DANIEL1

1Noq ixib' chik haab' rokiik chi reyil i Joacim ar Judá. Re' i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia haa' taqe i ru soldado xchalik kikotej riij i Jerusaleem.2Re' i QaJaaw Dios xuyeew pan q'ab' i Nabucodonosor i Joacim reey ar Judá, xuk'am reje Babilonia. Eh wilik taqe i kulk inkamanik parupaat i Dios, xuk'am reje Sinar xumol i koq parupaat i tiyoox, re' inkimol wii' taqe i q'e' k'ih tz'aaq inkamanik parupaat i rutiyoox.3Re' reey xuq'or reh i Aspenaz k'amal kib'eeh i winaq kapuun, chi chusik' cho kiwach chi kixilak i aj Israel i re' ruuk' i rak'uun taqe i nimaq kiwach k'amal b'eeh.4Re' taqe i k'ijolaq re' re' holohaq-oq taqe, eh manlik wach kooq kiq'ab' kitijem-oq kiib' chi korik ruuk' chu'nchel i na'ojb'al, reh chi neenkian i kamanik parupaat i reey. Reh chi neenk'uhtjik keh i ilij wach huuj re' ruuk' tz'ihb'amaj pan qaq'oral i hoj, hoj aj Babilonia.5Eh re' Nabucodonosor xuq'or chi re' taqe i k'ijolaq re' re' rajlaal q'iij naa ruye'ariik keh re' ruuk' i wi'k i ruk'ux i reh je' wo' hoq i vino i ruk'ej i reh. Eh xuq'or chi ixib' haab' naakitijiik reh chi neenkian i kamanik parupaat.6Eh chi kixilak taqe i k'ijolaq re' re' wilik i Daniel, Ananías, Misael, Izarias, re' ruuk' taqe i riih rumaam Judá.7Re' i k'amal kib'eeh winaq kapuun xukoj rukab' kib'ihnaal i kijib' chi k'ijool. Re' Daniel Beltsasar i xukoj reh, re' i Ananías Sadrac i xukoj reh, re' i Misael Mesac i xukoj reh re' Azarías Abed-nego i xukoj reh.
8Eh re' i Daniel reh xuq'or paruk'ux chi ma' naa ta ruch'uwa' risam riib' ruuk' i ruk'ux i reey, ruuk' i vino i ruk'ej. Je' re' noq xupahqaaj reh i k'amal kib'eeh i kapuun chi manminarik chupaam chi nee ruch'uwa'reej riib' ruuk' taqe i re'.9Re' i QaJaaw Dios xutoob'eej i Daniel chi re' runa'ojb'al xponik chuwach i k'amal kib'eeh kapuun.10Eh re' k'amal b'eeh re' re' je' wili i xuq'or reh i Daniel:
Re' hin kinyo'jik chuwach i wajaaw i nureey, ruum xuq'or weh chi aha' wilik i ruk'ux, i ruk'ej i reh re' wo' taq i naa ak'uxum i naa awuk'em i hat. Wila' xrilow chi xat b'aqrik xatyowab'jik taq ma' je' ta chik aakowiil taq awuch'ihil, amahk taq i hat wila' xirukansaj i nureey, inki.
11Eh re' Daniel xub'an ruk'utaaj ruuk' inpuhkanik i wi'k i rukojom i Aspenaz k'amal kib'eeh i kapuun chi cha'jen reh i Daniel, i Ananías, i Misael, Azarías, je' wili xuq'or reh:
12Chakuy i nupahqaaj otob'il aweh chi chanik'eej lajeeb'-oq q'iij quuk' hoj awaj kamanoom, chi xa i chaaj i nee nayeew qeh chi k'uxarik, eh xajot'ik i nee nayeew chi qahaa'.13Chi riij i re' neenawilow awach taqe i xti wilik kikowiil mi re' taqe i naakik'uxwiik reh i ruk'ux i reey, oon re' hoj i xa i chaaj i naa qak'uxum. Re' hat neena a'n quuk' re' q'oreel nik' pa' wach qawii' neenawilow, inki.
14Eh re' inpuhkanik reewi'k xuk'ul ruk'ux i xuq'or i Daniel, xunik'eej wo' kuuk', lajeeb' q'iij xuyeew keh chi k'uxarik chi uuk'jik i xupahqaj i Daniel.15Eh noq xik'ik i lajeeb' q'iij xrilow chi re' taqe i xik'uxwik reh i chaaj q'e' taqe kow chikiwach i xik'uxwik reh i ruk'uxb'aal, i reey.16Xrilow chi je' re' inpuhkanik ree wi'k xa i chaaj xajot'ik chik i xuyeew keh i kijib' chi k'ijool. Ma' xuyeew ta keh i ruk'uxb'aal, i ruvino i reey.
17Eh re' taqe i k'ijool re' re' xye'arik kina'ojb'al ruum i Dios, reh chi xkireq chi riij chib'ih i ruq'or chupaam taqe i huuj, je' wo' taqe i nimaq wach na'ojb'al. Re' Daniel reh i rureq naa re' chi riij chib'ih i ruq'or inilarik pansaq wirik, inilarik pan wirik.18Eh noq xik'ik ixib' haab' xuq'at i reey chi naa ruk'amariik reje ruuk' taqe i k'ijool re' re', re' Aspenaz i k'amal kib'eeh i winaq kapuun xuk'am wo' reje taqe k'ijool ruuk' i reey Nabucodonosor.19Eh re' reh xub'an ruk'utaaj kuuk' i k'ijool re' re', eh ma' jino'q i xureq chi kixilak chu'nchel i k'ijool chi je' rukab' i Daniel, i Ananías, i Misael, i Azarías, ruum i re' xukanaa' taqe chi kamanik chupaam i rupaat i reey.20Eh chu'nchel i nimaq wach i k'ayeew i nimaq wach na'ojb'al inkireq chi riij noq impahqaljik keh ruum i reey inkich'ob' rub'ehel. Re' reey xukoj rehtaal chi xiik' naah i kina'ojb'al chikiwach i wilkeeb' chi ri'sil i rajaawriik re' taqe i aj q'iij, taqe i kisik' wik chi riij i ch'umiil.21Eh re' Daniel xkahnik chi kamanik ruuk' i reey korehtaal xureq i peet haab'rokiik chi reyil i Ciro. Re' i Daniel xuch'ob' rub'ehel i xrilow paruwiriik i Nabucodonosor
1Eh noq wilik chik rukab' haab' rokiik chi reyil i Nabucodonosor wilik taqe i xuk'uhtaaj riib' reh paruwiriik. Eh ruum i re' ma' k'isiin xchalik ruyo'jiik xsahchik ruk'ux, xama' jaruuj chik xqajik i ruwiriik.2Eh re' i reey xutaq'aaj kik'amariik taqe i kisik'wik chi riij i ch'umiil, taqe i aj q'iij, taqe aj kojol na'ojb'al reh naq chi naa kich'ob'om rub'ehel chib'ih i ruq'or i xk'uhtjik reh paruwiriik. Eh re' taqe re' xiooj wo' k'oloq ruuk' i reey.3Eh je' wili i xuq'or keh:
Re' hin q'e' ti' nuk'ux ruum i xuk'uhtaaj riib' weh panuwiriik, cha q'or taq weh chib'ih jariik i ruq'or, inki.
4Re' keh je' wili i xkiq'or reh i reey pan kiq'oral aj arameo:
QaJaaw reey nee ta naq inwihik aak'achariik chi juneliik, cha q'or qeh hoj, hoj awaj kamanoom chib'ih jariik i xuk'uhtaaj riib' aweh panawiriik re' hoj neenqaq'or aweh chib'ih i ruq'or, inki taqe.
5Re' reey je' wili i xuq'or keh:
Wila' ma' naq'or taq weh chib'ih i xwilow wach panuwiriik, eh chib'ih i ruq'or naa taq kaat nuxereb'eem, eh naa taq nusacham wach aapaat.
6Eh raaj wila' xaq'or taq weh chib'ih i xuk'uhtaaj riib' panuwiriik, eh wixaq'or taq weh chib'ih i ruq'or ma' k'isiin taq akooch naa nuye'em, eh naa taq nuye'em runimaal awach, inki.
7Re' taqe aj na'ojb'al je' wili i xkiq'or:
Qajaaw reey cha q'or qeh i hoj, hoj awaj kamanoom chib'ih jariik i xuk'uhtaaj riib' aweh panawiriik, re' hoj neenqaq'or aweh chib'ih i ruq'or, inki taqe.
8Eh re' reey je' wili xuq'or keh:
Re' hin weht'al chi xak'ahchi' taq kin achamam ruum aweht'al taq chik chib'ih i naa ak'ulum.
9Wila' ma' xaq'or taq weh i xk'uhtjik weh panwirik, eliik wach i tojb'al taq amahk naa nuye'em, ruum xa a'n taq jinaj wach ak'ux chi xa ruuk' jot'ooj ruuk' chukuj q'orik taq k'ahchi' kin achaq'weem xa chamb'al weh taq i na a'n. Re' hin inwaaj chi nee taq inaq'or weh chib'ih jariik i xuk'uhtaaj riib' weh panuwiriik, eh chib'ih i ruq'or, inki.
10Re' taqe aj na'ojb'al je' wili i xkiq'or reh i reey:
Ma' jino'q i winaq wach ak'al neen ch'ob'wik rub'ehel inaq'or. Eh ma' jino'q wo' reey, oon xti nim rajaawriik impahqanik keh taqe raj q'iij, keh taqe i kisik'wik chi riij ch'umiil keh taqe aj na'ojb'al impahqanik reh i je' re'.
11Ruum re' inapahqaaj qeh reey q'e' k'axik wach, ma' awach ta neench'ob'wik rub'ehel aweh. Xa re' wo' naa naq taqe i qadios nee nq'orik aweh, xa re' la' ma' xta taqe ayu' ruum re' keh ma' kiwihik ta chi xilak winaq, inki taqe.
12Eh noq xrib'iraj chi je' re' i reey Nabucodonosor ma' k'isiin ta xchalik ruk'aah, xutaq'aaj kikanteesjiik chu'nchel aj na'ojb'al wilkeeb' Babilonia.13Jinaj i kowlaj k'uhb'aal xresaj ruq'orkiil chi chu'nchel i aj na'ojb'al naa kikanteesjiik Eh xtohq'ik rusik'ariik i Daniel, je' wo' taqe ixib' chi ruch'ihil reh chi naa kikanteesjiik.
14Eh re' Daniel ruuk' sik'ooj wach q'orik xuq'oreej i Arioc, re' k'amal kib'eeh i ru soldado i reey re' naq i naa rokiik chi kikanteesjiik taqe i aj na'ojb'al.15Je' wili i xuq'or reh i Arioc:
¿Chib'ih reet noq xresaj ruq'orkiil i kow wach k'uhb'aal re' re' i reey xuq'or chi naa rukansam taqe i aj na'ojb'al?
Eh re' Arioc xuq'or rub'ehel reh i Daniel chib'ih reet.
16Re' i Daniel xooj ruuk' i reey xupahqaaj otob'il reh chi chuy-eej peet k'isinoq, eh chi re' reh nee ruq'or chib'ih jariik i xk'uhtjik reh paruwiriik. Eh chib'ih i ruq'or.17Eh jumehq'iil xoj i Daniel aha' wilik wii' chi patinik xuq'or keh i ruch'ihil, Ananías, re' Misael, Azarías chib'ih jariik i xq'orarik reh.18Je' wili i xuq'or keh: Qa a'n taq qatiij chuwach i QaJaaw Dios reh chi nee ruk'uhtaaj weh chib'ih i ruq'or i xk'uhtjik reh paruwiriik i reey, reh chi nee ruketelaaj qawach i Dios ma' nee ta qoh kanteesjik kuch'ihil taqe i aj na'ojb'al aj Babilonia, inki.
19Eh chupaam aq'ab' re' re' xk'uhtjik reh i Daniel ruum i Dios parusaq wiriik i chib'ih xk'uhtjik reh paruwiriik i reey, eh chib'ih i ruq'or. Eh ruum i re', re' Daniel xuloq'ej i Dios wilik cho pan taxaaj.20Je' wili i xuq'or:
Neeta naq inye'arik ruloq'il chi junelik i QaJaaw Dios wilik cho pan taxaaj, ruum xa re' wo' reh inye'wik i na'ojb'al, i ajaawriik.
21Re' reh inye'wik i jab' q'iij, i siq'jil q'iij. Re' reh inkojwik taqe i reey, re' i reh ineesanik reh, eh i ruyeew kina'ojb'al i wilik kina'ojb'al re' wo' reh inye'wik ki kapeb'al i wilik kikapeb'aal.22Re' i Dios i ruyeew chi naab'jik i nimaq wach na'ojb'al ma' awach ta naab'inik reh, reht'al chib'ih jariik i wilik panq'equm, ruum re' reh i saqum.23Re' hat QaJaaw ruDios taqe chaloq i numaam wati't i nut'iosej aweh, tinuloq'ej ruum xayeew nuna'ojb'al, i nukowiil. Eh xayeew weh chi naab'jik aha' wilik iraaj runab'eem i reey, inki Daniel.
24Eh xooj i Daniel ruuk' i Arioc re' xkojarik chi kikanteesjiik i aj na'ojb'al wilkeeb' Babilonia, je' wili i xuq'or reh:
Maa kansaj taqe i aj na'ojb'al, kinak'am reje chuwach i reey reh chi neenuq'or reh i hin chib'ih i xk'uhtjik reh paruwiriik, eh chib'ih i ruq'or, inki.
25Eh re' Arioc xuk'am reje i Daniel chuwach i reey Nabucodonosor, je' wili i xuq'or reh:
Re' hin xnureq jinaj winaq re' ruuk' i xi ehteesjik cho pan kitinamiit Judá, re' reh naa ruq'oriik aweh chib'ih jariik i xk'uhtjik aweh panawiriik, chib'ih i ruq'or, inki.
26Eh re' i reey je' wili i xuq'or reh i Daniel, re' kojooj i b'ih chi Beltsasar:
¿Mi neena a'n ruq'orariik weh re' i hat chib'ih jariik i xk'uhtjik weh panuwiriik, je' wo' hoq chib'ih i ruq'or? inki.
27Re' Daniel je' wili i chaq'wik xub'an:
Re' hat qajaaw reey re' inawaaj anab'eem ni xata re' wilik kina'ojb'al, ni xata re' taqe i aj q'iij, ni xata re' taqe i kisik'wik chi riij i ch'umiil neekiq'orik aweh.
28Xa re' la' wilik jinaj i Dios pan taxaaj i ruch'ob' rub'ehel i ma' inkan ta chi riij. Eh ruuk' i xuk'uhtaaj aweh i re' re' xuyeew aweh chi naab'jik i ma' eht'alimaj ta naq naa ruk'ulariik. Re' hin naa nuq'orom aweh i xk'uhtjik aweh panawiriik je' wo' hoq chib'ih i ruq'or.
29Qajaaw reey, re' hat noq wilkaat naq nah ach'aht xtohq'ik akapaam riij chib'ih naa ruk'ulariik na'chub'an, eh re' i Dios intehwik wach i ma' eht'alimaj taj xuyeew aweh chi naab'jik chib'ih i naa ruk'ulariik.30Eh weh hin xuyeew chi naab'jik i Dios i ma' nareq ta chi riij re' re', ma' ruum ta chi xiik' naah i nuna'ojb'al i hin chikiwach i wilik kina'ojb'al, xa reh la' chi naa nuch'ob'om rub'ehel aweh i hat reey chib'ih i ruq'or i xk'uhtjik aweh panawiriik, eh chi neenareq chi riij chib'ih inakapaaj panawánima.
31Re' hat qajaaw reey noq wirik i na a'n xuk'uhtaaj riib' aweh jinaj i rujalwaach winaq xiik' naah nimaal, pa'lik i koq chawach xan reprotik chik i ruwii', ti yo'joq ruum i wach.32Re' naah i winaq, re', ruuk' i manlik oro korjinaq wii', re' chi' ruk'ux, ruch'ihil i tileb' re' chik ruuk' i plata korjinaq wii', eh re' wach paam ruch'ihil i nah rutuuq q'an ch'ihch' i korjinaq wii'.33Re' i rutuuq re' ruuk' i ch'ihch' korjinaq wii', eh re' rooq ch'ihch' wo' hoq, eh chaq'samaj lech'ik laj ak'al chik korjinaq wii'.34Eh noq k'ahchi' naq awilom i hat qajaaw reey jinaj i nimlaj ab'aj xtolinik choo wach yuuq' ma' awach ta xb'oqwik cho reh, manlik xik'ik ruxeer i rooq i rujalwaach winaq re' re', re' i rooq ch'ihch' eh chaq'laj lech'ik laj ak'al korjinaq wii'.35Eh xuxer wo' i rujalwaach winaq, chi je' aha' reh ch'ihch', lech'ik laj ak'al, q'an ch'ihch', plata, oro korjinaq wii'. Re' rupoqil xk'amarik johtoq pan taxaaj ruum i kowlaj teew, ma' kota chik x-ilarik wach, je' rukab' noq ink'amarik reje ruum i kowlaj teew i rupoqil i trigo pan si'q'jil. Eh re' ab'aj x-puch'wik reh i rujalwaach winaq re' re' xk'ihik xponik chi je' nimaal qaman yuuq' xutz'ap naah i wach ak'al noq xawil.
36Re' aj re' re' xk'uhtjik aweh panawiriik, yu'naak naa nuq'orom aweh chib'ih jariik i ruq'or, inki.37Eh re' hat reey xiik' naah nimaal awach chikinaah taqe chu'nchel i reey, ruum re' i Dios wilik choo pan taxaaj xkojwik aweh chi reyil xuyeew awajaawriik, xuyeew runimaal awach, xuyeew awansil.38Re' wo' reh ye'wik awajaawriik chikinaah chu'nchel i wilkeeb' wach ak'al, chi je' taqe tinamit, chi je' taqe chikop kijib' kooq chi je' taqe tz'ikin kirupinik pan taxaaj xuyeew chi ri'sil awajaawriik. Re' nahis oro korjinaq wii' xawil wach, re' i hat.39Re' i plata rehtalil jinaj chik i nimlaj tinamit, wilik rajaawriik xa re' la' ma' naa ta rureqem chi je' rukab' awajaawriik hat, eh re' q'an ch'ihch' rehtalil i roox nimlaj tinamit naa ruwihiik rajaawriik chinaah chu'nchel i tinamit.40Eh re' ch'ihch' rehtalil i rukaaj nimlaj tinamit xti kow riib', je' wo' kowiil ch'ihch' ruum re' reh naa ruwihiik rukowiil chikiwach chu'nchel i nimaq tinamit. Eh naa rusacham kiwach.
41Eh re' hat qajaaw reey xawil chi re' ju' taq rooq i rujalwaach winaq re' re' wilik lech'ik laj ak'al, wilik i ch'ihch' korjinaq wii' re' rehtalil chi re' rukaaj i runimaal tinamit ma' naa ta kianam jinaj wach kik'ux, wilik i je' kowiil i ch'ihch', wilik i ma' kow taj je' rukab' i lech'ik laj ak'al.42Ruum aj re' xawil i ju' rooq i rujalwaach winaq re' re' chi wilik i ch'ihch', wilik i lech'ik laj ak'al korjinaq wii', re' re' rehtalil chi re' rukaaj nimlaj tinamit yejaal i naa ruwihiik rukowiil eh yejaal i ma' naa ta ruwihiik rukowiil.43Je' rukab' i xawil i hat qajaaw reey jinaj wilik wii' i ch'ihch' ruuk' i lech'ik laj ak'al rehtalil chi re' taqe i reey chinaah i nimlaj tinamit re' re', naakiye'em pan kaxáro i kak'uun kixq'uun sik'b'al reh i wihik pan jinaj wach k'uxliis, eh xama' naa ta wo' kianam, je' rukab' i ch'ihch' ma' nee ta ruxilakeej riib' ruuk' i lech'ik laj ak'al.44Eh chupaam taqe i q'iij re' re', re' i QaJaaw Dios wilik cho pan taxaaj naa rupab'aam jinaj naa ruwihiik rajaawriik. Ma' awach ta naa ruq'atwiik wach i rajaawriik, eh ma' jaruuj naa rusachariik wach. Re' reh ma' xta naa ruuchjiik ruum i tokoom tinamit naa la' rusacham kiwach, re' reh naa ruwihiik chi juneliik.45Re' hat xawilow noq xtolinik chee ab'aj chi ma' awach ta xtolinik choo reh, eh xupuch' i rujalwaach winaq ch'ihch', q'an ch'ihch', lech'ik laj ak'al, plata, oro korjinaq wii'. Ruuk' i re' qajaaw reey, re' i Dios xuk'uhtaaj aweh chib'ih jariik i naa ruk'ulariik na' chub'an. Re' hin xnuq'or chik aweh chib'ih xk'uhtjik aweh panawiriik, eh chib'ih iraaj ruq'orom, re' taqe i re' korik, inki Daniel.
46Eh noq xrib'iraj chi je' re' i reey Nabucodonosor xupach'aa' qohoq riib' wach ak'al xuloch' riib' chuwach i Daniel xuyeew ruloq'il, eh xutaq'aaj ruq'orariik chi naa ruye'ariik jinaj rukooch, chi naa ruk'atariik i insensia chuwach.47Re' reey je' wili i xuq'or reh i Daniel:
Xti korik wo' hoq chi xa re' wo' aaDios wilik rajaawriik chikinaah taqe i xa tiyoox, eh ajaab'ees chikinaah taqe i reey, i ruyeew chi naab'jik i ma' eht'alimaj taj. Ruum i reh xa a'n ruq'orariik weh i hat chib'ih i ruq'or xk'uhtjik weh panuwiriik ma' eht'alimaj ta naq, inki.
48Re' i reey xuyeew runimaal wach i Daniel xuyeew ru nimlaj kooch xuyeew ruloq'il. Xukoj chi ilil reh i chu'nchel i ye'aab' wilik Babilonia. Eh xukoj chi k'amal kib'eeh chu'nchel i aj na'ojb'al wilkeeb' chupaam i tinamit re' re'.49Eh re' Daniel xupahqaaj otob'il reh i reey chi re' Sadrac, Mesac, Abed-nego, chi ye'aroq kikamaj. Ruum i re' xi kojarik chi ilil taqe reh chu'nchel i ye'aab' wilik paruyuq'ul i Babilonia. Eh re' Daniel xkahnik wo' chi kamanik ruuk' i reey. Re' taqe ixib' xiko'ljik pan q'aaq'
1Re' reey Nabucodonosor xuyejaa' ruuk' oro jinaj i nimlaj jalwaach lajeeb' ru ka'winaq b'ara runajtiil naah, ixib' b'ara runimaal wach. Ar xuyejaa' wach k'ixkaab' Dura wilik paruyuq'ul i Babilonia.2Eh re' reey xutaq'aaj rumolariik kiwach i nimaq wach kikamaj wilkeeb' chupaam i ju'jun chi ye'aab', re' taqe i kajaaw soldado, taqe i kitaaq'anik, taqe kojol na'ojb'al, taqe i molol tumiin, taqe i q'atal q'orik. Eh re' taqe i ilil tinamit, reh chi xi chalik chi ninq'ijinik reh i rukuxeesjiik i nimlaj jalwaach xuyejaa' i reey.3Eh chu'nchel i nimaq wach raj kamanoom re' re' xutaq'aaj kik'amariik xkimol kiib' ruuk'. Eh xooj kipab'aa' kiib' chuwach i nimlaj jalwaach, reh i runinq'ijiik i rukuxeesjiik.4Re' ink'amwik rub'eeh ruq'orariik kow xuq'or chi je' wili: Chab'iraj taq i hat tinamit ti chalik taq pankok' tinamit pan nimaq tinamit xa reh reh taq wach ti q'orik wii'.5Noq nee taq inab'iraj chi neen q'orik i suub' k'ahaam wach q'ooj i tamb'oor, i arpa, i q'ooj intzalajinik, i nimaq q'ooj inhuupjik paam, je' wo' chu'nchel jar b'uhr wach i q'ooj, nee taq i naxuk'aa' awiib' chi looq'jiik i nimlaj jalwaach xuyejaa' ruuk' oro i reey Nabucodonosor.6Eh awach i ma' xuxuk'aa' riib' chi looq'jiik i nimlaj jalwaach re' re' naa rukutariik chi jumehq'iil pan nimlaj horna qoplik ruq'aq'al, inki.
7Re' taqe i rukihaal tinamit kimolom kiib' ar, noq xkib'iraj chi xq'ajb'anik chu'nchel i k'ih b'uhr wach chi q'ooj chi kunchelaal xkixuk'aa' kiib' chi looq'jiik i nimlaj jalwaach, oro korjinaq wii'.
8Eh chupaam i q'iij re' re' wilik taqe i aj Caldeo xikojwik kimahk taqe i aj Judío.9Je' wili i xkiq'or reh i reey Nabucodonosor:
Qajaaw reey nee ta naq inwihik aak'achariik chi juneliik.
10Re' hat qajaaw reey xakoj jinaj i k'uhb'aal, xaq'or chi noq nee kiq'ajb'anik chu'nchel i q'ooj re' re', neenkixuk'aa' kiib' chu'nchel i tinamit chi looq'jiik i nimlaj jalwaach oro korjinaq wii'.11Eh chi awach i ma' xuxuk'aa' riib' chi looq'jiik i nimlaj jalwaach re' re', jumehq'iil naa rukutariik pan nimlaj horna qoplik ruq'aq'al.12Re' hoj inqaq'or aweh chi wilik taqe i aj Judío akojom chi kilariik taqe i ye'aab' wilik ayu' paruyuq'ul i Babilonia, re' taqe i je' wili kib'ihnaal: Sadrac, Mesac, eh re' Abed-nego re' keh ma' xkinimaj taj i xaq'or, ma' xkiyeew ta ruloq'il taqe i atiyoox, eh ni xata xkiloq'ej i nimlaj jalwaach xayejaa' ruuk' oro, inki taqe.
13Eh noq xrib'iraj chi je' re' i reey Nabucodonosor xchalik ruk'aa' xutaq'aaj kik'amariik i Sadrac, i Mesac, i Abed-nego, eh chi jumehq'iil xi k'amarik chaloq chuwach i reey taqe i k'ijool re' re'.14Re' i Nabucodonosor xupahqaj keh chi je' wili:
¿Mi korik chi ma' xaloq'ej ta taq i nutiyoox, je' wo' hoq i nimlaj jalwaach xnuyejaa' ruuk' oro? inki keh.
15Eh raaj i yu'naak noq nee taq inab'iraj chi neenq'ajb'anik i tuun i suub' i k'ahaam wach q'ooj, i tamb'oor, i arpa, i q'ooj intzalajinik, i nimaq q'ooj inhuupjik paam. ¿Mi nee taq i naxuk'aa' awiib' chi looq'jiik i nimlaj jalwaach xnuyejaa'? Eh wila' ma' xaloq'ej taq, chi jumehq'iil taq nee tikutariik chupaam i nimlaj horna qoplik ruq'aq'al, ma' jino'q dios neenko'linik aweh panuq'ab', inki.
16Noq xkib'iraj chi je' re' Sadrac, i Mesac, i Abed-nego, je' wili i ruchaq'wesjik i reey Nabucodonosor xkian:
Re' hoj ma' ruman ta chi neenqachaq'weej aweh aha' wilik taqe inaq'or re' re'.
17Re' hoj, re' i Dios k'achlik inqanimaj, re' reh neerub'an qako'ljiik chupaam i q'aaq' re' re', eh nee qojrukoleej panaq'ab' chib'ih pa' jariik inawaaj a'nam qeh hat reey.18Atoob' ta ma' nee hoq ruko'leej, chanab'eej qajaaw reey chi re' hoj xama' nee ta wo' inqaloq'ej, ma' nee ta inqanimaj taqe aatiyoox, je' wo' hoq i nimlaj jalwaach xayejaa' ruuk' oro, inki taqe.
19Noq xrib'iraj i reey Nabucodonosor i xkiq'or taqe ixib' re' re' xa xkaaqb'ik chik i wach ruum ruk'aah. Ruum i re' xuq'or chi kojaroq ruman i ruq'aq'al i horna, reh chi xponik chi wuquub' pech chi je' tz'a'iil inkikoj rajlaal q'iij.20Eh re' i reey Nabucodonosor xutaq'aaj taqe i ru soldado xiik' naah kowiil kiib' chu b'ak'ariik wach i kooq kiq'ab' i Sadrac, Mesac, i Abed-nego, reh chi xkikut chupaam i horna yohb'aal wach i xaq ruq'aq'al.21Eh re' taqe ixib' chi k'ijool re' re' xa kore' wo' kiso' kikojom paru kamaj i reey wilik chikiij noq xb'ak'arik kiwach, eh ruuk' i re' xi kutarik pan nimlaj horna yohb'aal wach i xaq i ruq'aq'al.22Ruum chi xnimjik reh i xuq'or i reey chi naa rukojariik ruman i ruq'aq'al i nimlaj horna chi jumehq'iil wo' tz'ab'ik, yohb'aal wach i xaq i q'aaq', eh xuk'at taqe i soldado xikutwik i koq keh i ixib' chi k'ijool.23Re' taqe ixib' chi k'ijool, i Sadrac, i Mesac, i Abed-nego b'ak'lik wach i kooq kiq'ab' noq xiqajik pan horna yohb'aal wach i xaq i ruq'aq'al.
24Eh re' reey Nabucodonosor jumehq'iil xwuktik johtoq ma' k'isiin ta xyo'jik noq xtz'ehtanik reje pan nimlaj horna, xupahqaaj keh chi je' wili taqe i kojol na'ojb'al:
¿Mi ma' xa ixib' taqe re' i k'ijool b'ak'lik kiwach noq xi kutarik pan horna? inki.
Korik wo' hoq qajaaw reey chi xa ixib' i xikutarik ar, inki taqe.
25Eh re' reey je' wili xuq'or:
¿Chib'ih reet noq k'ahchi' wilom i hin chi kijib' chik taqe i k'ijool b'ehik inki a'n pan horna xilak xaq q'aaq' eh re' rukaaj je' ruwii' ánjel eh xama' k'ahchi' ta wo' kik'ahtik k'isinoq? inki.
26Eh re' i reey Nabucodonosor xujil i koq riib' panookb'al reh i horna qoplik ruq'aq'al kow xuq'or i koq chii' chi je' wili:
Hat Sadrac, hat Mesac, hat Abed-nego, hat taq raj kamanoom i k'achlik Dios wilik cho pan taxaaj eleen taq choo ar chi jumehq'iil kim taq ayu', inki. Eh xi elik wo' chaloq koxcheel chupaam i xaq q'aaq' re' re'.
27Eh chu'nchel i nimaq wach kikamaj taqe i kajaaw i q'atal q'orik, taqe i q'atal q'orik, taqe i k'amal kib'eeh soldado, taqe i kojol runa'ojb'al i reey, xkimol choo kiib' chi kilariik ixib' chi k'ijool ruum ma' xta xi uuchjik ruum i xaq q'aaq'. Eh ma' xk'ahtik taj i kiti'jolal, ni xata naq re' rismaal kinaah, ni xata naq re' i kiso' xk'ahtik k'isinoq ni xata naq ruxlaab' sib' xkahnik chuwach.28Eh re' i Nabucodonosor je' wili i xuq'or: Neeta naq inye'arik ruloq'il i ki Dios i ixib' chi k'ijool wili, i Sadrac, i Mesac, i Abed-nego ruum xutaq'aaj chaloq i ruánjel i Dios chi kiko'ljiik taqe i rumoso wili re' i kiye'em kik'ux ruuk'. Re' taqe i ma' xkian taj i xnuq'or i hin peet naq xkiyeew chi k'atariik i kiti'jolal reh chi ma' xkiloq'ej taj i tiyoox, re' la' i k'achlik Dios xkiloq'ej.29Eh xukoj jinaj i k'uhb'aal chi wila' awach xb'ajwik reh i ki Dios ixib' chi k'ijool wili, atoob' aj pan nimaq pankok' tinamit xanik' pa' wach inq'orik wii' i ruk'ul chi naa ruxereb'iik paam ruuk' i q'aslaj ch'ihch'. Eh re' i rupaat naa rukahniik chi ma' xta chik naa rukahniik chupaam, ruum ma' jino'q dios neenko'linik chi je' rukab' i reh, inki.
30Eh re' reey Nabucodonosor xiik' chik naah ninqaal wach i kikamaj i Sadrac, Mesac, i Abed-nego xuyeew chinaah taqe i ye'aab' wilkeeb' i Babilonia. Re' noq xyoj paam i naah, re' noq xsutinik chi je' ruwii' chikop Nabucodonosor
1Re' reey Nabucodonosor je' wili i xuq'or reje keh i wilkeeb' pan nimaq tinamit, pankok' tinamit, xa reh reh wach kiq'orik wii' wilkeeb' sut i wach ak'al: Re' ta naq i suq kiil k'uxliis neen wihik taq awuuk', inki.
2Re' hin i ruk'ul chi naa nuq'orom taq aweh taqe i sachb'al k'uxliis, taqe ma' ilooj taj, i rub'an wuuk' i Dios wilik cho pan taxaaj.3Re' QaJaaw Dios xiik' naah nimaal wach taqe i sachb'al k'uxliis, taqe i ma' ilooj taj rub'an, re' reh naa ruwihiik chi reyil chi juneliik, eh naa ruwihiik rajaawriik chikinaah xajarch'iht pa' chi k'achareel i neenik'ik.
4Re' hin i Nabucodonosor wilkiin naq panupaat i nub'an wii' i taaq'anik chi suq suq nuk'ux, chu'nchel i nub'an i nelik korik chi nuwach.5Eh pan jinaj chaq'ab' noq wirik i nub'an wach nuyokaab' wilik i xuk'uhtaaj riib' weh panuwiriik. Eh noq xwik'raaj wiib' ma' k'isiin ta xinyo'jik ruum i xwilow wach sahchik nuk'ux ruum.6Eh ruum i re' xnutaq'aaj kik'amariik chu'nchel i aj na'ojb'al wilkeeb' ayu' Babilonia. Reh naq chi naa kich'ob'om rub'ehel chib'ih iraaj ruq'orom i xk'uhtjik weh panuwiriik.7Eh xi chalik wo' wuuk' i nimaq wach kina'ojb'al, i kisik'wik chi riij i ch'umiil, i aj q'iij, i kojol na'ojb'al. Xnuq'or keh i xk'uhtjik weh panuwiriik, xa re' la' xama' xkiq'or ta wo' weh chib'ih i ruq'or.8Eh kopan tz'apaab' wach xk'uloq wuuk' i Daniel, Beltsasar i xkojarik chi rukab' b'ih, re' i b'ih i nudios. Re' hin weht'al chi ye'ooj runa'ojb'al ruum i Dios wilik rusantohiil, eh xnuq'or reh i xk'uhtjik weh panuwiriik, je' wili i xnuq'or reh:9Re' hat Beltsasar k'amal kib'eeh i kisik'wik chi riij i ch'umiil, ruum chi re' hin weht'al chi ruyeew ana'ojb'al i Dios wilik rusantohiil, eh weht'al chi re' i ma' awach ta inreqwik chi riij, re' i hat inaq'or chib'ih i ruq'or. Eh re' hin inwaaj chi neenaq'or weh chib'ih iraaj ruq'orom i xk'uhtjik weh panuwiriik, chab'iraj re'.10Re' taqe wili i xk'uhtjik weh panuwiriik noq yokolkiin wach nuch'aht:
Re' hin xwilow chik chi panyejaal i wach ak'al wilik jinaj i chee' xiik' naah najtiil naah.
11Re' chee' re' re' xnimb'ik paam, re' i runajtiil naah imponik b'ila' chik rureq wach i taxaaj. Eh ink'utinik chaloq chi junsuut i wach ak'al.12Eh q'e' chik holohik i xaq, ma' k'isiin i wach manlik k'uxumb'al keh chu'nchel i wilkeeb' wach ak'al. Eh chi ri'sil i rumuuj kihi'lik chikop wilkeeb' pantaq ch'ahn, eh chinaah taqe i q'ab' inkiyejaa' kisuuq' i tz'ikin kirupinik pan taxaaj. Re' b'ila' chik i chee' re' re' inye'wik kik'achariik i k'achareel i wach ak'al.
13Eh xwilow wo' panuwiriik chi xqajik choo pan taxaaj jinaj i ánjel aj cha'joom.14K'ahchi' cho ruk'erem chii' chuq'orariik chi je' wili:
Chaq'eb' taq wach ak'al i chee' re' re' kuxoq taq ayok'om i q'ab', kuxoq taq apuhum i xaq chatilej taq reje wulu' i wach. Eh neenkimol chi elik taqe chikop wilkeeb' chi ri'sil i rumuuj, je' wo' taqe i tz'ikin wilkeeb' nah taq q'ab'.
15Xa re' la' najt nah ak'al taq neenayok' nee taq inakanaa' i raa' je' wo' hoq i raa' wilik panak'al. Eh nee taq inab'ak' chi karena i rutohnaal raa' pantaq ch'ahn, reh chi neenq'ehb'ik chee musjab' chinaah. Eh nee ruk'ux reh i k'im chi kixilak taqe chikop.16Eh neenchalik ruyojiik paam i naah neenkahnik chi je' rukab' i naah i chikop, je' re' i naa ruk'ulum chuwach i wuquub' haab'.17Re' i wili i ti' k'axik ye'arik chinaah re' xkiq'or taqe i ánjel aj cha'joom. Reh chi re' taqe i tinamit neenkikoj rehtaal chi re' QaJaaw Dios wilik cho pan taxaaj wilik rajaawriik chikinaah taqe i reey wach ak'al. Eh rukoj chi reyil awach iraaj i reh paruk'ux, eh i rukoj chi k'amaj b'eeh i xama' nim ta wach, inki.
18Re' taqe i re' xwilow wach panuwiriik i hin, hin reey Nabucodonosor. Eh re' hat Beltsasar i rukab' aab'ih inwaaj chi neenaq'or weh chib'ih i ruq'or, ruum ma' jino'q i aj na'ojb'al nuchopom kinaah xch'ob'wik rub'ehel weh chib'ih iraaj ruq'orom. Re' hat weht'al chi neenach'ob' rub'ehel weh ruum ruye'em ana'ojb'al i Dios wilik ruSantohiil.
19Eh re' i Daniel Beltsasar i rukab' b'ih junk'aam xkahnik meem chukapeb'jiik chib'ih i naa ruq'orom re' hin i reey je' wili xnuq'or reh:
Re' hat mat qaaj kapeew chib'ih i xk'uhtjik weh panuwiriik, eh chib'ih i ruq'or, kinki reh.
Re' i Beltsasar i rukab' b'ih je' wili i xuq'or:
Qajaaw reey q'e' wo' chik ti' i ruq'or i xk'uhtjik aweh panawiriik, ma' xta naq reet chi re' taqe i ki-ixowinik awach neekik'ulwik reh.
20Re' chee' xk'uhtjik aweh ixk'ihik paam i komponik pan taxaaj i ju' eh ink'utinik chaloq chi junsuut i wach ak'al.21Re' i xaholohik chik i xaq, eh ma' k'isiin i wach, neemanlojik chi k'uxumb'al keh i k'achareel wach ak'al. Eh chi ri'sil i rumuuj i kik'ulik hi'loq taqe chikop wilkeeb' pantaq ch'ahn, eh nah taq q'ab' inkiyejaa' kisuuq' i tz'ikin.22Qajaaw reey re' nimlaj chee' re' re' xik' naah nimaal q'e' holohik i xponik kopan taxaaj i ju' ajalwaach i hat xiik' naah nimaal awach, xiik' naah awajaawriik chinaah chu'nchel i tinamit.23Re' hat qajaaw reey xawilow panawiriik chi qajik i rub'an cho pan taxaaj jinaj i santo laj ánjel raj kamanoom i QaJaaw Dios, je' wili i ruq'or: Chaq'eb' taq wach ak'al i nimlaj chee' chasach taq wach. Xa re' la' cha kanaa' taq i rutohnaal raa' je' wo' i raa' panak'al, nee taq inab'ak' i rutohnaal raa' ruuk' karena re' ruuk' i q'an ch'ihch' panch'ahn. Eh neenq'ehb'ik chee mus jab' chinaah, neeruk'ux reh i k'im chi kixilak i chikop, eh wuquub' haab' naa ruk'ulum, i re' inki.24Qajaaw reey re' wili i ruq'or i xk'uhtjik aweh panawiriik re' wili i ti' k'axik naa ruye'em cho cha naah i QaJaaw Dios wilik cho pan taxaaj i hat reey.25Re' chi naa kaat kesam reje chi kixilak i tinamit, chi kixilak chik taqe i chikop naa awihiik pantaq ch'ahn naa akahniik chi je' akab' i b'ooyax, eh naa kaat ritineem i mus jab', eh wuquub' haab' naa ak'ulum i re', korehtaal inakoj rehtaal chi re' i Dios wilik cho pan taxaaj wilik rajaawriik chinaah taqe reey wilkeeb' chinaah chu'nchel i tinamit. Eh i rukoj wo' chi reyil awach iraaj rukojom i reh paruk'ux.26Eh re' xuq'or i ánjel chi naa rukahniik i rutohnaal raa' i chee', eh chi naa rukahniik i raa' panak'al, re' i ruq'or i re' chi naa wo' chik awokiik chi reyil noq akojom chik rehtaal chi xa re' wo' reh Dios wilik cho pan taxaaj, wilik rajaawriik chinaah chu'nchel i chib'ih jariik i wilik.27Re' hat qajaaw reey cha nimaj aq'ilariik i nub'an maa tiq chik naah amahk, cha kanaa' chu'nchel i yiib' wach na'ojb'al, cha chop ak'ux chi kitoob'jiik taqe i neb'aa'. Wila' xa a'n taqe re' ru q'iij konee wo' chik ti kahnik chi reyil, eh nee ti k'acharik pansuqkiil k'uxliis, eh nee ti elik korik, inki Daniel.
28Eh chu'nchel i ti' k'axik re' re' xchalik wo' chinaah i reey Nabucodonosor.29Jinaj-oq chik haab' ruq'orariik rib'iral noq b'ehik i rub'an i reey chupaam i rupaat i rub'an wii' taaq'anik ar Babilonia.30Je' wili i xuq'or: Re' wili i nimlaj tinamit Babilonia xiik' naah nimaal wach, eh re' hin ruuk' i runimaal i wajaawriik xnuyejaa' chi nimlaj tinamit. Re' taqe wili ink'uhtanik reh i wajaawriik ruch'ihil inuloq'il, inki.
31Eh noq k'ahchi' ruq'orom i reey taqe i q'orik re' re', jinaj i q'orik xb'aan cho pan taxaaj je' wili i xuq'or: Chab'iraj i hat reey Nabucodonosor, re' hat ehtesjik chik awajaawriik chi reyil.32Re' hat naa awehteesjiik chi kixilak i tinamit, chi kixilak chik i chikop naa awihiik, k'im chik i naa ak'uxum je' rukab' inkik'ux i b'ooyax. Je' re' i naa ak'ulum chuwach i wuquub' haab' korehtaal inakoj rehtaal chi re' Dios wilik cho pan taxaaj wilik rajaawriik chinaah chu'nchel i tinamit wilkeeb' wach ak'al. Re' wo' reh inkojwik reh chi reyil awach iraaj rukojom i reh paruk'ux, inki.
33Eh xa chupaam i jumehq' re' re' xooj eloq wach q'orooj rib'iral chi naa ruk'ulum i Nabucodonosor. Eh ehteesjik wo' reje chi kixilak i tinamit xuk'ux wo' reh i k'im je' rukab' inkik'ux i b'ooyax, eh re' i ruti'jolal tz'aqteesjik wo' cho ruum i mus jab', eh xk'ihik i rismaal, korehtaal xponik chi je' rukab' i riij i k'uch, eh xik'ihik wo' hoq i rixk'aq xponik chi je' rukab' i rixk'aq xihk.
34Eh re' i Nabucodonosor je' wili xuq'or: Noq nuk'ulum chik chu'nchel i ti' k'axik re' hin xintz'ehtanik johtoq pan taxaaj xwik'raaj noq xik'ik i ruyojiik paam i nunaah. Eh xnuyeew ruloq'il runimaal wach i wilik ruk'achariik chi juneliik, je' wili xnuq'or:
Wilik rajaawriik chi juneliik, eh naa ruwihiik chi reyil chi juneliik.
35Eh chuwach i reh ma' xta kajaawriik taqe i k'achareel wach ak'al. Re' reh i rub'an aha' wili iraaj i reh kuuk' i wilkeeb' pan taxaaj, i wilkeeb' wach ak'al. Eh ma' jino'q neenq'atwik wach i rajaawriik, ma' awach ta neenpahqanik reh chib'ih reet noq je' re' i rub'an, kinki.
36Eh noq xkorjik wo' chik i nuna'ojb'al xnuk'ul wo' chik i nuloq'il, i wajaawriik i runimaal nuwach. Re' taqe i kojol nuna'ojb'al re' i nimaq wach kikamaj wilkeeb' wuuk' pampeet xink'ulik wo' chik kisik' xi nokik wo' chik chi reyil chinaah i nutinamiit. Eh xti q'e' chik xwihik wajaawriik chi taaq'anik chuwach i pampeet.
37Re' hin i reey Nabucodonosor, yu'naak i nuyeew chik ruloq'il, i nuyeew runimaal wach i xti manlik reey wilik cho pan taxaaj, ruum chu'nchel i rub'an xti rub'ehel, eh i resaj i kajaawriik i xanimaq chik kiwach inki a'n kiib', inki. Re' i reey Belsasar xrilow wach jinaj i q'ab'iis, tz'ihb' i rub'an wach tz'aq
1Re' i reey Belsasar xub'an jinaj runimaal ninq'iij, kuuk' i jinaj miil chi raj kamanoom. Eh chikiwach taqe re' xutoq'aa' uk'inik k'ahlaj ha'.2Eh ruum ruxohk'riik i Belsasar xuq'or chi naa rehtesjiik chaloq i kok' kulk, i nimaq kulk re' ruuk' i oro i plata ruk'amam cho parupaat i QaJaaw Dios Jerusaleem i Nabucodonosor i rajaaw, reh chi naa ruk'em i k'ahlaj ha' chupaam i reey, taqe i raj kamanoom, taqe i rixoqil parupaat, taqe i rixooq pam b'eeh.3Eh xi ehteesjik wo' chaloq taqe kulk i ruk'amam cho parupaat i Dios Jerusaleem i Nabucodonosor, xuk'ej wo' i k'ahlaj ha' chupaam i reey, je' wo' taqe i raj kamanoom, taqe i rixoqil parupaat, taqe i rixooq pam b'eeh.4Xuk'ej i k'ah laj ha', eh xkiloq'ej i tiyoox oro plata q'an ch'ihch', rax ch'ihch' chee' ab'aj korjinaq wii'.
5Eh xa chupaam i junk'aam re' re' xuk'uhtaaj riib' i jinaj q'ab' winaq xutoq'aa' tz'ihb' ruuk' i ju' q'ab' wach tz'aq johtoq ma' najta ruuk' i ye'aab' saqumb'al wilik pampaat. Eh re' reey xrilow noq k'achi' chi tz'ihb' i ju' q'ab'iis wach tz'aq.6Eh ruum i re' xa saqmoq'ik chik xkahnik i reey xankirkotik chik i rooq i q'ab' ruum i ruyo'jiik.7Eh xuk'er chii', xutaq'aaj kik'amariik i aj q'iij, i wilik kina'ojb'al wilkeeb' Babilonia, i kisik'wik chi riij i ch'umiil, je' wili i xuq'or keh: Awach i neenreqwik chi riij chib'ih i ruq'or i tz'ihb'amaj wach tz'aq, nee ruq'or weh chib'ih i ruq'or, neenkojarik chi riij i kaqmuq'ik laj itz'ihy, neenkojarik karena chi ralaq, re' ruuk' i oro, neenukoj chi roox k'amal b'eeh chi wiij, inki.
8Eh chu'nchel i aj na'ojb'al kikamanik ruuk' i reey xi okik i koq pampaat eh ma' xkireq ta chi riij chib'ih i ruq'or i tz'ihb'amaj wach tz'aq, ni xata xkiq'or reh i reey chib'ih i ruq'or.9Ruum i re' ma' k'isiin ta chalik ruyo'jiik i reey Belsasar xa saqmoq'ik chik xponik. Chu'nchel i kikamanik ruuk' xama' inkireq ta chik chi riij chib'ih naa kianam.
10Eh re' rehk'een i reey Belsasar xrib'iraj chi k'erik chii' i rub'ahiil ruum ruyo'jiik xokik koq chupaam i paat k'achi' wii' iniinq'iij, je' wili i xuq'or reh:
Hat reey wilik aak'achariik chi juneliik mat yo'jik mansaqb'ik akik'eel ruum ayo'jiik.
11Re' hat jinaj i waj kamanoom wilik awuuk' ye'ooj runa'ojb'al ruum i Dios wili rusantohiil. Noq re' awajaaw Nabucodonosor wilik cho chi reyil re' winaq i nuq'or aweh xti xuk'uhtaaj chi wilik runa'ojb'al, re' Nabucodonosor awajaaw i hat reey xukoj chi k'amal kib'eeh i nimaq wach kina'ojb'al taqe i aj q'iij, taqe i kisik'wik chi riij i ch'umiil. Re' taqe i aj na'ojb'al wilkeeb' Babilonia.12Re' winaq re' re' wilik runa'ojb'al i rureq chi riij chib'ih i ruq'or inilarik pan wirik, je' rukab' noq xuq'or reh i awajaaw i ma' inkan ta naq chi riij, eh rureq chi riij k'axik wach na'ojb'al. Re' nuq'or aweh wili re' i Daniel i xkojarik rukab' b'ih chi Beltsasar ruum i awajaaw Nabucodonosor, cha taq'aaj ruk'amariik, re' reh nee ruq'or aweh chib'ih i ruq'or i tz'ihb'amaj wach tz'aq, inki.
13Eh re' Daniel xk'amarik reje ruuk' i reey Belsasar, xpahqaljik reh chi je' wili:
¿Re' naak i hat i Daniel jinaj keh i riih rumaam Judá xi k'amarik cha yu' ruum i wajaaw xwihik cho chi reyil Nabucodonosor rub'ihnaal?
14Re' hin xb'iraj rib'iral chi re' hat ye'ooj ana'ojb'al kuum i Dios wilik rusantohiil chi saqum chawach i ma' nreqarik ta chi riij eh chi wilik ana'ojb'al chi manlik.15Re' taqe i aj na'ojb'al, taqe i kisik'wik chi riij i ch'umiil, xi k'amarik cho wuuk', reh naq chi naakilom wach, i tz'ihb'amaj wach tz'aq, eh chi naa kiq'orom weh chib'ih i ruq'or. Xa re' la' xama' xkireq ta wo' chi riij chib'ih i ruq'or.16Eh re' hin i xb'iraj chi re' hat inach'ob' rub'ehel i k'ayeew wach chi reqarik chi riij, eh yu'naak wila' re' hat nee nawil wach wixareq chi riij chib'ih i ruq'or tz'ihb'amaj wach tz'aq, wixaq'or weh chib'ih i ruq'or neenkojarik chawiij i kaqjutik laj itz'ihy, eh nee wo' inkojarik aakarena re' ruuk' i oro. Eh nee tinukoj chi roox k'amal b'eeh chi wiij, inki.
17Re' i Daniel je' wili xuq'or reh i reey:
Re' hat neerub'an chi neenkahnik aweh inanaq asihim weh, eh re' i runimaal nuwach naq naa aye'em, chayeew reh i tokoom. Re' hin xanaa wo' nuq'orom aweh chib'ih i ruq'or i tz'ihb'amaj wach tz'aq, eh chib'ih iraaj ruq'orom.
18Re' i hin weht'al chi re' wo' i Dios pan taxaaj xkojwik reh chi reyil xye'wik runimaal wach ruloq'il i Nabucodonosor re' awajaaw i hat qajaaw reey.19Eh xye'arik runimaal wach kuum wilkeeb' panimaq tinamit, pankok' tinamit, xa reh reh wach kiq'orik wii', xakib'arb'otik chik ruum kiyo'jiik chuwach. Eh awach i xraaj rukansam i reh xukansaj wo' hoq, awach i ma' xraaj ta rukasam ma' xukansaj ta wo' hoq, awach i xraaj ruye'em runimaal wach xuyeew wo' runimaal wach, awach i xraaj resam i runimaal wach xresaj wo' hoq i runimaal wach.20Eh noq xa nim chik wach xub'an riib', eh noq xama' awach ta chik imponik chuwach, xehteesjik iloq chi reyil, xehteesjik i runimaal wach, je' wo' hoq i ruloq'il.21Eh ehteesjik cho chi kixilak i tinamit xsutinik chi je' chik runa'ojb'al chikop i runa'ojb'al, eh xk'acharik chi kixilak taqe i chikop pantaq ch'ahn, eh xuk'ux reh i k'im inkik'ux i b'ooyax, eh tz'aqik i ruti'jolal ruum i mus jab'. Korehtaal xukoj rehtaal chi xa re' wo' Dios wilik cho pan taxaaj wilik rajaawriik ink'amwik kib'eeh i kiokik chi reyil chinaah i wach ak'al, eh rukoj wo' chi reyil awach iraaj rukojom i reh paruk'ux.22Re' hat Belsasar rak'uun i Nabucodonosor aweht'al wo' naq chi je' re' i xuk'ul awajaaw, eh re' hat xama' naaqasaj ta wo' i runimaal awach.23Re' hat ma' imponik ta panaq'awach i Dios wilik cho pan taxaaj, ruum xataq'aaj ruk'amariik taqe i kulk inkamanik parupaat i Dios ar Jerusaleem, xawuk'ej i k'ahlaj ha' chupaam, je' wo' taqe i awaj kamanoom, taqe awixoqil panapaat, taqe awixoqil pam b'eeh. Eh xaloq'ej taqe i tiyoox, oro, plata, q'an ch'ihch', rax ch'ihch', chee' ab'aj korjinaq wii', re' i ma' ki-ib'irinik taj, ma' ki ilwik taj, eh ma' xta i kichol rub'aan. Re' hat reey ma' nayeew ta ruloq'il i QaJaaw Dios wilik cho pan taxaaj, re' inye'wik ak'achariik.
24Ruum aj re', re' Dios xtaaq'anik cho reh i q'ab'iis xtz'ihb'anik reh wach tz'aq taqe q'orik wili:25MENE, MENE, TEKEL, PARSIN.26Re' taqe i q'orik re' re' je' wili i ruq'or: Re' MENE iraaj ruq'orom chi re' Dios rajlaam chik riij ach jarub' q'iij naa awihiik chi reyil reht'al chik jaruuj inakanaa' i taaq'anik.27Eh re' q'orik TEKEL iraaj ruq'orom chi xatrupaj chik, ar xureq chi riij chi ma' hat ta manlik.28Eh re' q'orik PARSIN iraaj ruq'orom chi re' i tinamit achopom naah naruch'aqam riib', wilik i naa kichopom naah i aj Media, eh wilik i naa kichopom naah i aj Persia, inki Daniel.
29Eh chi riij i re', re' i reey Belsasar xuq'or chi kojaroq i kaq muqik itz'ihy chi riij i Daniel, eh chi naa rukojariik rukarena re' ruuk' i oro chi ralaq. Xutaq'aaj wo' ruq'orariik chi re' Daniel naa rukahniik chi roox k'amal b'eeh chi riij.
30Eh chupaam aq'ab' re' re' xkanteesjik i Belsasar wilik naq chi reyil chinaah i tinamit Babilonia.31Re' chik i Dario aj Media xokik chi reyil chi jilow oxk'ahl ruuk' kiib' haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Re' noq xkutarik i Daniel pan kijuul taqe i kaq b'ahlam
1Re' i reey Dario xupab'aa' taqe i jinaj siento ruuk' juninaq chi winaq kajaaw taqe i q'atal q'orik chupaam chu'nchel i rutinamiit ruchopom naah.2Eh chikinaah taqe jinaj siento ruuk' juninaq re' re' ixib' i winaq xukoj chi rilariik i kikamaj. Eh jinaj keh ixib' re' re', re' i Daniel xupab'aa' haa' reh chi naa rilariik chi korik i chib'ih reh i reey.3Re' i Daniel xanoq wo' xuk'uhtaaj chi wilik runa'ojb'al chikiwach taqe i xikojarik chi ilil, kamanik je' wo' chikiwach taqe i k'amal b'eeh. Ruum aj re', re' reey xukapaaj chi xukoj chi taaq'anik chinaah i rutinamiit.4Eh re' taqe kajaaw i q'atal q'orik, taqe i xipa'ab'jik chi ilil kamanik xchalik kik'aah chinaah i Daniel, xkisik' naq chi riij nik' wach noq naa kikojom ru mahk naa naq kiq'orom chi ma' holohik taj i taaq'anik i rub'an. Xa re' la' ma' xkireq ta wo' ru mahk ruum re' reh korik wach ruk'ux, ma' xtaj i ma' holohik taj xub'an.5Xkilow chi je' re' taqe i winaq re' re' je' wili i xkiq'or: Re' hoj ma' jaruuj neenqareq ru mahk i Daniel chi nenooj qajal, wila' ma' xqasik' chi riij nik' wach noq neeruq'eb' riib' chuwach i reey ruuk' i runimjiik i ruDios i rub'an, inki taqe.
6Re' taqe i kajaaw i q'atal q'orik, ruch'ihil taqe i ki ilwik reh i kamanik xkian jinaj wach kik'ux, xooj kiq'oreej i reey Dario, je' wili i xkiq'or reh:
Qajaaw reey nee ta naq inwihik aak'achariik chi juneliik.
7Re' taqe i kajaaw i q'atal q'orik, taqe i kajaaw i soldado, taqe i kikamanik awuuk' xkiyejaa' wach chi re' hat naa akojom jino'q i kow wach k'uhb'aal chi naa awesam ruq'orkiil re' i wili: Chi chuwach i lajeeb' ru ka'winaq q'iij ma' jino'q i naa ruloq'em i naa rub'anam rutiij chuwach i rudios, eh ni xata naakiye'em ruloq'il i winaq. Xa re' chik i hat nee kiye'em aloq'il i hat qajaaw reey. Eh awach i ma' xnimanik reh i k'uhb'aal re' re' neenkutarik pan kijuul i kaq b'ahlam.8Re' hat chayeew aq'oral chakoj aab'ihnaal chi nee nelik ruq'orkiil i kowlaj k'uhb'aal re' re', reh chi ma' nee ta chik injal wach korehtaal inimjik je' rukab' i ruq'or i kik'uhb'aal i aj Media i aj Persia, eh chi ma' awach ta chik neenjalwik wach.
9Eh re' i reey Dario xukoj wo' rub'ihnaal chi nareliik ruq'orkiil, eh chi naa rub'aan i kow wach k'uhb'aal re' re'.
10Noq xrib'iraj i Daniel chi xelik ruq'orkiil chi naa rub'aan i k'uhb'aal re' re', xokik i koq paruwarb'al, xuteh taqe ru ventana wilik reje chi korkiil i Jerusaleem. Ar xu xuk'aa' riib' chub'aan i rutiij, chulooq'jiik i ruDios, eh oxpech i rub'an chuwach i q'iij, je' wo' rukab' i okrinaq wii'.11Eh re' taqe i winaq ki-ixowanik wach i Daniel xkimol i koq kiib' wach ru ventana xponik kireq chi tiij, eh chi k'ahchi' ruloq'em i ruDios.12Eh jumehq'iil xiooj ruuk' i reey, je' wili xkiq'or reh:
Qajaaw reey ¿Mi ma' xawesaj ruq'orkiil re' i kowlaj k'uhb'aal chi chuwach i lajeeb' ru ka'winaq q'iij ma' jino'q i naa ruye'em ruloq'il i rudios, eh ni xata jino'q chik winaq, chi xa re' chik i hat naakiye'em aloq'il, eh chi awach i ma' xunimaj naa rukutariik pankijuleel i kaq b'ahlam? inki taqe.
Eh re' i reey je' wili i chaq'wik xub'an:
Korik noq je' re' i ruq'or i k'uhb'aal re' re' je' rukab' i ruq'or i kik'uhb'aal i aj Media, i aj Persia, eh ma' awach ta chik neenjalwik wach, inki.
13Eh re' keh je' wili ruchaq'weesjiik i reey xkian:
Re' i Daniel jinaj keh i aj Judío k'amooj taqe chaa yu', ma' ruyeew ta k'isinoq awajaawriik i hat reey. Eh ma' runimaj taj i kowlaj k'uhb'aal xawesaj ruq'orkiil, ruum re' hoj inqilow chi oxpech i rub'an rutiij chuwach i ju'jun chi q'iij, inki taqe.
14Noq xrib'iraj chi je' re' i reey ma' k'isiin ta noq tib'ik ruk'ux xtohq'ik rusik'im chi riij, eh xik'ik q'iij chusik'ariik chi riij nik' naq wach noq naa ruko'leem riij i ruk'achariik i Daniel.15Eh chi riij i re' xi sutinik wo' chik cho ruuk' i reey, je' wili i xkiq'or reh:
Qajaaw reey re' hat aweht'al chi korik i ruq'or i kik'uhb'aal i aj Media, i aj Persia chi ma' jino'q i k'uhb'aal rukojom i rub'ihnaal i reey chi neerub'an chi neenjaljik wach, inki taqe.
16Je' aj re' noq re' reey Dario xutaq'aaj ruk'amariik i Daniel, je' wili i xuq'or reh:
Re' taq naq aaDios i naa kamaneej wach chi juneliik neenko'linik aweh chi ma' nee ta tikik'ux i kaq b'ahlam, inki. Eh re' Daniel kutarik wo' chi kixilak i kaq b'ahlam.
17Eh jinaj i qaman ab'aj xkitz'ap wii' i chii' i kijuul i kaq b'ahlam, eh re' reey xukoj i rub'ihnaal chuwach ab'aj xukoj wo' rulopq'aaq' chuwach, je' wo' i kilopq'aaq' taqe i kikamanik ruuk', reh chi ma' awach ta neentehwik reh. Eh korehtaal xooj eloq wach ruuk' i Daniel i kowlaj k'uhb'aal xresaj ruq'orkiil i reey.18Eh re' i reey xooj chupaam i rupaat i rub'an wii' taaq'anik xuyok'aa' riib', ma' xukapaaj ta chik ruwa', ma' xye'arik ta chik rusuqkiil ruk'ux ruuk' taqe i q'ooj, eh ni xata naq chik qajik i ruwiriik.
19Eh xa re' wach noq xokik choo rusaq'iik xooj rajimam riib' aha' wilik wii' i kijuul i kaq b'ahlam.20Noq ach k'isiin ma' ponik i reey ar xan tz'irik chik wach noq xuk'er je' chii' chi q'orob'jiik i Daniel chi je' wili:
Daniel hat raj kamanoom i k'achlik Dios, mi xat ruko'leej aaDios i nayeew ak'ux chub'aan i rukamaj chi ma' xat kik'ux taj i kaq b'ahlam, inki.
21Eh re' Daniel je' wili chaq'wik xub'an:
Qajaaw reey nee ta naq inwihik aak'achariik chi juneliik.
22Re' i Dios xi ruko'leej ruum xutaq'aaj chaloq i ruánjel reh chi xutz'ap i kichii' taqe i kaq b'ahlam, reh chi ma' xinkik'ux taj, ruum chuwach i Dios ma' xta numahk, eh ni xata chawach i hat qajaaw reey wilik numahk, inki.
23Eh noq xrib'iraj chi je' re' i reey ma' k'isiin ta noq xsuuqb'ik ruk'ux, xutaq'aaj rehtesjiik i Daniel chi kixilak i kaq b'ahlam. Eh noq xkesaj chaloq i Daniel ma' xhoparik ta k'isinoq i ruti'jolal ruum xuyeew ruk'ux ruuk' i ruDios.24Re' i reey xutaq'aaj kik'amariik taqe i winaq xi ponik koj woq ru mahk i Daniel, eh kuch'ihil taqe i keh k'een, kak'uun, kixq'uun, noq xikutarik chi kixilak i kaq b'ahlam. Eh xakomajaa' wo' kiponik i koq ko chupaam i jul noq xik'ularik cho kuum i kaq b'ahlam, junb'iq'arik haa' i kib'aqil xb'aan.
25Chi riij i re', re' i reey Dario xutz'ihb'aaj reje kihuuj i wilkeeb' panimaq tinamit, pankok' tinamit, xa reh reh wach ki i q'orik, je' wili i xuq'or reje: Re' ta naq i suq kiil k'uxliis wih-oq taq awuuk', inki.26Re' hin i nutaq'aaj taq ruq'orariik aweh chi chupaam chu'nchel i tinamit nuchopom naah chayohleej, chayeew taq ruloq'il i ruDios i Daniel.
Ruum re' reh i k'achlik Dios, eh wilik chi taaq'anik chi juneliik, eh re' rajaawriik ma' jaruuj naa rik'iik wach.
27Re' wo' hoq i Dios re' re' inko'linik, ineesanik panti' k'axik, eh rub'an taqe i ma' ilooj taj, i sachb'al k'uxliis pan taxaaj, je' wo' wach ak'al. Eh re' wo' reh xko'linik reh i Daniel i ma' xk'uxarik ta kuum i kaq b'ahlam, inki.
28Eh re' i Daniel xaxkanab'jik wo' hoq chi nim wach i rukamaj chi taaq'anik ruuk' i reey Dario xye'arik wo' runimaal wach ruum i Ciro re' i kireey i aj Persia. Re' i Daniel xrilow wach paruwiriik i kijib' chi nimaq josq'laj chikop
1Chupaam i peet haab' rokiik chi reyil i Belsasar Babilonia, chupaam jinaj aq'ab' re' Daniel wilik xrilow wach paruwiriik. Eh noq xrik'raaj riib' xutz'ihb'aaj taqe i nimaq wach xk'uhtjik reh.
2Je' wili i xuq'or parutz'ihb': Re' hin je' wili xwilow panusaq wiriik chi jun suut chik i wach ak'al xchalik i kowlaj teew xakow b'ila' chik i ruk'uysaj i ruha'iil i palaw.3Eh chupaam i palaw re' re' xi elik chik chaloq i kijib' chi nimaq josq'laj chikop reh reh chik wach kiwii' i ju'jun.4Re' peet je' chik ruwii' kaq b'ahlam xa re' la' je' chik ruxiik' xihk taqe i ruxiik'. Eh noq k'ahchi' kin chi rilariik xkich'uq b'ila' chik taqe i ruxiik'. Xkipab'aa' wach ak'al ruuk' i kiib' chi rooq je' pahik winaq, xye'arik chik runa'ojb'al chi je' runa'ojb'al winaq.
5Eh re' rukab' je' ruwii' oso ruk'sam chik i q'ab' kab'chel xa ruyejaam chik riib' chi k'uxuuj, eh ixib' i rub'aqil jojol winaq wilik xilak taqe reeh. Eh xb'iraj noq xq'orarik cho reh chi je' wili: Chayejaa' awiib' chak'ux i tiwik xanik' pa' nimaal inawaaj, i nuchjik.
6Re' roox chikop je' ruwii' rajaaw b'ahlam, eh kiib' i ruxiik' wilik chi riij, kijib' chik i naah, eh ye'arik chik rajaawriik noq xwil.
7Eh re' rukaaj i nimlaj josq'laj chikop xwilow wach panusaq wiriik xiik' naah yib'kiil wach ti yo'joq ruum, eh yohb'aal chik wach i ransil. Eh xa nimaq chik i reeh re' ruuk' i ch'ihch' chu'nchel chik i rupaxej nah reh i ruk'ux, nik' nimaal i ma' rutz'ap ta wach i ruyeq'b'eej parooq. Re' qamaam josq'laj chikop re' re' lajeeb' i ruk'aa' ma' je' ta kiwii' ixib' xwilow kiwach pampeet.
8Noq k'ahchi' wilom i lajeeb' chi ruk'aa' jinaj wo' chik i ruk'aa' xelik chaloq chi xilak, xak'isiin chik rooq, eh ixib' i ruk'aa' xkich'uq iloq reh chi xkikanaa' ruye'aab' i jinaj koq'uun xelik chaloq. Re' i k'isa uk'aa' re' re' nujinaq chik i riij chi je' naq'wach winaq, eh xakow chik i q'orik i rub'an.
9Re' hin ma' nukanaa' ta chik rutz'ehtjiik, eh xyejeb'jik b'ila' chik i ki tzunaab' i q'atal q'orik chupaam i jinaj keh i tzunaab' re' re' jinaj i mama' winaq xtzuhnik chupaam, xasaq chik i rismaal naah xa je' chik i saq nooq', xa saqpotz'ik chik i ruso' xa je' chik i saq laj suutz'. Eh re' i tzunaab', i kotokaq ch'iklik wii' pan xaq q'aaq' wilik.10Xa je' chik rooq ha' i q'aaq' i nelik cho chuwach, eh xata wo' jarub' miil i wilkeeb' i koq ruuk' chi kamanik, xata wo' jarub' miil i tinamit wilkeeb' i koq chuwach. Eh xutoq'aa' chik q'ataj q'orik, re' taqe i nimaq huuj xteharik kipaam noq xwil.
11Re' hin xakok'ahchi' wo' b'iram, xa kosachlik wo' nuk'ux ruum i kowlaj q'orik i rub'an i k'isa uk'aa', noq xwilow chi xkikansaj i rukaaj i nimaq josq'laj chikop xkixereb'eej i ruti'jolal xkikut wach q'aaq' reh i ruk'atariik.12Eh re' taqe i ixib' chik nimaq josq'laj chikop ehteesjik i kajaawriik, xa re' la' ko xik'amarik pee chi k'achalkeeb' chuwach i xama' k'ih ta laj q'iij.
13Eh chupaam aq'ab' re' re', xwilow wo' panusaq wiriik chi jinaj i je' ruwii' rak'uun winaq wilik chinaah i suutz' pan taxaaj, eh xkik'am i koq ruuk' i mama' winaq, re' wilik ruk'achariik chi juneliik.14Re' je' rak'uun winaq re' re' xye'arik rajaawriik, runimaal wach xkojarik b'ila' chik chi taaq'anik. Eh chi re' taqe i wilkeeb' panimaq tinamit pankok' tinamit, xa reh reh wach kiq'orik kib'anik reh i rukamaj. Re' i rajaawriik, re' taaq'anik naa rub'anam ma' jaruuj naa rusahchiik wach.
15Eh re' hin Daniel ruum taqe i xwilow panuwiriik re' re', ma' k'isiin ta xsahchik nuk'ux, eh xchalik ruti'kiil nunaah ruum.16Re' hin xnujil i koq wiib' ruuk' i jinaj keh pa'lkeeb' i koq chuwach i tzunaab' xnupahqaaj reh chib'ih i ruq'or taqe i xwilow wach panuwiriik. Eh re' reh xuq'or eh xuch'ob' wo' rub'ehel chib'ih i ruq'or.
17Je' wili i xuq'or weh: Re' taqe i kijib' chi josq'laj nimaq chikop xawil wach, kijalwaach i kijib' chi reey naa ruwihiik kajaawriik chi taaq'anik chikinaah i tinamit wach ak'al.18Xa re' la' naa ruponiik i q'iij noq re' chik i rusantolaj tinamiit i Dios. Re' chik i keh naa ruwihiik kajaawriik chi taaq'anik chi juneliik, inki.
19Re' hin koxwaaj naq nunab'eem chib'ih ruq'or i rukaaj josq'laj chikop xwil wach tokoom ruwii' chikiwach ixib' xiik' naah yib'kiil wach, q'an ch'ihch' i rixk'aq ch'ihch' i reeh xik'uxib'eej i xa chib'ih jariik, eh re' i ma' xutz'ap ta wach xuyeq'eb'eej pan rooq.20Eh xwaaj wo' naq nunab'eem chib'ih i ruq'or i lajeeb' chi ruk'aa' eh chib'ih i ruq'or i k'isa ruk'aa' xelik koq'uun juninaq chi je' naq'wachiis i riij, wilik noq ti xakow chik inq'orik chaloq ink'utinik chi re' reh q'e' wilik rawjaawriik chikiwach i ruk'uliil, eh wilik ruk'aa' xich'uqarik iloq reh chi xye'arik ruye'aab' i reh.21Eh xwilow chi re' i k'isa ruk'aa' re' re' peleto i rub'an kuuk' i rusantolaj tinamiit i Dios, eh i rub'an chik keh.22Eh xponik i mama' winaq wilik ruk'achariik chi juneliik xuq'at i q'orik xesaj taqe i panti' k'axik i rutinamiit i Dios wilik cho pan taxaaj. Eh xponik wo' ruq'ijil chi re' chik i santo laj rutinamiit i Dios xkichop i kajaawriik chi taaq'anik.
23Je' wili i xuq'or weh i jinaj keh i pa'lkeeb' i koq ar:
Re' rukaaj i josq'laj chikop rujalwaach i rukaaj i naa ruwihiik chi reyil chinaah i wach ak'al, re' reh ma' je' ta rukab' taqe i junch'uq, naa rub'anam i ti' k'axik keh i tinamit, naa ruyeq'eb'eem parooq naa rusacham kiwach.
24Re' i lajeeb' chi uk'aa' kijalwaach i lajeeb' chi reey naa kiwihiik chi taaq'anik. Eh chikiij i keh naa wo' chik ruk'uliik iloq i jinaj naa rokiik chi taaq'anik, tokoom chik chikiwach taqe i peet naa resam taqe i chi taaq'anik i ixib' chi reey.25Eh naa rub'ajam i Dios wilik cho pan taxaaj, naa rutohq'iik rutz'apam wach i rusantolaj tinamiit i Dios naa rukapaam chi naa rujalam wach i k'uhb'aal, je' wo' hoq i ruq'ijil taqe i ninq'iij. Eh ixib' haab' ruuk' waqiib' poh naruwihik i santo laj rutinamiit i Dios chi ri'sil i rajaawriik.26Xa re' la' re' mama' winaq naa ruq'atwiik i q'orik chinaah i reey re' re' naa ruq'uchum i rajaawriik, eh naa rusacham wach chi jumpech.27Eh re' taaq'anik, re' awajaawriik, re' i loq'il i taaq'anik imb'aan wach ak'al naa ruye'ariik reh i santo laj rutinamiit i Dios. Eh re' chik i keh naa kikahniik chi taaq'anik, re' i tinamit wach ak'al naa rub'aniik reh i kikamaj, eh naa runimaniik keh, inki.
28Ayu' xooj eloq wach i xwilow panuwiriik, eh re' hin Daniel ma' k'isiin ta xsahchik nuk'ux, xasaq moq'ik chik xin kahnik ruum nuyo'jiik. Xa re' la' xapanuk'ux xkahnik ma' awach ta aj eh xnuk'utjaaj i xwilow re' re'. Re' i Daniel xrilow wach parusaq wiriik jinaj i tentzun, eh jinaj kaprax
1Re' hin i Daniel, noq ixib' chik haab' rokiik chi reyil i Belsasar Babilonia wilik wo' chik i xk'uhtjik weh panusaq wiriik, ma' xata re' xk'uhtjik weh pampeet.2Re' xk'uhtjik weh ar b'ila' chik wilkiin chupaam i nimlaj tinamit Susa, wilik paruyuq'ul i Elam, ar chik pa'likiin chi chii' i nim ha' Ulai.3Eh noq wilkiin ar xwilow reje wach chi najt jinaj imas tentzun wilik chi chii' i nim ha' wilik kiib' i ruk'aa' xa re' la' jinaj reh i ruk'aa' xelik cho koq'uun re' chik i re' q'e' nim rooq chuwach i jinaj noq xwilow.4Eh xwilow chi re' imas tentzun re' re' ruuk' i ruk'aa' i rub'an reje i toq'ooj pareeb'aal q'iij, pantz'eet reh i rookb'aal q'iij, pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij, ma' jino'q chik i chikop i ruk'ul ruuk' ni xata chik inkiko'leej kiib' chuwach i ruk'aa'. Eh i rub'an aha' wilik iraaj i reh, xa reh reh chik ruk'uliik i raansil.
5Eh xakok'ahchi' wo' nukapaam riij i xwilow re' re', xwilow wo' chik chi jinaj imas kaprax k'ulik i rub'an iloq parelb'aal q'iij, xa rajimam chik riib' xa kok' taq chik i rutz'a'j wach aak'al i rooq. Eh xa jinaj b'ila' chik i nimlaj ruk'aa' wilik johtoq chinaah taqe naq'wach.6Eh noq xponik ruuk' imas tentzun kiib' i ruk'aa' xwilow wach chi chii' i nim ha' yohb'aal wach i rujosq'iil.7Eh xuyeq' panak'al xutoqib'eej kab'chel i ruk'aa', eh re' i imas tentzun re' re' ma' xta b'ila' chik k'isinoq raansil chi ko'ljiik riib' chuwach imas kaprax. Yohb'aal wach i xub'an reh xuyeq'eb'eej parooq imas tentzun, ma' awach ta xko'linik reh pan q'ab'.
8Eh re' imas kaprax xa reh reh chik ruk'uliik i raansil, xa re' la' noq yohb'aal chik wach i raansil, re' i nimlaj ruk'aa' xtoqib'ik, chupaam i ruye'aab' i ruk'aa' re' re' kijib' chik i ruk'aa' xelik chaloq, k'ahchi' kitz'ehtaam reje parukaaj tz'u'kaal i wach aak'al.9Eh chinaah i jinaj keh uk'aa' re' re' xpoq' wo' chik chaloq jinaj i k'isa uk'aa' xk'ihik, xiik' naah nimaal xponik, eh ar intz'ehtanik reje pantz'eet reh i rookb'aal q'iij panreelb'aal i q'iij, chinaah i Israel.10Xtiyohb'aal wach nimaal xponik uk'aa' re' re' xponik chik kopan taxaaj xuqasaj taqe chaloq i ch'umiil xuye'q' b'ila' chik parooq.11Ma' k'isiin xunimb'isaj riib' chuwach i manlik k'amal b'eeh, xusach wach i ye'aab' ink'atarik naq wii' i mayiij eqal eqal. Xuch'uwa'risaj paam i rupaat i Dios.12Eh re' uk'aa', re' chik i yiib' wach na'ojb'al xub'an chupaam ye'aab' ink'atarik naq wii' i mayiij, xuyeew chi re' chi ma' re' i korik. Re' reh xub'an chu'nchel i xraaj i reh paruk'ux, eh chu'nchel xelik korik chuwach.
13Eh xb'iraj i ruq'oral i jinaj i ánjel xupahqaaj reh i jinaj chik santo laj ánjel chi je' wili: ¿Kojaruuj imahyik i yiib' wach na'ojb'al k'ahchi' chupaam i ye'aab' ink'atarik wii' i mayiij eqal eqal? ¿Nik' chik najtiil naa rub'aan i ch'uwa' wach na'ojb'al chupaam i rupaat i Dios? ¿Nik' chik natiil naa ruyeq'ariik panak'al i wilik ruloq'il, i santo laj rutinamiit i Dios? inki.14Eh re' i santo laj ánjel jinaj je' wili i chaq'wik xub'an: Konaa chik rik'iik ixib' haab' ruuk' yejaal chi ti' k'axik kora'j chik naa rukahniik chi saq paam re', rusantohiil i rupaat i Dios, inki.
15Eh re' hin Daniel noq kosachlik nuk'ux, k'ahchi' nukapaam riij chib'ih i ruq'or i xk'uhtjik weh, chi jumehq'iil xk'ulik rupab'aa' riib' chi nuwach jinaj i ánjel.16Eh xb'iraj jinaj i kowlaj q'orik xb'aan chaloq chinaah i nim ha' Ulai, je' wili i xuq'or: Gabriel cha ch'ob' rub'ehel reh i winaq re' re' chib'ih i ruq'or i xk'uhtjik reh parusaq wiriik, inki.
17Eh re' ánjel xujil cho riib' wuuk', re' hin xchalik nuyo'jiik, xnupach'aa' wiib' chuwach, eh je' wili i xuq'or weh: Hat rak'uun winaq re' xk'uhtjik aweh panasaq wiriik chakoj rehtaal chi je' re' i naa ruk'ulariik pan tz'apaab' taqe ponoq wach reh i q'iij, inki.
18Noq k'achi' kiin ruq'oreem xchalik numeemriik xinq'ehb'ik wach ak'al. Re' i ánjel xuchop johtoq chi nuq'ab' xiruksaj johtoq.19Je' wili i xuq'or weh: Re' hin naa nuq'orom aweh taqe i naa ruk'ulariik noq naa ruye'em i rujosq'iil i Dios. Re' xk'uhtjik aweh panasaq wiriik, re' taqe re' naa ruk'ulariik pantz'apaab' taqe ponoq wach reh i q'iij.20Re' imas tentzun kiib' i ruk'aa' xawil wach, rujalwaach i kiib' chi winaq kireey i aj Media i aj Persia.21Eh re' imas kaprax rujal wach i kireey i aj Grecia, eh re' nimlaj uk'aa' wilik chinaah taqe inaq'wach, rujal wach i peet reey.22Re' i kijib' chi uk'aa' xi elik chaloq chi jilow i nimlaj uk'aa' xtoqib'ik, kijal wach i kijib' chi winaq naa kokiik chi reyil chinaah i tinamit, xa re' la' ma' jino'q keh i naa ruwihiik rajaawriik chi je' rukab' i peet reey.
23Eh noq ach k'isiin ma' kimay i taaq'anik taqe i re' noq ma' k'isiin ta naa ruhtiik wach i yiib' wach na'ojb'al. Jinaj chik i winaq naa rokiik chi reyil xiik' naah josq'iil, eh kow ruk'ux, yiib' wach naa rub'aniik.24Ma' q'e' naa ruwihiik rajaawriik chi reyil xa re' la' ma' re' ta rajaawriik chi rib'il riib'. Re' reh naa rusacham kiwach i nixowanik wach, je' wo' taqe i wilik kajaawriik. Eh ma' k'isiin i rusantolaj tinamit i Dios naa rusacham kiwach.25Ruum chi nchol jot'ooj, naa reliik korik. Ruum i re' xa nim chik wach naa rub'anam riib', eh ma' k'isiin i xasuq naq k'acharik keh naa taqe rukansam. Eh naa naq ruq'atam wach i k'amal b'eeh chikinaah i k'amal b'eeh xa re' la' ma' xta wo' naa ruchem, re' la' chik i reh naa rusachariik wach ruum.26Eh re' ixib' haab' ruuk' yejal xk'uhtjik aweh xch'ob'arik chik rub'ehel aweh, re' re' korik. Eh chamol panak'ux ma' awach eh aq'or, ruum re' re' naa ruk'ulariik koq'uun, inki weh i ánjel.
27Eh re' hin i Daniel xin kahnik chi xama' xta chik waansil, ixib' q'iij xinyowab'jik, eh noq xink'achjik xnutoq'aa' wo' chik i rukamaj i reey i hin rukojom wii'. Xa re' la' kosachlik wo' nuk'ux ruum i xk'uhtjik weh panusaq wiriik, ruum ma' nureq ta chi riij chib'ih i ruq'or. Re' rutiij xub'an i Daniel chi riij i rutinamiit
1Re' i Dario aj Media rak'uun i Asuero xokik chi reyil chinaah i tinamit Babilonia.2Eh chupaam i peet haab' rokiik chi reyil i Dario. Re' hin Daniel xtohq'ik nutijem riij i ruhuuj i Jeremías jalal ruq'oral i Dios re' xutz'ihb'aaj wii' i xq'orarik reh ruum i QaJaaw Dios chi chuwach lajeeb' ru kajwinaq haab' naa rusahchiik wach i tinamit Jerusaleem.3Eh noq xnureq chi riij, xnub'an nutiij chi ma' nub'anam ta nuwa' nuhaa' xnupahqaaj i rotob'il i Dios, eh nukoj i q'as wach itz'ihy chi wiij, xnuyeew chaaj chi wiij.4Re' hin xnub'an nutiij chuwach i waJaaw nuDios, je' wili xnuq'or: QaJaaw Dios xiik' naah nimaal awach, nim awajaawriik, i na a'n taqe inaq'or, inak'uhtaaj ak'axb'al kuuk' i kik'axwik aweh, eh inkik'am naah aak'uhb'aal.5Re' hoj korik wo' chi xoj mahkunik chawach, xqa a'n i yiib' wach na'ojb'al, xqa a'n i ma' ruk'ul ta chi b'anarik, ma' nqayeew ta awajaawriik. Eh ma' xqanimaj taj aak'uhb'aal, ma' nqa a'n taj inaq'or.6Ma' xqanimaj taj inkiq'or i jalal aq'oral xataq'aaj cho chi qaxilak re' taqe i xiq'orik panab'ihnaal kuuk' taqe i qareey, k'amal qab'eeh, kuuk' taqe qatuut qajaaw kuuk' chu'nchel i tinamit Israel.7QaJaaw Dios re' hat korik wach ak'ux, eh re' hoj inqak'uhtaaj qak'ixb'ilaal, je' rukab' noq wilkooj yu'naak i hoj aj Judío, wilkooj ayu'. Je' wo' i wilkeeb' Jerusaleem, eh chu'nchel i aj Israel wilkeeb' chi najt chi ma' najt, re' taqe atukem reje kiwach pantaq tokoom tinamit ruum ma' xat kaaj ta kinimam.8QaJaaw Dios re' hoj, je' wo' taqe i qareey, je' wo' taqe i k'amal qab'eeh, je' wo' taqe qatuut qajaaw ma' k'isiin ta inchalik qak'ixiik ruum xoj mahkunik chawach.9QaJaaw Dios re' hoj qeht'al noq nee naketelaaj qawach, eh chi neenakuy taqe i qamahk atoob' ta ma' xat qanimaj chaloq.10Korik Jaaw noq ma' xqib'iraj taj i qak'uhb'aljiik xa a'n, xaq'or cho qeh ruuk' kichii' taqe amoso jalal aq'oral.11Chi qunchelaal i hoj aj Israel ma' xqanimaj taj i xoj ak'uhb'alej wii', ma' xqaaj ta qa'nam taqe i xaq'or. Ruum aj re' xchalik chi qanaah i ti' k'axik re' tz'ihb'amaj rehtalil chupaam i k'uhb'aal ye'ooj re' i Moisés amoso, chi naa ruk'ulariik. Re' wili i k'ahchi' qak'ulum ruum chi xoj mahkunik chawach.12Re' hat xa a'n i aaq'orom cho chiqiij i hoj, chikiij i k'amal qab'eeh, ruum xoj ayeew chi tojariik i qamahk. Eh xayeew taqe chi tojariik i kimahk i k'amal qab'eeh, ruum xayeew i runimaal ti' k'axik chi qanaah, ma' jank'al q'iij ink'ularik chinaah i wach ak'al i ti' k'axik xk'ularik Jerusaleem.13Chu'nchel i ti' k'axik wilik xchalik chi qanaah je' rukab' i tz'ihb'amaj cho rehtaliil chupaam i k'uhb'aal ye'ooj cho reh i Moisés. Xa re' la' re' hoj QaJaaw Dios xama' ti qanimaj ta wo' hoq, xama' nqakanaa' ta wo' rub'an i qayiib' wach na'ojb'al, xama' xqanimaj ta wo' hoq i korik.14Ruum aj re' Jaaw, xayejaa' wach i runimaal ti' k'axik wili xayeew chi qanaah, ruum re' hat korik wach ak'ux ruuk' chu'nchel chib'ih i na a'n. Xa re' la' re' hoj ma' xat qaj ta qib'iram.
15QaJaaw Dios, ruuk' awajaawriik xawesaj taqe chaloq aatinamiit Egipto. Ruum i re' xelik rib'iral noq wilik runimaal awach, xak'uhtaaj chee awajaawriik, eh xa ko je' wo' re' yu'naak, xa re' la' re' hoj xoj mahkunik chawach, xqa a'n i ma' holohik taj.16QaJaaw Dios re' hoj qeht'al noq q'e' hat atoob', cha kuy chawesaj ti aajosq'iil chinaah i tinamit Jerusaleem, ruum re' loq'laj aatinamiit i loq'laj yuuq' Sión. Eh chu'nchel i tinamit wilkeeb' chuka'jaah inkikaqse'laaj i tinamit Jerusaleem. Re' aatinamiit re' wili inkik'ul ruum i qamahk i hoj, eh ruum wo' kimahk i qatuut qajaaw.17QaJaaw Dios chab'iraj tii weh i nutiij i hin, hin amoso, chab'iraj tii weh i nupahqaaj aweh. Chaketelaaj wach i loq'laj apaat najtir inyojarik, chayeew q'ab' chi nee wo' chik inkorjik ruka'peech.18QaJaaw Dios, cha kuy chab'iraj tii weh i nutiij, cha wilow i runimaal ti' k'axik k'ahchi' qak'ulum. Cha wilow aatinamiit Jerusaleem re' inq'orarik wii' ab'ihnaal. Re' hoj ma' ruum ta chi korik wach qak'ux inqapahqaaj awotob'il, ruum la' chi qeht'al chi wilik ketelinik wachiis awuuk'.19Hat QaJaaw, qaDios qoh ab'iraj tii cha kuy qamahk. Chab'iraj tii qeh i qatiij Jaaw chayeew qeh inqapahqaaj aweh parub'ihnaal ak'axb'al. Re' hoj inqapahqaaj ak'axb'al chinaah i tinamit, je' wo' chikinaah taqe i awak'uun, awixq'uun, kinki panutiij.
20Eh re' i hin Daniel noq k'ahchi' kiin chi tiij chuwach i QaJaaw Dios, noq k'ahchi' nupahqaam kuyb'al numahk i hin, je' wo' kuyb'al kimahk i nutinamiit Israel, k'ahchi' nupahqaam i rotob'il i Dios chi riij i rusantolaj ye'aab' Jerusaleem.21Eh noq k'ahchi' kiin chi tiij, re' i ánjel Gabriel xwilow cho wach panusaq wiriik pampeet xik'inik b'ila' chik chaloq noq chalik wuuk' chupaam i ru orahiil i ye'b'al mayiij chuwach i Dios reh ixq'eq.22Eh je' wili i xuq'or weh panusaq wiriik: Hat Daniel re' hin xin chalik awuuk' yu'naak, reh chi naa nuch'ob'om rub'ehel aweh taqe wili.23Xa re' wo' xatoq'aa' chee atiij xanoq wo' xat rib'iraj aaDios, eh re' hin xirutaq'aaj cho chi ch'ob'ariik rub'ehel aweh ruum q'e' ti raaj aaDios chakoj rehtaal chi korik taqe i naa nuq'orom aweh reh chi neenareq chi riij chi korik i xk'uhtjik aweh panasaq wiriik.
24Lajeeb' ru kajwinaq xamano naa rik'iik chi ti' k'axik asantolaj tinamiit. Eh chi neenkikanaa' i mahk, i yiib' wach na'ojb'al, eh wilik i naakiye'em chi riij, reh chi re' chik i korik neemb'aan chi jumpech. Reh chi naa rojiik eloq wach i xk'uhtjik aweh i q'orooj cho rib'iral, eh naa wo' chik rukuxeesjiik i rusantolaj paat i Dios.25Re' hat Daniel naa anab'eem, areqem chi riij chi xa re' wo' noq naa ruq'orariik, chi naa wo' chik rukorjiik i tinamit Jerusaleem korehtaal chik i ruk'uliik i loq'laj k'amal b'eeh i q'orooj cho rib'iral. Eh wuquub' xamano, kiib' ru kajwinaq xamano naa rukorjiik wii' i tinamit Jerusaleem ruch'ihil i tz'aq kotimaj wii' riij. Xa re' la' ma' k'isiin i ti' k'axik naa ruk'ulariik nik' najtiil naa rukorjiik taqe re'.26Eh noq ik'inaq chik i kiib' ru kajwinaq xamano naa aj rukanteesjiik re' i k'amal b'eeh q'orooj cho rib'iral chi naa ruk'uliik. Eh naa rusachariik wach i Jerusaleem, ruch'ihil i rupaat i Dios, ruum i rutinamiit i reey naa ruk'uliik iloq. Re' re' jumehq'iil naa ruk'ulariik je' rukab' noq ink'uloq elal ha'. Eh pantz'apaab' ponoq wach i re' kora'j naa rutohq'iik re' i q'aq'inik.27Eh re' reey re' re' wilik i naa kiyejaam wach kuuk' i tinamit chi naa kianam chuwach i jinaj xamano xa re' la' noq naa ruponiik ixib' q'iij ruuk' i yejaal q'iij, naa ruq'orom keh i aj Israel chi ma' naa ta chik kiye'em i kimayiij. Re' la' chik i ch'uwa' wach na'ojb'al naa ruye'em q'ab' chi naa rub'aan parupaat i Dios. Re' sachool re' re' ar naa ruwihiik korehtaal chik insacharik wach chi jumpech ruum i QaJaaw Dios, inki weh. Re' xk'uhtjik reh parusaq wiriik i Daniel chi chii' i nim ha' Tigris
1Noq ixib' chik haab' rokiik chi reyil i Ciro chinaah i tinamit Persia re' Daniel Beltsasar i rukab' b'ih, wilik wo' chik xk'uhtjik reh parusaq wiriik re' xk'uhtjik reh xti korik xa re' la' xiik' naah k'axkiil chi reqarik chi riij. Eh re' i Daniel reh xureq chi riij chib'ih i ruq'or, ruum wilik runa'ojb'al.
2Re' i Daniel je' wili i xuq'or: Noq xk'uhtjik weh panusaq wiriik i re' ixib' xamano xtib'ik nuk'ux ruum.3Eh ma' nuk'ux ta chik i suq laj k'uxb'al wi'k, ni xata tiwik i xnuk'ux, ni xata xwuk'ej i riis uuva, eh ni xata xnukoj jino'q ink'ohnik laj iq'oom chi wiij ko xik'ik chik ixib' xamano re' re'.4Eh pan kijib' ru ka'winaq rub'eeh i peet poh reh i haab', re' hin ar wilkiin chi chii' i nim ha' Hidekel.5Noq xintz'ehtanik johtoq taxaaj xwilow jinaj i ánjel q'e' holohik i ruso' rukojom re' ruuk' i lino, eh re' i b'ak'b'al paam re' ruuk' manlik oro inchalik Ufaz.6Eh re' ruti'jolal xan worwotik chik jupa'liik je' rukab' i holohaq laj ab'aj berilo, eh re' wach xan reprotik chik je' rukab' i ruch'aab' kahoq. Eh re' taqe naq'wach je' rukab' i q'aaq' qoplik ju' chee', re' taqe i wataq tileb', re' taqe i rooq xan rob'rotik chik je' rukab' i q'an ch'ihch', eh re' ruq'oral xa je' chik kiq'oral ruk'ihaal tinamit.
7Eh xa re' wo' hin Daniel xinilwik reh panusaq wiriik i wili, ma' jino'q i winaq wuch'ihil taqe i xi ilwik reh. Re' keh jumehq'iil xchalik kiyo'jiik, xkimol chi elik, xooj kikeb'aa' kiib'.8Eh re' hin xin kahnik chi wutkeel xwilow i sahchb'al k'uxliis xk'uhtjik weh panusaq wiriik, xin kahnik chi xa hin chik saqmoq'ik ruum nuyo'jiik, xama' xta chik waansil noq xwik'raaj.9Eh noq xb'iraj i choqik xub'an ruq'oral i ánjel xsahchik nuk'ux ruum nuyo'jiik xinq'ehb'ik wach ak'al, pachalkiin xinqajik xa je' chik wiriik i nub'an xin kahnik.10Chi riij i re' jinaj i ánjel xiruksaj johtoq xin kahnik chi xa re' nah nuch'ehk, xa re' i nuq'ab' nuye'em wach ak'al.11Eh je' wili i xuq'or weh: Daniel, re' i hat q'e' ti ruk'ax i Dios. Chab'iraj chi korik i naa nuq'orom aweh, tipaa' johtoq ruum re' hin yu'naak xin taq'ab'jik cha wuuk', inki.
Eh noq q'orik i rub'an wuuk' re' hin xinpa'lojik johtoq xa ko kinb'arb'otik wo' ruum nuyo'jiik,
12Eh je' wili i xuq'or weh i ánjel: Re' hat Daniel mat yo'jik, ruum xa re' wo' noq xareq taqe chi riij pampeet chib'ih i ruq'or i k'axik chi reqarik chi riij xaloch' awiib' chuwach aaDios. Re' reh xrib'iraj chik aatiij ruum aj re' xirutaq'aaj chaa wuuk' chi ch'ob'ariik rub'ehel aweh i xawil.13Eh re' i ki ánjel inko'linik keh i aj Persia xraaj naq ruq'atam nuwach chuwach i jinaj ru ka'winaq q'iij. Xa re' la' xk'ulik iloq i Ánjel Miguel i jinaj keh i wilik kajaawriik. Xk'ulik chi nuko'ljiik ruum xa wutkeel naq chi kixilak i reey wilkeeb' Persia.14Yu'naak wilkiin awuuk' chuq'orariik aweh chib'ih jariik i ti' k'axik ilook' ruk'ul aatinamiit. Ruum re' i xk'uhtjik aweh panasaq wiriik ilook' ink'ularik, inki weh.
15Eh noq k'ahchi' ruq'orom weh taqe i q'orik re' re' nutikaam qohoq i nunaah panak'al, xakinokik meem ma' kinq'orik taj.16Eh chupaam i jumehq' re' re' jinaj i je' ruwii' rak'uun winaq xutz'aa'j i xaq nuchii' eh i xteh i nuchii' xnutoq'aa' q'orik, je' wili xnuq'or reh i pa'lik i koq chi nuwach: WaJaaw ruum i xk'uhtjik weh panusaq wiriik xchalik ruti'kiil nuk'ux xirukanaa' chi ma' xta chik waansil.17QaJaaw ¿Nik' wach noq neenub'an i q'orik awuuk' i hin, hin amoso ruum ma' xta chik waansil, eh ma' xta chik wuxlab'al? kinki reh.
18Eh re' ánjel xuyeew b'ila' wo' chik i q'ab' chi nunaah ruuk' i re' xwik'raaj noq xk'ulik wo' chik i waansil.19Je' wili i xuq'or weh: Re' hat q'e' ti ruk'ax i Dios wih-oq rusuqkiil ak'ux, ma' rub'an kiib' ak'ux, inki. Eh noq q'orik i rub'an wuuk' xwik'raaj noq xk'ulik i nukowiil, je' wili i xnuq'or reh: WaJaaw yu'naak neerub'an chi nee kink'utjanik awuuk' ruum re' hat xayeew wo' chik i waansil, kinki reh.20Eh je' wili i xuq'or weh: ¿Mi aweht'al i hat chib'ih reet noq xin chalik awuuk'? Wilkiin ayu' reh chi naa nub'anam i peleto ruuk' i wilik chi taaq'anik Persia. Eh noq nukohlaam chik i pajaj iib' ruuk' i reh naa ruk'uliik iloq i wilik chi taaq'anik Grecia.21Yu'naak i hin naa nuq'orom aweh taqe i ruq'or i tz'ihb'amaj chupaam i ruhujil i korik. Eh noq naa nub'anam i pleto kuuk' i re', xa re' wo' hoq i ánjel Miguel re' i k'amal b'eeh naa rutoob'iniik weh.
Re' i reey naa ruwihiik pantz'eet reh i rookb'aal q'iij, eh re' i reey naa ruwihiik pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij.
1Eh re' hin xintoob'inik reh, xin ye'wik rukowiil ruk'ux i Dario i aj Media chupaam i peet haab' rokiik chi reyil.
2Eh yu'naak re' hin naa nuq'oriik aweh i korik i hat Daniel. Ko ixib' chik i reey naa ruwihiik Persia. Eh re' i rukaaj ma' k'isiin i naa rub'ehoomb'riik chikiwach ixib' chi reey. Eh noq nim chik wach naa rik'raam riib' naa rumolom cho kiwach i tinamit naa ruchaliik chi q'aq'inik ruuk' i kireey i aj Grecia.3Xa re' la' jinaj chik i q'e' kow riib' naa rokiik chi reyil chupaam i tokoom tinamit, ruuk' i rajaawriik naa rub'anam i taaq'anik, naa rub'anam iraaj i reh.4Eh noq k'ahchi' chik chi taaq'anik i reey re' re', naa ruyojiik wach i rutinamiit kijib' naa reliik. Ma' re' ta chik taqe i rak'uun i riih rumaam naa rukanaam chi reyil chikinaah. Re' i rajaawriik i tinamit re' re' ma' naa ta chik rureqem chi je' rukab' i pampeet, tokoom chik aj eh naa rukahniik.
5Eh re' reey pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij q'e' naa ruwihiik rajaawriik, xa re' la' jinaj i raj kamanoom q'e' wo' chik naa ruwihiik rajaawriik chuwach i reh, re' chik i reh naa rub'aniik i taaq'anik.6Xa re' la' noq ik'inaq chik kiib' ixib' haab' re' rixq'uun i reey naa ruwihiik chinaah i tinamit wilik reje pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij naa ruye'em pan kaxáro rixq'uun ruuk' i reey naa ruwihiik pantz'eet reh i rookb'aal q'iij. Xa re' la' re' xq'un ma' naa ta rukuyum raansil ni xata re' i rub'ahiil naa rukuyum raansil ruum naa wo' rukanteesjiik i rixq'uun re' re', je' wo' i reey, je' wo' i rak'uun, je' wo' taqe inaruk'amam reje chi riij.
7Xa re' la' jinaj reh i rak'uun i ehk'eenb'ees naa ruwihiik rajaawriik. Re' reh naa taqe ruk'amam reje ru soldado, reh chi naa rub'anam i q'aq'inik ruuk' i reey pantz'eet reh i rookb'aal i q'iij, naa rub'anam reh.8Eh naa ruk'amariik reje Egipto taqe i chib'ih reh naa ruk'amariik reje ar i tiyoox, re' ruuk' i ch'ihch', naa ruk'amariik reje i xa chib'ih jariik k'ih kitz'aaq oro, plata korjinaq wii', k'ih laj haab' naa kiwihiik chi ri'sil i rajaawriik i aj Egipto.9Re' i reey pantz'eet reh i rookb'aal i q'iij, naa naq rojiik chi q'aq'inik ruuk' i reey pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij, naa wo' chik rusutiniik reje parutinamiit.
10Re' taqe i rak'uun reey pantz'eet reh i rookb'aal q'iij, naakimolom wach i ruk'ihaal soldado reh ojik chi q'aq'inik. Eh naa kikutum kiib' chinaah i reey pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij, xa je' chik rukab' elal ha' noq naa kojiik k'oloq chi chopariik naah.11Xa re' la' re' i reey pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij ruch'ihil taqe i ruk'ihaal soldado noq naa ruchaliik chi q'aq'inik ruuk' i reey pantz'eet reh rookb'aal q'iij, naa rukuxiik kikansam i ki soldado i aj ixowaal.12Ruum chi naa rub'anam keh i aj ixowaal i reey pantz'eet reh i rookb'aal q'iij ma' k'isiin ta naa runimb'isam riib'. Xa re' la' xama' najt ta wo' naa ruwihiik rajaawriik.13Eh re' reey pantz'eet reh i rookb'aal i q'iij, naa wo' chik rutohq'iik rumolom wach i ru soldado xiik' chik naah k'ihaal chuwach i pampeet. Eh ik'inaq-oq chik jarub'-oq haab' naa wo' chik rojiik chi q'aq'inik ruuk' i reey pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij.
14Eh chupaam taqe q'iij re' re' ma' k'isiin i ma' naa ta chik kiye'em rajaawriik i reey pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij. Wilik taqe i aj Israel yiib' wach i kina'ojb'al naa kiwihiik chi kixilak, je' rukab' i xk'uhtjik aweh panasaq wiriik.15Eh re' reey wilik pantz'eet reh i rookb'aal q'iij naa rojiik chi peleto ruuk' jinaj i tinamit kow riib' naakik'otom i jul chi junsuut naa kichopom naah. Ni xata re' taqe i rukowlaj soldado i naa ruwihiik chi reyil chinaah i tinamit wilik reje pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij naa kikuyum i peleto kuuk'.16Eh re' naa rojiik chopwoq naah i tinamit re' re' naa rub'anam iraaj i reh, ma' awach ta naa ruk'ulb'iniik reh. Eh naa wo' ruchopom naah i holohik ye'aab' Israel, naa rukuxiik relq'aam i wilik ar.17Eh naa rusik'im chi riij nik' wach noq naa rehchaam i tinamit wilkeeb' pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij. Re' reh naa ruye'em i rixq'uun chi rehk'een i reey ar, xa re' raaj chi naa risam i rajaawriik chi taaq'anik. Xa re' la' re' i naa ruyej-aam wach ma' naa ta wo' rojiik eloq wach.18Re' reey re' re' naa rub'anam i peleto kuuk' i tinamit wilkeeb' pantz'eet reh i rookb'aal q'iij wilik taqe i naa ruchopom naah. Xa re' la' jinaj kajaaw soldado naa rukuyum i peleto ruuk' eh naa rumolom chi elik ruum ruk'ixiik.19Re' i naa ruwihiik chi reyil pantz'eet reh i rookb'aal i q'iij naa rusutiniik reje parutinamiit naa ruwihiik ruk'axkiil naa rukanteesjiik pamb'eeh, ma' naa ta chik rib'irjiik rib'iral chi jumpech.
20Eh tokoom chik reey i naa rokiik chi jilow, naa rutaq'aam jinaj i aj pahqan tooj chinaah i tinamit Israel xa reh chi naa rub'ehomb'riik eh xama' najt ta wo' naa rub'anam chi reyil xanoq wo' naa rukanteesjiik, eh ma' re' ta panq'aq'inik naa rub'aan reh.
21Eh jinaj wo' chik i naa rokiik chi reyil xa ruuk' jot'ooj, xa ruuk' chukuj q'orik naa ruponiik chi reey. Eh ma' ajwaal ta wo' k'isinoq wach xa naa rukeb'aam i ruyiib' wach na'ojb'al.22Re' reh naa rukuxiik rusacham wach nik' nimaal i aj ixowaal naa ruk'uliik iloq chinaah. Eh naa wo' rukansam ink'amwik b'eeh ruuk' i chib'ih nkorjik wach chi naa rub'aan.23Eh naa wo' rujot'om taqe i ramigo wilik i ruyejaam wach ruuk' chi naa kianam. Atoob' ta xama' q'e' k'ih i tinamit naa rutoob'iniik reh, naa rukuyum i q'aq'inik.24Eh noq pansuqkiil wilkeeb' i tinamit. Re' winaq re' re' naa rokiik chupaam i holohik ye'aab', ar naa rub'anam i yiib' wach na'ojb'al re' ma' xkian ta chaloq i rumaam rati't. Naa ruch'aqam taqe reh i ru soldado i chib'ih q'uchuuj cho panq'aq'inik, eh naa rusacham wach i kowlaj tinamit, xa re' la' xama' najt ta wo' naa ruwihiik rajaawriik.
25Eh re' reey re' re', ruuk' i rukowiil, ruuk' taqe i ru soldado naa rojiik chi q'aq'inik ruuk' i reey pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij, naa wo' rub'anam i k'ulb'ilinik i reh ruuk' taqe i soldado xa re' la' ma' naa ta reliik korik ruum naakijot'om i kireey naakik'ayem i kitinamiit reh i reey inchalik pantz'eet reh i rookb'aal q'iij.26Re' i reey pansak'aaj reh i rookb'aal i q'iij, re' taqe i naa ruyuq'eem chi wi'k ruuk' nah mexa naa ruyej-anik wach rujot'ariik. Eh ruum i re' ma' k'isiin i ru soldado naa kikimiik.27Re' taqe i kiib' chi reey jinaj naa kianam wii' kiwa' nah mexa xa re' rub'anariik i ti' k'axik naakikapaam rub'aan k'ul naakichukum i q'orik chikiwach, xa re' la' ma' jino'q keh i naa rub'anam, inarukapaam ruum komajaa' imponik i q'iij.28Re' i reey pantz'eet reh i rookb'aal q'iij naa rusutiniik reje parutinamiit naa ruk'amam reje i b'ehomal naa ruq'uchum reje ma' naa ta ruponiik panaq'wach i wilik rusantohiil xuyejaa' wach i Dios, re' naa rub'anam iraaj i reh.29Eh noq naa ruponiik i q'iij q'orooj chaloq, re' reey re' re' naa wo' chik rojiik chi q'aq'inik ruuk' i reey wilik pansak'aaj reh i rookb'aal i q'iij, xa re' la' ma' naa ta chik rub'anam okik chi je' rukab' i pampeet.30Ruum ma' k'isiin i soldado naa kik'uliik iloq pan barco naa kichaliik ar Quitim ma' k'isiin naa ruchaliik ruyo'jiik, naa rusutiniik reje parutinamiit. Re' i reey re' re' naa rixowaam wach i wilik i rusantohiil ruyejaam wach i Dios, eh naa rub'anam jinaj wach ruk'ux kuuk' i aj Israel ma' naa ta chik kinimam i wilik rusantohiil.
31Naa ruk'amam taqe chaloq i ru soldado naa kich'uwa'risam paam i rusantolaj paat i QaJaaw Dios, ma' naa ta chik kiye'em q'ab' chi naa ruk'atariik i mayiij ar, re' ink'atarik i iqal i iqal Eh re' chik i ch'uwa' wach na'ojb'al naa kianam ar.32Re' reey re' re' naa rujot'om taqe i aj Israel naakiq'eb'em chi riij kik'ux i ruyejaam wach i Dios. Eh re' taqe i aj Israel korik wach kik'ux ma' naa ta kikanaam rub'an naa kikuyum i ransil i ti' k'axik.33Eh re' wilik kina'ojb'al wilik naa kikojom runa'ojb'al xa re' la' chi riij i re' naa kikanteesjiik ruuk' q'aslaj ch'ihch', wilik i naakik'atariik. Naa wo' relq'jiik i chib'ih keh, eh naa kik'amrik reje pantaq tokoom tinamit.34Noq naakik'ulum i ti' k'axik re' re' wilik naa rutoob'iniik keh, eh wilik wo' taqe i naa kianam jinaj wach kik'ux kuuk' xa re' inkaaj chi wilik i naa ruye'ariik keh.35Eh wilik wo' taqe i aj na'ojb'al naa rub'aan keh ti' k'axik xapajb'al keh mi kow kik'ux reh chi korehtaal inkireq i rukowiil kik'ux, i rukorkiil wach kik'ux, eh naa rusaaqb'iik wach i kánima korehtaal imponik i q'iij ruq'atam chaloq i Dios.
36Re' i reey pantz'eet reh i rookb'aal q'iij naa rub'anam iraaj i reh. Eh ma' k'isiin ta naa runimb'isam riib' chikiwach taqe i xa chib'ih t'iosil. Eh i yiib' wach naa ruq'oriik chi riij i k'achlik Dios, chu'nchel naa reliik korik chuwach, korehtaal inye'arik i ti' k'axik chinaah, ruum re' i Dios je' re' i ruyejaam wach.37Re' reey re' re', ma' naa ta ruye'em kajaawriik i dios xkinimaj chaloq i rumaam rati't, ma' naa ta wo' ruye'em kajaawriik i dios xkiloq'ej ixoq, ruum naa rukapaam chi xa re' wo' reh i nim rajaawriik chikinaah taqe i re'.38Eh jinaj i tiyoox naa ruloq'em, re' i ma' xkiloq'ej ta chaloq i rumaam rati't. Re' reh re' tiyoox re' re' naa ruye'wiik ransil noq naa rukapaam, ruum i re' naa ruye'em chi rumayiij chuwach i oro, i plata re' ruuk' i holohaq ab'aj, i xa chib'ih chik i jariik re' ruuk' taqe i k'ih tz'aaq.39Reh chi naa ruko'leem riib' chuwach i tinamit kow riib', re' rukojom taqe chi ko'len reh taqe i kiloq'inik reh i tiyoox, re' kitiyoox i tokoom tinamit. Eh awach naa ruye'em ruloq'il i reey naa ruye'ariik ruloq'il, naa rukojariik chupaam i nimaq wach kamanik, eh naa rusijiik rak'aal ruum i reey.
40Eh noq naa ruk'uhliik i rajaawriik i reey pansak'aaj reh i rookb'aal i q'iij, naa ruchaliik chi q'aq'inik ruuk' i reey pantz'eet reh i rookb'aal q'ij. Xa re' la' naa rojiik k'ularoq, xa je' chik i kaq suut teew noq naa rojiik k'oloq chinaah. Eh ruuk' i soldado, chi je' pan kareta, chi je' rij kawáyu, chi je' pan barco wilkeeb', je' inooj k'oloq elal ha' chikinaah.41Re' reey pantz'eet reh i rookb'aal i q'iij noq ojik inki a'n naakik'iik chupaam i ma' k'isa tinamit chi kansanik ruuk' q'aq'inik naa wo' kokiik pan tinamit Israel. Xa re' la' ma' naa ta kikanteesjiik i aj Edom, i aj Moab, i aj Amón.42Eh ma' k'isiin i tinamit naa rokiik wii' chi q'aq'inik ma' naa ta kikuyum raansil, eh ma' naa ta wo' kiko'leem kiib' i aj Egipto pan kiq'ab'.43Re' reey re' re' naa ruchopom naah chu'nchel i b'ehomal, taqe i oro, taqe i plata, eh chu'nchel i xa chib'ih jariik wilkeeb' ar Egipto. Eh je' wo' re' naakik'ulum i aj Lidia, i aj Etiopía.44Eh re' i reey noq naa ruponiik rib'iral ruuk' i k'ahchi' ruk'ulariik parelb'aal q'iij, pantz'eet reh i rookb'aal q'iij naa rusahchiik ruk'ux, eh ma' k'isiin i rujosq'iil noq naa rojiik chi q'aq'inik chikinaah i k'ih seht chi tinamit.45Eh ar naa ruyejaam i ru-itz'ihy naah paat naa rub'anam wii' i taaq'anik panyejaal i palaw ruuk' i santo laj ruye'aab' i Dios. Xa re' la' ar naa ruponiik i ruq'ijil i reey, eh ma' awach ta chik naa ruko'liniik reh, inki weh i ánjel. Re' taqe i naa ruk'ulariik pantz'apaab' ponoq wach reh i q'iij
1Eh je' wili i xuq'or weh i je' ruwii' ánjel: Chupaam i jumehq' re' re' naa ruk'uliik iloq i ánjel Miguel re' inko'linik reh aatinamiit Israel.
Eh chupaam i q'iij re' re' yohb'aal wach i ti' k'axik naa ruk'ulariik ma' jank'al ta nk'ularik i rutohq'iik chee k'acharik. Xa re' la' re' taqe i aatinamiit i hat naakiko'ljiik je' wo' chu'nchel i tz'ihb'amaj i kib'ihnaal chupaam i huuj.
2Eh ma' k'isiin i kamnaq muqulkeeb'. Wilik inaakiwuktiik chaloq chuk'ulariik i juneliik k'achariik. Wilik i naakiwuktiik chaloq k'uhtb'al kik'ixb'ilaal, naa kojiik pantojb'al mahk, chi juneliik.3Re' taqe wilik kina'ojb'al, re' taqe i xik'uhtanik reh i korik, naakik'uhtaam i kirusaqumaal chi juneliik, xa je' chik rukab' i rusaqumaal i q'iij, i kisaqumaal i ch'umiil pan taxaaj.
4Eh re' hat Daniel chamol pan awánima taqe i xawil, eh chab'ot wach i huuj xatz'ihb'aaj wii chalutz' korehtaal chik i rureq i q'iij q'orooj chaloq. Ma' k'isiin taqe i naa kojiik, naa kichaliik chusik'ariik ruman i kina'ojb'al, inki weh i ánjel.
5Chi riij i re', re' i hin Daniel kiib' wo' chik taqe i ánjel wilkeeb' ar, k'ul pa'alkeeb' chi chii' i rooq ha'.6Eh jinaj keh i re' xupahqaaj reh i ruk'uliil re', re' ruuk' i q'e' holohik laj lino i ruso', re' i pa'lik chinaah i ha' je' wilik i xuq'or reh: ¿Kojaruuj i maahyik i sachb'al k'uxliis wili? inki.7Re' i holohik laj lino i ruso' pa'lik chinaah i ha', xijosaj kab'chel i q'ab' pan taxaaj xuq'or i korik parub'ihnaal i k'achlik Dios wilik chi juneliik, je' wili i xuq'or: Re' sachb'al k'uxliis re' re' naa ruk'ulariik chuwach ixib' haab' ruuk' yejaal, kore' noq naa ruk'uhliik i rajaawriik i rutinamiit i Dios noq naa rukuxiik ruk'ulariik i re', inki.
8Eh re' hin xb'iraj wo' noq xuq'or, xa re' la' xama' xnureq ta wo' chi riij eh xnupahqaaj reh chi je' wili: Jaaw ¿Kojaruuj inkuxik ruk'ulariik chu'nchel i wili? kinki.9Eh re' i reh je' wili xuq'or: Hiy reje Daniel ruum re' taqe i re' komajaa' pee naa rukaniik chi riij yu'naak, kore' noq naa ruponiik i q'iij q'atooj chaloq noq naa rukaniik chi riij chu'nchel i wili.10Eh ruuk' taqe i ti' k'axik ma' k'isiin taqe naakisaqb'isam wach i kánima. Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al keh xama' naa ta wo' kireqem chi riij. Eh re' taqe i wilik kina'ojb'al naa kireqem chi riij chu'nchel i re'.11Eh noq esamaj chik i korik mayiij inye'arik eqal eqal parupaat i Dios konaa chik rik'iik jinaj miil ruuk' ach lajeeb' ma' ixib' siento q'iij noq naa rokiik i xiik' naah ch'uwa'iil wach na'ojb'al chupaam i rupaat i Dios.12Atoob' reh i awach i konaa ruye'em chi naa rik'iik i jinaj miil ruuk' ixib' siento ruuk' ho'lajuuj ru ka'winaq q'iij.13Re' i hat Daniel hiy reje chawach korehtaal tikimik reje noq naa awojiik hi'loq panjul, eh pantz'apaab' wach reh i q'iij, naa wo' chik awuktiik chaloq chi k'achlik awach chuk'ulariik aakooch, inki weh i ánjel.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/695aa4b9f902778f