ESTER1
1Re' taqe wili i xk'ularik noq xwihik chi reyil i Asuero, chinaah tinamit India, koxponik chupaam i tinamit Etiopía. Jinaj siento ruuk' wuq'uub' ru ka'winaq seht chi tinamit.2Eh chupaam i nimlaj tinamit Susa xwihik i ruye'aab' xub'an wii' i taaq'anik i chi reyil i Asuero.3Noq wilik chik roox haab' rokiik chi reyil i Asuero xub'an kininq'iij chu'nchel i kikamanik ruuk'. Eh xuyuq'eej taqe ruuk' chi ninq'ijinik i rukamanoom wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit, je' wo' taqe i wilkeeb' chi kajaaw soldado wilkeeb' Persia, i Media.4Xuyuq'eej chu'nchel, k'uhtb'al reh chikiwach i rub'ehomal, i ruloq'il, runimaal wach chi reyil i runimaal wach i rajaawriik. Re' ninq'iij re' re' waq'iib' poh xb'aan.5Noq xik'ik taqe q'iij, jinaj wo' chik i ninq'iij xub'an i reey Asuero chupaam i tehlik wilik chuwach i rupaat. Eh wuquub' chik q'iij xub'an i ninq'iij re' re' chu'nchel i wilkeeb' Susa xiyuq'ub'jik chupaam i ninq'iij, chi je' nimaq wach kajaawriik, chi je' ma' xta kajaawriik.6Re' ye'aab' re' re' xkixoyej, xkikoj i holohaq itz'ihy saq, rax muqik b'ak'alkeeb' ik'inaq chupaam taqe kotokaq re' ruuk' plata ruuk' i holohaq nooq' q'eq jutik ru kaqiil chuwach taqe i nimaq pilalix, korjinaq ruuk' holohaq ab'aj marmol. Eh chupaam wach ak'al kib'urum paam chi holohaq ab'aj marmol alabastro, i jacinto.7Eh re' taqe kulk xkuk'ej wii' i ha' re' ruuk' i oro xa reh reh wach ruyejeb'jiik. Re' i riis uuva xuyeew xiik' naah k'ihaal, ruum re' reey chu'nchel ruk'ux xuyeew.8Xa re' la' re' reey ruq'orom keh i aj puhkan riis uuva chi ma' awach taj i naakiminim chupaam chi naa kuk'em, xa pankik'ux la' naa ruchaliik mi neenkuk'ej, oon ma' nee taj.9Eh re' ixoq reey Vasti rehk'een i reey Asuero xub'an wo' hoq jinaj i ninq'iij keh ixoq chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey.10Eh paruwuuq q'iij reh i ninq'iij ma' k'isiin ta suq kiil ruk'ux i reey Asuero ruum i ruuk'jiik i riis uuva, wuquub' taqe winaq kapuun kikamanik ruuk' xutaq'aaj reje je' wili kib'ihnaal: Mehumán, Bizta, Harbona, Bigta, Abagta, Zetar, Carcas.11Re' reey xutaq'aaj ruk'amariik ixoq reey Vasti. Xuq'or keh chi chukoj cho ru corona, reh chi naa rusahchiik kik'ux i nimaq kajaawriik chikinaah, i tinamit ruum i ruholwochiil. Ruum xti korik wo' hoq chi xiik' naah holwochiil.12Re' taqe wuquub' chi winaq xponik wo' kiq'or reh ixoq reey i xuq'or reje i reey. Xa re' la' re' Vasti ma' xub'an taj i xuq'or i reey. Ruum i re' ma' k'isiin ta xchalik ruk'aah i reey.13Eh re' reey xupahqaaj runa'ojb'al keh i kieht'alinik reh i k'uhb'aal, ruum okrinaq taqe chi je' re' koruman chi kik'am chikiwach i kieht'alinik reh i k'uhb'aal, ko aha' naa ruponiik i naa rub'anam i ju'jun.14Re' taqe i raj kamanoom i reey wilik i koq ruuk' je' wili i kib'ihnaal: Carsena, Setar, Admata, Tarsis, Meres, Masena, Memucán, wuquub' taqe, nimaq wach kikamaj ruuk' i reey ar Persia, Media. Re' keh elik wilkeeb' i koq ruuk' i reey chukojariik runa'ojb'al.15Re' reey Asuero xupahqaaj keh i aj na'ojb'al re' re' chi je' wili:
¿Chib'ih i ruq'or i k'uhb'aal? ¿Chib'ih i naa nub'anam ruuk' ixoq reey Vasti? Re' hin xnutaq'aaj taqe reje i winaq kapuun waj kamanoom taqe chi ruyuq'ub'jiik, eh re' reh ma' xraaj ta rub'anam i xnutaq'aaj ruq'orariik reh, inki.16Eh re' Memucán je' wili xuq'or i reey xub'an je' wo' taqe i k'amal kib'eeh tinamit:
Re' Vasti ma' xata chuwach i reey xmahkunik noq ma' xraaj ta rub'anam i xuq'or, xaxmahkunik la' wo' chikiwach chu'nchel i wilik kajaawriik, je' wo' chikiwach chu'nchel i tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey.17Re' xub'an ixoq reey re' re' naa kinab'eem chu'nchel ixoq, ruum i re' ma' naa ta chik kinimam i kib'ahiil je' wili i naa kiq'orom: Re' reey Asuero xutaq'aaj ruk'amariik i ixoq reey Vasti, eh re' reh ma' xnimanik taj, inko'q taqe.18Re' taqe i kehk'een i nimaq wach kikamaj ruuk' i reey chupaam i tinamit Persia, i Media, noq naa kinab'eem chi ma' xnimanik taj ixoq reey ruum re' pank'aah wo' chik naakiq'o'reem i kib'ahiil i keh chi je' re' naa ruwihiik kik'axkiil.19Wila' ruk'ul ak'ux i hat reey chakoj chik jino'q i k'uhb'aal reh chi neentz'ihb'jik chi xilak taqe i k'uhb'aal inimjik Persia, Media, reh chi ma' awach ta neenq'atwik wach, je' wili i neenaq'or: Re' ixoq reey Vasti ma' jaruuj chik naa ruye'em riib' chi naa ruchaliik ruuk' i reey Asuero. Naa la' rehtesjiik chi reey ixoq re' re', re' chik jino'q ixoq q'e' holohik i runa'ojb'al naa rokiik chi reey chi jilow, inko'q.20Eh re' k'uhb'aal re' re' naa akojom i hat reey naa rib'irjiik rib'iral chupaam, chu'nchel i tinamit wilik chi ri'sil awajaawriik. Reh chi re' taqe ixoq neenkinimaj i kib'ahiil atoob' ta nimaq wach, atoob' ta ma' nimaq kiwach i kib'ahiil, inki.21Re' i xuq'or i Memukán xuk'ul ruk'ux i reey, je' wo' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk'. Eh re' reh xub'an wo' hoq.22Eh xutaq'aaj reje kihuuj i wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit ruchopom naah. Xutz'ihb'aaj pan kiq'oral i ju'jun chi tinamit xutz'ihb'aaj wo' ar chi re' taqe winaq naa kib'aniik i taaq'anik pankipaat. Eh xuq'or wo' hoq chi naa rutaq'aam ruq'orariik i k'uhb'aal re' re' pan kiq'oral i rutinamiit. Re' Ester xpa'ab'jik chi ixoq reey1Eh koq'uun chik noq ik'inaq chik i rujosq'iil i reey Asuero xk'ulik paruk'ux i Vasti, xk'ulik paruk'ux chib'ih i rub'an. Xk'ulik wo' paruk'ux i k'uhb'aal xukoj chi xresaj chi ixoq reey.2Re' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' i reey je' wili xkiq'or: Ma' xta reet chi neenkisik' wach i q'ahxoq q'e' holohaq komajaa' reht'al q'orinik winaq chi nee nakoj chi reey.3Re' reey neerupab'aa' taqe i winaq chupaam i ju'jun chi tinamit, reh chi neenkimol wach chu'nchel i q'ahxoq q'e' holohaq komajaa' keht'al q'orinik winaq, neenkik'am cho pan tinamit Susa chupaam i rupaat i reey, naa kikahniik pan q'ab' i Hegai inkamanik ruuk' i reey incha'jinik keh ixoq, re' i kapuun, re' reh naa ruye'wiik keh chib'ih inkaaj ixoq naakitiq'aam kiib' chi korik.4Eh re' q'ahxoq imponik chuwach i reey neerub'an chi neerupab'aa' chi ixoq reey chi jilow i Vasti. Re' reey xuk'ul ruk'ux i na'ojb'al re' re' xub'an wo' hoq i xq'orarik reh.5Ar Susa xwihik jinaj i winaq aj Judío Mardoqueo rub'ihnaal rak'uun i Jair, riih rumaam i Simei i Cis. Re' i riih rumaam i Benjamín.6Re' Mardoqueo, re' taqe ruuk' i k'ih laj tinamit xi ehtesjik reje Jerusaleem ruum i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia, ruch'ihil taqe i Jecania kireey i aj Judá. Noq xi k'amarik reje Babilonia.7Re' Mardoqueo re' re' jinaj i rixq'uun i rikaan xwihik kamnaq rutuut rajaaw. Re' xq'un re' re' q'e' holohik, eh q'e' nim rooq' Ester i rub'ihnaal. Eh noq xkimik i rutuut rajaaw i xq'un re' re', re' Mardoqueo xuq'asaj parub'ihnaal, xuk'isaj chi je' manlik rixq'uun.8Eh noq xelik rib'iral i k'uhb'aal xukoj i reey ma' k'isiin taqe i q'ahxoq xkimol kiib' chupaam i rupaat i reey, chupaam i tinamit Susa. Re' Hagai xkahnik chi cha'jen keh i q'ahxoq, eh chi kixilak taqe re' xkahnik i Ester.9Re' Hegai xrilow chi q'e' holohik i Ester, xuyeew ruso' reh chi xutiq'aa' riib', xuyeew i q'e' chihooj laj k'uxb'al. Eh wuquub' taqe q'ahxoq q'e' holohaq xukoj chi kamanik wilkeeb' chupaam i rupaat i reey. Eh re' Ester xkiyeew ruye'aab' q'e' holohik, reh chi ar xi wihik ruch'ihil taqe i wuquub' chi q'ahxoq.10Re' Ester ma' xuq'or taj aha' rutinamiit, ma' xuq'or ta wo' hoq chi re' ruuk' taqe i aj Israel, ruum xq'orarik reh ruum i Mardoqueo chi ma' naa ta ruq'orom.11Re' Mardoqueo rajlaal i q'iij k'ul inooj chi b'ehik chuwach i rupaat i reey, re' wilkeeb' wii' i q'ahxoq i lb'al reh chib'ih i rub'an i Ester, mi suq ruk'ux, mi atoob' taqe ruuk'.12Noq komajaa' inooj kik'utaaj kiib' chuwach i reey taqe q'ahxoq, jinaj haab' inkiyejaa' kiib' chi korik. Chuwach i waqiib' poh inki b'uch' kiib' pan aseite re' ruuk' i mirra. Eh chuwach chik i waqiib' poh inkib'uch' kiib' chupaam ink'ohnik laj iq'oom Noq kikohlaam chik xkiyejaam kiib', chi kiju'junaal kik'amarik reje chuwach i reey Asuero.13Re' q'ahxoq inye'arik reh chupaam i paat wilik wii', chu'nchel iraaj reh chi ruyejaam riib' noq inooj k'oloq chuwach i reey chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik.14Eh re' q'ahxoq parokiik i q'iij inooj woroq ruuk' i reey, eh wahq'eq chi junwaar inooj wilik wii' iruxoqil i reey. Re' i Saasgas kapuun inkamanik ruuk' i reey incha'jinik keh ixoq re' re'. Re' q'ahxoq ma' insutinik ta chik cho ruuk' i reey wila' ma' xponik chuwach. Eh wila' xponik chuwach i reey naa wo' chik rutaq'aam ruk'amariik ruka'peech.15Eh noq xooj ruuk' i reey i Ester rixq'uun i Abihail rikaan i Mardoqueo, xa re' wo' xuk'am reje i Ester i xq'orarik reh ruum i Hegai i kapuun re' inkamanik ruuk' i reey incha'jinik keh i q'ahxoq. Chu'nchel i xi ilwik reh i Ester ma' k'isiin ta xsuuqb'ik kik'ux ruuk'.16Re' Ester xk'amarik reje chuwach i reey Asuero chupaam ru lajeeb' poh re' poh Tebet inkiq'or reh ree ruwuuq haab'rokiik chi reyil.17Eh re' reey Asuero noq xrilow wach i Ester ma' k'isiin ta xuk'ax wach re' reh q'e' xuk'ax wach chikiwach chu'nchel i q'ahxoq kiponik ruuk'. Ruum aj re' xukoj i corona wach naah, eh xukoj chi ixoq reey chi jilow ixoq reey Vasti.18Re' i reey Asuero xub'an jinaj i runimaal ninq'iij ye'b'al ruloq'il i Ester. Eh chu'nchel i nimaq kiwach kikamaj ruuk' xuyuq'eej taqe ruuk' chi ninq'ijinik, xuqasaj wo' tz'aaq taqe i tooj chupaam i ju'jun chi tinamit. Xuyeew kikooch je' rukab' i rub'an i reey wilik k'axooj ruuk'. Re' Mardoqueo i ruq'or rib'iral chi k'ahchi' rukorjiik wach rukanteesjiik i reey19Eh noq xoj wo' chik kimol kiib' ruka'peech i qahxoq. Re' Mardoqueo tz'unlik chi cha'jinik chi chii' i ru puertahiil i rupaat i reey.20Re' Ester ma' xuq'or ta keh aha' i rutinamiit ma' xuq'or ta wo' keh chi re' ruuk' taqe i aj Judío. Je' re' xub'an ruum q'orooj reh ruum i Mardoqueo chi ma' naa ta ruq'orom xunimaj wo' hoq je' rukab' noq xunimaj noq ko wilik nahq'ab'.21Eh noq tzunlik i Mardoqueo chi chii' i ru puerta i reey, xrib'iraj chib'ih i xkiq'or chikiwach i Bigtán, ruuk' i Teres, kiib' taqe chi kapuun re' i kicha'jinik reh i ru puerta i reey. Re' keh yohb'aal wach i kik'aah, eh k'ahchi' kiyejaam wach i rukanteesjiik i reey Asuero.22Eh noq xrib'iraj i Mardoqueo i chi k'ahchi' kiyejaam wach rukanteesjiik i reey xuk'utjaaj reh i xoj reey Ester. Eh re' i Ester xuk'utjaaj reh i reey Asuero i xuq'or i Mardoqueo.23Eh xsik'arik chi riij mi korik chinkaaj naq kikansam i reey taqe i kiib' chi kapuun re' re', eh noq xkan chi riij chi korik, xit'uyub'jik noq xikanteesjik. Chu'nchel i wili tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj tz'ihb'amaj wii' chu'nchel i xk'ularik chupaam i tinamit re' re'. Re' Amán xusik' chi riij nik' wach noq naa rusacham kiwach i aj Israel1Koq'uun chik re' i reey Asuero xuyeew rajaawriik i Amán rak'uun i Hamedata re' ruuk' taqe Agagueo xukoj chi k'amal kib'eeh taqe i wilkeeb' chi taaq'anik chupaam i ju'jun chi tinamit.2Eh chu'nchel i kikamanik ruuk' i reey inkixuk'aa' kiib' inkik'utzaa' i kinaah chuwach i Amán, ruum je' re' i ruq'orom i reey. Xa re' la' re' Mardoqueo reh ma' ruxuk'aa' ta riib' ma' xuk'utzaa' tee naah chuwach i Amán.3Re' taqe i raj kamanoom i reey xkipahqaaj reh i Mardoqueo chi je' wili: ¿Chib'ih reet noq ma' nanimaj taj i k'uhb'aal xuq'or i reey? inki taqe.4Eh k'ih pech xkipahqaaj reh i Mardoqueo chib'ih reet noq ma' rub'an taj i ruq'or i reey. Eh re' Mardoqueo xama' x-ib'irinik ta wo' chikiwach, eh xkiq'or reh i Amán chi re' Mardoqueo ma' ruxuk'aa' ta riib' chuwach ruum kiq'or reh chi aj Judío, xkaaj kinab'eem mi nee ruq'or chuwach i Amán chi aj Judío.5Noq xunab'eej i Amán chi re' Mardoqueo ma' ruxuk'aa' ta riib' ma' ruk'utz'aa' tee naah chuwach noq i nik'ik yohb'aal wach noq xchalik ruk'aah.6Eh noq xrib'iraj i Amán chi re' i Mardoqueo aj Judío ma' xraaj ta rukansam xa chi rutkeel i Mardoqueo xukapaaj chi xti ruk'ul chi junkimiik taqe chu'nchel i aj Judío wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey Asuero.7Eh chupaam i peet poh Nizán i b'ih chupaam irukab'laaj haab' rokiik chi reyil i Asuero, xkisik' riij chuwach i Amán i poh i q'iij i Amán. Noq kiq'ijem chik riij i q'iij xkahnik chik chi chupaam i oxlaj rub'eeh irukab'laaj poh reh irukab'laaj haab' rokiik chi reyil i Asuero naa rub'anam ikaansanik i Amán, re' i poh re' re' Adar i b'ih.8Re' Amán je' wili i ruq'or reh i reey Asuero:
Chu'nchel i tinamit achopom naah i hat reey ma' kian ta jinaj wach kik'ux ruuk' taqe i junch'uq. Eh ma' eliik ta wach i k'uhb'aal inkinimaj reh reh inkinimaj. Eh ma' kian taj inaq'or, ruum aj re' ma' ruk'ul taj chi nee kik'acharik chi ri'sil awajaawriik.9Wila' ruk'ul ak'ux i hat reey chakoj jino'q i k'uhb'aal nee ruq'or chi neensahchik kiwach i aj Judío. Re' hin neenuk'am chaaweh ik'inaq wuq'uub' siento miil libra chi tumiin re' ruuk' i plata reh chi neen kiyeew panye'aab' reh i kimol wiik tumiin, inki Amán.10Eh re' reey Asuero xresaj i rulopq'aaq' ju' q'ab' xuyeew reh i Amán rehtalil chi xuyeew i rajaawriik, re' inixowanik kiwach i aj Judío.11Eh je' wili xuq'or reh:
Neerub'an chi neenamol chi aweh i tumiin re' re', Neerub'an chi neena a'n kuuk' i tinamit re' re' nik' wach inawaaj, inki reey.12Eh chupaam i oxlaj rub'eeh i peet poh reh i haab' re' re' xtaq'ab'jik kik'amariik taqe i raj tz'ihb' i reey. Eh xkitz'ihb'aaj i k'uhb'aal je' rukab' i xuq'or i Amán, eh xkitaq'aaj reje keh taqe i wilkeeb' chi taaq'anik chupaam i ju'jun chi tinamiit, i ju'jun chi ye'aab' i wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey. Eh re' k'uhb'aal re' re' xkitz'ihb'aaj chupaam i kiq'oral i ju'jun seht chi tinamit. Re' huuj re' re' tz'ihb'jik parub'ihnaal i reey Asuero, eh xkikoj wo' hoq i rehtaliil rulopq'aaq' i reey chuwach i huuj.13Eh re' taqe i kikamanik ruuk' i reey xkik'am reje i huuj re' re' chupaam i ju'jun chi tinamit wilik chi ri'sil i rajaawriik i reey. Eh aha' ta chik ma' x-ib'irjik i ruq'or i k'uhb'aal chi naa kikanteesjiik chu'nchel i aj Judío chupaam i oxlaj rub'eeh irukab'laaj poh Adar i b'ih, junojiik noq naa rusahchiik kiwach i aj Judío chi nimaq chi kok' taq chi winaq chi ixoq, eh chi naa rehchaljiik i chib'ih keh.14Re' i k'uhb'aal xukoj i reey Asuero xutaq'aaj ruq'orariik panhuuj chupaam i ju'jun chi tinamit reh chi naa kikowem kik'ux chuk'ulariik i re' chupaam i q'iij xuq'or i reey.15Eh re' taqe i kikamanik ruuk' i reey xkipuhkaaj lom chi jumehq'iil i huuj, je' rukab' i xuq'or i reey. Re' k'uhb'aal xukoj i reey xpuhkuljik ruq'orariik chupaam chu'nchel i tinamit Susa. Noq re' reey Asuero ruch'ihil i Amán uk'ik inki a'n chu'nchel i wilkeeb' chupaam i tinamit Susa xiik' naah ti'kiil kik'ux. Re' Mardoqueo xupahqaaj ree Ester chi naa ruko'ljiik i rutinamiit1Noq xrib'iraj i Mardoqueo chib'ih jariik i k'ahchi' ruk'ulariik xuxih i ruso' chi riij xukoj i q'as wach itz'ihy chi riij, xutukej chaaj chi riij, xooj rub'ehuj paam i tinamit rajimam riib', k'erik chii' ruum ruti'kiil ruk'ux.2Eh xponik ko chi chii' i ru puertahiil i rupaat i reey. Xa re' la' ma' xokik taj ruum ma' inye'arik ta q'ab' chi kiokik i koq ar i kikojom q'as wach itz'ihy chikiij.3Eh chupaam taqe tinamit ruchopom naah i reey Asuero xponik rib'iral i k'uhb'aal xukoj. Ruum i re' xchalik koq'iim runimaal ruti'kiil kik'ux i aj Judío. Eh xkian kitiij chi ma' kianam ta kiwa' kihaa', ma' k'isiin taqe i xkiyok'aa' kiib' pan chaaj, eh xkikoj q'as wach itz'ihy chikiij.4Re' taqe ixoq, eh re' taqe winaq i kapuun kikamanik ruuk' ixoq reey Ester xkiq'or reh chib'ih jariik i k'ahchi' rub'anam i Mardoqueo yohb'aal wach noq xchalik ruti'kiil ruk'ux i Ester. Eh xutaq'aaj reje i holohaq itz'ihy reh i Mardoqueo reh noq chi naa rukojom chi riij chi naa resam i q'as wach itz'ihy chi riij, eh re' reh ma' xuk'ul taj.5Eh re' ixoq reey Ester xuyuq'eej ruuk' i Hatac jinaj keh i kapuun re' wo' ruye'em i reey chi kamanik ruuk' i Ester xutaq'aaj chi rilariik i Mardoqueo, eh chi naa rupahqaam reh chib'ih i k'ahchi' ruk'ulariik, chib'ih reet noq k'ahchi' rub'anam i je' re'.6Eh re' Hatac xooj wo' chi q'orob'jiik i Mardoqueo wilik ar pamb'eeh chik chii' i ru puertahiil i rupaat i reey.7Re' Mardoqueo xuq'or reh i Hatac chu'nchel i k'ahchi' ruk'ulariik. Eh xuq'or reh nik' k'ihaal i tumiin naa ruye'em i Amán aha' inmoralik wii' i rutumiin i reey, wila' xutaq'aaj kikanteesjiik chu'nchel i aj Judío.8Eh xuyeew reh Hatac i huuj xpuhkuljik Susa re' tz'ihb'amaj wii chi naa rusachariik kiwach i aj Judío. Eh chi naa ruq'asam i huuj reh ixoq reey Ester, reh chi nee runab'eej i k'ahchi' kik'ulum. Eh xutaq'aaj ruq'orariik reh i Ester chi ohoq ruq'oreej i reey Asuero, reh chi neerupahqaaj rukuyb'al reh chi nee ta tiruketelaaj kiwach i aj Judío, re' taqe i ruch tinamitaal i Ester.9Eh re' Hatac xsutinik wo' chik reje ruuk' i Ester, eh xuq'or reh chu'nchel i xq'orarik reh ruum i Mardoqueo.10Re' Ester xutaq'aaj wo' chik reje i Hatac ruuk' i Mardoqueo reh chi naa ruq'orom reh taqe i q'orik wili:11Chu'nchel i kikamanik ruuk' i reey, chu'nchel patim chupaam taqe i ju'jun chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey keht'al chi ruq'or i k'uhb'aal chi naa rukanteesjiik awach i xanaakokiik i koq chi ru puerta i reey chi ma' yuuq'imaj ta ruum i reh atoob' ta winaq atoob' ta ixoq. Xa re' wo' neekiko'ljik wila' re' reey xujosaj taxaaj i rukarote oro, rehtaliil chi ma' naa ta kikanteesjiik. Eh re' hin xik'ik chik i lajeeb' ru ka'winaq q'iij chi ma' hin ta chik ruyuq'eem ruuk' i reey.12Re' Hatac xponik wo' ruq'or reh i Mardoqueo taqe i xuq'or i Ester.13Eh re' Mardoqueo je' wili i xutaq'aaj reje ruq'orariik reh i Ester: Re' hat maakapaaj chi naa ako'ljiik ma' ruum ta chi parupaat i reey wilkaat ruum chi hat aj Judío i hat naa wo' akimiik wila' xojkimik i hoj.14Wila' re' hat ma' xta xa a'n yu'naak, re' hin weht'al chi wilik naa ruko'liniik keh i quch aj Judío xa re' la' tokoom naa kichaliik. Xa re' la' re' hat, awuch'ihil taqe i awach keh awajaaw naa taq akimiik. Ruq'iij ruum chi xat ponik chi hat ixoq reey reh chi naakooj ako'leem chuwach i ti' k'axik wili, inki.15Eh re' Ester je' wili i xutaq'aaj reje ruq'orariik reh i Mardoqueo:16Re' hat chamol kiwach i aj Judío wilkeeb' Susa. Neenaq'or keh chi neenkian kitiij chi wiij chi ma' kianam ta kiwa' kihaa', chuwach ixib' q'iij, ixib' aq'ab'. Eh je' wo' re' i naa nub'anam i hin wuch'ihil taqe ixoq kikamanik wuuk', chi riij i re' nee kinooj chi k'utaaj ruuk' i reey atoob' ta ma' ruk'ul ta chuwach i k'uhb'aal chi je' re' i naa nub'anam. Wi xirukansaj, kirukansaj wo' pee re', inki i Ester.17Eh re' Mardoqueo xooj reje, xub'an chu'nchel i xq'orarik reh ruum i Ester. Re' Ester xuyuq'eej i reey Asuero ruch'ihil i Amán chupaam i ninq'iij xub'an1Noq xik'ik ixib' q'iij re' Ester xutiq'aa' reje riib' chi korik xukoj reje i ruso' chi ixoq reey, xokik i koq chi chii' i rupaat i reey, eh xokik i koq chupaam i paat tz'unlik wii' i reey, re' i wilik chuk'ulwaach i puerta.2Eh noq re' reey xrilow wach i Ester chi chii' i paat, ma' k'isiin ta xsuuqb'ik ruk'ux, xujosaj johtoq taxaaj i rukarote oro wilik pan q'ab'. Re' Ester xujil i koq riib' xutz'aj i ju' rukarote i reey.3Re' reey xupahqaaj reh i Ester chi je' wili:
¿Chib'ih inawaaj ixoq reey Ester? Wila' xapahqaaj yejaal-oq weh i ye'aab' nuchopom naah, re' hin xa nee wo' i nuyeew aweh, inki.4Eh re' Ester je' wili xuq'or:
Wila' ruk'ul ak'ux i hat reey i nupahqaaj otob'il aweh chi nee tiooj yu'naak awuch'ihil i Amán chupaam i ninq'iij nuyejaam wach cha weh, inki.5Re' reey je' wili i xuq'or:
Chayuq'eej taq cho weh chi jumehq'iil i Amán reh chi nenooj qa'an aha' wilik iraaj ixoq reey Ester, inki.
Re' reey ruch'ihil i Amán xiooj chupaam i ninq'iij ruyejaam wach i Ester.6Eh noq uk'ik chik riis uuva inki a'n chupaam i ninq'ijinik, re' reey je' wili i xuq'or reh i Ester:
Chapahqaaj weh chib'ih inawaaj re' hin neenuyeew aweh, eh wila' xapahqaaj yejaal-oq weh i ye'aab' nuchopom naah re' hin xa nee wo' nuyeew aweh, inki.7Eh re' Ester je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:
Re' nukapaaj i hin, re' waaj i hin, re' wili:8Wila' re' hat inawaaj rub'aan i neenupahqaaj aweh, wila' nawaaj a'nam otob'il weh ti chaloq wo' chik i iqal awuch'ihil i Amán chupaam i ninq'iij nuyejaam taq wach cha weh. Eh re' hin i iqal neenuq'or aweh aha' wilik inapahqaaj weh i hat reey, inki.9Re' Amán xelik cho chupaam i ninq'iij re' re' chi suq suq ruk'ux. Xa re' la' yohb'aal wach i ruk'aah noq xrilow wach i Mardoqueo chi tzunlik i koq chi chii' i ru puertahiil i rupaat i reey ma' ruk'utz'aa' ta riib' chuwach, ma' k'uyu'jik ta k'isinoq noq i rilow chi nik'ik chuwach.10Eh re' Amán chupaam i junk'aam re' re', ma' xuk'uhtaaj taj chi q'e' rixow wach i Mardoqueo, xa re' la' noq xponik parupaat xuyuq'eej ruuk' i Zeres i rehk'een, xuyuq'eej ruuk', re' taqe ramigo.11Re' Amán xuyeew runimaal wach, xuk'utjaaj keh i rub'ehomal, chi ruk'ihaal taqe rak'uun rixq'uun, eh chi sik'ooj wach ruum i reey. Eh xuk'utjaaj keh chi ma' k'isiin ta ye'arik runimaal wach ruum i reey, chi xa re' wo' reh xiik' naah nimaal wach i rukamaj chikiwach chu'nchel i raj kamanoom i reey.12Eh xuq'or wo' keh chi je' wili:
Xa re' wo' hin xiruyuq'eej i Ester ixoq reey chupaam i ninq'iij ruyejaam wach reh i reey. Eh xiruyuq'eej wo' chik haa' chi ruch'ihil i reey chupaam i ninq'iij naa rub'anam eqal13Xa re' la' chu'nchel i re' xama' xta nokik wii' weh noq inwilow i Mardoqueo aj Judío chi tzunlik chii' ru puertahiil i rupaat i reey, inki Amán.14Eh re' Zeres i rehk'een, ruch'ihil taqe ramigo, je' wili xkiq'or reh:
Chataq'aaj ruyejeb'jiik jino'q i jihk'b'al iib' hoob' ru ka'winaq b'ara runajtiil naah, eh i iqal wahq'eq neenapahqaaj ree reey Asuero chi ar neerujihk'aaj chi ralaq i Mardoqueo, reh chi suq ak'ux noq nee ti okik chi ninq'ijinik awuch'ihil i reey, inki taqe reh.
Re' Amán xuk'ul ruk'ux xq'orarik reh, xutaq'aaj wo' ruyejeb'jiik jihk'b'al iib'. Re' Mardoqueo xye'arik ruloq'il ruum i reey Asuero1Eh xa chupaam wo' aq'ab' re' re' ma' nqajik ta chik i ruwiriik i reey Asuero xutaq'aaj ruk'amariik i huuj tz'ihb'amaj wii' rehtaliil chib'ih jariik ink'ularik xokik chi rilariik paam i huuj re' re'.2Chupaam i huuj re' re' xureq rehtaliil nik' wach noq xuq'or i Mardoqueo chi re' Bigtán, ruch'ihil i Teres re' taqe i kiib' chi kapuun, inkaaj rukanteesjiik i reey Asuero. Re' taqe re', re' ruuk' taqe i kicha'jinik reh i ru puertahiil i rupaat i reey.3Eh re' reey xupahqaaj keh i raj kamanoom chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i xye'arik reh chi rukooch i Mardoqueo chi riij i otob'il xub'an weh wili? inki.
Re' keh je' wili chaq'wik xkian:
Ma' xta xye'arik reh chi riij, inki taqe.4Chupaam i junk'aam re' re' xokik i koq i Amán chi chii' i ruye'aab' i reey reh chi xupahqaaj reh i reey chi chutaq'aaj rujihk'jiik i Mardoqueo chupaam i jihk'b'al iib' xutaq'aaj ruyejeb'jiik. Re' reey xupahqaaj chi je' wili:
¿Awach i b'ehik i rub'an chi' paat? inki.5Re' i Amán inki taqe i raj kamanoom, re' reey je' wili xuq'or:
Chakoj taq cho pampaat, inki.6Re' Amán xokik wo' i koq ruuk' i reey. Re' reey xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Chib'ih naq i neenub'an chi ye'b'al ruloq'il jino'q i winaq? inki reh.
Re' Amán xuq'or paruk'ux chi re' reh naa ruye'ariik ruloq'il. ¿Awach ta chik i nee ruyeew ruloq'il xa re' wo' hin? inki.7Je' re' noq re' Amán je' wili ruchaq'weesjiik i reey xub'an:
Wila' naa aye'em ruloq'il i winaq re' re' i hat reey,8inchol ak'amam chee aso' inakoj chawiij i hat reey. Eh nee wo' nak'am chee kawáyu tib'ehik wii' i hat, eh naa wo' rukojariik ru corona wach naah i kawáyu re' wo' inkojarik reh noq tib'ehik chi riij i hat.9Eh re' i ruso', ruch'ihil i corona nee naq'asaj reh i jino'q i q'e' nim wach rukamaj awuuk'. Reh chi re' reh neenkojwik reh i itz'ihy re' re' chi riij i winaq naa aye'em ruloq'il i hat. Re' awaj kamanoom neenooj rub'esaj rij kawáyu chupaam taqe i b'eeh reh i tinamit kow neeruk'er chii' chuq'orariik chi je' wili: Je' wili rub'an i reey ruuk' i winaq i ruyeew ruloq'il, inko'q.10Eh re' reey je' wili xuq'or reh i Amán:
Hiy lom chi jumehq'iil i hat chak'am chee kawáyu, je' wo' hoq i itz'ihy xaq'or, cha a'n ruuk' i Mardoqueo i aj Judío i re' i tzunlik chi chii' i ru puertahiil i nupaat. Eh cha a'n ruuk' chu'nchel i xaq'or, inki.11Re' Amán xponik wo' ruk'am i ruso' i reey, je' wo' hoq i kawáyu, xukoj ruso' i Mardoqueo xujosaj reje rij kawáyu wilik wii' i Mardoqueo xub'ehuj paam i tinamit k'erik chii' chuq'orariik chi je' wili: Je' wili i rub'an i reey reh awach iraaj ruye'em ruloq'il paruk'ux i reh.12Eh noq xkikohlaaj rub'ehjiik paam i tinamit xchalik wo' chik i Mardoqueo chi chii' i ru puertahiil i rupaat i reey. Re' Amán xooj parupaat chi jumehq'iil chi ntz'irik wach rub'urum i wach i naah.13Eh noq xponik parupaat xuk'utjaaj reh i Zeres i rehk'een chu'nchel i xuk'ul je' wo' keh taqe ramigo kikojwik runa'ojb'al. Re' keh je' wili xkiq'or reh:
Re' hat xtohq'ik chik aq'eb'em awajaawriik chuwach i Mardoqueo, ruum chi re' reh aj Judío ma' jaruuj naa aq'atam wach i rajaawriik. Re' la' reh naa ruq'atwiik wach awajaawriik i hat, inki taqe.14Eh xakomajaa' wo' inkikohlaaj ruq'orariik i re' noq xi ponik taqe i kapuun kikamanik ruuk' i reey chuk'amariik i Amán reh ojik chupaam i ninq'iij ruyejaam wach i Ester ixoq reey. Re' rukimiik i Amán1Re' i reey Asuero ruch'ihil i Amán xiooj chupaam i ninq'iij ruyejaam wach i Ester.2Eh noq wilkeeb' chik paninq'iij, uk'ik chik riis uuva inki a'n xupahqaaj wo' chik i reey reh i Ester chi je' wili:
Yu'naak cha q'or weh chib'ih inawaaj, re' hin neenuyeew aweh. Wila' xapahqaaj yejaal-oq weh i ye'aab' nuchopom naah re' hin neenuyeew aweh, inki.3Re' Ester ixoq reey je' wili ruchaq'weesjiik xb'aan:
Wila' re' hat reey xtinawaaj a'nam otob'il weh, wila' kinak'ax, xa re' wo' nupahqaaj aweh chi maayeew tii q'ab' chi nee kinkanteesjik i hin, eh chi nee kikanteesjik i wuch tinamitaal.4Ruum re' hin wuch'ihil taqe i wuch tinamitaal xoj k'ayjik chik pankimik, reh chi naa rusachariik qawach, wita naq xa chi mosojik xoj k'ayjik ma' xta naq i neenuq'or aweh, inki.5Re' i reey Asuero xupahqaaj reh i Ester chi je' wili:
¿Awach k'ahchi' rukapeb'iniik reh i yiib' wach na'ojb'al re' re'? ¿Awach i winaq re' re'? inki.6Re' Ester je' wili i xuq'or:
Re' inixowanik qawach, re' i Amán wili i yiib' wach runa'ojb'al, inki.
Eh noq xrib'iraj i Amán chi je' re' xanoq wo' siikrik ruum ruyo'jiik chuwach i reey, eh chuwach ixoq reey.7Re' reey Asuero xwuktik chaloq yohb'aal wach i ruk'aah xelik cho chupaam i ye'aab' k'ahchi' wii' i ninq'iij, xchalik i tikooj wii' i uhtz'ub' wilik chi chii' i rupaat i reey. Eh re' Amán noq xukoj rehtaal chi naa rukanteesjiik ruum i reey xkahnik cho chupaam i paat, ar xupahqaaj rukuyb'al reh i Ester chi neenkolob'jik, reh chi ma' nee ta naq inkanteesjik.8Re' Amán pachlik i koq chupahqaljiik rukuyb'al chuwach i Ester ja'lik chupaam i holohik tzunaab', re' i k'ahchi' keeb' wii' chi ninq'iij, eh noq xokik wo' chik i koq i reey xponik rureq chi je' re' noq wilik i Amán je' wili xuq'or reh:
¿Je' inche nawaaj inche achopom i Ester ixoq reey panupaat? inki.
Noq xuq'or chi je' re' i reey xkichop i Amán xkib'ur inaq'wach.9Eh re' Harbona, jinaj keh i kapuun kikamanik ruuk' i reey je' wili i xuq'or:
Chupaam i rupaat i Amán wilik jinaj i chee' jihk'b'al iib', hoob' ru ka'winaq b'ara runajtiil naah, re' xuyejaa' i reh jihk'b'al naq reh i Mardoqueo.
Re' i winaq q'e' holohik inq'orik chawiij i hat reey inki. Re' reey Asuero je' wili chaq'wik xub'an:
Chajihk'aaj taq ar i reh, inki.10Je' re' noq ar xkijihk'aaj chi ralaq i Amán chupaam i xuyejaa' chi jihk'b'al naq reh i Mardoqueo. Ruuk' i re' xjot'ik wach i ruk'aah i reey Asuero. Re' reey xukoj jinaj i k'uhb'aal ko'lb'al keh i aj Judío1Eh xa chupaam wo' q'iij re' re', re' reey Asuero xuq'asaj reh i Ester ixoq reey i rupaat naq i Amán re' naq i nixowanik kiwach i aj Judío. Re' Mardoqueo xooj k'oloq ruuk' i reey ruum ruq'orom chik i Ester reh i reey chi re' Mardoqueo kikaaq' kiib' ruuk'.2Re' reey xresaj ju'q'ab' i lopq'aaq' xuq'uch reh i Amán, xuq'asaj reh i Mardoqueo. Eh re' Ester xupab'aa' i Mardoqueo chi rilariik i chib'ih naq jariik i wilik reh i Amán.3Eh re' Ester xuq'oreej wo' chik ruka'peech i reey, suq suq inoq'ik, noq xukut i koq riib' wach'ehk i reey je' wili i xuq'or reh: Neeta tii nasach wach i ruyiib' wach na'ojb'al xuyejaa' wach i Amán, reh chi ma' nee ta nooj eloq wach i kikanteesjiik i aj Judío ruyejaam wach.4Eh re' reey xujosaj taxaaj i rukarote oro, chuwach i Ester. Re' reh xwuktik johtoq xupab'aa' riib' chuwach i reey.5Eh je' wili i xuq'or reh:
Re' hat reey wila' nawaaj a'nam otob'il weh, wila' korik chi kinak'ax, neenaq'or chi ma' xta reet i neenupahqaaj aweh. Re' hin inwaaj naq chi nee nakoj jino'q i k'uhb'aal neerusach wach i huuj xutaq'aaj reje pantaq tinamit i Amán rak'uun i Hamedata aj Gegueo. Re' i ruq'or wii' chi naa kikanteesjiik chu'nchel i aj Judío xa aha' wilkeeb' chupaam tinamit wilkeeb' chi ri'sil awajaawriik.6¿Nik' wach noq neenukuy i hin i ti' k'axik neenkian reh i nutinamiit? ¿Nik' wach noq neenukuy chi neenkuxik kikanteesjiik taqe i ma' tokoom ta wuuk'? inki Ester.7Eh re' reey je' wili ruchaq'weesjiik xub'an i Ester ixoq reey, ruch'ihil i Mardoqueo i aj Judío:
Re' hin xnutaq'aaj chik rujihk'jiik chi ralaq i Amán ruum xraaj naq rukansam chu'nchel i aj Judío, eh re' taqe chib'ih i reh xnuq'asaj chik reh i Ester.8Eh chi chatz'ihb'aaj taq jino'q i huuj panub'ihnaal i hin reey chib'ih taq inawaaj chi toob'al keh taqe i aj Judío. Eh nee taq inakoj i rehtaliil i nulopq'aaq' chuwach i huuj. Ruum wila' panub'ihnaal tz'ihb'amaj, wila' kojooj i rehtaliil i nulopq'aaq' chuwach i ma' jaruuj neenjaljik wach chib'ih tz'ihb'amaj chupaam, inki reey.9Eh xtaq'ab'jik kik'amariik i raj tz'ihb' i reey, chupaam ixib' ru ka'winaq rub'eeh roox poh Siba rub'ihnaal. Eh chu'nchel i xuq'or i Mardoqueo xtz'ihb'jik reje keh i aj Judío xtaq'ab'jik reje i huuj keh aj taaq'oom chupaam i ju'jun chi tinamit, je' wo' keh i kajaaw soldado, keh i xa reh reh wach kajaawriik chupaam taqe i jinaj siento ruuk' wuquub' ru ka'winaq chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey imponik chupaam i tinamit India, eh imponik ko chupaam i tinamit Etiopía. Eh tz'ihb'jik wo' pan kiq'oral i ju'jun chi tinamit. Eh tz'ihb'jik wo' pan kiq'oral i aj Judío.10Eh re' taqe huuj tz'ihb'jik parub'ihnaal i reey Asuero, xkikoj rehtaliil i rulopq'aaq' i reey chuwach taqe i huuj. Eh chi riij i re' xkitaq'aaj taqe reje i winaq chukanab'jiik i taqe i huuj, xijohtik reje chikiij i rukawayu i reey q'e' kow kiajiminik.11Eh chupaam taqe i huuj re' reey xutaq'aaj ruq'orariik keh i aj Judío wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit chi kimol kiib' reh chi neenkiko'leej i kik'achariik pan kiq'ab' inixowanik kiwach. Eh chi neenkikansaj taqe, xa aha' pa' tinamit neekichaliik chi kikanteesjiik ruuk' kitz'a'amb'aal. Xuq'or reje keh chi ma' naa ta kiketelaam wach kik'achariik chi winaq chi ixoq chi ha'lak'un. Eh chi naa kiq'uchum i chib'ih keh i aj ixowaal re' re'.12Eh chu'nchel i re' xq'orarik keh chi naa kianam chuwach i jinaj q'iij, chupaam i oxlaj rub'eeh i poh, Adar rub'ihnaal. Chupaam irukab'laaj poh reh i haab' re' re'.13Re' reey xukoj chupaam taqe i huuj re' re' xukanaa' chi jinaj k'uhb'aal xutaq'aaj taqe ruq'orariik chupaam i ju'jun chi tinamit, ye'b'al rukowiil kik'ux i aj Judío reh chi xkian reh taqe i nixowanik kiwach, noq xureq ruq'ijil i q'orooj chaloq.14Eh re' reey Asuero xuq'or chi xiooj chi jumehq'iil chi riij taqe rukawayu i reh taqe i kanan huuj chupaam taqe i ju'jun chi tinamit. Reh k'uhb'aal re' re' xelik wo' rib'iral chupaam i tinamit Susa i wilik wii' chi taaq'anik i reey.15Re' Mardoqueo xelik cho ruuk' i reey rukojom chi riij i holohaq itz'ihy je' rukab' i ruso' i reey, q'eq jutik ruraxiil, saq re' ruuk' i lino, eh wilik ru corona wach naah re' ruuk' i oro. Eh noq xkilow chi je' re' rutiq i Mardoqueo i tinamit wilkeeb' Susa xkik'er kichii' ruum rusuqkiil kik'ux.16Re' taqe i aj Judío ma' k'isiin ta xsuuqb'ik kik'ux, je' naa kore' xkilwach i saqum, xye'arik kiloq'il.17Eh chupaam chu'nchel i ye'aab', i tinamit xponik rib'iral i k'uhb'aal xukoj i reey ma' k'isiin ta xsuuqb'ik kik'ux taqe i aj Judío xkian jinaj i runimaal ninq'iij ruum jinaj runimaal wach q'iij chi keh. Eh ma' k'isiin taqe i ma' re' ta aj Judío xkikoj kiib' chi kixilak i aj Judío ruum kiyo'jiik chikiwach taqe i aj Judío. Re' taqe aj Judío xkian reh taqe i nixowanik kiwach1Chupaam i oxlaj rub'eeh i poh Adar rub'ihnaal chupaam irukab'laaj poh reh i haab' re' re', re' q'iij ruyejaam wach i reey chi naa naq rukuxiik kikantesjiik i aj Judío. Eh re' wo' q'iij re' re' k'ahchi' kuye'eem taqe i aj ixowaal chi naa kianam reh i aj Judío, xa re' la' xama' xkian ta wo' reh taqe i aj Judío, re' la' chik i keh xb'aan keh kuum i aj Judío.2Eh chupaam taqe i ju'jun chi tinamit wilik chi ri'sil i rajaawriik i reey Asuero xkimol kiib' i aj Judío reh chi xkian i peleto kuuk' i naa naq rukansaniik keh. Xa re' la' ma' jino'q i xkiko'leej kiib' pan kiq'ab' i aj Judío ruum xchalik kiyo'jiik chikiwach.3Eh chu'nchel i wilik kajaawriik je' wo' taqe i k'amal b'eeh chupaam i ju'jun chi tinamit, je' wo' taqe i kajaaw i soldado, xkitob'eej taqe i aj Judío ruum i kiyo'jik chuwach i Mardoqueo.4Kiyo'jik chuwach ruum re' Mardoqueo xti nim rajaawriik chupaam i rupaat i reey. Eh xelik rib'iral chupaam i ju'jun chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey rajlaal i q'iij k'ahchi' runimb'iik wach i rajaawriik.5Eh re' taqe i aj Judío xkuxik kikansam ruuk' q'aslaj ch'ihch' chu'nchel i nixowanik kiwach, xkian kuuk' nik' wach xkaaj i keh pankik'ux.6Eh chupaam i tinamit Susa i wilik wii' i reey, re' taqe aj Judío xkikansaj taqe i hoob' siento chi winaq.7Eh xkikansaj wo' taqe i lajeeb' chi winaq rak'uun i Amán, je' wili kib'ihnaal: Parsandata, Dalfón, Aspata,8Porata, Adalía, Aridata,9Parmasta, Arisai, Aridai, Vaizata.10Re' taqe re' i rak'uun i Amán, rak'uun Hamedata, xi kanteesjik kuum i aj Judío, xa re' la' ma' xkik'am taj i chib'ih keh.11Chupaam i q'iij re' re' xponik rib'iral ruuk' i reey jarub' xkikansaj chupaam i tinamit Susa i wilik wii' i reey.12Eh re' reey je' wili i xuq'or reh i Ester re' ixoq reey:
Re' taqe i aj Judío xkikansaj chik i hoob' siento chi winaq, eh xkikansaj wo' taqe i lajeeb' chi rak'uun i Amán chupaam i tinamit ayu' Susa. Eh ¿awach i naab'inik reh chib'ih chik jariik xkian chupaam i ju'jun chi tinamit? ¿Chib'ih chik inawaaj? cha q'or weh neenuyeew aweh, ¿Chib'ih jariik i nakapaaj? cha q'or, reh chi neenb'aan, inki.13Re' i Ester je' wili i chaq'wik xub'an:
Wila' ruk'ul ak'ux i hat qajaaw reey chayeew wo' chik q'ab' keh i aj Judío i iqal chi nee wo' chik inki a'n je' rukab' xkian yu'naak, je' rukab' i ruq'or i k'uhb'aal, reh chi neenkit'uyaa' i kiti'jolal i lajeeb' chi rak'uun i Amán re' taqe i xkikansaj.14Eh re' reey Asuero xutaq'aaj ruq'orariik chupaam i tinamit Susa i xuq'or i Ester. Re' taqe i kiti'jolal i lajeeb' chi rak'uun i Amán xit'uyub'jik wo' hoq.15Je' aj re' noq re' taqe i aj Judío patim Susa xkimol wo' chik kiib' chupaam i kajlaj rub'eeh i poh Adar i rub'ihnaal. Eh xkikansaj wo' chik taqe ixib' siento chi winaq, xa re' la' ma' xkik'am taj i chib'ih keh.16Eh re' taqe i aj Judío wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey xkimol wo' kiib' reh chi xkiko'leej riij i kik'achariik pan kiq'ab' i nixowanik kiwach. Eh ho'lajuuj ru kajwinaq miil chi winaq i xkikansaj. Xa re' la' ma' xkik'am taj i chib'ih keh.17Re' wili xkian chupaam i oxlaj rub'eeh i poh i Adar. Eh chupaam i kajlaj rub'eeh i poh re' re' xi hi'lik, xkian kininq'iij ruum rusuqkiil kik'ux.18Eh re' taqe i aj Judío wilkeeb' Susa xkimol kiib' chupaam i oxlaj, i kajlaj rub'eeh i poh Adar chi ko'lb'al kiib'. Eh xi hi'lik chupaam i ho'lajuuj rub'eeh i poh re' re' xkian kininq'iij ruum i rusuqkiil kik'ux.19Eh re' taqe i aj Judío wilkeeb' cho panab'iix i ma' kotimaj ta riij chi koraal tz'aq i kiye'aab' chupaam i kajlaj rub'eeh i poh Adar xkian kininq'iij ruum rusuqkiil kik'ux, chi xiko'ljik, k'ul xkisiij chib'ih keh chikiwach. Re' rub'aan i ninq'iij Purim rub'ihnaal20Re' Mardoqueo xutz'ihb'aaj rehtaliil chu'nchel chib'ih xk'ularik, xutaq'aaj reje kihuuj i aj Judío wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey Asuero re' wilkeeb' chi najt, chi ma' najt.21Eh xuq'or keh chi rajlaal haab' naakininq'ijeem wach pan kajlaj ruho'lajuuj rub'eeh i poh Adar rub'ihnaal.22Xkininq'ijeej wach taqe q'iij re' re' ruum chupaam taqe q'iij re' re' xiko'ljik chikiwach taqe i nixowanik kiwach re' naq i re' rupohool i ti'kiil k'uxliis chi keh, eh xsutinik chi rusuqkiil k'uxliis. Xuq'or keh chi naa kininq'ijeem wach taqe q'iij re' re', reh chi k'ul naakisihim chib'ih keh chikiwach, eh chi naa kisihim chib'ih keh i neb'aa'.23Re' taqe i aj Judío xkitoq'aa' rub'aan i ninq'iij rajlaal haab' xtz'ihb'jik reje ruq'orariik keh panhuuj ruum i Mardoqueo.24Ruum re' i Amán rak'uun i Hamedata aj agagueo, re' i nixowanik kiwach i aj Judío xuyejaa' wach nik' wach noq naa rukuxiik kikantesjiik taqe i aj Judío. Xusik' chi riij nik' wach noq naa rukansam taqe.25Eh noq re' Ester i ixoq reey xponik q'oroq ruuk' i reey Asuero, re' reey xutaq'aaj reje ruq'orariik wach huuj, chi re' kikanteesjiik i aj Judío ruyejaam wach i Amán wach naah i reh naa rusutiniik. Je' re' noq re' i Amán xkit'uyaa' chi ralaq pan jihk'b'al iib', ar wo' xt'uyub'jik chi kalaq i lajeeb' chi rak'uun.26Je' aj re' noq Purim inkiq'or reh i kiib' chi q'iij inkininq'ijeej wach. Re' q'orik re' re' ar esamaj cho ruuk' i q'orik Pur.
Eh re' q'orik Pur iraaj ruq'orom q'ijinik, nab'al reh jaruuj inooj eloq wach i tz'ihb'amaj panhuuj, chib'ih i naakik'ulum, chib'ih i naakilom, chib'ih i naa kib'iram.27Re' taqe i aj Judío xkiq'or chi naa kianam i ninq'iij re' re' rajlaal haab'. Eh chi re' i kiih kimaam, je' wo' taqe i ma' re' ta aj Judío xkiq'or chi naa kiiniq'iijeem i kiib' q'iij re' re' rajlaal haab', je' rukab' i tiz'ihbamaj chaloq.28Eh chupaam i ju'jun chi tinamit wilkeeb' wii' i aj Judío xkininq'ijeej i Purim, eh je' wo' hoq i kiih kimaam. Ma' xkikanaa' ta kininq'ijeem i Purim, reh chi ma' xsahchik ta pankik'ux chib'ih i xkik'ul.29Eh re' Ester ixoq reey rixq'uun i Abihail ruch'ihil i Mardoqueo xkitz'ihb'aaj wo' chik pan i huuj, chi koruman chi naa runinq'ijiik i Purim. Ruum chi wilik kajaawriik chi taaq'anik koruman chi naa rub'aan aha' wilik i xkitz'ihb'aaj.30Eh xkitaq'aaj taqe reje huuj re' re' chupaam i jinaj siento ruuk' wuquub' ru ka'winaq ch'uq chi tinamit wilik chi ri'sil i rajaawriik i reey Asuero, ruuk' i holohaq q'orik, ruuk' suq kiil k'uxliis xutaq'aaj taqe reje.31Eh xkitaq'aaj ruq'orariik i k'uhb'aal i ruq'or wii' chi koruman chi naa kininq'ijeem i Purim chupaam i rub'eeh i poh ruq'orom i Mardoqueo i aj Judío ruch'ihil i Ester, xkiyejaa' wach chi naa kianam i keh, je' wo' taqe i kiih kimaam. Xq'orarik wo' rub'ehel keh nik' wach rub'aan naa kianam, eh chi naa kianam kitiij chi ma' kianam ta kiwa' kihaa'.32Re' i k'uhb'aal xuyeew i Ester, re' chi xuyeew rajaawriik i ninq'iij Purim. Eh xtz'ihb'jik rehtalil chupaam i huuj. Re' noq xkiyeew chupaam i rajaawriik i Mardoqueo1Re' reey Asuero xupahqaaj i tooj keh i tinamit ruchopom naah, je' wo' i kotimaj kiij chi ha'.2Chu'nchel i xub'an i reey Asuero tz'ihb'amaj rehtaliil i xub'an ruuk' i rajaawriik. Eh tz'ihb'amaj wo' rehtaliil chi xuyeew i rajaawriik i Mardoqueo. Chu'nchel i wili i tz'ihb'amaj rehtaliil i tz'ihb'amaj wii' i xkian i xi wihik chi reyil Media, i Persia.3Re' Mardoqueo i aj Judío xiik' naah i rajaawriik xye'arik, re' reh i rukab' wilik rajaawriik chi riij i reey Asuero. Eh xye'arik ruloq'il kuum i ruch tinamitaal ruum xusik' i holohik chi keh, eh xuyeew taqe pa runimaal suq kiil k'uxliis.
¿Chib'ih i ruq'or i k'uhb'aal? ¿Chib'ih i naa nub'anam ruuk' ixoq reey Vasti? Re' hin xnutaq'aaj taqe reje i winaq kapuun waj kamanoom taqe chi ruyuq'ub'jiik, eh re' reh ma' xraaj ta rub'anam i xnutaq'aaj ruq'orariik reh, inki.16Eh re' Memucán je' wili xuq'or i reey xub'an je' wo' taqe i k'amal kib'eeh tinamit:
Re' Vasti ma' xata chuwach i reey xmahkunik noq ma' xraaj ta rub'anam i xuq'or, xaxmahkunik la' wo' chikiwach chu'nchel i wilik kajaawriik, je' wo' chikiwach chu'nchel i tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey.17Re' xub'an ixoq reey re' re' naa kinab'eem chu'nchel ixoq, ruum i re' ma' naa ta chik kinimam i kib'ahiil je' wili i naa kiq'orom: Re' reey Asuero xutaq'aaj ruk'amariik i ixoq reey Vasti, eh re' reh ma' xnimanik taj, inko'q taqe.18Re' taqe i kehk'een i nimaq wach kikamaj ruuk' i reey chupaam i tinamit Persia, i Media, noq naa kinab'eem chi ma' xnimanik taj ixoq reey ruum re' pank'aah wo' chik naakiq'o'reem i kib'ahiil i keh chi je' re' naa ruwihiik kik'axkiil.19Wila' ruk'ul ak'ux i hat reey chakoj chik jino'q i k'uhb'aal reh chi neentz'ihb'jik chi xilak taqe i k'uhb'aal inimjik Persia, Media, reh chi ma' awach ta neenq'atwik wach, je' wili i neenaq'or: Re' ixoq reey Vasti ma' jaruuj chik naa ruye'em riib' chi naa ruchaliik ruuk' i reey Asuero. Naa la' rehtesjiik chi reey ixoq re' re', re' chik jino'q ixoq q'e' holohik i runa'ojb'al naa rokiik chi reey chi jilow, inko'q.20Eh re' k'uhb'aal re' re' naa akojom i hat reey naa rib'irjiik rib'iral chupaam, chu'nchel i tinamit wilik chi ri'sil awajaawriik. Reh chi re' taqe ixoq neenkinimaj i kib'ahiil atoob' ta nimaq wach, atoob' ta ma' nimaq kiwach i kib'ahiil, inki.21Re' i xuq'or i Memukán xuk'ul ruk'ux i reey, je' wo' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk'. Eh re' reh xub'an wo' hoq.22Eh xutaq'aaj reje kihuuj i wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit ruchopom naah. Xutz'ihb'aaj pan kiq'oral i ju'jun chi tinamit xutz'ihb'aaj wo' ar chi re' taqe winaq naa kib'aniik i taaq'anik pankipaat. Eh xuq'or wo' hoq chi naa rutaq'aam ruq'orariik i k'uhb'aal re' re' pan kiq'oral i rutinamiit. Re' Ester xpa'ab'jik chi ixoq reey1Eh koq'uun chik noq ik'inaq chik i rujosq'iil i reey Asuero xk'ulik paruk'ux i Vasti, xk'ulik paruk'ux chib'ih i rub'an. Xk'ulik wo' paruk'ux i k'uhb'aal xukoj chi xresaj chi ixoq reey.2Re' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' i reey je' wili xkiq'or: Ma' xta reet chi neenkisik' wach i q'ahxoq q'e' holohaq komajaa' reht'al q'orinik winaq chi nee nakoj chi reey.3Re' reey neerupab'aa' taqe i winaq chupaam i ju'jun chi tinamit, reh chi neenkimol wach chu'nchel i q'ahxoq q'e' holohaq komajaa' keht'al q'orinik winaq, neenkik'am cho pan tinamit Susa chupaam i rupaat i reey, naa kikahniik pan q'ab' i Hegai inkamanik ruuk' i reey incha'jinik keh ixoq, re' i kapuun, re' reh naa ruye'wiik keh chib'ih inkaaj ixoq naakitiq'aam kiib' chi korik.4Eh re' q'ahxoq imponik chuwach i reey neerub'an chi neerupab'aa' chi ixoq reey chi jilow i Vasti. Re' reey xuk'ul ruk'ux i na'ojb'al re' re' xub'an wo' hoq i xq'orarik reh.5Ar Susa xwihik jinaj i winaq aj Judío Mardoqueo rub'ihnaal rak'uun i Jair, riih rumaam i Simei i Cis. Re' i riih rumaam i Benjamín.6Re' Mardoqueo, re' taqe ruuk' i k'ih laj tinamit xi ehtesjik reje Jerusaleem ruum i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia, ruch'ihil taqe i Jecania kireey i aj Judá. Noq xi k'amarik reje Babilonia.7Re' Mardoqueo re' re' jinaj i rixq'uun i rikaan xwihik kamnaq rutuut rajaaw. Re' xq'un re' re' q'e' holohik, eh q'e' nim rooq' Ester i rub'ihnaal. Eh noq xkimik i rutuut rajaaw i xq'un re' re', re' Mardoqueo xuq'asaj parub'ihnaal, xuk'isaj chi je' manlik rixq'uun.8Eh noq xelik rib'iral i k'uhb'aal xukoj i reey ma' k'isiin taqe i q'ahxoq xkimol kiib' chupaam i rupaat i reey, chupaam i tinamit Susa. Re' Hagai xkahnik chi cha'jen keh i q'ahxoq, eh chi kixilak taqe re' xkahnik i Ester.9Re' Hegai xrilow chi q'e' holohik i Ester, xuyeew ruso' reh chi xutiq'aa' riib', xuyeew i q'e' chihooj laj k'uxb'al. Eh wuquub' taqe q'ahxoq q'e' holohaq xukoj chi kamanik wilkeeb' chupaam i rupaat i reey. Eh re' Ester xkiyeew ruye'aab' q'e' holohik, reh chi ar xi wihik ruch'ihil taqe i wuquub' chi q'ahxoq.10Re' Ester ma' xuq'or taj aha' rutinamiit, ma' xuq'or ta wo' hoq chi re' ruuk' taqe i aj Israel, ruum xq'orarik reh ruum i Mardoqueo chi ma' naa ta ruq'orom.11Re' Mardoqueo rajlaal i q'iij k'ul inooj chi b'ehik chuwach i rupaat i reey, re' wilkeeb' wii' i q'ahxoq i lb'al reh chib'ih i rub'an i Ester, mi suq ruk'ux, mi atoob' taqe ruuk'.12Noq komajaa' inooj kik'utaaj kiib' chuwach i reey taqe q'ahxoq, jinaj haab' inkiyejaa' kiib' chi korik. Chuwach i waqiib' poh inki b'uch' kiib' pan aseite re' ruuk' i mirra. Eh chuwach chik i waqiib' poh inkib'uch' kiib' chupaam ink'ohnik laj iq'oom Noq kikohlaam chik xkiyejaam kiib', chi kiju'junaal kik'amarik reje chuwach i reey Asuero.13Re' q'ahxoq inye'arik reh chupaam i paat wilik wii', chu'nchel iraaj reh chi ruyejaam riib' noq inooj k'oloq chuwach i reey chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik.14Eh re' q'ahxoq parokiik i q'iij inooj woroq ruuk' i reey, eh wahq'eq chi junwaar inooj wilik wii' iruxoqil i reey. Re' i Saasgas kapuun inkamanik ruuk' i reey incha'jinik keh ixoq re' re'. Re' q'ahxoq ma' insutinik ta chik cho ruuk' i reey wila' ma' xponik chuwach. Eh wila' xponik chuwach i reey naa wo' chik rutaq'aam ruk'amariik ruka'peech.15Eh noq xooj ruuk' i reey i Ester rixq'uun i Abihail rikaan i Mardoqueo, xa re' wo' xuk'am reje i Ester i xq'orarik reh ruum i Hegai i kapuun re' inkamanik ruuk' i reey incha'jinik keh i q'ahxoq. Chu'nchel i xi ilwik reh i Ester ma' k'isiin ta xsuuqb'ik kik'ux ruuk'.16Re' Ester xk'amarik reje chuwach i reey Asuero chupaam ru lajeeb' poh re' poh Tebet inkiq'or reh ree ruwuuq haab'rokiik chi reyil.17Eh re' reey Asuero noq xrilow wach i Ester ma' k'isiin ta xuk'ax wach re' reh q'e' xuk'ax wach chikiwach chu'nchel i q'ahxoq kiponik ruuk'. Ruum aj re' xukoj i corona wach naah, eh xukoj chi ixoq reey chi jilow ixoq reey Vasti.18Re' i reey Asuero xub'an jinaj i runimaal ninq'iij ye'b'al ruloq'il i Ester. Eh chu'nchel i nimaq kiwach kikamaj ruuk' xuyuq'eej taqe ruuk' chi ninq'ijinik, xuqasaj wo' tz'aaq taqe i tooj chupaam i ju'jun chi tinamit. Xuyeew kikooch je' rukab' i rub'an i reey wilik k'axooj ruuk'. Re' Mardoqueo i ruq'or rib'iral chi k'ahchi' rukorjiik wach rukanteesjiik i reey19Eh noq xoj wo' chik kimol kiib' ruka'peech i qahxoq. Re' Mardoqueo tz'unlik chi cha'jinik chi chii' i ru puertahiil i rupaat i reey.20Re' Ester ma' xuq'or ta keh aha' i rutinamiit ma' xuq'or ta wo' keh chi re' ruuk' taqe i aj Judío. Je' re' xub'an ruum q'orooj reh ruum i Mardoqueo chi ma' naa ta ruq'orom xunimaj wo' hoq je' rukab' noq xunimaj noq ko wilik nahq'ab'.21Eh noq tzunlik i Mardoqueo chi chii' i ru puerta i reey, xrib'iraj chib'ih i xkiq'or chikiwach i Bigtán, ruuk' i Teres, kiib' taqe chi kapuun re' i kicha'jinik reh i ru puerta i reey. Re' keh yohb'aal wach i kik'aah, eh k'ahchi' kiyejaam wach i rukanteesjiik i reey Asuero.22Eh noq xrib'iraj i Mardoqueo i chi k'ahchi' kiyejaam wach rukanteesjiik i reey xuk'utjaaj reh i xoj reey Ester. Eh re' i Ester xuk'utjaaj reh i reey Asuero i xuq'or i Mardoqueo.23Eh xsik'arik chi riij mi korik chinkaaj naq kikansam i reey taqe i kiib' chi kapuun re' re', eh noq xkan chi riij chi korik, xit'uyub'jik noq xikanteesjik. Chu'nchel i wili tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj tz'ihb'amaj wii' chu'nchel i xk'ularik chupaam i tinamit re' re'. Re' Amán xusik' chi riij nik' wach noq naa rusacham kiwach i aj Israel1Koq'uun chik re' i reey Asuero xuyeew rajaawriik i Amán rak'uun i Hamedata re' ruuk' taqe Agagueo xukoj chi k'amal kib'eeh taqe i wilkeeb' chi taaq'anik chupaam i ju'jun chi tinamit.2Eh chu'nchel i kikamanik ruuk' i reey inkixuk'aa' kiib' inkik'utzaa' i kinaah chuwach i Amán, ruum je' re' i ruq'orom i reey. Xa re' la' re' Mardoqueo reh ma' ruxuk'aa' ta riib' ma' xuk'utzaa' tee naah chuwach i Amán.3Re' taqe i raj kamanoom i reey xkipahqaaj reh i Mardoqueo chi je' wili: ¿Chib'ih reet noq ma' nanimaj taj i k'uhb'aal xuq'or i reey? inki taqe.4Eh k'ih pech xkipahqaaj reh i Mardoqueo chib'ih reet noq ma' rub'an taj i ruq'or i reey. Eh re' Mardoqueo xama' x-ib'irinik ta wo' chikiwach, eh xkiq'or reh i Amán chi re' Mardoqueo ma' ruxuk'aa' ta riib' chuwach ruum kiq'or reh chi aj Judío, xkaaj kinab'eem mi nee ruq'or chuwach i Amán chi aj Judío.5Noq xunab'eej i Amán chi re' Mardoqueo ma' ruxuk'aa' ta riib' ma' ruk'utz'aa' tee naah chuwach noq i nik'ik yohb'aal wach noq xchalik ruk'aah.6Eh noq xrib'iraj i Amán chi re' i Mardoqueo aj Judío ma' xraaj ta rukansam xa chi rutkeel i Mardoqueo xukapaaj chi xti ruk'ul chi junkimiik taqe chu'nchel i aj Judío wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey Asuero.7Eh chupaam i peet poh Nizán i b'ih chupaam irukab'laaj haab' rokiik chi reyil i Asuero, xkisik' riij chuwach i Amán i poh i q'iij i Amán. Noq kiq'ijem chik riij i q'iij xkahnik chik chi chupaam i oxlaj rub'eeh irukab'laaj poh reh irukab'laaj haab' rokiik chi reyil i Asuero naa rub'anam ikaansanik i Amán, re' i poh re' re' Adar i b'ih.8Re' Amán je' wili i ruq'or reh i reey Asuero:
Chu'nchel i tinamit achopom naah i hat reey ma' kian ta jinaj wach kik'ux ruuk' taqe i junch'uq. Eh ma' eliik ta wach i k'uhb'aal inkinimaj reh reh inkinimaj. Eh ma' kian taj inaq'or, ruum aj re' ma' ruk'ul taj chi nee kik'acharik chi ri'sil awajaawriik.9Wila' ruk'ul ak'ux i hat reey chakoj jino'q i k'uhb'aal nee ruq'or chi neensahchik kiwach i aj Judío. Re' hin neenuk'am chaaweh ik'inaq wuq'uub' siento miil libra chi tumiin re' ruuk' i plata reh chi neen kiyeew panye'aab' reh i kimol wiik tumiin, inki Amán.10Eh re' reey Asuero xresaj i rulopq'aaq' ju' q'ab' xuyeew reh i Amán rehtalil chi xuyeew i rajaawriik, re' inixowanik kiwach i aj Judío.11Eh je' wili xuq'or reh:
Neerub'an chi neenamol chi aweh i tumiin re' re', Neerub'an chi neena a'n kuuk' i tinamit re' re' nik' wach inawaaj, inki reey.12Eh chupaam i oxlaj rub'eeh i peet poh reh i haab' re' re' xtaq'ab'jik kik'amariik taqe i raj tz'ihb' i reey. Eh xkitz'ihb'aaj i k'uhb'aal je' rukab' i xuq'or i Amán, eh xkitaq'aaj reje keh taqe i wilkeeb' chi taaq'anik chupaam i ju'jun chi tinamiit, i ju'jun chi ye'aab' i wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey. Eh re' k'uhb'aal re' re' xkitz'ihb'aaj chupaam i kiq'oral i ju'jun seht chi tinamit. Re' huuj re' re' tz'ihb'jik parub'ihnaal i reey Asuero, eh xkikoj wo' hoq i rehtaliil rulopq'aaq' i reey chuwach i huuj.13Eh re' taqe i kikamanik ruuk' i reey xkik'am reje i huuj re' re' chupaam i ju'jun chi tinamit wilik chi ri'sil i rajaawriik i reey. Eh aha' ta chik ma' x-ib'irjik i ruq'or i k'uhb'aal chi naa kikanteesjiik chu'nchel i aj Judío chupaam i oxlaj rub'eeh irukab'laaj poh Adar i b'ih, junojiik noq naa rusahchiik kiwach i aj Judío chi nimaq chi kok' taq chi winaq chi ixoq, eh chi naa rehchaljiik i chib'ih keh.14Re' i k'uhb'aal xukoj i reey Asuero xutaq'aaj ruq'orariik panhuuj chupaam i ju'jun chi tinamit reh chi naa kikowem kik'ux chuk'ulariik i re' chupaam i q'iij xuq'or i reey.15Eh re' taqe i kikamanik ruuk' i reey xkipuhkaaj lom chi jumehq'iil i huuj, je' rukab' i xuq'or i reey. Re' k'uhb'aal xukoj i reey xpuhkuljik ruq'orariik chupaam chu'nchel i tinamit Susa. Noq re' reey Asuero ruch'ihil i Amán uk'ik inki a'n chu'nchel i wilkeeb' chupaam i tinamit Susa xiik' naah ti'kiil kik'ux. Re' Mardoqueo xupahqaaj ree Ester chi naa ruko'ljiik i rutinamiit1Noq xrib'iraj i Mardoqueo chib'ih jariik i k'ahchi' ruk'ulariik xuxih i ruso' chi riij xukoj i q'as wach itz'ihy chi riij, xutukej chaaj chi riij, xooj rub'ehuj paam i tinamit rajimam riib', k'erik chii' ruum ruti'kiil ruk'ux.2Eh xponik ko chi chii' i ru puertahiil i rupaat i reey. Xa re' la' ma' xokik taj ruum ma' inye'arik ta q'ab' chi kiokik i koq ar i kikojom q'as wach itz'ihy chikiij.3Eh chupaam taqe tinamit ruchopom naah i reey Asuero xponik rib'iral i k'uhb'aal xukoj. Ruum i re' xchalik koq'iim runimaal ruti'kiil kik'ux i aj Judío. Eh xkian kitiij chi ma' kianam ta kiwa' kihaa', ma' k'isiin taqe i xkiyok'aa' kiib' pan chaaj, eh xkikoj q'as wach itz'ihy chikiij.4Re' taqe ixoq, eh re' taqe winaq i kapuun kikamanik ruuk' ixoq reey Ester xkiq'or reh chib'ih jariik i k'ahchi' rub'anam i Mardoqueo yohb'aal wach noq xchalik ruti'kiil ruk'ux i Ester. Eh xutaq'aaj reje i holohaq itz'ihy reh i Mardoqueo reh noq chi naa rukojom chi riij chi naa resam i q'as wach itz'ihy chi riij, eh re' reh ma' xuk'ul taj.5Eh re' ixoq reey Ester xuyuq'eej ruuk' i Hatac jinaj keh i kapuun re' wo' ruye'em i reey chi kamanik ruuk' i Ester xutaq'aaj chi rilariik i Mardoqueo, eh chi naa rupahqaam reh chib'ih i k'ahchi' ruk'ulariik, chib'ih reet noq k'ahchi' rub'anam i je' re'.6Eh re' Hatac xooj wo' chi q'orob'jiik i Mardoqueo wilik ar pamb'eeh chik chii' i ru puertahiil i rupaat i reey.7Re' Mardoqueo xuq'or reh i Hatac chu'nchel i k'ahchi' ruk'ulariik. Eh xuq'or reh nik' k'ihaal i tumiin naa ruye'em i Amán aha' inmoralik wii' i rutumiin i reey, wila' xutaq'aaj kikanteesjiik chu'nchel i aj Judío.8Eh xuyeew reh Hatac i huuj xpuhkuljik Susa re' tz'ihb'amaj wii chi naa rusachariik kiwach i aj Judío. Eh chi naa ruq'asam i huuj reh ixoq reey Ester, reh chi nee runab'eej i k'ahchi' kik'ulum. Eh xutaq'aaj ruq'orariik reh i Ester chi ohoq ruq'oreej i reey Asuero, reh chi neerupahqaaj rukuyb'al reh chi nee ta tiruketelaaj kiwach i aj Judío, re' taqe i ruch tinamitaal i Ester.9Eh re' Hatac xsutinik wo' chik reje ruuk' i Ester, eh xuq'or reh chu'nchel i xq'orarik reh ruum i Mardoqueo.10Re' Ester xutaq'aaj wo' chik reje i Hatac ruuk' i Mardoqueo reh chi naa ruq'orom reh taqe i q'orik wili:11Chu'nchel i kikamanik ruuk' i reey, chu'nchel patim chupaam taqe i ju'jun chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey keht'al chi ruq'or i k'uhb'aal chi naa rukanteesjiik awach i xanaakokiik i koq chi ru puerta i reey chi ma' yuuq'imaj ta ruum i reh atoob' ta winaq atoob' ta ixoq. Xa re' wo' neekiko'ljik wila' re' reey xujosaj taxaaj i rukarote oro, rehtaliil chi ma' naa ta kikanteesjiik. Eh re' hin xik'ik chik i lajeeb' ru ka'winaq q'iij chi ma' hin ta chik ruyuq'eem ruuk' i reey.12Re' Hatac xponik wo' ruq'or reh i Mardoqueo taqe i xuq'or i Ester.13Eh re' Mardoqueo je' wili i xutaq'aaj reje ruq'orariik reh i Ester: Re' hat maakapaaj chi naa ako'ljiik ma' ruum ta chi parupaat i reey wilkaat ruum chi hat aj Judío i hat naa wo' akimiik wila' xojkimik i hoj.14Wila' re' hat ma' xta xa a'n yu'naak, re' hin weht'al chi wilik naa ruko'liniik keh i quch aj Judío xa re' la' tokoom naa kichaliik. Xa re' la' re' hat, awuch'ihil taqe i awach keh awajaaw naa taq akimiik. Ruq'iij ruum chi xat ponik chi hat ixoq reey reh chi naakooj ako'leem chuwach i ti' k'axik wili, inki.15Eh re' Ester je' wili i xutaq'aaj reje ruq'orariik reh i Mardoqueo:16Re' hat chamol kiwach i aj Judío wilkeeb' Susa. Neenaq'or keh chi neenkian kitiij chi wiij chi ma' kianam ta kiwa' kihaa', chuwach ixib' q'iij, ixib' aq'ab'. Eh je' wo' re' i naa nub'anam i hin wuch'ihil taqe ixoq kikamanik wuuk', chi riij i re' nee kinooj chi k'utaaj ruuk' i reey atoob' ta ma' ruk'ul ta chuwach i k'uhb'aal chi je' re' i naa nub'anam. Wi xirukansaj, kirukansaj wo' pee re', inki i Ester.17Eh re' Mardoqueo xooj reje, xub'an chu'nchel i xq'orarik reh ruum i Ester. Re' Ester xuyuq'eej i reey Asuero ruch'ihil i Amán chupaam i ninq'iij xub'an1Noq xik'ik ixib' q'iij re' Ester xutiq'aa' reje riib' chi korik xukoj reje i ruso' chi ixoq reey, xokik i koq chi chii' i rupaat i reey, eh xokik i koq chupaam i paat tz'unlik wii' i reey, re' i wilik chuk'ulwaach i puerta.2Eh noq re' reey xrilow wach i Ester chi chii' i paat, ma' k'isiin ta xsuuqb'ik ruk'ux, xujosaj johtoq taxaaj i rukarote oro wilik pan q'ab'. Re' Ester xujil i koq riib' xutz'aj i ju' rukarote i reey.3Re' reey xupahqaaj reh i Ester chi je' wili:
¿Chib'ih inawaaj ixoq reey Ester? Wila' xapahqaaj yejaal-oq weh i ye'aab' nuchopom naah, re' hin xa nee wo' i nuyeew aweh, inki.4Eh re' Ester je' wili xuq'or:
Wila' ruk'ul ak'ux i hat reey i nupahqaaj otob'il aweh chi nee tiooj yu'naak awuch'ihil i Amán chupaam i ninq'iij nuyejaam wach cha weh, inki.5Re' reey je' wili i xuq'or:
Chayuq'eej taq cho weh chi jumehq'iil i Amán reh chi nenooj qa'an aha' wilik iraaj ixoq reey Ester, inki.
Re' reey ruch'ihil i Amán xiooj chupaam i ninq'iij ruyejaam wach i Ester.6Eh noq uk'ik chik riis uuva inki a'n chupaam i ninq'ijinik, re' reey je' wili i xuq'or reh i Ester:
Chapahqaaj weh chib'ih inawaaj re' hin neenuyeew aweh, eh wila' xapahqaaj yejaal-oq weh i ye'aab' nuchopom naah re' hin xa nee wo' nuyeew aweh, inki.7Eh re' Ester je' wili ruchaq'weesjiik xub'an:
Re' nukapaaj i hin, re' waaj i hin, re' wili:8Wila' re' hat inawaaj rub'aan i neenupahqaaj aweh, wila' nawaaj a'nam otob'il weh ti chaloq wo' chik i iqal awuch'ihil i Amán chupaam i ninq'iij nuyejaam taq wach cha weh. Eh re' hin i iqal neenuq'or aweh aha' wilik inapahqaaj weh i hat reey, inki.9Re' Amán xelik cho chupaam i ninq'iij re' re' chi suq suq ruk'ux. Xa re' la' yohb'aal wach i ruk'aah noq xrilow wach i Mardoqueo chi tzunlik i koq chi chii' i ru puertahiil i rupaat i reey ma' ruk'utz'aa' ta riib' chuwach, ma' k'uyu'jik ta k'isinoq noq i rilow chi nik'ik chuwach.10Eh re' Amán chupaam i junk'aam re' re', ma' xuk'uhtaaj taj chi q'e' rixow wach i Mardoqueo, xa re' la' noq xponik parupaat xuyuq'eej ruuk' i Zeres i rehk'een, xuyuq'eej ruuk', re' taqe ramigo.11Re' Amán xuyeew runimaal wach, xuk'utjaaj keh i rub'ehomal, chi ruk'ihaal taqe rak'uun rixq'uun, eh chi sik'ooj wach ruum i reey. Eh xuk'utjaaj keh chi ma' k'isiin ta ye'arik runimaal wach ruum i reey, chi xa re' wo' reh xiik' naah nimaal wach i rukamaj chikiwach chu'nchel i raj kamanoom i reey.12Eh xuq'or wo' keh chi je' wili:
Xa re' wo' hin xiruyuq'eej i Ester ixoq reey chupaam i ninq'iij ruyejaam wach reh i reey. Eh xiruyuq'eej wo' chik haa' chi ruch'ihil i reey chupaam i ninq'iij naa rub'anam eqal13Xa re' la' chu'nchel i re' xama' xta nokik wii' weh noq inwilow i Mardoqueo aj Judío chi tzunlik chii' ru puertahiil i rupaat i reey, inki Amán.14Eh re' Zeres i rehk'een, ruch'ihil taqe ramigo, je' wili xkiq'or reh:
Chataq'aaj ruyejeb'jiik jino'q i jihk'b'al iib' hoob' ru ka'winaq b'ara runajtiil naah, eh i iqal wahq'eq neenapahqaaj ree reey Asuero chi ar neerujihk'aaj chi ralaq i Mardoqueo, reh chi suq ak'ux noq nee ti okik chi ninq'ijinik awuch'ihil i reey, inki taqe reh.
Re' Amán xuk'ul ruk'ux xq'orarik reh, xutaq'aaj wo' ruyejeb'jiik jihk'b'al iib'. Re' Mardoqueo xye'arik ruloq'il ruum i reey Asuero1Eh xa chupaam wo' aq'ab' re' re' ma' nqajik ta chik i ruwiriik i reey Asuero xutaq'aaj ruk'amariik i huuj tz'ihb'amaj wii' rehtaliil chib'ih jariik ink'ularik xokik chi rilariik paam i huuj re' re'.2Chupaam i huuj re' re' xureq rehtaliil nik' wach noq xuq'or i Mardoqueo chi re' Bigtán, ruch'ihil i Teres re' taqe i kiib' chi kapuun, inkaaj rukanteesjiik i reey Asuero. Re' taqe re', re' ruuk' taqe i kicha'jinik reh i ru puertahiil i rupaat i reey.3Eh re' reey xupahqaaj keh i raj kamanoom chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i xye'arik reh chi rukooch i Mardoqueo chi riij i otob'il xub'an weh wili? inki.
Re' keh je' wili chaq'wik xkian:
Ma' xta xye'arik reh chi riij, inki taqe.4Chupaam i junk'aam re' re' xokik i koq i Amán chi chii' i ruye'aab' i reey reh chi xupahqaaj reh i reey chi chutaq'aaj rujihk'jiik i Mardoqueo chupaam i jihk'b'al iib' xutaq'aaj ruyejeb'jiik. Re' reey xupahqaaj chi je' wili:
¿Awach i b'ehik i rub'an chi' paat? inki.5Re' i Amán inki taqe i raj kamanoom, re' reey je' wili xuq'or:
Chakoj taq cho pampaat, inki.6Re' Amán xokik wo' i koq ruuk' i reey. Re' reey xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Chib'ih naq i neenub'an chi ye'b'al ruloq'il jino'q i winaq? inki reh.
Re' Amán xuq'or paruk'ux chi re' reh naa ruye'ariik ruloq'il. ¿Awach ta chik i nee ruyeew ruloq'il xa re' wo' hin? inki.7Je' re' noq re' Amán je' wili ruchaq'weesjiik i reey xub'an:
Wila' naa aye'em ruloq'il i winaq re' re' i hat reey,8inchol ak'amam chee aso' inakoj chawiij i hat reey. Eh nee wo' nak'am chee kawáyu tib'ehik wii' i hat, eh naa wo' rukojariik ru corona wach naah i kawáyu re' wo' inkojarik reh noq tib'ehik chi riij i hat.9Eh re' i ruso', ruch'ihil i corona nee naq'asaj reh i jino'q i q'e' nim wach rukamaj awuuk'. Reh chi re' reh neenkojwik reh i itz'ihy re' re' chi riij i winaq naa aye'em ruloq'il i hat. Re' awaj kamanoom neenooj rub'esaj rij kawáyu chupaam taqe i b'eeh reh i tinamit kow neeruk'er chii' chuq'orariik chi je' wili: Je' wili rub'an i reey ruuk' i winaq i ruyeew ruloq'il, inko'q.10Eh re' reey je' wili xuq'or reh i Amán:
Hiy lom chi jumehq'iil i hat chak'am chee kawáyu, je' wo' hoq i itz'ihy xaq'or, cha a'n ruuk' i Mardoqueo i aj Judío i re' i tzunlik chi chii' i ru puertahiil i nupaat. Eh cha a'n ruuk' chu'nchel i xaq'or, inki.11Re' Amán xponik wo' ruk'am i ruso' i reey, je' wo' hoq i kawáyu, xukoj ruso' i Mardoqueo xujosaj reje rij kawáyu wilik wii' i Mardoqueo xub'ehuj paam i tinamit k'erik chii' chuq'orariik chi je' wili: Je' wili i rub'an i reey reh awach iraaj ruye'em ruloq'il paruk'ux i reh.12Eh noq xkikohlaaj rub'ehjiik paam i tinamit xchalik wo' chik i Mardoqueo chi chii' i ru puertahiil i rupaat i reey. Re' Amán xooj parupaat chi jumehq'iil chi ntz'irik wach rub'urum i wach i naah.13Eh noq xponik parupaat xuk'utjaaj reh i Zeres i rehk'een chu'nchel i xuk'ul je' wo' keh taqe ramigo kikojwik runa'ojb'al. Re' keh je' wili xkiq'or reh:
Re' hat xtohq'ik chik aq'eb'em awajaawriik chuwach i Mardoqueo, ruum chi re' reh aj Judío ma' jaruuj naa aq'atam wach i rajaawriik. Re' la' reh naa ruq'atwiik wach awajaawriik i hat, inki taqe.14Eh xakomajaa' wo' inkikohlaaj ruq'orariik i re' noq xi ponik taqe i kapuun kikamanik ruuk' i reey chuk'amariik i Amán reh ojik chupaam i ninq'iij ruyejaam wach i Ester ixoq reey. Re' rukimiik i Amán1Re' i reey Asuero ruch'ihil i Amán xiooj chupaam i ninq'iij ruyejaam wach i Ester.2Eh noq wilkeeb' chik paninq'iij, uk'ik chik riis uuva inki a'n xupahqaaj wo' chik i reey reh i Ester chi je' wili:
Yu'naak cha q'or weh chib'ih inawaaj, re' hin neenuyeew aweh. Wila' xapahqaaj yejaal-oq weh i ye'aab' nuchopom naah re' hin neenuyeew aweh, inki.3Re' Ester ixoq reey je' wili ruchaq'weesjiik xb'aan:
Wila' re' hat reey xtinawaaj a'nam otob'il weh, wila' kinak'ax, xa re' wo' nupahqaaj aweh chi maayeew tii q'ab' chi nee kinkanteesjik i hin, eh chi nee kikanteesjik i wuch tinamitaal.4Ruum re' hin wuch'ihil taqe i wuch tinamitaal xoj k'ayjik chik pankimik, reh chi naa rusachariik qawach, wita naq xa chi mosojik xoj k'ayjik ma' xta naq i neenuq'or aweh, inki.5Re' i reey Asuero xupahqaaj reh i Ester chi je' wili:
¿Awach k'ahchi' rukapeb'iniik reh i yiib' wach na'ojb'al re' re'? ¿Awach i winaq re' re'? inki.6Re' Ester je' wili i xuq'or:
Re' inixowanik qawach, re' i Amán wili i yiib' wach runa'ojb'al, inki.
Eh noq xrib'iraj i Amán chi je' re' xanoq wo' siikrik ruum ruyo'jiik chuwach i reey, eh chuwach ixoq reey.7Re' reey Asuero xwuktik chaloq yohb'aal wach i ruk'aah xelik cho chupaam i ye'aab' k'ahchi' wii' i ninq'iij, xchalik i tikooj wii' i uhtz'ub' wilik chi chii' i rupaat i reey. Eh re' Amán noq xukoj rehtaal chi naa rukanteesjiik ruum i reey xkahnik cho chupaam i paat, ar xupahqaaj rukuyb'al reh i Ester chi neenkolob'jik, reh chi ma' nee ta naq inkanteesjik.8Re' Amán pachlik i koq chupahqaljiik rukuyb'al chuwach i Ester ja'lik chupaam i holohik tzunaab', re' i k'ahchi' keeb' wii' chi ninq'iij, eh noq xokik wo' chik i koq i reey xponik rureq chi je' re' noq wilik i Amán je' wili xuq'or reh:
¿Je' inche nawaaj inche achopom i Ester ixoq reey panupaat? inki.
Noq xuq'or chi je' re' i reey xkichop i Amán xkib'ur inaq'wach.9Eh re' Harbona, jinaj keh i kapuun kikamanik ruuk' i reey je' wili i xuq'or:
Chupaam i rupaat i Amán wilik jinaj i chee' jihk'b'al iib', hoob' ru ka'winaq b'ara runajtiil naah, re' xuyejaa' i reh jihk'b'al naq reh i Mardoqueo.
Re' i winaq q'e' holohik inq'orik chawiij i hat reey inki. Re' reey Asuero je' wili chaq'wik xub'an:
Chajihk'aaj taq ar i reh, inki.10Je' re' noq ar xkijihk'aaj chi ralaq i Amán chupaam i xuyejaa' chi jihk'b'al naq reh i Mardoqueo. Ruuk' i re' xjot'ik wach i ruk'aah i reey Asuero. Re' reey xukoj jinaj i k'uhb'aal ko'lb'al keh i aj Judío1Eh xa chupaam wo' q'iij re' re', re' reey Asuero xuq'asaj reh i Ester ixoq reey i rupaat naq i Amán re' naq i nixowanik kiwach i aj Judío. Re' Mardoqueo xooj k'oloq ruuk' i reey ruum ruq'orom chik i Ester reh i reey chi re' Mardoqueo kikaaq' kiib' ruuk'.2Re' reey xresaj ju'q'ab' i lopq'aaq' xuq'uch reh i Amán, xuq'asaj reh i Mardoqueo. Eh re' Ester xupab'aa' i Mardoqueo chi rilariik i chib'ih naq jariik i wilik reh i Amán.3Eh re' Ester xuq'oreej wo' chik ruka'peech i reey, suq suq inoq'ik, noq xukut i koq riib' wach'ehk i reey je' wili i xuq'or reh: Neeta tii nasach wach i ruyiib' wach na'ojb'al xuyejaa' wach i Amán, reh chi ma' nee ta nooj eloq wach i kikanteesjiik i aj Judío ruyejaam wach.4Eh re' reey xujosaj taxaaj i rukarote oro, chuwach i Ester. Re' reh xwuktik johtoq xupab'aa' riib' chuwach i reey.5Eh je' wili i xuq'or reh:
Re' hat reey wila' nawaaj a'nam otob'il weh, wila' korik chi kinak'ax, neenaq'or chi ma' xta reet i neenupahqaaj aweh. Re' hin inwaaj naq chi nee nakoj jino'q i k'uhb'aal neerusach wach i huuj xutaq'aaj reje pantaq tinamit i Amán rak'uun i Hamedata aj Gegueo. Re' i ruq'or wii' chi naa kikanteesjiik chu'nchel i aj Judío xa aha' wilkeeb' chupaam tinamit wilkeeb' chi ri'sil awajaawriik.6¿Nik' wach noq neenukuy i hin i ti' k'axik neenkian reh i nutinamiit? ¿Nik' wach noq neenukuy chi neenkuxik kikanteesjiik taqe i ma' tokoom ta wuuk'? inki Ester.7Eh re' reey je' wili ruchaq'weesjiik xub'an i Ester ixoq reey, ruch'ihil i Mardoqueo i aj Judío:
Re' hin xnutaq'aaj chik rujihk'jiik chi ralaq i Amán ruum xraaj naq rukansam chu'nchel i aj Judío, eh re' taqe chib'ih i reh xnuq'asaj chik reh i Ester.8Eh chi chatz'ihb'aaj taq jino'q i huuj panub'ihnaal i hin reey chib'ih taq inawaaj chi toob'al keh taqe i aj Judío. Eh nee taq inakoj i rehtaliil i nulopq'aaq' chuwach i huuj. Ruum wila' panub'ihnaal tz'ihb'amaj, wila' kojooj i rehtaliil i nulopq'aaq' chuwach i ma' jaruuj neenjaljik wach chib'ih tz'ihb'amaj chupaam, inki reey.9Eh xtaq'ab'jik kik'amariik i raj tz'ihb' i reey, chupaam ixib' ru ka'winaq rub'eeh roox poh Siba rub'ihnaal. Eh chu'nchel i xuq'or i Mardoqueo xtz'ihb'jik reje keh i aj Judío xtaq'ab'jik reje i huuj keh aj taaq'oom chupaam i ju'jun chi tinamit, je' wo' keh i kajaaw soldado, keh i xa reh reh wach kajaawriik chupaam taqe i jinaj siento ruuk' wuquub' ru ka'winaq chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey imponik chupaam i tinamit India, eh imponik ko chupaam i tinamit Etiopía. Eh tz'ihb'jik wo' pan kiq'oral i ju'jun chi tinamit. Eh tz'ihb'jik wo' pan kiq'oral i aj Judío.10Eh re' taqe huuj tz'ihb'jik parub'ihnaal i reey Asuero, xkikoj rehtaliil i rulopq'aaq' i reey chuwach taqe i huuj. Eh chi riij i re' xkitaq'aaj taqe reje i winaq chukanab'jiik i taqe i huuj, xijohtik reje chikiij i rukawayu i reey q'e' kow kiajiminik.11Eh chupaam taqe i huuj re' reey xutaq'aaj ruq'orariik keh i aj Judío wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit chi kimol kiib' reh chi neenkiko'leej i kik'achariik pan kiq'ab' inixowanik kiwach. Eh chi neenkikansaj taqe, xa aha' pa' tinamit neekichaliik chi kikanteesjiik ruuk' kitz'a'amb'aal. Xuq'or reje keh chi ma' naa ta kiketelaam wach kik'achariik chi winaq chi ixoq chi ha'lak'un. Eh chi naa kiq'uchum i chib'ih keh i aj ixowaal re' re'.12Eh chu'nchel i re' xq'orarik keh chi naa kianam chuwach i jinaj q'iij, chupaam i oxlaj rub'eeh i poh, Adar rub'ihnaal. Chupaam irukab'laaj poh reh i haab' re' re'.13Re' reey xukoj chupaam taqe i huuj re' re' xukanaa' chi jinaj k'uhb'aal xutaq'aaj taqe ruq'orariik chupaam i ju'jun chi tinamit, ye'b'al rukowiil kik'ux i aj Judío reh chi xkian reh taqe i nixowanik kiwach, noq xureq ruq'ijil i q'orooj chaloq.14Eh re' reey Asuero xuq'or chi xiooj chi jumehq'iil chi riij taqe rukawayu i reh taqe i kanan huuj chupaam taqe i ju'jun chi tinamit. Reh k'uhb'aal re' re' xelik wo' rib'iral chupaam i tinamit Susa i wilik wii' chi taaq'anik i reey.15Re' Mardoqueo xelik cho ruuk' i reey rukojom chi riij i holohaq itz'ihy je' rukab' i ruso' i reey, q'eq jutik ruraxiil, saq re' ruuk' i lino, eh wilik ru corona wach naah re' ruuk' i oro. Eh noq xkilow chi je' re' rutiq i Mardoqueo i tinamit wilkeeb' Susa xkik'er kichii' ruum rusuqkiil kik'ux.16Re' taqe i aj Judío ma' k'isiin ta xsuuqb'ik kik'ux, je' naa kore' xkilwach i saqum, xye'arik kiloq'il.17Eh chupaam chu'nchel i ye'aab', i tinamit xponik rib'iral i k'uhb'aal xukoj i reey ma' k'isiin ta xsuuqb'ik kik'ux taqe i aj Judío xkian jinaj i runimaal ninq'iij ruum jinaj runimaal wach q'iij chi keh. Eh ma' k'isiin taqe i ma' re' ta aj Judío xkikoj kiib' chi kixilak i aj Judío ruum kiyo'jiik chikiwach taqe i aj Judío. Re' taqe aj Judío xkian reh taqe i nixowanik kiwach1Chupaam i oxlaj rub'eeh i poh Adar rub'ihnaal chupaam irukab'laaj poh reh i haab' re' re', re' q'iij ruyejaam wach i reey chi naa naq rukuxiik kikantesjiik i aj Judío. Eh re' wo' q'iij re' re' k'ahchi' kuye'eem taqe i aj ixowaal chi naa kianam reh i aj Judío, xa re' la' xama' xkian ta wo' reh taqe i aj Judío, re' la' chik i keh xb'aan keh kuum i aj Judío.2Eh chupaam taqe i ju'jun chi tinamit wilik chi ri'sil i rajaawriik i reey Asuero xkimol kiib' i aj Judío reh chi xkian i peleto kuuk' i naa naq rukansaniik keh. Xa re' la' ma' jino'q i xkiko'leej kiib' pan kiq'ab' i aj Judío ruum xchalik kiyo'jiik chikiwach.3Eh chu'nchel i wilik kajaawriik je' wo' taqe i k'amal b'eeh chupaam i ju'jun chi tinamit, je' wo' taqe i kajaaw i soldado, xkitob'eej taqe i aj Judío ruum i kiyo'jik chuwach i Mardoqueo.4Kiyo'jik chuwach ruum re' Mardoqueo xti nim rajaawriik chupaam i rupaat i reey. Eh xelik rib'iral chupaam i ju'jun chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey rajlaal i q'iij k'ahchi' runimb'iik wach i rajaawriik.5Eh re' taqe i aj Judío xkuxik kikansam ruuk' q'aslaj ch'ihch' chu'nchel i nixowanik kiwach, xkian kuuk' nik' wach xkaaj i keh pankik'ux.6Eh chupaam i tinamit Susa i wilik wii' i reey, re' taqe aj Judío xkikansaj taqe i hoob' siento chi winaq.7Eh xkikansaj wo' taqe i lajeeb' chi winaq rak'uun i Amán, je' wili kib'ihnaal: Parsandata, Dalfón, Aspata,8Porata, Adalía, Aridata,9Parmasta, Arisai, Aridai, Vaizata.10Re' taqe re' i rak'uun i Amán, rak'uun Hamedata, xi kanteesjik kuum i aj Judío, xa re' la' ma' xkik'am taj i chib'ih keh.11Chupaam i q'iij re' re' xponik rib'iral ruuk' i reey jarub' xkikansaj chupaam i tinamit Susa i wilik wii' i reey.12Eh re' reey je' wili i xuq'or reh i Ester re' ixoq reey:
Re' taqe i aj Judío xkikansaj chik i hoob' siento chi winaq, eh xkikansaj wo' taqe i lajeeb' chi rak'uun i Amán chupaam i tinamit ayu' Susa. Eh ¿awach i naab'inik reh chib'ih chik jariik xkian chupaam i ju'jun chi tinamit? ¿Chib'ih chik inawaaj? cha q'or weh neenuyeew aweh, ¿Chib'ih jariik i nakapaaj? cha q'or, reh chi neenb'aan, inki.13Re' i Ester je' wili i chaq'wik xub'an:
Wila' ruk'ul ak'ux i hat qajaaw reey chayeew wo' chik q'ab' keh i aj Judío i iqal chi nee wo' chik inki a'n je' rukab' xkian yu'naak, je' rukab' i ruq'or i k'uhb'aal, reh chi neenkit'uyaa' i kiti'jolal i lajeeb' chi rak'uun i Amán re' taqe i xkikansaj.14Eh re' reey Asuero xutaq'aaj ruq'orariik chupaam i tinamit Susa i xuq'or i Ester. Re' taqe i kiti'jolal i lajeeb' chi rak'uun i Amán xit'uyub'jik wo' hoq.15Je' aj re' noq re' taqe i aj Judío patim Susa xkimol wo' chik kiib' chupaam i kajlaj rub'eeh i poh Adar i rub'ihnaal. Eh xkikansaj wo' chik taqe ixib' siento chi winaq, xa re' la' ma' xkik'am taj i chib'ih keh.16Eh re' taqe i aj Judío wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey xkimol wo' kiib' reh chi xkiko'leej riij i kik'achariik pan kiq'ab' i nixowanik kiwach. Eh ho'lajuuj ru kajwinaq miil chi winaq i xkikansaj. Xa re' la' ma' xkik'am taj i chib'ih keh.17Re' wili xkian chupaam i oxlaj rub'eeh i poh i Adar. Eh chupaam i kajlaj rub'eeh i poh re' re' xi hi'lik, xkian kininq'iij ruum rusuqkiil kik'ux.18Eh re' taqe i aj Judío wilkeeb' Susa xkimol kiib' chupaam i oxlaj, i kajlaj rub'eeh i poh Adar chi ko'lb'al kiib'. Eh xi hi'lik chupaam i ho'lajuuj rub'eeh i poh re' re' xkian kininq'iij ruum i rusuqkiil kik'ux.19Eh re' taqe i aj Judío wilkeeb' cho panab'iix i ma' kotimaj ta riij chi koraal tz'aq i kiye'aab' chupaam i kajlaj rub'eeh i poh Adar xkian kininq'iij ruum rusuqkiil kik'ux, chi xiko'ljik, k'ul xkisiij chib'ih keh chikiwach. Re' rub'aan i ninq'iij Purim rub'ihnaal20Re' Mardoqueo xutz'ihb'aaj rehtaliil chu'nchel chib'ih xk'ularik, xutaq'aaj reje kihuuj i aj Judío wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik i reey Asuero re' wilkeeb' chi najt, chi ma' najt.21Eh xuq'or keh chi rajlaal haab' naakininq'ijeem wach pan kajlaj ruho'lajuuj rub'eeh i poh Adar rub'ihnaal.22Xkininq'ijeej wach taqe q'iij re' re' ruum chupaam taqe q'iij re' re' xiko'ljik chikiwach taqe i nixowanik kiwach re' naq i re' rupohool i ti'kiil k'uxliis chi keh, eh xsutinik chi rusuqkiil k'uxliis. Xuq'or keh chi naa kininq'ijeem wach taqe q'iij re' re', reh chi k'ul naakisihim chib'ih keh chikiwach, eh chi naa kisihim chib'ih keh i neb'aa'.23Re' taqe i aj Judío xkitoq'aa' rub'aan i ninq'iij rajlaal haab' xtz'ihb'jik reje ruq'orariik keh panhuuj ruum i Mardoqueo.24Ruum re' i Amán rak'uun i Hamedata aj agagueo, re' i nixowanik kiwach i aj Judío xuyejaa' wach nik' wach noq naa rukuxiik kikantesjiik taqe i aj Judío. Xusik' chi riij nik' wach noq naa rukansam taqe.25Eh noq re' Ester i ixoq reey xponik q'oroq ruuk' i reey Asuero, re' reey xutaq'aaj reje ruq'orariik wach huuj, chi re' kikanteesjiik i aj Judío ruyejaam wach i Amán wach naah i reh naa rusutiniik. Je' re' noq re' i Amán xkit'uyaa' chi ralaq pan jihk'b'al iib', ar wo' xt'uyub'jik chi kalaq i lajeeb' chi rak'uun.26Je' aj re' noq Purim inkiq'or reh i kiib' chi q'iij inkininq'ijeej wach. Re' q'orik re' re' ar esamaj cho ruuk' i q'orik Pur.
Eh re' q'orik Pur iraaj ruq'orom q'ijinik, nab'al reh jaruuj inooj eloq wach i tz'ihb'amaj panhuuj, chib'ih i naakik'ulum, chib'ih i naakilom, chib'ih i naa kib'iram.27Re' taqe i aj Judío xkiq'or chi naa kianam i ninq'iij re' re' rajlaal haab'. Eh chi re' i kiih kimaam, je' wo' taqe i ma' re' ta aj Judío xkiq'or chi naa kiiniq'iijeem i kiib' q'iij re' re' rajlaal haab', je' rukab' i tiz'ihbamaj chaloq.28Eh chupaam i ju'jun chi tinamit wilkeeb' wii' i aj Judío xkininq'ijeej i Purim, eh je' wo' hoq i kiih kimaam. Ma' xkikanaa' ta kininq'ijeem i Purim, reh chi ma' xsahchik ta pankik'ux chib'ih i xkik'ul.29Eh re' Ester ixoq reey rixq'uun i Abihail ruch'ihil i Mardoqueo xkitz'ihb'aaj wo' chik pan i huuj, chi koruman chi naa runinq'ijiik i Purim. Ruum chi wilik kajaawriik chi taaq'anik koruman chi naa rub'aan aha' wilik i xkitz'ihb'aaj.30Eh xkitaq'aaj taqe reje huuj re' re' chupaam i jinaj siento ruuk' wuquub' ru ka'winaq ch'uq chi tinamit wilik chi ri'sil i rajaawriik i reey Asuero, ruuk' i holohaq q'orik, ruuk' suq kiil k'uxliis xutaq'aaj taqe reje.31Eh xkitaq'aaj ruq'orariik i k'uhb'aal i ruq'or wii' chi koruman chi naa kininq'ijeem i Purim chupaam i rub'eeh i poh ruq'orom i Mardoqueo i aj Judío ruch'ihil i Ester, xkiyejaa' wach chi naa kianam i keh, je' wo' taqe i kiih kimaam. Xq'orarik wo' rub'ehel keh nik' wach rub'aan naa kianam, eh chi naa kianam kitiij chi ma' kianam ta kiwa' kihaa'.32Re' i k'uhb'aal xuyeew i Ester, re' chi xuyeew rajaawriik i ninq'iij Purim. Eh xtz'ihb'jik rehtalil chupaam i huuj. Re' noq xkiyeew chupaam i rajaawriik i Mardoqueo1Re' reey Asuero xupahqaaj i tooj keh i tinamit ruchopom naah, je' wo' i kotimaj kiij chi ha'.2Chu'nchel i xub'an i reey Asuero tz'ihb'amaj rehtaliil i xub'an ruuk' i rajaawriik. Eh tz'ihb'amaj wo' rehtaliil chi xuyeew i rajaawriik i Mardoqueo. Chu'nchel i wili i tz'ihb'amaj rehtaliil i tz'ihb'amaj wii' i xkian i xi wihik chi reyil Media, i Persia.3Re' Mardoqueo i aj Judío xiik' naah i rajaawriik xye'arik, re' reh i rukab' wilik rajaawriik chi riij i reey Asuero. Eh xye'arik ruloq'il kuum i ruch tinamitaal ruum xusik' i holohik chi keh, eh xuyeew taqe pa runimaal suq kiil k'uxliis.
Bible Society in Guatemala