ch'uwa'.22Eh i ruko'leej riib' chi ri'sil taqe chee' wilkeeb' chi' ha', je' wo' chi ri'sil taqe i nimaq ch'ahn.23Noq ink'ihik i nim ha' xama' inyo'jik ta wo' hoq atoob' ta neemponik chii' ju' i ruchamiil i ha' xama' xta wo' raaj reh.24¿Mi wilik jino'q i neerub'an ruchopariik noq ilooj i rub'an? ¿Mi wilik i neerub'an ruhopariik i ju'? inki Dios.1Eh je' wo' chik wili i xuq'or reh i Job: ¿Mi neenachop re' i qamaan k'ap ruuk' i chopb'al kar? ¿Mi nenab'ak' re' i ju' ruuk' k'ahaam? Re' qamaan k'ap.2¿Mi neenab'ak i k'ahaam paruhopil ju'? ¿Mi neenahop i rukahkachi' ruuk' jino'q i loklok naah ch'ihch'?3¿Mi rupahqaaj rukuyb'al aweh reh chi nee naketelaaj wach? ¿Mi neerupahqaaj otob'il aweh ruuk' i q'uun laj q'orik?4¿Mi neerub'an re' chi nee ruyejaa' wach awuuk', reh chi neen kamanik awuuk' chi jumpech?5¿Mi neerub'an re' chi neena a'n ak'oniik ruuk' chi je' jino'q k'isa tz'ikin? ¿Mi neerub'an re' chi neenab'ak', nee nayeew chi kik'onaal i kok' xq'un?6¿Mi neerub'an re' chi neenkik'ayej i qamaan k'ap re' re' i k'ayen kar? ¿Mi neenkiyok' chi t'ohraal re' i rutib'kaal?7¿Mi neenayok' i rutz'uhmal i riij re' ruuk' kuchilo? ¿Mi neenahop paam i naah re' ruuk' q'as ju' ch'ihch' chopb'al kar?8Wila' re' hat xa tz'a'j i qamaam chikop re' re' nee rutoq'aa' peleto awuuk'. Re' hat ma' jaruuj chik naa atz'a'am ruum naa chik ayo'jiik ruum.9Eh awach neenilwik wach i qamaan k'ap re' re' neenq'ehb'ik wach ak'al ruum ruyo'jiik10Wila' awach xkaqrisanik i koq reh yohb'aal wach noq inchalik rujosq'iil, eh ma' awach taj i neeruko'leej riib' chuwach, je' wo' hin ma' awach ta wo' hoq i neeruko'leej riib' chi nuwach.11¿Mi wilik ineenwech'inik weh i hin? Ma' awach taj ruum chu'nchel i wilik wach ak'al weh i hin.12Re' hin ma' naa ta numayam ruq'orariik i qamaan k'ap re' re' ruum xiik' naah kowiil riib', je' wo' taqe i rooq xiik' naah kikowiil.13¿Mi wilik jino'q ineenesanik iloq reh i piim laj riij? ¿Mi wilik neenhopwik reh i kowlaj riij?14¿Mi wilik ineentehwik reh i chii'? Ruum re' reh xasaq k'arik chik taqe i reeh xatiyo'joq chik ruum.15Re' i ru tahsaal i riij xiik' naah kowiil, je' kowiil pulato ch'ihch' ko'lemb'al iib'.16Ruk'ulum kiib' chi korik i riij ni xata naq re' i teew inokik chupaam i riij.17Kichopom kiib' chi korik, kik'ulum kiib' i riij, ma' awach ta neench'aqwik reh i riij.18Eh noq inat'isrik i qamaan k'ap re' re' xa je' chik ruch'aab' i kahoq i ruxlaab'. Re' taqe inaq'wach xa je' chik rukab' i rusaqumaal inaq'wach i q'iij noq insaq'ik.19Eh panchii' i nelik chaloq i xaq q'aaq', i nelik wo' chaloq i ruk'oxb' q'aaq'.20Eh i nelik chaloq i sib' panju', xa je' chik rukab' i sib' i nelik chaloq pan xun noq k'ahchi' ruroqrotiik.21Eh ruuk' i ruxlaab' i ruqop ruq'aq'al i naah wach q'aaq', eh i nelik chaloq i xaq q'aaq' panchii'.22Yohb'aal wach i ransil i ralaq, chu'nchel kiyo'jik ruum.23Eh chu'nchel i rutib'kaal xiik' naah kowiil, ma' awach ta neenhopwik reh, je' kowiil i ch'ihch' haab'isamaj.24Re' i ránima xiik' naah kowiil je' kowiil ab'aj, je' kowiil i kaa' keeb'al.25Eh chu'nchel i wilik kaansil kiyo'jik chuwach ruum xiik' naah kowiil riib'. Inkimol chi elik chuwach ruum kiyo'jiik.26Eh ni xata q'aslaj ch'ihch', ni xata flecha, ni xata q'as ju' ch'ihch' neenhopwik reh i riij.27Chi ree qamaan k'ap xama' xta nokik wii' i ch'ihch', xa je' rukab' i k'im chi reh, eh chi ree q'an ch'ihch' xa je' rukab' i q'aah laj chee'.28Eh noq neenkutarik chi flecha xama' nee ta wo' inyo'jik, noq neenkutarik chi ab'aj, chi ree reh xa je' neenkutarik chi k'im.29Chu'nchel ineenkutarik wii' xama' xta nokik wii' chi ree reh xa je' chiq sohk' chi reh.30Eh re' wach paam xiik' naah q'asiil, i ruk'ot ak'al noq i rujukej riib' xa je' chik rukab' i rub'an i q'as reeh ch'ihch'.31Eh i rutukej wach i ruchamiil i palaw xa je' chik rukab' noq inroqrotik i nimlaj xun noq inchaq' ink'ohnik laj iq'oom chupaam.32Noq inik'ik paruchamiil i palaw xasaq chik wach i rupuuh i rukanaa', xan worwotik chik xa je' chik saq laj nahis.33Re' qamaan k'ap ma' xta chik jino'q chikop chi je' rukab' i reh ma' inyo'jik ta k'isinoq xatiyo'joq chik ruum.34Eh wilik rajaawriik chikiwach chu'nchel i chikop. Eh i ruk'uhtaaj kik'ixb'ilaal chu'nchel, ruum xa re' wo' reh kow riib', inki i Dios. Re' Dios xukuxisaj wo' chik chee Job1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik i QaJaaw Dios xub'an:2QaJaaw Dios, re' hin weht'al chi chu'nchel i na a'n rub'aan, eh ma' xtaj i kapeb'al ke'lik chawach.3¿Mi wilik wajaawriik re' hin chi nuwech'uj riij taqe i na a'n? Re' hin xnuwech'uj riij ruum ma' xta nuna'ojb'al, kinq'orik naq chi riij taqe i ma' nureq ta chi riij. Xinq'orik chi riij i sachb'al k'uxliis i na a'n, re' i ma' inureq ta chi riij i hin.4Re' hat xaq'or weh chi naab'iram i naa aq'orom weh. Eh chi naa nuchaq'weem aweh i naa apahqaam weh.5Re' hin xanb'iraj naq rib'iral awajaawriik, eh yu'naak, je' naa xwilow awach i hat ruuk' naq'nuwach.6Je' re' noq re' hin yu'naak i nuyot' i nuk'ux chi riij i xnuq'or, inutz'unaa' wiib' pan pooq, pan chaaj, inki Job.7Noq re' i QaJaaw Dios xukohlaaj i q'orik ruuk' i Job, xuq'oreej i Elifaz aj ar Temán, je' wili xuq'or reh: Re' hin k'ahchi' i nujosq'iil cha naah i hat je' wo' chikinaah i kiib' chi awamigo, ruum ma' xaq'or ta taq i korik chi wiij je' rukab' i xuq'or chi wiij i Job, i waj kamanoom.8Yu'naak taq i hat wuquub' chi kok' imas wakax, wuquub' imas tentzun, chak'am taq reje reh i Job neeruq'asaj chi k'atoj mayiij taq chawiij i neerub'an rutiij taq chawiij. Eh re' hin neenb'iraj i rutiij, eh ma' xta taq neetiwuchej. Atoob' ta ruk'ul wo' naq chi nee taq tinuyeew chi tojariik aamahk, ruum ma' xaq'or ta taq i korik chi wiij je' rukab' i xuq'or i Job waj kamanoom, inki.9Eh re' i Elifaz aj ar Temán, i Bildad aj ar Sua, eh i Zofar ar Naamat, xponik wo' kian i xq'orarik keh ruum i QaJaaw. Re' QaJaaw xrib'iraj wo' hoq i rutiij i Job. Re' QaJaaw Dios xuyeew wo' chik q'ab' chi xwihik chib'ih reh i Job10Eh noq rub'anam chik rutiij i Job chikiij taqe ixib' chi ramigo. Re' QaJaaw xresaj i ti' k'axik chinaah i Job, eh nik' naq k'ihaal i chib'ih reh wilik pampeet, kiib' chik chi je' re' k'ihaal i xye'arik reh chi jilow ruum i Dios.11Eh chu'nchel i ras ruchaaq' i Job chi winaq chi ixoq xi chalik chi rilariik, xi chalik taqe i ramigo xi wihik cho pampeet. Xkian kininq'iij, xkian kiwa' kihaa' parupaat i Job. Eh xkiyeew rukowiil ruk'ux ruum xik'ik panti' k'axik re' xye'arik chinaah ruum i QaJaaw Dios. Eh chi kiju'junaal i re' xkisiij rutumiin i Job, xkisiij ju'jun rulopq'aaq' re' ruuk' i oro.12Re' i QaJaaw Dios ma' k'isiin ta xukuxisaj i Job, ruum xiik' chik naah k'ihaal i chib'ih reh xuyeew chuwach i pampeet. Xuyeew kab'laj miil i rutentzuun, waqiib' miil i rucameyo, jinaj miil k'uhl i rub'oyaax, jinaj miil i rub'uuruux.13Eh xye'arik wuquub' i rak'uun, eh ixib' i rixq'uun.14Re' i peet rixq'uun Jemima i rub'ihnaal xukoj, re' i rukab' Cesia i rub'ihnaal xukoj, re' roox Kere-ahapuc i rub'ihnaal xukoj.15Re' taqe ixib' chi rixq'uun i Job xa re' wo' keh xiik' naah kiholwochiil chinaah chu'nchel i wach ak'al. Eh xsiijik chib'ih keh ruum i kajaaw ruch'ihil taqe i kas, i kichaaq' winaq.16Eh chi riij taqe re', re' Job ko jinaj siento ruuk' ka'winaq haab' chik xk'acharik, koxrilow kiwach taqe i riih rumaam, je' wo' taqe i xikin riih.17Re' Job xti mama' winaq chik, eh k'ih chik i ruhab'ul noq xkimik reje.
¿Aha' chalik i na a'n i hat? inki reh.
Eh re' aj yahm je' wili chaq'wik xub'an:
Re' hin chi junsuut wach ak'al xin chalik eh xnub'ehuj cho paam chu'nchel, inki.8Eh re' i QaJaaw Dios xupahqaaj reh i aj yahm chi je' wili:
¿Mi xawil cho wach i waj kamanoom Job rub'ihnaal? Re' reh ma' awach ta chik jino'q i wilik wach ak'al chi je' rukab' i reh. Re' reh holohik i ruk'achariik, korik wach ruk'ux i ruyohleej nuwach ma' rub'an ta reh i yiib' wach na'ojb'al, inki.9Eh re' aj yahm je' wili ruchaq'weesjiik i QaJaaw Dios xub'an:
¿Xa tan chi raaj i Job noq tiruyohleej?10Re' Job tiruyohleej ruum re' hat ti cha'jinik reh, je' wo' chib'ih i reh inacha'jeej wo' taqe i rak'uun rixq'uun. Eh i naa kuxisaj wo' ruuk' i rukamaj ruum i re' k'ahchi' ruk'ihaaxb'iik i chib'ih reh chinaah i wach ak'al.11Yu'naak chawesaj chuwach i chu'nchel i chib'ih wilik reh konee aj inawil re' mi ma' neetub'aj panaq'awach, inki aj yahm.12Re' i QaJaaw Dios je' wili ruchaq'weesjiik i aj yahm xub'an:
Ma' xta reet cha a'n chu'nchel chib'ih inawaaj a'nam ruuk' i chib'ih wilik reh i Job. Xa re' la' ma' chih awuchej i reh, inki.
Chi riij i re' xelik chaloq i aj yahm chuwach i QaJaaw Dios. Re' ti' k'axik xuk'ul i Job13Eh pan jinaj q'iij noq k'ahchi' keeb' chi wi'k, k'ahchi' keeb' chi uk'ik riis uuva taqe i rak'uun rixq'uun i Job chupaam i rupaat i peet rak'uun.14Eh jinaj i winaq xooj k'oloq chi taqarik ruuk' i Job, je' wili i xuq'or reh:
Re' taqe aab'oyaax k'otooj naq paam ak'al inki a'n ruuk' i arado re' taqe aab'uuruux ma' najt ta wi'k inki a'n ar.15Chi ma' keht'al xiooj k'oloq taqe i aj sabeos, xkelq'aaj taqe b'ooyax, ruch'ihil taqe aab'uuruux, eh xkuxik kikansam kahnoq chi q'aslaj ch'ihch' taqe amoso, ach re' hin ma' xinkikansaj taj ruum aj re' xchalik nuq'or aweh, inki.16Eh xakok'ahchi' wo' chi q'orik i winaq re' re' noq xooj wo' chik k'oloq i jinaj i winaq je' wili xuq'or reh i Job:
Xqajik chaloq i q'aaq' pan taxaaj xkuxik ruk'atam aatentzuun, je' wo' taqe incha'jinik keh ach wo' re' hin ma' xi rukansaj taj, ruum aj re' xchalik nuq'or aweh, i xk'ularik, inki.17Eh xakok'ahchi' wo' chi q'orik i winaq re' re' noq xooj wo' chik k'oloq jinaj i winaq je' wili i xuq'or reh i Job:
Chi ma' qeht'al xiooj k'oloq oxch'uq i aj Caldeo xkuxik kelq'aam reje i cameyo, eh kuxik kikansam kahnoq taqe amoso. Ach wo' re' hin ma' xinkikansaj taj ruum aj re' xchalik nuq'or aweh xk'ularik, inki.18Eh xakok'ahchi' wo' chi q'orik i winaq re' re' noq xooj wo' chik k'oloq jinaj i winaq je' wili i xuq'or reh i Job:
Re' taqe awak'uun awixq'uun noq k'ahchi' keeb' chi wi'k noq k'ahchi' kuk'em i riis uuva chupaam i rupaat i peet awak'uun.19Jinaj i kowlaj teew xchalik panchiq yuuq' xuq'oj kajchel i rutz'u'kaal i paat, xanoq wo' xq'ehb'ik i paat chikinaah awak'uun awixq'uun. Ach wo' re' hin ma' xin kimik taj ruum aj re' xchalik nuq'or aweh i xk'ularik, inki.20Eh noq xrib'iraj chi je' re' i Job xpa'lojik johtoq xuxih i ruso' chi riij xujoy i rismaal naah ruum i ruti'kiil ruk'ux. Eh xuxuk'aa' qohoq riib' wach ak'al, chi looq'jiik i QaJaaw Dios.21Je' wili xuq'or:
Sonolkiin noq xin-aasjik chinaah i wach ak'al, eh sonolkiin wo' chik noq naaweliik reje chuwach. Re' i QaJaaw Dios xye'wik weh, re' wo' chik i reh x-esanik chi nuwach, loq'imaj ta naq i QaJaaw Dios, inki.22Eh ruuk' chu'nchel i ti' k'axik xuk'ul i Job ma' xmahkunik ta chuwach i QaJaaw Dios, ma' xtaj i ma' holohik taj xuq'or chi riij i QaJaaw Dios. Re' aj yahm xupaj wo' chik i Job1Exponic wo' chik i q'iij chi xooj kimol kiib' i ánjel chuwach i Dios, chi kixilak taqe re' xponik haa' i aj yahm.2Re' QaJaaw Dios xupahqaaj reh i aj yahm chi je' wili:
¿Aha' chalik i na a'n i hat? inki reh.
Eh re' aj yahm je' wili i chaq'wik xub'an:
Re' hin chi junsuut i wach ak'al xin chalik, xnub'ehuj cho paam chu'nchel, inki.3Re' i QaJaaw Dios xupahqaaj reh i aj yahm chi je' wili:
¿Mi xawil cho wach i waj kamanoom Job rub'ihnaal? Re' reh ma' awach ta chik jino'q i wilik wach ak'al chi je' rukab' i reh. Re' reh holohik i ruk'achariik, korik wach ruk'ux, ma' rub'an ta reh i yiib' wach na'ojb'al. Atoob' ta re' hat xaq'or weh chi naa nuye'em q'ab' chi naa ruk'ulum i ti' k'axik chi xama' xta rub'ehel.4Re' aj yahm je' wili ruchaq'weesjiik i QaJaaw Dios xub'an:
Noq komajaa' chib'ih i ti' ruk'ul i ruti'jolal i winaq xama' xta wo' nee ruq'or. Atoob' ta neeruq'eb' chu'nchel i chib'ih reh chi ko'lb'al riij i ruk'achariik.5Yu'naak chayeew jino'q i yab'ilaal chinaah i ruti'jolal, konee aj inawil re' mi ma' neetub'aj panaq'awach, inki.6Re' QaJaaw Dios je' wili ruchaq'weesjiik i aj yahm xub'an:
Ma' xta reet cha a'n ruuk' chib'ih inawaaj ruuk' i ruti'jolal xa re' la' maa wesaj i ruk'achariik, inki.7Chi riij i re' xelik chaloq i aj yahm chuwach i QaJaaw Dios. Xukoj i yiib' wach raxq'aah chi riij i Job, xelik cho koju' rooq, xponik koyejal naah.8Re' Job xooj rutzunaa' riib' panchaaj, eh xuchop chaloq jinaj i ruxeer xoht ruuk' i re' i ruloch i riij.9Eh re' Job je' wili i xq'orarik reh ruum i rehk'een:
¿Mi xakok'ahchi' wo' aye'em ak'ux chi nimanik re'? Chab'aj i Dios reh chi nee ti kimik, inki.10Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik i rehk'een xub'an:
Re' hat xa je' ti q'orik jino'q ixoq ma' xta runa'ojb'al. Wila' qak'ul i holohik i ruyeew qeh i QaJaaw Dios. ¿Nik' wach noq ma' neenqak'ul i ti' nee ruyeew chi qanaah? inki.
Ruuk' chu'nchel i xuk'ul i Job ma' xmahkunik ta ruuk' i ruq'oral. Re' noq xi ponik taqe ixib' chi ramigo i Job11Re' Job ixib' i ramigo, re' jinaj Elifaz i rub'ihnaal, aj ar Temán, re' i jinaj Bildad i rub'ihnaal aj ar Sua, re' jinaj Zofar i rub'ihnaal aj ar Naamat. Re' taqe ixib' chi ramigo re' re' xkib'iraj chi re' Job k'ahchi' ruk'ulum i ti' k'axik, junojiik taqe chi rilariik reh chi xooj kiyeew rusuqkiil ruk'ux, eh chi naa kitob'eem.12Eh noq xkilow reje wach chi najt i Job ma' xkinab'eej ta wach. Noq xkilow chi re' reh, xkik'er kichii' chi oq'ik. Eh xkixih i kiso' chikiij chi kiju'junaal, xkipukej i pooq pan taxaaj xkipukej wach kinaah ruum i ruti'kiil kik'ux.13Eh xooj kitzunaa' kiib' wach ak'al chucheel i Job, wuquub' q'iij, wuquub' aq'ab' xkian ar, ma' jino'q chi q'orik xkiq'or reh ruum xkilow chi xiik' naah ti'kiil wilik. Re' Job xuk'er chii' ruum i ti' k'axik xuk'ul1Re' Job xponik i q'iij chi ma' holohik ta xq'orik chi riij i q'iij x-aasjik wii'.2Eh je' wili xuq'or reh i Dios:3Ma' holohik ta laj aq'ab' xintz'uhkrik wii', ma' holohik ta laj q'iij xin-aasjik wii' ruuk' i nutuut.4Xkahnik ta naq chi q'equm aq'ab' i q'iij re' re'. Ma' ta naq xuyeew chaloq i q'iij re' re' i QaJaaw Dios, ma' ta naq xsaq'ik.5Xq'equmbrik ta naq wach i q'iij re' re' ruum i runimaal q'equm, xb'urarik ta naq wach chi jumpech ruum i q'eq suutz', i q'iij re' re'.6Re' aq'ab' xintz'uhkrik wii' xkahnik ta naq chi q'equm chi jumpech. Re' q'iij xin-aasjik wii' ma' ta naq xokik paruman i q'iij, ree poh, eh ma' ta naq xokik paruman i q'iij ree haab'.7Xkahnik ta naq chi intz'irik paam aq'ab' re' re', ma' ta naq xwihik jino'q tz'uuy reh suq kiil k'uxliis chupaam.8Xq'orarik ta naq chi ma' holohik taj i q'iij re' re', kuum i ma' holohik ta kiq'orik chi riij i q'iij, re' taqe i wilik kajaawriik chinaah i qamaan k'ap.9Eh ma' ta naq xisihq'inik taqe chee ch'umiil chupaam i wahq'eq re' re'. Ma' ta naq xukuhtaaj riib' i q'iij, eh ma' ta naq chik saq'ik chi jumpech.10Ma' holohik taj aq'ab' re' re' ruum xuyeew q'ab' chi xin-aasjik, ma' ta xuyeew q'ab' chi xin-aasjik ma' k'ahchi' ta naq nuk'ulum i ti' k'axik wili.11¿Chib'ih inche reet noq ma' xin kimik noq ko hin rihqaam chee nutuut, oon noq kore' k'ahchi' wasjiik?12¿Chib'ih inche reet noq xinkik'ul noq xin-aasjik? ¿Chib'ih inche reet noq xuyeew nuch'uuch' i nutuut?13Ma' xta naq reet chi xinkimik ma' wilkiin ta naq chik chinaah i wach ak'al, hi'lik naq chik i nub'an yu'naak chi suq suq nuk'ux.14Wuch'ihil naq taqe i reey, je' wo' taqe i xikojwik na'ojb'al ayu' wach ak'al, wuch'ihil wo' naq taqe i kiyej-anik cho nimaq paat.15Wuch'ihil wo' naq taqe i wihinaq taqe cho chi ajaab'esil, re' taqe ixkinujisaj i kipaat ruuk' oro, ruuk' plata.16¿Chib'ih nche reet noq ma' xin kimik noq komajaa' kin-aasjiik, je' rukab' inkik'ul i ha'lak'un i ma' kilow ta wach i q'iij saq'um?17Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al inkikanaa' rub'aan i ma' holohik taj noq kikimik reje. Eh re' taqe i q'uhtinaq kihi'lik noq kikimik reje.18Eh ar wo' kiooj hi'loq taqe i wilkeeb' prexo noq kikimik reje, ma' kib'iraj ta chik i ruq'oral i aj cha'jen tz'ilom.19Eh noq imb'aan reje kimik, jinaj kiwach i wilik kajaawriik kuuk' i ma' xta kajaawriik. Re' taqe moso xaloq'ooj ma' xta chik kajaawriik i kipatroon chikinaah.20¿Chib'ih reet noq re' Dios i ruyeew rusaquum ink'ulwik reh i ti' k'axik? ¿Chib'ih reet noq i ruyeew ruk'achariik i xa eliik ti' i ránima?21Re' taqe i xa nkaaj naq chik kimik, xama' kikimik ta wo' hoq, atoob' ta naq neenkisik' je' rukab' i rusik'ariik jino'q q'e' k'ih tz'aaq.22Re' keh noq kikimik reje inkireq i rusuqkiil kik'ux.23¿Chib'ih reet noq re' Dios i ruyeew ruk'achariik i winaq ma' reht'al taj chib'ih i naa ruk'ulum, eh ma' rureq ta chi riij nik' wach noq naa reliik pan ti k'axik?24Re' hin ma' nub'an ta chik nuwa', xa re' chik oq'ik i nub'an, eh ma' nub'an ta chik nuhaa' ruum i ruti'kiil i k'achi' nuk'ulum.25Chu'nchel i ma' waaj ta naq chi naa nuk'ulum i q'e' naq kinyo'jik ruum, re' chik taqe i re' xchalik chi nunaah.26Re' hin ma' xta nuhi'liik ma' suq ta wilkiin, ma' xta rusuqkiil nuk'ux ruum yohb'aal wach i ti' k'axik inchalik chi nunaah, inki Job. Re' peet k'utaaj xub'an i Elifaz ruuk' i Job1Re' Elifaz aj pan tinamit Temán, je' wili xuq'or reh i Job:2Wila' chib'ih i xqaq'or aweh ma' suq ta neerub'an aweh, xa re' la' ma' nee ta rub'an chi ma' nee ta nqaq'or aweh chib'ih inqakapaaj.3Re' hat ma' k'isiin naq taqe i natijej ruuk' i rukorkiil, eh i nayeew naq rukowiil kik'ux i ma' kow ta kik'ux.4Eh ruuk' aq'oral i nayeew naq rukowiil kik'ux i xa q'ehb'ik naq chik keh. Inakoj wo' naq kina'ojb'al taqe i k'isiin kik'ux.5Eh noq wilkaat panti' k'axik ¿Chib'ih reet noq ma' nakowej ak'ux? ¿Chib'ih reet noq i rub'an kiib' ak'ux?6¿Mi ma' korik wach ak'ux re' hat chuwach i Dios? ¿Mi ma' hat raj kamanoom re'? Eh ¿chib'ih reet noq ma' nach'ikaa' ak'ux ruuk' i reh?7Chakapaaj riij, ¿Mi wilik jino'q i korik wach ruk'ux insacharik wach? ¿Mi sacharik wach i ma' xta ru mahk?8Re' hin nukojom rehtaal, awach taqe i re' yiib' wach na'ojb'al inkitik, re' wo' chik i re' inkijach.9Re' Dios i rub'an cho keh, eh ruuk' i rujosq'iil i rusach kiwach.10Atoob' ta inkik'er kichii' ruum kijosq'iil je' rukab' i rub'an i kaq b'ahlam, re' Dios naa resaniik i kajaawriik, je' rukab' noq inehteesjik i wach keeh i kok' kaq b'ahlam.11Eh naa kikimiik reje je' rukab' noq kikimik i kaq b'ahlam noq ma' xta chik kitiib', eh naa kitukem kiib' i kak'uun kixq'uun.12Re' hin xk'ulik kiq'or weh jinaj i q'orik, xa q'uun xk'ulik kiq'or weh xa-xkijask'uuj weh.13Eh chaq'ab' noq suq kiwiriik chu'nchel i tinamit, wilik i xuk'uhtaaj riib' weh panusaq wiriik, ma' k'isiin ta xinyo'jik ruum.14Re' hin xchalik nu b'arb'otiik ruum nuyo'jiik, xakib'arb'otik chik chu'nchel i nuti'jolal.15Eh noq xik'ik ruhupej i nuwach jinaj i teew xipa'lojik taqe i rismaal i wiij.16Eh jinaj i xupab'aa' riib' chi nuwach, je' yohb'isaneel, xa re' la' ma' nunab'eej ta wach, eh jinaj i kowlaj q'orik xb'iraj, je' wili xuq'or:17¿Mi neerub'an chi korik wach ruk'ux i winaq chuwach i Dios? ¿Mi neerub'an chi saq wach i ránima chuwach i Dios xtz'uhkrisanik cho reh?18Ma' chih taj ruum re' Dios ni xata naq ruuk' taqe i ánjel i raj kamanoom i ruch'ikaa' ruk'ux, ruum wilik wo' kiq'ehb'ik wii' chuwach.19Kore' naa chik re' ruuk' i winaq ma' xta rukowiil neeruch'ikaa' ruk'ux i Dios. Re' winaq xa je' rukab' i paat, ak'al korjinaq wii' xa nah pooq ch'iklik xa re' yu' insacharik wach ruum i mooh.20Re' winaq wahq'eq ko wilik ruk'achariik, eh xq'eq insacharik wach, inkimik reje chi jumpech, ma' awach ta chik inq'orik rib'iral.21Re' i ruholwochiil insahchik wach, eh inkimik reje chi jumpech, noq komajaa' i rureq runa'ojb'al inki.1Eh je' wo' chik wili i xuq'or i Elifaz reh i Job:
Chak'er aachii' wilik oon inche jino'q i ánjel neen toob'inik aweh.2Re' i min min chub'aan i ruyiib' wach na'ojb'al, re' i k'aah naa rukansaniik reh. Eh re' i ruk'ax wach i tokoom aj eh re' kaqwachiil naa rukansaniik reh.3Re' hin xwilow chi re' min min chub'aan i ruyiib' wach na'ojb'al xb'ehomb'rik, xa re' la' jumehq'iil xsahchik wach i chib'ih reh.4Eh re' taqe i rak'uun rixq'uun ma' awach ta intoob'inik keh. Noq kiooj pan q'atb'al q'orik kiye'ariik panti' k'axik ma' awach ta inko'linik keh.5Re' i wach i rutik re' taqe i aj wi'jaleel kielq'anik reh, atoob' ta pantaq k'iix wilik inkisik'. Eh re' taqe i chiqiij kichii' kiehchanik reh i rub'ehomal.6Re' i yiib' wach ma' panak'al ta nelik chaloq, re' ti' k'axik ma' panak'al ta i nelik chaloq.7Re' la' wo' i winaq chi rib'il riib' i ruk'am chaloq i ti' k'axik chinaah, je' rukab' noq impisk'anik johtoq i rukoxb' q'aaq' chi rib'il riib'.8Re' tee hin k'ahchi' nuk'ulwiik reh i k'ahchi' ak'ulum i hat, xnukanaa' naq chik pan q'ab' i Dios.9Ruum xa re' wo' reh wilik rajaawriik chub'aan taqe i nimaq wach sahchb'al k'uxliis, ma' awach ta neemb'anik reh.10Re' reh i ruyeew chaloq i jab' chinaah i wach ak'al ruuk' i re' i rut'aqsaj taqe i tik mu'uun.11Eh re' reh i ruyeew runimaal kiwach taqe i xama' nimaq ta kiwach. Eh irutoob'eej taqe i ti' kik'ux.12Eh i ruyoj wo' wach i ma' holohik taj inkiyejaa' wach i wilik kina'ojb'al chi jot'ooj, reh chi ma' nooj ta eloq wach inkiyejaa' wach.13Eh i ruq'at pan kib'eeh i wilik kina'ojb'al chi jot'ooj ruuk' i yiib' wach inkikapaaj rub'aan. Eh ruyoj wach i ma' holohik taj inki yejaa' wach.14Atoob' ta pan q'iij wo' naq b'ehik inki a'n xa je' chaq'ab' b'ehik inki a'n xama' inkireq ta wo' chi riij chib'ih i naa kianam.15Re' wo' Dios inko'linik reh i k'ahchi' rub'aan ti' k'axik reh kuum i yiib' wach kina'ojb'al.16Ruuk' wo' Dios inkiko'leej kiib' i ma' kow ta kik'ux. Eh ruuk' i re' rutz'ap i kichii' i yiib' wach kina'ojb'al.17Atoob' reh i winaq inq'ilarik ruum i Dios. Je' re' noq re' hat Job maa q'eb' chi riij ak'ux i aq'ilariik i rub'an i Dios nim rajaawriik.18Eh wila' xuyeew q'ab' chi xchalik i ti' k'axik chi qanaah re' wo' reh inye'wik rukowiil qak'ux, wila' xoj ruyeew panti' re' wo' reh neenk'achrisanik qeh.19Re' reh naa ruko'liniik aweh chupaam i waqiib' chi ti' k'axik naa ruchaliik cha naah, eh re' ruwuuq ti' k'axik ma' xta naa kaat ruchem.20Eh paruq'ijil wi'jaleel re' wo' reh naa ruko'liniik aweh chuwach i kimik. Paruq'ijil q'aq'inik re' wo' reh naa ruko'liniik aweh chuwach i kimik.21Eh re' reh neenko'linik aweh noq neenkitz'aq wach i k'utaaj chawiij, eh ma' nee ta tiyo'jik noq neenkaaj kisacham wach i chib'ih aweh.22Noq neenchalik i wi'jaleel cha naah xama' naa ta wo' rutib'iik ak'ux. Eh ma' naa ta wo' ayo'jiik kuum i josq'laj chikop.23Re' taqe chikop ma' xta naa kuchem atik amu'uun. Eh naa akahniik pansuqkiil k'uxliis kuuk' i josq'laj chikop.24Eh naa wo' ruwihiik suq kiil k'uxliis panapaat, noq naa rojiik awilom taqe aachikoop manlik kiwach.25Re' hat k'ih awak'uun awixq'uun awiih aamaam naa kiwihiik, je' kik'ihaal i ch'ahn wilkeeb' wataq yuuq k'ixkaab'.26Re' hat konaa arijb'iik noq naa akimiik reje ma' naa ta kimiik noq komajaa' imponik aq'ijil, je' rukab' i trigo konq'aanb'ik noq insik'arik.27Re' hoj ruum taqe i qilom qeht'al chi je' re' ink'ularik. Re' hat chab'iraj, chakoj rehtaal chi je' re' ink'ularik reh chi neen kamanik aweh, inki i Elifaz.1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an.2Neeta naq impajarik pan jino'q pexu i runimaal ti' k'ahchi' nuk'ulum.3Ma' xata naq je' rahliil i saniib' wilkeeb' chupaam taqe i palaw. Eh ruum ruti'kiil xnuq'or taqe q'orik wili.4Eh je' naa re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik k'ahchi' rukutwiik weh chi flecha, je' rukiih xokik panuti'jolal. Re' Dios k'achi' kin ruyohb'isam ruum xuyeew taqe i ti' k'axik chi nunaah.5¿Mi neeruk'er chii' re' i b'uurux noq wilik ruch'ahn chuwach? ¿Mi nee ruk'er chii re' i b'ooyax noq wilik ruch'ahn chuwach?6¿Mi wilik ineeruk'ux i k'uxb'al ruwa' chi ma' xta ratz'amil? ¿Mi suq re' i rusaqiil miloj xa chi rutkeel?7Re' i ti' k'axik ma' inwaaj ta naq nuk'ulum, re' chik i re' inuk'ul, ma' nukapaaj ta chik nuwa' nuhaa' ruum.8Neeta naq i rib'iraj chee nutiij i QaJaaw Dios, nee ta naq i ruyeew weh i k'ahchi' nupahqaam reh.9Ma' xta naq reet chi nee rusach nuwach i QaJaaw Dios, chi nee ta resaj i nuk'achariik.10Ruuk' i re' nee naq inch'iklojik nuk'ux nee naq kinhi'lik ruuk' i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum. Re' hin eliik xnub'an chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i Dios manlik Santo.11Re' hin ma' xta chik wansil inwik'raaj chi neenukuy ransil i ti' k'axik wili. ¿Mi koruk'ul chi neekik'acharik chi je' re'?12¿Mi je' kowiil ab'aj re' i nuti'jolal chi neenukuy ransil i ti' k'axik wili? ¿Mi je' kowiil q'an ch'ihch' re'?13¿Mi neenukuy ransil chi wib'il wiib' re' i ti' k'axik? Chi ma' awach ta neentoob'inik weh.14Re' jino'q i k'ahchi' ruk'ulum i ti' k'axik i ruk'ul chi naa rutoob'jiik ruum i ramigo. Atoob' ta naq ma' korik wach ruk'ux ruuk' i Dios nim rajaawriik.15Eh re' taqe i hat wamigo ma' kinawaaj ta taq kiin atoob'eem, xa je' taq akab' i rooq ha' xa nooj chi qooq.16Xa je' taq akab' i rooq ha' tz'aplik naah ruum i saq laj suutz', eh ruum i jot'ik laj ha' i rutoy riib'.17Noq inchalik i tz'a' inhaab'ik, noq intz'ab'ik i q'iij inchiqik i ha'.18Re' taqe i ki-ik'ik ar kisahchik reh i kib'eeh inooj kisik' kihaa', xama' inkireq ta wo' hoq, xa je' chik panchiq yuuq wilkeeb'.19Re' taqe i kichalik Temán, je' wo' kichalik Sabá ch'iklik naq kik'ux chi naa kireqem kihaa' ar.20Eh noq xkilow chi je' re' xsahchik kik'ux noq ma' xkireq ta kihaa'.21Xti korik i nuq'or taq aweh, chi je' taq akab' i ha' re' re', ruum noq i naa wilow taq i ti' k'axik wilkiin wii' ma' kinatoob'eej ta taq, ayo'jiik taq chik inchalik.22¿Mi xnuq'or taq aweh re' hin chi chak'am taq chaloq i tumiin reh chi nee taq kinako'leej?23¿Mi xnuq'or taq aweh re' chi nee taq kinako'leej pan kiq'ab' i ki-ixowanik nuwach? ¿Oon chi nee taq kinako'leej pan kiq'ab' i yiib' wach kina'ojb'al?24Cha q'or taq weh i numahk re' hin ma' xta neenuq'or. Eh cha q'or taq weh chib'ih xinq'ehb'ik wii'.25Re' hin ma' nee ta nuq'or chi ma' chih taj wila' korik taq i xaq'or. Xa re' la' re' taq i hat k'ahchi' taq akojom numahk chi ma' xta rub'ehel.26¿Chib'ih reet noq i nakoj taq numahk xa ruum taqe i xnuq'or jumehq'iil i ruk'am i teew? Re' i xnuq'or xa ruum chi ma' nureq ta naq chik chi riij chib'ih i naa nub'anam.27Re' taq i hat i naawaaj taq a'nam wuuk' je' rukab' imb'aan keh i ma' xta kituut kajaaw. Je' rukab' noq injot'arik jino'q amígo.28Yu'naak xti kinawilow taq chi korik chakoj taq rehtaal mi xachukuj q'orik i k'ahchi' nuq'orom taq aweh.29Chakanaa' taq i wech'inik wuuk', ruum re' hin ma' xta numahk, weht'al chi korik wach nuk'ux.30¿Mi hin aj chukul q'orik re'? ¿Mi ma' nukoj rehtaal re' chib'ih nuq'or?1Re' Job je' wo' chik wili i xuq'or: Re' ruk'achariik i winaq ayu' wach ak'al q'e' k'axik, je' rukab' jino'q i winaq i rik'saj i q'iij pankowlaj kamanik.2Je' rukab' i minooj pankamanik, xa raj chik wihik pan muuj, je' rukab' i moso xaraaj chik chi neenokik i q'iij reh chi neenhi'lik.3Je' re' i ti' k'ahchi' nuk'ulum i hin xata wo' jarub' poh rutohq'iik cho nuk'ulum. Rajlaal aq'ab' k'ahchi' wik'iik chi ti'.4Eh noq kinyohkik najt wach aq'ab' inwik'raaj. Kinq'uhtik, k'ul tol kinooj wach nuyokaab' korehtaal i nuk'ul i saq'ik. Ruum i re' je' wili nuq'or panuk'ux, ¿Kojaruuj kinwuktik johtoq? kinki.5Eh nujinaq chi haah i nuti'jolal inwik'raaj, nujinaq chi q'aah i wiij k'ahchi' reliik rukik'eel i nuti'kiil.6Re' nuk'achariik jumehq'iil k'ahchi' rusahchiik wach, je' rukab' noq inkutarik i chee' kotooj wii' i ruwa' keem.7QaJaaw Dios re' nuk'achariik k'ahchi' rik'iik xa je' nik'ik junhuup chi teew ma' jaruuj chik naa ruwihiik rusuqkiil nuk'ux noq inwik'raaj.8Eh noq naa nukimiik reje ma' naa ta chik rilariik nuwach. Noq nanaq chik awaajwaam awilom nuwach, ma' naa ta chik awilom nuwach.9Re' nuk'achariik je' nik'ik jinaj suutz' awach inkimik reje ma' jaruuj chik naa rusutiniik chaloq.10Eh ma' naa ta chik rusutiniik cho parupaat, eh ma' naa ta chik ruchaliik wih-oq chupaam i ruye'aab'.11Ruum aj re', re' hin k'ahchi' nuq'orom taqe q'orik wili, ma' jaruuj naa numayam ruk'erariik nuchii' ruum i runimaal ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum.12¿Hin ta chi josq'laj chikop re' ruuk' i wilkeeb' pan palaw noq je' re' i na a'n cho wuuk'?13Re' hin i nukapaaj noq kinyohkik chi naa ruch'iklojiik nuk'ux wach nuyokaab'. Eh chi nanaq nuhi'liik ruuk' i ti' k'achi' nuk'ulum.14Xa re' la' xama' kinhi'lik ta wo' hoq ruum re' hat wilik wo' chik taqe inak'uhtaaj weh panuwiriik inchalik nuyo'jiik kuum.15Je' re' noq chi wee hin q'e' naq chihooj chi neenasach nuwach. Eh q'e' naq chihooj chi weh nee kinaakansaj reje.16Ruum xama' nukuy ta chik, ma' inwaaj ta chik wihik chinaah i wach ak'al wili. Eh kinak'am pansuqkiil k'uxliis re' nuk'achariik xa je' i nik'ik junhuup chi teew.17Hat nuDios, ¿Chib'ih rub'anam i winaq chi q'e' i naaketelaaj wach? ¿Chib'ih reet noq q'e' ti' inawik'raaj?18¿Chib'ih reet noq i nayeew ak'ux chi rilariik rajlaal i q'iij? ¿Chib'ih reet noq xak'ahchi' kaat chi rupajariik ruuk' i runimaniik?19¿Chib'ih reet noq ma' i naa kanaa' ta ruye'ariik chee ti' k'axik chi nunaah? ¿Chib'ih reet noq ma' nayeew ta chik q'ab' chi nub'iq' nuchuhb'?20Wila' wilik numahk, ¿Chib'ih i numahk xnub'an chawach i hat ti-ilwik keh i winaq? ¿Chib'ih reet noq xa chi nunaah i hin i nayeew chee ti' k'axik je' cho k'ahchi' kiin akutum chi flecha? ¿Mi lahtz' i nub'an aweh re'?21¿Mi ma' neenajuch re' numahk? ¿Mi ma' neenakuy re' taqe i numahk? Re' hin xa ilook' chik kinooj panak'al. Re' hat nanaq chik awaajwaam rilariik' nuwach, ruum hin chik kamnaq reje, inki Job. Re' Bildad i xuq'or chi korik wach ruk'ux i Dios1Re' Bildad aj pan tinamit Sua, je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2¿Kojaruuj inakanaa' ruq'orariik taqe i k'ahchi' aq'orom? Re' taqe aq'oral inaq'or xa je' inik'ik kaq suut teew.3¿Mi ma' parub'ehel inq'atwik q'orik re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik? ¿Mi neerujal wach re' i korik i reh?4Re' naa taqe awak'uun awixq'uun ximahkunik chuwach i QaJaaw Dios ruum aj re', re' reh xuyeew taqe chutojariik i kimahk.5Eh re' hat cha sik' chu'nchel ak'ux i QaJaaw Dios nim rajaawriik, cha pahqaaj reh chi nee ruketelaaj awach.6Wila' korik wach ak'ux, eh saq wach awánima re' reh nee tirib'iraj, eh nee wo' chik i ruyeew rusuqkiil ak'ux panapaat.7Eh xiik' chik naah ab'ehomal naa ruye'em i QaJaaw Dios, ma' xata je' rukab' ab'ehomal xwihik cho pampeet.8Yu'naak i hat cha pahqaaj chib'ih jariik i kianam chaloq taqe i aj najtir q'iij reh chi neenatijej aweh i kina'ojb'al i keh.9Re' hoj koxoj aasjik wo' tii ma' xta qeht'al re' qak'achariik ayu' wach ak'al xama' najta wo' hoq xa je' rukab' noq inik'ik jino'q imuuj.10Eh re' taqe i aj najtir q'iij keh wilik taqe i kianam, reh chi neenatijej aweh ma' k'isiin taqe i na'ojb'al neenkik'uhtaaj aweh.11Chakoj taq rehtaal chi re' i kalaab' ma' ink'ihik taj aha' ma' xta ch'uwa'. Eh ma' k'ihik ta wo' hoq i kaxlan aaj aha' ma' xta wii' ha'.12Atoob' ta xa rax rax wo' naq wach xa peet wo' inchiqik chikiwach chu'nchel i ch'ahn atoob' ta komajaa' wo' naq inyok'arik.13Je' wo' re' inkik'ul i yiib' wach kina'ojb'al insahchik pankik'ux i Dios, xama' xta chik inkuy-eej.14Eh ma' xta chik ch'iklik reje wii' kik'ux ma' xta chik inkiko'leej wii' kiib' xa je' naa ruuk' rukeem am inkichop wii' kiib'.15Noq naa naq kaajwaam kichopom kiib' ruuk' i je' rukeem am ma' naa ta rukuyum ruum xama' kow ta wo' k'isinoq.16Re' taqe yiib' wach kina'ojb'al je' kikab' i chee' rax rax wach i xaq i rukuy i rutz'a'iil i q'iij, i ruhel reje riib' chinaah i uhtz'ub'.17Eh ink'ihik reje i raa' xilak taq ab'aj, eh inkib'ak'ej kiib' wataq saqrehp ab'aj.18Eh wila' awach xchuqwik reh i raa' i chee' re' re' ma' awach ta chik naa runaab'iniik reh chi xwihik chupaam i ye'aab' re' re'.19Je' re' noq naa rusachariik kiwach i yiib' wach kina'ojb'al, je' rukab' noq inchuqarik i ch'ahn, tokoom ch'ahn chik impoq' cho ar.20Re' QaJaaw Dios ma' jaruuj nee rukanaa' i korik wach ruk'ux. Eh ma' jaruuj wo' neerutoob'eej i yiib' wach runa'ojb'al.21Re' reh naa wo' chik ruye'em rusuqkiil ak'ux, naa wo' chik ak'erem aachii' chi se'eel ruum.22Eh re' taqe i ki-ixowanik awach naa kik'uhtaam kik'ixb'ilaal. Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al naa rusahchiik wach chu'nchel awach keh, inki Bildad. Re' runa'ojb'al, re' i rajaawriik i Dios1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2Re' hin weht'al chi re' re' korik. ¿Mi neerub'an chi re' winaq nee ruq'or reh i Dios chi ma' xta numahk?3Eh awach neraaj ruwech'um i Dios, nee ta inpahqaljik reh jino'q miil i xa chib'ih jariik, ma' jino'q naq i neeruchaq'weej.4Re' QaJaaw Dios nim rajaawriik kow riib', eh aj na'ojb'al. Eh ma' jino'q neenq'atwik wach.5Eh noq k'ahchi' i rujosq'iil i Dios i resaj paruye'aab' taqe i yuuq', eh ma' awach ta naab'inik reh nik' wach noq i rub'an.6Re' reh i ruk'uyu'saj i wach ak'al, eh i rukuyu'saj wo' hoq i ch'iklik wii' i wach ak'al.7Re' reh inq'orik ree q'iij noq ma' nelik ta chaloq. Re' reh inq'orik keh i ch'umiil chi ma' kisihq'inik taj.8Eh ma' jino'q ixtowik reh noq xuyejaa' i taxaaj. Re' reh wilik rajaawriik chinaah taqe i palaw.9Re' reh xyej-anik i juntzuhb' chi ch'umiil Osa, Orión, Pléyades kib'ihnaal. Eh re' reh xyej-anik keh i ch'umiil wilkeeb' pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij.10Re' reh i rub'an taqe i ma' k'isa sachb'al k'uxliis. Ma' awach ta neemb'anik reh i rub'an.11Re' QaJaaw Dios neenik'ik chi nuwach, eh ma' nee ta wilow. Eh neenik'ik ma' najt ta wuuk', eh ma' nee ta nukoj rehtaal.12Eh re' Dios wila' xresaj chi qawach i chib'ih qeh ¿Mi neerub'an chi neenqaq'or reh chi ma' chih taj? ¿Mi neenqaq'or reh chi maa rub'an?13Eh re' Dios ma' jumehq'iil ta nik'ik rujosq'iil. Korehtaal inkiloch' kiib' chuwach i inkiq'et wachej kiib' chuwach.14¿Eh aha' neenuk'am chee q'orik i hin reh chi neenuwech'uj i Dios?15Atoob' ta naq ma' chih numahk, xama' nee ta wo' naq i nu ch'aqweej. Xa re' naq neenupahqaaj reh chi chuketelaaj nuwach, ruum re' reh q'atal q'orik.16Atoob' ta re' Dios neerib'iraj chib'ih i neenupahqaaj reh, majaa' neenunimaj i hin chi xrib'iraj i nutiij.17Ruum re' reh yohb'aal wach i ti' k'axik i ruyeew chi nunaah, xa je' chik inchalik teew jab', xutiq naah i nuti'kiil chi xama' xta wo' numahk.18Juneliik ti' k'axik i ruyeew chi nunaah ma' kiruhi'lisaj ta k'isinoq.19Wila' inqaaj q'orik chi riij jino'q i xiik' naah i rajaawriik. ¿Mi wilik jino'q neenq'atwik i q'orik chinaah?20Atoob' ta naq neenuq'or i hin chi ma' xta numahk, eh chi korik wach nuk'ux, re' reh nee naq i ruq'or weh chi wilik numahk, eh chi ma' holohik taj i nuna'ojb'al.21Re' hin weht'al chi ma' xta numahk, xa re' la' ma' xta nwaaj reh, xinq'uhtik chik chi k'acharik ayu' wach ak'al.22Chuwach i Dios xa jinaj wach chu'nchel, ruum re' reh nik' wach noq i rusach wach i wilik ru mahk, je' wo' re' noq i rusach wach i ma' xta ru mahk.23Wila' re' i ma' xta ru mahk inkimik reje ruum i ti' k'axik, noq i nuq'or i hin chi re' Dios inse'lanik, noq i rilow chib'ih i ruk'ul.24Eh re' wo' re' inq'asanik ak'al pan kiq'ab' i yiib' wach kina'ojb'al. Re' wo' reh intz'apwik inaq'kiwach q'atal q'orik. ¿Eh wila' ma' re' reh imb'anik awach chik?25Re' nuk'achariik xa chi jumehq'iil k'ahchi' rusahchiik wach, eh ma' xwihik ta rusuqkiil nuk'ux.26K'ahchi' rojiik i nuk'achariik je' rukab' noq kiooj taqe i barco. Eh je' rukab' noq inrupinik reje i k'uch chinaah i rutiib'.27Eh re' hin noq inwaaj naq nusacham panuk'ux i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum xasuq naq nuk'ux i nub'an wiib'.28Xa re' la' chu'nchel inuti'kiil inchalik wo' chik nuyo'jiik ruum. Ruum i re' i nukoj rehtaal chi re' Dios ma' runimaj taj chi ma' xta numahk.29Wila' re' reh ruq'or chi wilik numahk, xama' xta chik inki chi re' hin neenuq'or chi ma' xta numahk.30Atoob' ta neenutz'a'j wiib' ruuk' xab'oon, oon ruuk' jino'q i xa chib'ih chik jariik ineesanik ch'uwa' xama' nee ta wo' runimaj i Dios chi ma' xta numahk.31Je' naa neekirukut chupaam i jul ch'uwa' paam, eh re' i nuso' nee naq i ruyib'uj ruum i ruch'uwa'iil wach.32Re' QaJaaw Dios ma' re' ta jino'q xa winaq je' rukab' i hin chi neenuwech'uj, eh chi neenuk'am reje pan q'atb'al q'orik.33Ma' xta naq reet chi wilik ta chik jino'q i xti wilik rajaawriik chi nee ruq'at i q'orik chi qanaah qakab'cheel.34Reh naq chi neeruq'or reh i Dios chi nee rumay ruye'ariik i ti' k'axik chi nunaah, eh chi neeresaj inuyo'jiik.35Re' hin nee naq kinq'orik chi ma' xta nuyo'jiik, nee naq i nuq'or chi ma' xta numahk. Re' Job xtib'ik ruk'ux chi riij i xuk'ul1Re' hin xinq'uhtik chik chi k'acharik ayu', naawokiik chi tiij chuwach i Dios naa nuq'orom reh chu'nchel i ruti'kiil nuk'ux.2QaJaaw Dios ma' kinayeew chutojariik inumahk chi xa je' wili, cha q'or weh chib'ih ximahkunik wii' chawach.3¿Mi ruk'ul cha weh re' chi k'ahchi' kiin awik'sam chi ti', ruum hat wo' xatz'uhkrisanik cho weh? ¿Chib'ih reet noq re' chik imponik chawach inki a'n i yiib' wach kina'ojb'al?4¿Mi xa je' rukapeew winaq re' akapeew i hat? ¿Mi xa re' wo' naa wilow re' hat aha' wilik i rilow i winaq?5¿Mi naa akimiik reje re' hat chi je' rukab' noq inkimik reje i xa winaq? ¿Mi xama' najt rooq re' aak'achariik i hat?6Wila' ma' je' akab' winaq ¿Chib'ih reet noq nakoj numahk? ¿Chib'ih reet noq inasik' i ma' holohik taj chi wiij?7Re' hat aweht'al chi ma' xta numahk, eh chi ma' awach ta neenko'linik weh panaq'ab'.8Eh re' wo' hat xat yej-anik weh ruuk' aq'ab', eh yu'naak ¿Chib'ih reet noq inawaaj asacham nuwach?9K'oloq panak'ux chi ruuk' ak'al xinayejaa' ¿Chib'ih reet noq kinawaaj wo' chik asutem lom chi ak'al?10¿Mi ma' re' hat xatyej-anik weh re' chi je' rukab' noq inkorjik i kexu ruuk' lecha?11Eh re' wo' hat xatkojwik inuti'jolal, je' wo' inutz'uhumal, hat xatiqwik wach taqe i nub'aqil, taqe i wib'otz'aal.12Eh re' hat xat ye'wik nuk'achariik xaketelaaj nuwach. Re' wo' hat ticha'jinik weh ruum aj re' ko wilik nuk'achariik.13Xa re' la' re' hin i nukoj rehtaal chi wilik i ke'lik cho panawánima chi wiij i hin.14Re' hat xak'ahchi' akojom wehtaal mi nkimahkunik, reh naq chi nee kinayeew chi tojariik i numahk.15Eh wila' wilik numahk xa hin wo' q'ehb'eel. Wila' ma' xta numahk xa k'isiin wo' neensuuqb'ik nuk'ux. Ruum yohb'aal wach i ti' k'axik inuk'ul.16Eh wila' xnunimb'isaj wiib' re' hat neetisachwik nuwach, je' rukab' i rub'an i kaq b'ahlam. Eh neena a'n jino'q i ma' ilooj taj i sachb'al nuwach.17Wilik taqe i xikojwik numahk, ruum aj re' xjohtik wach aajosq'iil chi nunaah, i na a'n wuuk' je' rukab' noq kiokik chi q'aq'inik i soldado.18¿Chib'ih reet noq xayeew q'ab' chi xin-aasjik? q'e' naq chihooj chi weh wita xin kimik noq komajaa' kin-aasjik. Chi je' re' ma' awach ta naq xnab'inik nuwach.19Q'e' naq chihooj chi weh chi xata re' manlik xin-aasjik, eh xinooj ta kimuq'aa', chi je' re' ma' xinwihik ta naq chi jumpech.20Re' nuk'achariik xama' najt ta chik rooq, eh i nupahqaaj aweh chi chayeew q'ab' weh chi nee kink'acharik k'isinoq pansuqkiil k'uxliis.21Ruum ilook' kinkimik reje ma' jaruuj chik naa nusutiniik chaloq, chupaam i ye'aab' q'equm paam reh ti'kiil k'uxliis.22Re' ye'aab' re' re' q'equm paam, xama' paruwii' ta wilik, re' ma' xta wii' saqum, xa juneliik q'equm paam, inki Job. Re' Zofar xuq'or chi wilik ru mahk i Job1Re' Zofar aj ar Naamat je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2¿Mi ma' neerub'an re' chi neen chaq'weesjik i ma' k'isaq'orik xaq'or? ¿Mi neetikahnik chi ma' xta mahk re' ruum xaq'or ruuk' aachii' chi ma' xta aamahk?3¿Mi nakapaaj re' hat chi ruuk' i ma' k'isa q'orik i na a'n, neenatz'ap i qachii'? ¿Mi ma' neenak'uhtaaj ak'ixb'ilaal re' wila' xqach'aqweej taqe aweh i xaq'or?4Re' hat inaq'or chi korik wach ak'ux chi nimanik, eh chi saq wach awánima chuwach i Dios.5Ma' xta naq reet chi re' i QaJaaw Dios neenchaq'wisanik aweh taqe inaq'or.6Re' reh nee naq i ruk'uhtaaj aweh i na'ojb'al k'axik chi reqarik chi riij. Ar naq nee nakoj rehtaal chi ma' yohb'aal ta wach i ti' k'axik xuyeew cha naah, je' naq rukab' i ruk'ul cha weh, chi tojb'al riij amahk.7¿Mi nakapaaj re' hat chi neenareq chi riij i wilik cho paruk'ux i Dios? ¿Mi nakapaaj re' chi nee nareq i rukorkiil wach ruk'ux i QaJaaw Dios nim rajaawriik?8¿Nik' wach areqem chi riij i runa'ojb'al i Dios ruum ma' xata je' najtiil paam i taxaaj? ¿Nik' wach areqem i rukorkiil wach ruk'ux i Dios? ruum ma' xata je' chamiil paam i kiye'aab' kamnaq.9Ruum xiik' naah nimaal wach chuwach i runimaal i taxaaj, eh chuwach i runimaal i palaw.10Wila' re' Dios xraaj ruq'atam i q'orik cha naah ¿Mi wilik jino'q nee nq'orik reh chi ma' nee ta rub'an?11Re' i QaJaaw Dios reht'al wach taqe i ma' korik ta wach kik'ux. Eh reht'al awach taqe i yiib' wach kina'ojb'al. ¿Oon inakapaaj i hat chi ma' reht'al taj?12Re' meem laj winaq xama' naa ta wo' rureqem runa'ojb'al chi jumpech, je' rukab' i k'isa b'uurux noq inaasjik ma' tijimaj taj.13Re' hat chayeew ak'ux chub'anariik i korik, cha pahqaaj reh i Dios chi nee tirutob'eej.14Wila' wilik i mahk k'ahchi' kaat cha kanaa' rub'aan. Mayeew q'ab' reh i mahk chi neen wihik panapaat.15Wila' xa a'n chi je' re' ma' xta neetik'ixik wii' nee ti k'acharik chi suq ak'ux chi ma' xta nee tiyo'jik wii'.16Re' hat sahchoq panak'ux i ti' k'axik k'ahchi' ak'ulum, chi je' re' neenik'ik i ruti'kiil ak'ux, je' rukab' noq inik'ik i ha'.17Re' aak'achariik neenkahnik chi xa je' chik saqumaal wach i q'iij noq imponik kab'lajora. Eh re' ruq'equmaal paam i ti' k'axik, neenkahnik chi xa je' chik rukab' i saqum noq insaq'ik.18Re' hat naa ruch'iklojiik ak'ux panak'achariik ruum wilik i k'ahchi' awuy-eem. Eh re' QaJaaw Dios naa rucha'jiniik aweh noq naa awiriik.19Eh noq naa ahi'liik ma' xta naa ruyohb'isaniik aweh. Eh ma' k'isiin naa kik'uliik sik'woq aweh reh chi naa a'nam otob'il keh.20Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al keh, naa rusahchiik kiwach ma' ha' ta naakiko'leem kiib', xa re' i kimik naakuy-eem, inki i Zofar. Re' Job xuq'or chi re' Dios wilik rajaawriik chinaah chu'nchel chib'ih i wilik1Re' i Job je' wili chaq'wik xub'an:2Korik chi re' taq i hat pankib'ihnaal i tinamit taq ti q'orik, eh inakapaaj taq i hat, chi noq naa taq akimiik i ma' naa ta chik ruwihiik i na'ojb'al.3Xa re' la' re' hin wilik wo' nuna'ojb'al. ¿Mi qajinaq re' i wajaawriik i hin chawach taq i hat? ¿Mi ma' awach chik jino'q re' ineenq'orik reh i xaq'or taq i hat?4Noq xub'an chaloq noq i nub'an nutiij kirib'iraj naq i Qajaaw Dios. Atoob' ta korik wo' naq wach nuk'ux, re' taqe wamigo xa hin kikaqse'lb'aal.5Awach i rik'raaj chi kow ruk'ux i rixowaaj wach i k'ahchi' ruk'ulum i ti' k'axik. Ma' xta raaj reh chi nee ruyeew ruman i ti' chinaah i k'ahchi' ruk'isimb'iik ruk'ux.6Re' taqe aj i leq' juneliik suq kik'ux pankipaat. Re' taqe i ma' holohik ta kiq'orik chi riij i Dios ma' xtaj inkik'ul. Inkikapaaj naq chi chu'nchel wilik pan kiq'ab'.7Re' hat neerub'an chi neenatijej awiib' kuuk' i chikop wilkeeb' pantaq ch'ahn, je' wo' kuuk' i chikop kirupinik pan taxaaj, wilik i neenkik'uhtaaj aweh.8Chakoj rehtaal chu'nchel i wilkeeb' wach ak'al, je' wo' hoq i kar wilkeeb' pan palaw. Re' keh wilik i neenatijej kuuk'.9¿Mi ko wilik ta wo' hoq i ma' keht'al taj chi re' Dios xye'wik kik'achariik chu'nchel i re'?10Re' Dios pan q'ab' wilik i kik'achariik chu'nchel i k'achareel wach ak'al.11Re' hoj pan qachii' inq'ikraaj rusuqkiil chib'ih i suq atoob' inqak'ux. Je' wo' re' i qaxikin i rub'an rib'irjiik i holohik.12Re' taqe i mama' winaq wilik kina'ojb'al, ruum chi k'ih chik i kihab'ul wilik chik kina'ojb'al.13Xa re' la' re' Dios reh xti xiik' wo' chik naah i runa'ojb'al i rajaawriik. Eh re' i ruyejaa' wach i rub'an wo' hoq.14Eh re' i ruyoj wach i Dios ma' awach ta chik neenyej-anik reh. Eh noq iraaj rub'anam ti' k'axik reh i winaq, ma' awach ta chik neenko'linik reh pan q'ab'.15Eh wila' ma' xuyeew chik chaloq i jab', chu'nchel neenchiqik. Eh noq i ruyeew wo' chik chaloq i jab', imb'oqib'ik i yuuq' k'ixkaab'.16Re' Dios wilik rajaawriik, re' reh q'oreel chinaah chu'nchel. Eh pan q'ab' wilkeeb' i kijot'ariik, je' wo' hoq i kib'anik jot'ooj.17Eh re' wo' reh ineesanik reh i kajaawriik i kikojwik na'ojb'al, eh i ruyoj wo' kina'ojb'al taqe i q'atal q'orik.18Re' Dios i resaj wo' taqe pan kajaawriik i reey. Re' wo' reh intaaq'anik reje keh pan tokoom tinamit chi ma' xta wilik keh.19Eh i resaj wo' pan kajaawriik taqe i k'amal kib'eeh aj tiij. Iresaj wo' pan kajaawriik taqe i ajaab'ees.20Eh i ruq'uch i kiq'oral i kiq'orik reh i korik, eh ruyoj i kikapeb'aal mama' winaq i kikojwik na'ojb'al.21Re' Dios i ruyeew wo' q'ab' chi ma' inye'arik ta chik kiloq'il i wilik kajaawriik, i resaj wo' kikowiil i q'e' kow inki a'n kiib'.22Re' reh i ruyeew wo' chi naab'jik taqe i ma' eht'alimaj taj. Eh i resaj wach saqum i ke'lik cho panq'equm.23Re' i Dios i ruk'ihaaxb'isaj i tinamit, eh i rusach wo' kiwach. Eh i rutukej kiwach, i rumol wo' chik kiwach.24Eh i rusach kik'ux i k'amal kib'eeh i tinamit. Irusach i kina'ojb'al, je' naa pan jinaj chiq yuuq' i rub'esaj taqe, ruum ma' inkireq ta chik chi riij inki a'n25Je' panq'equm kib'ehik, ma' inkireq ta chi riij aha' ojik inki a'n xa kitakaklanik chik xa je' chik taqe xohk'reel. Re' Job xuko'leej riij i runimaniik1Chu'nchel i k'ahchi' taq aq'orom re' re' wilom ruuk' naq'nuwach. Eh b'iram ruuk' nuxikin.2Aha' wilik taq aweht'al i hat weht'al wo' hin. Re' hin ma' qajinaq taj i wajaawriik chuwach taq awajaawriik i hat.3Xa re' la' re' hin ruuk' i Dios nim rajaawriik inwaaj nuyejaam wach i wili. Ruuk' i reh naa nuq'oriik.4Re' taq i hat inatz'ap taq naah i korik ruuk' i chukuj q'orik taq i na a'n, xa je' taq akab' i rukoj riib' chi aj iq'omaneel, xama' rub'an ta wo' hoq.5Ma' xta naq reet chi ma' nee ta taq chik ti q'orik chi jumpech, reh nee naq inak'uhtaaj taq chi wilik ana'ojb'al.6Cha a'n taq otob'il chab'iraj taq i naa nuq'orom. Eh ti chakoj taq rehtaal i naa nuq'orom chi ko'lb'al wiib'.7¿Mi riko'ljiik riij i Dios k'ahchi' taq kaat ruuk' i chukuj q'orik taq i na a'n? ¿Mi re' reh inq'orik taq aweh re' i jot'ooj taq i na a'n?8¿Mi nakapaaj taq re' chi ruuk' taq i na a'n re' re' ruto'ariik taq i Dios i na a'n? ¿Mi nakapaaj taq re' chi ruko'ljiik riij taq k'ahchi' kaat?9Eh ¿neetarutz'ir riij i Dios taq ana'ojb'al chih naq taq i neena a'n? ¿Mi nee naq taq inachuk ree q'orik je' rukab' noq inchukarik i q'orik reh i xa winaq?10Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi kow taq netiruq'il wila' konasik' taq wach inatob'eej.11Re' taq i hat ma' k'isiin taq neetiyo'jik wila' xakoj taq rehtaal chi wilik ruloq'il.12Eh chu'nchel taq anajtir na'ojb'al xama' xta nokik wii', xa je' rukab' noq neenawaaj ako'leem awiib' chi riij i tz'aq ak'al.13Chakanaa' taq i q'orik i hat re' chik i hin naa nuq'oriik, atoob' ta neenchalik i chib'ih jariik chi nunaah, ma' nee ta kinyo'jik.14Wila' chib'ih i xnuk'ul ank'ul peet. Xa re' la' re' hin naa nuq'orom chib'ih inwaaj nuq'orom.15Atoob' nee kirukansaj i Dios, xanaa wo' nuye'em nuk'ux ruuk'. Re' hin naa nuq'orom reh i ko'lemb'al wiib'.16Ruq'iij ruuk' wo' naq i re' nee i nuko'leej wiib' chuwach. Eh jino'q i yiib' wach runa'ojb'al ma' nee ta inq'orik ruuk' i Dios.17Re' taq i hat xti chab'iraj taq chib'ih i naa nuq'orom, eh chakoj taq rehtaal chi korik.18Re' hin wilik i naa nuq'orom chi ko'lb'al wiib', ruum weht'al chi ma' xta numahk.19Eh wila' wilik i xq'orarik reh chi korik chi wilik numahk, ma' xta chik i neenuq'or, i ruk'ul chi nee kinkimik.20QaJaaw Dios re' hin kiib' wach otob'il i nupahqaaj aweh chi neena a'n cho wuuk' reh chi ma' nee ta nukanaa' aq'orob'jiik.21Re' chi chawesaj i ti' k'axik chi nunaah, eh re' chi chawesaj i yo'jik chi nunaah.22QaJaaw Dios kinaq'oreej hat chi peet, re' hin nee ti nuchaq'weej, oon re' hin nee ti nuq'oreej chi peet, re' hat nee kinaachaq'weej.23Chaq'or weh, ¿Chib'ih i mahk xnub'an chawach? ¿Chib'ih i ma' holohik taj xnub'an chawach? Inwaaj chi nee nak'uhtaaj chi nuwach chib'ih ximahkunik wii' chawach.24¿Chib'ih reet noq ma' kinawaaj chik kiin awilom? ¿Chib'ih reet noq je' inilarik i nixowanik awach i na a'n weh?25¿Chib'ih reet noq i na a'n ti' k'axik weh? Re' hin, je' hin xaq chee' inkutarik reje wulu' ruum i teew, eh xa je' nukab' i chiq ch'ahn.26¿Chib'ih reet noq i nayeew i ti' k'axik chi nunaah, inaq'or chi wilik numahk? ¿Mi kiina ye'em chutojariik re' numahk nub'anam cho pan wak'uniil?27Je' cho b'ak'alkeeb' kab'chel i wooq ruuk' karena. Ma' xtaj i ruyeew riib' chi nub'an, ruum re' hat eliik k'ahchi' akojom rehtaal chib'ih i nub'an.28Re' hin k'ahchi' rusahchiik wach i nuti'jolal, je' rukab' noq inq'ahik i xa chib'ih jariik. Je' rukab' itz'ihy noq ink'uxarik ruum ruchopkaal, inki Job. Re' Job xureq chi riij chi xama' najt ta rooq i k'acharik1Re' Job je' wili xuq'or: Re' winaq inaasjik ruuk' i rituut xama' najt ta rooq i ruk'achariik, eh xiik' naah i ti' k'axik i rik'ul.2Re' ruk'achariik, xa je' rukab' noq ink'er i uhtz'ub', eh jumehq'iil inchiqik. Jumehq'iil inooj sahchoq wach, xa je' inik'ik jino'q muuj.3QaJaaw Dios, ¿Chib'ih reet noq xa re' hin kinayeew panti' k'axik, eh inaq'at i q'orik chi nunaah?4¿Mi wilik insaqb'isanik wach i ch'uwa' wach? Ma' awach taj.5Re' hat Xti korik noq aq'atam riij jarub' haab', jarub' poh ink'acharik i winaq ayu' wach ak'al xa ar wo' naa ruponiik. Eh ma' awach ta neenq'atwik wach.6Wila' xakanaa' chi rutkeel nee nelik i ruk'achariik. Je' re' noq kinahi'lisaj k'isinoq reh chi konee nub'an rusuqkiil i nukamaj noq komajaa' kinkimik.7Re' chee' reh noq inyok'arik ma' kimik ta rub'an chi jumpech, i nelik wo' chik chaloq rutoxl.8Atoob' ta rijib' chik i raa', atoob' ta k'ahchi' chik ruq'ahiik i raa' i chee'.9Noq inqajik chee jab' inraaxb'ik wach. Eh ink'ihaaxb'ik wo' chik i q'ab', kinkahnik chi je' rukab' i chee' kok'ihik i rub'an.10Eh re' i winaq reh noq inkimik reje insahchik wach chi jumpech ¿Mi eht'alimaj aha' nooj noq inkimik?11Re' ruha'iil i palaw i sahchik wach, eh re' i nim ha' insahchik wo' wach, inchiqik.12Je' wo' re' winaq noq inkimik reje ma' naa ta ruwuktiik chaloq noq komajaa' insahchik wach i taxaaj. Ma' naa ta keliik chaloq chupaam i ye'aab' wilkeeb' wii'.13Re' hin ma' xta naq reet chi nee nukeb'aa' wiib' pan i kiye'aab' kamnaq, korehtaal naq inik'ik aajosq'iil. Re' naq i hat nee ti q'orik jaruuj nee kink'ulik panak'ux.14Eh re' winaq noq inkimik ¿Mi nee wo' chik ink'aach cho ruka'peech? Re' hin k'ahchi' wuy-eem nik' chik najtiil naa nuk'ulum i ti' k'axik wili, korehtaal kinko'ljik chupaam.15Chi je' re' nee naq kinaq'oreej i hat, eh re' hin nee naq tib'iraj, eh nee naq insuuqb'ik ak'ux wuuk', ruum re' wo' hat xatz'uhkrisanik cho weh.16Re' hat inakoj rehtaal chib'ih taqe i k'ahchi' kiin, ma' nakoj ta rehtaal i numahk.17Eh nee ta naq insahchik panak'ux chu'nchel i numahk. Nee naq inawesaj chu'nchel i ma' holohik taj i xnub'an.18Re' taqe i yuuq' insahchik kiwach noq kib'oqib'ik, eh re' taqe saqrehp ab'aj i kib'oqib'ik pan kiye'aab'.19Re' taqe ab'aj kik'uhlik ruum i ha' i nik'ik chikinaah. Eh noq i rub'an i kowlaj jab' intz'ajib'ik wach ak'al. Je' wo' re' noq k'ahchi' asacham wach i winaq i hat i wilik naq ch'iklik reje wii' ruk'ux.20Re' hat juneliik i nayeew i ti' k'axik chinaah korehtaal i nelik reje ayu' wach ak'al, noq inkimik reje tokoom chik inilwik.21Eh ma' nee ta chik i runab'eej mi xye'arik kiloq'il i rak'uun rixq'uun. Eh wila' xehteesjik kajaawriik i rak'uun rixq'uun ma' naa ta chik runab'eem.22Eh xa re' wo' hoq i ruti'kiil i ruti'jolal i reh naa rik'raam, ruch'ihil i ruti'kiil i ránima, inki Job. Re' Elifaz xuchaq'weej i Job1Re' Elifaz aj ar Temán je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2Re' wilik runa'ojb'al ma' inq'orik taj je' rukab' inaq'or i hat xama' xta ruk'am chaloq, xa je' rukab' i teew, xa ik'ik i rub'an.3Re' wilik runa'ojb'al ma' nee ta ruq'or i xama' xta rub'ehel, eh ma' nee ta ruko'leej riib' ruuk' i q'orik xama' xta nokik wii'.4Ruuk' taqe i k'ahchi' aq'orom i hat ma' k'ahchi' ta ayohleem wach i Dios, k'ahchi' awesam i rajaawriik i tiij.5Ruuk' i k'ahchi' aq'orom inak'uhtaaj chi wilik amahk. Ma' k'isiin taqe i q'orik xaq'or xa tz'apb'al naah i ma' holohik taj i na a'n.6Eh ma' koruman taj chi re' hin neekinq'orik reh chi wilik amahk. Ruum xa ruuk' aq'oral ink'utinik chi wilik amahk.7¿Mi nakapaaj re' hat chi peet xat-aasjik chuwach i Adán? ¿Mi xa wilkaat wo' chik re' hat noq xikorjik taqe yuuq'?8¿Mi aweht'al re' hat chib'ih i rukapaaj i Dios? ¿Mi re' hat ehchan reh re' i na'ojb'al?9¿Mi wilik taqe i xa chib'ih jariik aweht'al i hat ma' qeht'al tee hoj? ¿Chib'ih inareq chi riij i hat ma' qareq ta chi riij i hoj?10Re' hoj qatijem qiib' kuuk' taqe i mama' winaq wilkeeb' chi qaxilak saq chik i kinaah, k'ih chik i kihab'ul chuwach awajaaw i hat.11¿Mi ma' imponik chawach re' chi ruyeew rusuqkiil ak'ux i Dios, eh chi re' hoj ruuk' q'uun laj q'orik tiqaq'o'reej?12¿Chib'ih reet noq inchalik aak'aah? ¿Chib'ih reet noq q'e' nayoj awach ruum aak'aah?13¿Chib'ih reet noq inchalik ak'aah ruuk' i Dios, eh inaq'or chib'ih jariik inawaaj aq'orom?14¿Mi wilik jino'q i winaq xti saq wach i ránima, eh ma' k'isinoq ru mahk?15Ni xata ruuk' taqe i ánjel ch'iklik ruk'ux i Dios, ni xata re' i taxaaj saq wach chi reh.16¿Mi kore' chik re' i winaq saq wach nee rilow ma' xta runa'ojb'al re' i yiib' wach na'ojb'al i rub'an eliik, je' rukab' noq i nuuk'jik i ha'?17Chab'iraj i hat Job i naa nuq'orom aweh naa nuk'utjaam aweh taqe nutijem i wilom chaloq.18Re' i korik i xkik'uhtaaj qeh taqe aj na'ojb'al re' i kitijem ruuk' i kimaam kati't. Re' keh xkik'utjaaj qeh ma' xkitz'ap ta naah.19Re' taqe na'ojb'al wili ruuk' i kimaam kati't xkitijej ma' tokoom ta aj uuk' xkitijej ruum ma' xi wihik ta tokoom tinamit chupaam i kiye'aab'.20Re' i winaq yiib' wach i runa'ojb'al, eh q'e' josq' juneliik naa ruwihiik panti' k'axik, re' i ruk'achariik xama' najt ta rooq.21Eh xa chib'ih taqe jariik i choqik i rib'iraj inchalik ruyo'jiik. Noq i rik'raaj chi suq wilik kiponik taqe ajileq' inkelq'aaj i chib'ih reh.22Re' reh reht'al chi ma' nee ta chik ruko'leem riib', ruum k'ahchi' chik kuy-eem reh i rukanteesjiik.23Re' ruti'jolal naa ruk'uxariik kuum i k'uch, eh reht'al chi naa rusahchiik wach, ma' naa ta chik ruko'leem riib'.24Re' reh yo'jik i rub'an ruum ponik reh i q'iij chi naa ruk'ulum i ti' k'axik, je' rukab' noq inyo'jik i reey xa ojik chik reh chi q'aq'inik.25Je' re' i naa ruk'ulum awach inchalik ruk'aah, awach i runimb'isa riib' chuwach i QaJaaw Dios nim rajaawriik.26Wilik ruq'aslaj ch'ihch' ruuk, yohb'aal wach i ruk'aah iraaj naq ruq'atam wach i Dios.27Xa nim chik wach i rub'an riib', je' naa nujinaq chi q'ina' i wach je' wo' hoq chu'nchel i riij.28Eh naa ruk'achariik chupaam i tinamit ma' xta wilik chupaam, re' paat naa rupatiniik wii' naa rusahchiik wach.29Ma' najt ta chik naa ruwihiik rub'ehomal, ma' naa ta chik ruwachiniik i rutik rumu'uun.30Ma' naa ta ruko'leem riib' chuwach i kimik, naa rusahchiik wach, je' rukab' noq ink'ahtik i ch'ahn ruum i q'aaq', re' i rujosq'iil i Dios naa rusachwiik wach.31Ma' ruch'ik'aa' ruk'ux ruuk' i jot'ooj i rub'an, ruum xama' xta naa rokiik wii' xa re' wo' jot'ooj naa ruk'ulum i reh.32Eh naa rusahchiik wach noq majaa' imponik i ruq'ijil i rukimiik, je' rukab' i q'ab' i chee' noq inchiqik ma' jaruuj, chik inraaxb'ik wach.33Je' rukab' i wach i uuva ma' inq'aanb'ik tee wach, je' wo' rukab' i ruche'el i olivo inqehb'ik i rixmak'al.34Ruum re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al ma' naa ta rukahniik kiih kimaam. Eh naa rukuxiik ruk'ahtiik i chib'ih keh ruum xa ruuk' i leq' kireqem.35Re' taqe re' xa re' i yiib' wach na'ojb'al hamlik cho pankanima. Eh xa re' i yiib' wach inki a'n inkiyeew kik'ux chub'aan i jot'ooj, inki. Re' ruti'kiil ruk'ux i Job1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik i Elifaz xub'an:2Re' hin k'ih pech b'iram i taq inaq'or, noq inakapaaj taq i hat chi rusuqkiil nuk'ux taq i nayeew, xanaah re' hin ch'i'k i rub'an weh.3¿Kojaruuj taq inakanaa' ruq'orariik i xama' xta ruk'am chaloq? ¿Mi re' hin xin ye'wik taq ak'aah re' ruum k'ahchi' taq kiin awech'um?4Wita re' taq i hat k'ahchi' ak'ulwiik reh i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum i hin yu'naak, re' hin nee wo' nanaq i nuq'or i k'ahchi' taq aq'orom i hat. Nee naq inuk'uyu'saj i nunaah nee naq taq tinukaqse'laaj. Eh nee naq taq tinuwech'uj ruuk' taqe i yiib' kiwach q'orik.5Re' hin ma' nee ta naq i nub'an i je' re'. Nee la' naq i nuq'unej taq awach i nuyeew rukowiil taq ak'ux, reh chi nee naq ti hi'lik ruuk' taq ati'kiil.6Re' hin atoob' ta neekinq'orik chi riij i nuti'kiil, atoob' ta ma' neekinq'orik chi riij xama' nee ta wo' inhi'lik wach.7Re' QaJaaw k'ahchi' kiin rukanaam chi ma' xta chik wansil, eh xirukanaa' chi ma' jino'q chik wamigo.8Je' naa xinkiyeew pantz'ilom chu'nchel kiq'orik reh chi wilik numahk inkiq'or chi xk'utiin chi nuwach ruum ximb'aaqriik.9Re' QaJaaw Dios ruum i rujosq'iil xiruyeew panti' k'axik, xa ruqirich'eej chik naah i reeh chi nunaah. Eh ma' resaj taj i ti' k'axik chi nunaah, je' cho rixow nuwach.10Eh re' keh inkimol kiib' chuq'orariik chi wilik numahk, kiyeew chi q'ab'iis i panaq' nuwach kinkib'aj xa re' inkaaj chi nkik'uhtaaj nuk'ixb'ilaal.11Re' QaJaaw Dios xiruq'asaj pan kiq'ab' i i aj chukul q'orik xiruq'asaj pan kiq'ab' i yiib' wach kina'ojb'al.12Eh noq suq naq wilkiin xuyeew chee ti' k'axik chi nunaah, je' naa xuchop chi walaq je' naa xiruxereb'eej, je' naa ruuk' flecha k'ahchi' kiin rutz'ehtaam chaloq.13Je' naa k'ul kirukut cho ruuk' i ru flecha, je' naa risaj taqe panuti'jolal, je' k'ahchi' rutub'lujiik wach ak'al taqe i weq'saa'.14Je' na xuhopib'eej i nuti'jolal xiik' naah ti'kiil k'ahchi' kiin rik'sam, je' rukab' i soldado inooj panq'aq'inik imb'aan ti' k'axik reh.15Eh ruum ruti'kiil nuk'ux xnukoj i q'as wach itz'ihy chi wiij, eh xnupukej pooq wach nunaah.16Re' naq'nuwach xisipjik chik ruum ma' kinhi'lik ta chi oq'ik, xtohq'ik chik rumooyriik paam.17Re' hin xa re' ti' k'axik inuk'ul atoob' ta ma' jino'q i nub'anam ti' k'axik reh. Eh chu'nchel nuk'ux i nub'an nutiij chuwach i Dios.18Ma' ta naq neenkahnik chi je' re' i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum, nee ta naq inq'ajarik wach keh i kib'anik ti' k'axik weh.19Wilik oon naq inche jino'q pan taxaaj i nee nq'orik chi wiij, nee naq i ruq'or chi ma' xta numahk.20Re' i wamigo naq taqe xa re' chik i nub'ajariik inki a'n Eh re' hin naawoq'iim naa nupahqaam nutoob'jiik reh i QaJaaw Dios.21Ma' xta naq reet chi wilik ta jino'q i nee nq'orik chi wiij ruuk' i Dios, je' rukab' noq i rupahqaaj i otob'il jino'q i winaq chi riij i ramigo.22Re' hin xama' k'ih haab' ta chik k'achalkiin, naa nukimiik reje ma' naa ta chik rilariik nuwach chi jumpech, inki.1Eh je' wo' chik wili i xuq'or: Re' hin xa k'axik chik noq i nelik i wuxlaab', xakimik chik weh k'ahchi' chik kiin ruye-eem i nujuul.2Re' taqe i wilkeeb' wuuk', xa re' i nukaqse'ljiik inki a'n xa re' i ti' k'axik inki a'n weh.3QaJaaw Dios xa re' wo' hat nee ti q'orik chi ma' xta numahk ruum wii ma' xaq'or i hat ma' awach ta nee nq'orik reh.4Re' hat xat b'anik keh chi ma' inkireq ta chi riij chib'ih i k'ahchi' nuk'ulum, ruum aj re' maayeew q'ab' chi neenkian weh.5Awach i ruq'asaj i ramigo pan kiq'ab' inixowanik wach, ti' inakik'ulum taqe i rak'uun rixq'uun.6Re' wo' hat xat b'anik reh chi chu'nchel i tinamit ma' holohik ta kiq'orik chi wiij, inkichuhb'aaj panaq' nuwach.7Re' hin k'ahchi' rupohyiik paam i naq'nuwach ruum i ti' k'axik k'ahchi' nuk'ulum xan sutik chik inwilow.8Re' i korik wach kik'ux insahchik kik'ux ruum i ti' k'ahchi' nuk'ulum. Eh re' i ma' xta ru mahk naa ruq'atam kiwach i yiib' wach kina'ojb'al.9Re' korik wach ruk'ux naa rojiik chuwach ruuk' i rukorkiil wach ruk'ux chi ma' xta ru mahk, eh re' saq wach i ránima, naa ruwihiik rukowiil ruk'ux.10Eh re' taq i hat i q'orik taq i na a'n wuuk' ti q'oroq wo' taq chik wila' wilik taq ana'ojb'al, xa re' la' re' hin i nuq'or taq aweh chi ma' jino'q taq aweh i wilik runa'ojb'al.11Re' hin k'ahchi' rusahchiik wach i nuk'achariik, aha' naq wilik inuyejaa' wach, i nukapaaj rub'aan, ma' naa ta chik nub'anam.12Re' taq i hat inaq'or taq chi naaweliik chupaam i ruq'equmaal i ti' k'axik wilkiin wii'. Xa re' la' re' hin weht'al chi ma' korik taj.13Re' k'ahchi' wuy-eem i hin xa re' kimik reh chi naa wojiik hi'loq chupaam i q'equm paam ye'aab'.14Re' hin i nuq'or chi re' i kiye'aab' kamnaq je' cho wajaaw noq wilik, eh re' taqe haah wilkeeb' ar i nuq'or chi je' cho nutuut, chi je' cho wanaab' taqe.15¿Mi ko wilik ta wo' i naa nuch'ikaam reje wii' nuk'ux? ¿Mi konaa ta wo' ruwihiik rusuqkiil nuk'ux?16¿Mi naa ta wo' nuk'amam chi wiij i ch'iklik wii' nuk'ux noq naa nukimiik reje? ¿Mi naa ta wo' rojiik chi wiij chi hi'lik chupaam ak'al? Re' Bildad xuq'or chib'ih i naakik'ulum i yiib' wach kina'ojb'al1Re' Bildad aj ar Súa je' wili ruchq'aweesjiik i Job xub'an:2¿Kojaruuj inamay i q'orik? Wila' xayeew axikin chi rib'irjiik i naa qaq'orom, neerub'an chi neenqa a'n qak'utaaj awuuk'.3¿Chib'ih reet noq inaq'or chi je' hoj chikop chi ma' xta qana'ojb'al?4¿Mi ruum re' chi k'ahchi' akansam awiib' ruum aajosq'iil naa rukahniik chi ma' xta chik wilik wach ak'al? ¿Mi neen kijal kiye'aab' re' i nimaq taq ab'aj xa ruum aajosq'iil?5Re' i yiib' wach runa'ojb'al naa rusahchiik wach i, naa rukahniik chi je' rukab' noq inchuhpik i saqum, ma' naa ta chik rusihq'iniik i rusaquumb'aal.6Je' q'equm naa ruwihiik wii ma' naa ta chik ruwihiik i saqum parupaat.7Re' naq i q'e' kow riib' naa ruk'uhliik i ransil, re' wo' hoq i ma' holohik taj i rub'an naa ruq'eb'wiik reh.8Re' reh na naa rukojariik xirob' aha' naa rik'iik wii' ar naa ruq'ehb'iik.9Naa rukojariik i xirob' parub'eeh, eh ar naa ruq'ehb'iik.10Re' i je' xirob' naa rukojariik parub'eeh je' naa panke'lik naa ruwihiik chi ma' reht'al naa ruq'ehb'iik ar.11Eh xa aha' narojiik i k'oq naa rub'aan ti' k'axik reh, eh naa ruq'orariik chi naa rub'aan reh.12K'ahchi' ruk'uhliik i ransil ruum ma' rub'an ta chik ruwa' ruhaa', xama' rukuy ta chik ruum i ti' k'axik wilik wii'.13Re' yab'ilaal wilik wii' pankimik k'ahchi' ruk'amariik ruum. K'ahchi' ruq'ehb'iik taqe i ruti'jolal ruum i raxq'aah chi riij.14Re' reh parupaat naq ch'iklik ruk'ux, xa re' la' ma' xta wo' chik suq kiil k'uxliis ar, ruum ma' k'isiin taj i ruyo'jiik ruum xailook' chik imponik i ruq'ijil i rukimiik.15Re' taqe i chib'ih reh, ruch'ihil i rupaat inkiyeew i asufre chinaah inqop ruq'aq'al chi sachb'al wach.16Re' reh i ruk'ul reh je' rukab' i ruk'ul i chee' noq inchiqik i raa', inchiqik chu'nchel i q'ab'.17Noq naa rusachariik wach chinaah i wach ak'al, ma' awach ta chik naa ruq'oriik rib'iral.18Naa rehtesjiik reje pan saqum, naa rukutariik panq'equm, naa rehtesjiik reje chinaah i wach ak'al.19Ma' jino'q chik i riih rumaam, ma' jino'q chik awach reh naa rukahniik chinaah i wach ak'al.20Eh noq naa kinab'eem i ruk'axkiil i winaq re' re' i wilkeeb' reje pareelb'aal q'iij, je' wo' taqe i wilkeeb' reje parookb'aal q'iij, naa rusahchiik kik'ux.21Je' aj re' noq naa rojiik kuxoq i ruk'achariik i yiib' wach runa'ojb'al, re' i ma' inimanik ta ree Dios, inki. Re' Job xuch'ikaa' ruk'ux chi re' Dios naa ruq'oriik chi ma' xta ru mahk1Re' Job je' wili i chaq'wik xub'an:2¿Kojaruuj taq inakanaa' i wech'ik wuuk'? ¿Kojaruuj taq inakanaa' ruye'ariik ruti'kiil nuk'ux ruuk' taq aq'oral?3Re' taq i hat k'ih pech taq kinab'aj, eh ma' tik'ixik ta taq k'isinoq chub'aan.4Atoob' ta korik wo' naq chi wilik numahk, xa re' wo' naq i hin naa nutojwiik riij.5Re' taq i hat inakapaaj taq chi q'e' nim taq awajaawriik chi nuwach i hin, inaq'or taq chi wilik numahk.6Chanaab'eej taq chi re' i QaJaaw Dios xye'wik q'ab' chi je' wili noq wilkiin. Re' reh xye'wik chi nunaah i ti' k'axik wili.7Re' hin xak'erik chik nuchii' ruum i ti', xama' awach ta wo' inib'irinik weh. Eh i nupahqaaj wo' naq nutoob'jiik, xama' awach ta wo' intoob'inik weh.8Re' Dios xutz'ap paam inub'eeh, reh chi ma' xta chik ineenub'an, xiruyeew panq'equm.9Eh xresaj chi nuwach chib'ih naq jariik taqe wilik weh, xresaj wo' hoq inuloq'il.10Re' reh xirukanaa' chi xama' xta chik nukamaj. Xirukanaa' chi ma' xta chik ch'iklik reje wii' nuk'ux, xa je' chik nukab' i chee' inchuqarik reje.11Re' Dios xuyeew rujosq'iil chi nunaah. K'ahchi' rub'anam weh je' rukab' i rub'an keh inixowanik wach.12Ruuk' i ti' k'axik xuyeew chi nunaah, je' naa xutaq'aaj chee ma' k'isa soldado chi nunaah, je' naa xkikotej riij i nupaat.13Eh xuyeew q'ab' chi re' taqe i ma' tokoom ta wuuk' ma' nkaaj ta chik nuwach. Re' taqe i wamigo xinkikanaa' chi wutkeel, xa je' chik ma' keht'al nuwach inki a'n kiib'.14Re' taqe i awach weh, ruch'ihil taqe wamigo xinkikanaa' chi wutkeel.15Re' taqe i patim panupaat, taqe i waj poh ixoq, xa je' chik ma' keht'al nuwach inki a'n kiib', xa je' chik hin tokoom tinamit noq inkilow.16Eh noq inuyuq'eej naq i numoso winaq ma' kiruchaq'weej taj. Atoob' ta nupahqaaj otob'il reh xama' kirunimaj ta wo' hoq.17Eh re' wehk'een xa chuh chik i nuwach irik'raaj, re' taqe wak'uun wixq'uun ma' nkaaj ta wo' chik nuwach.18Eh re' taqe i kok' halak'un ma' nkaaj ta nuwach. Eh ma' holohik ta kiq'orik chi wiij.19Chu'nchel i naah wamigo ma' nkaaj ta chik nuwach. Eh re' taqe i q'e' naq taqe nuk'ax i hin xi kahnik chi ixowan nuwach.20Re' nutz'uhumal xa ruchopom chik riib' ruuk' i nub'aqil, xa ruuk' chik k'axik noq k'achalkiin.21Re' taq i hat wamigo chaketelaaj taq nuwach, ruum re' i QaJaaw Dios xye'wik chee ti' k'axik chi nunaah.22¿Chib'ih reet noq k'ahchi' taq a'nam weh i ti' k'axik taq i hat, je' rukab' i k'ahchi' weh i Dios? ¿Mi ma' manlik re' i ti' k'axik a'nam taq weh?23Re' hin ma' xta naq reet chi weh chi awach ta jino'q inen tz'ihb'anik reh taqe i k'ahchi' nuq'orom. Neeta naq i rutz'ihb'aaj pan jino'q huuj.24Eh ma' xta naq reet chi ruuk' q'as ju' ch'ihch' neentz'ihb'jik chuwach jino'q ab'aj i k'ahchi' nuq'orom reh chi neen naq kahnik rehtalil ar chi jumpech.25Re' hin weht'al chi re' aj ko'len weh k'achlik, re' reh naa ruq'oriik chi wiij, reh chi naa nuko'leem wiib' chinaah i wach ak'al.26Atoob' ta re' nuti'jolal wili k'ahchi' ruq'ehb'iik chi kok'lomiil ruum yab'ilaal. Re' hin weht'al chi naawilom wach i Dios ruuk' naq'nuwach.27Xti korik chi re' hin naawilwiik wach ruuk' naq'nuwach, ma' re' ta jino'q tokoom. Atoob' ta ma' xta chik wansil yu'naak.28Re' taq i hat je' taq wili inaq'or: ¿Nik' wach noq i ruq'or chi hoj qohkojwik ru mahk, eh korik wo' hoq chi wilik ru mahk? tiki taq.29Xa re' la' chawik'raaj taq awiib' ruuk' taq i na a'n chi je' re' ruum re' QaJaaw Dios ruuk' i rujosq'iil i ruyeew taqe chutojariik i kimahk i wilik kimahk. Chi je' re' nee taq inanaab'eej chi re' i Dios inq'atwik q'orik, inki Job. Re' Zofar i xuq'or chi naa ruchaliik i ti' k'axik chikinaah i yiib' wach kina'ojb'al1Re' Zofar aj ar Naamat, je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2Re' hin kinqaaj kapeew ruuk' taqe inaq'or ruum aj re' naa nuchaq'weem aweh.3Ruuk' taqe aq'oral xinab'aj noq xwik'raaj, xa re' la' re' hin weht'al nik' wach naa kaat nuchaq'weem wii'.4¿Mi ma' aweht'al re' hat chi xa re' wo' rutz'uhkriik chee winaq ayu' wach ak'al?5¿Chi re' i yiib' wach runa'ojb'al xama' najt ta wo' inwihik rusuqkiil ruk'ux xa junk'aam wo' tii?6Atoob' ta xiik' naah nimaal i rajaawriik i rub'an riib'. Atoob' ta imponik pan taxaaj i runimaal wach i rub'an riib'.7Xa je' insahchik wach i rusaa' i reh noq naa rusahchiik wach. Eh re' ineht'alinik wach je' wili i naa kiq'orom: ¿Aha' inche xooj sahchoq wach? inko'q taqe chi riij.8Naa rusahchiik wach je' rukab' noq insahchik wach inilarik wach panwirik, xa je' rukab' noq insahchik wach inilarik wach pansaq wirik.9Awach taqe i kieht'alinik wach ma' naa ta chik kilom wach, eh ma' naa ta wo' chik rusutiniik cho parupaat chi jumpech.10Eh re' taqe i rak'uun rixq'uun naa kipahqaam kiwa' keh i neb'aa', naa wo' chik kisutem taqe i chib'ih jariik relq'aam chaloq i reh.11Eh xti ko parusuqkiil i ruk'ijolal wilik noq naa rukimiik reje.12Atoob' ta imponik chuwach rub'aan i yiib' wach na'ojb'al, xa je' chik i suq atoob' noq i rik'raaj.13Je' naa ruyeew junk'aam-oq panchii' reh chi rik'raaj rusuqkiil.14Xa re' la' noq imponik chupaam i xa je' chik rukab' i rukiih i aaq'.15Yohb'aal wach i rub'ehomal xarelq'aaj ruuk' i tokoom. Xa re' la' naa rehtesjiik chuwach ruum i Dios.16Eh xanaa rukansam riib' ruuk' i ruyiib' wach na'ojb'al, je' naa ruk'ej reh i rukiih i aaq'.17Eh xama' naa ta wo' rub'anam rusuqkiil i suq atoob' i nelik chi yohb'aal wach chinaah i wach ak'al.18Chu'nchel i rukamaj ma' naa ta rub'anam rusuqkiil, ruum chu'nchel relq'aam ruuk' tokoom, naa ruye'em jilow.19Xukanaa' chi ma' xta wilik keh i neb'aa' xrelq'aaj i chib'ih keh. Eh xuchop kinaah i paat ma' re' tee reh xyej-anik reh.20Ma' inmanlojik ta reh i chib'ih reh koyohb'aal wach, i ruman iraaj.21Ma' awach taj i ruko'leej riib' chuwach ruum aj i re' xama' naj ta naa ruwihiik rub'ehomal.22Eh noq ma' k'isiin chik i wilik reh, naa ruchaliik i ti' k'axik chinaah. Q'e' ti' i naa ruk'ulum pan kiq'ab' i yiib' wach kina'ojb'al.23Noq yohb'aal chik wach i chib'ih reh wilik. Re' Dios naa ruye'em chee rujosq'iil chinaah, naa ruye'em chutojariik i ru mahk.24Atoob' ta neeruko'leej riib' chuwach i ch'ihch' kantesb'al, re' chik i flecha re' ruuk' i q'an ch'ihch' naa rub'aniik reh.25Je' naa flecha i naa rokiik paruti'jolal, je' naa rik'iik chi juntar, naa rik'iik reqaroq i ránima. Eh yohb'aal wach noq naa ruchaliik ruyo'jiik.26Parunimaal q'equm naa ruwihiik, q'aaq' i naa ruye'ariik cho chinaah ruum i Dios. Junk'ahtiik naa rub'aan ruuk' chu'nchel i chib'ih reh parupaat.27Re' taxaaj naa rureqwiik chi riij chi wilik ru mahk. Eh re' wach ak'al naa kiq'oriik chi korik chi wilik ru mahk.28Eh chu'nchel i rub'ehomal naa rusahchiik wach noq naa ruye'em rujosq'iil i Dios chinaah.29Re' Dios xuq'or chi je' re' i naa ruk'ulum i yiib' wach runa'ojb'al. Q'orooj chi je' re' i naa ruk'ulum noq naa rojiik kuxoq, inki Zofar. Re' i kielik korik, re' i k'axik inchalik chinaah i yiib' wach kina'ojb'al1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2Chab'iraj taq i naa nuq'orom, wila' xinab'iraj taq neench'iklojik nuk'ux.3Chakuy taq rib'irjiik taqe i naa nuq'orom, chi riij i re' nee taq kinakaqse'laaj wila' xawaaj taq.4Re' hin ma' re' ta ruuk' jino'q i winaq k'ahchi' kiin chi peleto, ruum aj re' rub'ehel chi ti' nuk'ux.5Wila' xakoj taq rehtaal i naa nuq'orom nee taq ti kahnik meem ruum ayo'jiik.6Eh noq intohq'ik nukapaam riij i hin i k'ahchi' nuk'ulum, yohb'aal wach inchalik nuyo'jiik, xa kinb'arb'otik chik ruum.7¿Chib'ih reet noq re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al najt kik'achariik, korehtaal kirijb'ik, eh yohb'aal wach kib'ehomal?8Korehtaal inkilow noq ink'ihik i kiih kimaam, eh suq wilkeeb'.9Eh ma' awach tamb'anik ti' k'axik keh i awach keh pankipaat. Ma' imb'aan ta wo' ti' k'axik keh ruum i Dios.10Eh noq kik'onik i ki imas wakax xanoq wo' inwihik kak'uun ruuk' i ki ixoq wakax, eh ma' kikimik taj noq ki-aasjik.11Re' taqe i kak'uun kixq'uun xakipisk'anik chik chik'onik, xa je' chik rukab' inki a'n i kok' rak'uun tentzun.12Noq inkib'iraj i q'ooj arpa, i q'ooj tamb'oor, i q'ooj inhuupjik paam, xakipisk'anik chik pankooq ruum i rusuqkiil kik'ux.13Noq kik'acharik ayu' wach ak'al, ma' k'isiin i chib'ih keh inwihik. Eh ma' xta ti' inkilow wach noq kikimik reje.14Eh je' wili inkiq'or reh i Dios: Qoh akanaa' chi qutkeel, re' hoj ma' nqaaj ta b'ehik panab'eeh.15¿Awach i Dios re' re' nim rajaawriik reh chi neenqakamaneej wach? ¿Chib'ih inenqak'ax ruuk' chi neenqa'an qatiij chuwach? inki taqe.16Re' keh inkikapaaj chi pan kiq'ab' wilik chu'nchel i rusuqkiil kik'ux. Eh re' hin ma' jaruuj neenukapaaj chi je' rukab' inkikapaaj i keh.17Re' taqe yiib' wach kina'ojb'al. ¿Mi esamaj junriim-oq chikiwach i kib'ehomal? ¿Mi kik'ulum junriim-oq i ti' k'axik? ¿Mi ruye'em junriim-oq i rujosq'iil i Dios chikinaah?18¿Jank'al nilarik chi nkitukej kiib', je' rukab' noq ink'amarik reje i sohk' ruum i kaq suut teew? chi je' rukab' noq ink'amarik reje i rutuus ixiim ruum i kaq suut teew.19¿Mi ma' inkiq'or re' chi re' taqe i aj mahk re' kak'uun kixq'uun intojwik wach inki a'n? Re' hin i nuq'or chi ma' chih taj, re' la' wo' taqe i aj mahk naakitojwiik wach, reh chi neenkitijeej.20I ruk'ul wo' hoq chi re' keh naakitojwiik riij i kimahk. Eh i ruk'ul chi naa ruye'em chee rujosq'iil i Dios chikinaah.21¿Chib'ih ta wo' chik inkaaj reh chib'ih i nee ruk'ul i kak'uun kixq'uun koq'uun noq kamnaq chik taqe reje i keh?22¿Mi wilik jino'q re' i neerub'an chi nee rutaq'aaj i Dios ruuk' i chib'ih neerub'an? ¿Mi ma' re' re' i reh inq'atwik i q'orik chikinaah i wilik kajaawriik?23Wilik taqe i suq suq kik'ux chi riij i chib'ih keh, suq wilkeeb', ma' xta ruti'kiil kik'ux noq kikimik reje.24Eh yohb'aal wach i chib'ih keh, kow i kooq kiq'ab'.25Xa re' la' wilik wo' taqe i xa eliik ti' kik'ux. Eh kikimik reje chi ma' inki a'n ta k'isinoq rusuqkiil i kik'achariik.26Xa re' la' noq kamnaq chik taqe reje kiooj panjul, eliik wach inkik'ul, ink'uxarik i kiti'jolal kuum i haah.27Eh re' hin weht'al chib'ih inakapaaj chi wiij taq i hat, weht'al chi wilik i yiib' wach na'ojb'al inakapaaj taq chi wiij.28Re' hin weht'al chi napahqaaj taq chawach chi je' wili: ¿Chib'ih i ruk'ul i rupaat i winaq re' re'? ¿Chib'ih i xuk'ul i winaq re' re' yiib' wach i runa'ojb'al? tiki taq.29¿Mi ma' napahqaaj taq keh re' taqe i ki-ik'ik pamb'eeh? ¿Mi ma' nab'iraj taq keh re' chib'ih inkiq'or?30Noq inchalik i rujosq'iil i Dios i ruyeew chee ti' k'axik chikinaah tinamit. Eh re' yiib' wach kina'ojb'al keh ma' xta nkik'ul.31¿Mi wilik ineenq'orik keh chi ma' holohik taj inki a'n? ¿Mi wilik ineenye'wik keh chutojariik i kimahk, je' rukab' i ruk'ul chi keh?32Eh noq kikimik reje kicha'jaljiik, chi riij i re' kiooj muq'ub'joq.33Noq kiooj muhqoq yohb'aal wach i tinamit inuhch'ihlinik keh wilik i peet chikiwach wilik i xam chikiij. Eh intz'aparik qohoq kinaah chi ma' kow ta laj ak'al.34Re' hin i nuq'or chi ma' xta taq ana'ojb'al, ruum rusuqkiil nuk'ux inchalik taq nayeew noq inaq'or. Xanaah re' chu'nchel taq inaq'or xachukuj q'orik, inki. Re' mahk xukoj i Elifaz1Re' Elifaz aj ar Temán je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an:2¿Mi neen kamanik reh i Dios i winaq? Ma' chih taj re' wilik runa'ojb'al xa reh wo' reh naa rukamaniik i runa'ojb'al chi rib'il riib'.3¿Mi suuqb'ik ta wo' ruk'ux i Dios nim rajaawriik noq re' hat korik wach ak'ux? ¿Mi wilik i neeruk'ax i reh chi re' hat wilik ana'ojb'al?4¿Mi ruum chi korik wach ak'ux re' i ruyeew cho cha naah i ti' k'axik wili eh i ruq'at i q'orik cha naah?5¿Mi ma' ruum chi xiik' naah yib'kiil wach tib'anik re'? ¿Mi ma' ruum chixiik'naah amahk re'?6Re' hat inapahqaaj keh aawas achaaq' chi naakikanaam i chib'ih keh noq inki a'n kikemeel awuuk', eh inaq'uch i kiso' taqe i neb'aa'.7Re' hat ma' nayeew ta kihaa' i chiqiij kichii', ma' nayeew ta kiwa' i kinuhmik8Re' hat xa a'n wo' naq rub'aan ruum wilik aloq'il, nim awajaawriik, eh wilik panaq'ab' i b'ehomal.9Eh ma' xta xasiij keh i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil. Eh xa a'n ti' k'axik keh i ma' xta kituut kajaaw.10Ruum aj re' k'ahchi' ak'ulum i ti' k'axik yu'naak, ma' k'isiin taj ayo'jiik inchalik ruum.11Eh panq'equm wilkaat ruum i ti' k'axik. Xa je' chik k'achi' awojiik qohoq chupaam i ruchamiil ha' ruum i ti' k'axik.12¿Mi ma' re', re' i Dios wilik cho kopan taxaaj xti nim rajaawriik? Re' taqe ch'umiil pan taxaaj wilkeeb', xa re' wo' reh nim rajaawriik chikiwach i re'.13¿Chib'ih reet noq inaq'or i hat chi re' Dios ma' rilow taj chib'ih imb'aan? ¿Chib'ih reet noq inaq'or chi re' Dios ma' rilow taj imb'aan panke'lik?14Re' hat inaq'or chi re' suutz' impoywik wach chuwach i Dios i mahk imb'aan. Xanaah re', re' Dios i rilow chu'nchel imb'aan.15¿Mi konawaaj a'nam re' hat yiib' wach na'ojb'al je' rukab' i kianam chee yiib' wach kina'ojb'al?16Re' keh xa chi jumehq'iil xikimik reje, je' naa kowlaj rooq ha' xk'amwik reje keh noq xsahchik kiwach.17Eh je' wili i xkiq'or reh i Dios: ¿Chib'ih nee qoh atoob'eej wii' i hat? Re' hoj wilik chu'nchel i chib'ih qeh, inki taqe reh i Dios nim rajaawriik.18¿Chib'ih reet noq inkiq'or chi je' re'? ¿Mi ma' re', re' i Dios inye'wik i chib'ih keh? Re' hin ma' nureq ta chi riij chib'ih reet noq inkiq'or chi je' re'.19Eh noq inkik'ul i ti' k'axik taqe re', re' i korik wach kik'ux insuuqb'ik kik'ux. Eh re' taqe i ma' xta kimahk naakise'laniik je' wili i naa kiq'orom:20Re' taqe i ki-ixowanik qawach, xsacharik kiwach. Xsahchik wach chu'nchel i chib'ih keh ruum q'aaq' inko'q taqe.21Chak'am wo' chik awiib' panotob'il ruuk' i QaJaaw Dios. Chi je' re' nee wo' chik inwihik rusuqkiil ak'ux, eh nee ti elik korik.22Chayeew q'ab' reh i Dios chi nee ruk'uhtaaj aweh i korik. Eh chamol panawánima i ruk'uhb'aal.23Wila' re' hat xanimaj wo' chik i QaJaaw Dios nim rajaawriik. Wila' xaloch' awiib' chuwach, re' reh neetiresaj chupaam i ti' k'axik wilkaat wii'.24Chakanaa' ruk'axariik wach i oro q'e' holohik, xa je' chik inilarik ak'al cha a'n, oon xa je' chik inilarik ab'aj wilik panim ha' cha a'n.25Re' QaJaaw Dios neenko'linik aweh, re' chik i reh xiik' naah loq'il chawach. Eh re' chik i reh naa rukahniik chi jilow aa oro.26Eh re' reh naa ruye'wiik rusuqkiil ak'ux, ruuk' chik i reh naa-ach'ikaam ak'ux27Wila' xapahqaaj reh chib'ih inawaaj nee ruyeew aweh. Eh re' hat naa wo' aye'em reh i xaq'or reh chinaa-aye'em reh.28Eh chib'ih jariik i naa ayejaam wach naa reliik korik chawach. Chu'nchel ina-a'nam naa aweliik korik ruuk'.29Ruum re' i QaJaaw Dios i resaj i rajaawriik awach i q'e' nim wach i rub'an riib'. Eh i ruko'leej awach i xama' nim ta wach i rub'an riib'.30Eh re' reh neenko'linik aweh i hat wila' saq wach awánima, wila' korik chi ma' xta amahk, inki Elifaz. Re' Job xuko'leej riib' chuwach i Dios1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2Yu'naak i hin naa wo' chik wokiik chi q'orik chi xiik' naah ti'kiil nuk'ux. Ruum re' i QaJaaw Dios xiik' naah i ti' k'axik k'ahchi' ruye'em cho chinaah.3Ma' xta naq reet chi weht'al taj aha' wilik i Dios, nee naq inooj nuq'oreej chupaam i ruye'aab'.4Re' hin nee naq i nuq'or reh chi ma' xta numahk, ruuk' naq nuq'oral neenuko'leej wiib'.5Re' hin nee naq i nunab'eej chib'ih nee kiruchaq'weej wii', inwaaj naq nunab'eem chib'ih i nee ruq'or.6Re' reh nim rajaawriik, xa re' la' ma' ruum ta naq i re' ma' nee ta kirib'iraj. Nee la' naq i ruyeew weh chib'ih i neenupahqaaj reh.7Noq nee naq i nub'an nuk'utaaj ruuk' i reh nee naq i rureq chi riij chi ma' xta numahk. Eh nee naq kiresaj chupaam i ti' k'axik chi jumpech.8Xa re' la' re' hin inooj nusik' i Dios i nelik cho wii' i q'iij, ma' nureq taj. Eh inooj nusik' inokik wii' i q'iij ma' nureq ta wo' hoq.9Eh noq inooj nusik' pantz'eet reh i rookb'aal q'iij ma' nureq taj, eh noq inooj nusik' pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij xama' nureq ta wo' hoq.10Re' reh noq neerutz'ir riij i nunimaniik, nee rukoj rehtaal, chi ma' xta numahk je' rukab' i oro ma' xta ruch'uwa'iil wach.11Re' hin juneliik i nub'an chib'ih jariik iraaj i reh, eh ma' nukanaam taj i rub'eeh.12Eh ma' nukanaam ta wo' rub'aan taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal. Juneliik wo' naa nub'anam i kirutaq'aaj wii' i reh.13Eh noq i ruyejaa' wach chib'ih i naa rub'anam i rub'an wo' hoq, ma' awach ta nee nq'orik reh chi ma' nee ta rub'an.14Re' reh naa wo' rub'anam wuuk' i ruyejaam wach. Chib'ih pa' chik jariik taqe iraaj rub'anam wuuk' nee wo' rub'an.15Ruum aj re', re' hin kinyo'jik ruum, eh noq i nukapaaj riij chib'ih taqe rub'an yohb'aal wach noq inchalik nuyo'jiik.16Je' re' noq re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik yohb'aal wach i nuyo'jiik k'ahchi' ruye'em.17¿Chib'ih inchi reet noq ma' xiruyeew chi kimik i QaJaaw Dios? Wita xin kimik reje ma' k'ahchi' ta naq nuk'ulum i ti' k'axik wili, inki Job.1Eh je' wili i xuq'or: ¿Chib'ih reet noq re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik ma' jumehq'iil ta ruq'at i q'orik chikinaah i yiib' wach kina'ojb'al? Reh naq chi neenkikoj rehtaal i kinimanik reh chi rub'an i q'ataj q'orik parub'ehel.2Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al inkijil i rehtalil i k'ula't. Eh inkelq'aaj taqe i kitentzuun i tokoom reh chi neenk'ihaaxb'ik i kekeh.3Eh inkelq'aaj i kib'uruux i ma' xta kituut kajaaw. Eh inkiq'uch i kib'ooyax taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil chi riij i kemeel imb'aan kuuk'.4Inkesaj pan kib'eeh i neb'aa'. Eh inkikeb'aa' kiib' chikiwach ruum kiyo'jiik i xama' nimaq ta kiwach.5Re' taqe neb'aa' kow kikamanik chi rusik'ariik i kiwa' kihaa' i kak'uun kixq'uun. Je' rukab' noq inooj kisik' kiwa' i b'uurux chupaam i ye'aab' chiq yuuq'.6Re' taqe i neb'aa' inooj kisik' ki trigo chupaam inkesaj wii' ki trigo i tokoom. Eh inooj wo' kisik' ki uuva inkesaj wii' ki-uuva i yiib' wach kina'ojb'al.7Eh inkik'saj aq'ab' chi ma' xta kichamaar, eh ma' xta inkiko'leej wii' kiib' chuwach i k'uxik.8Eh kitz'aqik ruum i jab' paraxchee'. Xa chi ri'sil taqe i paat ab'aj inkiko'leej kiib' chuwach i jab'.9Eh inkiq'uch i kiha'lak'uun i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil. Eh inkiq'uch i chib'ih keh i neb'aa' chi riij i kemeel imb'aan kuuk'.10Re' taqe neb'aa' xa xiheel chik i kiso' inkimin pan iq'irinik trigo, eh kuyuj kiwa' inki a'n11Noq inkib'ak'ej i ab'aj keeb'al aseite eh noq inkiye'q' paam i yitz'b'al uuva kuyuj kiwa' inki a'n12Eh chupaam i tinamit k'erlik kichii' taqe i ti' wilkeeb'. Eh oq'ik inki a'n kow k'ahchi' kipahqaam kitoob'jiik, xa re' la' re' i QaJaaw Dios xama' rib'iraj ta wo' hoq i kitiij.13Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al ma' nkaaj ta wach i saqum, eh ma' nkaaj ta k'acharik pan saqum, ruum ma' nkaaj ta wach i holohik.14Re' yiib' wach kina'ojb'al kowahq'eq kiooj chi kikantesjiik i neb'aa'. Eh noq inokik aq'ab' kiooj chi i leq'.15Eh inkich'uwa'risaj wach i kikaxaro chaq'ab' inki a'n aha' wilik inkaaj je' wili inkiq'or: Ma' awach ta k'ahchi' rilwiik qeh ruuk' i k'ahchi' qa'nam, inki taqe.16Eh re' taqe ajileq' chaq'ab' kiooj chi tehej paat, eh inkitz'ap kiib' pampaat pan q'iij, ruum ma' inkik'ax ta wach elik pan q'iij.17Re' taqe re' kiyo'jik chi elik ruum inkikapaaj chi neekichoparik pan q'iij. Ruum aj re' chaq'ab' kielik ruum inkikapaaj chi ma' awach ta nilwik keh.18Re' i Zofar je' wili xuq'or: Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al jumehq'iil insahchik kiwach, je' naa ha' ink'amwik reje keh, ma' awach ta chik i naa ruwihiik chupaam i ye'aab' ki uuva.19Re' taqe aj mahk insahchik kiwach noq kimuq'ub'jiik, je' rukab' noq inhaab'ik ruum i rutz'a'iil i q'iij i ruha'iil i suutz' noq i rutoy riib'.20Ma' naa ta chik kik'uliik pank'uxliis kuum i kituut, naa rub'aan rusuqkiil i kiti'jolal kuum i haah. Eh ma' awach ta chik naa ruq'oriik kib'iral. Naa rusahchiik kiwach je' rukab' noq inq'ahik i chee'.21Re' taqe re' xib'anik ti' k'axik keh ixoq ma' xik'isanik taj. Eh ma' xkitob'eej ta wo' junriim-oq i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.22Xa re' la' re' i QaJaaw Dios ruuk' i rajaawriik xresaj i kajaawriik i yiib' wach kina'ojb'al. Noq inchalik i rujosq'iil i reh ma' awach taj i ruko'leej riib' chuwach.23Re' i QaJaaw Dios i rukanaa' pee taqe chi k'acharik pansuqkiil, eh chi ma' xtee nkik'ul, xa re' la' kok'ahchi' rilom chib'ih i k'ahchi' keeb'.24Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al xama' najt ta kielik korik ruuk' inki a'n insahchik kiwach, je' rukab' noq insahchik kiwach i junch'uq. Eh jumehq'iil naa rusachariik kiwach je' rukab' noq inyok'arik i trigo.25Wila' ma' korik i nuq'or. ¿Mi wilik jino'q ineenq'orik reh chi chukuj q'orik i nub'an? Neerub'an chi neeruq'or yu'naak inki i Zofar.1Re' Bildad aj ar suhita je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2Re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik, wilik ruyohb'alil wach. Eh re' reh inye'wik rusuqkiil kik'ux i wilkeeb' pan taxaaj.3Re' reh xiik' naah k'ihaal taqe i ruánjel. Eh re' i rusaqumaal insihq'inik cho chinaah chu'nchel.4Wila' je' re'. ¿Mi neerub'an chi neeruq'or reh i Dios jino'q i winaq chi saq wach i ránima? ¿Mi neeruq'or chi ma' xta ru mahk i xa ayu' aasjinaq wach ak'al?5Re' poh insihq'inik, je' wo' taqe i ch'umiil, xa re' la' xama' rureq ta wo' chi je' rukab' i ruloq'il i Dios6Wila' je' re' ra'j naa chik re' i winaq nee rureq chi je' rukab' i ruloq'il i Dios, ruum xa ayu' tii wach ak'al x-aasjik, xa je' rukab' i k'isa haah chuwach inki. Re' Job xuq'or rib'iral i rajaawriik i Dios1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:2¿Mi je' wili rutoob'jiik xa a'n i xama' rukuy ta chik i ti' wilik wii'? ¿Mi je' wili rutoob'jiik xa a'n i xama' xta chik k'isinoq ransil?3¿Mi nakapaaj re' hat chi tichol rukojariik runa'ojb'al, chi tichol rutijiik i ma' xta runa'ojb'al?4¿Awach xtoob'inik aweh chuq'orariik taqe xaq'or? ¿Aha' wilik uxlab'al xq'orik panawánima chi xaq'or taqe q'orik re' re'? inki.5Re' Bildad je' wili xuq'or: Re' taqe kamnaq xakib'arb'otik chik ruum kiyo'jiik chupaam i ye'aab' wilik chi ri'sil i ha', chi ri'sil i aak'al.6Re' i kiye'aab' i kamnaq ma' panke'lik ta wilik chuwach i Dios, ruum chuwach i reh ma' xtaj i ke'lik.7Re' i QaJaaw Dios xuyejaa' i taxaaj xa panteew wilik. Eh xuyejaa' i wach ak'al xa panteew wilik.8Eh re' reh i rumol wach i ha' chinaah i suutz', re' suutz' ma' nk'er ta ruum i rahliil.9Eh i ruq'equmrisaj wach i poh ruuk' i q'equm paam suutz'.10Eh xuch'aq i ha' ruuk' ak'al, eh xuch'aq i saqum ruuk' i q'equm.11Noq kow inq'orik i Dios re' taqe yuuq' ch'iklik wii' i taxaaj kik'uyu'jik pan kiye'aab' ruum i kiyo'jiik chuwach.12Eh ruuk' i rajaawriik i ruq'il i palaw, noq yohb'aal wach i rujosq'iil i palaw i rupab'aa' wo' hoq.13Xa ruuk' i rajaawiik xresaj taqe i suutz' pan taxaaj. Re' wo' reh xyej-anik reh i aaq' wilik runa'ojb'al chi jot'ooj.14Re' Dios yohb'aal wach i rajaawriik, re' k'ahchi' nuq'orom wili, xa re' tik'isiin qeht'al. Koyohb'aal la' wach taqe i rub'anam komajaa' inqanab'eej, re' hoj xama' jaruuj ta wo' naqareqem chi riij i runimaal i rajaawriik i reh, inki. Re' Job xuk'ul i ti' k'axik kuum i yiib' wach kina'ojb'al1Re' Job je' wo' chik wili i xuq'or:2Re' Dios k'achlik i ma' re' ta parub'ehel k'ahchi' ruq'atam i q'orik chi nunaah. Re' i Dios i k'ahchi' rub'aniik ti' k'axik weh.3Re' hin nik' pa' chik najtiil naa ruye'em cho nuk'achariik, nee ruyeew cho wuxlab'al i Dios.4Re' hin ma' jaruuj naa nuchukum i q'orik, eh ma' nee ta wo' i nutz'aq wach i q'orik.5Eh nik' chik najtiil i nuk'achariik, ma' jaruuj naa nuq'orom chi korik inkiq'or chi wiij, juneliik la' naa nuq'rom chi re' hin ma' xta numahk.6Re' hin ma' jaruuj naa nukanaam ruq'orariik chi korik wach nuk'ux, ruum ma' xtaj i yiib' wach nub'anam chi nee ruk'uhtaaj nuk'ixb'ilaal.7Neeta naq kiye'ariik chutojariik i kimahk i ki-ixowanik nuwach, je' rukab' noq kiye'ariik chutojariik i kimahk i yiib' wach kina'ojb'al.8¿Mi wilik i ch'iklik reje wii' ruk'ux i yiib' wach runa'ojb'al? ¿Mi wilik neeruko'leej wii' riib' noq neenehteesjik i ruk'achariik ruum i Dios?9Eh noq neen wihik panti' k'axik ¿Mi neenib'irjik chee rutiij ruum i Dios noq neerupahqaaj rutoob'jiik?10¿Mi nee rureq rusuqkiil ruk'ux ruuk' i Dios nim rajaawriik? ¿Mi neerub'an chi eliik nee ruq'oreej i Dios parutiij?11Re' hin naa taq nuk'uhtaam aweh taqe i ruyejaam wach i Dios nim rajaawriik, ma' nee ta taq i nupoy chawach chib'ih taqe rub'an.12Eh wila' re' taq i hat awilom taq chik chib'ih taqe rub'an ¿Chib'ih reet noq inaq'or taq i q'orik xama' xta ruk'am chaloq? inki Job.13Re' Zofar je' wili xuq'or: Re' QaJaaw Dios nim rajaawriik naa ruye'em taqe chutojariik i kimahk i yiib' wach kina'ojb'al, taqe i xama' awach ta imponik chikiwach.14Atoob' ta yohb'aal wach k'ihaal i kak'uun naa rukuxiik kikimiik panq'aq'inik. Eh re' taqe i kok' kiha'lak'uun ma' naa ta kireqem kiwa'.15Eh re' taqe i ma' naa ta kikimiik ruum taqe re' kaq yab'ilaal naa rukansaniik keh, eh ma' naa ta kooq'jiik kuum i kehk'een naa kikanaam.16Atoob' ta yohb'aal wach i kitumiin neenkimol wach xa je' chik intuhb'ik pooq, atoob' ta yohb'aal wach i kiso' neenkimol wach.17Re' i korik wach ruk'ux neemb'anik rusuqkiil i kitumiin. Re' jino'q i korik wach ruk'ux naa rukojwiik reh i kiso'.18Re' yiib' wach runa'ojb'al ma' holohik taj rupaat xuyejaa', xa je' rukab' i perpat xaq chee' naah re' ruuk' inkamanik chi cha'jalb'al ab'iix.19Re' b'ehoom naa ruponiik i q'iij chi suq ruk'ux noq naa ruwiriik qohoq, eh noq narik'raam riib' parusaq'iik ma' xta chik i wilik reh.20Naa ruchaliik jinaj runimaal yo'jik chinaah pan q'iij runimaal kaq suut teew naa ruchaliik chinaah chaq'ab'.21Eh jinaj i runimaal teew naa ruchaliik pareelb'aal q'iij, re' re' naa rik'iik esanoq reh paruye'aab'.22Re' Dios naa ruye'em i runimaal teew chinaah i winaq re' re', eh noq naa naq chik ruko'leem riib' chuwach xama' naa ta wo' chik ruko'leem riib'.23Eh noq naa rusahchiik wach, re' tinamit naakipoq'poteem paam i kiq'ab', eh chu'nchel naakixub'iniik reh, inki. Re' rureqariik chi riij i nimaq wach na'ojb'al1Re' Job je' wili xuq'or: Wilik i ye'aab' inkan wii' i plata, wilik i ye'aab' i nelik wii' i ruch'uwa'iil i oro.2Eh re' ch'ihch' panak'al inkan inkorjik wii'. Re' i q'an ch'ihch' ab'aj ink'atarik noq inkorjik.3Re' taqe winaq ma' kiyo'jik taj chi qajik chupaam i ye'aab' q'equm paam chi rusik'ariik i k'ih taq tz'aaq ab'aj. Kiqajik paruchamiil chusik'ariik holohaq ab'aj inkiyeew kiib' pankimik.4Eh panteew t'uyulkeeb' ruuk' laso noq kiqajik qohoq noq inkik'ot i chaam laj jul, chupaam taqe ye'aab' ma' awach taj i ki-ik'ik chupaam. Eh kutkeel inki a'n i kamanik ar najt ruuk' i tinamit.5Chinaah ak'al i nelik i trigo, eh chi ri'sil ak'al inkan i holohaq ab'aj xan reprotik chik xa je' chik q'aaq'.6Eh chi ri'sil ak'al inkan i holohaq ab'aj zafiro, eh ar wo' inkan i oro.7Eh ni xata re' ooloch', ni xata re' k'uch i kiponik chupaam taqe i chaamlaj jul re' re'.8Eh ma' ki-ik'ik ta wo' ar taqe i josq'laj chikop, ni xata re' i kaq b'ahlam ki-ik'ik ar.9Re' taqe winaq inkipaxej i kowlaj ab'aj, eh inkik'ot i chaamlaj jul.10Eh inkik'ot i jul chi ri'sil i yuuq' k'ixkaab', ar inkireq i xa chib'ih jariik k'ih taq tz'aaq.11Eh inkisik' cho paraasb'al taqe i ha' i xa chib'ih jariik ma' nilarik ta naq kiwach.12Xa re' la' ¿Awach aj uuk' inkireq i kina'ojb'al? ¿Awach inkireq chi riij rub'aan?13Eh re' na'ojb'al re' re' ruuk' i Dios inchalik yohb'aal wach k'ihaal tz'aaq, ma' awach ta uuk' neenkan ayu' wach ak'al.14Eh ma' nee ta inkan chupaam i chaam laj jul. Eh ma' nee ta wo' inkan chupaam i palaw.15Eh ni xata neenloq'arik ruuk' oro, ni xata neenloq'arik ruuk' plata.16Ma' nee ta wo' nloq'arik ruuk' i manlik oro inkan ar Ofir. Ni xata neenloq'arik ruuk' i holohaq ab'aj ónice, ruuk' i holohaq zafiro.17Re' na'ojb'al re' re' ma' nee ta pajarik ruuk' oro ruuk' i holohaq ab'aj kireprotik. Eh ma' nee ta rub'an chi neenjal wach ruuk' i xa chib'ih jariik manlik oro.18Re' nimaq wach na'ojb'al re' re' xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach i holohaq ab'aj koral, chuwach i ab'aj xan reprotik chik, eh chuwach i taqe i holohaq ab'aj perla.19Eh ma' nee ta impajarik ruuk' i holohaq ab'aj topacio inkan ar Etiopía. Ni xata neerub'an chi neenloq'arik ruuk' i manlik oro.20Eh, ¿Awach aj uuk' inkireq i nimaq wach na'ojb'al re' re'? ¿Aha' inkireq chi riij rub'aan?21Ruum re' taqe na'ojb'al re' re' ke'lik chikiwach i wilkeeb' chinaah i wach ak'al, ke'lik wo' chikiwach i chikop kirupinik pan taxaaj.22Re' taqe ye'aab' kamnaq, taqe kamnaq xkib'iraj chi wilik taqe i na'ojb'al re' re' xa re' la' ma' xkinab'eej taj aha' inkan.23Eh re' Dios reh reht'al chi xa ruuk' wo' reh inkan taqe na'ojb'al re' re', eh chi xa ruuk' wo' reh inkan i rukowiil kik'ux.24Re' reh reht'al chu'nchel imb'aan chinaah i wach ak'al. Eh reht'al chu'nchel chib'ih i wilik wach ak'al.25Eh re' reh impajwik i ransil i teew, re' wo' reh impajwik iransil i ha'.26Re' wo' reh impab'anik reh i jab' q'iij, re' wo' reh inq'orik reh i ruch'aab' i kahoq aha' naa rik'iik.27Re' Dios xukoj rehtaal chi re' nimaq wach na'ojb'al wilik ruloq'il, wilik kamaj. Eh re' reh xuq'or chi ma' xta reet, xuyeew rajaawriik.28Eh je' wili i xuq'or keh i tinamit. Re' raa' ri'sil i holohik laj na'ojb'al re' i ruyohljiik nuwach i hin. Eh re' rureqariik chi riij rub'aan i holohik, re' i rukanab'jiik rub'aan i yiib' wach chi b'anarik, inki i Dios. Re' i tz'apaab' wach ko'lb'al riib' xub'an i Job1Re' Job je' wili i xuq'or:2Q'e' naq chihooj chi nee ta wo' chik kinsutinik chupaam taqe i q'iij hin ik'inaq cho wii', noq re' Dios kohin cho rucha'jeem.3Re' noq kok'ahchi' naq rusaquumb'isam paam i nukapeb'aal, eh kok'ahchi' naq rusaquumb'isam paam i nub'eeh, reh chi ma' nee ta chik kinb'ehiik panq'equm.4Eh je' naq rukab' noq xnub'an cho rusuqkiil i nuk'ijolal. Noq re' naq i Dios incha'jinik keh i awach weh panupaat.5Re' noq kok'ahchi' naq kiin rutob'eem i Dios nim rajaawriik, noq ko wilkeeb' naq wuuk' panupaat taqe i wak'uun wixq'uun.6Re' noq ma' k'isiin naq i lecha inwesaj keh nu chikoop. Eh ma' k'isiin naq i aseite i ruyeew weh ab'aj inke'jik wii' i wach olivo.7Eh noq kinooj naq pan tinamit i hin kinooj naq tz'uhnoq chi kixilak taqe i wuch k'amal rub'eeh tinamit.8Re' taqe k'ijolaq kielik naq panub'eeh ye'b'al wajaawriik. Re' taqe i rijib' chik taqe inkipab'aa' naq kiib' noq kinkik'ul.9Eh re' taqe i nimaq kiwach inkikanaa' naq i q'orik noq inkilow nuwach, inkitz'ap naq i kichii' ruuk' kiq'ab'.10Re' taqe i k'amal b'eeh atoob' ta nimaq kajaawriik ma' kiq'orik ta chik noq kinokik i koq chi kixilak ye'b'al wajaawriik.11Eh re' taqe i tinamit ki-ib'irinik naq reh i nuq'or je' wili inkiq'or: atoob' inche reh, inki taqe. Eh re' taqe i ki-ilwik naq reh taqe i nub'an holohik kiq'orik chi wiij.12Ruum re' hin inutob'eej naq taqe i ma' xta kituut kajaaw, je' wo' taqe i neb'aa', ma' awach ta naq intoob'inik keh.13Eh noq i nutob'eej naq taqe i ti' wilkeeb', re' holohik inkipahqaaj chi nunaah. Eh i nuyeew wo' naq rusuqkiil kik'ux i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.14Juneliik xnub'an chi korik wach nuk'ux, xnub'an i rub'ehel, xi kamanik weh chi xa je' chik rukab' i nuso' nukojom chi wiij eqal eqal.15Re' hin juneliik naq i nutob'eej taqe i moywach je' wo' taqe i chelej riib' noq kib'ehik.16Xa je' naq chik hin kajaaw inkaaj i toob'jik. Hin naq ko'len keh i tokoom tinamit.17Re' hin inwesaj naq i kajaawriik i yiib' wach kina'ojb'al, je' naq i nupaxej i wach keh i nuq'uch naq pan kiq'ab' inki a'n ti' k'axik reh.18Re' hin je' naq wili nuq'or panuk'ux: Re' hin yohb'aal wach najtiil naa nuk'achariik, eh noq hin chik rijib' panupaat naa nukimiik.19Re' hin q'e' suq nuk'ux je' nukab' i juniwal chi chee' tikooj chii' rooq ha', xa eliik rax wach i xaq ruum i raab' suutz' inqajik chaq'ab'.20Juneliik naakiye'em runimaal nuwach, juneliik naa ruwihiik nukowiil kinki panuk'ux.21Eh chu'nchel naq ki-ib'irinik weh, xa nkiyeew naq chik i kixikin noq i nukoj kina'ojb'al.22Noq i nukohlaaj q'orik ma' jino'q naq inq'orik i ma' holohik taj chi riij, xasuq chik inkib'iraj.23Eh juneliik naq inkuy-eej i nuq'oral, je' rukab' noq inuyub'jik i jab' pan siq'jil.24Eh noq ti' naq kik'ux re' naq i hin kinye'wik rusuqkiil kik'ux. Ruum i rusuqkiil kik'ux i nuyeew inkoowjik naq kik'ux.25Eh re' naq i hin kiq'orik keh chib'ih i naa kianam. Re' naq i hin kik'amwik kib'eeh je' hin jinaj reey ink'amwik b'eeh chikiwach i ru soldado. Noq ti' kik'ux re' i hin kinye'wik rusuqkiil kik'ux, inki Job. Re' Job ti' xrik'raaj noq xik'ul i ti' k'axik1Re' Job je' wili xuq'or: Xa re' la' yu'naak kinkikaqse'laaj taqe i ko k'ijolaq chi nuwach. Re' kajaaw i re' ni xata i ruk'ul chi xiye'arik chi kixilak i tz'i' kicha'jinik naq keh i nu chikoop.2Eh, ¿Chib'ih naq xi kamanik wii' weh i re' kow ta kiib'? Re' taqe re' xama' kow ta wo' kiib'.3Eh ruum i kine'b'ail, ruum chi ma' xta kiwa' kiooj chi b'ehik chi kutkeel. Kiooj chi wihik chupaam i ye'aab' chiq yuuq' aha' ma' xta wilik.4Eh inkisik' i k'ahlaj ch'ahn pantaq ch'ahn, eh inkisik' i raa' i chee' enebro inkik'ux chi jilow kiwa'.5Eh ma' ajwaal ta kiwach kuum i tinamit. K'erik kichii' chikiij noq kajimam, je' rukab' inki a'n reh i ajileq'.6Re' taqe re' xiooj chi wihik chupaam taqe paat ab'aj, pantaq jul, pantaq hoop paam ak'al.7Eh k'erik kichii' chi ri'sil taqe i chee' ruum kiwa' inkimol kiib' chi ri'sil taqe i k'iix.8Re' keh ma' xta kiokik wii' je' cho ma' xta kituut kajaaw, ma' ruk'ul ta naq chi k'acharik inki a'n panqatinamiit.9Xa re' la' yu'naak kinki kaqse'laaj, xa se'lb'al inkiq'or chi wiij.10Ma' inkaaj ta kilom nuwach, ma' inkijil ta cho kiib' wuuk'. Eh inkichuhb'aaj pan naq'nuwach.11Je' re' inki a'n weh ruum re' Dios xuyeew i rujosq'iil chi nunaah k'ahchi' nuk'ulum i ti' k'axik. Ma' kimponik ta pan naq' kiwach.12Eh kichalik paruk'ihaal inkiq'or chi wilik numahk. Eh inkaaj kianam ti' k'axik weh, kinkaaj kikansam.13Eh inkiq'at panub'eeh, xti xankaaj chik kianam weh noq xkilow chi ti' wilkiin. Ma' awach ta q'ilwik keh ruuk' inki a'n weh.14Junchaliik taqe chi nunaah noq xchalik kian weh i ti' k'axik.15Re' hin xinyo'jik, ma' xta chik nuloqiil xkahnik, je' naa xiik' ruk'am i kowlaj teew. Re' taqe i chib'ih weh xsahchik kiwach, xa je' inik'ik jinaj suutz'.16Re' hin xama' nukuy ta chik i wihik wach ak'al. Re' ti' k'axik k'ahchi' rik'iik chi nunaah.17Re' nuti'kiil imponik wach nub'aqil, ma' inhi'lik ta k'isinoq wach i nu ti'kiil pantaq chaq'ab'.18Re' Dios je' naa kow k'ahchi' ruchopom chi walaq. Ruuk' i ti' wili je' naa k'ahchi' kiin rujihk'aam ruuk' i nuso'.19Re' reh je' naa xirukut pan ch'uwa' xa je' chik nukab' i pooq, xa je' chik nukab' i chaaj.20QaJaaw Dios re' hin nupahqaaj nutoob'jiik aweh, xama' kinab'iraj ta wo' hoq, i nupahqaaj nukuyb'al aweh xama' kinab'iraj ta wo' hoq.21Re' hat k'ahchi' aye'em cha josq'iil chi nunaah. Ma' k'isiin ta noq k'ahchi' kiin awisam chi ti'.22Naa rusacham nuwach i ti' k'axik k'ahchi' kiin rik'iik ruk'amam i teew, k'ahchi' kiin rik'iik ruk'amam i teew jab'.23Re' hin weht'al noq k'ahchi' kiin ak'amam pankimik. Eh inawaaj chi naawojiik chupaam i ye'aab' kiooj wii' chu'nchel i kamnaq.24¿Mi ma' nutob'eej taqe re' i neb'aa'? ¿Mi ma' wesaj taqe chupaam re' kiti'kiil noq inkipahqaaj otob'il weh?25¿Mi ma' xinoq'ik chikiij re' i ti' wilkeeb', mi ma' xnuketelaaj kiwach re' i ma' xta wilik keh?26Eh noq k'ahchi' naq wuy-eem i holohik, re' chik i ti' k'axik chalik chi nunaah. Noq k'ahchi' naq wuy-eem i saqum, re' chik q'equm xchalik chi nunaah.27Re' hin juneliik ti' nuk'ux, ruum xa re' i ti' k'axik inchalik chi nunaah.28Re' hin juneliik ti' nuk'ux, ma' aha' ta nureq rusuqkiil nuk'ux. Eh i nupahqaaj nutoob'jiik keh i ruk'ihaal ma' awach taj intoob'inik weh.29Xinkikanaa' chi wutkeel, xin kahnik chi je' nukab' taqe i xojb' je' nukab' taqe i nimaq chikop wilik kixiik' avestruz kib'ihnaal.30Eh k'ahchi' kisalojiik iloq i nuti'jolal, xan q'aq'ik chik i wiij i nwik'raaj ruum i tz'a' chi wiij.31Re' hin q'e' naq i rusuqb'isaj nuk'ux i q'ooj arpa, je' wo' i xuul q'ooj, eh yu'naak xsutinik chi ruti'kiil k'uxliis, inki i Job. Re' Job xuq'or chi korik wach ruk'ux1Re' Job je' wilik i xuq'or: Re' hin xnuq'or i xti korik chi ma' naa ta nuk'axam kiwach i kok' q'ahxoq.2Ruum wixnub'an i re', ¿Chib'ih otob'il neerub'an weh i Dios wilik cho pan taxaaj? ¿Chib'ih ta wo' inchel i nukooch nee ruyeew weh i Dios wilik cho pan taxaaj?3¿Mi ma' re' naq re' i yiib' wach runa'ojb'al, i aj mahk naa ruk'ulwiik reh taqe i ti' k'axik wili?4¿Mi ma' rilow cho re' i Dios chib'ih taqe i k'ahchi' nub'anam? ¿Mi ma' rukojom rehtaal re' chu'nchel i nub'an?5Re' hin xti korik i nuq'or chi ma' xnub'an taj i chukuj q'orik, eh ma' nik' ta wo' xnujot' jino'q i tokoom.6Neeta naq i rutz'ir riij i na'ojb'al i QaJaaw Dios nee naq i rukoj rehtaal chi korik wo' hoq chi ma' xta numahk.7Eh wila' xnukanaa' i korik laj b'eeh wila' xnuk'ax wach b'ehomal, wila' xwelq'aaj tokoom aj eh.8Neerub'an chi tokoom taqe neen k'uxwik reh i wach inutik, eh neenkichuq i nutik.9Wila' xnuyeew q'ab' chi xirujot' jino'q ixoq wila' xnuk'ax wach i rehk'een i nuka'jaah nuk'ula't.10Neerub'an chi re' wehk'een neenk'amarik pan ke'k ruum i tokoom winaq, neerub'an chi neen wirik ruuk' i winaq re' re'.11Eh wita xnub'an taqe mahk re' re' i ruk'ul naq chi nee kinkiyeew chi tojariik i numahk taqe i q'atal q'orik.12Je' naq rukab' i q'aaq' noq neenchalik chi nunaah chi sachb'al wach taqe i chib'ih jariik, nee naq i rusach wach chu'nchel i chib'ih weh.13Eh noq re' taqe i numoso winaq, i numoso ixoq inkipahqaaj weh chib'ih inkaaj xnuyeew keh.14Wita ma' je' re' ¿Chib'ih naq i nee nu ch'aqweej wii' i Dios noq neerupahqaaj? ¿Chib'ih naq i neenuko'leej wii' wiib' noq neeruq'at i q'orik chi nunaah?15¿Mi ma' re' wo' re' Dios xtz'uhkrisanik cho weh re' hin? ¿Mi ma' re' wo' re' i Dios tz'uk'risanik cho kekeh?16Re' hin ma' nik' ta xnukanaa' kitoob'jiik taqe i neb'aa'. Eh ma' xnukanaa' ta wo' taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil chi xkikuy kiwa' kihaa'.17Re' hin ma' nik' ta xnub'an nuwa' nuhaa' xa chi wib'il wiib' chi ma' ta xwunej taqe i ma' xta kituut kajaaw.18Xinwihik chi je' kajaaw taqe i ma' xta kituut kajaaw, ruum kopan nuk'isinal taqe xtohq'ik cho nutob'eem. Eh xnutob'eej taqe chaloq i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.19Noq inwilow i hin jino'q i ma' xta ruso' i nuyeew reh, noq inwilow jino'q chi ma' xta b'urb'al riib' i nuyeew wo' reh.20Atoob' ta ma' xkit'iosej weh re' hin weht'al chi xnuyeew keh i rismaal kiij taqe i nutentzuun reh chi xkib'ur kiib' chi reh.21Re' hin ma' junriim xnub'an ti' k'axik keh i ma' xta kituut kajaaw, atoob' ta weht'al wo' naq chi neenuko'leej wiib' chikiwach i q'atal q'orik panookb'al.22Wila' ma' korik i k'ahchi' nuq'orom neerub'an chi nee kib'oq paruye'aab' i nutileb', eh neerub'an chi neentoq i nutz'ihk.23Re' hin ma' xnub'an ta taqe i yiib' wach na'ojb'al, ruum ma' xwaaj ta chi nee ruyeew chee rujosq'iil i Dios chi nunaah.24Re' hin ma' nik' ta nuyeew nuk'ux chinaah i tumiin, ma' nik' ta xnuch'ikaa' i nuk'ux chinaah i manlik oro.25Re' hin ma' nik' ta xsuuqb'ik nuk'ux chi riij i ma' k'isa b'ehomal, eh chi ma' k'isiin i chib'ih weh xwihik.26Re' hin i nukoj rehtaal i q'iij noq xan saqumanik chik i rub'an, eh inwilow i poh noq xasaqum chik wach.27Eh re' hin ni xata chi q'eeqmaal xnuloq'ej taqe. Eh ma' xnutz'ub' ta wo' johtoq i nuq'ab' chikiwach.28Wita xnub'an taqe i mahk re' re' i ruk'ul naq chi naa nuk'ulum i tojb'al numahk, ruum xnuq'eb' naq i rajaawriik i Dios wilik pan taxaaj.29Re' hin ma' junriim xsuuqb'ik nuk'ux noq xkik'ul i ti' k'axik i ki-ixowanik nuwach. Eh ma' xsuuqb'ik ta wo' nuk'ux noq xi wihik pan k'axkiil.30Ma' junriim xin mahkunik chi nupahqaaj i ma' holohik taj chikinaah. Eh ma' nik' ta xnupahqaaj kikimiik.31Re' taqe i aj b'iyajo chi korik chi juneliik naq i nuyeew kiwa' i kiponik panupaat.32Re' taqe i aj b'iyajo xnuyeew kipatal panupaat ma' nik' ta xnuwarsaj taqe pamb'eeh.33Je' re' noq re' hin ma' junriim nupoy naah i numahk je' rukab' inki a'n junch'uq. Ma' nik' ta xnukanaa' pan wánima i numahk.34Re' hin ma' nik' ta xinyo'jikruum inkiq'or i tinamit. Eh ma' junriim xnutz'ap wiib' panupaat chi ma' ta chih i xnuq'or ruum tee nuyo'jiik chi xkixow nuwach taqe awach weh.35Wilik ta nenib'irinik weh, re' hin ch'iklik nuk'ux ruuk' i Dios nim rajaawriik chi re' reh nee nq'orik reh chi ma' xta numahk. Atoob' ta re' i ki-ixowanik nuwach neenkiq'or chi wilik numahk.36Wita korik inkiq'or chi wiij nee naq i nukuy chi neenkiq'or weh chi wilik numahk, nee naq i nuk'am chi je' nukorona wach nunaah.37Re' hin nee nuq'or ree Dios chu'nchel i xnub'an. Eh nee kinooj pa'lojoq chuwach chi ma' xta nuyo'jiik, eh chi ma' xta numahk.38Re' hin ma' awach taj inwelq'aaj kiye'aab' juneliik i nutoj taqe i kikamanik chupaam i nutik.39Eh ma' nik' ta xwelq'aaj i wach i rutik i tokoom, ma' nik' ta xnutib'isaj kik'ux i kamanoom.40Wita xnub'an i je' re' ma' xta reet chi k'iix i neenpoq' cho pan nuye'aab' chi jilow i trigo, eh chi kaq k'iix i neenpoq' cho chi jilow i sebada.
Ruuk' taqe i q'orik wili xukohlaaj q'orik i Job. Re' q'orik xub'an i Eliú1Re' taqe ixib' chi winaq xkikanaa' kiwech'um i Job ruum xkilow chi kow ruk'ux chuq'orariik chi ma' xta ru mahk.2Eh ar xwihik jinaj i winaq Eliú rub'ihnaal, rak'uun i Baracel aj ar Buz. Re' i Eliú ma' tokoom ta ruuk' i Ram q'e' xchalik ruk'aah chinaah i Job, ruum xrilow chi kow i ruq'or chi ma' xta ru mahk xukoj panaah i Dios i ti' k'axik k'ahchi' ruk'ulum.3Re' Eliú xchalik wo' ruk'aah chikinaah ixib' chi ramigo i Job, ruum ma' xichol ta ruch'aweesjiik taqe i xuq'or i Job. Eh ma' xuk'ul ta ruk'ux chi re' Job xukoj panaah i Dios i ti' k'axik k'ahchi' ruk'ulum.4Re' Eliú xruy-eej chi xkikohlaaj i q'orik ruuk' i Job taqe ixib' chi ramigo, ruum re' reh ko ak'un chikiwach i keh.5Ruum chi xukoj rehtaal i Eliú chi ma' xkireq ta chik chi riij nik' wach ruchaq'weesjiik xkian i Job taqe ixib' chi winaq ma' k'isiin ta xchalik i ruk'aah.6Je' wili i xuq'or keh:
Re' hin, kohin taq k'isiin chawach ruum aj re' xinyo'jik chi q'orariik ixwaaj naq nuq'orom. Panuk'ux i hin naa taq acholiik ruchaq'weesjiik i Job, ruum hat taq chik rijib' chi nuwach.7Re' hin je' wili xnuq'or: Kiq'oroq peet ruum re' re' mama' winaq chik taqe chi nuwach, eh wilik kina'ojb'al, kinki.8Korik wo' hoq chi chu'nchel i winaq wilik kina'ojb'al, ruum re' Dios nim rajaawriik xye'wik keh i kuxlab'al.9Xa re' la' ma' xata wo' re' taqe i k'ihkihab'ul wilik runa'ojb'al, ma' ruum ta chi rijib' chik taqe nee rureq chi riij taqe i korik.10Je' aj re' noq re' hin naa nuq'oriik, eh chab'iraj taq i naa nuq'orom ruum re' hin wilik wo' nuna'ojb'al.11Re' hin xwuy-eej chib'ih taq i xaq'or, eh i wech'inik taq xa a'n ruuk' i Job xwuy-eej chi xasik' naq taq i chihooj laj q'orik reh i ruchaq'weesjiik.12Xa re' la' xnukoj rehtaal chi ma' jino'q taq aweh i hat xub'an ruchaq'weesjiik chi korik i Job.13Re' taq i hat ma' ruk'ul ta chi nee taq inaq'or chi wilik ana'ojb'al. Ruum ma' xat chol ta taq ruch'aqweesjiik i Job, xa re' wo' Dios inchol ruchaq'weesjiik.14Re' Job ma' re' ta wuuk' i hin k'ahchi' chi k'utaaj. Eh ma' nee ta wo' nuq'or i hin chi nee nuchaq'weej chib'ih i ruq'or, je' rukab' i xa a'n taq i hat.15Re' i hat Job re' taqe ixib' chi awamigo wili xiyo'jik ruum ma' xichol ta ruch'aqweesjiik chib'ih i xaq'or.16Re' hin xwuy-eej naq chi naa kiq'oriik xa re' la' xama' xiq'orik ta wo' hoq.17Ruum aj re', re' hin naa nuq'oriik naa nuq'orom chib'ih inwaaj nuq'orom.18Ruum re' hin nujinaq panwánima i q'orik xanwaaj chik ruq'orariik.19Je' inche xanaa chik nuk'eriik noq inwik'raaj ruum xanwotow chik ruq'orariik, xa je' chik rukab' noq ink'er i ak'tz'uhuum inye'arik wii' i ak' riis uuva.20Ruum aj re' naa nuq'orom nik' nimaal i wilik panwánima. Eh ruk'ul chi naa kaat nuchaq'weem.21Ma' awach taj i tokoom rilariik naa nub'anam ma' awach taj i naa nuye'em runimaal wach.22Korik chi ma' awach taj i tokoom rilariik xnub'an, ruum wixnub'an i je' re', re' Dios chi jumehq'iil neekiruyeew chutojariik i numahk. Re' Eliú xukoj runa'ojb'al i Job1Je' re' noq re' hat Job chab'iraj i naa nuq'orom xti chakoj rehtaal chib'ih i naa nuq'orom aweh.2Re' hin naa wokiik chuq'orariik ruuk' ju' waaq' nik' nimaal i wilik panuk'ux.3Eh chu'nchel i naa nuq'orom aweh re' i korik, eh naa nuq'orom chu'nchel nuk'ux.4Re' i QaJaaw Dios xyej-anik weh, re' wo' reh xye'wik nuk'achariik.5Re' hat kinachaq'weej wila' i ruyeew riib'. Eh cha kapaaj riij chi korik naa kiin achaq'weem wii'.6Chi re' hin, chi re' hat xa eliik qawach chuwach i Dios ruum xa ch'uwa' ak'al wo' xoj korjik wii' i hat, eh je' wo' hin.7Re' hat mat yo'jik chi nuwach, ruum re' hin ma' xta wajaawriik cha naah.8Re' hin xb'iraj chi korik chib'ih i xaq'or xb'iraj noq xaq'or taqe i q'orik wili:9Re' hin saq wach i wánima, ma' xta numahk, ma' xtaj i yiib' wach na'ojb'al i nub'an.10Xa re' la' re' Dios i ruyeew chee ti' k'axik chi nunaah, xi rukoj chi je' hin ixowan wach.11Je' naa xulutz' pan chee' kab'chel i wanuch'ehk noq xuyeew chee ti' k'axik chi nunaah, eh k'ahchi' rilom chu'nchel i nub'an, tiki.12Re' hin i nuq'or aweh chi re' taqe xaq'or re' re' ma' holohik taj, ruum re' Dios xiik' naah nimaal wach chuwach i xa winaq.13¿Chib'ih reet noq i nawech'uj i Dios? ¿Chib'ih reet noq inaq'or chi ma' ruyeew ta chaaweh inapahqaaj reh?14Re' QaJaaw Dios xanik' wach ruq'orob'jiik i winaq i rub'an xa re' la' re' reh ma' rukoj ta rehtaal.15Wilik noq re' Dios i ruq'oreej i winaq paruwiriik, parusaq wiriik, pantaq chaq'ab', noq suq kiwiriik.16Eh i ruq'or reh chib'ih i naa rub'anam, eh i rukoj runa'ojb'al.17Reh chi naa rukanaam i yiib' wach i rub'an, eh chi ma' nee ta runimb'isaj riib'.18Ma' rukanaa' taj chi neensahchik wach, i ruko'leej la' chuwach i kimik.19Wilik wo' pech noq re' Dios i rukoj runa'ojb'al ruuk' yab'ilaal, ruuk' i ruti'kiil chu'nchel i ruti'jolal.20Eh i rukanaa' i wi'k ruum, atoob' ta xiik' naah suq kiil i k'uxumb'al reh.21Inkahnik chi ma' xta chik rutib'kaal wach i ruti'jolal, ink'utinik chik i koq i rub'aqil.22Xa ma' rukuy ta chik xakimik chik reh noq i rik'raaj.23Xa re' la' wilik ta jino'q i raj taqareel i Dios reht'al k'utaaj nee naq i ruch'ob' rub'ehel reh chib'ih i naa rub'anam.24Nee naq i ruq'or ree Dios chi chuketelaaj wach, reh chi ma' nee ta inkimik neeruko'leej.25Re' winaq nee naq ink'aachjik ruuk' i ruyab'ilaal, nee naq inkahnik chi ma' xta reet je' rukab' i parak'uniil.26Neerub'an rutiij chuwach i Dios nee wo' ye'arik reh chib'ih i neerupahqaaj. Eh suq suq ruk'ux noq nee rureq i rotob'il i Dios, naa wo' chik ruk'ulum i rotob'il i Dios i winaq.27Eh nee ruq'or chi je' wili: Re' hin ximahkunik, xnub'an i ma' holohik taj, xa re' la' re' Dios ma' xiruyeew ta chi tojariik inumahk, je' naq rukab' i ruk'ul chi weh.28Xiruko'leej la' chuwach i kimik, je' re' noq kok'achalkiin, inko'q.29Je' taqe re' rub'an i Dios ruuk' i winaq k'ih pech i rub'an ruuk' chi ko'lb'al reh.30Je' re' noq i ruko'leej chuwach i kimik i rukanaa' chi k'acharik ayu' wach ak'al.31Re' hat Job cha kanaa' i q'orik chab'iraj chi korik k'ahchi' nuq'orom aweh.32Wila' wilik i naa aq'orom k'uhtb'al reh chi ma' xta mahk cha q'or, re' hin neenukoj rehtaal mi korik chi ma' xta amahk.33Eh wila' ma' chih i naa aq'orom, chab'iraj i naa nuq'orom aweh. Re' hin neenukoj ana'ojb'al, inki i Eliú. Re' Eliú xuq'or chi korik wach ruk'ux i Dios1Re' Eliú je' wo' chik wili xuq'or:2Chab'iraj taq i nuq'oral i hat wilik taq ana'ojb'al. Re' taq i hat atijem taq awiib' chakoj taq rehtaal chib'ih i naa nuq'orom.3Re' qaxikin i rib'iraj mi holohik i q'orik, je' rukab' noq inqa a'n rusuqkiil pan qachii' chib'ih inqak'ux.4Qasik' wach aha' wilik i holohik, eh qakoj rehtaal aha' wilik i korik.5Re' Job je' wili i xuq'or: Re' hin korik wach nuk'ux, re' Dios ma' parub'ehel ta ruq'at i q'orik chi nunaah.6¿Mi neenuchuk re' q'orik? ¿Mi wilik numahk re'? Re' hin k'ahchi' nuk'ulum i ti' k'axik chi ma' xta numahk, inki.7¿Mi wilik jino'q i winaq chi je' rukab' i Job? i rukaqse'laaj i Dios. Eh i rukoj panaah i Dios i ti' k'axik k'ahchi' ruk'ulum.8Re' reh ruk'am riib' panotob'il kuuk' i yiib' wach kina'ojb'al, eh i rub'an reh inki a'n i aj mahk.9Re' Job je' wili i ruq'or: Re' winaq ma' xta i neeruk'ax wila' xub'an iraaj i Dios, inki.10Re' taq i hat wilik ana'ojb'al chab'iraj taq i naa nuq'orom wili: Re' hin weht'al chi re' Dios nim rajaawriik ma' jaruuj neerub'an i ma' holohik taj. Eh parub'ehel inq'atwik q'orik.11Re' reh i ruyeew i rutojb'aal i ju'jun re' q'oreel chib'ih i xub'an, i xuq'or, i ruyeew rujilob'aal keh re' q'oreel nik' wach kina'ojb'al.12Xti korik wo' hoq chi re' Dios nim rajaawriik ma' jaruuj neerub'an i ma' holohik taj, parub'ehel la' inq'atwik q'orik.13¿Mi wilik jino'q xye'wik rajaawriik, reh chi xokik chi taaq'anik chinaah chu'nchel i wach ak'al?14Wita re' Dios neeresaj i ruxlab'al i winaq,15chu'nchel naq neekikimiik, nee wo' naq chik kisutinik chi pooq ak'al.16Re' hat Job wila' wilik ana'ojb'al chab'iraj i naa nuq'orom yu'naak.17¿Mi neerub'an taaq'anik chinaah i wach ak'al i Dios, wila' ma' imponik chuwach i korik? ¿Chib'ih reet noq inakoj panaah i Dios i mahk wili? ¿Mi ma' korik wach ruk'ux re' Dios?18¿Mi ma' xa re' wo' re' i Dios inq'orik keh i reey, je' wo' keh i q'atal q'orik chi ma' holohik taj inki a'n?19Re' i Dios ma' rusik' ta wach i ruk'ax. Eliik wach kilariik taqe i reey i rub'an, je' wo' hoq i b'ehoom ruuk' i neb'aa'. Ruum chu'nchel i re', re' wo' reh xtz'uhkrisanik cho keh.20Eh wila' xraaj i Dios xa chi jumehq'iil neerusach kiwach tinamit. Atoob' ta yejal aq'ab' nee rutaq'aaj chee ti' k'axik, ma' re' ta jino'q winaq naa rusachwiik wach i nim rajaawriik, re' la' i Dios.21Re' i QaJaaw Dios k'ahchi' rilom chu'nchel i rub'an i winaq, eh reht'al chu'nchel.22Chuwach i Dios ma' xta jino'q i ye'aab' xiik' naah q'equmaal paam chi nee ta nkikeb'aa' kiib' i yiib' wach kina'ojb'al.23Re' i QaJaaw Dios ma' kota ruq'at riij i q'iij reh i winaq chi nenooj pa'lojoq chuwach i reh, reh chi nee ruq'at i q'orik chinaah.24Re' reh i resaj taqe pan kiye'aab' nim kajaawriik ma' kota ruman i rusik' chi riij i kimahk, eh tokoom chik i rukoj chi kijilow.25Re' reh naa rusacham kiwach, atoob' ta chaq'ab'. Naa rub'anam ti' k'axik keh ruum reht'al chi yiib' wach i kina'ojb'al.26Ruum chi yiib' wach i kina'ojb'al, naa rub'anam ti' k'axik keh chikiwach chu'nchel i tinamit.27Re' taqe re' xkiq'eb' chi riij kik'ux i Dios, ma' kaaj ta kik'amam i rub'eeh.28Re' keh xkian ti' k'axik keh i neb'aa', je' wo' taqe i ti' wilkeeb'. Re' Dios xrib'iraj i koq'iim ruum i ti' k'axik xkik'ul.29Wila' re' Dios ma' xuyeew ta taqe chutojariik i kimahk. ¿Awach chik neemb'anik reh? Eh wila' ma' xrilow chib'ih i k'ahchi' keeb'. ¿Awach chik nenilwik reh? Re' wo' reh inilwik keh i tinamit, je' wo' hoq i ju'jun chi winaq,30reh chi ma' neetanokik chi ajaab'esil chinaah i tinamit i yiib' wach runa'ojb'al reh chi ma' nee ta rujot' taqe.31Re' hat Job ¿Mi xaq'or reh re' i Dios chi xak'ul chik i ti' k'axik, eh chi ma' naa ta chik amahkuniik?32¿Mi xaq'or reh re' chi chuk'uhtaaj aweh amahk komajaa' inakoj rehtaal? ¿Mi xaq'or reh chi wila' ma' holohik i xa a'n ma' naa ta chik a'nam?33¿Mi nawaaj re' hat chi nee ruyeew atojb'aal i Dios je' rukab' inawaaj i hat atoob' ta re' hat ma' nawaaj ta wach i reh? Re' hat aweht'al chib'ih i naa a'nam, ma' re' tee hin. Chaq'or qeh chib'ih inawaaj a'nam.34Re' taqe winaq wilik kina'ojb'al i kow kik'ux je' wili neenkiq'or:35Re' Job ma' xta runa'ojb'al ruum aj re' je' re' inq'orik xama' xta rub'ehel i ruq'oral.36Ruum aj re' ma' xta reet chi neensik'arik chi riij nik' wach noq wilik i Job, ruum re' chaq'wik i rub'an je' inchaq'wik jino'q i yiib' wach runa'ojb'al.37Re' reh ma' xata re' mahk i rub'an, i ruq'etwachej la' wo' i Dios. Eh chi qawach i hoj ma' holohik ta inq'orik chi riij i Dios, eh i ruwech'uj i Dios, inki taqe.1Re' Eliú je' wo' chik wili i xuq'or reh i Job:2¿Mi nakapaaj re' hat chi holohik inaq'or chi naq'or chi ma' xta mahk chuwach i Dios?3Re' hat je' wili i xaq'or reh i Dios: ¿Chib'ih inawaaj reh i hat i nub'an? ¿Mi wilik tiruchej re' hat i mahk i nub'an i hin? tiki.4Re' hin naa kaat nuchaq'weem i hat, je' wo' taqe awamigo wilkeeb' awuuk'.5Titz'ehtanoq johtoq pan taxaaj chakoj rehtaal chi re' suutz' yohb'aal wach najtiil wilik johtoq cha naah.6Wila' xat mahkunik i hat, ¿Mi wilik neenawuchej i Dios? Atoob' ta yohb'aal wach i mahk neena a'n, ¿Mi wilik neenawuchej i Dios?7Eh wi korik wach ak'ux, ¿Chib'ih i neeruk'ax i Dios? ¿Mi neerub'an chi nee nayeew k'isinoq chib'ih reh i Dios i hat?8¿Mi re' re' i tokoom neenajot' ruuk' amahk? Eh wiholohik i na'ojb'al, ¿Mi tokoom re' i nee nayeew chi suq?9Re' taqe re' k'erik kichii' ruum i ti' k'axik, eh k'ahchi' kisik'im awach naa ruko'liniik keh pan kiq'ab' i nimaq kajaawriik.10Xa re' la' ma' inkisik' taj i Dios ixtz'uhkrisanik keh re' ineenye'wik rusuqkiil kik'ux chupaam i ti' k'axik.11Ma' inkisik' taj i Dios inye'wik na'ojb'al. Re' intijinik qeh chi korik chikiwach taqe i chikop kib'ehik wach ak'al, je' wo' hoq i kirupinik pan taxaaj.12Eh inkik'er wo' naq kichii' chupahqaljiik i rotob'il Dios xama' kitoob'jiik ta wo' hoq, ruum yiib' wach i kina'ojb'al.13Xti korik wo' hoq chi re' i Dios nim rajaawriik xama' rib'iraj ta wo' hoq inkipahqaaj ruum ma' chu'nchel ta kik'ux inkipahqaaj.14¿Mi kore' chik re' hat Job neetirib'iraj chee Dios ruum k'ahchi' aq'orom chi ma' tirutob'eej taj? Chawuy-eej peet, re' reh reht'al chib'ih i k'ahchi' aq'orom.15Re' hat inaq'or chi re' Dios ma' inchalik ta rujosq'iil, eh chi ma' ruyeew ta taqe chutojariik i kimahk taqe i aj mahk.16Re' hat Job re' taqe naq'or xama' xta nokik wii'. Ma' xta ana'ojb'al ruum aj re' xayohb'aal wach inaq'or, chi xama' xta rub'ehel, inki. Re' Eliú i ruyeew runimaal wach i rajaawriik i Dios1Re' Eliú je' wo' chik wilik i xuq'or reh i Job.2Chawuy-eej pee k'isinoq ko wilik i naa nuch'ob'om rub'ehel aweh. Ko wilik i naa nuq'orom chi ko'lb'al riij i Dios.3Ruuk' i runimaal wach nuna'ojb'al i nuq'or aweh chi re' nuDios tz'uhk'risanik cho weh wilik reet noq i ruyeew i ti' k'axik cha naah.4Re' hin korik i nuq'or aweh, ma' re' ta chukuj q'orik. Re' hin wilik nuna'ojb'al ruum aj re' k'ahchi' taqe nuq'orom aweh i wili:5Re' Dios xti nim rajaawriik, eh wilik runa'ojb'al, ma' ruq'eb' ta taqe i korik wach ruk'ux.6Eh i rusach kiwach i yiib' wach kina'ojb'al. Eh parub'ehel i ruq'at i q'orik chikinaah i neb'aa'.7Eh juneliik irutoob'eej taqe i korik wach kik'ux. Re' wo' reh inye'wik keh pan kiye'aab' i reey, i ruyeew q'ab' chi inye'arik kiloq'il.8Xa re' la' noq wilik i ti' k'axik inkik'ul ruum i ma' holohik taj inki a'n9Re' Dios ink'uhtanik keh chi ma' holohik ta i k'ahchi' keeb'. Eh ruk'uhtaaj wo' keh chi q'e' inkinimb'isaj kiwach.10Eh i ruq'oreej taqe reh kiq'ilariik, reh chi neenkikanaa' rub'aan i yiib' wach na'ojb'al.11Wila' xkinimaj inq'orarik keh, wixkik'am naah naa kianam rusuqkiil kik'achariik korehtaal chik i kikimiik.12Eh wila' ma' xkinimaj i xq'orarik keh ruum i Dios naa kikanteesjiik reje ruuk' q'aslaj ch'ihch' chi ma' naa ta kireqem chi riij aha' wilik iraaj i Dios.13Re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al, inchalik kik'aah. Atoob' ta panti' k'axik wilkeeb' xama' inkipahqaaj ta wo' kitoob'jiik ree Dios.14Re' taqe re' naa kikimiik reje pan kik'ijolaal, naakik'uhtaam kikixb'ilaal pan kik'achariik.15Ruum i ti' k'axik inkik'ul, re' Dios i ruk'uhtaaj keh i chi ma' holohik taj i k'ahchi' keeb', xa reh naq chi neenkireq chi riij.16Re' hat Job re' Dios nee wo' naq tiresaj chupaam i ti' k'axik. Nee naq tiruyeew chupaam i ye'aab' q'e' holohik. Ma' nee ta naq chik inak'ul i ti'. Eh nee wo' i ruyeew i chib'ih aweh chi xiik' naah k'ihaal.17Re' hat k'ahchi' ak'ulum i tojb'al amahk, ma' ruk'ul taj chi ma' nee ta ruq'at i q'orik cha naah, eh chi ma' nee ta tiruyeew chutojariik amahk.18Chawikraaj awiib' maa chih tiruchej ruum rujosq'iil, ni xata naq chik ruuk' ruk'ihaal tumiin neenako'leej awiib' chuwach.19Re' ab'ehomal ma' jaruuj neetiresaj chupaam i ti' k'axik wilkaat wii', atoob' ta neenak'er aachii' atoob' ta wilik awajaawriik.20Ma' k'ax wach i ruq'equmaal i mahk. Re' noq insahchik kiwach pan kiye'aab' i tinamit.21Chawik'raaj awiib' maa a'n chik i yiib' wach na'ojb'al. Yu'naak k'ahchi' ak'ulum i ti' k'axik reh chi ma' nee ta chik ti mahkunik.22Chakoj rehtaal chi re' Dios xiik' naah runimaal rajaawriik, ma' jino'q chik i aj tijoom chi je' rukab' i reh.23Eh ma' kota awach inq'orik reh chib'ih taqe rub'an. Ma' awach ta wo' nee nq'orik reh chi ma' holohik taj i xub'an.24Chu'nchel i kiye'wik ruloq'il taqe i rub'an. Je' wo' hat chayeew wo' ruloq'il taqe i rub'an.25Eh chu'nchel i tinamit kikojwik rehtaal taqe i rub'an, atoob' ta xa chi najt inkilow chaloq.26Re' Dios xiik' naah nimaal wach, re' hoj ma' inqareq ta chi riij taqe rub'an. Eh wilik chi juneliik ma' xta rutohq'iik chaloq, eh ma' xtarukuxiik wach.27Re' Dios ruuk' i rajaawriik rumol wach i ha' pan jinaj ye'aab', chi riij i re' rusutej chi jab'.28Re' reh i rusutej chi jab' i suutz'. Re' jab' i ruyeew cho chikinaah chu'nchel i k'achareel wilkeeb' wach ak'al.29¿Mi wilik jino'q i naab'inik reh nik' wach noq imb'ehik i suutz'? ¿Mi wilik i naab'inik reh nik' wach noq inq'orik chee kahoq?30Re' Dios i rusihq'eej cho paam i taxaaj ruuk' i ruch'aab' kahoq. Eh re' ruchamiil i palaw inkahnik panq'equm.31Ruuk' taqe rub'an re' re' i ruyeew chib'ih keh i tinamit, eh i ruyeew wo' k'uxumb'al keh.32Re' wo' reh intaaq'anik chinaah i kahoq, re' wo' reh inq'orik reh aha' naa rupoq'iik.33Eh noq impoq' i kahoq ink'utinik chi ma' suq ta ruk'ux i Dios ruuk' chib'ih imb'aan. Noq i rutaq'aaj chee kowlaj teew jab' ar ink'utinik chi k'ahchi' rujosq'iil.1Eh ruum i re' q'e' kinyo'jik, xan k'uyu'jik chik i wánima, je' inche xanaa chik reliik paruye'aab' noq inwik'raaj.2Chab'iraj taq, re' Dios naa ruq'oriik, xa je' chik kahoq noq naa ruk'erem chii' chi q'orik.3Re' reh ruyeew i ruch'aab' kahoq chupaam chu'nchel i taxaaj, korehtaal imponik chi junsuut i wach ak'al.4Eh noq inq'orik i Dios ruuk' i runimaal i rajaawriik je' rukab' noq impoq i kahoq. Eh ma' rumay taj i ruch'aab' noq k'ahchi' chi teleninik.5Re' Dios ruuk' i ruq'oral i rub'an taqe i sahchb'al k'uxliis. Re' taqe nimaq wach sahchb'al k'uxliis i rub'an ma' awach ta inreqwik chi riij.6Re' reh intaaq'anik cho reh suutz' chinaah i wach ak'al. Re' re' intaaq'anik cho reh i musjab', i runimaal jab' chinaah i wach ak'al,7reh chi re' taqe i tinamit ma' kielik ta chik reje riij kipaat, reh chi nkikoj rehtaal chi re' Dios wilik rajaawriik chub'aan taqe re'.8Eh re' taqe chikop kiokik pan kijuul ar inkikeb'aa' kiib'.9Eh pansak'aaj reje ree i rookb'aal i q'iij inchalik i kowlaj teew, eh pantz'eet reh i rookb'aal q'iij inchalik i k'uxik.10Re' wo' Dios intaaq'anik reh noq i rutoy riib' i ha', eh kijoot'ik chu'nchel i runimaal ha'.11Re' wo' reh inyej-anik reh i suutz'. Eh ruuk' i ruch'aab' i kahoq i rukaaj reje i suutz'.12Eh re' Dios intaaq'anik keh i suutz' noq ki-ik'ik chupaam i taxaaj k'ul kiooj chinaah i wach ak'al, inki a'n wo' taqe i rutaq'aaj wii'.13Wilik noq re' Dios i rutaq'aaj chee jab', i rutaq'aaj chee teew, b'amb'al otob'il keh i wilkeeb' wach ak'al, i rutaq'aaj taqe chaloq i re' q'ilb'al keh i tinamit.14Chab'iraj i hat Job, xti chakoj rehtaal taqe i sahchb'al k'uxliis i rub'an i Dios.15¿Mi aweht'al i hat nik' wach noq i rub'an taqe re'? ¿Mi aweht'al i hat nik' wach noq i ruyeew chee ruch'aab' i kahoq pan suutz'?16¿Mi aweht'al i hat nik' wach noq i ruyeew chi b'ehik i suutz'? ¿Mi aweht'al re' hat nik' wach noq i rub'an taqe i runimaal wach sahchb'al k'uxliis?17¿Mi aweht'al i hat chib'ih reet noq tz'a' i nawik'raaj noq re' Dios i rutaq'aaj chaloq i teew inchalik pansak'aaj reje reh i rookb'aal q'iij?18¿Mi xatow re' Dios i hat chi ruyejeb'jiik i taxaaj? ¿Mi xatow re' chi rutinamiit reh chi xkahnik chi je' jino'q ch'ihch' inreprotik?19Wila' re' hat aweht'al, cha q'or qeh chib'ih i naa qa q'orom reh i Dios, ruum re' hoj ma' inqareq ta chi riij, q'equm chi qawach.20Re' hin ma' jaruuj inwaaj nub'anam nuk'utaaj ruuk' i Dios chi hoj k'ulwach ruuk'. Ruum wixnub'an nee naq i rusach nuwach.21Noq inik'ik i teew i resaj i suutz' chuwach i q'iij, ma' awach taj ineerukuy rilariik inaq'wach i q'iij.22Noq i nelik chaloq i q'iij, re' taxaaj pantz'eet reje reh i rookb'aal q'iij, xa je' chik holwochiil i xti manlik oro. Ar inqakoj rehtaal i runimaal i ruloq'il i Dios.23Re' hoj ma' inqareq ta chi riij taqe i rub'an i Dios nim rajaawriik. Re' reh kow riib', eh korik wach ruk'ux. Ruum chi korik wach ruk'ux ma' awach taj i rub'an ti' k'axik reh.24Ruum aj re', re' taqe i tinamit inkiyohleej wach. Chuwach i reh ma' xta kiokik wii' i wilik kina'ojb'al, inki i Eliú. Re' Job xq'ilarik ruum i Dios1Re' Dios xuq'il i Job je' wili i xuq'or cho reh chupaam i runimaal kaq suut teew:2¿Chib'ih a'nam i hat chi nawech'uj riij taqe i nub'an? Re' hat ti q'orik chi je' re' ruum ma' xta ana'ojb'al.3Yu'naak cha yejaa' awiib' chakuhtaaj aakowiil, neenachaq'weej weh i naa nupahqaam aweh.4¿Mi wilkaat chik re' i hat noq xnuyejaa' paruye'aab' i wach ak'al? Wila' xti wilik ana'ojb'al, cha q'or weh.5¿Mi aweht'al i hat awach xq'orik reh nik' nimaal i wach ak'al xb'aan? ¿Wila' aweht'al cha q'or weh awach i xpajwik reh?6¿Chaq'or weh nik' wach noq ch'iklik paruye'aab' i wach ak'al? ¿Eh awach i xkojwik reh taqe i kowlaj ch'ikaab' reh?7Noq kisihq'inik chaloq taqe i ch'umiil pan taxaaj kowahq'eq xasuq chik kik'ux chi loq'inik taqe i nuánjel.8Eh noq x-aasjik chee palaw panak'al ¿Awach xkojwik q'atb'al reh, chi ma' xupuhkaaj ta reje riib'?9Re' hin xinkojwik i suutz' chib'urb'al naah i palaw, reh chi xkahnik panq'equm.10Eh re' hin xinq'orik reh i palaw aha' naa rik'iik xnukoj tz'apb'al reh xnukoj pan laweh.11Eh je' wili xnuq'or reh xa ayu' naa aponiik, ma' naa ta chik awojiik reje chuwach, xa ayu' naakipahiik taqe aab'ohl, kinki reh.12Raaj i hat Job, ¿Mi ataq'aam junriim-oq pan achachariik chi naa ruwihiik i wahq'eq? ¿Mi ataq'aam junriim-oq chi naa rusaquumb'iik i wach ak'al?13¿Mi aye'em chi saqumb'ik junriim-oq i wach ak'al, reh chi re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al nee kielik chaloq chupaam i ye'aab' muqulkeeb' wii'?14Noq insaq'ik ink'utinik i ru holwochiil i wach ak'al, je' cho riq'omaaj wach i wach ak'al inkahnik chi xa je' chik inka'yik itz'ihy.15Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al ma' imponik ta chik inki a'n i kiyiib' wach na'ojb'al inki a'n naq pan kie'lik.16Raaj i hat Job, ¿Mi hat poninaq panke'lik ko' aha' inaasjik cho wii' i palaw? ¿Mi hat poninaq chupaam i ruchamiil?17¿Mi hat poninaq chupaam i puerta kiokik wii' taqe i kamnaq? ¿Mi hat poninaq chupaam i kiye'aab'?18¿Mi aweht'al i hat nik' nimaal chu'nchel i wach ak'al? Chaq'or weh wila' xti korik chi aweht'al.19¿Mi aweht'al i hat aha' inchalik i saqum? ¿Mi aweht'al i hat aha' inchalik i q'equm?20¿Mi aweht'al i hat ko aha' imponik i saqum noq ruk'ul riib' ruuk' i q'equm? ¿Mi neerub'an chi nee taqe nak'am reje pan kiye'aab'?21Wila' aweht'al taqe re' iraaj ruq'orom chi hat chik aasjinaq i hat noq xnuyejaa' i wach ak'al. Iraaj ruq'orom chi xiik' chik naah k'ihaal ahab'ul.22¿Mi hat poninaq chupaam i ye'aab' re' hat i numol wii' i saq suutz' i numol wii' taqe i saqb'och?23Re' taqe re' numolom taqe, reh chi naa taqe nutaq'aam chaloq paruq'ijil i ti' k'axik, paruq'ijil i q'aq'inik.24¿Mi aweht'al i hat aha' inchalik i saqum noq i rupuhkaaj riib' chinaah i wach ak'al? ¿Mi aweht'al i hat nik' wach noq i rupuhkaaj riib' i teew inchalik parelb'aal i q'iij?25¿Awach intaaq'anik cho reh i kowlaj jab'? ¿Awach inq'orik reh i kahoq aha' naa rik'iik?26¿Awach intaaq'anik cho reh i jab' aha' ma' xta wii' tinamit? ¿Awach intaaq'anik cho reh i jab' panchiq yuuq' ma' xta wilik chupaam?27¿Awach int'aqsanik cho reh i ye'aab' chiq yuuq' reh chi nee nelik chee rax ch'ahn chuwach?28¿Mi wilik rajaaw i jab'? ¿Mi wilik xyej-anik cho reh i musjab'?29¿Mi wilik rutuut i jot'ik ha' i rutoy riib' ruch'ihil i jot'ik chaaj ink'atwik?30¿Awach insutinik reh i ha' chi rutoy riib' inkahnik chi je' ab'aj? ¿Awach injoot'isanik reh i palaw?31¿Mi re' hat ti ye'wik pan kiye'aab' re' i juntz'uhb' chi ch'umiil Pléyades kib'ihnaal? ¿Mi neena a'n keh teesjiik pan kiye'aab' re' i ch'umiil Orin i kib'ihnaal?32¿Mi re' hat titaaq'anik kee chi b'ehik re' i ch'umiil ihqen q'iij? ¿Mi re' hat ti k'amwik kib'eeh re' i ch'umiil Osa kib'ihnaal, re' taqe nimaq, taqe kok' taq?33¿Mi aweht'al re' hat i kik'uhb'aal i wilkeeb' pan taxaaj? ¿Mi hat xat kojwik re' i k'uhb'aal wilkeeb' wach ak'al?34¿Mi neerub'an chi neenaq'or reh i suutz' chi nee ruyeew chee ma' k'isa jab' chinaah i wach ak'al?35¿Mi wilik awajaawriik re' hat chi neenataq'aaj i kahoq? ¿Mi neenib'irinik chawach re'?36¿Awach inye'wik kina'ojb'al i tinamit? ¿Awach inye'wik rukowiil kik'ux?37¿Mi wilik jino'q i neerub'an kajaljiik taqe i suutz'? ¿Mi wilik jino'q i nee ruq'or reh i suutz' chi chuyeew chee jab',38reh chi re' pooq nee wo' chik insutinik chi ch'uwa' chi nee wo' chik i rulatzej riib'?39¿Mi re' hat tichopwik keh re' i chikop inkik'ux i kaq i b'ahlam? ¿Mi re' hat ti ye'wik k'uxumb'al keh re' i kok' kak'uun,40re' noq inkiyok'aa' kiib' pan kijuul oon panch'ahn chi ruyub'jiik chi naa ruponiik i kitiib'?41¿Mi re' hat ti ye'wik kiwa' i nimaq taq tz'ok? ¿Mi re' hat ti ye'wik kiwa' re' i kok' kak'uun noq inkik'er kichii' chupahqaljiik i kiwa' weh i hin? inki.1Re' i Dios je' wo' chik wili i xuq'or reh i Job: ¿Mi aweht'al i hat chib'ih q'ijil ki-aasjik i kak'uun ixoq kaprax wilkeeb' panch'ahn? ¿Mi awilom junriim-oq noq inaasjik i kak'uun ixoq keej?2¿Mi aweht'al jarub' poh inkihqaaj i kak'uun ixoq keej? ¿Mi aweht'al i hat chib'ih q'ijil ki-aasjik i kak'uun?3¿Mi aweht'al re' i hat chi nkik'on kiib' noq inaasjik? ¿Eh q'e' ti' ki-ik'ik noq inaasjik i kak'uun?4Noq kik'ihik kikoowjik noq inkik'ux i ch'ahn, eh kiooj ma' kisutinik ta chik cho ruuk' i kituut chi jumpech.5¿Awach xye'wik reh chi b'ehik panch'ahn i b'uurux? ¿Awach xye'wik reh chi b'ehik chi ma' xta ilil reh?6Re' hin xin ye'wik reh chupaam i ye'aab' chiq yuuq' chupaam i ye'aab' ma' xta tik i nelik chuwach.7Re' b'uurux ma' raaj ta wihik ma' najt ta kuuk' i tinamit, ma' raaj ta chi neenkaajik.8Eh i rusik' ruwa' wataq yuuq', i rusik' taqe i ch'ahn re' ruuk' i rax wach.9¿Mi neerub'an re' aakamaj i nimaq imas wakax, wilik paraxchee'? ¿Mi nee raaj wihik chupaam re' aakoraal?10¿Mi neerub'an re' chi neenab'ak' i perepik chee rij naah, eh nee nakoj chi b'anaj arado pana ye'aab' nee nak'am rub'eeh?11¿Mi neenach'ik'aa' ak'ux chinaah re' xa ruum chi q'e' nim, eh wilik ransil? ¿Mi nee nayeew reh chi b'anarik aakamaj?12¿Mi neerub'an re' chi nee rusik' i wach taqe atik amu'uun, eh chi nee rumol chupaam i ye'aab' inamol wii'?13¿Mi re' hat xat ye'wik re' taqe i ruholohaq xiik' i pavoreal taqe i ruxiik' i nimaq chikop Avestruz rub'ihnaal?14Re' Avestruz i rukanaa' taqe i rumiloj panak'al, reh chi re' ak'al inq'iximb'isanik keh15Eh ma' rukapaaj taj chi wilik nenik'ik yeq'woq paam taqe i rumiloj, oon chi wilik jino'q i chikop neenik'ik yeq'woq paam taqe i rumiloj.16Ma' ruk'ax ta taqe i rak'uun, je' cho ma' rak'uun i rub'an reh, ma' xta raaj reh atoob' ta ma' impoq' i rumiloj.17Ma' rureq ta chi riij i rub'an, ruum re' hin i Dios ma' xnuyeew ta runa'ojb'al.18Xa re' la' noq i nrupinik reje kow inooj xa rukaqse'laaj i kawáyu je' wo' hoq i iqlik chi riij ruum q'uun kib'ehik.19¿Mi re' hat xat ye'wik ransil re' kawáyu? ¿Mi re' hat xat xoyinik reh re' ruuk' i chaamlaj rismaal wilik rij naah?20¿Mi nee nayohb'isaj re' i kawáyu, reh chi neenpisk'anik chi je' jino'q nimlaj chili'l? Re' la' taqe i winaq kiyo'jik noq i ruk'er chii' i reh.21¿Kow riib' i ruk'ot aak'al xa raj chik ojik chi q'aq'inik ruum q'e' suq ruk'ux chi riij i ransil?22Re' kawáyu ma' reht'al ta wach yo'jik xata inyo'jik k'isinoq noq inooj chi q'aq'inik kuuk' i wilik kiq'aslaj ch'ihch'.23Atoob' ta xan tzilininik chik i q'aslaj ch'ihch' chinaah, atoob' ta xa nelik chik ruq'aq'al i q'as ju' ch'ihch', xama' inyo'jik ta wo' hoq.24Eh xa ruk'ot chik ak'al ruum i rujosq'iil xama' awach ta chik impab'anik reh. Ma' xta raaj reh atoob' ta neenxuuljik chee tuun.25Noq inxuuljik chee tuun i ruk'er chii' i rik'raaj chi naa ruwihiik q'aq'inik. Atoob' ta majaa' nooj chi q'aq'inik rib'iraj chi k'ahchi' chik chi taaq'anik i kajaaw soldado.26¿Mi ruum re' ana'ojb'al i hat Job inrupinik i k'uch? ¿Mi re' hat ti q'orik reh re' noq inooj reje pansak'aaj reh i rookb'aal i q'iij?27¿Mi re' hat ti q'orik reh re' ixoq xihk noq i ruyejaa' i rusuuq chinaah taqe inajt kinaah ye'aab'?28Re' i chikop re' re' ar impatinik chupaam i ruhopil i saq rehp, ar i ruko'leej riib' chupaam i ruhopil ab'aj.29Eh ko ar taxaaj i rilow taqe chaloq i chikop noq i ruchop.30Re' taqe i rak'uun re' rukik'eel taqe i chikop inkik'ux. Re' ixoq xihk re' re' aha' wilkeeb' i kamnaq ar wo' wilik, inki Dios.1Re' i Dios je' wo' chik wili i xuq'or reh i Job:2¿Mi ruum chi wilik ana'ojb'al re' hat kinawech'uj i hin, hin Dios nim wajaawriik? Awach inwech'inik weh inchol ruchaq'weem i neenupahqaaj reh i hin, inki.3Eh re' Job je' wili ruchaq'weesjiik i QaJaaw Dios xub'an:4Re' hin ma' xta nuna'ojb'al chi q'orik awuuk'. Yu'naak ma' nee ta chik tinuwech'uj.5K'ihpech chik xinq'orik yu'naak ma' xta chik i naa nuq'orom, inki.6Re' QaJaaw Dios je' wili ruchaq'weesjiik i Job xub'an chaloq chupaam jinaj i kaq suut teew.7Yu'naak cha yejaa' awiib' cha k'uhtaaj akowiil, neenachaq'weej weh inaa nupahqaam aweh8¿Mi naq'or re' hat chi ma' korik taj i nub'an? ¿Mi k'ahchi' akojom numahk re' hin reh chi neetikahnik chi ma' xta mahk i hat?9¿Mi xiik' naah re' awajaawriik i hat je' rukab' i hin? ¿Mi je' inq'orik kahoq re' aq'oral i hat, je' rukab' i hin?10Wila' je' re' cha k'uhtaaj awajaawriik, cha k'uhtaaj aloq'il, je' wo' hoq holwochiil11Eh cha k'uhtaaj aajosq'iil chikinaah i q'e' kow kiib', chawesaj i kajaawriik.12Chawesaj i runimaal kiwach, eh chasach kiwach i yiib' wach kina'ojb'al xa aha' pa' wilkeeb'.13Eh chamuq'aa' taqe ri'siak'al, cha taq'aaj taqe pan kiye'aab' i kamnaq.14Wila' xa a'n taqe i re', re' hin neenunimaj aweh chi xa ruuk' awajaawriik neenako'leej awiib'.15Re' i nimlaj chikop hipopotamo rub'ihnaal k'im i ruk'ux, je' rukab' i wakax, re' hin xinyej-anik reh, je' rukab' noq xatnuyejaa' chee hat.16Re' chikop re' re' kow riib', yohb'aal wach i ransil.17Re' rujeeh xiik' naah kowiil, je' kowiil i chee' chakaltee', xarutoy chik riib' i paraa' ruum i ransil.18Re' taqe rub'aqil xa je' chik kowiil b'olob'ik laj q'an ch'ihch', re' taqe i wach'ehk je' kikowiil nimaq rooq ch'ihch'.19Re' chikop re' re' nukamaj, wo' hoq xa re' wo' hin nee kinkansanik reh.20Eh i ruk'ux wo' hoq i ch'ahn i nelik wataq yuuq' k'ixkaab'. Re' wilkeeb' wii' i josq'laj chikop.21Ar inhi'lik chi ri'sil i rumuuj taqe i chee', eh chupaam taqe i kaxlan-aaj wilkeeb' pantaq ch'uwa'.22Eh i ruko'leej riib' chi ri'sil taqe chee' wilkeeb' chi' ha', je' wo' chi ri'sil taqe i nimaq ch'ahn.23Noq ink'ihik i nim ha' xama' inyo'jik ta wo' hoq atoob' ta neemponik chii' ju' i ruchamiil i ha' xama' xta wo' raaj reh.24¿Mi wilik jino'q i neerub'an ruchopariik noq ilooj i rub'an? ¿Mi wilik i neerub'an ruhopariik i ju'? inki Dios.1Eh je' wo' chik wili i xuq'or reh i Job: ¿Mi neenachop re' i qamaan k'ap ruuk' i chopb'al kar? ¿Mi nenab'ak' re' i ju' ruuk' k'ahaam? Re' qamaan k'ap.2¿Mi neenab'ak i k'ahaam paruhopil ju'? ¿Mi neenahop i rukahkachi' ruuk' jino'q i loklok naah ch'ihch'?3¿Mi rupahqaaj rukuyb'al aweh reh chi nee naketelaaj wach? ¿Mi neerupahqaaj otob'il aweh ruuk' i q'uun laj q'orik?4¿Mi neerub'an re' chi nee ruyejaa' wach awuuk', reh chi neen kamanik awuuk' chi jumpech?5¿Mi neerub'an re' chi neena a'n ak'oniik ruuk' chi je' jino'q k'isa tz'ikin? ¿Mi neerub'an re' chi neenab'ak', nee nayeew chi kik'onaal i kok' xq'un?6¿Mi neerub'an re' chi neenkik'ayej i qamaan k'ap re' re' i k'ayen kar? ¿Mi neenkiyok' chi t'ohraal re' i rutib'kaal?7¿Mi neenayok' i rutz'uhmal i riij re' ruuk' kuchilo? ¿Mi neenahop paam i naah re' ruuk' q'as ju' ch'ihch' chopb'al kar?8Wila' re' hat xa tz'a'j i qamaam chikop re' re' nee rutoq'aa' peleto awuuk'. Re' hat ma' jaruuj chik naa atz'a'am ruum naa chik ayo'jiik ruum.9Eh awach neenilwik wach i qamaan k'ap re' re' neenq'ehb'ik wach ak'al ruum ruyo'jiik10Wila' awach xkaqrisanik i koq reh yohb'aal wach noq inchalik rujosq'iil, eh ma' awach taj i neeruko'leej riib' chuwach, je' wo' hin ma' awach ta wo' hoq i neeruko'leej riib' chi nuwach.11¿Mi wilik ineenwech'inik weh i hin? Ma' awach taj ruum chu'nchel i wilik wach ak'al weh i hin.12Re' hin ma' naa ta numayam ruq'orariik i qamaan k'ap re' re' ruum xiik' naah kowiil riib', je' wo' taqe i rooq xiik' naah kikowiil.13¿Mi wilik jino'q ineenesanik iloq reh i piim laj riij? ¿Mi wilik neenhopwik reh i kowlaj riij?14¿Mi wilik ineentehwik reh i chii'? Ruum re' reh xasaq k'arik chik taqe i reeh xatiyo'joq chik ruum.15Re' i ru tahsaal i riij xiik' naah kowiil, je' kowiil pulato ch'ihch' ko'lemb'al iib'.16Ruk'ulum kiib' chi korik i riij ni xata naq re' i teew inokik chupaam i riij.17Kichopom kiib' chi korik, kik'ulum kiib' i riij, ma' awach ta neench'aqwik reh i riij.18Eh noq inat'isrik i qamaan k'ap re' re' xa je' chik ruch'aab' i kahoq i ruxlaab'. Re' taqe inaq'wach xa je' chik rukab' i rusaqumaal inaq'wach i q'iij noq insaq'ik.19Eh panchii' i nelik chaloq i xaq q'aaq', i nelik wo' chaloq i ruk'oxb' q'aaq'.20Eh i nelik chaloq i sib' panju', xa je' chik rukab' i sib' i nelik chaloq pan xun noq k'ahchi' ruroqrotiik.21Eh ruuk' i ruxlaab' i ruqop ruq'aq'al i naah wach q'aaq', eh i nelik chaloq i xaq q'aaq' panchii'.22Yohb'aal wach i ransil i ralaq, chu'nchel kiyo'jik ruum.23Eh chu'nchel i rutib'kaal xiik' naah kowiil, ma' awach ta neenhopwik reh, je' kowiil i ch'ihch' haab'isamaj.24Re' i ránima xiik' naah kowiil je' kowiil ab'aj, je' kowiil i kaa' keeb'al.25Eh chu'nchel i wilik kaansil kiyo'jik chuwach ruum xiik' naah kowiil riib'. Inkimol chi elik chuwach ruum kiyo'jiik.26Eh ni xata q'aslaj ch'ihch', ni xata flecha, ni xata q'as ju' ch'ihch' neenhopwik reh i riij.27Chi ree qamaan k'ap xama' xta nokik wii' i ch'ihch', xa je' rukab' i k'im chi reh, eh chi ree q'an ch'ihch' xa je' rukab' i q'aah laj chee'.28Eh noq neenkutarik chi flecha xama' nee ta wo' inyo'jik, noq neenkutarik chi ab'aj, chi ree reh xa je' neenkutarik chi k'im.29Chu'nchel ineenkutarik wii' xama' xta nokik wii' chi ree reh xa je' chiq sohk' chi reh.30Eh re' wach paam xiik' naah q'asiil, i ruk'ot ak'al noq i rujukej riib' xa je' chik rukab' i rub'an i q'as reeh ch'ihch'.31Eh i rutukej wach i ruchamiil i palaw xa je' chik rukab' noq inroqrotik i nimlaj xun noq inchaq' ink'ohnik laj iq'oom chupaam.32Noq inik'ik paruchamiil i palaw xasaq chik wach i rupuuh i rukanaa', xan worwotik chik xa je' chik saq laj nahis.33Re' qamaan k'ap ma' xta chik jino'q chikop chi je' rukab' i reh ma' inyo'jik ta k'isinoq xatiyo'joq chik ruum.34Eh wilik rajaawriik chikiwach chu'nchel i chikop. Eh i ruk'uhtaaj kik'ixb'ilaal chu'nchel, ruum xa re' wo' reh kow riib', inki i Dios. Re' Dios xukuxisaj wo' chik chee Job1Re' Job je' wili ruchaq'weesjiik i QaJaaw Dios xub'an:2QaJaaw Dios, re' hin weht'al chi chu'nchel i na a'n rub'aan, eh ma' xtaj i kapeb'al ke'lik chawach.3¿Mi wilik wajaawriik re' hin chi nuwech'uj riij taqe i na a'n? Re' hin xnuwech'uj riij ruum ma' xta nuna'ojb'al, kinq'orik naq chi riij taqe i ma' nureq ta chi riij. Xinq'orik chi riij i sachb'al k'uxliis i na a'n, re' i ma' inureq ta chi riij i hin.4Re' hat xaq'or weh chi naab'iram i naa aq'orom weh. Eh chi naa nuchaq'weem aweh i naa apahqaam weh.5Re' hin xanb'iraj naq rib'iral awajaawriik, eh yu'naak, je' naa xwilow awach i hat ruuk' naq'nuwach.6Je' re' noq re' hin yu'naak i nuyot' i nuk'ux chi riij i xnuq'or, inutz'unaa' wiib' pan pooq, pan chaaj, inki Job.7Noq re' i QaJaaw Dios xukohlaaj i q'orik ruuk' i Job, xuq'oreej i Elifaz aj ar Temán, je' wili xuq'or reh: Re' hin k'ahchi' i nujosq'iil cha naah i hat je' wo' chikinaah i kiib' chi awamigo, ruum ma' xaq'or ta taq i korik chi wiij je' rukab' i xuq'or chi wiij i Job, i waj kamanoom.8Yu'naak taq i hat wuquub' chi kok' imas wakax, wuquub' imas tentzun, chak'am taq reje reh i Job neeruq'asaj chi k'atoj mayiij taq chawiij i neerub'an rutiij taq chawiij. Eh re' hin neenb'iraj i rutiij, eh ma' xta taq neetiwuchej. Atoob' ta ruk'ul wo' naq chi nee taq tinuyeew chi tojariik aamahk, ruum ma' xaq'or ta taq i korik chi wiij je' rukab' i xuq'or i Job waj kamanoom, inki.9Eh re' i Elifaz aj ar Temán, i Bildad aj ar Sua, eh i Zofar ar Naamat, xponik wo' kian i xq'orarik keh ruum i QaJaaw. Re' QaJaaw xrib'iraj wo' hoq i rutiij i Job. Re' QaJaaw Dios xuyeew wo' chik q'ab' chi xwihik chib'ih reh i Job10Eh noq rub'anam chik rutiij i Job chikiij taqe ixib' chi ramigo. Re' QaJaaw xresaj i ti' k'axik chinaah i Job, eh nik' naq k'ihaal i chib'ih reh wilik pampeet, kiib' chik chi je' re' k'ihaal i xye'arik reh chi jilow ruum i Dios.11Eh chu'nchel i ras ruchaaq' i Job chi winaq chi ixoq xi chalik chi rilariik, xi chalik taqe i ramigo xi wihik cho pampeet. Xkian kininq'iij, xkian kiwa' kihaa' parupaat i Job. Eh xkiyeew rukowiil ruk'ux ruum xik'ik panti' k'axik re' xye'arik chinaah ruum i QaJaaw Dios. Eh chi kiju'junaal i re' xkisiij rutumiin i Job, xkisiij ju'jun rulopq'aaq' re' ruuk' i oro.12Re' i QaJaaw Dios ma' k'isiin ta xukuxisaj i Job, ruum xiik' chik naah k'ihaal i chib'ih reh xuyeew chuwach i pampeet. Xuyeew kab'laj miil i rutentzuun, waqiib' miil i rucameyo, jinaj miil k'uhl i rub'oyaax, jinaj miil i rub'uuruux.13Eh xye'arik wuquub' i rak'uun, eh ixib' i rixq'uun.14Re' i peet rixq'uun Jemima i rub'ihnaal xukoj, re' i rukab' Cesia i rub'ihnaal xukoj, re' roox Kere-ahapuc i rub'ihnaal xukoj.15Re' taqe ixib' chi rixq'uun i Job xa re' wo' keh xiik' naah kiholwochiil chinaah chu'nchel i wach ak'al. Eh xsiijik chib'ih keh ruum i kajaaw ruch'ihil taqe i kas, i kichaaq' winaq.16Eh chi riij taqe re', re' Job ko jinaj siento ruuk' ka'winaq haab' chik xk'acharik, koxrilow kiwach taqe i riih rumaam, je' wo' taqe i xikin riih.17Re' Job xti mama' winaq chik, eh k'ih chik i ruhab'ul noq xkimik reje.
Bible Society in Guatemala