2 CRONICAS1

1Re' Salomón rak'uun i David xti xureq rukowiil ruk'ux chi korik chi reyil, eh xti xureq runimaal rajaawriik ruum re' i QaJaaw Dios xtoob'inik reh.
2Re' Salomón xumol kiwach i aj Israel, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh ju'jun ch'uq chi soldado Eh je' wo' taqe i q'atal q'orik, je' wo' chu'nchel i k'amal kib'eeh i aj Israel, je' wo' taqe i k'amal b'eeh chupaam i ju'jun chi paat.3Eh re' Salomón ruch'ihil chu'nchel i tinamit xumol kiwach xooj chinaah inajt naah yuuq' Gabaón ruum ar wilik i santo laj itz'ihy naah paat molb'al iib', re' ruyejaam panchiq yuuq' i Moisés raj kamanoom Dios.4Re' i kaxa molik wii' i ruk'uhb'aal i QaJaaw ko ar naq wilik Jerusaleem chupaam i itz'ihy naah paat ruyejaam i reey David re' i xuyeew wii' noq xresaj chaloq chupaam i ye'aab' Quiriat-jearim.5Eh re' artaal q'an ch'ihch' xuyejaa' wii' i Bezaleel rak'uun i Uri, riih i Hur. Re' artaal re' re' ar wilik reje chuwach i itz'ihy naah paat inlooq'jik wii' i QaJaaw Dios. Eh re' Salomón ruch'ihil taqe i tinamit ar xponik rupahqaaj runa'ojb'al reh i QaJaaw Dios chib'ih i naa rub'anam.6Re' Salomón xooj chuwach i artaal re' re' q'an ch'ihch' korjinaq wii' wilik reje chuwach i santo laj itz'ihy naah paat molb'al iib', eh jinaj miil chi k'atoj chikop i xuq'asaj chi mayiij ar.
7Eh chupaam aq'ab' re' re' xuk'uhtaaj riib' i QaJaaw Dios reh i Salomón, je' wili xq'orarik reh:
Chapahqaaj weh chib'ih jariik inawaaj re' hin neenuyeew aweh, inki.
8Eh re' reey Salomón je' wili ruchaq'weesjiik i Dios xub'an:
Re' hat juneliik xa ketelaaj wach i David i wajaaw. Eh re' hat xat kojwik weh chi jilow chi reyil.
9WaJaaw nuDios cha a'n aha' wilik aq'orom cho reh i David i wajaaw. Ruum re' hat xat pab'anik weh chi reyil chinaah i tinamit xiik' naah kik'ihaal, xa je' chik k'ihaal taqe saniib'.10Je' re' noq i nupahqaaj aweh, chi chayeew nuna'ojb'al reh chi nee nub'an i taaq'anik chikinaah, ¿Awach i neerub'an i taaq'anik chinaah aatinamiit wili chi rutkeel, ruum xiik' naah nimaal? inki.
11Eh re' i QaJaaw Dios xrib'iraj i rutiij i Salomón je' wili xuq'or reh:
Ruum chi ma' re' ta b'ehomal, chi ma' re' ta chib'ih aweh, ma' re' ta runimaal awach i xapahqaaj weh. Eh ma' re' ta wo' kikimiik i ki-ixowanik awach, ma' re' ta wo' xapahqaaj weh chi nee nu naajtb'isaj rooq ak'achariik. Re' la' ana'ojb'al xapahqaaj chinaah i nutinamiit i xat nupab'aa' wii' chi reyil.
12Je' re' noq re' hin naa nuye'em ana'ojb'al akapeb'aal xapahqaaj weh. Eh naa wo' nuye'em ab'ehomal, runimaal awach, ma' jino'q i reey wihinaq, eh ma' jino'q i reey naa ruwihiik, nutoob'eem chi je' rukab' i hat, inki.
13Eh re' reey Salomón xelik cho chinaah inajt naah yuuq' Gabaón wilik wii' i santo laj itz'ihy naah paat molb'al iib', xooj Jerusaleem. Ar rub'an i taaq'anik chikinaah i aj Israel. Re' reey Salomón xuyak taqe i kareta, je' wo' taqe i kawáyu (1 Rey 10.26-29; 2 Cron 9.25-28)
14Re' Salomón xumol kiwach i kareta, je' wo' taqe i soldado kib'ehik rij kawáyu. Eh jinaj miil ruuk' kijib' siento i rukareta, kab'laj miil taqe i kiooj chi riij taqe i kawáyu, wilik xkiyeew taqe i kareta pan kiye'aab' soldado, wilik taqe xkiyeew Jerusaleem i wilik wii' i reey.15Re' reey Salomón ma' k'isiin i oro, i plata xumol wach Jerusaleem, xa je' chik kituhb' ab'aj. Eh yohb'aal wach i holohik chee' chakaltee' xumol wach, xa je' chik kik'ihaal i ruche'el i higo wilkeeb' chupaam i ye'aab' Sefela.16Re' taqe i junch'uq chi rumoso i reey Salomón kiooj Egipto chi ruloq'ariik taqe i kawáyu, chi ruloq'ariik taqe i holohaq itz'ihy chi reh i Salomón.17Eh kichalik kiooj chi yak ar Egipto imponik kiloq' i kareta chi waqiib' siento chi tumiin re' ruuk' i plata, eh imponik kiloq' i kawáyu chi jinaj siento ruuk' yejaal i siento. Eh re' chik i keh kik'ayinik reh taqe i re', keh i kireey i aj heteo, i kireey i aj Siria. Re' xuyejaa' wach i reey Salomón ruuk' i Hiram kireey i aj Tiro (1 Rey 5.1-18; 7.13-14)
1Re' reey Salomón xuyejaa' wach chi naa ruyejaam i rupaat i QaJaaw Dios. Eh chi naa ruyejaam i paat naa rub'anam wii' taaq'anik i reh.2Je' re' noq re' Salomón xupab'aa' taqe i lajeeb' ru kajwinaq miil chi winaq aj ihq, eh kajwinaq miil chi winaq i sehkan wach ab'aj kikamanik paraxchee'. Eh ixib' miil ruuk' waqiib' siento chi winaq naa kilwiik keh i kamanoom re' re'.
3Eh re' Salomón je' wili i xutaq'aaj ruq'orariik reh i Hiram kireey i aj Tiro: Re' hin i nupahqaaj otob'il aweh chi cha taq'aaj cho k'isinoq weh i chakaltee' je' rukab' i xataq'aaj cho reh David i wajaaw noq xuyejaa' paat xub'an wii' taaq'anik.4Re' hin okik weh chi rutinamiit i paat loq'oomb'al reh i WaJaaw i nuDios, jinaj i ye'aab' naa ruwihiik ruloq'il, re' naa qak'atam wii' taqe ink'ohnik la'iq'oom chi yeb'al ruloq'il i Dios. Eh ar naaqaye'em taqe i kaxlanwi'k chi qamayiij chi juneliik, eh naa qak'atam taqe i chikop chi qamayiij pantaq wahq'eq, pantaq xq'eq, pantaq i hi'limb'al q'iij, noq ininq'ijiik i ak' poh, pantaq ninq'iij t'iosb'al ree QaJaaw Dios i hoj okrinaq chub'anariik ayu' Israel.5Re' rupaat i Dios okik weh chi rutinamiit xiik' naah nimaal naa nub'anam. Ruum re' QaJaaw Dios xiik' naah nimaal wach chikiwach chu'nchel i tokoom dios.6¿Mi wilik jino'q i neerub'an ruyejeb'jiik jino'q rupaat i Dios ruum re' Dios ma' xata chupaam jino'q i paat neen wihik? Re' taxaaj xiik' naah nimaal xa re' la' xama' manlojik ta wo' chi ruye'aab'. Eh, ¿Mi wilik wajaawriik i hin chi neenuyejaa' jino'q i rupaat i Dios atoob' ta xa re' neenk'atarik wii' i insensia chuwach ye'b'al ruloq'il?7Re' hat Hiram chataq'aaj cho weh jino'q i winaq inchol i kamanik ruuk' i oro, ruuk' i plata, ruuk' q'an ch'ihch', ruuk' i xach'ihch'. Eh inchol-oq wo' kamanik ruuk' i holohaq itz'ihy q'eqjutik ru kaqiil, ruuk' i kaq itz'ihy, i rax jutik ruq'eqiil itz'ihy. Re' i re' naa rutoob'iniik keh taqe i kichol kamanik i wilkeeb' Judá, wilkeeb' Jerusaleem. Re' taqe i rusik'im cho wach i David i wajaaw.8Eh chataq'aaj cho weh i chee' chakaltee', sohchaj, i sándalo, ruum re' hin weht'al chi re' taqe i awaj kamanoom neenkian cho ruyok'ariik ar Líbano. Re' taqe awaj kamanoom i hat, neekito'arik kuum i waj kamanoom i hin.9Reh chi neenkimol wach nik'-oq k'ihaal i chee'. Ruum re' i rupaat i Dios naa nuyejaam xiik' naah nimaal, eh xiik' naah holwochiil.10Eh naa nutaq'aam k'uxumb'al keh awaj kamanoom i naa kiyok'wiik reh taqe i chee'. Naa nutaq'aam i lajeeb' roxk'ahl miil kintaal i trigo, eh lajeeb' roxk'ahl miil kintaal i sebada. Naa nutaq'aam i kijib' siento miil ruuk' kajwinaq miil chi nimaq Lemeta i riis uuva, eh je' wo' re' k'ihaal i aseite naa nutaq'aam, inki.
11Eh re' Hiram i kireey i aj Tiro xutaq'aaj cho jilow i ruhuuj i Salomón, je' wili xuq'or cho chupaam: Re' hin i nuq'or chi re' Dios q'e' ruk'ax i rutinamiit ruum aj re' xat rupab'aa' chi reyil chinaah i rutinamiit.12Neeta naq inye'arik ruloq'il i QaJaaw Dios, i ki Dios i aj Israel, xyej-anik reh i taxaaj ruch'ihil i wach ak'al, ruum xuyeew reh i reey David, jinaj i rak'uun xti wilik runa'ojb'al rutijem riib'. Re' ak'un re' re' naa ruyej-aniik reh i rupaat i Dios, eh naa wo' ruyejaam i paat naa rub'anam wii' i taaq'anik i reh.13Je' re' noq re' hin naa nutaq'aam aweh jinaj i winaq Hiram-abi i rub'ihnaal xti nchol kamanik chi korik.14Re' rutuut i winaq re' re', re' ruuk' i riih rumaam Dan, eh re' rajaaw aj ayu' Tiro. Eh tinchol kamanik chi korik ruuk' oro, ruuk' plata, ruuk' q'an ch'ihch', ruuk' xach'ihch', ruuk' ab'aj, ruuk' chee'. Inchol wo' kamanik ruuk' holohik itz'ihy q'eqjutik rukaq'iil, raxlemik. Eh inchol wo' ruyejeb'jiik i xa chib'ih inenawaaj. Re' i re' neentowik keh i kikamanik awuuk' i hat, re' wo' taqe i xi kamanik cho ruuk' i qajaaw David aawajaaw.15Je' re' noq re' hat wajaaw Salomón cha taq'aaj cho keh awaj kamanoom i trigo, i cabada, i riis uuva, aseite, xaq'or rib'iral.16Eh re' hoj naa qayok'om i chee' ar Líbano nik' pa' k'ihaal inawaaj, naa qak'amam reje aweh chinaah i ch'aht chee' chinaah i palaw ko ar Jope. Re' chik i hat naa ak'ulwiik reh ar, eh naa ak'amam reje Jerusaleem, inki.
17Eh re' reey Salomón xutaq'aaj kajaljiik taqe tokoom tinamit wilkeeb' Israel rajlaaj taqe je' rukab' xub'an i David i rajaaw. Eh noq xutaq'aaj rajaljiik jinaj siento miil ruuk' oxlaj roxk'ahl miil ruuk' waq'iib' siento xelik chikiwach i tokoom kitinamiit wilkeeb' Israel.18Eh chi kixilak taqe re' xikan i lajeeb' ru kajwinaq miil chi aj ihq, eh kajwinaq miil taqe i sehkan wach ab'aj, re' naakikamaniik paraxchee'. Eh ixib' miil ruuk' waqiib' siento taqe i naa kilwiik keh i kamanoom re' re', re' chi naa kitaq'aam pankamanik. Re' reey Salomón xuyejaa' i rupaat i Dios (1 Rey 6.1-38)
1Re' reey Salomón xutaq'aaj ruyejeb'jiik i rupaat i Dios Jerusaleem, chinaah i yuuq' Moriah. Re' i ye'aab' xuk'uhtaaj wii' riib' QaJaaw Dios chuwach i reey David i rajaaw, re' wo' ye'aab' ruyejaam kahnoq i David. Ar chupaam i ye'aab' i resaj wii' riij i rutrigo i Ornán i aj jebuseo.2Re' Salomón xutaq'aaj ruyejeb'jiik i rupaat i Dios chupaam i kiib' rub'eeh i rukab' poh reh i rukaaj haab' rokiik chi reyil.
3Re' rupaat i QaJaaw Dios xuyejaa' i reey Salomón lajeeb' ru ka'winaq b'ara runimaal rooq, eh lajeeb' b'ara runimaal wach.4Re' i peet muuj wilik panookb'al reh i rupaat i QaJaaw Dios lajeeb' b'ara runimaal rooq, eliik wach ruuk' i runimaal wach i rupaat i Dios, eh lajeeb' b'ara runajtiil naah. Eh re' Salomón xub'ur i koq wach chi manlik oro chu'nchel i rutz'aq'iil paam i muuj re' re'.5Eh re' santo laj ye'aab' xub'ur i koq wach i rutz'aqiil wach ruuk' i tz'ilom chee' sohchaj. Eh xutz'ap i koq wach i tz'aq ruuk' xti manlik oro. Och'imaj wach ruuk' i chee' kalab', eh ruuk' i rehtalil karena.6Eh xixoyej i koq wach i rutz'aqiil wach i paat ruuk' taqe i holohaq ab'aj, ruuk' taqe i xti holohaq oro.7Je' wo' taqe rib'ojal, taqe chopolkeeb' wii' puerta, je' wo' chuwach taqe ru puertahiil. Eh xuyejaa' i je' kiwii' ánjel chuwach i tz'aq.
8Re' reey Salomón xuyejaa' wo' hoq i santo laj ye'aab' lajeeb' b'ara runimaal rooq. Eh lajeeb' b'ara i runimaal wach je' wo' runimaal wach i rupaat i Dios. Re' i xti manlik oro xkib'ur i koq wii' wach i rutz'aqiil hoob' siento kintaal.9Re' kalawux korjinaq ruuk' oro ik'inaq jinaj libra rahliil i ju'jun. Eh xub'ur wo' wach ruuk' oro i rutz'aqiil i kok' paat wilkeeb' johtoq paruka'ch'iht i paat.
10Eh chupaam i ye'aab' wilik rusantohiil kiib' i je' kiwii' ánjel xuyejaa' ruuk' chee' xukoj oro chikiij.11Lajeeb' b'ara rooq i kixiik' i je' kiwii' ánjel, ho' taq b'ara rooq i kixiik' chi ju'juntar, re' kixiik' imponik rureq wach i rutz'aqiil i paat, eh re' i ruxiik' juntar hoob' b'ara runimaal rooq imponik ruk'ul riib' ruuk' i ruxiik' i je' ruwii' ánjel jinaj.12Eh je' wo' hoq i ruxiik' i je' ruwii' ánjel jinaj, hoob' wo' b'ara rooq i kixiik' chi ju'juntar imponik wo' rureq wach i rutz'aqiil i paat. Eh re' i ruxiik' juntar imponik ruk'ul riib' ruuk' i ruxiik' i je' ruwii' ánjel jinaj.13Re' taqe i kiib' chi je' kiwii' ánjel kihe'em paam i kixiik' lajeeb' b'ara i rutz'apam i kixiik' chi kiju'junaal, eh pa'alkeeb' noq wilkeeb', ar kika'yik reje i wilik wii' santo laj ye'aab'.14Eh xuyejaa' wo' hoq i nimlaj itz'ihy q'atb'al paam i ye'aab' wilik rusantohiil ruuk' i itz'ihy kemooj ruuk' inooq' q'eq jutik ru kaqiil raxmuqiik ruq'eqiil, eh kaq lino. Eh xuxoyej wach ruuk' i je' kiwii' ánjel.
15Eh xuyejaa' ki'ib' i pilalix wuqlaj b'ara ruuk' yejaal i b'ara i runimaal kooq kab'chel. Eh ju'jun i nimaq ch'ihch' kiib' b'ara ruuk' yejaal i b'ara runimaal kooq xukoj chikinaah kab'chel i pilalix re' re'.16Eh xuyejaa' wo' taqe i jitz'ooj ch'ihch' xuyeew chinaah i nimaq ch'ihch' wilik chikinaah i kiib' chi pilalix, xuyejaa' jinaj siento i je' kiwii' wach granado xukoj chinaah i jitz'ooj ch'ihch'.17Eh chuwach i rupaat i Dios xupab'aa' i kiib' chi pilalix, jinaj i xupab'aa' pansak'aaj, eh jinaj i xupab'aa' pantz'eet. Re' i xupab'aa' pansak'aaj reh i rupaat i Dios, Jaquín i rub'ihnaal xukoj, re' i xupab'aa' pantz'eet Boaz i rub'ihnaal xukoj. Re' rukorb'eesjiik, i xi kamanik parupaat i Dios (1 Rey 7.23-51)
1Re' reey Salomón xuyejaa' jinaj i artaal ruuk' q'an ch'ihch', lajeeb' b'ara runimaal rooq, lajeeb' b'ara runimaal wach, hoob' b'ara runajtiil naah xub'an.
2Eh xuyejaa' wo' ruuk' q'an ch'ihch' jinaj i nimlaj ye'aab' ha' kotkot xub'an reh, hoob' b'ara runimaal chi ju'jun tar. Eh kiib' b'ara ruuk' yejaal runajtiil naah, eh ho'lajuuj b'ara runimaal paam chi junsuut.3Eh chi junsuut i ye'aab' haa' re' re' xukoj taqe i je' kiwii' suh, yejaal i b'ara i kixilak i laj taq chi je' kiwii' suh. Eh junyejeb'jiik xub'an i xoyb'al wach noq xuyejaa' i ye'aab' ha'.4Re' nimlaj ye'aab' ha' re' re' xutzunaa' chikinaah i kab'laj chi je' kiwii' b'ooyax xuyejaa' ruuk' q'an ch'ihch', re' kooq panyejaal i ye'aab' ha' wilik i koq. Re' taqe i je' kiwii' b'ooyax re' re' ixib' i ki-ilwik reje pantz'eet reh i rookb'aal q'iij, ixib' i ki-ilwik reje pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij, ixib' i ki-ilwik reje parelb'aal q'iij, ixib' i ki-ilwik reje parookb'aal q'iij.5Re' nimlaj ye'aab' ha' re' re' kajq'ab' rupimiil, eh re' xoyimaj wii' wach je' rukab' i ruhtz'ub'aal liria, eh i ruk'am waqiib' ru kajwinaq miil, chi nimaq lemeta chi ha'.
6Eh xuyejaa' i lajeeb' chi kok' ye'aab' ha' ho'oob' i xuyeew pansak'aaj reh i nimlaj ye'aab' ha', eh ho'oob' xuyeew pantz'eet. Chupaam i kok' ye'aab' ha' re' re' inkitz'aj wach kitib'kaal chikop xkik'at chi kimayiij. Eh re' nimlaj ye'aab' ha' inkamanik chi tz'ajb'al kiib' i k'amal kib'eeh aj tiij.
7Eh xuyejaa' i lajeeb' chi ye'aab' kantela re' ruuk' oro, je' wo' rukab' i rehtalil xye'arik reh, xuyeew parupaat i Dios ho'oob' i xuyeew pansak'aaj, eh ho'oob' i xuyeew pantz'eet.8Eh xuyejaa' wo' i lajeeb' i mexa xuyeew parupaat i Dios ho'oob' i xuyeew pansak'aaj, ho'oob' i xuyeew pantz'eet. Eh xuyejaa' wo' ruuk' oro i jinaj siento chi nimaq kulk.9Eh xuyejaa' wo' jinaj i tehlik chucheel i rupaat i Dios chi keh i k'amal kib'eeh i aj tiij, je' wo' hoq i nimlaj tehlik, re' taqe i kipuertahiil taqe i re' xukoj i koq q'an ch'ihch' chuwach.10Re' i nimlaj ye'aab' ha' ar xuyeew pansak'aaj reh i rupaat i Dios, k'isiin ma' pansak'aaj reh i rookb'aal i q'iij.
11Eh re' i Hiram xuyejaa' taqe i xun, je' wo' taqe i likb'al naah wach q'aaq', je' wo' taqe i nimaq kulk. Je' re' noq xukohlaaj i Hiram ruyejeb'jiik chu'nchel xye'arik reh chi b'anarik ruum i Salomón, re' taqe i xi kamanik parupaat i Dios.12Eh xuyejaa' i kiib' chi pilalix, xuyejaa' i kiib' chib'olob'aq ch'ihch' xuyeew chikinaah i kiib' chi pilalix. Xuyejaa' wo' hoq i jitz'ooj q'an ch'ihch', je' ruwii' karena, xuyeew chikinaah i pilalix.13Xuyejaa' wo' hoq i kijib' siento chi je' kiwii' wach granado, reh chi xukoj chuwach i kiib' chi jitz'ooj q'an ch'ihch' ka'lok' i xukoj chuwach i ju'jun. Re' chi xukoj chi riij i kiib' chib'olob'aq ch'ihch' xuyeew chinaah i kiib' chi pilalix.14Eh xuyejaa' wo' hoq i lajeeb' chi ch'ikaab' reh, je' wo' hoq i lajeeb' chi ye'aab' ha' xuch'ikaa' chinaah i ju'jun.15Xuyejaa' wo' hoq i nimlaj ye'aab' ha', je' wo' hoq i kab'laj chi je' kiwii' b'oyax xuch'ikaa' wii'.16Eh xuyejaa' i nimaq xun, i likb'al, chopb'al mayiij chu'nchel i xa chib'ih jariik inkamanik parupaat i Dios, xuyejaa' i Hiram-abi chu'nchel i xye'arik reh reh chi b'anarik ruum i Salomón ruum inchol kamanik ruuk' manlik q'an ch'ihch'.17Re' reey xutaq'aaj ruyejeb'jiik taqe re' chupaam i ma' kow ta laj ak'al wach k'ixkaab' i wilik wii' i nim ha' Jordán panyejaal i kiib' chi tinamit re' i Sucot, eh re' Seredata.18Re' reey Salomón yohb'aal wach k'ihaal taqe xa chib'ih jariik xuyejaa' ruuk' i q'an ch'ihch' ma' xuyeew ta riib' chi xpajarik rahliil i q'an ch'ihch' xokik reh.
19Re' Salomón xutaq'aaj chiyejeb'jik chu'nchel i xa chib'ih jariik xkamanik parupaat i Dios, xuyejaa' i artaal ruuk' oro, xuyejaa' taqe i mexa inye'arik wii' i kaxlanwi'k inye'arik chi mayiij.20Xuyejaa' wo' taqe ye'aab' kantela ruuk' manlik oro, je' wo' taqe i ye'aab' kantela reh saqumb'al chinaah re' xiye'arik reje chuwach i ye'aab' wilik rusantohiil. Reh chi nqoparik nik' wach iq'orooj.21Eh re' taqe i je' uhtz'ub' xoyb'al wach i ye'aab' kantela xuyejaa' ruuk' i manlik oro, je' wo' hoq i ye'aab' kantela reh saqumb'al, je' wo' ilach' ju' ch'ihch' chopb'al.22Eh xuyeew chi yejeb'jik ruuk' manlik oro inqop wii' i saqumb'al, taqe nimaq kulk, taqe i nimaq likb'al, taqe sansario. Eh xkojarik chuwach i ru puertahiil i manlik oro i rupaat i Dios, je' wo' chuwach taqe i puerta wilkeeb' i koq chupaam, je' wo' chuwach i ru puertahiil i rupaat i Dios, i ru puertahiil i ye'aab' wilik rusantohiil.
1Eh noq xukohlaaj ruyejeb'jiik i rupaat i Dios i Salomón, xutaq'aaj rukojariik parupaat i Dios taqe i xa chib'ih jariik oro, plata taqe korjinaq wii'. Re' taqe i xuq'asaj parukamaj i Dios i David i rajaaw, ar xkiyeew i molarik wii' taqe i k'ih taq tz'aaq. Re' noq xk'amarik cho parupaat i Dios i loq'laj kaxa molik wii' i ruk'uhb'aal i Dios (1 Rey 8.1-11)
2Re' i reey Salomón xumol kiwach i aj Jerusaleem, taqe i k'amal kib'eeh i aj Israel, taqe i kitaaq'anik chikiwach i ju'jun ch'uq chi aj Israel, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh i ju'jun ch'uq chi patineel. Reh chi xkesaj chaloq chupaam i rutinamiit i David ar Sión i loq'laj kaxa molik wii' i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios.3Eh chu'nchel i winaq re' re' xkimol kiib' ruuk' i reey Salomón chupaam i ninq'iij chupaam i ruwuuq poh reh i haab' re' re'.4Eh noq xi ponik chu'nchel i k'amal kib'eeh i aj Israel, re' taqe i aj Levíta xkik'am chaloq i loq'laj kaxa molik wii' ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios.5Xkik'am wo' chaloq i santo laj itz'ihy naah paat molb'al iib' xkik'am wo' chaloq chu'nchel i kikamanik parupaat i Dios. Re' taqe i k'amal kib'eeh i aj tiij aj Levíta xi k'amwik cho reh.6Re' reey Salomón ruch'ihil chu'nchel i aj Israel xkimol kiib' chuwach i loq'laj kaxa. Ar xkiq'asaj chi kimayiij taqe i tentzun, taqe chikop xkiq'asaj ma' kuyuuj ta kajaljiik.
7Eh chi riij i re', re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij aj Levíta xkik'am i koq i loq'laj kaxa parupaat i QaJaaw Dios. Eh xponik kiyeew chupaam i ye'aab' i wilik rusantohiil, wilik i koq chi ri'sil ikixiik' i kiib' chi je' kiwii' ánjel.8Re' taqe i kiib' chi je' kiwii' ánjel re' re' he'lik reje i kixiik' chinaah i loq'laj kaxa, je' wo' chinaah taqe i q'ab' tehb'al reje reh.9Re' taqe i q'ab' tehlb'al reje reh i loq'laj kaxa ink'utinik taqe i ju' ar chupaam i rupaat i Dios chuwach i ye'aab' wilik rusantohiil, xa re' la' ma' k'utinik ta i koq rij paat, eh ar xkahnik chi jumpech.10Eh chupaam i loq'laj kaxa, ma' xta chik i wilik, xa re' wo' hoq i kiib' chi tz'ilom ab'aj tz'ihb'amaj wii' i ruk'uhb'aal i Dios, re' xuyeew i Moisés chupaam i loq'laj kaxa noq wilik chinaah i yuuq' Horeb ruye'aab' i Dios. Re' wo' xuyejaa' wach i Dios kuuk' i aj Israel noq elinaq chik taqe chaloq Egipto.
11Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij i xi elik cho chupaam i santo laj ye'aab', chi saq kiwach, ruum noq komajaa' naq i kiokik chi kamanik i q'orooj keh inkisaqb'isaj kiib'.12Chu'nchel i aj Levíta aj tz'uyineel taqe, re' Asaf, Hemán, Jedutún kuch'ihil i kak'uun, kuch'ihil taqe i ma' tokoom ta kuuk'. Ar pa'alkeeb' reje pareelb'aal q'iij reh i artaal, re' ruuk' i holohaq lino itz'ihy i kiso'. Eh xkiq'ojem kipulato q'ooj i kiarpa, i kikok' k'ahaam wach q'ooj. Eh kuch'ihil taqe i jinaj siento ruuk' juninaq chi k'amal kib'eeh aj tiij re' i kixulinik reh i tuun.13Eh junokiik taqe chi ruxuljiik i kituun, junokiik taqe chi tz'uuy chi loq'inik, chi t'iosinik chuwach i Dios, xkixulej i kituun xkiq'ojej i kipulato q'ooj xkiq'ojej chu'nchel i kiq'ooj noq k'ahchi' keeb' chi tz'uuy, je' wili inkiq'or: Chaloq'ej taq i QaJaaw Dios ruum xiik' naah i rotob'il, eh juneliik wilik ketelinik wachiis ruuk', inki taqe. Eh chupaam i jumehq' re' re' xnujik chi suutz' paam i rupaat i QaJaaw Dios.14Eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij ma' xuyeew ta chik riib' chi xkian i kikamaj ruum i ma' k'isa suutz'. Eh ruum wo' chi re' QaJaaw Dios xunujisaj paam i rupaat ruuk' i ruloq'il. Re' tiij xub'an i reey Salomón (1 Rey 8.12-66)
1Re' reey Salomón xub'an rutiij je' wili xuq'or:
QaJaaw Dios re' hat aq'orom chi xa chupaam i sas paam suutz' naa awihiik.
2Xa re' la' re' hin xnuyejaa' jinaj aapaat xiik' naah holwochiil, re' naa awihiik wii' chi juneliik, inki.
3Eh re' reey Salomón xusutej riib' xupahqaaj ree Dios chi naa rukuxisam chu'nchel i tinamit pa'alkeeb' i koq ar.4Eh je' wili xuq'or: Neeta naq inye'arik ruloq'il i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel, ruum xooj eloq wach i ruq'orom cho rib'iral reh i reey David i wajaaw.5Noq xwesaj chaloq i nutinamiit ar Egipto, ma' nusik'im ta naq wach jino'q i tinamit chi kixilak i k'ih ch'uq chi tinamit Israel. Re' chi ar neen korjik jino'q i nupaat, naa rulooq'jiik wii' i nub'ihnaal, ma' jino'q i winaq xnusik' wach re' chi xkahnik ta chi k'amal rub'eeh i nutinamiit Israel.6Eh xnusik' wach i tinamit Jerusaleem chi ar naa rukorjiik i nupaat naa rulooq'jiik wii' i nub'ihnaal. Eh xnusik' wo' wach i David reh chi xkahnik chi reyil chinaah i nutinamiit Israel, inki Dios.7Re' David i wajaaw xti xraaj wo' naq ruyejeb'jiik i rupaat i Dios reh chi ar naq naa rulooq'jiik i QaJaaw i qaDios, i hoj, hoj aj Israel.8Xa re' la' je' wili i xq'orarik cho reh ruum i QaJaaw Dios: Ma' xta reet i naa a'n chi k'ahchi' akapaam ruyejeb'jiik jino'q i nupaat.9Xa re' la' ma' re' tee hat naa ayej-aniik reh i nupaat, naa nulooq'jiik wii', inki.
10Eh yu'naak xooj eloq wach aha' wili i ruq'orom chaloq, ruum re' chik i hin xi nokik chi reyil chi jilow i David i wajaaw. Re' hin xin kahnik chi reyil chikinaah i wuch aj Israel. Eh xnuyejaa' wo' jinaj i rupaat i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel.11Eh chupaam i rupaat i Dios xnuyejaa' xnuyeew i loq'laj kaxa molooj wii', tz'ihb'amaj wii' i xuyejaa' cho wach i QaJaaw Dios kuuk' i qamaam qati't noq xresaj taqe chaloq Egipto, inki.
12Eh re' reey Salomón xooj chuwach i ru artaal i QaJaaw Dios, chikiwach chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' ar. Eh xujosaj johtoq kab'chel i q'ab' pan taxaaj.13Eh re' reey Salomón ar pa'lik chinaah jinaj i nim wach pa'aab' xuyejaa' ruuk' q'an ch'ihch' kiib' b'ara ruuk' yejaal runimaal rooq, je' wo' re' nimaal wach, jinaj b'ara ruuk' ka'k'itub' runajtiil naah. Re' pa'aab' re' re' ar xuyejaa' panyejaal i tehlik. Ar xuxuk'aa' qohoq riib' chikiwach chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' ar xujosaj johtoq kab'chel i q'ab' pan taxaaj xub'an rutiij je' wili xuq'or:14Hat QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel ni xata pan taxaaj, ni xata wach ak'al wilik chik jino'q Dios chi je' rukab' i hat. Ruum re' hat i na a'n inaq'or rib'iral i naa ketelaaj cho kiwach i korik wach kik'ux awuuk', eh inki a'n akamaj chu'nchel kik'ux.15Re' hat xaq'or cho rib'iral reh awaj kamanoom David i wajaaw chi wilik i naa a'nam. Eh chupaam taqe q'iij wili xa a'n chaloq je' rukab' i k'ahchi' qilom.16Eh re' hat QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel cha a'n tii i aq'orom cho reh i David i wajaaw noq xaq'or reh chi je' wili: Re' hat, wila' re' taqe i awak'uun, awixq'uun xi k'acharik parukorkiil chi nuwach, je' rukab' i xa a'n i hat, eh wila' xkian chu'nchel i ruq'or i nuk'uhb'aal, juneliik jinaj keh i awak'uun naa rokiik chi reyil chinaah i tinamit Israel, tiki reh.17Je' aj re' noq re' hat QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel cha a'n tii chaloq i aq'orom cho rib'iral reh i awaj kamanoom David i wajaaw.
18QaJaaw Dios, ¿Mi korik ta wo' hoq chi nee ti k'acharik chi qa xilak ayu' wach ak'al? ¿Re' i taxaaj xiik' naah nimaal, eh xama' manlojik ta wo' chi aaye'aab'? ¿Wila' ma' manlojik i taxaaj chi aaye'aab' ra'j naa chik re' apaat xnuyejaa' neenmanlojik chi aaye'aab'?19Xa re' la' QaJaaw Dios chab'iraj tii nutiij i hin, hin awaj kamanoom chab'iraj tii i k'ahchi' nupahqaam aweh.20Eh juneliik ta naq nee nayeew chee naq'awach chinaah apaat wili chi q'iij chi aq'ab', re' i ye'aab' aq'orom chaloq chi ar naa awihiik chi juneliik. Chab'iraj tii weh i nutiij k'ahchi' kiin ayu' i hin, hin awaj kamanoom.21QaJaaw Dios chab'iraj ti weh i nutiij i hin, hin awaj kamanoom, je' wo' hoq i kitiij i wuch aj Israel noq neenkian kitiij chupaam i ye'aab' i wili. Eh chab'iraj ti cho pan taxaaj i qatiij ar pana ye'aab', eh nee ta tinakuy i qamahk.
22Eh wila' awach jino'q i xmahkunik chuwach i ras ruchaaq', eh xminarik-oq chupaam chi neeruq'or i xti korik. Eh xchalik-oq wo' ruq'or i xti korik chuwach i artaal chupaam aapaat wili.23Re' hat naa ab'iram cho pan taxaaj chib'ih i naa ruq'orom, neenaq'at i q'orik chinaah, eh nee nayeew chutojariik i ru mahk wila' korik chi wilik ru mahk. Eh neena ko'leej riij i ruk'achariik i ma' xta ru mahk, nee wo' na a'n ruuk' je' rukab' i ruk'ul chi reh.
24Eh wila' xb'aan keh aatinamiit Israel kuum i nixowanik kiwach ruum chi ximahkunik chawach, wila' re' aatinamiit xat kinimaj wo' chik, wila' xkiq'or wo' chik rib'iral ab'ihnaal, wila' xkian johtoq kitiij chawach chupaam aapaat wili.25Re' hat neenab'iraj taqe chaloq pan taxaaj. Eh nee wo' chik i nakuy i kimahk, nee wo' chik inasutej taqe chaloq chupaam i ye'aab' aye'em keh i qamaam qati't.
26Eh wila' ma' xub'an chik i jab' ruum chi ximahkunik chawach aatinamiit. Wila' xkian kitiij chupaam i ye'aab' wili, wila' xkiloq'ej wo' chik ab'ihnaal. Eh wila' xkiyot' kik'ux chi riij i kimahk, ruum i tojb'al kimahk, naa aye'em.27Re' hat QaJaaw Dios neenab'iraj chee kitiij kopan taxaaj, neenakuy i kimahk taqe aatinamiit Israel, re' taqe awaj kamanoom. Eh cha k'uhtaaj keh nik' wach noq naa kiwihiik parukorkiil, eh nee wo' chik i nayeew chee jab' chinaah i wach ak'al re' i aye'em cho chi kikooch aatinamiit.
28Eh wila' xchalik i wi'jaleel chinaah i qatinamiit, wila' xi chiqik taqe i tik mu'uun, ruum i rutz'a'iil i q'iij, wila' xchalik taqe ayab'ilaal wila' xchalik taqe ruq'ahiik, rumohol i qatik. Eh wila' chalik kikotej riij i qatinamiit taqe i aj ixowaal chub'anariik qeh, oon xa chib'ih chik jariik jino'q i ti' k'axik neenchalik.29Re' hat QaJaaw Dios nee ta tinab'iraj chib'ih jariik inkipahqaaj weh pan kitiij i xa awach pa' i neerub'an rutiij chawach chupaam aapaat wili, oon chu'nchel aatinamiit Israel neenkik'raaj pankik'ux i ruti'kiil k'ahchi' ruk'ulariik. Chab'iraj taqe chaloq wila' xkijosaj kab'chel i kiq'ab' chub'anariik i kitiij.30Eh re' hat neenab'iraj chee kitiij kopan taxaaj, re' wilkaat cho wii'. Nee wo' nakuy i kimahk, neenaq'at i q'orik chikinaah re' q'oreel chib'ih inki a'n chawach, ruum re' hat aweht'al i wilik pankanima. Eh aweht'al i wilik pankik'ux chu'nchel i tinamit wilkeeb' wach ak'al.31Wila' xa a'n cho kuuk' i je' re' neenkiyohleej awach, eh nee ti kinimaj nik' najtiil naa kik'achariik chupaam i ye'aab' aye'em keh taqe i qamaam qati't.
32Eh je' wo' re' taqe i tokoom tinamit ma' re' ta ruuk' taqe aatinamiit Israel, nee kichalik chi najt yuuq', neenkib'iraj rib'iral ab'ihnaal i runimaal awajaawriik, wila' chalik kian kitiij chupaam aapaat wili.33Re' hat neenab'iraj cho kopan taxaaj re' i wilkaat cho wii'. Eh naa wo' aye'em cho keh i tokoom tinamit chib'ih i neenkipahqaaj aweh pan kitiij, reh chi chu'nchel i tinamit wach ak'al neenab'inik reh i runimaal wach ab'ihnaal. Reh wo' hoq chi nee tikik'ax je' rukab' inki a'n aatinamiit Israel, neenkinab'eej chi ayu' inq'orarik ab'ihnaal chupaam apaat wili i xnuyejaa' chi loq'oomb'al aweh.
34Wila' re' aatinamiit xiooj chi q'aq'inik kuuk' i nixowanik kiwach, xa aha' pa' neenataq'aaj taqe i hat. Wila' xkisutej chee kiwach chub'aan i kitiij chi korkiil aatinamiit asik'im wach, eh chi korkiil aapaat wili re' i xnuyejaa' chi loq'oomb'al reh ab'ihnaal.35Eh neenab'iraj chee kitiij ko ar pan taxaaj nee nayeew keh i neenkipahqaaj aweh, eh neenatoob'eej taqe cho parukorkiil.
36Ma' awach taj i ma' mahkunik, wila' ximahkunik chawach aatinamiit, re' hat neenchalik aajosq'iil chikinaah. Eh nee naq'asaj taqe pan kiq'ab' i nixowanik kiwach reh chi neekichoparik, neekik'amarik reje pan kitinamiit i nixowanik kiwach, atoob' ta najt atoob' ta ma' najt.37Xa re' la' noq chopooj chik taqe reje pan tokoom tinamit. Eh xk'ulik-oq pankik'ux chi ma' holohik taj i xkian, xkijal-oq wach i kina'ojb'al, xkian-oq kitiij, je'-oq wili i xkiq'or: Korik wo' hoq chi xooj mahkunik, eh xqa'an i ma' holohik taj, inko'q taqe.38Eh xat kinimaj-oq wo' chik chu'nchel kik'ux, chu'nchel i kánima, noq wilkeeb' ponoq pan kitinamiit i nixowanik kiwach naa kik'amariik reje wii'. Wila' xkisutej chee kiwach chub'aan i kitiij chawach, chi korkiil i ye'aab' wili, aye'em cho keh i qamaam qati't, eh chi korkiil i tinamit asik'im wach, eh chi korkiil aapaat wili xnuyejaa' chi loq'oomb'al reh ab'ihnaal.39Eh re' hat neenab'iraj chee kitiij kopan taxaaj re' wilkaat cho wii'. Eh nee nayeew cho keh chib'ih i neenkipahqaaj aweh, nee taqe natoob'eej parukorkiil. Re' hat neenakuy i kimahk aatinamiit ximahkunik chawach.
40WaJaaw i nuDios i nupahqaaj aweh chi chayeew chee naq'awach, eh chab'iraj chee kitiij i naa kianam kitiij chupaam i ye'aab' wili.
41WaJaaw nuDios ti chaloq wi hoq chupaam aa ye'aab' naa awihiik wii', awuch'ihil aloq'laj kaxa, re' naa ruwihiik wii' awajaawriik. Eh juneliik ta naq neenkireq kolemb'al kiib' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, eh nee ta naq inki req rusuqkiil kik'ux ruuk' i ak'axb'al i korik wach kik'ux awuuk'.42QaJaaw Dios nee ta tii nayeew cho weh taqe i xnupahqaaj aweh i hin, hin reey i xasik' cho nuwach, k'oloq panak'ux i ruketeljiik wach xa a'n awaj kamanoom i reey David re' i wajaaw, inki i Salomón.
1Eh noq xukohlaaj rutiij i reey Salomón xqajik chee q'aaq' pan taxaaj xuk'atib'eej taqe chikop xkiq'asaj chi kimayiij, eh nujik i rupaat i Dios ruum i runimaal i ruloq'il i QaJaaw Dios.2Eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij ma' xkian tee okik chupaam i rupaat i Dios ruum xunujisaj ruuk' i ruloq'il.3Noq xkilow chu'nchel i aj Israel chi xqajik chee q'aaq' pan taxaaj, eh chi xnujik i ruloq'il i Dios chupaam i rupaat jumehq'iil xkixuk'aa' kiib', xkik'utzaa' qohoq i kinaah korehtaal xkireq wach ak'al ruuk' i yejaal kiwach. Eh xkiloq'ej i Dios xkit'iosej reh k'ih pech xkiq'or chi je' wili. Re' QaJaaw Dios xiik' naah i rotob'il quuk' juneliik i ruketelaaj qawach, inki taqe.
4Eh re' i reey Salomón je' wo' chu'nchel i aj Israel xkiq'asaj i kimayiij chuwach i QaJaaw Dios.5Re' Salomón xuq'asaj chi mayiij i kiib' ru ka'winaq miil chi b'ooyax, eh jinaj siento ruuk' juninaq miil i tentzun. Je' re' i xb'aan noq xuq'asaj pan q'ab' i Dios i rupaat i Dios i Salomón ruch'ihil chu'nchel i aj Israel.
6Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij wilkeeb' pan kiye'aab' chub'aan i kikamaj. Eh re' taqe re' ruyejaam chee reey David chi loq'oomb'al reh i Dios, reh chi xkiq'ojej noq xkitz'uyej i tz'uuy je' wili ruq'orom: Re' QaJaaw Dios juneliik i ruyeew chee ruk'axb'al chi qanaah, inki taqe, xkian wo' hoq nik' wach i xk'uhtjik keh ruum i reey David. Eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij peet taqe b'eeh k'ahchi' kixulem i kituun, eh chu'nchel i aj Israel pa'alkeeb' ar.
7Re' reey Salomón xuq'asaj pan q'ab' i Dios i tehlik wilik reje chuwach i rupaat i QaJaaw Dios. Eh ar xuk'at taqe i chikop chi mayiij, je' wo' taqe i kixeb'ohiil i mayiij reh i k'amb'al iib' panotob'il ruuk' i Dios. Ruum re' i artaal xuyejaa' ruuk' q'an ch'ihch' ma' xuk'am ta taqe i k'atoj mayiij, je' wo' taqe i mayiij inye'arik chi naq'wach je' wo' taqe i xeb'oh inye'arik chi mayiij.
8Eh re' reey Salomón xub'an i ninq'iij i ruch'ihil chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' ar. Konajt xi chalik chupaam i ye'aab' Hamat, eh wilik i xi chalik i nik'ik wii' i nim ha' inchalik Egipto, wuquub' q'iij xkian i ninq'iij reh kok' per paat xaq chee' naah.9Eh paruwaxaaq q'iij xkimol kiib' re' Salomón xub'an i ninq'iij, eh ruch'ihil chu'nchel i aj Israel, eh chuwach i wuquub' q'iij re' re' xuq'asaj pan q'ab' i Dios i artaal. Eh chuwach i wuquub' q'iij xkian i ninq'iij reh i kok' perpat xaq chee' naah.10Eh chupaam ixib' ru ka'winaq rub'eeh i ruwuuq poh reh i haab' re' re', re' i reey Salomón xuchaq taqe reje i tinamit reh chi xiooj pankipaat suq kik'ux, chi ch'iklik kik'ux ruum i rotob'il i Dios xub'an parub'ihnaal i David, ruuk' i reey Salomón je' wo' kuuk' i rutinamiit Israel. Re' QaJaaw Dios wilik i xuyejaa' wach ruuk' i reey Salomón (1 Rey 9.1-9)
11Eh noq re' reey Salomón xukohlaaj ruyejeb'jiik i rupaat i Dios ruch'ihil i paat i xub'an wii' i taaq'anik i reh. Eh xuyejaa' wo' hoq nik' nimaal i xukapaaj ruyejeb'jiik, xelik korik chuwach.12Pan jinaj aq'ab' xuk'uhtaaj cho riib' i QaJaaw Dios chuwach i Salomón, je' wili i xq'orarik reh: Re' hin xb'iraj chik atiij, eh xnusik' wach i ye'aab' wili chi ye'aab' reh i nupaat naa ruye'ariik wii' i mayiij.13Eh wila' re' hin ma' xnuyeew chik chee jab' chinaah i wach ak'al, eh wila' xnuyeew q'ab' keh i nimaq chili'l chi neenkisach wach i tik, oon neenutaq'aaj chaloq jino'q i runimaal yab'ilaal chinaah i nutinamiit.14Eh wila' re' nutinamiit inq'orarik wii' nub'ihnaal xkiloch' kiib' chi nuwach, xkian kitiij, wi xinkisik', wixkikanaa' chu'nchel i kiyiib' wach na'ojb'al. Re' hin neenb'iraj chee kitiij kopan taxaaj, neenukuy i kimahk, eh neenwesaj i ti' k'axik chinaah i kiye'aab'.15Re' hin juneliik naawilom, naab'iram i kitiij noq naa kianam kitiij chupaam i ye'aab' wili.16Ruum re' hin nusik'im wach, nukuxisam i paat wili reh chi naa nuwihiik ayu' chi juneliik, eh juneliik naa nucha'jeem, ma' naa ta rusahchiik panuk'ux.17Eh re' hat Salomón wila' xa a'n i rukorkiil chi nuwach, je' rukab' i xub'an i David awajaaw. Wila' xa a'n chu'nchel i nuq'or aweh, wila' xa a'n i tinutaq'aaj wii', wila' xa a'n chu'nchel i ruq'or taqe i nuk'uhb'aal.18Re' hin naa nuye'em awajaawriik chi reyil, je' rukab' i nuyejaam cho wach ruuk' i David i awajaaw re' noq xnuq'or reh chi je' wili: Re' hat wilik keh awak'uun, awiih aamaam, naa kokiik chi reyil chinaah i nutinamiit Israel kinki reh.19Eh raj wila' re' taq i hat xinaq'eb' taq chi riij ak'ux, wila' ma' xa a'n taq i tinutaq'aaj wii', wila' ma' xa a'n taq i ruq'or taqe i nuk'uhb'aal xnuq'or taq aweh. Eh re'-oq chik i tiyoox xtohq'ik taq animam, xtohq'ik taq aloq'em.20Re' hin naa taq kaat wesam reje chupaam i ye'aab' nuye'em naq aweh, eh naa nuq'eb'em chi riij nuk'ux i nupaat wili i nukuxisam chi naa rulooq'jiik wii' i nub'ihnaal, eh naa nukanaam chi xakib'ajb'aal, chi xa kise'lb'aal chu'nchel i tinamit.21Eh re' nupaat wili xiik' naah holwochiil ink'utinik yu'naak naa nuyo'jib'eem, eh chu'nchel i tinamit naakik'iik ilwoq reh naa kiyo'jiik ruum, je' wili i naa kiq'orom: ¿Chib'ih reet noq je' wili i xub'an i Dios ruuk' i tinamit wili, ruuk' i rupaat wili? inko'q taqe.22Eh je' wili i chaq'wik naa kianam: Je' re' i xb'aan keh ruum xkiq'eb' chi riij kik'ux i Dios xkinimaj chee kimaam kati't, re' x-esanik cho keh i kimaam kati't chupaam i tinamit Egipto. Eh re' chik taqe i tiyoox xkikamaneej wach xkiloq'ej, ruum aj re', re' Dios xuyeew chee runimaal ti' k'axik wili chikinaah, inko'q taqe, inki Dios. Ko wilik wo' chik taqe i xuyejaa' i reey Salomón (1 Rey 9.10-28)
1Noq ik'inaq chik i juninaq haab' xuyejaa' wii' i rupaat i QaJaaw Dios i reey Salomón ruch'ihil i paat xub'an wii' i taaq'anik i reh.2Re' Salomón xuyejaa' wo' chik, chi korik taqe i tinamit xye'arik chi ri'sil i rajaawriik ruum i reey Hiram, eh xuyeew taqe chi patinik i aj Israel chupaam taqe i tinamit re' re'.
3Eh re' i Salomón xooj chi q'aq'inik chupaam i tinamit Hamat wilik paruyuq'ul Soba, eh xuchop naah.4Eh xuyejaa' wo' chik chi korik i tinamit Tadmor ar panchiq yuuq'. Eh xuyejaa' wo' chi korik taqe i tinamit inkimol wii' taqe inkik'uxlaaj wii' kiib', ar Hamat.5Eh xuyejaa' wo' chi korik i tinamit Bet-horón wilik johtoq taxaaj, je' wo' hoq i Bet-horón wilik qohoq panyuuq'. Re' taqe re' koralimaj kiij chi tz'aq. Re' kipuertahiil tz'aplik riij chi korik chi ch'ihch'.6Eh xuyejaa' wo' chi korik i tinamit Baalat re' molarik wii' i k'uxumb'al kiib', xuyejaa' wo' taqe i tinamit wilkeeb' wii' taqe kareta reh q'aq'inik, je' wo' hoq i kiwihik wii' taqe i soldado kib'ehik rij kawáyu. Je' re' noq re' Salomón xuyejaa' chu'nchel i chib'ih i xraaj ruyejaam Jerusaleem, eh ar Líbano, je' wo' chupaam taqe i ye'aab' wilik chi ri'sil i rajaawriik.
7Eh re' taqe i aj Israel ma' xkuxik ta kikansam taqe aj heteo, aj amorreo, i aj ferezeo, i aj heveo, i aj jebuseo.8Eh re' reey Salomón xumin taqe pankowlaj kamanik i kiih kimaam xkikanaa' kahnoq taqe re', eh je' re' xi kahnik chi jumpech.9Xa re' la' re' Salomón ma' xumin ta taqe pankowlaj kamanik i ruch aj Israel xukoj la' taqe chi soldado, chi k'amal b'eeh chi kajaaw soldado, chi k'amal taqe rub'eeh i kareta, eh chi k'amal kib'eeh taqe i soldado kib'ehik chi riij taqe i kawáyu.10Eh kiib' siento ruuk' lajeeb' roxk'ahl taqe i winaq wilik kajaawriik, re' taqe i kitaaq'anik chikinaah i ju'jun chi tinamit.
11Re' Salomón xresaj reje i rehk'een re' i rixq'uun i kireey i aj Egipto chupaam i rutinamiit i David ar xuq'asaj reje chupaam i rupaat xuyejaa' i reh. Eh je' wili xuq'or: Re' wehk'een ma' ruk'ul ta chi naa ruwihiik chupaam i paat xwihik wii' chi reyil chikinaah i aj Israel i David re' i wajaaw, ruum re' i ye'aab' re' re' looq' ruum ar xwihik i loq'laj kaxa molik wii' i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios, inki.
12Re' reey Salomón xuq'asaj i k'atoj mayiij chuwach i QaJaaw Dios chinaah i artaal xuyejaa' reje panookb'al reh i rupaat i Dios.13Re' i mayiij wili xuq'asaj chupaam taqe i q'iij tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i k'uhb'aal ye'ooj reh i Moisés, xuq'asaj i chupaam taqe i hi'limb'al q'iij. Eh noq inkininq'ijeej i ak' poh, noq inkik'saj ixib' chi ninq'iij chuwach i haab', noq inkininq'ijeej i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh, eh noq inki a'n ru ninq'iij i kok' per paat xaq chee' naah.
14Re' Salomón xuyejaa' wo' hoq nik' naakokiik' chi kamanik taqe i k'amal kib'eeh i aj tiij, je' rukab' i ruq'orom i David i rajaaw, je' wo' taqe i aj Levíta i kitz'uyinik noq k'ahchi' rulooq'jiik i Dios, eh chi nkitoob'eej taqe i k'amal b'eeh aj tiij ruuk' i ajwaal wach chi b'anarik rajlaal i q'iij. Eh xuyeew wo' taqe pankikamaj i cha'jen reh i ju'jun chi puerta, xuyeew wo' taqe pankikamaj je' rukab' i ruq'orom kahnoq i reey David raj kamanoom Dios.15Je' re' noq re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij taqe i aj Levíta xkian wo' chi korik i kikamaj, je' rukab' i ruq'orom kahnoq i David. Eh xkicha'jeej wo' hoq i ye'aab' molik wii' i taqe i k'ih taq tz'aaq.16Eh re' Salomón xanoq wo' korjinaq wach chu'nchel i kamanik xub'an nik' wach noq xuch'ikaa' chee raa' i rupaat i Dios je' wo' chik re' noq xukohlaaj ruyejeb'jiik, eh xuyejaa' chi korik i rupaat i Dios.
17Eh chi riij i re', re' Salomón xooj chupaam taqe i tinamit Ezión-geber, eh Elot wilkeeb' chii' palaw paruyuq'ul i Edom.18Eh re' reey Hiram xutaq'aaj taqe barco xutaq'aaj wo' taqe reje i xti kichol rutz'a'jiik taqe i barco nah palaw, xutaq'aaj wo' taqe reje i kikamanik ruuk' kuch'ihil taqe i kikamanik ruuk' i Salomón, eh noq xi ponik ar Ofir xkik'am reje ixib' siento ruuk' juninaq kintaal i oro, eh xponik kiq'asaj reh i reey Salomón. Re' ixoq xwihik chi reyil, ar Sabá xk'ulik rula'eej i reey Salomón (1 Rey 10.1-13)
1Re' ixoq xwihik chi reyil ar Sabá noq xrib'iraj rib'iral chi re' reey Salomón q'e' wilik runa'ojb'al xchalik Jerusaleem xupahqaaj reh taqe i k'ayeew wach q'orik naab'al reh mi neeruchaq'weej. Eh yohb'aal wach k'ihaal i rumoso, je' wo' taqe i ruchikoop cameyo xihi'qanik cho reh taqe ink'ohnik laj iq'oom yohb'aal wach k'ihaal i oro, i holohaq ab'aj xuk'am chaloq. Eh noq xk'uloq ruuk' i reey Salomón xupahqaaj reh chu'nchel i nik' nimaal i wilik paruk'ux.2Eh re' reey Salomón xuchaq'weej chu'nchel i xupahqaaj ixoq, ma' jino'q chik i xupahqaaj chi ma' ta xuchaq'weej.3Re' ixoq xwihik chi reyil i Sabá, noq xrilow chi korik chi wilik runa'ojb'al i Salomón chi q'e' holohik i paat xuyejaa' i rub'an wii' taaq'anik.4Eh noq xrilow i suq atoob' i ruk'uxlaaj wii' riib' i ruyeew nah mexa, eh chi q'e' holohaq i kipaat i nimaq kajaawriik kikamanik ruuk'. Noq xrilow chi q'e' holohaq i kiso' i kib'anik taaq'anik je' wo' kiso' i raj pooh, je' wo' ruso' inye'wik ruhaa' je' wo' taqe i k'atoj mayiij i ruq'asaj parupaat i Dios. Ruum taqe i xrilow re' re' ixoq ma' k'isiin ta xsahchik ruk'ux.5Re' ixoq reey, je' wili i xuq'or reh i Salomón: Xti korik wo' hoq ixb'iraj cho rib'iral panutinamiit chi ma' k'isiin i chib'ih aweh wilik, eh chi xiik' naah ana'ojb'al.6Re' hin ma' nunimaj ta naq, ruum aj re' xchalik wilow ruuk' naq'nuwach. Eh k'ahchi' nukojom rehtaal chi ni xata naq yejaal i chib'ih aweh kiq'orom rib'iral weh, ni xata naq yejaal ana'ojb'al b'iram rib'iral. Xiik' la' naah k'ihaal chuwach i b'iram rib'iral.7Atoob' naanchikeh chu'nchel i wilkeeb' awuuk'. Atoob' naanchikeh taqe awaj kamanoom wili ruum xa eliik k'ahchi' kib'iram aaholohik laj na'ojb'al.8Neeta naq inye'arik ruloq'il aaWaJaaw aaDios, ruum xponik chuwach ana'ojb'al chi xat rukoj chi reyil chinaah i tinamit Israel. Re' Dios xat rukoj chi reey ruum q'e' ruk'ax i rutinamiit Israel ye'b'al rusuqkiil kik'ux chi juneliik. Re' reh xat rukoj chi reyil reh chi naa a'nam i taaq'anik parukorkiil, parub'ehel, inki ixoq.
9Re' ixoq reey xusiij kahnoq reh i reey Salomón k'isiin ma' jinaj siento kintaal i oro, eh xiik' naah k'ihaal i holohaq ab'aj xusiij reh. Eh ma' jank'al ta q'iij ink'amarik cho reh i reey Salomón chi je' k'ihaal ink'ohnik laj iq'oom xk'amarik cho reh ruum ixoq re' re'.
10Eh re' taqe i kikamanik ruuk' i reey Hiram, taqe i kikamanik ruuk' i reey Salomón, re' taqe i xi k'amwik cho reh i oro ar Ofir, ma' k'isiin taqe i holohaq chee' sándalo rub'ihnaal, eh wilik wo' taqe i holohaq ab'aj xkik'am chaloq.11Re' reey Salomón ruuk' i chee' sándalo xuyejaa' i ixkaleria chi chii' rupaat i Dios, i ixkaleria chi chii' i paat i rub'an wii' taaq'anik. Eh ruuk' wo' re' xuyejaa' taqe i arpa taqe i k'ahaam kiwach q'ooj inkamanik keh i aj tz'uuy. Eh ma' jank'al ta naq inilarik wach i Israel, i ruk'ihaal i chee' sándalo.
12Re' reey Salomón reh wilik wo' hoq i xusiij reje reh ixoq xwihik chi reyil Sabá. Eh xuyeew wo' reh chu'nchel i xupahqaaj, chu'nchel i xraaj, xiik' wo' chik naah k'ihaal chuwach i xk'ulik rusiij reh i reey Salomón i reh. Eh xsutinik reje parutinamiit ruch'ihil taqe i rumoso. Re' Salomón xelik rib'iral chi wilik runa'ojb'al, eh chi wilik rub'ehomal (1 Rey 10.14-29; 2 Cron 1.14-17)
13Re' taqe i oro i ruk'ul i reey Salomón chuwach i haab' hoob' siento kintaal rahliil.14Chi ma' ajlamaj ta haa' i ruk'ul kuuk' i yakool, i ruk'ul kuuk' i aj k'aay, i ruk'ul kuuk' chu'nchel i reey wilkeeb' paruyuq'ul i Arabia. Eh je' wo' taqe i wilkeeb' chi ajaab'esil chupaam i ju'jun chi tinamit inkik'am wo' chaloq i oro, i plata reh i Salomón.
15Eh ruuk' taqe i oro re' re' xutaq'aaj ruyejeb'jiik i Salomón i kiib' siento chi nimaq pulato ch'ihch' inkiko'leej wii' kiib' i soldado. Eh ik'inaq waq'iib' libra rahliil i xti manlik oro xuyejaa' wii' i ju'jun.16Eh xutaq'aaj wo' chiyejeb'jik ixib' siento chi kok' pulato ch'ihch' inkiko'leej wii' kiib' i soldado. Eh ik'inaq waqiib' libra rahliil i ju'jun. Eh xumol taqe chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik ch'ahn reh Líbano rub'ihnaal.
17Re' reey Salomón xutaq'aaj ruyejeb'jiik jinaj i nimlaj tzunaab' ruuk' Marfil, eh xuq'or chi xkojarik i koq i xti manlik oro chuwach.18Re' tzunaab' waqiib' i ru ixkaleriahiil, re' i ye'aab' reh i rooq re' ruuk' i oro, re' reh riij i tzunaab' sutusik, k'ultar chel wilik ye'aab' reh i q'ab'iis. Eh k'ultar chel korjinaq i kiib' chi je' kiwii' kaq b'ahlam pa'alkeeb'.19Eh chikiwach i waqiib' chi ixkaleria reh korjinaq i kab'laj chi je' kiwii' kaq b'ahlam pa'alkeeb', ju'jun chi ju'juntar. Ma' jino'q i tinamit xuyejaa' i nimlaj tzunaab' chi je' rukab' i re'.
20Chu'nchel i kulk inkamanik reh i reey manlik oro, je' wo' taqe i kulk wilik chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik ch'ahn reh Líbano rub'ihnaal. Ma' jino'q i plata korjinaq wii' ruum ma' k'ih ta tz'aaq' i plata chupaam taqe q'iij noq xwihik chi reyil i Salomón.21Re' taqe i ru barco i Salomón i rutaq'aaj reje Tarsis rajlaal ixib' haab' ruch'ihil taqe i kikamanik ruuk' i reey Hiram inkik'am chaloq i ma' k'isa oro, plata, Marfil. Eh inkik'am wo' chaloq taqe i b'aatz' i je' wo' taq i pavoreal.
22Eh xa re' wo' hoq i reey Salomón xti xiik' naah b'ehomal, eh xti wilik runa'ojb'al chikiwach chu'nchel taqe i reey wilkeeb' wach ak'al.23Eh chu'nchel i reey wilkeeb' wach ak'al xkaaj naq kilom wach i reey Salomón, xkaaj naq kib'iram i runa'ojb'al xye'arik ruum i QaJaaw Dios.24Ruum i re' rajlaal haab' kik'ulik ruuk' i reey Salomón wilik ink'ulik kisiij reh. Xa chib'ih jariik inkik'am cho reh re' ruuk' taqe i oro, plata korjinaq wii', itz'ihy, ink'ohnik laj iq'oom ch'ihch' reh q'aq'inik kawáyu taqe.
25Re' reey Salomón, wilik kijib' miil i ye'aab' rukawayu, i ye'aab' rukareta, eh kab'laj miil i ru soldado kiooj chi riij taqe i kawáyu. Eh wilik taqe i xuk'am reje chupaam i ye'aab' ruyejaam chi kiye'aab' i kareta, eh wilik taqe i xukanaa' Jerusaleem wilik wii' i reey.
26Eh re' reey Salomón xa re' wo' reh nim rajaawriik chikinaah i reey wilkeeb' chupaam taqe i tinamit wilkeeb' chi chii' i nim ha' Éufrates, imponik kopan kitinamiit i aj filisteo, eh xponik kopan ruk'ula'tiil i tinamit Egipto.27Re' reey Salomón xiik' naah k'ihaal i plata xumol wach Jerusaleem, xa je' chik kituhb'ik ab'aj. Xumol wo' wach i chee' chakaltee' xa je' chik k'ihaal taqe ruche'el higo wilkeeb' pantaq ch'ahn wilkeeb' wach k'ixkaab'.28Re' taqe rukawayu i reey ar inkik'am cho reh Egipto, ar wo' inkik'am cho reh chupaam taqe i k'ih ch'uq chi nimaq tinamit. Re' rukimiik i reey Salomón (1 Rey 11.41-43)
29Chu'nchel i xub'an i reey Salomón parutohq'iik chaloq ko parukuxiik wach xutz'ihb'aaj rehtaliil paruhuuj i Natán jalal ruq'oral i Dios, je' wo' paruhuuj i Ahías jalal ruq'oral i Dios aj pan tinamit Silo. Eh re' Iddo i jalal ruq'oral i Dios xq'orarik reh chib'ih i xuk'ul i Jeroboam rak'uun i Nabat.30Re' Salomón ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, xub'an i taaq'anik chikinaah i tinamit Israel.31Eh noq xkimik reje i Salomón ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David i rajaaw. Eh re' chik i Roboam i rak'uun xokik chi jilow chi reyil. Re' taqe i kiib' chi reey xkich'aq chik kiwach i tinamit Israel (1 Rey 12.1-24)
1Re' Roboam xooj Siquem ruum chu'nchel i tinamit Israel xiooj ar chi rupa'ab'jiik chi reey.2Xa re' la' xunab'eej chee Jeroboam rak'uun i Nabat wilik cho ar Egipto, re' i xooj wii' chi patinik noq ximol chi elik chuwach i reey Salomón, noq xrib'iraj i k'ahchi' ruk'ulariik xsutinik wo' chik cho Jerusaleem.3Eh noq xkitaq'aaj ruk'amariik i Jeroboam chu'nchel i tinamit Israel xiooj chi q'orob'jiik i Roboam je' wili xkiq'or reh:
4Re' awajaaw noq xwihik chi reyil q'e' kow xooj rutaq'aaj, eh q'e' ahl ihq xuyeew chi qanaah. Eh re' hat yu'naak inqaaj chi nee naajot'isaj wach i qak'axkiil re' re' ma' q'e' ta chik kow nee qoh ataq'aaj, wila' xa a'n i je' re' neeqohkamanik awuuk', inki taqe.
5Eh re' i Roboam je' wili i xuq'or:
Hiy taq, k'oloq wo' chik taq ab'iraj weh paroox q'iij, inki.
Re' taqe tinamit xi sutinik wo' reje.
6Re' reey Roboam xupahqaaj runa'ojb'al keh taqe i mama' winaq xi kamanik cho ruuk' i Salomón noq kok'ahchlik, xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih i na'ojb'al i nayeew taq weh i hat, nik' wach kichaq'weesjiik naa nub'anam i tinamit?
7Re' keh je' wili i xkiq'or:
Wila' re' hat wilkaat chi reyil chikinaah i tinamit, parukorkiil, ruuk' holohaq q'orik cha q'oreej taqe. Re' keh juneliik neekikamanik awuuk', inki taqe.
8Xa re' la', re' i Roboam ma' xunimaj taj i xq'orarik reh kuum i mama' winaq. Xooj wo' rupahqaaj runa'ojb'al kuuk' taqe i k'ijool, junk'iih taqe ruuk' wilkeeb' chi kamanik ruuk'.9Xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih i na'ojb'al nayeew taq i weh i hat nik' wach kichaqweesjiik naa nub'anam taqe i tinamit k'ahchi' kipahqanik weh chi naa nujot'isam wach i kik'axkiil xye'arik kahnoq wach kinaah ruum i wajaaw? inki.
10Re' taqe i k'ijool junk'iih ruuk', je' wili ruch'aqweesjiik xkian:
Re' taqe i tinamit kipahqanik aweh chi naa ajot'isam wach i kik'axkiil xkanab'jik wach kinaah ruum aawajaaw, je' wili kichaq'weesjiik cha a'n: Wila' re' wajaaw kow xtaaq'anik taq cha naah noq inaq'or, re' hin q'e' wo' chik kow naa nutaaq'aniik taq cha naah chuwach i reh.
11Wila' re' wajaaw q'e' ahl i ihq xuyeew taq cha naah noq inaq'or, re' hin q'e' wo' chi ahl i ihq naa nuye'em taq cha naah. Re' wajaaw xa tz'uhuum taq xukoj aweh, eh re' hin ch'ihch' panju' i tz'uhuum naa nukojom taq aweh, tiko'q keh, inki taqe.
12Eh paroox q'iij, re' taqe tinamit kuch'ihil i Jeroboam xiooj wo' chik k'oloq ruuk' i reey Roboám, ruum xuq'or wo' keh chi paroox q'iij wo' chik naa kojiik k'oloq ruuk'.13Re' reey Roboám kow taqe xuq'oreej i tinamit ma' xub'an taj i xq'orarik reh kuum i mama' winaq.14Xuq'or wo' keh i tinamit i xq'orarik reh kuum taqe i k'ijool je' wili i xuq'or keh:
Wila' naq'or taq chi ahl i ihq xuyeew taq kahnoq cha naah i wajaaw, re' hin q'e' chik ahl i ihq naa nuye'em taq cha naah. Re' wajaaw xatz'uhuum chi je' re' xat ruyeew taq wii' chi tz'uhuum, re' hin ch'ihch' panju' i tz'uhuum naa nukojom taq aweh, inki.
15Re' reey Roboám ma' xunimaj taj i xq'orarik reh kuum i tinamit, ruum re' wo' QaJaaw Dios xyej-anik cho wach chi je' re' i xk'ularik. Reh chi xooj eloq wach i ruq'orom chee QaJaaw Dios reh i Jeroboam rak'uun i Nabat, re' i xq'orarik reh ruum i QaJaaw ruuk' chii' i Ahías jalal ruq'oral i Dios aj ar Silo.16Noq xkilow i tinamit Israel chi ma' xunimaj taj i reey Roboam i xkiq'or, je' wili i xkiq'or reh:
¿Chib'ih inqak'ax i hoj ruuk' i riih rumaam David rak'uun i Isaí? Re' hoj ma' xtaj i chib'ih jariik ruyeew qeh. Re' hoj naa qilom qiib' chi qib'il qiib', re' hat Roboam tikahnoq chi reyil chikinaah i riih rumaam David, inki taqe reh.
Eh chu'nchel i aj Israel xi sutinik reje pan kiye'aab'.
17Je' aj re' noq re' Roboam xa chikinaah i aj Israel wilkeeb' Judá xkahnik chi reyil.18Re' reey Roboam xutaq'aaj reje i Adoram re' pab'amaj chi kilariik taqe i minooj pankowlaj kamanik. Xa re' la' re' Adoram re' re' xkanteesjik chi ab'aj kuum i aj Israel. Ruum i re', re' Roboam xjohtik reje parukareta xumol chi elik xooj Jerusaleem.19Je' aj re' noq re' taqe i aj Israel xkesaj kiib' chi jumpech chi ri'sil i rajaawriik i riih rumaam David.
1Noq xponik i reey Roboam Jerusaleem xumol kiwach i jinaj siento miil ruuk' kajwinaq miil chi soldado re' taqe i riih rumaam Judá. Eh re' taqe i riih rumaam Benjamín, reh chi naa kojiik q'aq'ineel kuuk' i kuch aj Israel reh naq chi naa wo' chik rukahniik chi reyil chikinaah i aj Israel i Roboam.2Xa re' la' re' i QaJaaw Dios xuq'oreej chee Semaías i raj kamanoom je' wili i xuq'or reh:3Re' hat cha q'oreej i Roboam rak'uun i Salomón i wilik chi reyil chikinaah i aj Judá, eh cha q'oreej taqe i riih rumaam Judá, chu'nchel i aj Israel wilkeeb', je' wo' taqe i wilkeeb' Benjamín.4Chaq'or keh, chi re' hin i ki Dios kinq'orik reh chi maa kiooj q'aq'ineel kuuk' i kuch aj Israel kisutinoq reje pankipaat. Ruum re' hin je' re' i nuyejaam wach, tiko'q keh, inki Dios. Eh noq xkib'iraj chi je' re' xuq'or i QaJaaw Dios xi sutinik wo' reje pankipaat ma' xiooj ta wo' q'aq'ineel ruuk' i Jeroboam. Re' i reliik korik i Roboam
5Re' Roboam xwihik ar Jerusaleem k'ih i tinamit xukotej riij chi koraal tz'aq ko'lb'al riib' ar Judá.6Re' Belén, Elam, Tecoa,7Bet-sur, Soco, Adulam,8Gat, Maresá, Zif,9Adoraim, Laquis, Azeca,10Zora, Ajalón, Hebrón. Re' taqe i tinamit wili xukotej riij chi tz'aq chupaam i kiyuq'ul i aj Judá, i aj Benjamín.11Eh xuyejaa' wo' chi korik taqe i paat inkiko'leej wii' kiib', eh xuyeew taqe ar i kajaaw soldado, xuyeew ar taqe i k'uxumb'al iib' re' taqe wi'k, aseite, i riis uuva.12Eh chupaam taqe i tinamit re' re' xuyeew taqe i pulato ch'ihch', je' wo' taqe i q'as kiju' ch'ihch'. Re' i reey Roboam xuyejaa' taqe chi korik, i tinamit wilkeeb' ar Judá, i aj Benjamín, eh xi kahnik chi ri'sil i rajaawriik.
13Eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, eh taqe i aj Levíta wilkeeb' Israel xchalik kimol kiib' ruuk' i reey.14Re' taqe i aj Levíta xkikanaa' i kiye'aab', je' wo' hoq i chib'ih keh xi chalik Judá, eh Jerusaleem ruum re' reey Jeroboam ruch'ihil taqe i rak'uun x-esanik cho keh chi rub'anariik i rukamaj i QaJaaw Dios.15Re' i Jeroboam xupab'aa' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij kikamanik chikiwach taqe i tiyoox wilkeeb' nah taq yuuq'. Re' inkiloq'ej wii' taqe i ma' tob'laj uxlab'al je' wo' taqe i kok' imas wakax tiyoox.16Eh re' taqe i kiye'em kik'ux chi looq'jiik i Dios paruyuq'ul i Israel xi chalik Jerusaleem chuq'ahteesjiik i kik'atoj mayiij chuwach i Dios, je' wo' rukab' i xkian i kimaam kati't.17Eh chuwach i ixib' haab' xkiyeew rukowiil ruk'ux i Roboam rak'uun i Salomón noq wilik chi reyil Judá. Ruum ixib' haab' xub'an i holohik laj na'ojb'al, je' rukab' i xub'an i David, je' rukab' i xub'an Salomón noq xi wihik cho chi reyil.
18Re' Roboam xuk'am chi rehk'een i Mahalat, rixq'uun i Jerimot. Re' i Jerimot rak'uun i David ruuk' i Abigail. Re' i Abigail re' re' rixq'uun i Eliab, re' i rak'uun i Isaí.19Re' i Roboam ixib' i rak'uun xwihik ruuk' i Mahalat, je' wili kib'ihnaal: Jeús, Semarías, Zaham.20Chi riij i re' xuk'am chi rehk'een i Maaca, rixq'uun i Absalón, kijib' i rak'uun xwihik ruuk' je' wili i kib'ihnaal: Abías, Atai, Ziza, Selomit.21Re' Roboam ma' k'isiin ta xuk'ax i Maaca chikiwach taqe i junch'uq chik chi rehk'een i chuwach taqe i xa rixooq. Ruum re' reh waxaqlaj i xti manlik rehk'een xwihik, eh oxk'ahl i xa rixooq, waxiqiib' ru ka'winaq i rak'uun xwihik, eh oxk'ahl i rixq'uun xwihik.22Re' Roboam re' i Abías i rak'uun xwihik ruuk' i Maaca, xukoj chi k'amal kib'eeh taqe i rak'uun i ju'jun ch'uq, ruum xraaj naq rukojom chi reey i rak'uun re' re'.23Re' Roboam xwihik runa'ojb'al, ruum xupuhkaaj taqe i rak'uun rixq'uun chupaam i tinamit i wilik koraal tz'aq chikiij i wilkeeb' wii' i riih rumaam i Judá, je' wo' chupaam i kiye'aab' taqe i riih rumaam Benjamín. Eh ma' k'isiin i chib'ih keh xuyeew, eh k'ih i kehk'een xuyeew. Re' Sisac kireey i aj Egipto xuchop naah i tinamit Judá (1 Rey 14.21-31)
1Noq re' Roboam xrik'raaj chi kow chik riib' chi reyil xukanaa' rub'aan i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios. Eh je' wo' re' xkian chu'nchel i aj Israel.2Ruum chi xkikanaa' runimjiik i ruk'uhb'aal i Dios, re' Sisac kireey i aj Egipto xchalik chi q'aq'inik chinaah i tinamit Jerusaleem, re' noq ho'oob' chik haab' rokiik chi reyil i Roboam ar Jerusaleem.3Re' i Sisac xuk'am chaloq jinaj miil ruuk' kiib' siento chi kareta reh q'aq'inik, eh oxk'ahl miil taqe i soldado kib'ehik rij kawáyu. Eh k'ih taqe i xa chi kooq kib'ehik, wilik taqe i aj Egipto, taqe i aj Libia, taqe i aj Suquienos, taqe i aj etiope ma' xata ajlamaj taqe.4Eh jumehq'iil xkichop naah i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Judá, re' kotimaj kiij chi koraal tz'aq, korehtaal xi ponik Jerusaleem.
5Re' i Semaías jalal ruq'oral i Dios xooj ruuk' i reey Roboam kuuk' i k'amal kib'eeh i aj Israel kimolom kiib' Jerusaleem ruum chi k'ahchi' naq chik rub'aan keh ruum i Sisac. Re' Semaías, je' wili xuq'or keh:
Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Ruum chi xinaq'eb' taq chi riij ak'ux re' hin xat nukanaa' taq pan q'ab' i Sisac, inki.
6Re' reey Roboam ruch'ihil taqe i k'amal kib'eeh i aj Israel, xkiloch' kiib' je' wili xkiq'or:
Re' QaJaaw Dios xti rub'ehel i rub'an, inki taqe.
7Eh noq xrilow i QaJaaw Dios chi xkiloch' kiib' xuq'oreej wo' chik i Semaías i jalal ruq'oral je' wili i xuq'or reh: Re' keh xkiloch' kiib' ruum aj re' ma' naa ta nusacham kiwach naa la' nuko'leem taqe chi jumehq'iil ma' naa ta wik'sam i nujosq'iil chikinaah i aj Jerusaleem ma' naa ta nuye'em q'ab' chi naa rusachariik kiwach ruum i Sisac.8Xa re' la' naa kikahniik chi ri'sil i rajaawriik, reh chi neenkikoj rehtaal chi ma' elik ta wach i nunimjiik i hin ruuk' i kinimjiik taqe i kireey i tokoom tinamit.
9Eh re' i Sisac i kireey i aj Egipto xooj wo' chi q'aq'inik Jerusaleem xrehchaaj taqe i k'ih taq tz'aaq wilkeeb' chupaam i rupaat i Dios, i wilkeeb' chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey, xuk'am taqe i pulato ch'ihch' oro ko'lb'al kiib' taqe i soldado re' xuyejaa' kahnoq i Salomón.10Eh re' reey Roboam xuyejaa' jilow taqe i nimaq pulato ch'ihch' re' re' chi q'an ch'ihch', xukoj taqe chi cha'jen reh k'amal kib'eeh i wilkeeb' chi cha'jinik pantaq ookb'al reh i rupaat i reey.11Eh jarpech inooj i reey parupaat i Dios re' taqe i aj cha'joom inkik'am reje i pulato ch'ihch', noq kisutinik chaloq inkik'am wo' chik chaloq inkiyeew wo' chik pan kiye'aab' taqe i aj cha'joom.12Ruum chi xuloch' riib' i reey Roboam xik'ik i rujosq'iil i QaJaaw Dios, ma' xkuxik ta rusacham kiwach. Eh xtohq'ik ruhiliik wach i ti' k'axik Judá.
13Re' Roboam xwihik ruman i rajaawriik chi reyil Jerusaleem. Eh jinaj roxk'ahl haab' i wilik reh, eh noq xokik chi reyil wuqlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, re' i tinamit xusik' wach i QaJaaw Dios chi kixilak chu'nchel i ruch'uhqaal i tinamit Israel, reh chi xlooq'jik i rub'ihnaal. Re' Roboam, Naama rub'ihnaal i rutuut aj ar Amón.14Re' i reey Roboam ma' holohik taj i runa'ojb'al xub'an ruum ma' xusik' taj i QaJaaw Dios chu'nchel ruk'ux.
15Eh chu'nchel i xub'an i Roboam noq xutoq'aa' cho reyil, eh korehtaal xelik chi reyil tz'ihb'amaj rehtaliil paruhuuj i Semaías jalal ruq'oral i Dios, je' wo' chupaam i ruhuuj i Iddo jalal ruq'oral i Dios, ar wo' tz'ihb'amaj i kib'ihnaal i ju'jun chi patineel. Re' i reey Roboam i rajlaal q'iij xub'an i q'aq'inik ruuk' i reey Jeroboam.16Re' reey Roboam xponik i q'iij noq xkimik reje, ar xkimuq'aa' chupaam i ye'aab' xkimuq'aa' wii' i rumaam rati't, chupaam i rutinamiit i David. Re' chik i Abiam i rak'uun xokik chi jilow chi reyil. Re' noq xokik i Abiam chi reyil Judá (1 Rey 15.1-7)
1Noq waxaqlaj chik haab' rokiik chi reyil Jeroboam rak'uun i Nabat chinaah i tinamit Israel, re' Abiam xokik chi reyil ar Judá.2Eh re' i Abiam ixib' haab' xwihik chi reyil Jerusaleem Micaías rub'ihnaal i rutuut rixq'uun i Uriel aj ar Gabaón.
Re' i Abiam xkian i q'aq'inik chikiwach ruuk' i reey Jeroboam.
3Re' i Abiam kijib' siento miil taqe i ru soldado, sik'ooj kiwach kow kiib' noq xutoq'aa' q'aq'inik. Eh re' i Jeroboam reh waxiqiib' siento miil i ru soldado sik'ooj kiwach kow kiib' noq xutoq'aa' q'aq'inik ruuk'.
4Eh re' i reey Abiam xooj rupab'aa' riib' chinaah i yuuq' rax chee' wach Zemaraim, wilik paruyuq'ul i Efraín, eh kow xuk'er reje chii' chi je' wili: Re' hat Jeroboam, je' wo' chawunchelaal taq i hat aj Israel.5¿Mi ma' aweht'al taq re' i hat chi re' i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel xuyeew rajaawriik chi reyil i David. Eh chi xq'orarik reh chi re' i rak'uun i riih rumaam naa kiwihiik chi reyil chi juneliik chinaah i Israel, re' i ruyejaam wach i QaJaaw Dios?6Xa re' la' re' Jeroboam rak'uun i Nabat raj kamanoom chee Salomón, rak'uun i David, xukaq wachej i ru reey.7Eh xkimol kiib' i winaq ruuk' i xama' xta kiokik wii', yiib' wach kina'ojb'al, xkiq'at wach i reey Roboam, ruum re' reh kok'ijool naq komajaa' ta naq kow ruk'ux, komajaa' ta naq chih runa'ojb'al, ruum i re' ma' xub'an ta ruko'ljiik riib' chikiwach.8Eh re' taq i hat yu'naak inawaaj taq q'aq'inik kuuk' i riih rumaam David, re' taqe i sik'ooj kiwach ruum i QaJaaw Dios chi naa kiwihiik chi taaq'anik xa ruum chi re' taq i hat xiik' taq naah ak'ihaal. Eh xa ruum chi wilik taq awuuk' taqe i kok' imas wakax tiyoox, re' taqe i xuyejaa' taq chi aadios i reey Jeroboam.9¿Mi ma' xawesaj taq cho re' i hat i k'amal kib'eeh aj tiij, re' taqe riih rumaam Aarón, taqe i riih rumaam Leví i kikamanik chuwach i QaJaaw Dios? ¿Mi ma' tokoom chik re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij taq xapab'aa' reh chi ruk'am cho chi rumayiij jinaj i k'isa imas wakax, i wuquub' chi q'ina' laj imas tentzun reh chi nee kikamanik chikiwach taq aa tiyoox i ma' re' ta wo' taqe Dios?10Eh re' qaDios i hoj re' wo' hoq i xti k'achlik Dios, ma' qakanaam ta runimjiik. Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij kikamanik chuwach, re' taqe i riih rumaam Aarón. Eh re' intowik keh parukamaj i Dios, re' taqe i riih rumaam i Leví.11Re' keh rajlaal wahq'eq, rajlaal xq'eq kiq'asaj i k'atoj mayiij chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' hoq ink'ohnik laj insensia. Eh inki yeew wo' nah mexa i kaxlanwi'k inkiq'asaj chuwach i QaJaaw Dios. Eh rajlaal xq'eq kiqop i saqumb'al chinaah i ye'aab' kantela oro korjinaq wii' ruum re' hoj ma' qakanaam ta rub'aan aha' wilik i ruq'orom i QaJaaw Dios. Eh re' taq i hat xaq'eb' taq chi riij ak'ux.12Re' taq i hat chakoj taq rehtaal chi re' i QaJaaw Dios wilik quuk' i hoj, re' reh i k'amwik qab'eeh. Eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij kiyejaam chik kiib' chi ruxuljiik taqe i tuun rehtaliil chi naa qatoq'aam q'aq'inik taq awuuk'. Re' taq i hat aj Israel ma' ruk'ul taj chi nee taq inatoq'aa' q'aq'inik ruuk' i ki Dios taq aamaam awati't, ruum ma' nee ta taq ti elik korik, inki reey Abiam.
13Eh re' reey Jeroboam rutaq'aam naq chik taqe i ru soldado chi riij taqe i tinamit wilkeeb' wii' i aj Judá. Wilik i soldado xchalik chikiij, wilik i xchalik chikiwach chi q'aq'inik kuuk'.14Eh noq xitz'ehtanik reje i aj Judá xkikoj rehtaal chi wilik i ki soldado i aj Israel xchalik chikiij, xchalik chikiwach chi q'aq'inik kuuk' xkiq'o'reej i QaJaaw Dios, eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xkixulej taqe i tuun.15Eh noq re' taqe i aj Judá xkik'er kichii' chi kow noq xi okik chi q'aq'inik re' QaJaaw Dios xuq'asaj i reey Jeroboam taqe i aj Israel pan q'ab' i reey Abiam, eh pan kiq'ab' i aj Judá.16Re' taqe i aj Israel xkimol chi elik ruum re' i QaJaaw Dios xuq'asaj taqe pan kiq'ab' i aj Judá.17Re' i reey Abiam ruch'ihil taqe i ru soldado ma' k'isa kaansanik xkian, hoob' siento miil taqe i ki soldado i aj Israel sik'ooj kiwach xkikansaj.18Je' re' noq re' taqe i aj Israel xqahteesjik i kajaawriik chupaam taqe i q'iij re' re'. Eh re' taqe i aj Judá xi elik korik ruuk' i q'aq'inik ruum xkipahqaaj kitoob'jiik ruuk' i Dios, i ki Dios kimaam kati't.
19Re' i reey Abiam xuq'at wach i reey Jeroboam korehtaal xuq'uch reh taqe i tinamit ruchopom naah je' wili i kib'ihnaal: Bet-el, Jesana Efraín, haa' taqe i kok' ye'aab' wilkeeb' chi kijunsuut i tinamit re' re'.20Eh re' i Jeroboam ma' xwihik ta chik rajaawriik nik' najtiil xk'acharik i Abiam. Eh re' Jeroboam xye'arik i ti' k'axik chinaah ruum i QaJaaw Dios, eh xkimik reje.21Eh re' i reey Abiam xureq ruman i rajaawriik kajlaj i rixoqil xwihik, eh kiib' ru ka'winaq i rak'uun xwihik, eh waqlaj i rixq'uun xwihik.22Eh chu'nchel i xub'an i xuq'or noq xwihik chi reyil i Abiam tz'ihb'amaj rehtalil chupaam i ruhuuj xutz'ihb'aaj i Iddo jalal ruq'oral i Dios. Re' noq xokik i Asa chi reyil Judá (1 Rey 15.8-12)
1Re' i Abiam xkimik reje xkimuq'aa' chupaam i ye'aab' xkimuq'aa' wii' taqe i rumaam rati't, i parutinamiit i David. Eh re' chik i Asa i rak'uun xokik chi reyil Judá chi jilow. Noq wilik chi reyil i Asa lajeeb' haab' xwihik i suq kiil k'uxliis chupaam i tinamit.
2Re' i Asa re' i holohik laj na'ojb'al, re' i rub'ehel xub'an chuwach i QaJaaw Dios.3Ruum re' reh xresaj taqe i artaal inlooq'jik wii' i tiyoox, eh xupaxej taqe i tiyoox wilkeeb' chinaah taqe inajt kinaah yuuq', xupaxej wo' taqe i tiyoox rujalwaach i Asera.4Eh xuq'or wo' keh i aj Judá chi naa kisik'im i Dios re' ki Dios i kimaam kati't chi naa kinimam chi korik i kitaq'ab'jik wii' je' wo' hoq chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal.5Eh resaj wo' chupaam taqe i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Judá taqe i ye'aab' tiyoox wilkeeb' chinaah taqe inajt kinaah yuuq', je' wo' taqe i artaal inkik'at wii' i insiensia chikiwach i tiyoox.
6Eh re' i reey Asa ruum chi wilik suq kiil k'uxliis Judá ma' awach taj i xchalik chi q'aq'inik kuuk' chupaam taqe i haab' re' re' xuyejaa' taqe i tinamit xukotej pan koraal tz'aq ko'lb'al iib'.7Je' wili i xuq'or keh i aj Judá: Qakoj koraal tz'aq chikiij taqe i tinamit wili, qayejaa' taqe inajt kinaah tz'aq chi junsuut i qayejaa' taqe chi korik i ru puertahiil qakoj nimaq ch'ihch' chi tz'apb'al riij, ruum yu'naak kopan qaq'ab' wilik i tinamit wili. Ruum wo' hoq chi xqasik' i QaJaaw Dios re' reh xooj rukoj pansuqkiil k'uxliis kuuk' taqe i wilkeeb' chi qajunsuut, inki. Ruum aj re' xi elik korik noq xkiyejaa' taqe re'.
8Re' reey Asa ixib' siento miil taqe i ru soldado re' ruuk' taqe i riih rumaam Judá wilik kinimaq pulato ch'ihch' ko'lb'al iib' i wilik wo' kiq'as ju' ch'ihch'. Eh kiib' siento ruuk' kajwinaq miil taqe i ru soldado re' taqe i riih rumaam i Benjamín, chu'nchel i wilik kiflecha, wilik wo' kikareta. Re' taqe i soldado re' re' kow kiib' chi q'aq'inik.
9Eh xchalik i Zera aj Etiopía chi q'aq'inik kuuk' xk'uloq pan tinamit Maresá, xuk'am cho chi riij i jinaj miyón chi soldado, eh ixib' siento i rukareta reh q'aq'inik.10Re' reey Asa ruch'ihil taqe i ru soldado xooj chi kulb'ejiik wach k'ixkaab' Sefata wilik ma' najt ta ruuk' i Maresá.11Re' i Asa xuq'oreej i Dios je' wili i xuq'or: QaJaaw Dios, re' hat ma' xtaj i tokoom rilariik i na a'n nik' wach noq i naa tob'eej i kow ruk'ux, je' wo' re' rutoob'jiik i na a'n i ma' kow ta ruk'ux. Je' re' noq i nupahqaaj aweh QaJaaw Dios chi qoh atoob'eej tii, ruum awuuk' i hat qaye'em qak'ux. Eh panab'ihnaal xchalik qak'ulb'ilej taqe i ruk'ihaal soldado wili, eh qeht'al noq re' hat, hat qaDios ma' jino'q i winaq neenq'atwik awach.
12Je' aj re' noq re' i QaJaaw Dios xutoob'eej i reey Asa ruch'ihil taqe i aj Judá, ruum i re' xkian reh taqe i aj Etiopía, ruum i re' xkimol chi elik i aj Etiopía.13Eh re' reey Asa ruch'ihil taqe i ru soldado xkajimaj reje korehtaal xi ponik Gerar. Eh xama' inkikuy ta chik i aj Etiopía chu'nchel kuxik rusachariik kiwach ruum i QaJaaw Dios, eh kuum taqe i ki soldado i aj Judá. Chupaam i q'aq'inik re' re' yohb'aal wach i chib'ih jariik xkiq'uch keh i aj ixowaal re' re'.14Eh re' taqe i ki soldado i aj Judá xiooj chi q'aq'inik chupaam taqe i tinamit wilkeeb' chi junsuut i tinamit Gerar, eh ma' k'isiin ta xye'arik kiyo'jiik ruum i QaJaaw Dios. Re' taqe i aj Judá xkik'am taqe i xa chib'ih jariik i k'ih taq tz'aaq xkireq chupaam taqe i tinamit re' re'.15Eh re' taqe i ki soldado i aj Judá xkian q'aq'inik kuuk' i wilik kichikoop, ma' k'isiin taqe i tentzun, ma' k'isiin taqe i cameyo xkichop naah. Chi riij i re' xi sutinik wo' chik cho Jerusaleem. Re' reey Asa xresaj taqe i xatz'aqoj tiyoox (1 Rey 15.13-15)
1Re' Azarías rak'uun i Obed xokik i Santolaj Uxlab'al paránima.2Xchalik rik'ul i reey Asa je' wili i xuq'or reh: Chab'iraj i naa nuq'orom aweh i hat Asa, taq i hat i riih rumaam Judá, taq i hat riih rumaam Benjamín. Re' QaJaaw Dios neen wihik awuuk' taq i hat, wila' re' taq i hat xat wihik taq ruuk' i reh. Eh wila' xasik' taq i Dios i hat nee taq inareq, wila' xakanaa' taq i hat nee wo' taq tirukanaa' i reh.3Re' taqe i aj Israel najt xi kahnik chi ma' re' taj i k'achlik Dios xkiloq'ej, eh chi ma' xta k'amal b'eeh aj tiij chi intijinik keh, eh ma' awach ta chik inq'orik keh i k'uhb'aal.4Xa re' la' noq xchalik i ti' k'axik chikinaah i aj Israel re' re', xtohq'ik wo' chik kinimam i Dios, re' wo' hoq i ki Dios, eh xkisik' wo' chik re' reh xuyeew wo' q'ab' chi xkireq.5Eh chupaam taqe i q'iij re' re' ma' awach ta naq i nelik inokik xa chi je' wili chupaam taqe i tinamit, ruum ma' k'isiin naq i ti' k'axik chupaam taqe i tinamit.6Re' taqe i tinamit k'ahchi' naq kikansam kiib' re' ju'jun seht chi tinamit k'ul naq k'ahchi' kisacham kiwach xama' kireq ta naq chi riij inki a'n ruum re' Dios xye'wik chee ma' k'isa ti' k'axik chikinaah.7Eh re' taq i hat maayoj taq ak'ux cha chop la' taq ak'ux, ruum re' akamaj k'ahchi' taq kaat wilik taq akooch naa ak'ulum chi riij, inki Azarías.
8Eh noq xrib'iraj reey Asa i xuq'or i Azarías rak'uun i Obed jalal ruq'oral i Dios xkowjik ruk'ux, kuxik resam taqe i yiib' kiwach tiyoox wilkeeb' chupaam chu'nchel i ye'aab' Judá, i wilkeeb' pan kiye'aab' i Benjamín. Eh je' wo' taqe i wilkeeb' chupaam i ye'aab' Efrín raxchee' wach re' i xuchop naah. Eh xuyejaa' wo' chik chi korik i ru artaal i QaJaaw Dios wilik reje pantehlik chi riij i rupaat i Dios.9Chi riij i re' xumol kiwach i riih rumaam Judá, je' wo' taqe i riih rumaam Benjamín, eh je' wo' hoq i riih rumaam i Efraín. Eh xumol wo' kiwach i riih rumaam Manasés, je' wo' hoq i riih rumaam Simeón wilkeeb' ar ruuk', ruum ma' k'isiin taqe i aj Israel xi q'ahxik reje ruuk' i Asa noq xkilow chi re' i QaJaaw Dios wilik ruuk'.
10Xkimol kiib' Jerusaleem paroox poh reh i ruho'lajuuj haab' rokiik chi reyil Judá i Asa.11Eh chupaam i q'iij re' re' wuquub' siento i b'ooyax xkiq'asaj chi kimayiij chuwach i QaJaaw Dios, eh wuquub' miil i tentzun, re' ruuk' taqe i xkiq'uch cho panq'aq'inik keh i aj ixowaal.12Eh kiyejaa' wach chi kunchelaal chi naa kisik'im chu'nchel kik'ux i Dios, re' ki Dios kimaam kati't.13Eh xkiyejaa' wo' wach chi awach i ma' xusik' i Dios i qaDios i hoj, hoj aj Israel atoob' ta winaq, atoob' ta ixoq, chi nimaq chi kok' taq i ruk'ul chi naa rukimiik.14Eh xkiq'or i xti korik reh QaJaaw Dios k'erlik kichii' ruum i rusuqkiil kik'ux, xkixulej i tuun xkixulej i ruk'aa' kaprax.15Chu'nchel i aj Judá xsuuqb'ik kik'ux ruum chu'nchel kik'ux xkiq'or i xti korik. Eh xti xchalik pankik'ux chi xkisik' i QaJaaw Dios, eh re' reh xuyeew wo' q'ab' keh chi xkireq, xukoj taqe pansuqkiil kuuk' i wilkeeb' chi kijunsuut.
16Re' i reey Asa xresaj wo' rajaawriik chi reyil i Maaca i rutuut, ruum xuyejaa' jinaj i tiyoox Asera. Re' Asa xresaj reje i tiyoox re' re' xutoqib'eej, xuk'at chi chii' i ha' Cedrón.17Atoob' ta re' Asa ma' resaj ta chu'nchel i paat inkiloq'ej wii' i tiyoox chinaah taqe inajt kinaah yuuq'. Re' Asa xk'acharik chi korik wach ruk'ux chuwach i QaJaaw Dios.18Eh xuyeew wo' chik parupaat i QaJaaw Dios inkamanik ar re' ruuk' taqe xa chib'ih jariik oro, plata korjinaq wii'. Re' taqe i xuq'asaj ree Dios i raJaaw, je' wo' taqe i xuq'asaj i reh.19Eh ma' xwihik ta q'aq'inik korehtaal xponik ho'lajuuj ru ka'winaq haab' rokiik chi reyil i Asa. Re' reey Asa ruch'ihil i reey Baasa k'ul xkian i q'aq'inik chikiwach (1 Rey 15.16-22)
1Noq waqlaj ru ka'winaq haab' chik rokiik chi reyil Judá i Asa. Re' i Baasa kireey i aj Israel xooj chi q'aq'inik kuuk' i aj Judá xukolareej riij i tinamit Ramá, reh chi ma' awach ta i nelik, inokik ruuk' i Asa kireey i aj Judá.2Je' aj re' noq re' reey Asa xresaj taqe chaloq i oro, plata molik chupaam i rupaat i QaJaaw Dios. Eh xresaj wo' taqe chaloq i molik i rub'an wii' i taaq'anik i reh. Eh xutaq'aaj reh i Ben-adad kireey i aj Siria, wilik ar Damasco. Re' reey Asa xutaq'aaj wo' reje reh taqe i q'orik wili:3Re' hin inwaaj chi neenqa a'n jinaj wach qak'ux awuuk', je' rukab' i xub'an i wajaaw ruuk' awajaaw. Re' hin xnutaq'aaj reje rusijiik aweh i oro, i plata. Re' inwaaj i hin chi nee nakanaa' i wihik pan jinaj wach k'uxliis ruuk' Baasa kireey i aj Israel, reh chi nee rukanaa' nujot'ariik ayu', inki.
4Eh re' reey Ben-adad xuk'ulaa' i xq'orarik reh ruum i reey Asa, xutaq'aaj taqe i kik'amwik rub'eeh i ru soldado chi q'aq'inik ar Israel. Eh xkian reh i tinamit Ijón, Dan, Abel-maim, taqe i tinamit wilkeeb' pan kiye'aab' i riih rumaam Neftalí inkimol wii' taqe i xa chib'ih jariik.5Noq xrib'iraj rib'iral i reey Baasa chi je' re' i xk'ularik xukanaa' rukoraljiik riij i tinamit Ramá xupab'aa' i kamanik.6Re' reey Asa xutaq'aaj kik'amariik chu'nchel i wilkeeb' ar Judá, xutaq'aaj taqe reje i Ramá, chi ruk'amariik taqe ab'aj, taqe chee' k'ahchi' naq rukolarem wii' riij i tinamit Ramá i reey Baasa. Re' reey Asa ruuk' taqe ab'aj i chee' re' re' xuyejaa' i kiib' chi tinamit, re' Mizpa, re' Geba.
7Eh chupaam taqe i q'iij re' re', re' Hanani jalal ruq'oral i Dios xk'uloq ruuk' i Asa kireey i aj Judá, je' wili xuq'or reh: Re' hat ma' re' ta ruuk' i QaJaaw Dios xa ch'ikaa' ak'ux, ruuk' la' i Ben-adad kireey i aj Siria xach'ikaa' ak'ux, ruum aj re', re' taqe i ru soldado i reey Siria xkiko'leej kiib' chawach.8¿Mi ma' yohb'aal wo' naq wach re' i ki soldado taqe i aj Etiopía, taqe i aj Libia? ¿Mi ma' k'ih wo' naq re' i ki soldado kib'ehik chi riij taqe kawáyu, eh mi ma' k'ih wo' naq re' i kikareta? Chu'nchel i re', re' QaJaaw Dios xq'asanik keh panaq'ab' ruum ruuk' wo' reh xach'ikaa' ak'ux.9Re' i QaJaaw Dios reht'al chu'nchel chib'ih jariik i k'ahchi' ruk'ulariik wach ak'al. Reh chi nee ruyeew rukowiil kik'ux taqe inkiyeew kik'ux ruuk' chu'nchel i kánima. Re' xa a'n re' re' hat Asa amemil i xa a'n wii' ruum i re' juneliik naa ruwihiik q'aq'inik panatinamiit, inki Hanani.
10Noq xrib'iraj chi je' re' i reey Asa yohb'aal wach noq xchalik ruk'aah chinaah i Hanani jalal ruq'oral i Dios, xutaq'aaj pantz'ilom. Eh chupaam taqe q'iij re' re', re' Asa wilik taqe ixrik'saj chi ti' chupaam i rutinamiit. Re' rukimiik i reey Asa (1 Rey 15.23-24)
11Re' i xub'an i reey Asa ko parutohq'iik chaloq, eh ko parukuxiik wach tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i kihuuj i xi wihik chi reyil Judá, i xi wihik chi reyil Israel.12Eh noq b'elejlaj ru ka'winaq haab' chik rokiik chi reyil i Asa xchoparik ruum i nimlaj yab'ilaal i rooq. Atoob' ta yohb'aal wach i ruyab'ilaal ma' xusik' taj i rutoob'jiik ruuk' i QaJaaw Dios, re' la' taqe i aj iq'omaneel xusik'.13Eh noq jinaj chik roxk'ahl haab'rokiik chi reyil i Asa xkimik reje.14Eh ar xkimuq'aa' chupaam i muq'umb'al rutaq'aam chi yejeb'jik chupaam irutinamiiti David. Eh xkiyeew chuwach jinaj i yokaab' nujinaq chi ink'ohnik laj iq'oom chu'nchel wach ink'ohnik laj iq'oom xkikoj reh, re' ruuk' taqe i korb'isamaj chi korik kuum i yej-an reh. Noq xkimuq'aa' xkiqop jinaj i nimlaj q'aaq' ye'b'al ruloq'il. Re' noq xwihik i Josafat chi reyil Judá
1Noq xkimik reje i Asa re' chik i rak'uun Josafat xokik chi reyil chi jilow, eh xuk'uhtaaj i rukowiil ar Israel.2Eh xukoj taqe i soldado chupaam taqe i tinamit wilik koraal tz'aq chikiij ar Judá. Eh wilik taqe i xukoj chi cha'jinik chupaam i ruyuq'ul i Judá. Je' wo' chupaam i kitinamiit i riih rumaam Efraín, re' taqe i ruchopom naah i Asa i rajaaw.
3Re' reey Josafat xtoob'jik ruum i QaJaaw Dios ruum xanoq wo' pampeet xub'an i holohik laj na'ojb'al, je' rukab' i xub'an chee xikin rumaam David. Ma' xuloq'ej ta taqe i tiyoox Baal.4Re' la' i QaJaaw Dios xuloq'ej, re' wo' hoq i xuloq'ej i rajaaw. Eh xub'an taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal. Ma' xub'an ta reh i yiib' wach na'ojb'al xkian i ruch aj Israel.5Je' aj re' noq re' i QaJaaw Dios xupab'aa' parajaawriik, chi reyil i Josafat. Eh chu'nchel i aj Judá ma' k'isiin xkisiij reh, yohb'aal wach i rub'ehomal xwihik, eh xkiyeew ruloq'il.6Re' Josafat xti xuyeew ruk'ux chub'anariik iraaj i QaJaaw Dios. Eh xuyoj wo' taqe inajt kinaah ye'aab' inkiloq'ej wii' i tiyoox, eh resaj taqe i rujalwaach i Asera wilkeeb' Judá.
7Eh noq ixib' chik haab' rokiik chi reyil i Josafat xutaq'aaj taqe chi k'uhb'alinik chupaam taqe i tinamit wilkeeb' reje Judá i nimaq wach kikamaj ruuk', chi je' wili kib'ihnaal: Ben-hail, Abdías, Zacarías, Natanael, Micaías.8Eh xutaq'aaj wo' chikiij taqe i aj Levíta je' wili kib'ihnaal: Semaías, Netanías, Zebadías, Asael, Semiramot, Jonatán, Adonías, Tobadonias, Xutaq'aaj wo' chikiij i k'amal kib'eeh aj tiij Elisama, Joram kib'ihnaal.9Re' taqe re' xkik'am reje i huuj tz'ihb'amaj wii' i ruk'uhb'aal i Dios. Xkib'ehuj paam taqe tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Judá reh chi xkich'ob' rub'ehel keh i tinamit chib'ih i ruq'or i ruk'uhb'aal.
10Re' QaJaaw Dios xukoj kiyo'jiik taqe i tinamit wilkeeb' chi junsuut i tinamit Judá, ma' inkichop ta kik'ux chi q'aq'inik ruuk' i reey Josafat.11Wilik la' taqe i aj filisteo ink'ulik kisiij i plata reh i Josafat. Eh je' wo' taqe árabe, xkik'am wo' cho reh i wuquub' miil ruuk' wuquub' siento chi imas tentzun, eh xkik'am wo' chaloq wuquub' miil ruuk' wuquub' siento chi imas kaprax.
12Je' re' noq re' reey Josafat xtohq'ik ruwihiik rajaawriik chi korik, xuyejaa' taqe i ko'lemb'al iib' xuyejaa' wo' taqe i tinamit paruyuq'ul i Judá.13Eh ma' k'isiin taqe i chib'ih reh xwihik chupaam taqe i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Judá. Eh wilik wo' taqe i ru soldado xi wihik Jerusaleem kow kiib' chi q'aq'inik.14Eh chi kixilak taqe i junch'uq chi riih rumaam i Judá, je' wili kik'ihaal:
Re' k'amal b'eeh re' Adnas ixib' siento miil taqe soldado i ruk'am kib'eeh. Chu'nchel i soldado re' re' tijimaj taqe chi q'aq'inik chi korik.
15Eh re' Johanán i ruk'am kib'eeh kiib' siento ruuk' kajwinaq miil chi soldado16Eh re' i Amasías rak'uun i Zicri xa paruk'ux xchalik chi xukoj riib' parukamaj i Dios ruk'amariik kib'eeh i kiib' siento miil chi soldado kow kiib' chi q'aq'inik.
17Eh chi kixilak i riih rumaam Benjamín, re' Eliada kow riib' chi q'aq'inik i ruk'am kib'eeh i kiib' siento miil chi soldado wilik kuuk' i kiflecha wilik kinimaq pulato ch'ihch' ko'lemb'al kiib'.18Re' wo' haa' i Jozabad i ruk'am kib'eeh i jinaj siento ruuk' kajwinaq miil chi soldado kiyejaam kiib' chi q'aq'inik.
19Re' taqe i re' kikamanik ruuk' i reey Josafat, eh ma' xijaljik ta haa' taqe i soldado xukoj taqe chi cha'jinik chupaam taqe i tinamit kotimaj kiij chi koraal tz'aq wilkeeb' ar Judá. Re' Micaías xuq'or chi naa rub'aan reh i Acab (1 Rey 22.1-40)
1Re' reey Josafat ma' k'isiin ta xb'ehomb'rik, eh xye'arik ruloq'il, xi kahnik chi xa jinaj kiwach ruuk' i reey Acab, ruum re' rak'uun i Josafat xub'an kaxáro ruuk' i rixq'uun i Acab.
2Eh noq ik'inaq chik kiib' ixib' haab'. Re' reey Josafat xooj Samaria chi rula'jiik i reey Acab. Re' Acab ma' k'isiin i tentzun, i b'ooyax xukansaj, reh chi xuninq'ijeej i ruponiik i Josafat, je' wo' kiponik i ruch'ihil. Re' reey Acab xuq'unej wach i reey Josafat chi naa rojiik chi riij chi q'aq'inik kuuk' i aj Ramot, wilik i Galaad.3Re' Acab kireey i aj Israel xupahqaaj reh i Josafat kireey i aj Judá chi je' wili:
¿Mi nawaaj chi nee tiooj chi wiij chi q'aq'inik kuuk' i aj Ramot wilkeeb' paruyuq'ul i Galaad? inki.
Re' i Josafat je' wili xuq'or:
Re' hin wuch'ihil taqe i nu soldado wilkooj awuuk' i hat, je' wo' kuuk' taqe i aa soldado reh chi nee qohooj chi q'aq'inik.
4Xa re' la' peet cha pahqaaj reh i QaJaaw Dios mi nee ruyeew riib', inki.
5Eh re' Acab i kireey i aj Israel kijib' siento i jalal ruq'oral i Dios xumol kiwach, xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Mi nee ruyeew riib' chi nee qohooj chi q'aq'inik kuuk' i aj Ramot wilkeeb' Galaad? inki.
Re' keh je' wili i xkiq'or:
Neerub'an chi nee taq tiooj chi q'aq'inik ruum re' i QaJaaw Dios naa ruq'asam panaq'ab' i tinamit Ramot, inki.
6Eh re' reey Josafat xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Mi ma' xta chik jino'q ayu' i jalal ruq'oral i Dios reh chi neenqapahqaaj reh? inki.
7Re' i Acab i kireey i aj Israel je' wili xuq'or reh i Josafat:
Jinaj chik i jalal ruq'oral i Dios wilik ayu' re' Micaías rak'uun i Imla, neerub'an chi re' reh nee nq'orik qeh chib'ih ruq'or i QaJaaw Dios. Xa re' la' re' hin q'e' inwixow wach ruum ma' juriim ruq'orom rib'iral weh i holohik xa re' i ma' holohik taj i ruq'or rib'iral weh, inki.
Re' Josafat je' wili xuq'or:
Maa q'or i je' re', inki.
8Chi riij i re', re' i kireey i aj Israel xutaq'aaj reje jinaj i nim wach rukamaj ruuk', je' wili xuq'or reh:
Chak'am cho weh chi jumehq'iil i Micaías i rak'uun i Imla, inki.
9Eh re' i Acab kireey i aj Israel, re' i Josafat kireey i aj Judá tzunulkeeb' chupaam i kiye'aab' panookb'al reh i tinamit Samaria, kitiq'aam kiib' ruuk' i kiholohaq so'. Eh wilkeeb' i koq chikiwach chu'nchel i jalal ruq'oral i Dios, eh k'ahchi' kiq'orom chib'ih i naa ruk'ulariik.10Eh re' Sedequías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Quenaana xuyejaa' ruuk' ch'ihch' taqe i je' ruwii' uk'aa' je' wili xuq'or: Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Ruuk' taqe uk'aa' wili naa taq atoq'om i aj Siria korehtaal taq inasach kiwach, inki.11Eh chu'nchel i jalal ruq'oral i Dios elik wach i k'ahchi' kiq'orom. Je' wili i xkiq'or reh i reey. Hiy chi q'aq'inik kuuk' i aj Ramot, wilik i Galaad, naa aweliik korik ruum re' QaJaaw Dios naa ruq'asam panaq'ab' i tinamit re' re', inki.
12Re' taqareel xooj chuk'amariik i Micaías noq xchalik inki a'n je' wili i xuq'or reh:
Re' taqe i jalal ruq'oral i Dios, eliik wach xkiq'or chi re' reey naa reliik korik ruuk' i q'aq'inik. Je' re' noq re' hin i nuq'or aweh i hat chi je' wo' re' i neenaq'or i hat, inki reh.
13Xa re' la' re' Micaías, je' wili xuq'or:
Re' hin i nuq'or i korik parub'ihnaal i k'achlik Dios chi xa re' wo' i ruq'orom weh i nuDios naa nuq'orom, inki, xchalik ruuk' i reey.
14Eh xpahqaljik reh ruum i reey chi je' wili:
Micaías ¿Mi neerub'an chi nee qohooj chi q'aq'inik kuuk' i aj Ramot wilik Galaad, oon ma' nee ta ruyeew riib'? inki.
Re' Micaías je' wili i xuq'or:
Neerub'an chi nee taq tiooj chi q'aq'inik ruum naa taq aweliik korik, ruum re' i QaJaaw Dios naa ruq'asaniik taq panaq'ab', inki.
15Re' reey Acab je' wili i xuq'or:
¿Jarpech naa nuq'orom aweh chi noq naa aq'oriik parub'ihnaal i Dios re' i korik naa aq'orom? inki.
16Eh re' Micaías je' wili i xuq'or:
Re' hin xwilow taqe i aj Israel chi kitukem kiib' chinaah taqe i yuuq', je' kikab' i tentzun ma' xta cha'jen keh. Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Re' taqe wili ma' xta cha'jen keh neerub'an chi nee kisutinik reje pankipaat chi suq kik'ux, inki.
17Re' Acab i kireey i aj Israel je' wili xuq'or reh i reey Josafat:
¿Mi ma' xnuq'or wo' aweh re' chi re' i winaq wili ma' jank'al ta ruq'or weh i holohik xa re' i yiib' wach i ruq'or weh? inki.
18Eh re' Micaías je' wo' chik wili xuq'or:
Chakoj taq rehtaal chib'ih jariik i xuk'uhtaaj chi nuwach i QaJaaw. Re' hin xwilow chi re' QaJaaw tzunlik chupaam i ruye'aab', eh chu'nchel i ánjel pan taxaaj pa'alkeeb' i koq ruuk' wilik i wilkeeb' parusak'aaj, wilik i wilkeeb' parutz'eet.
19Eh re' QaJaaw Dios xupahqaaj chi je' wili: ¿Awach naq i nenooj chukwoq reh i q'orik i Acab kireey i aj Israel reh chi nenooj chi q'aq'inik kuuk' i aj Ramot wilik Galaad reh chi neenkanteesjik cho ar? inki, eh wilik taqe i ánjel tokoom i xkiq'or, eh wilik wo' chik i tokoom inkiq'or.20Eh jinaj uxlab'al xooj k'oloq ruuk' i QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Re' hin neenooj nuchuk reh i q'orik i Acab, inki. Re' QaJaaw Dios xupahqaaj reh chi je' wili: ¿Nik' wach rub'aan neena a'n? inki.21Re' uxlab'al je' wili i xuq'or: Re' hin neenukoj i chukuj q'orik pankanima i jalal ruq'oral i Dios kikamanik ruuk' i reey, inki. Re' QaJaaw Dios je' wili xuq'or: Hiy chachuk i q'orik reh i reey Acab, cha a'n je' rukab' i xaq'or, inki.22Eh re' i Micaías je' wili i xuq'or reh: Re' QaJaaw Dios xutaq'aaj chaloq jinaj i uxlab'al reh chi naa kikojom i chukuj q'orik pan kichii' taqe i jalal ruq'oral i Dios kikamanik awuuk' reh chi naa ruq'orom chi re' i QaJaaw Dios naa ruye'em chee ti' k'axik cha naah inki.
23Eh re' i Sedequías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Quenaana, xujil i koq riib' ruuk' i Micaías, xuyeew chi q'ab'iis i panaq' wach je' wili i xuq'or reh:
¿Mi xelik wuuk' re' i Santolaj Ruxlab'al i QaJaaw Dios reh chi nee kinooj chi k'utaaj awuuk'? inki.
24Re' i Micaías je' wili i xuq'or:
Re' hat kore' naa akojom rehtaal chi korik i nuq'or aweh noq k'ul naa awojiik chi keb'anik awiib' chupaam taqe i paat.
25Eh re' Acab kireey i aj Israel je' wili xuq'or:
Chachop taq i Micaías chak'am taq reje chuwach i Amón re' i wilik chi ajaab'esil chinaah i tinamit chak'am wo' taq reje chuwach i Joás, re' i wak'uun.
26Chaq'or taq keh chi re' hin xinq'orik reje chi kikoj pantz'ilom, eh chi xa pajooj ruwa' ruhaa' neen kiyeew, korehtaal chik kisutinik chee hin chi q'aq'inik chi suq nuk'ux, inki.
27Re' i Micaías jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
Wila' xat sutinik chaloq chi suq ak'ux i ma' re' tee Dios xq'orik weh i nuq'or, inki.
Eh je' wili i xuq'or keh i tinamit chakoj taq rehtaal i hat chawunchelaal i xnuq'or, inki.
28Eh re' i Acab kireey i aj Israel ruch'ihil i Josafat kireey i aj Judá xiooj wo' Ramot wilik Galaad.29Re' i kireey i aj Israel, je' wili i xuq'or reh i reey Josafat:
Re' hin naa nujalam i nuso' noq naawokiik chi q'aq'inik, re' aso' i hat neenukoj, inki kireey i aj Israel.
Eh xujal wo' wach i ruso', eh kikab'cheel xi okik chi q'aq'inik.
30Xa re' la' re' kireey i aj Siria ruq'orom keh i kik'am wik rub'eeh taqe i kareta reh q'aq'inik chi ma' naa ta kianam i q'aq'inik kuuk', xa soldado, oon ruuk' chik jino'q tokoom chi xa ruuk' wo' hoq i kireey i aj Israel naa kianam i q'aq'inik.31Eh noq re' taqe ink'amwik kib'eeh taqe i kareta xkilow wach i reey Josafat xkikapaaj chi re' i Acab kireey i aj Israel, xkikotej riij naa naq kianam reh. Eh re' Josafat kow xuk'er chii' chupahqaljiik i rotob'il i Dios xtoob'jik wo' hoq xuq'at pan kib'eeh taqe i ki soldado i aj Siria reh chi ma' xkanteesjik taj.32Eh noq xkilow chi ma' re' taj i kireey i aj Israel ma' kota chik xkajimaj.33Xa re' la' jinaj keh i ru soldado i aj Siria xukut reje panteew i ru flecha tz'eht xub'an reh i Acab kireey i aj Israel manlik xokik pank'ulb'al riib' i ruch'ihch' so' i ko'lb'al riib'. Eh re' reey je' wili i xuq'or reh imb'esanik reh i rukareta.
Re' hin q'e' ti' xinkireq kimik weh cha sutej reje i kareta kinamesaj reje chupaam i q'aq'inik wili, inki.
34Eh chuwach i jinaj q'iij re' re' kow xkian i q'aq'inik. Re' i kireey i aj Israel pa'lik parukareta xik'ik q'iij chi kik'ulb'ejiik taqe i aj Siria, xa re' la' noq xokik i q'iij xkimik. Re' Jehú jalal ruq'orb'al i Dios xuq'il i Josafat
1Re' Josafat kireey i aj Judá xsutinik cho panq'aq'inik chi suq ruk'ux chupaam i rupaat ar Jerusaleem.2Eh xponik k'ularoq ruum i Jehu jalal ruq'oral i Dios, rak'uun i Hanani xpahqaljik reh chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq i naa tob'eej i yiib' wach runa'ojb'al? ¿Mi awamigo taqe re' i ki-ixowanik wach i QaJaaw Dios? Ruum i na a'n re' re' xchalik ruk'ah cha naah i QaJaaw Dios.
3Xa re' la' wilik wo' taqe i holohik xa a'n xachop ak'ux chub'anariik taqe iraaj i Dios. Eh xawesaj taqe i tiyoox rujalwaach i Asera wilkeeb' naq chupaam i ju'jun chi ye'aab', inki. Re' reey Josafat xupab'aa' taqe i q'atal q'orik
4Re' Josafat ar xwihik Jerusaleem, xa re' la' xub'ehuj paam chu'nchel i ye'aab' wilkeeb' Beerseba, ar xutoq'aa' xponik, kochinaah i yuuq' wilkeeb' wii' taqe i riih rumaam Efraín. Eh xuq'or keh chi kisik' wo' chik i Dios re' ki Dios chee kimaam kati't.5Re' reey Josafat xupab'aa' taqe i q'atal q'orik chupaam taqe i ju'jun chi tinamit kotimaj kiij chi tz'aq wilkeeb' paruyuq'ul i Judá.6Eh je' wili i xuq'or keh i q'atal q'orik: Chawik'raaj taq awiib' noq naa taq a'nam i q'ataj q'orik ruum ma' re' ta parub'ihnaal winaq taq naa a'nam, parub'ihnaal la' i QaJaaw Dios taq naa a'nam. Eh re' reh naa rutoob'iniik taq aweh chi q'ataj q'orik.7Eh chayohleej taq wach i QaJaaw Dios, chawik'raaj taq awiib' ruuk' taq i naa a'nam, ruum re' i QaJaaw Dios ma' raaj taj chi nee inasik' taq wach i neenako'leej riij. Eh chi nee taq inak'ul i tumiin chi riij taq i naa a'nam, parub'ehel la' taq naa a'nam i q'ataj q'orik, inki.
8Eh re' i reey Josafat, je' wo' re' i xub'an Jerusaleem wilik taqe i aj Levíta i k'amal kib'eeh aj tiij, re' taqe i k'amal kib'eeh taqe i ju'jun chi patineel, reh chi naa kiqatam i q'orik chikinaah taqe i kija' wachinik reh i ruq'oral i QaJaaw Dios eh chikinaah taqe i xkian i peleto ar Jerusaleem.9Eh je' wili i xuq'or keh: Re' taq i hat i ruk'ul chi naa taq ayohleem wach i QaJaaw Dios, parub'ehel chu'nchel taq ak'ux naa a'nam aakamaj.10Eh xa chib'ih pa' jariik i neen k'ulik kijal taqe aawas, achaaq' wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit. Atoob' ta ruum kaansanik, oon ruum chi ma' inkinimaj ta taqe i ruk'uhb'aal i Dios, oon ma' kinimaj taj i kitijiik, oon ma' inkinimaj taj i kanamaj chikinaah, xa chaq'il taq, chakoj taq kina'ojb'al reh chi ma' nee ta ruyeew chee rujosq'iil i QaJaaw Dios cha naah taq i hat, je' wo' chikinaah i keh. Wila' parub'ehel taq xa a'n ma' xta taq neetimahkunik wii'.11Eh re' i Amarías i k'amal b'eeh aj tiij naa ruk'amwiik' taq ab'eeh ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam parukamaj i QaJaaw Dios. Re' i Zebadías i rak'uun i Ismael i k'amal kib'eeh i aj Judá, naa ruk'amwiik taq ab'eeh noq naa taq a'nam i rukamaj i reey. Eh re' taqe i aj Levíta naakitoob'iniik aweh cha chop taq ak'ux chub'aan. Re' ta naq i Dios neentoob'inik taq aweh, reh chi holohik rub'aan taq neena a'n, inki Josafat. Re' reey Josafat ma' xta uuchjik kuum i aj Moab, eh kuum i aj Amón
1Koq'uun chik re' taqe i ki soldado i aj Moab, i aj Amón, xkian jinaj kiwach kuuk' i aj Meunita xi chalik chi q'aq'inik ruuk' i Josafat.2Eh wilik taqe i aj taqareel xi chalik ruuk' i Josafat je' wili i xkiq'or reh: Yohb'aal kiwach i soldado xi chalik chi q'aq'inik awuuk', ar kichalik chi juntar i kamnaq palaw, taqe i aj Siria, ar chik xi k'uloq chupaam i ye'aab' Hazezon-tamar, En-gadi wo' inkiq'or reh, inki taqe.
3Noq xrib'iraj chi je' re' i reey Josafat ma' k'isiin ta xyojik xuloch' riib' xupahqaaj runa'ojb'al reh i QaJaaw Dios. Eh xuq'or chi naa rub'aan i tiij chi ma' b'anooj ta wi'k ha' chupaam chu'nchel i ruyuq'ul i Judá.4Eh re' taqe i aj Judá xkimol kiib' reh chi xkipahqaaj kitoob'jiik reh i QaJaaw Dios. Eh xi chalik chu'nchel i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Judá xi chalik chi tiij chuwach i QaJaaw Dios.5Eh re' Josafat xupab'aa' riib' chikiwach i aj Judá, chikiwach i aj Jerusaleem kimolom kiib' chupaam i ye'aab' tehlik kox korjik, wilik ruuk' i rupaat i Dios.6Xub'an rutiij je' wili i xuq'or: QaJaaw Dios hat QaJaaw re' hat i ki Dios chee qamaam qati't. Re' hat i Dios wilkaat cho pan taxaaj, re' hat tib'anik taaq'anik chikinaah i nimaq tinamit. Awuuk' i hat wilik i kowiil, je' wo' hoq i awajaawriik, eh ma' awach ta neenq'atwik awach.7QaJaaw Dios re' wo' hat xat eesanik reje i patineel chupaam i ye'aab' wili chikiwach taqe i aatinamiit Israel, xayeew keh chi juneliik i riih rumaam taqe Abraham i xwihik chi awamigo.8Eh noq wilkeeb' chik ayu' xkiyejaa' jinaj aapaat chi loq'oomb'al aweh, eh je' wili xkiq'or:9Wila' xchalik jino'q i ti' k'axik chi qanaah chi tojb'al qamahk, q'aq'inik, oon runimaal yab'ilaal, wi'jaleel naa qachaliik ayu' chupaam aapaat, chawach i hat, ruum re' hat naa awihiik chupaam aapaat wili. Eh noq ti' wilkooj naa qapahqaam aweh chi naa kooj atoob'eem, eh re' hat nee wo' qoh ab'iraj, eh neqoh awesaj chupaam, inki taqe.10Eh yu'naak i hoj k'ahchi' kichalik chi q'aq'inik quuk' i aj Amón, i aj Moab, taqe i wilkeeb' chinaah i yuuq' Seir. Re' taqe i ye'aab' i ma' xawaaj ta chi xi-ik'ik ar taqe i aj Israel noq xi elik cho Egipto, xkikotej la' riij, je' re' noq ma' xsacharik ta kiwach.11Chawil i qatojb'aal inkaaj kiye'em chi ma' xta xb'aan keh, re' chi naa kooj ruk'uliik kesam chupaam i ye'aab' aye'em qeh i hat re' i wilkooj wii'.12QaJaaw Dios ¿Mi ma' naa taqe aye'em chutojariik re' i kimahk? Re' hoj ma' xta qansil chi neenqako'leej q'iib' chikiwach taqe i ruk'ihaal soldado xi k'uloq chi rub'anariik qeh. Re' hoj ma' nqareq ta chi riij chib'ih i naaqanam, ruum aj re' k'ahchi' qapahqaam qatoob'jiik aweh, inki taqe.
13Eh chu'nchel i aj Judá pa' alkeeb' i koq chuwach i QaJaaw Dios kuch'ihil i kehk'een, kuch'ihil i kak'uun kixq'uun, kuch'ihil wo' taqe i xti kok' taq.14Eh ar, naq wilik i Jahaziel rak'uun i Zacarías. Re' Zacarías rak'uun i Benaía, re' i Benaía rak'uun i Jeiel. Re' Jeiel rak'uun i Matanías. Re' Jahaziel re' re' aj Levíta re' ruuk' taqe i riih rumaam Asaf, xokik ruuk' i Santolaj Ruxlab'al i QaJaaw Dios, je' wili xuq'or:15Chab'iraj i hat reey Josafat, je' wo' taq i hat aj Judá, je' wo' taq i hat aj Jerusaleem, re' QaJaaw Dios je' wili ruq'or taq aweh: Ma' inyoj taq ak'ux matyo'jik taq chikiwach i ruk'ihaal soldado re' re' ruum ma' re' ta taq i hat naa ab'aniik i q'aq'inik, inki.16Je' re' noq i iqal naa taq awojiik chi kik'ulb'ejiik i wilkeeb' cho pan johtik Sis. Eh ar taqe naa areqem chi chii' i rooq i nim ha' wilik chi k'ulwaach i ye'aab' chiq yuuq' Jeruel.17Ma' re' ta taq i hat naa ab'aniik i q'aq'inik xanaa taq awihiik ar ma' xta taq i naa a'nam, xanaa taq awilom chi re' i QaJaaw Dios naa ruko'liniik taq aweh i hat aj Judá, taq i hat aj Jerusaleem. Eh ma' rub'an taq kiib' ak'ux, mat yo'jik taq kuum, hiy taq chi kik'ulb'ejiik i iqal ruum re' i QaJaaw Dios naa ruwihiik taq awuuk' cha toob'jiik, inki.
18Eh re' i Josafat xuxuk'aa' riib' chuwach i QaJaaw Dios korehtaal xutz'a'j wach ak'al ruuk' i yejal wach. Eh je' wo' taqe i aj Judá, je' wo' taqe i aj Jerusaleem xki xuk'aa' wo' kiib' i keh chuwach i QaJaaw Dios, eh xkiloq'ej.19Re' taqe i aj Levíta i re' ruuk' taqe i rak'uun i Coat, re' ruuk' taqe i rak'uun i Coré, xtohq'ik kik'erem kichii' chi loq'oonjiik i Dios, i qaDios i hoj, hoj aj Israel.
20Eh kowahq'eq chi junwaar xi wuktik xkiyejaa' kiib' reh ojik chupaam i ye'aab' chiq yuuq' Tecoa. Noq elik chik inki a'n reje re' reey Josafat xupab'aa' riib' je' wili xuq'or: Chab'iraj taq i hat aj Judá, je' wo' taq i hat aj Jerusaleem. Chayeew taq ak'ux ruuk' i QaJaaw re', eh cha nimaj taq inkiq'or i jalal ruq'oral, chi je' re' nee taq ti elik korik, inki.
21Eh noq xuko'laaj q'orik i Josafat kuuk' i tinamit wilik taqe i aj tz'uyineel xupab'aa' kitiq'aam kiib' ruuk' i kiso' kuxisamaj ruum i QaJaaw, reh chi xiooj chi peet b'eeh chikiwach i tinamit. Eh je' wili i xkitz'uyej: Qat'iosej taq reh i QaJaaw Dios ruum juneliik wilik ketelinik wachiis ruuk', inki taqe.
22Eh noq xkitoq'aa' i tz'uuy loq'oomb'al reh i QaJaaw, re' taqe i aj Amón, i aj Moab, je' wo' taqe xi chalik chinaah i yuuq' Seir, re' taqe i xi chalik chi q'aq'inik kuuk' i aj Judá, chikiwach chik i keh xkitoq'aa' q'aq'inik k'ul xkikansaj kiib' chikiwach, ruum xsacharik kik'ux ruum i QaJaaw Dios.23Re' taqe i aj Amón, i aj Moab xkitoq'aa' q'aq'inik kuuk' i kichalik chinaah i yuuq' Seir, re' taqe i xi chalik naq chi q'aq'inik kuuk' i aj Judá, eh noq xkuxik kisacham wach taqe i re', re' chik i keh xtohq'ik kikansam kiib' chikiwach.
24Eh noq xi ponik i aj Judá i wilik wii' inajt naah tz'aq cha'jalb'al ink'utinik wii' i ye'aab' chiq yuuq' ar xkilow reje chi ma' k'isiin i kamnaq tuch'ulkeeb' wach ak'al, eh ma' jino'q keh i xkiko'leej kiib'.25Eh re' reey Josafat ruch'ihil taqe i rutinamiit xiooj chi rumolariik taqe i xkikanaa' kahnoq i aj ixowaal, yohb'aal wach k'ihaal, wilik taqe itz'ihy, wilik taqe i chikop, wilik taqe i xa chib'ih jariik k'ih taq tz'aaq xama' inkikuy ta chik rumolariik ixib' q'iij xkian chumolariik.
26Eh parukaaj q'iij re' taqe i aj Judá xkimol kiib' wach k'ixkaab' Beraca ar xkiloq'ej i QaJaaw Dios, ruum aj re', re' ye'aab' re' re' Beraca i rub'ihnaal xkikoj, eh je' re' i rub'ihnaal xkahnik chi jumpech.27Chi riij i re', re' reey Josafat xk'amwik cho kib'eeh i aj Judá i aj Jerusaleem noq xi sutinik wo' chik cho Jerusaleem chi suq suq kik'ux ruum re' i QaJaaw Dios xko'linik keh pan kiq'ab' i nixowanik kiwach.28Eh noq xi ponik Jerusaleem xi okik i koq chupaam i rupaat i Dios k'ahchi' kiq'ojem i kiarpa, i kik'ahaam wach q'ooj, eh k'ahchi' kixulem i kituun.
29Eh chu'nchel i wilkeeb' pantaq nimaq tinamit ma' k'isiin ta xchalik kiyo'jiik chuwach i Dios noq xkib'iraj chi xub'an i peleto kuuk' inixowanik kiwach i aj Israel.30Re' Josafat nik' najtiil xwihik chi reyil pansuqkiil k'uxliis xwihik ruum re' QaJaaw Dios xye'wik reh pansuqkiil k'uxliis kuuk' i tinamit wilkeeb' chi junsuut i Judá. Re' noq xwihik chi reey i Josafat (1 Rey 22.41-50)
31Re' Josafat ho'lahuuj ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh ho'oob' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, re' rutuut Azuba i rub'ihnaal, rixq'uun i Silhi.32Re' Josafat parukorkiil xk'acharik chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' rukab' noq xwihik chee Asa i rajaaw. Eh xti xub'an i holohik chuwach i QaJaaw Dios.33Xa re' la' re' taqe i ye'aab' wilkeeb' chikinaah i yuuq' i kilooqjiik wii' i tiyoox xama' xresaj ta wo' taqe. Re' taqe i tinamit xama' xkisik' ta wo' chu'nchel kik'ux i Dios, re' i ki Dios chee kimaam kati't.34Eh chu'nchel i xub'an i Josafat noq xutoq'aa' cho reyil, eh ko parukuxiik wach tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i ruhuuj i Jehú rak'uun i Hanani. Eh tz'ihb'amaj wo' rehtaliil chupaam i kihuuj i xi wihik cho chi reyil Israel.
35Eh koq'uun chik re' i Josafat kireey i aj Judá xuk'am riib' panotob'il ruuk' i Ocozías kireey i aj Israel, re' reh ma' holohik ta xb'anik chuwach i QaJaaw Dios.36Re' i reey Josafat, ruch'ihil i reey Ocozías pankib'al xkiyejaa' i nimaq barco reh chi naa kojiik ar Tarsis. Re' taqe i barco re' re' ar xkiyejaa' Ezión-geber.37Eh re' i Eliezer jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Dodava aj Maresá, xuq'or rib'iral chib'ih i xuk'ul i reey Josafat, je' wili xuq'or: Ruum chi xa a'n jinaj wach ak'ux ruuk' i reey Ocozías, re' QaJaaw Dios naa rusacham kiwach taqe i barco xayejaa', inki. Eh re' taqe i nimaq barco xuyejaa', eh xi xereb'ik wo' hoq ma' xkian ta chik ojik Tarsis. Re' noq xokik i Joram chi reyil Judá (2 Rey 8.16-24)
1Re' reey Josafat xkimik reje ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David, re' wo' hoq i xi muhqik wii' i rumaam rati't. Eh re' chik i Joram i rak'uun xokik chi reyil chi jilow.2Re' Joram je' wili kib'ihnaal i ruchaaq' Azarías, Jehiel, Zacarías, Micael, Sefatías, chu'nchel taqe i re' rak'uun i Josafat i kireey i aj Judá.3Eh ma' k'isiin taqe i xa chib'ih jariik korjinaq ruuk' oro, ruuk' plata wilik taqe i xa chib'ih jariik k'ih taq tz'aq' xsiijik kahnoq keh ruum i kajaaw. Xuyeew wo' kahnoq keh taqe i tinamit kotimaj kiij chi tz'aq wilkeeb' Judá. Eh re' i Joram xukanaa' chi reyil chi jilow ruum re' re' peet rak'uun.4Eh noq wilik chik parajaawriik chi reyil i Joram chi jilow i rajaaw xukansaj ruuk' q'aslaj ch'ihch' chu'nchel i ruchaaq', eh wilik wo' taqe i k'amal b'eeh chi kixilak i aj Israel xukansaj.5Re' Joram kab'laj ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh waxiq'iib' haab' xwihik chi reyil Jerusaleem.6Xa re' la' re' Joram xub'an reh i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' xkian i xi wihik chi reyil Israel re' taqe awach reh i Acab, ruum re' i reh xub'an kaxáro ruuk' i rixq'uun i Acab. Eh xub'an taqe i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios.7Eh re' QaJaaw Dios xama' xusach ta wo' kiwach i riih rumaam David, ruum ruyejaam cho wach ruuk' i David chi jinaj keh i riih rumaam naa ruwihiik chi reyil chi juneliik chi je' jinaj saqum.
8Eh noq xwihik chi reyil i Joram Judá, re' taqe i aj Edom xkitoq'aa' peleto kuuk' i aj Judá. Eh xkesaj kiib' chi ri'sil i rajaawriik, xkipab'aa' kireey pankeh.9Je' re' noq re' i reey Joram xooj chupaam aq'ab' re' re', ruch'ihil taqe i ru soldado, ruch'ihil taqe rukareta reh q'aq'inik, xkian reh i ki soldado i aj Edom re' taqe i xkotinik naq kiij.10Eh re' taqe i aj Edom xkesaj kiib' chi jumpech chi ri'sil i rajaawriik i Judá. Eh chupaam taqe i q'iij re' re' xresaj wo' riib' chi ri'sil i rajaawriik i Judá i tinamit Libna, ruum re' Joram xukanaa' runimjiik i QaJaaw Dios re' ki Dios chee qamaam qati't.
11Eh xuyejaa' wo' taqe i ye'aab' najt kinaah chinaah taqe yuuq' wilkeeb' paruyuq'ul i Judá. Re' reh xk'amwik kib'eeh i aj Jerusaleem chub'anariik i je' k'oyomal chuwach i QaJaaw Dios, eh xkian i yiib' wach na'ojb'al xkiq'eb' taqe pamahk i aj Judá.12Re' Joram xtaq'ab'jik jinaj ruhuuj ruum i Elías jalal ruq'oral i Dios je' wili ruq'or chupaam: Re' i QaJaaw Dios ruDios i David i xikin cho aamaam je' wili ruq'or aweh: Re' hat ma' xak'am ta naah i holohik laj na'ojb'al xub'an i Josafat awajaaw, ni xata xak'am naah i xub'an i Asa i xi wihik cho chi kireey i aj Judá.13Re' hat re' xa a'n i yiib' wach na'ojb'al xkian i xi wihik cho chi kireey i aj Israel. Eh awuum i hat ximahkunik chuwach i Dios i aj Judá, je' wo' taqe i aj Jerusaleem. Je' rukab' i xkian taqe i awach reh i Acab. Eh xakansaj wo' taqe i achaaq' ma' xta naq reet i kina'ojb'al chawach i hat.14Ruum aj re', re' i QaJaaw Dios naa ruye'em chee runimaal yab'ilaal cha naah i hat, chinaah awehk'een, chikinaah awak'uun, awixq'uun, chikinaah i chib'ih aweh, chikinaah aatinamiit.15Re' hat naa ruchaliik jinaj i nimlaj ruyab'ilaal apaam korehtaal i nelik taqe chaloq aweq'saa' ruum i yab'ilaal re' re', inki.
16Chi riij i re', re' QaJaaw Dios xuyeew pankanima i aj filisteo, je' wo' pankanima i aj árabe wilkeeb' ma' najt ta kuuk' i aj Etiopía chi xchalik kik'aah chinaah i reey Joram.17Eh xi chalik chi q'aq'inik kuuk' i tinamit Judá, eh xkik'am chu'nchel i k'ih taq tz'aaq xponik kireq chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey. Eh xkik'am wo' taqe i rixoqil, ruch'ihil taqe rak'uun, rixq'uun, ach wo' jinaj i rak'uun xkahnik reh i Joram, ach wo' re' i Joacaz re' i chaaq'b'ees.18Chi riij chu'nchel i re', re' QaJaaw Dios xuyeew chaloq i runimaal yab'ilaal chupaam i Joram re' ruuk' i ma' inkanta chik riq'omal.19Eh ki-ik'ik taqe i q'iij xponik i kiib' haab' xelik chaloq taqe i req'saa' ruum i yab'ilaal re' re', eh xkimik reje ruum i runimaal ti' re' re'. Re' rutinamiit ma' xkiqop ta jino'q i saqumb'al ye'b'al ruloq'il je' rukab' inki a'n noq kikimik reje i rumaam rati't.20Re' Joram kab'laj ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh waxiqiib' haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Eh ma' jino'q i xtib'ik ruk'ux noq xkimik reje, ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David, xa re' la' ma' chupaam taj i ye'aab' kimuhqik wii' i reey xkimuq'aa'. Re' noq xokik i Ocozías chi reyil ar Judá (2 Rey 8.25-29)
1Re' taqe i aj Jerusaleem xkipab'aa' chi reey i Ocozías chi jilow i rajaaw Joram, ruum junch'uq taqe aj i leq' xi chalik chi kixilak i aj árabe xkichop naah i kiye'aab' i aj Judá. Eh xkuxik kikansam taqe aasb'ees rak'uun i Joram. Re' chik i Ocozías chaaq'b'ees rak'uun xokik chi reyil Judá chi jilow.2Re' Ocozías kiib' roxk'ahl haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh jinaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut Atalía rub'ihnaal, eh riih i Omri.
3Re' i Ocozías xub'an i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' i xkian i riih rumaam i Acab. Eh re' rutuut xq'orik reh chi xub'an i yiib' wach na'ojb'al.4Je' re' noq re' Ocozías xub'an i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios je' rukab' i xkian taqe i riih rumaam i Acab. Ruum noq kamnaq chik reje i rajaaw re' keh xi taq chi'inik reh chi xub'an i yiib' wach na'ojb'al.5Re' reey Ocozías xub'an i yiib' wach na'ojb'al xq'orarik reh kuum i riih rumaam i Acab. Eh ruch'ihil i Joram noq xiooj chi q'aq'inik ruuk' i Hazael kireey i aj Siria. Eh ar xkian i q'aq'inik Ramot wilik paruyuq'ul i Galaad, re' i xkiq'oj wii' i Joram taqe i aj Siria.6Re' Joram i kireey i aj Israel xsutinik wo' chik cho Jezreel reh chi xchalik riq'omaaj i ruq'ojeel xb'aan cho reh kuum i aj Siria ar Ramot noq xkian i q'aq'inik ruuk' Hazael kireey i aj Siria. Eh ruum chi ti' wilik i Joram xchalik Jezreel i Ocozías chi rilariik. Re' Jehú xukansaj i Ocozías (2 Rey 9.27-29)
7Re' i QaJaaw Dios xa ruyejaam wo' naq chik wach chi naa rukanteesjiik i Ocozías noq naa ruchaliik chi rilariik i Joram. Eh noq xponik i Ocozías xelik chaloq ruch'ihil i Joram, i chi k'ulariik i Jehú, rak'uun i Nimsi re' i rusik'im wach i Dios chi naa rusacham kiwach i rak'uun rixq'uun i Acab.8Eh noq re' Jehú k'ahchi' rukansam taqe i rak'uun rixq'uun i Acab xuk'ul taqe i kik'amwik b'eeh chi kixilak i aj Judá, eh je' wo' taqe i rak'uun i Ocozías intoob'inik ree reh. Re' Jehú xkuxik taqe rukansam i re'.9Eh xooj chi rusik'ariik i reey Ocozías ar Samaria re' rukeb'aam wii' riib'. Eh re' taqe i ruch'ihil i Jehú xponik kireq i Ocozías, xkik'am reje ruuk' i Jehú, eh xkikansaj, xkimuq'aa' ruum keht'al chi rak'uun i reey Josafat, re' i xusik' i QaJaaw Dios chu'nchel ruk'ux. Eh xkuxik kikanteesjiik i rak'uun rixq'uun i Ocozías. Ma' jino'q chik i rak'uun i xkahnik chi xokik ta chi reyil. Re' Atalía xuq'uch ireyil (2 Rey 11.1-21)
10Eh noq xunab'eej i Atalía rutuut i Ocozías chi xkikansaj i Ocozías, xutaq'aaj kikanteesjiik chu'nchel i rak'uun i Ocozías i kireey i aj Judá.11Xa re' la' re' i Josabet rixq'uun i reey Joram xuko'leej i Joás rak'uun i Ocozías xresaj chi kixilak taqe i rak'uun i Ocozías k'ahchi' kikanteesjiik. Eh xuk'am i Joás ruch'ihil ixoq inilwik reh chuwach i Atalía chupaam i jinaj i ye'aab' warb'al, xa je' re' noq ma' xukansaj taj. Je' re' i xub'an i Josabet rixq'uun i reey Joram ranaab' wo' hoq i Ocozías, rehk'een i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij.12Re' Joás waq'iib' haab' xkikeb'aa' chupaam i rupaat i QaJaaw Dios. Re' noq wilik chi ixoq i reey Atalía chinaah i tinamit. Re' Joás xkojarik chi reyil Judá
1Eh wuquub'-oq chik haab' kikeb'aam i Joás, re' i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij xutaq'aaj kik'amariik i kajaaw i soldado je' wili kib'ihnaal: Azarías, rak'uun i Jeroham, Ismael, rak'uun i Johanán, Azarías rak'uun i Obed, Maasías, rak'uun i Adaía. Elisafat, rak'uun i Zicri. Xkiq'or i xti korik kuuk' chi naa kianam i kiyejaam wach.2Re' taqe i re' xkib'ehuj paam i ruyuq'ul i Judá, eh xkimol wach taqe aj Levíta kik'amwik b'eeh chupaam i ju'jun ch'uq chi patineel aj Israel, wilkeeb' taqe chupaam i ju'jun chi tinamit xkik'am taqe chaloq Jerusaleem.3Eh chu'nchel i xkimol kiib' ar, wilik i xkiyejaa' wach ruuk' i reey parupaat i Dios, je' wili xq'orarik keh ruum i Joiada: Wili i rak'uun i reey Ocozías re' reh naa rokiik chi reey je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios reh i reey David chi re' taqe i riih rumaam naa kokiik chi reyil.4Re' taq i hat naa taq acha'jeem i oxch'uq chi k'amal kib'eeh aj tiij, peet re' taq i hat aj Levíta nik' i naa taq awokiik chi kamanik chupaam i hi'limb'al q'iij naa taq awihiik chi cha'jinik panookb'al reh i rupaat i Dios.5Eh re' i ruka'ch'uq naa kokiik chi cha'jinik chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey. Eh re' i roxch'uq naa kokiik chi cha'jinik reh taqe i puerta wilkeeb' panyuuq'. Chu'nchel i tinamit naakihi'liik reje chupaam i tehlik pantaq rucheel i rupaat i Dios.6Xa re' la' ma' jino'q i tokoom i naa kokiik i koq parupaat i Dios, xa re' wo' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij aj Levíta naa kokiik chi kamanik ar. Ruum xa re' wo' keh kuxisamaj taqe. Eh re' taqe i ruk'ihaal tinamit naa kokiik chi cha'jinik je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios.7Eh re' taqe i aj Levíta naa taqe i akojom chi cha'jinik chi junsuut i reey Joás noq naa reliik, noq naa rokiik, eh naa kichopom kich'ihch' reh q'aq'inik. Eh awach i tokoom naa rajwaam i koq okik parupaat i Dios naa kikansam.
8Eh re' taqe i aj Levíta, taqe i aj Judá, xkian wo' chu'nchel i xq'orarik keh ruum i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij. Chi kiju'junaal xkik'am rub'eeh taqe i ki soldado, re' i kiokik chi kamanik chupaam taqe i hi'limb'al q'iij chi je' i kiokik chi cha'jinik, chi je' kielik chi cha'jinik. Ruum re' i Joiada i k'amal kib'eeh aj tiij ma' rukanaa' ta chi kiooj i kielik chi cha'jinik.9Eh re' i Joiada xuq'asaj keh i kajaaw soldado i q'as ju' ch'ihch' taqe i nimaq pulato ch'ihch' ko'lemb'al kiib'. Re' taqe i xkamanik cho reh i reey David, ar naq kimolom chupaam i rupaat i QaJaaw Dios.10Eh xutus kiwach taqe i soldado chi chii' i rupaat i Dios, wilik taqe i xuyeew pansak'aaj, wilik taqe i xuyeew pantz'eet, wilik taqe i xuyeew chucheel i artaal, eh kichopom kich'ihch' chi kiju'junaal ko'lb'al reh i reey Joás.11Re' i Joiada ruch'ihil taqe i rak'uun xkesaj chee Joás rak'uun i reey Ocozías xkikoj i ru corona, xkijalk'iij aseite wach naah, xkipab'aa' chi reey, eh xkiyeew pan q'ab' i huuj reh i k'uhb'aal. Eh chi kunchelaal kow xkiq'or chi je' wili: Neeta naq inwihik ruk'achariik i qareey, inki taqe.
12Noq xrib'iraj i Atalía chi re' tinamit kajimam kiib' chi k'erlik kichii' chi ruye'ariik ruloq'il i reey xooj parupaat i QaJaaw Dios re' wilkeeb' wii' chu'nchel i re'.13Eh re' i Atalía xrilow chi pa'lik i reey warooq rupaat i Dios pan ookb'al, re' wo' inkipab'aa' wii' kiib' i reey. Eh chi rujunsuut wilkeeb' taqe i kajaaw soldado, wilkeeb' wo' ar, k'achi' kixulinik reh i kituun, xak'erik chik kichii' chu'nchel i tinamit ruum rusuqkiil kik'ux. Re' taqe i aj tz'uuy k'ahchi' kiq'ojem i kiq'ooj, eh k'ahchi' wo' keeb' chi k'amaj b'eeh reh i ruloq'oonjiik i Dios. Noq xrilow chi je' re' i Atalía xuxih i ruso' chi riij xuk'er chii' chuq'orariik chi je' wili: Xinajot' taq, xi najot taq, inki.
14Eh re' i Joiada i k'amal kib'eeh aj tiij xuyuq'eej taqe i kajaaw soldado, je' wili xuq'or keh: Chawesaj taqe reje i Atalía chi chii' i rupaat i Dios, eh awach neentahqinik reje reh cha kansaj taq ruuk' q'aslaj ch'ihch', inki. Ruum chi ruq'orom i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij chi ma' nee ta kikansam chupaam i rupaat i Dios.15Xa xkichop chaloq kesaj cho chi chii' i puerta. Eh xkik'am reje ruuk' i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey noq xi ponik i ki-ik'ik wii' i kawáyu ar xkikansaj i Atalía ixoq reey.
16Eh re' i Joiada xuyejaa' wach kuuk' i tinamit, chi re' reey chi re' taqe chu'nchel i tinamit naakiye'em kik'ux chi naa kikahniik chi rutinamiit i QaJaaw Dios taqe.17Eh chi kunchelaal i tinamit xiooj chupaam i rupaat i tiyoox Baal xkixereb'eej, eh xkixereb'eej wo' taqe i artaal, je' wo' taqe i tiyoox wilkeeb' ar. Eh re' i Matán i k'amal kib'eeh aj tiij chuwach i Baal, ar xkiyok' i ralaq chuwach taqe i artaal.18Eh re' Joiada xupahb'aa' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij chupaam i rupaat i QaJaaw Dios, eh re' taqe i aj Levíta k'amal kib'eeh aj tiij xi k'amwik rub'eeh i kamanik. Re' keh xkian i kamanik je' rukab' i ruyejaam kahnoq wach i reey David. Eh xkik'at wo' taqe mayiij chuwach i QaJaaw Dios je' rukab' i tz'ihb'amaj chupaam i k'uhb'aal ye'ooj ree Moisés. Xkian wo' kitz'uuy chi suq kik'ux, je' rukab' i ruyejaam kahnoq wach i David.19Re' Joiada xukoj taqe i aj cha'joom chi chii' taqe i ru puertahiil i rupaat i QaJaaw Dios reh chi ma' jino'q i ruch'uwa'risam riib' ruuk' i yiib' wach na'ojb'al neenokik i koq ar.
20Eh re' Joiada xuk'am chi riij taqe i kajaaw soldado, taqe wilik kajaawriik, taqe wilkeeb' chi taaq'anik chikinaah i tinamit, je' wo' chu'nchel i tinamit xponik kesaj i reey Joás chupaam i rupaat i QaJaaw Dios, xkik'am reje chi chii' i nim wach puerta reh i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey. Ar xkikoj i koq xponik kitzunaa' i reey Joás chupaam i kitzunaab' i reey.21Eh chu'nchel i tinamit xsuuqb'ik kik'ux. Ruum chi xkanteesjik chik i Atalía xi kahnik pansuqkiil k'uxliis i tinamit. Re' noq xokik i Joás chi reyil (2 Rey 12.1-21)
1Re' Joás wuquub' haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut i Joás Sibia rub'ihnaal aj Beerseba.2Re' reey Joás re' holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, noq kok'ahchlik i Joiada i k'amal kib'eeh aj tiij.3Eh re' i Joiada kiib' i rehk'een i Joás xusik' wach, eh xwihik rak'uun, rixq'uun kuuk'.
4Eh koq'uun chik re' reey Joás xuq'or chi naa ruyejaam chi korik i rupaat i Dios.5Eh xuyuq'eej ruuk' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe aj Levíta, je' wili xuq'or keh: Hiy taq chi jumehq'iil chupaam chu'nchel i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Judá. Chamol taq chaloq i tumiin inkiyeew rajlaal haab' i aj Israel, reh chi neen kamanik chi yejemb'al reh chi korik i rupaat i QaJaaw Dios, inki. Xa re' la' re' taqe i aj Levíta ma' xooj ta wo' kian chi jumehq'iil.6Eh re' i reey Joás xuyuq'eej ruuk' i Joiada i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wili xuq'or reh: ¿Chib'ih reey noq ma' naataq'aaj taqe keh aj Levíta chumolariik chee tumiin kuuk' i aj Judá, kuuk' i aj Jerusaleem yejemb'al reh i itz'ihy naah paat molooj wii' i tz'ihb'amaj wii' i k'uhb'aal. Re' mayiij rukanaam ruq'orariik i Moisés keh i tinamit Israel?7Eh junriim chaloq re' xi okik haa' chi riij i Atalía runa'ojb'al xi okik chupaam i rupaat i QaJaaw Dios xponik kichop i wilik kiloq'il inkamanik parukamaj i Dios xkamanik keh chi loq'oonjiik taqe i tiyoox, inki.
8Eh re' reey Joás xutaq'aaj ruyejeb'jiik jinaj i kaxoon xkiyeew chi riij i rupaat i Dios chi chii' i koq i puerta.9Eh xkesaj ruq'orariik paruyuq'ul i Judá, je' wo' Jerusaleem chi naa kik'amam chee kimayiij chuwach i QaJaaw Dios je' rukab' i ruq'orom i Moisés raj kamanoom i Dios, re' i xuq'or keh i aj Israel chupaam i ye'aab' chiq yuuq'.10Eh chu'nchel i wilik kajaawriik, chu'nchel i tinamit xkik'am chaloq i kimayiij chi suq kik'ux, korehtaal xkinujisaj i kaxa.11Re' taqe i aj Levíta inkik'am reje i kaxa ruuk' i raj tz'ihb' i reey. Eh noq inkilow chi nujinaq chik chi tumiin inchalik i raj tz'ihb' i reey, ruch'ihil i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij inkesaj paam i kaxa. Eh inkiyeew wo' chik paruye'aab', je' re' inki a'n eqal eqal inki a'n chi je' re', ma' k'isatumiin inkimol.12Re' reey ruch'ihil i Joiada inkiq'asaj i tumiin re' re' keh i kik'amwik rub'eeh chi korik i rupaat i Dios. Re' chik i keh kitojwik taqe i sehkan wach ab'aj, taqe i aj sehk, i k'ahchi' kiyej-aniik reh i rupaat i Dios. Eh re' wo' keh kitojwik reh taqe i kikamanik ruuk' ch'ihch', ruuk' q'an ch'ihch' yejemb'al reh i rupaat i Dios.13Re' taqe i k'amal kib'eeh i kamanoom holohik kina'ojb'al ruum aj re' holohik xelik i kamanik chikiwach. Xkiyejaa' chi korik i rupaat i QaJaaw Dios holohik xkikanaa', je' rukab' noq xwihik pampeet.14Eh noq xkikohlaaj i kamanik xkik'am reje reh i reey, reh i Joiada i tumiin xqohxanik. Ruuk' i tumiin re' re' xkitaq'aaj ruyejeb'jiik taqe i xa chib'ih jariik inkamanik chupaam i rupaat i QaJaaw Dios, chi je' inkamanik reh i ruloq'oonjiik i Dios, chi je' inkamanik reh k'atoj mayiij xkiyejaa' i nimaq cucharo je' taqe i xa chib'ih jariik, oro, plata xkorjik wii'. Noq kok'achlik i Joiada kok' xilak xkiq'asaj i k'atoj mayiij chupaam i rupaat i QaJaaw Dios.
15Eh re' i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij rijib' chik chi korik noq xkimik jinaj siento ruuk' lajeeb' ru ka'winaq haab' wilik reh noq xkimik reje.16Eh ar xkimuq'aa' parutinamiit i David re' i xi muhqik wii' i reey ruum i holohik xb'anik kuuk' i aj Israel, je' wo' chuwach i Dios, eh xkamanik chi korik parupaat i Dios.
17Noq kamnaq chik i Joiada xi ponik taqe i nimaq wach kina'ojb'al kichalik Judá reh chi chuyeew ruloq'il i reey, eh re' reey xunimaj wo' hoq i xkiq'or.18Eh re' keh xkiq'eb' chi riij kik'ux i rupaat i Dios re' ki Dios chee kimaam kati't, re' chik i tiyoox xtohq'ik kiloq'em. Eh ruum taqe i mahk xkian re' re' yohb'aal wach noq xchalik rujosq'iil i QaJaaw Dios chikinaah i aj Judá, je' wo' chikinaah i aj Jerusaleem.19Re' i QaJaaw Dios xutaq'aaj taqe i jalal ruq'oral reh chi xq'orarik keh i tinamit re' re' chi naa wo' chik kisik'im i reh. Xa re' la' re' keh xama' xkinimaj ta wo' hoq i kik'uhb'aljiik xb'aan.
20Re' Zacarías rak'uun i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij xokik ruuk' chi manlik i Ruxlab'al i Dios xjohtik chinaah inajt naah ye'aab' je' wili xuq'or keh i tinamit: Re' QaJaaw Dios je' wili ruq'or taq aweh: ¿Chib'ih reet noq ma' nanimaj taq i nuk'uhb'aal i hat? ¿Chib'ih reet noq inasik' taq i ak'axkiil? Ruum chi re' taq i hat xinaq'eb' taq chi riij ak'ux, re' hin naa wo' taq kaat nuq'eb'em chi riij nuk'ux, inki.
21Eh re' taqe i tinamit re' re' xkian jinaj wach kik'ux xkikutib'eej chi ab'aj i Zacarías, korehtaal xkikansaj chi riij i rupaat i Dios, ruum je' re' i xq'orarik keh ruum i reey.22Re' i reey Joás sahchik paruk'ux i otob'il xb'aan reh ruum i Joiada i rajaaw i Zacarías, xuq'or la' chi xkanteesjik i Zacarías. Eh noq i xkimik je' wili xuq'or: Re' ta naq i QaJaaw Dios neenilwik cho reh chib'ih i na a'n weh, eh re' ta naq i reh neenye'wik jilow aweh, inki.
23Eh noq parupohool chik siq'jil xi chalik chi q'aq'inik i ki soldado i aj Siria ruuk' i reey Joás, xikuloq Judá, xi k'uloq Jerusaleem. Eh xkuxik kikansam taqe i k'amal b'eeh wilkeeb' ar. Xkiq'uchib'eej taqe i xa chib'ih jariik i wilkeeb' ar, eh xkitaq'aaj reje ruuk' i kireey i aj Damasco.24Eh xama' k'ih ta wo' naq taqe i ki soldado i aj Siria xi chalik, re' i ki soldado i aj Judá kik'ihaal wo' naq, re' i QaJaaw Dios xuq'asaj pan kiq'ab' i aj Siria, ruum re' taqe aj Judá xkiq'eb' chi riij kik'ux i QaJaaw, re' ki Dios chee qamaam qati't. Eh re' reh xutaq'aaj chee ti' k'axik chinaah i reey Joás, je' rukab' i ruk'ul chi reh.
25Noq xi elik reje ar i aj Siria xiik' naah ti' kiil wilik i Joás noq xkikanaa' kahnoq. Eh re' taqe i kikamanik ruuk' xiyej-anik wach chi xkian reh, q'ajb'al wach reh i rukimiik i Zacarías i rak'uun i Joiada k'amal kib'eeh aj tiij. Eh xkikansaj i Joás noq wilik wach ruch'aht, ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David, xa re' la' ma' chupaam taj i ye'aab' i kimuhqik wii' i reey.26Re' taqe i xiyej-anik wach i rukimiik i reey Joás, je' wili kib'ihnaal: Zabal rak'uun i Simeat, aj Amón, eh re' i Jozabad, rak'uun i Simrit aj Moab.
27Eh re' i xkian taqe i rak'uun i Joás, je' wo' taqe i xq'orarik chi riij i re' kuum i jalal ruq'oral i Dios, je' wo' hoq i ruyejeb'jiik i rupaat i Dios chu'nchel i re' tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i kihuuj i xi wihik cho chi reyil. Eh re' chik i Amasías i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik chi reyil i Amasías (2 Rey 14.1-22)
1Re' Amasías ho'oob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh b'elejeeb' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut Joadán i rub'ihnaal aj Jerusaleem.2Re' Amasías wilik i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, xa re' la' wilik wo' taqe i ma' holohik taj xub'an.
3Noq wilik chik parajaawriik chi reyil i Amasías, xukansaj taqe i aj kamanoom xikansanik reh i rajaaw.4Xa re' la' ma' xukansaj ta taqe i kak'uun re' xub'an i ruq'or i ruk'uhb'aal i Dios ye'ooj ree Moisés, re' i ruq'or chi je' wili: Re' taqe tuutb'ees i ajaab'ees ma' nee ta kikanteesjik ruum i kimahk i kak'uun kixq'uun, eh re' taqe i ak'uunb'ees xq'unb'ees ma' nee ta kikanteesjik ruum i kimahk i kituut kajaaw. Re' ju'jun ruum i ru mahk naa rukanteesjiik, inki.
5Re' reey Amasías xumol kiwach i riih rumaam Judá, i riih rumaam Benjamín, xuyeew taqe chi ch'uhqaal xa kuuk' kiib' xukoj taqe i aj taq'oom chikinaah i jinaj miil chi soldado je' wo' taqe i jinaj siento miil chi soldado Eh re' taqe winaq ik'inaq taqe juninaq haab' xi ponik ixib' siento miil sik'ooj kiwach, eh kow kiib' chi ojik chi q'aq'inik ruuk' q'as ju' ch'ihch', ruuk' pulato ch'ihch'.6Eh kik'am wo' chikiij i jinaj siento miil chi soldado aj Israel xkitoj ruuk' i oxlaj ru kajwinaq kintaal chi plata.
7Eh jinaj jalal ruq'oral i Dios xponik ruuk' i reey Amasías je' wili i xq'orarik reh:
Qajaaw reey re' hat ma' nee ta rub'an chi nee kiooj chi q'aq'inik chawiij i ki soldado ruum chu'nchel i aj Israel ma' xtaj i Dios kuuk', eh ma' xtaj i Dios kuuk' i riih rumaam Efraín.
8Eh wila' ruuk' taqe re' i nayeew rukowiil ak'ux chi ojik chi q'aq'inik. Xa re' la' re' hin i nuq'or aweh chi re' Dios naa taq kaat ruq'asam pan q'ab' i nixowanik taq awach ruum re' i Dios wilik rajaawriik chi ko'linik, wilik rajaawriik chi sachooj wachiis, inki.
9Re' Amasías xupahqaaj reh i jalal ruq'oral i Dios chi je' wili:
¿Chib'ih i naa rukahniik wii' i oxlaj ru kajwinaq kintaal chi plata xnuyeew keh i ki soldado i aj Israel? inki.
Eh re' i jalal ruq'oral i Dios je' wili i xuq'or:
Re' QaJaaw Dios xiik' chik naah k'ihaal nee ruyeew aweh chi jilow i re', inki.
10Je' aj re' noq re' i reey Amasías xutaq'aaj wo' chik taqe reje pankipaat i ki soldado i aj Efraín. Re' i keh yohb'aal wach noq xchalik kik'aah chikinaah i aj Judá. Yohb'aal wach i kik'aah noq xi sutinik reje pankipaat.
11Eh re' i Amasías xukowej ruk'ux chi ojik chi q'aq'inik xuk'am taqe reje i ru soldado wach k'ixkaab' wilik wii' aatz'aam. Eh ar xkikansaj i lajeeb' miil chi soldado i aj Seir.12Re' i ki soldado i aj Judá xkichop taqe i lajeeb' miil chi winaq chi k'achlik kiwach. Eh xkik'am taqe johtoq chinaah inajt naah ab'aj ar xkikut chaloq xi xereb'ik noq xi k'ulik qohoq wach ak'al.
13Eh re' taqe i soldado i xutaq'aaj wo' chik taqe parupaat i Amasías. Re' i ma' xuk'am ta taqe chi riij, chi q'aq'inik xkichop naah taqe i tinamit wilkeeb' Judá. Ar xkitoq'aa' reje Samaria korehtaal xi ponik Bet-horón, eh xkikansaj ixib' miil chi tinamit ma' k'isiin taqe i xa chib'ih jariik xkelq'aaj reje.
14Eh noq sutinik chee Amasías chi q'aq'inik kuuk' i aj Edom xuk'am cho parutinamiit i kitiyoox i aj Seir. Xukoj taqe chi rudios xuyeew kiloq'il, xuk'at insensia chikiwach.15Ruum i re' xchalik rujosq'iil i QaJaaw Dios chinaah i Amasías. Eh jinaj i jalal ruq'oral xutaq'aaj chaloq je' wili i xuq'or reh i Amasías:
¿Chib'ih reet noq inaloq'ej i tiyoox i ma' xkian ta ruko'ljiik taqe i aj Edom, panaq'ab' i hat? inki.
16Eh re' jalal ruq'oral i Dios xakok'ahchi' wo' chuq'orariik taqe re' noq xuq'or chi je' wili i Amasías:
¿Awach xpaab'anik aweh chi re' hat naa akojwiik nuna'ojb'al?
Wila' ma' naa kanaa' ruq'orariik, re' hin neetinukansaj, inki.
Eh re' jalal ruq'oral i Dios je' wili xuq'or:
Re' hin weht'al chi naa rusacham awach i QaJaaw Dios ruum i xa a'n taqe i yiib' wach na'ojb'al re' re', eh ruum chi ma' xanimaj taj i xnuq'or aweh i hin, inki.
17Re' i Amasías kireey i aj Judá noq taqchi'imaj chik kuum i tokoom i xutaq'aaj ruq'orariik reh i Joás kireey i aj Israel chi naa ruchaliik chi q'aq'inik ruuk'. Re' Joás re' re' rak'uun i Joacaz, eh riih i Jehú.18Re' Joás xutaq'aaj ruq'orariik i jalwaach q'orik wili reh i Amasías kireey i aj Judá: Pan jinaj q'iij juniwal i k'iix xutaq'aaj ruq'orariik reh i chee' i chakaltee' inq'orik wili: Chayeew weh awixq'uun chi rehk'een i wak'uun, inki. Eh jinaj i josq'laj chikop xik'ik ar xuyeq'eb'eej parooq i juniwal chi k'iix re' re'.19Re' hat reey Amasías xaq'or chi xa a'n keh i aj Edom, ruuk' i re' i nayeew runimaal awach reh chi nee ye'arik aloq'il. Xa re' la' ma' xta reet chi neetikahnik panatinamiit, ¿Chib'ih reet noq inawaaj aminim awiib' panti' k'axik i hat, eh chi naawaaj aminim panti' k'axik taqe i aj Judá? inki.
20Eh re' Amasías xama' xunimaj ta wo' hoq i xq'orarik reh, ruum re' wo' i QaJaaw Dios xyej-anik cho wach chi naa ruq'asam pan q'ab' i Joás xuloq'ej i kitiyoox i aj Edom.21Re' i reey Joás xooj chi q'aq'inik ruuk' i reey Amasías ar Bet-semes i wilik i Judá.22Eh re' taqe i ki soldado i aj Judá xb'aan keh ruum i aj Israel ruum i re' xkimol chi elik pankipaat.23Re' i Joás kireey i aj Israel xuchop i reey Amasías rak'uun i Josás, eh riih i Jocaz ar Bet-semes xuk'am cho Jerusaleem. Xupaxej i koraal tz'aq wilik chi riij i tinamit Jerusaleem ar xutoq'aa' reje ruuk' i puerta Efraín rub'ihnaal, eh xponik ruuk' i puerta wilik pan tz'uk.24Eh xuk'am taqe reje i oro, i plata je' wo' taqe i kulk i xa chib'ih jariik wilik parupaat i QaJaaw Dios. Eh xuk'am wo' taqe incha'jinik reh. Eh xuk'am wo' taqe reje i k'ih taq tz'aaq wilkeeb' chupaam i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey, wilik taqe i nimaq kajaawriik xuchop taqe reje kora'j xsutinik reje Samaria re'.
25Re' i Amasías kireey i aj Judá re' i rak'uun i Joás ko ho'lajuuj chik haab' xk'acharik chi riij i rukimiik i Joás kireey i aj Israel eh rak'uun i Joacaz.26Re' i xub'an i reey Amasías kopan rutohq'iik chaloq, ko parukuxiik wach, tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam taqe i huuj tz'ihb'amaj wii' rehtaliil i xkian i xi wihik chi reyil Judá, je' wo' hoq i xi wihik chi reyil Israel.27Xa re' wo' noq xukanaa' rulooq'jiik i QaJaaw Dios i Amasías, re' tinamit wilkeeb' Jerusaleem xtohq'ik kiyejaam wach nik' wach noq naa kikansam. Ruum aj re', re' Amasías xumol chi elik xooj Laquis, eh xkitahqeej reje korehtaal xponik kikansaj Laquis.28Eh xkik'am reje rij kawáyu Jerusaleem, eh ar xkimuq'aa' chupaam i rutinamiit i David re' i muhqinaq taqe wii' i rumaam rati't. Re' noq xokik i Uzías chi reyil Judá (2 Rey 15.1-7)
1Chu'nchel i tinamit wilkeeb' Judá xkipab'aa' i Uzías chi reey ar Judá chi jilow i Amasías i rajaaw. Re' Uzías waqlaj haab' naq i wilik reh.2Eh noq kamnaq chik i rajaaw i Uzías xuyejaa' wo' chik chi korik i tinamit Elot xuchop wo' chik naah chi keh i aj Judá.
3Re' Uzías waqlaj haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh kab'laj roxk'ahl haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' i rutuut i Uzías Jecolías i rub'ihnaal, aj Jerusaleem.
4Eh re' Uzías re' taqe i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Amasías i rajaaw.5Re' i Uzías xuchop ruk'ux chusik'ariik i QaJaaw Dios noq kok'achlik i Zacarías. Noq i xusik' i QaJaaw Dios, chu'nchel i xub'an xelik korik chuwach.
6Eh re' i reey Uzías xooj chi q'aq'inik kuuk' i aj filisteo xupahxej taqe i koraal tz'aq wilik chikiij i tinamit Gat, Jabnia. Eh xuyejaa' taqe i tinamit Asdod, je' wo' taqe i wilkeeb' wii' i aj filisteo.7Re' QaJaaw Dios xutoob'eej i Uzías noq xub'an i q'aq'inik kuuk' i aj filisteo, kuuk' i aj árabe, Gur-baal, eh je' wo' kuuk' i aj Amonita.8Eh re' taqe i aj Amonita inkitoj riij i chib'ih keh ruuk' i reey Uzías. Re' i Uzías xelik rib'iral i rajaawriik xponik rib'iral kopan k'ula't reh i Egipto, ruum yohb'aal wach i rajaawriik xwihik.
9Eh xuyejaa' inajt kinaah tz'aq ko'lemb'al iib' chinaah i koraal tz'aq wilik chi riij i Jerusaleem jinaj i xuyejaa' chucheel i puerta wilik pan tz'uk. Eh jinaj i xuyejaa' ruuk' i puerta inilwik reje wach k'ixkaab', jinaj i xuyejaa' parutz'ukaal i koraal tz'aq chi juntar.10Eh xuyejaa' wo' taqe inajt kinaah tz'aq ko'lemb'al kiib' chupaam i ye'aab' chiq yuuq'. Eh k'ih wo' i jul ha' xuk'ot, ruum k'ih i ruwakax xwihik, wilik taqe i wilkeeb' wach k'ixkaab', wilik taqe i wilkeeb' wach yuuq' Sefela. Eh wilik taqe i rumoso kitikwik i ru-uuva wataq yuuq', wataq k'ixkaab', chupaam i holohik ye'aab'. Ruum re' reh xtimponik chuwach taqe i tik mu'uun.
11Re' i reey Uzías yohb'aal wach taqe i ru soldado xi wihik, re' taqe i xa kiooj chi q'aq'inik wataq k'ixkaab', eh chi kich'uhqaal taqe ye'ooj ruum i Jehiel i aj tz'ihb', eh ruch'ihil i Maasías nim, re' intaaq'anik chupaam i tinamit ruch'ihil i Hananías re' taqe i k'amal b'eeh ruuk' i reey.12Eh kiib' miil ruuk' waqiib' siento taqe i k'amal kib'eeh taqe i soldado. Re' taqe re' kik'amwik kib'eeh i ju'jun chi patineel kow kiib' chi q'aq'inik.13Re' taqe re' ink'amwik kib'eeh ixib' siento miil ruuk' wuq'uub' miil ruuk' ho'oob' siento chi soldado tijimaj taqe chi korik kow kiib' chi q'aq'inik chi rutoob'jiik i reey reh i ruko'ljiik pan kiq'ab' i aj ixowaal.14Re' reey Uzías xuyejaa' kich'ihch' i ju'jun chi soldado, xuyejaa' kipulato ch'ihch' ko'lemb'al, kiq'as ju' ch'ihch', kich'ihch' puneet, kich'ihch' so', kiflecha, kitolo'x kutb'al ab'aj.15Eh wilik taqe i aj na'ojb'al xukoj Jerusaleem chi rutinamiit jinaj i kamamb'al reh q'aq'inik. Re' ch'ihch' re' re' xuyeew cho chinaah i koraal tz'aq wilik chi riij i tinamit kutb'al reh i nimaq ab'aj, kutb'al reh i flecha. Re' i Uzías aha' ta chik yuuq' ma' xelik rib'iral, ruum ma' k'isiin ta xtoob'jik ruum i QaJaaw Dios korehtaal xponik chi ma' k'isiin i rajaawriik.
16Eh noq xiik' chik naah i rajaawriik chi reyil i Uzías xunimb'isaj wach chi rib'il riib' ruum i re' xuyeew riib' panti' k'axik. Xuja'wachej i ruq'oral i Dios xokik i koq chupaam i rupaat i QaJaaw Dios chuk'atariik i insensia, chuwach i artaal ink'atarik wii' i insensia.17Eh re' i Azarías kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xokik i koq chi riij i reey Uzías ruch'ihil taqe i kajwinaq chi k'amal kib'eeh aj tiij kikamanik chuwach i QaJaaw Dios kow kiib'.18Eh xkiq'or reh i Uzías chi ma' holohik taj i rub'an je' wili xkiq'or reh: Re' hat reey Uzías ma' weh ta ruk'atariik i insensia chuwach i QaJaaw Dios. Re' taqe i pab'amaj chuk'atariik i insensia re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, re' taqe i riih rumaam Aarón. Re' hat eleen reje chupaam i loq'laj ye'aab' wili, ruum ma' holohik taj i xa a'n chuwach i QaJaaw Dios. Eh re' reh ma' nee ta ruyeew aloq'il ruum i xa a'n re' re', inki taqe.
19Re' i Uzías pa'lik i koq chuwach i artaal ruyohq'eem jinaj i sansario k'atb'al reh i insensia. Eh yohb'aal wach noq xchalik ruk'aah chikinaah i k'amal kib'eeh aj tiij. Xa chupaam i jumehq' re' re' chupaam i rupaat i Dios chikiwach taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xelik chaloq i raxq'aah yejal wach i Uzías.20Eh noq re' i Azarías kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' chu'nchel i k'amal kib'eeh aj tiij ruch'ihil xkilow chi xelik chee raxq'aah yejal wach i reey Uzías, chi jumehq'iil xkesaj cho chupaam i rupaat i Dios. Eh re' reh xraaj wo' elik chaloq chi jumehq'iil, noq xrilow chi xye'arik chee ti' k'axik chinaah.
21Je' aj re' noq re' reey Uzías xkahnik chi rax q'aah i riij korehtaal i rukimiik. Eh pareh xkiyeew chupaam jinaj i paat, je' wo' rukab' imb'aan keh chu'nchel i rax q'aah kiij. Ma' xkiyeew ta chik q'ab' reh chi xokik chupaam i rupaat i QaJaaw Dios. Re' chik i Jotam i rak'uun i Uzías xokik chi ajaab'esil chinaah i tinamit Jerusaleem.
22Re' ruk'uliil i xub'an i reey Uzías parutihk'ik chaloq kopan rukuxiik wach xutz'ihb'aaj rehtaliil i Isaías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Amoz.23Eh noq xkimik reje i Uzías xkimuq'aa' chupaam i ye'aab' kimuhq'ik wii' i reey re' wo' muhqinaq cho wii' taqe i rumaam rati't. Re' tinamit je' wili xkiq'or: Re' reh rax q'aah i riij, inki taqe. Re' chik i Jotam i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Jotam chi reyil Jerusaleem (2 Rey 15.32-38)
1Re' Jotam hoob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh waqlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut i Jotam Jerusa rub'ihnaal rixq'uun i Sadoc.2Re' reey Jotam re' taqe i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Uzías i rajaaw. Xa re' la' re' Jotam reh ma' xokik ta chupaam i rupaat i Dios. Re' taqe i tinamit ma' xkikanaa' ta kiloq'oonjiik taqe i xa tiyoox.
3Re' i reey Jotam xyej-anik reh chi korik i nimlaj ru puertahiil i rupaat i QaJaaw Dios. Eh xuyejaa' wo' chi korik i koraal tz'aq wilik chi riij i tinamit.4Eh wilik wo' taqe i tinamit xuyejaa' chupaam taqe i raxchee' paruyuq'ul i Judá, eh xuyejaa' wo' taqe inajt kinaah i tz'aq paat ko'lb'al iib'.5Eh re' Jotam xwihik panq'aq'inik ruuk' taqe i kireey i aj Amón, xub'an keh. Chupaam i haab' re' re' xkiyeew chi xkitoj Amón reh i Jotam ik'inaq oxlaj ru kajwinaq kintaal i plata, eh lajeeb' miil kintaal i trigo, lajeeb' miil kintaal i sebada. Je' wo' chik re' xkian chupaam i rukab' haab', je' wo' paroox haab'.6Re' Jotam yohb'aal wach i rajaawriik xwihik ruum re' holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios.
7Eh re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Jotam, je' wo' taqe i q'aq'inik xub'an tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj tz'ihb'amaj wii' rehtaliil xkian i xi wihik chi reyil Israel je' wo' hoq i xkian i xi wihik chi reyil Judá.8Re' Jotam hoob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh waqlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem.9Eh noq xkimik i reey Jotam ar xkimuq'aa' chupaam i ye'aab' muq'amaj taqe wii' i rumaam rati't, chupaam i rutinamiit i David. Eh re' chik i Acaz i rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Acaz chi reyil Jerusaleem (2 Rey 16.1-20)
1Re' Acaz juninaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil, eh waqlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, xa re' taqe i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Re' reh ma' xub'an taj i holohik laj na'ojb'al je' rukab' i xub'an David xikin rumaam.2Re' Acaz xub'an reh i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' i xkian i ruch reey xi wihik chi reyil Israel. Eh xuyejaa' taqe tiyoox rujalwaach i Baal ruuk' i haab'imaj ch'ihch'.3Eh xuk'at i insensia wach k'ixkaab' Hinom. Eh xuk'at chi rumayiij taqe i ruha'lak'uun, je' rukab' inki a'n i tinamit xresaj taqe reje i QaJaaw Dios chupaam i xi okik wii' i aj Israel.4Eh xuk'at i rumayiij, xuk'at i insensia chinaah taqe inajt kinaah yuuq', je' wo' chupaam taqe i rujuleel i yuuq', je' wo' chi ri'sil taqe chee' nimaq rumuuj.
5Je' aj re' noq re' QaJaaw Dios xuq'asaj i reey Acaz pan q'ab' i kireey i aj Siria. Eh xti xb'aan keh i aj Judá kuum i aj Siria. Ma' k'isiin i xichoparik, xi k'amarik reje pan tinamit Damasco. Eh xiq'ahteesjik wo' ruum i QaJaaw Dios pan q'ab' i kireey i aj Israel, eh xti xb'aan keh chi korik.6Re' i Peka rak'uun i Remalias kireey i aj Israel xa chuwach i q'iij re' re' xukansaj ar i jinaj siento ruuk' juninaq miil chi soldado ar Judá kow kiib' chi q'aq'inik. Eh ruum xkiq'eb' chi riij kik'ux i QaJaaw, re' i ki Dios kimaam kati't.7Eh re' Zicri jinaj i winaq nim wach i rajaawriik chi kixilak i riih rumaam Efraín, xukansaj i Maasías rak'uun i reey. Eh xukansaj wo' i Azricam re' inilwik reh i rupaat i reey, xukansaj wo' i Elcana rukab' aj taq'oom chi riij i reey.8Re' taqe i ki soldado i aj Israel xkichop i kiib' siento miil chi tinamit re' ruuk' taqe i aj Judá, chi ixoq chi kok' ak'un, chi kok' xq'un, eh ma' k'isiin i xa chib'ih jariik xkiq'uch, xkik'am reje Samaria.
9Eh pan tinamit Samaria wilik naq jinaj i jalal ruq'oral i Dios Obed rub'ihnaal. Xelik chaloq chi kik'ulariik i ki soldado aj Israel noq xiooj k'oloq je' wili xuq'or keh:
Re' i Dios i ki Dios taq aamaam awati't xchalik rujosq'iil chikinaah i aj Judá ruum aj re' xuq'asaj taq panaq'ab', xa re' la' re' QaJaaw Dios kopan taxaaj xrilow chaloq chi re' taq i hat ruuk' josq'iil xakansaj taqe.
10Eh re' taq i hat achopom taq naah chi amoso taqe aj Judá, je' wo' taqe i aj Jerusaleem, chi winaq, chi ixoq. ¿Minakapaaj taq re' hat chi ma' hat ta taq mahkunaq chuwach i QaJaaw Dios?11Eh chab'iraj taq i naa nuq'orom aweh i hin, chawoq'taaj wo' taq chik reje i re' ruuk' taq aatinamiit xachop taq chaloq, ruum re' i QaJaaw Dios yohb'aal wach i rujosq'iil taq cha naah.
12Eh re' Azarías rak'uun i Johanán re' Berequías rak'uun i Mesilemot, re' Ezequías rak'uun i Salum, re' Amasa rak'uun i Hadlai, re' taqe re' i nimaq kiwach k'amal kib'eeh taqe i riih rumaam Efraín. Re' keh ma' xuk'ul ta kik'ux xkian taqe i ki soldado i aj Israel,13je' wili i xkiq'or keh taqe re':
¿Ma koj taq cho panqatinamiit taqe i xachop chaloq? Wila' xakoj chaloq neenk'ihaaxb'ik i qamahk chuwach i QaJaaw Dios. Re' taq i k'ahchi' kaat re' re' xukoj ruman i qamahk. Xanaah re' xiik' chik naah i qamahk. Re' i QaJaaw Dios yohb'aal wach noq neenchalik rujosq'iil chikinaah i aj Israel.
14Re' i ki soldado i aj Israel xkoq'taaj wo' chik taqe i tinamit xkichop chaloq. Eh re' taqe i kiq'uch chaloq i xkikanaa' wo' hoq chikiwach i k'amal kib'eeh, eh chikiwach i kimolom kiib' ar.15Eh re' taqe k'amal b'eeh re' re' xkisik' i itz'ihy chi kixilak taqe i xa chib'ih jariik xkelq'aaj chaloq xkanab'jik chikiwach xkikoj kiso' i aj Judá t'usulkeeb' naq. Eh xkikoj wo' kixijab', xkiyeew kiwa' kihaa', eh xkiq'omaaj taqe i xiq'ojarik. Re' taqe i ma' kichol ta b'ehik xkik'am reje chi ihqamaj taqe chikiij i b'uurux ar Jericó chupaam i tinamit wilkeeb' wii' kalab' kuuk' taqe awach keh. Eh re' taqe i k'amal b'eeh xi sutinik wo' chik reje Samaria.
16Chupaam i q'iij re' re', re' reey Acaz wilik taqe i raj taqareel xiooj ruuk' i kireey i aj Siria reh chi xupahqaaj rutoob'jiik reh.17Xupahqaaj rutoob'jiik ruum xi k'ulik chik chi q'aq'inik i aj Edom kuuk' i aj Judá xb'aan keh, eh ma' k'isiin i tinamit xkichop xkik'am reje.18Eh re' taqe i aj filisteo xkian i q'aq'inik kuuk' taqe i tinamit wilkeeb' wach k'ixkaab' Neguev wilkeeb' paruyuq'ul i Judá. Re' taqe i aj filisteo xkichop naah i tinamit Bet-semes, Ajalón, Gederot, Soco, Timna, Gimzo haa' taqe i kok' ye'aab' wilkeeb' wii' patineel wilkeeb' chi kijunsuut.19Ruum chi re' reey Acaz kireey i aj Judá xuq'eb' chi riij ruk'ux i QaJaaw Dios, chi re' reh xk'amwik kib'eeh i aj Judá chub'anariik i mahk ruum i re', re' QaJaaw Dios xuqasaj i kajaawriik i aj Judá.
20Re' i Tiglat-pileser kireey i aj Siria xk'uloq wo' ruuk' i Acaz xa re' la' ma' re' ta chi toob'jiik xk'ulik la' rumanaa' reh i ti' k'axik.21Re' Acaz xresaj taqe chaloq i k'ih taq tz'aaq parupaat i Dios chupaam i paat i rub'an wii' i taaq'anik i reey, pankipaat i nimaq kiwach xusiij reh i Teglat-pileser kireey i aj Siria, xa re' la' xama' xtoob'jik ta wo' hoq i Acaz.22Eh noq re' Acaz wilik chupaam i ti' k'axik re' re', xiik' chik naah i mahk xub'an chuwach i QaJaaw Dios.23Xuk'at taqe i mayiij chuwach i kitiyoox i aj Damasco, re' taqe i xb'anik keh i aj Judá, je' wili i xuq'or: Re' kireey i aj Siria, xtoob'jik kuum taqe i kitiyoox, ruum aj re', re' hin naa nuye'em i numayiij chikiwach i tiyoox wili reh chi nee kinkitob'eej, inki. Eh xama' xtoob'jik ta wo' kuum, ruum i mahk xub'an re' re' i reey Acaz xehteesjik i rajaawriik i reh, eh xehteesjik i kajaawriik i aj Judá.24Eh ma' xata re' re' xub'an i reey Acaz, xresaj la' wo' chaloq taqe i xa chib'ih jariik inkamanik parupaat i Dios xuxereb'eej taqe. Eh xutz'ap wo' taqe i ru puertahiil i rupaat i Dios xuyejaa' wo' taqe i artaal chupaam taqe i b'eeh wilkeeb' Jerusaleem.25Re' i reey Acaz xuyejaa' taqe i artaal chinaah taqe inajt kinaah yuuq' ar Judá reh chi xk'atarik i kimayiij chikiwach i tiyoox. Ruum i re' xchalik i rujosq'iil i QaJaaw, re' i ki Dios i kimaam kati't.
26Eh re' taqe iruk'uliil i xub'an i reey Acaz parutik'ib'jiik chaloq ko parukuxiik wach, tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj tz'ihb'amaj wii' i rehtaliil i xkian i xi wihik chi reyil Israel, i xkian taqe i xi wihik chi reyil Judá.27Eh noq xkimik i reey Acaz xkimuq'aa' Jerusaleem, re' wo' muhqinaq taqe wii' i rumaam rati't, xa re' la' ma' xkimuq'aa' ta chupaam i ye'aab' kimuhqik wii' i xi wihik chi reyil Israel. Eh re' chik i Ezequías i rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Ezequías chi reyil Jerusaleem, (2 Rey 18.1-3)
1Re' Ezequías ho'oob' ru ka'winaq haab' wilik reh noq xokik chi reyil, eh b'elejeeb' ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem. Re' rutuut i Ezequías Abías i rub'ihnaal, rixq'uun i Zacarías.2Re' i Ezequías, re' i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i David i xikin cho rumaam.
3Eh chupaam i peet poh reh i peet haab' rokiik chi reyil i Ezequías xuteh taqe i ru puertahiil i rupaat i Dios, eh xuyejaa' wo' taqe.4Eh xutaq'aaj kik'amariik taqe i aj Levíta, re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xumol kiwach chupaam i tehlik reje parelb'aal q'iij.5Je' wili xuq'or keh: Re' taq i hat aj Levíta chab'iraj taq i naa nuq'orom aweh, cha santoheej taq awiib' i hat cha santoheej taq i rupaat i Dios, re' i ki Dios chee qamaam qati't, chawesaj taq i ch'uwa' kiwach parupaat i Dios.6Ruum re' taqe i qamaam qati't xkiq'etwachej kiib' chuwach i Dios, eh xkian i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios xkikanaa' rulooq'jiik i qaDios chupaam i rupaat.7Eh xkitz'ap taqe i ru puertahiil i rupaat i Dios. Eh ma' xkiqop ta chik i saqumb'al ma' xkik'at ta chik i insensia. Eh ma' kiq'asaj ta chik i mayiij chupaam i rupaat i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel.8Ruum aj re', re' QaJaaw Dios xchalik rujosq'iil chikinaah i aj Judá, chikinaah i aj Jerusaleem xukanaa' chi xa se'lb'al, eh chi xa ti yo'joq chik kuum, je' rukab' i k'ahchi' taq awilom i hat yu'naak.9Re' taqe i qamaam qati't xi kanteesjik ruuk' q'aslaj ch'ihch'. Eh re' qehk'een, re' taqe i qak'uun, qixq'uun xi k'amarik taqe reje pan tokoom tinamit ruum taqe re'.10Je' re' noq re' hin wilik i k'ahchi' nuyejaam wach ruuk' i QaJaaw Dios reh chi nee resaj i rujosq'iil chi qanaah.11Hat taq aj Levíta, i hat taq wak'uun noq wilkaat, maakanaa' taq i rukamaj i QaJaaw Dios ruum re' wo' QaJaaw sik'wik taq awach reh chi elik taq naa awihiik chub'aan i rukamaj. Eh reh chi naa taq ak'atam i insensia chuwach, inki.
12Eh re' taqe i aj Levíta xkitoq'aa' kamanik chi jumehq'iil taqe i riih rumaam Coat, je' wili kib'ihnaal: Mahat, rak'uun i Amasai, Joel, rak'uun i Azarías, re' taqe i riih rumaam Merari, Cis rak'uun i Abdi, Azarías, rak'uun, Jehalel, re' taqe i riih rumaam Gersón, Joa, rak'uun i Zima, eh re' Edén rak'uun i Joa.13Eh re' i xi okik chi kamanik chi kixilak i riih rumaam i Elizafán, je' wili kib'ihnaal: Simri, Jeiel, re' taqe i riih rumaam i Asaf, re' Zacarías, re' i Matanías.14Eh chi kixilak i riih rumaam Hemán re' Jehiel, re' Simei. Eh chi kixilak i riih rumaam, i Jedutún, re' i Semaías, eh re' i Uziel.15Re' taqe i aj Levíta re' re' xkimol wach taqe i kuch'ihil, xkisantoheej kiib'. Chi riij i re' xkesaj wo' chaloq i ch'uwa' wach chupaam i rupaat i Dios, je' rukab' i xuq'or i reey, re' i xq'orarik reh ruum i QaJaaw Dios.
16Eh re' taqe i aj Levíta k'amal kib'eeh aj tiij xi okik i koq chupaam i rupaat i Dios xkesaj chu'nchel i ch'uwa' kiwach wilkeeb' ar. Xkik'am reje chupaam i tehlik wilik reje chi riij i rupaat i Dios. Re' taqe aj Levíta xi k'amwik reje reh chi chii' i nim ha' Cedrón.17Eh chupaam i k'amb'al rub'eeh i peet poh reh i haab' noq xkitoq'aa' reje rehtesjiik parupaat i Dios taqe i ch'uwa' wach. Noq xponik i waxiqiib' q'iij xi ponik chi rehtesjiik panookb'al reh i rupaat i Dios, waqlaj q'iij xkikohlaaj wii' i xkian re' re'.18Noq xkikohlaaj rub'aan xi chalik ruuk' i reey Ezequías je' wili xkiq'or reh: Xqasaqb'isaj chik paam chu'nchel i rupaat i QaJaaw Dios. Eh xqasantoheej chik i artaal ink'atarik wii' i mayiij, je' wo' taqe i ch'ihch' kikamanik ar, je' wo' i mexa inye'arik wii' i kaxlanwi'k reh mayiij, je' wo' taqe i kulk.19Eh xqatus kiwach qasaqb'isaj wo' kiwach taqe i kulk xresaj parupaat i Dios i reey Acaz noq xuq'eb' chi riij ruk'ux i Dios. Eh yu'naak taqe i kamamb'al re' re' wilkeeb' wo' chik chuwach i ru artaal i QaJaaw Dios, inki taqe.
20Eh chi junwaar chik re' reey Ezequías kowahq'eq xwuktik xumol kiwach taqe i wilik kajaawriik chi taaq'anik chupaam i tinamit xiooj chupaam i rupaat i QaJaaw Dios.21Eh wuquub' i k'ijool wakax, wuquub' imas tentzun, wuquub' i kok' rak'uun tentzun, eh wuquub' imas kaprax, xkiq'asaj chi mayiij chi riij ru mahk i reey. Eh chi riij kimahk i aj Judá, je' wo' chi riij i rupaat i Dios. Re' i reey Ezequías xuq'or keh i k'amal kib'eeh aj tiij re' taqe riih rumaam i Aarón, chi naa kiq'asam chi mayiij taqe re' chinaah i artaal.22Eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xkimol i kikik'eel taqe i k'ijool wakax, eh xkikihraaj chinaah i artaal. Noq xkikansaj taqe imas tentzun xkimol wo' rukik'eel, noq xkikansaj taqe i kok' rak'uun tentzun xkimol wo' rukik'eel, eh xkikihraaj chinaah i artaal.
23Chi riij i re' xkik'am reje taqe imas kaprax chuwach i reey, eh chikiwach i tinamit kimolom kiib' ar, reh chi kiyeew i kiq'ab' wach kinaah taqe i chikop re' re' reh chi xkiq'asaj chi mayiij chi riij i kimahk.24Eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xkiyok' i kalaq taqe chikop re' re'. Xkijalk'iij chinaah i artaal i kikik'eel chi mayiij chi riij kimahk chu'nchel i aj Israel. Ruum re' i reey xutaq'aaj ruq'orariik chupaam chu'nchel i tinamit Israel chi naa ruk'atariik i mayiij.
25Eh re' reey Ezequías xukoj chupaam i rupaat i Dios taqe i aj Levíta, re' i xiq'ojinik reh i pulato q'ooj i kok' k'ahaam kiwach q'ooj, i arpa. Je' rukab' i ruq'orom i reey David, re' xq'orarik reh ruum i Gad i jalal ruq'oral i Dios, xkamanik ruuk' i David, je' wo' i xuq'or i Natán jalal ruq'oral i Dios. Xkian i re' ruum ruk'uhb'aal wo' i QaJaaw Dios.
26Re' taqe i aj Levíata pa'alkeeb' i koq ar kiyohq'eem kiq'ooj re' rukanaam kahnoq i reey David. Eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij kiyohq'eem kituun.27Re' i reey Ezequías xutaq'aaj ruk'atariik i mayiij chuwach i artaal, eh chupaam i jumehq' re' re' xkitoq'aa' tz'uuy chi loq'oomb'al reh i QaJaaw Dios xtohq'ik kixulem i kituun, xtoq'ik kiq'ojem i kiq'ooj rukanaam kahnoq i reey David i xwihik chi kireey i aj Israel.28Eh chu'nchel i tinamit kimolom kiib' ar xkiloq'ej i Dios. Re' taqe aj tz'uyineel k'ahchi' keeb' chi tz'uuy, re' taqe i wilik kituun k'ahchi' kixulem i kituun. Je' re' i xkian korehtaal xkuxik ruk'ahtiik i mayiij.29Noq xkuxik ruk'ahtiik i mayiij, re' i reey Ezequías haa' taqe ruch'ihil xkixuk'aa' kiib' chi looq'jiik i Dios.30Chi riij i re', re' reey ruch'ihil taqe i nimaq wach kikamaj xkiq'or keh taqe i aj Levíta chi naa kiloq'em i Dios ruuk' i tz'uuy ruyejaam kahnoq i reey David, eh ruuk' i tz'uuy ruyejaam kahnoq i Asaf jalal ruq'oral. Eh re' keh xkitz'uyej wo' wach i Dios chi suq suq kik'ux, eh xkixuk'aa' kiib' chi looq'jiik i Dios.
31Chi riij i re', re' i reey Ezequías je' wili i xuq'or keh i tinamit: Ruum chi xaq'asaj taq awiib' reh i QaJaaw Dios, chak'am taq chaloq chupaam i rupaat i Dios i chikop chi mayiij, je' wo' i mayiij reh t'iosinik, inki. Eh re' taqe i tinamit xkik'am wo' chaloq taqe chikop chi kimayiij, je' wo' hoq i mayiij reh i t'iosinik awach i xchalik pankik'ux xkik'am chaloq i k'atoj mayiij.32Re' taqe i chikop xkik'am chaloq chi k'atoj mayiij i tinamit je' wili k'ihaal: Lajeeb' ru kajwinaq i b'ooyax, jinaj siento imas kaprax, kiib' siento i kok' tentzun, eh xkik'at chi kimayiij chuwach i QaJaaw Dios.33Chu'nchel i chikop xkik'at chi kimayiij je' wili k'ihaal: Waqiib' siento i b'oyax, ixib' miil taqe i tentzun.
34Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xama'q'eta wo' taqe k'ih ruum aj re' ma' xkikuy ta kikanteesjiik taqe chikop korehtaal xi to'arik kuum taqe i aj Levíta, kore' xkikohlaaj i kamanik re' re' korehtaal ki santoheej kiib' i k'amal kib'eeh aj tiij. Re' taqe i aj Levíta xti kiyeew kik'ux chi nkisantoheej kiib' chikiwach taqe i k'amal kib'eeh aj tiij.35Eh ma' k'isiin i mayiij xkiq'asaj re' taqe i kixeb'ohiil chikop xkik'at chi kimayiij k'amb'al kiib' panotob'il ruuk' i Dios. Wilik wo' taqe i riis uuva inkiyeew chi ruk'uliil i k'atoj mayiij.
Je' re' noq xtohq'ik wo' chik rulooq'jiik i QaJaaw Dios parupaat.
36Re' i reey Ezequías ruch'ihil chu'nchel i tinamit xsuuqb'ik kik'ux, ruum re' i QaJaaw Dios xutoob'eej chee tinamit chub'aan i kamanik re' re', eh jumehq'iil xb'aan. Re' Ezequías xuninq'ijeej i elik chaloq Egipto
1Re' i reey Ezequías xutaq'aaj reje i ruq'orariik chupaam chu'nchel i tinamit Israel, je' wo' Judá. Eh xutaq'aaj reje kihuuj i riih rumaam i Efraín, je' wo' i riih rumaam Manasés, reh chi xkimol kiib' chupaam i rupaat i Dios ar Jerusaleem chuninq'ijiik i elik chaloq Egipto, ye'b'al ruloq'il i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel.2Re' i reey xkojarik runa'ojb'al kuum taqe i nimaq wach kikamaj ruuk', je' wo' kuum i tinamit kimolom kiib' Jerusaleem. Eh kiyejaa' wach chi naa kininq'ijeem i elik chaloq Egipto chupaam i rukab' poh reh i haab'.3Ruum ma' xuyeew ta riib' chi xkininq'ijeej paruq'ijil, ruum ko ma' k'isiin taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xkisantoheej kiib', eh ma' xkimol ta wo' kiib' i tinamit Jerusaleem.4Eh re' i reey re' taqe i kitaaq'anik xuk'ul kik'ux xkiyejaa' wach.5Eh xkiyejaa' wach chi xkitaq'aaj ruq'orariik chupaam chu'nchel i tinamit Israel, ar xkitoq'aa' cho chupaam i ye'aab' Beerseba, xponik ko ar Dan, reh chi naakichaliik i tinamit Jerusaleem, reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto ye'eb'al ruloq'il i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel. Je' re' xkian ruum najtir chik inkikanaa' runinq'ijiik i elik chaloq Egipto je' rukab' i tz'ihb'amaj rehtaliil.
6Eh xkitaq'aaj taqe i aj taqareel chupaam chu'nchel i tinamit Israel, je' wo' Judá, xkik'am reje i ruhuuj i reey, je' wili ruq'or chupaam: Re' taq i hat aj Israel cha nimaj wo' taq chik i Dios, re' ruDios chee Abraham, ruDios chee Isaac, ruDios chee Israel, re' reh nee wo' chik ti rutoob'eej taq i hat nik' taq chik ak'ihaal i xako'leej taq awiib' pan kiq'ab' taqe i kireey i aj Asiria.7Maa a'n taq aweh i hat i xkian taq aamaam awati't, rukab' i xkian taq aawas achaaq' xkiq'etwachej i QaJaaw i ki Dios taq aamaam awati't. Ruum i xkian re' re' xuyeew q'ab' i Dios chi xsacharik kiwach, je' rukab' taq inawil yu'naak.8Je' re' noq re' taq i hat maa kowb'isaj taq awánima chuwach i QaJaaw Dios je' rukab' i xkian taq aamaam awati't. Kim taq parupaat i QaJaaw Dios chaloch' taq awiib' chuwach, eh chaloq'ej taq chi juneliik reh chi nee nelik i rujosq'iil taq cha naah.9Ruum wixa nimaj wo' taq chik i QaJaaw Dios re' taq aawas achaaq', awak'uun awixq'uun, neenketeljik kiwach kuum i aj ixowaal xk'amwik reje keh pan tokoom tinamit neenketeljik kiwach, nee wo' chik kisutinik cho chupaam taq aatinamiit. Ruum re' taq aaWaJaaw aaDios wilik q'unil ruuk', eh aj keteloom wachiis, ma' nee ta taq ti ruq'eb' chi riij ruk'ux, xa re' la' wixa nimaj wo' taq chik, inki reje panhuuj.
10Eh re' taqe i aj taqareel xooj kib'ehuj paam i ju'jun chi tinamit, xi ponik kuuk' taqe i riih rumaam Efraín, kuuk' i riih rumaam Manasés. Eh xi ponik wo' kuuk' i riih rumaam Zabulón, xa re' la' re' taqe i tinamit, inkikaqse'laaj inkiq'or.11Atoob' ta je' re' wilik la' wo' taqe i re' ruuk' riih rumaam i Aser, i riih rumaam i Manasés, i re' ruuk' riih rumaam i Zabulón xkiloch' kiib' xooj kimol kiib' Jerusaleem.12Eh re' QaJaaw Dios xutoob'eej taqe i aj Judá chi xkian jinaj wach kik'ux chunimjiik taqe i xuq'or i reey, i xkiq'or taqe i kitaaq'anik, je' rukab' i ruq'orom i Dios.
13Je' aj re' noq chupaam i rukab' poh xiik' wo' naah kik'ihaal taqe i xkimol kiib' Jerusaleem chuninq'ijiik i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh.14Eh xkesaj taqe i ye'aab' i artaal Jerusaleem inkiloq'ej wii' taqe i tiyoox, xkesaj wo' taqe artaal inkik'at wii' i insensia xkikut chupaam i nim ha' Cedrón.15Eh chupaam i kajlaj rub'eeh i rukab' poh xkikansaj i tentzun reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto. Re' taqe i aj Levíta k'amal kib'eeh aj tiij ma' k'isiin ta noq xchalik kik'ixiik xkisantoheej kiib', eh xkik'am chaloq i k'atoj mayiij chupaam i rupaat i QaJaaw Dios.16Eh jumehq'iil wo' xi okik chi kamanik chupaam i rupaat i Dios, je' rukab' i tz'ihb'amaj rehtalil chupaam i k'uhb'aal ye'ooj reh i Moisés raj kamanoom i Dios. Re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij junch'uq kijalk'inik reh i kik' inkiq'asaj i aj Levíta.17Eh chi kixilak i ruk'ihaal tinamit wilik taqe i ma' kisantoheem ta kiib'. Re' taqe i aj Levíta koxkikansaj i kichikoop reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto reh kimayiij taqe i tinamit re' re'. Re' taqe i ma' kisantoheem ta kiib' reh chi xkiq'asaj kiib' reh i QaJaaw Dios.18Eh yohb'aal wach kik'ihaal i tinamit xi chalik chupaam i kiye'aab' riih rumaam i Efraín, i Manasés, i Isacar, i Zabulón, ma' kisantoheem ta kiib' je' rukab' i tz'ihb'amaj rehtalil xi okik haa' chi wi'k reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto. Re' i reey Ezequías xub'an rutiij chikiij, je' wili xuq'or: QaJaaw Dios, re' hat q'e' hat aj keteloom wachiis. Chakuy ta tii kimahk chu'nchel i kisik'wik aweh chu'nchel kik'ux.19Re' hat QaJaaw, hat ki Dios qamaam qati't, cha kuy ta tii kimahk atoob' ta komajaa' inkisantoheej kiib' chi kunchelaal, je' rukab' i ruq'or aak'uhb'aal, reh i santohiil reh i wihik chupaam aapaat, inki.
20Eh re' i QaJaaw Dios xrib'iraj i rutiij i reey Ezequías xukuy wo' kimahk i tinamit.21Je' re' noq chu'nchel i tinamit xkimol kiib' Jerusaleem wuq'uub' q'iij xkian runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, xasuq chik kik'ux noq xkininq'ijeej i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh. Eh re' taqe i aj Levíta, re' taqe k'amal kib'eeh aj tiij rajlaal q'iij xkian kitz'uuy, eh xkiq'ojej i kiq'ooj chi loq'oomb'al reh i QaJaaw Dios.22Re' i reey Ezequías xuyeew rukowiil kik'ux taqe i aj Levíta xkian i kamanik chi korik chuwach i QaJaaw Dios.
Eh wuquub' q'iij xkian kiwa' kihaa' chupaam i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, eh xkiq'asaj i mayiij reh i k'amb'al iib' panotob'il ruuk' i Dios, xkiloq'ej i Dios, re' i ki Dios chee qamaam qati't.
23Eh chu'nchel i tinamit kimolom kiib' xkiyejaa' wach chi wuquub' q'iij xkitiq naah i ninq'iij re' re', eh suq suq kik'ux noq xkian.24Re' i Ezequías i kireey i aj Judá jinaj miil i k'ijool wakax xusiij keh i tinamit kimolom kiib', wuquub' miil i tentzun. Eh re' taqe i kitaaq'anik jinaj miil i k'ijol wakax xkisiij, eh lajeeb' miil i tentzun. Eh ma' k'isiin taqe i k'amal kib'eeh aj tiij xkisantoheej kiib'.25Eh chu'nchel i aj Judá kimolom kiib' ar xsuuqb'ik kik'ux, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' taqe i aj Levíta xsuuqb'ik wo' kik'ux chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' ar, je' wo' taqe i tokoom tinamit xi chalik chi kixilak i aj Israel, je' wo' taqe xi chalik chi kixilak i aj Judá.26Eh jinaj i runimaal suq kiil k'uxliis xwihik Jerusaleem ruum ma' jank'al ta naq chik imb'aan i ninq'iij je' holwochiil i re', xa re' wo' hoq i ruwihiik cho chi reyil i Salomón rak'uun i David xwihik cho chi reyil.27Eh re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i aj Levíta xkipab'aa' kiib', xkikuxisaj i tinamit. Re' i QaJaaw Dios xrib'iraj chee kitiij kopan taxaaj re' i wilik cho wii'.
1Noq kuxinaq chik i ninq'iij, chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' Jerusaleem xiooj chupaam taqe i tinamit wilkeeb' ar Judá. Eh xkiyojib'eej i nimaq ab'aj inkiloq'ej wii' taqe i tiyoox, xkipaxej i rujalwaach i Asera, xkiyoj wo' taqe i ye'aab' wilkeeb' chikinaah taqe inajt kinaah yuuq', je' wo' taqe i artaal wilkeeb' ar Judá, i riih rumaam i Benjamín, i riih rumaam i Efraín, i riih rumaam i Manasés. Eh re' taqe i aj Israel xiooj chi kiju'junaal pan kiye'aab', pan kitinamiit. Re' i kiye'ariik pankikamaj taqe i k'amal kib'eeh aj tiij aj Levíta
2Eh re' i reey Ezequías xuyeew taqe pankikamaj i ju'jun chi k'amal kib'eeh aj tiij, re' taqe i aj Levíta re' q'oreel chib'ih i kamanik kichol, wilik i xukoj taqe chi k'atoj mayiij, wilik i xukoj taqe chuq'ahteesjiik i mayiij k'amb'alkiib' panotob'il i tinamit ruuk' i Dios, wilik i xukoj taqe chi t'iosinik, wilik i xukoj taqe chi tz'uyinik panookb'al reh i rupaat i QaJaaw Dios.3Eh re' reey xuyeew taqe i chikop xi k'atarik chi mayiij rajlaal wahq'eq, rajlaal xq'eq. Xuyeew wo' i chikop ink'atarik chi mayiij chupaam i hi'limb'al q'iij, je' wo' i chikop ink'atarik chi mayiij noq i ninq'ijik i ak' poh, je' wo' ink'atarik noq imb'aan i runimaal wach ninq'iij inkik'saj, je' rukab' i tz'ihb'amaj chupaam i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios.4Re' i reey xuq'or keh i aj Jerusaleem chi naa kiye'em i kimayiij, re' i ruk'ul chi naakik'ulum i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' taqe i aj Levíta. Reh chi neenkiq'asaj kiib' chi korik chupaam i rukamaj i Dios je' rukab' i ruq'or i ruk'uhb'aal.5Eh noq xkib'iraj rib'iral i aj Israel i xuq'or i reey xiik' naah i wach i kitik i xkiyeew, eh xkiyeew wo' hoq i riis uuva, i aseite i riiskaab', i wach chu'nchel i kitik, xkiyeew wo' hoq i ju'jun i xkesaj ruuk' i lajeeb' i chu'nchel i chib'ih wilik keh, xiik' naah k'ihaal i xkiyeew.
6Re' taqe i aj Israel, i aj Judá wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit wilkeeb' ar i Judá, xkiyeew wo' hoq i ju'jun i xkesaj ruuk' i lajeeb' i kiwakax, je' wo' hoq i kitentzuun. Eh xkiyeew wo' hoq i ju'jun xkesaj ruuk' i lajeeb' i chib'ih jariik i xkiq'asaj reh i QaJaaw Dios jinaj xkimulaa' wii'.7Chupaam i roox poh reh i haab' xkitoq'aa' kimolom wach taqe re', eh ko chupaam i ruwuuq poh xkikohlaaj.8Noq re' i reey Ezequías, ruch'ihil taqe i wilkeeb' chi taaq'anik xponik kilow nik' nimaal i xkimol wach xkiloq'ej i Dios, xkiyeew wo' ruloq'il i kitinamiit Israel.9Eh re' i Ezequías xupahqaaj keh i k'amal kib'eeh aj tiij je' wo' taqe i aj Levíta aha' inchalik i mayiij tub'lik ar.10Re' i Azarías k'amal kib'eeh aj tiij re' ruuk' taqe i rak'uun i Sadoc, je' wili chaq'wik xub'an: Xa re' wo' hoq i rutohq'iik cho kik'amam i kimayiij i tinamit chupaam i rupaat i QaJaaw Dios re' hoj juneliik wilik k'uxumb'al qeh korehtaal inqanujisaj qiib' chi korik, eh xqohxanik chi qawach. Chu'nchel i tub'lik wili re' i xqohxanik, xti korik wo' hoq chi re' Dios xukuxisaj chee rutinamiit, inki.
11Ruum aj re', re' i reey Ezequías xutaq'aaj ruyejeb'jiik parupaat i Dios molb'al reh i ruqox i mayiij re' re', eh xkorjik wo' hoq.12Noq korjinaq chik xkimol i koq ar chu'nchel i ju'jun xkesaj ruuk' i lajeeb' chu'nchel i wach chib'ih keh, je' wo' hoq i xkiq'asaj reh i QaJaaw Dios. Eh re' i Conanias i aj Levíta xkipab'aa' chi ilil reh ruch'ihil i Semei i ruchaaq.13Eh re' i reey Ezequías ruch'ihil i Azarías k'amal b'eeh chupaam i rupaat i Dios xkipab'aa' wo' chi kitoob'jiik taqe Conanias, i Simei, re' ruchaaq' winaq, je' wili kib'ihnaal: Jehel, Azarías, Nahat, Asael, Jerimot, Jozabad, Eliel, Ismaquías Mahat, Benaía.14Eh re' Coré i aj Levíta rak'uun i Imna, incha'jinik reh i puerta wilik reje parelb'aal q'iij. Re' wo' reh xk'ulwik reh i mayiij inchalik pankik'ux i tinamit chi nkik'am cho reh i Dios, re' wo' reh xpa'ab'jik chi ruch'aqariik i mayiij inkik'am cho reh i Dios, je' wo' chi rilariik taqe i xa chib'ih jariik wilik kisantohiil.15Eh wilik wo' taqe winaq je' wili kib'ihnaal: Edén, Minijamín, Jesua, Semaías, Amarías, Secanías wilkeeb' pan kitinamiit i k'amal kib'eeh aj tiij re' i xitoob'inik reh i Coré chi ruch'aqariik paruwii' i chib'ih keh i k'amal kib'eeh aj tiij, chi wilik chik kihab'ul, chi komajaa' k'ih i kihab'ul.16Eh xkich'aq keh taqe i kiokik parupaat i Dios chi kamanik rajlaal i q'iij re' q'oreel chib'ih i kikamaj i ju'jun. Re' taqe re' tz'ihb'amaj i kib'ihnaal chupaam i huuj i tz'ihb'amaj wii' i kib'ihnaal i ju'jun, eh kiokik haa' taqe i wilik keh ixib' haab' johtoq chikiwach i tz'ihb'amaj kib'ihnaal chupaam i huuj.17Eh inkich'aq keh taqe i k'amal kib'eeh aj tiij i tz'ihb'amaj wii' i kib'ihnaal taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, eh taqe i aj Levíta i wilik keh i juninaq haab' johtoq chikiwach, re' q'oreel nik' kik'ihaal chi kich'uhqaal, eh re' q'oreel chib'ih i kikamaj i ju'jun.18Eh chi kixilak i tz'ihb'amaj i kib'ihnaal re' re' tz'ihb'amaj wo' haa' kib'ihnaal i kehk'een i kak'uun, kixq'uun, eh inkik'ul chib'ih keh ruum re' keh kiq'asam kiib' chub'anariik i rukamaj i QaJaaw Dios.19Chupaam chu'nchel i tinamit xipa'ab'jik i xich'aqwik i chib'ih keh i k'amal kib'eeh aj tiij, re' ruuk' taqe i riih rumaam Aarón, i wilkeeb' chupaam i ju'jun chi tinamit. Eh xkich'aq wo' chib'ih keh i aj Levíta tz'ihb'amaj i kib'ihnaal.
20Re' i reey Ezequías je' re' i xub'an chupaam i chu'nchel i tinamit Judá. Eh re' i rub'ehel, re' i rukorkiil re' i holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios.21Eh chu'nchel i xuyejaa' wach chi xb'aan i rukamaj i Dios chupaam i rupaat i Dios, xub'an i ruq'or i k'uhb'aal, ruum xusik' i Dios chu'nchel ruk'ux, ruum i re' holohik xelik ruuk' taqe i xub'an. Re' reey Senaquerib xraaj naq ruchopom naah i Judá (2 Rey 18.13-37; Isa 36.1-22)
1Eh koq'uun chik noq rub'anam chik taqe i holohik laj na'ojb'al re' re' i reey Ezequías, re' i Senaquerib kireey i aj Asiria, xokik pan kiye'aab' i aj Judá, xukotej riij chi soldado taqe tinamit kotimaj kiij chi tz'aq, re' naq iraaj i reh chi naa rehchaam taqe.
2Noq xukoj rehtaal i reey Ezequías chi xchalik i Senaquerib chi q'aq'inik Jerusaleem.3Xutaq'aaj rumolariik kiwach i wilkeeb' chi taaq'anik ruuk', je' wo' taqe i k'amal kib'eeh soldado xuq'or keh chi naa kitz'apam paam taqe i raasb'aal i ha' wilkeeb' chi junsuut i tinamit. Eh xuk'ul kik'ux i xuq'or i reey.4Eh yohb'aal wach k'ihaal i tinamit xkimol kiib' kuuk', xkitz'ap paam chu'nchel i raasb'al ha' inik'ik chupaam taqe i ye'aab', eh je' wili xkiq'or: Naa qatz'apam taqe i raasb'al ha' reh chi ma' nee ta nkireq kihaa' taqe i kireey i aj Asiria noq nee kik'uloq chi q'aq'inik quuk', inki taqe.
5Re' i reey Ezequías xkowjik ruk'ux, xuyejaa' chu'nchel i koraal tz'aq q'ehb'enaq naq wach ak'al. Eh xuyejaa' wo' chinaah i koraal tz'aq, i tz'aq paat, jinaj wo' chik i koraal tz'aq xuyejaa' chi riij i tinamit, xuyejaa' wo' chi korik i tz'aq Milo re' i wilik parutinamiit i David. Eh ma' k'isiin taqe i q'aslaj ch'ihch' xuyejaa' je' wo' taqe i pulato ch'ihch'.6Xupab'aa' taqe i kajaaw i soldado xumol kiwach chupaam i ookb'al reh i tinamit, eh xuyeew rukowiil kik'ux, je' wili xuq'or keh:7Chachop taq ak'ux maayohb'isaj taq awiib', eh mat yo'jik taq ruum i kireey i aj Asiria. Matyo'jik wo' taq kuum i ruk'ihaal soldado xuk'am cho chi riij ruum re' hoj xti wilik rajaawriik intoob'inik qeh.8Ruum re' reey re' re' xa winaq taqe intoob'inik reh. Eh re' hoj re' i QaJaaw Dios wilik rajaawriik intoob'inik qeh chi q'aq'inik reh i ruk'ulb'eejiik, inki. Eh re' taqe i tinamit xye'arik rukowiil kik'ux ruum taqe i xuq'or i Ezequías kireey i aj Judá.
9Eh chi riij i re', re' i Senaquerib i kireey i aj Asiria noq rukotem chik riij i tinamit Laquis ruch'ihil i taqe i ru soldado. Wilik taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' xutaq'aaj taqe chi taqarik Jerusaleem, reh chi xooj kiq'oreej i Ezequías kireey i aj Judá, je' wo' chu'nchel i aj Jerusaleem.
10Eh je' wili xkiq'or: Re' i Senaquerib i kireey i aj Asiria, je' wili xuq'or taq chaaweh: ¿Awach uuk' i naach'ihkaa' taq ak'ux noq ma' ti elik ta taq Jerusaleem? ¿Mi ma' aweht'al taq re' hat chi kotimaj taq chik riij aatinamiit?11Re' Ezequías k'ahchi' taq ruchukum aweh i q'orik noq xuq'or taq aweh chi re' taq aaDios naa ruko'liniik aweh panuq'ab' i hin kireey i aj Asiria. Ruum re' hin naa taq kaat nuye'em chi kimik ruum wi'jaleel ruum chiq chi'iil.12¿Mi ma' re', re' i reey Ezequías x-esanik reh taqe i ye'aab' wilkeeb' chinaah inajt kinaah yuuq', ix-esanik reh taqe i artaal? ¿Mi ma' re' wo' re' reh xq'orik keh i aj Jerusaleem, i aj Judá chi xa re' chik i artaal wilik Jerusaleem naa kiloq'em wii' i Dios, eh naa kik'atam wii' i insensia?13Mi, ¿Ma' aweht'al taq re' hat i kianam chee numaam wati't, i nub'anam i hin kuuk' chu'nchel i tinamit wach ak'al? ¿Mi xkiko'leej panuq'ab' re' i kiye'aab' i kitinamiit taqe i ki dios?14¿Mi wilik jino'q keh i dios re' re' xko'linik keh i nimaq tinamit xkisach cho wach i numaam wati't, eh xko'linik keh panuq'ab' i hin? ¿Nik' wach noq inakapaaj taq i hat chi naa taq kaat ruko'leem aaDios?15Je' re' noq ma' yeew taq awiib' chi jot'arik reh i Ezequías re' taq i hat maa nimaj taq i ruq'or aweh ruum ma' jino'q i dios wilik rajaawriik chi kiko'ljiik i rutinamiit pan kiq'ab' i numaam wati't, eh panuq'ab' i hin. Eh, ¿Nik' wach noq inakapaaj taq i hat chi naa taq kaat ruko'leem aaDios? inki.
16Eh ko wilik wo' chik taqe xkiq'or i aj taqareel chi b'ajb'al ree Dios, eh chi b'ajb'al reh i Ezequías raj kamanoom i Dios.17Re' Senaquerib xutz'ihb'aaj wo' reje taqe i huuj b'ajb'al reh i QaJaaw qaDios i hoj, hoj aj Israel, je' wili i xuq'or: Wila' re' taqe i ki dios i nimaq tinamit ma' xkian ta ruko'ljiik i kitinamiit panuq'ab', je' wo' re' noq ma' nee ta tiruko'leej aaDios i hat panuq'ab', inki.
18Eh re' taqe i raj kamanoom i Senaquerib kow xkik'er cho kichii' chi kiq'orob'jiik pan hebreo taqe aj Jerusaleem wilkeeb' chinaah i koraal tz'aq reh naq chi naa kiyo'jiik, re' naq inkaaj i keh chi naa kehchaam i tinamit.19Eh xkib'aj i ki Dios i aj Jerusaleem, xkipaj ruuk' i ki dios i tinamit wach ak'al, re' ruuk' taqe dios xa winaq inyej-anik keh. Re' QaJaaw Dios xuko'leej i Ezequías je' wo' taqe i aj Jerusaleem (2 Rey 19.1-37; Isa 37.1-38)
20Je' aj re' noq re' reey Ezequías ruch'ihil i Isaías rak'uun i Amoz jalal ruq'oral i Dios xkian kitiij xkipahqaaj kitoob'jiik ree Dios wilik cho pan taxaaj.21Eh re' i QaJaaw Dios xutaq'aaj chaloq jinaj i ánjel chi rusachariik kiwach i k'amal kib'eeh taqe i kajaaw ru soldado i kireey i aj Asiria. Eh re' i kireey i aj Asiria xchalik ruk'ixiik xsutinik reje parutinamiit. Noq xokik i koq parupaat i rutz'aqoj tiyoox ar xkanteesjik ruuk' q'aslaj ch'ihch' kuum taqe i rak'uun.
22Je' re' noq re' i QaJaaw Dios xuko'leej i reey Ezequías, je' wo' taqe i aj Jerusaleem, pan q'ab' Senaquerib kireey i aj Asiria, je' wo' pan kiq'ab' chu'nchel. Eh xukoj taqe pansuqkiil k'uxliis chu'nchel i tinamit wilkeeb' chi junsuut.23Eh ma' k'isiin taqe i tinamit xkik'am chee kimayiij Jerusaleem chuwach i QaJaaw Dios, xkik'am cho rukooch i Ezequías kireey i aj Judá. Eh noq b'anooj chik taqe re', re' Ezequías ma' k'isiin ta xye'arik runimaal wach kuum taqe chu'nchel i tinamit. Re' ruyowab'jiik, re' ruk'achjiik i reey Ezequías (2 Rey 20.1-11; Isa 38.1-22)
24Chupaam taqe q'iij re' re' xchoparik ruum i runimaal yab'ilaal i reey Ezequías xponik naah kimik. Eh xub'an rutiij chuwach i QaJaaw Dios, eh x-ib'irjik rutiij xk'uhtjik jinaj sachb'al k'uxliis chuwach.25Xa re' la' re' Ezequías ma' xut'iosej taj i otob'il xb'aan reh ruum i Dios xunimb'isaj la' riib'. Ruum i re' xchalik i rujosq'iil i Dios chinaah i reh, je' wo' chikinaah i aj Judá, i aj Jerusaleem.26Xa re' la' re' Ezequías noq runimb'isam chik riib' xuloch' wo' chik riib' xkiloch' wo' kiib' i aj Jerusaleem, ruum i re' ma' xuyeew taj i rujosq'iil i Dios chikinaah, noq kok'achlik i reey Ezequías.
27Re' Ezequías yohb'aal wach i rub'ehomal xwihik, je' wo' ruloq'il, yohb'aal wach i plata, oro, holohaq ab'aj, ink'ohnik laj iq'oom, pulato ch'ihch' ko'lb'al iib' i xa chib'ih chik jariik k'ih taq tz'aq xumol wach.28Eh xuyejaa' wo' taqe i ye'aab' reh inaq'wach i tik, i riis uuva, i aseite, xuyejaa' wo' kiye'aab' i k'ih b'uhr wach chi chikop, je' wo' taqe i wakax, taqe i tentzun.29Eh yohb'aal wach taqe i tinamit xuyejaa' i reey Ezequías, xwihik taqe ruwaakaax, rutentzuun, yohb'aal wach i rub'ehomal xwihik, ruum xtoob'jik ruum i QaJaaw Dios.
30Eh re' wo' hoq i Ezequías xjalwik rub'eeh i ha' Gihón xponik rukoj rooq taqe chupaam i raasb'al, ar chik xuk'am reje chi korkiil i rookb'aal q'iij reh i rutinamiit i David. Je' re' noq chu'nchel i xub'an i reey Ezequías xelik korik chuwach. Re' Ezequías xuk'ul taqe aj taqareel xi chalik Babilonia (2 Rey 20.12-19; Isa 39.1-8)
31Eh noq re' taqe wilik kajaawriik Babilonia xkitaq'aaj kitaqareel chi rupahqaljiik chi rusik'ariik chi riij i sachb'al k'uxliis xk'ularik Judá, re' Dios xukanaa' chi rutkeel i Ezequías xa nab'al reh chib'ih jariik i wilik cho paránima.
32Eh re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Ezequías ruch'ihil i ketelinik wachiis tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i ruhuuj i Isaías jalal ruq'oral i Dios rak'uun i Amoz. Eh tz'ihb'amaj wo' rehtalil xkian i xi wihik cho chi reyil Judá, je' wo' hoq i xi wihik cho chi reyil Israel.33Eh noq xkimik reje i reey Ezequías ar xkimuq'aa' parutinamiit i reey David chupaam i muq'umb'al wilik taxaaj. Re' taqe aj Judá, taqe i aj Jerusaleem xkiyeew ruloq'il noq xkimik. Eh re' chik i Manasés i rak'uun xkahnik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Manasés chi reyil Judá (2 Rey 21.1-18)
1Re' Manasés kab'laj haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh ho'lajuuj roxk'ahl haab' xwihik chi reyil Jerusaleem.2Eh xa re' taqe yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Xub'an reh i yiib' wach na'ojb'al i xkian i tinamit xresaj reje i QaJaaw Dios chikiwach i aj Israel noq xi okik chupaam i ye'aab'.3Eh xuyejaa' wo' chik taqe najt kinaah ye'aab' i kiloq'ijiik wii' i tiyoox, re' taqe i ruyojom naq i Ezequías i rajaaw, xuyejaa' wo' chik taqe i artaal, re' inkiloq'ej wii' i tiyoox Baal, xuyejaa' wo' chik rujalwaach i tiyoox Asera. Eh xuyeew ruloq'il i ch'umiil, i poh, i q'iij.4Xuyejaa' wo' kiartaal taqe i tiyoox chupaam i rupaat i QaJaaw Dios. Atoob' ta ruq'orom wo' naq i QaJaaw Dios chi xa re' wo' reh naa rulooq'jiik ar Jerusaleem.5Eh xuyejaa' wo' taqe i artaal loq'oomb'al keh i ch'umiil, i poh, i q'iij, chupaam i ki'ib' chi tehlik wilik reje chucheel i rupaat i Dios.
6Eh xuk'at wo' chi mayiij i rak'uun rixq'uun wach k'ixkaab' Ben-hinom, rupahqaaj runa'ojb'al keh i ma' tob'laj uxlab'al, i xuyeew kajaawriik i aj q'iij, i aj war, je' wo' taqe inki a'n i leq' ruuk' jot'ooj ruuk' xiik' naah i yiib' wach i na'ojb'al xub'an korehtaal xchalik i rujosq'iil i Dios chinaah.7Re' reey Manasés xukoj chupaam i rupaat i Dios jinaj i rujalwaach tiyoox, re' i xkiyejaa' atoob' ta reht'al wo' naq chi re' QaJaaw Dios ruq'orom reh i reey David, reh i Salomón i rak'uun chi je' wili: Chi xilak taqe i kitinamiit i aj Israel xnusik' wach i tinamit Jerusaleem, reh chi ar naa rulooq'jiik i nub'ihnaal chi juneliik.8Ma' naa ta chik wesam taqe reje i aj Israel chupaam i ye'aab' nuye'em cho keh i kimaam kati't. Xa re' la' koruman chi naa kianam taqe i ruq'or i nuk'uhb'aal, je' wo' hoq i nutaq'aaj taqe wii' je' wo' hoq i nutijej taqe wii' i nuq'orom keh ruuk' chii' i Moisés, inki.
9Eh re' reey Manasés xuk'am kib'eeh i aj Judá, je' wo' taqe i aj Jerusaleem chub'anariik taqe i yiib' wach na'ojb'al. Eh xti xiik' wo' chik naah i mahk xkian chuwach i xkian taqe tinamit xresaj taqe reje i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' re' re' noq xi okik ar i aj Israel.10Re' i QaJaaw Dios xuq'il wo' hoq i Manasés, je' wo' hoq i rutinamiit, xa re' la' re' keh xama' xkinimaj ta wo' hoq.11Je' aj re' noq re' i QaJaaw Dios xuyeew q'ab' keh i kajaaw soldado chi xi chalik chi q'aq'inik kuuk', korehtaal xkichop i Manasés xkib'ak' wach chi karena, xkik'am reje pan tinamit Babilonia.
12Eh noq pa ti' k'axik chik wilik i reey Manasés xub'an rutiij chuwach i raJaaw i ruDios xuloch' riib' chuwach i ki Dios i qamaam qati't.13Re' i QaJaaw Dios xrib'iraj rutiij xketeljik wach, xuk'am wo' chik cho Jerusaleem xuchop wo' chik naah i reyil. Ruuk' i xuk'ul re' re' i Manasés xukoj rehtaal chi re' i QaJaaw manlik Dios.
14Chi riij i re', re' Manasés xuyejaa' i koraal tz'aq chi junsuut i rutinamiit i reey David. Ar xutoq'aa' chaloq Gihón i wilik wii' k'achlik ha', eh xponik chi chii' i puerta ki-ik'ik wii' i aj k'aay kar. Xuyejaa' wo' koraal tz'aq chi junsuut i ye'aab' Ofel. Eh xutaq'aaj taqe chi cha'jinik i nimaq kiwach soldado chupaam taqe i tinamit wilkeeb' ar Judá kotimaj kiij chi tz'aq.15Re' Manasés xresaj taqe i tiyoox, je' wo' hoq i nimlaj jalwaach xuyeew parupaat i QaJaaw Dios. Eh xresaj wo' hoq i artaal loq'oomb'al tiyoox ruyejaam naq chinaah i yuuq' wilik wii' i rupaat i Dios, je' wo' taqe i wilkeeb' Jerusaleem, xukut taqe reje ko chi riij i tinamit.16Eh xuyejaa' wo' chik i ru artaal i QaJaaw Dios, eh chinaah xuk'at i rumayiij k'amb'al kiib' panotob'il ruuk' i QaJaaw Dios reh i t'iosinik. Eh xuq'or keh i aj Judá chi naa kiye'em ruloq'il i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel.17Eh re' taqe tinamit xakok'ahchi' wo' naq kiye'em i kimayiij chikinaah inajt kinaah ye'aab', xa re' la' rulooq'jiik chik i qaDios inki a'n.
18Re' taqe ruk'uliil i xub'an i reey Manasés i rutiij xub'an, i xq'orarik reh parub'ihnaal i ki Dios i aj Israel kuum i jalal ruq'oral i Dios, tz'ihb'amaj rehtalil chupaam i huuj tz'ihb'amaj wii' rehtaliil xkian i xi wihik chi reyil Israel.19Re' rutiij, eh noq chaq' wesjiik chee rutiij, chu'nchel i mahk xub'an, noq xuq'eb' riib', re' taqe ye'aab' xuyejaa' taqe ye'aab' loq'oomb'al tiyoox, re' ye'aab' xuyeew taqe wii' i rujalwaach i Asera, noq komajaa' i ruyot' i ruk'ux, chu'nchel i re' tz'ihb'amaj rehtalil chupaam i huuj kitz'ihb'aam i jalal ruq'oral i Dios.20Noq xkimik i reey Manasés xoj rureq taqe i rumaam rati't, eh ar xkimuq'aa' chupaam i paat xub'an wii' taaq'anik. Eh re' chik i Amón i rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Amón chi reyil Judá (2 Rey 21.19-26)
21Re' Amón kiib' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh kiib' haab' xwihik chi reyil Jerusaleem.22Eh xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' i xub'an i Manasés i rajaaw. Eh xuloq'ej taqe, eh xuyeew i rumayiij chikiwach taqe i tiyoox xuyejaa' kahnoq i Manasés i rajaaw.23Xa re' la', re' i Amón ma' xuloch' ta riib' chuwach i QaJaaw Dios, je' rukab' noq xuloch' riib' i Manasés i rajaaw, xutiqla' naah i ru mahk.
24Re' taqe i nimaq wach kikamaj xkiyejaa' wach rukanteesjiik i reey Amón, eh xkikansaj chupaam i paat i xwihik wii' chi taaq'anik.25Eh re' taqe i aj Judá xkikansaj taqe i xiyej-aniik wach i rukanteesjiik i reey Amón. Eh re' chik i Josías i rak'uun xkikoj chi reyil chi jilow. Re' noq xokik i Josías chi reyil Judá (2 Rey 22.1-2)
1Re' Josías waxiqiib' haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh junlaj ru ka'winaq haab' xwihik chi reyil Jerusaleem.2Re' Josías, re' holohik laj na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios. Xuk'am naah i holohik laj na'ojb'al xub'an i reey David i xikin rumaam, ma' rukanaa' ta chik rub'aan. Re' i reey Josías xujal wach i korjinaq naq (2 Rey 23.4-20)
3Noq waxiqiib' chik haab' rokiik chi reyil i Josías ko k'isa k'ijool wo' hoq noq xtohq'ik rusik'im i Dios, re' i ruDios David i xikin cho rumaam. Eh noq kab'laj chik haab' rokiik chi reyil xresaj taqe i tiyoox ar Judá, Jerusaleem, je' wo' taqe i kiye'aab' i tiyoox. Xresaj i kijal waach i Asera, je' wo' taqe i tiyoox xa haab'imaj noq kikorjiik.4Re' Josías xresaj taqe i artaal kilooqjiik wii' i Baal i kitiyoox. Eh xupaxib'eej taqe i tiyoox wilkeeb' chinaah i artaal. Xupaxib'eej wo' taqe i rujalwaach i Asera, je' wo' taqe i tiyoox i jalwaach xa haab'imaj taqe noq kikorjiik. Eh xukanaa' chi xa je' chik pooq, xupukej reje chinaah i muhqinaq wii' taqe i kik'atam i kimayiij chikiwach taqe re'.5Eh xuk'at wo' chikinaah i kiartaal i kib'aqil taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, xresaj taqe chee ch'uwa' wach chupaam i tinamit Judá, Jerusaleem.6Re' reey Josías je' wo' re' i xub'an pan kitinamiit i riih rumaam Manasés, i Efraín, i Simeón, i Neftalí, je' wo' chupaam taqe i ye'aab' wilik chi kijunsuut.7Eh noq rukohlaam chik ruyojariik taqe i artaal i kijalwaach i Asera, je' wo' taqe i tiyoox xukanaa' chi xa pooq chik noq ruyojom chik taqe i artaal inkik'at wii' i insensia chupaam taqe i tinamit wilkeeb' ar Israel xsutinik cho Jerusaleem. Re' noq xreqarik jinaj i huuj reh i k'uhb'aal (2 Rey 22.3—23.3)
8Noq waxaqlaj haab' chik rokiik chi reyil i Josías, noq resam chik taqe chaloq i ch'uwa' kiwach chupaam i tinamit, chupaam i rupaat i Dios. Xub'an ruk'utaaj ruuk' i Safán, rak'uun i Azalía, ruuk' Amasías aj taaq'oom chupaam i tinamit ruuk' i Joa, aj tz'ihb' rak'uun i Joacaz xuq'or keh chi naa kiyejaam chi korik i rupaat i Dios.9Re' taqe re' xiooj ruuk' i Hilcías i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, xkiq'asaj reh i tumiin i xk'amarik cho chupaam i rupaat i Dios re' i xkimol wach i aj Levíta je' wo' taqe i cha'jen reh i ookb'al. Re' i xumol cho wach i Manasés chi kixilak i aj Efraín, chi kixilak i wilkeeb' pansak'aaj reh ireelb'aalq'iij, chi kixilak i aj Judá, chi kixilak i aj Benjamín, i aj Jerusaleem.10Chi riij i re' xkiq'asaj tumiin reh ink'amwik rub'eeh i kamanoom k'ahchi' kiyej-anik reh chi korik i rupaat i Dios, reh chi xutoj taqe i k'ahchi' keeb' chi kamanik.11Eh xkiq'asaj wo' tumiin keh i aj sehk, je' wo' keh i aj tz'aq, reh chi xkiloq' i chee', i ab'aj yejemb'al reh i rupaat i Dios, re' i xkiyoj kahnoq i xi wihik chi reyil Judá.
12Re' taqe i aj kamanoom xkian i kamanik parukorkiil. Re' taqe i k'amal rub'eeh i kamanik re' re' aj Levíta taqe, re' Jahat riih rumaam Abdías riih chee Merari. Eh re' Zacarías, re' Mesulam, riih ruman taqe Coat. Re' taqe aj Levíta kichol tz'a'inik q'ooj xkiq'ojej i kiq'ooj noq k'ahchi' i kamanik.13Eh wilik taqe i kik'amwik b'eeh chuk'amariik taqe chaloq inkamanik keh i aj sehk, i aj tz'aqool. Eh inkik'am wo' kib'eeh i xa reh reh wach kamanik inki a'n Chi kixilak i aj Levíta wilik taqe i aj tz'ihb', wilik taqe i kicha'jinik reh i puerta, wilik taqe nimaq wach kikamaj.
14Eh noq k'ahchi' kesam i tumiin inkimol wii' chupaam i rupaat i Dios, re' Hilcías i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xureq ar jinaj i huuj tz'ihb'amaj wii' i k'uhb'aal ye'ooj ree Moisés ruum QaJaaw Dios.15Eh noq xrilow chi je' re' i Hilcías, je' wili xuq'or reh i Safán i aj tz'ihb':
Re' hin jinaj i huuj tz'ihb'amaj wii' k'uhb'aal xnureq chupaam i rupaat i QaJaaw Dios, inki.
Eh xuq'asaj i huuj re' re' reh i Safán.
16Re' i Safán xuk'am reje reh i reey Josías xuq'or wo' reh nik' wach i kamanik k'ahchi' je' wili xuq'or reh:
Re' taqe awaj kamanoom k'ahchi' keeb' chi korik i kamanik q'orooj keh.
17Eh re' tumiin xkimol wach parupaat i Dios kiq'asaj wo' keh i kik'amwik rub'eeh i kamanik, je' wo' keh i k'ahchi' keeb' chi kamanik, inki.
18Eh re' i Safán i aj tz'ihb', je' wili xuq'or reh i reey:
Re' i Hilcías kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xuq'asaj weh jinaj i huuj tz'ihb'amaj wii' i k'uhb'aal xureq, inki.
Re' i Safán xrilow wach i huuj chuwach i reey.
19Noq xrib'iraj i reey chib'ih i ruq'or i tz'ihb'amaj chupaam i huuj ree k'uhb'aal xuxih i ruso' chi riij.20Ruum i re' xutaq'aaj ruq'orariik reh i Hilcías, reh i Ahicam rak'uun, i Safán, reh i Abdón, rak'uun i Micaias, reh i Safán i aj tz'ihb', reh i Asaías, raj kamanoom i reey je' wili xuq'or reje keh:
21Hiy taq cha pahqaaj reh i Dios chib'ih i naa nub'anam i hin, eh chib'ih i naa kianam nik' chik k'ihaal i xi kahnik Israel, i xi kahnik Judá, ruuk' i tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili reh i k'uhb'aal, re' i xkan chupaam i rupaat i Dios. Re' QaJaaw Dios yohb'aal wach i rujosq'iil chi qanaah ruum re' taqe i qamaam qati't xkiq'etwachej i Dios ma' xkian taj i ruq'or i k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili, inki.
22Eh re' Hilcías ruch'ihil taqe i xutaq'aaj i reey xooj kiq'oreej ixoq jalal ruq'oral i Dios, Hulda rub'ihnaal rehk'een i Salum, rak'uun i Ticva. Re' i Ticva rak'uun i Harhas re' i molwik reh i kiso' i k'amal kib'eeh aj tiij. Re' ixoq re' re' ar patim chupaam jinaj i ak' tinamit ar Jerusaleem, ar xkiyeew reh i rutaqariik i reey.23Re' ixoq re' re' je' wili kichaq'weesjiik xub'an:
Re' QaJaaw ki Dios i aj Israel je' wili i xuq'or: Chaq'or taq ponoq reh i winaq xtaaq'anik chaaweh.
24Chi re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Re' hin naa nuye'em i runimaal ti' k'axik chinaah i ye'aab' wili, je' wo' chikinaah i patim chupaam. Re' i ti' k'axik tz'ihb'amaj rehtalil chupaam i huuj reh i k'uhb'aal x-ilarik wach, chuwach i kireey i aj Judá.25Re' keh xin kiq'eb' chi riij kik'ux ruum xkiyeew i kimayiij chikiwach taqe i tiyoox. Eh xkijosaj wach i nujosq'iil ruum i yiib' wach na'ojb'al xkian. Re' hin ma' naa ta nukanaam chi je' re', korehtaal inwik'saj i nujosq'iil chikinaah i tinamit wili.26Je' taq wili i naa aq'orom reh i kireey i aj Judá xtaaq'anik taq chaaweh chi ruq'orob'jiik i QaJaaw i ki Dios i aj Israel. Ruum re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Ruum chi xab'iraj chib'ih i ruq'or chupaam i huuj tz'ihb'amaj wii' i k'uhb'aal.27Xayot' ak'ux, eh xaloch' awiib', xa xih aso' chawiij, xat oq'ik noq xab'iraj rib'iral i ti' xuk'ul i tinamit wili, je' wo' hoq i xkik'ul i patim chupaam. Re' hin i Dios xb'iraj chik i xaq'or.28Re' hat ma' naa ta wilom i ti' k'axik naa nuye'em chinaah i tinamit Jerusaleem, je' wo' chikinaah i patim ar, noq kok'achalkaat i hat. Re' hat naa akimiik reje chi suq ak'ux naa rojiik taqe areqem aamaam awati't, inki.
Eh re' taqe i raj taqareel reey Josías xi sutinik wo' chik reje, eh xkiq'or wo' reh i xuq'or i QaJaaw.
29Eh re' reey Josías xutaq'aaj rumolariik kiwach i nimaq kiwach k'amal b'eeh wilkeeb' Judá, je' wo' wilkeeb' Jerusaleem.30Re' reey xooj chupaam i rupaat i Dios ruch'ihil taqe i aj Judá, je' wo' taqe i aj Jerusaleem. Eh xiooj wo' haa' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' taqe i aj Levíta, je' wo' chu'nchel i tinamit chi nimaq chi kok' taq. Eh re' reey xrilow wach chikiwach chib'ih i ruq'or i tz'ihb'amaj chupaam i huuj reh i k'uhb'aal xreqarik chupaam i rupaat i Dios.31Eh re' reey pa'lik chupaam i ruye'aab' xuq'or i xti korik chuwach i Dios chi naa rub'anam chu'nchel i ránima, chu'nchel i ruk'ux i ruq'or i ruk'uhb'aal, i tijinik, i taaq'anik i rub'an. Eh chi naa rub'anam i k'uhb'aal i korjinaq wach i tz'ihb'amaj chupaam i huuj reh i k'uhb'aal.32Chi riij i re' xuq'or i reey keh aj Jerusaleem, i aj Benjamín wilkeeb' ar chi naa kianam rub'aan i ruq'or i k'uhb'aal ruyejaam wach i QaJaaw i ki Dios chee qamaam qati't.33Re' reey Josías xutaq'aaj rusachariik kiwach chu'nchel i tiyoox wilkeeb' ar Israel. Eh xuq'or keh chu'nchel i aj Israel chi re' chik i QaJaaw Dios naa kikamaneem wach. Eh ma' xkikanaa' ta chik runimjiik i Dios re' i ki Dios qamaam qati't nik' chik najtiil xk'acharik i reey Josías. Re' reey Josías xuninq'ijeej i elik chaloq Egipto (2 Rey 23.21-23)
1Re' reey Josías xuninq'ijeej i elik chaloq Egipto ar Jerusaleem, chi loq'oomb'al reh i QaJaaw Dios. Eh pan kajlaj rub'eeh i peet poh reh i haab' xukansaj i tentzun reh i ninq'iij re' re'.2Eh xupab'aa' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, eh xuyeew rukowiil kik'ux chi naa kianam i kamanik chupaam i rupaat i Dios.3Eh xub'an ruk'utaaj kuuk' i aj Levíta, inkiyeew kik'ux chuk'uhtjiik i k'uhb'aal, je' wili i xuq'or keh: Re' taq i hat chayeew taq i loq'laj kaxa chupaam i rupaat i Dios xuyejaa' i Salomón rak'uun i David, yu'naak ma' naa ta chik atehlaam taq naah atileb'. Xa re' chik i rukamaj aaDios taq naa a'nam, eh naa wo' taq akamaneem kiwach i aj Israel i rutinamiit.4Chayejaa' taq awiib', re' q'oreel nik' taq ak'ihaal panapaat, nik' taq naa a'nam i kamanik cha ch'uhqaal, je' rukab' i rutz'ihb'aam rehtaliil i David xwihik chi reyil Israel, je' wo' xutz'ihb'aaj i Salomón i rak'uun.5Naa taq awokiik chi kamanik chupaam i rupaat i Dios re' q'oreel chib'ih i rukamaj i ju'jun. Wilik taqe i aj Levíta naa rutoob'iniik keh i ju'jun ch'uq chi kuch aj Israel.6Chasantoheej taq awiib', eh nee taq i naakansaj i tentzun reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto. Eh cha yejaa' taq chu'nchel i ajwaal wach, reh chi re' taqe i awuch aj Israel neenkian rub'aan je' rukab' i ruq'orom chee Dios ruuk' chii' i Moisés, inki Josías.
7Re' reey Josías lajeeb' ru ka'winaq miil i tentzun, i kaprax, eh ixib' miil i b'ooyax, xusiij keh chu'nchel i tinamit wilkeeb' ar, reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto.8Eh re' taqe i nimaq wach kikamaj ruuk' i reey chi xkisiij reh i tinamit keh i k'amal kib'eeh aj tiij, keh i aj Levíta, reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto. Re' i Hilcías, i Zacarías, i Jehiel, re' taqe i k'amal b'eeh chupaam i rupaat i Dios, xkiyeew reh taqe k'amal kib'eeh aj tiij i kiib' miil ruuk' waqiib' siento i tentzun, eh ixib' siento i b'ooyax, reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto.9Eh re' Conanias, i Semaías, i Natanael, taqe ruchaaq', re' Hasabías, i Jeiel i Josabad, re' taqe i k'amal kib'eeh i aj Levíta, xkiyeew keh i kuch aj Levíta i hoob' miil i tentzun, eh hoob' siento i b'oyax, reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto.
10Eh noq kimolom chik wach taqe re', re' taqe k'amal kib'eeh aj tiij, taqe aj Levíta xi okik pankikamaj, re' i ruyejaam wach i reey Josías chi naa kianam.11Re' taqe i aj Levíta xkikansaj taqe i chikop re' re' reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, eh inkik'saj chee kikik'eel i chikop keh taqe i k'amal kib'eeh aj tiij reh chi nkikihraaj chinaah i artaal. Eh re' taqe i aj Levíta junch'uq inkich'ol riij i chikop k'ahchi' rukanteesjiik.12Eh kesaj reje pareh i tiwik reh mayiij reh i ju'jun chi patineel, reh chi xkik'at chi kimayiij chuwach i QaJaaw Dios je' rukab' i tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i k'uhb'aal ye'ooj ree Moisés. Eh je' wo' chik re' i xkian ruuk' i kitib'kaal i b'ooyax.13Chi riij i re' xkib'ah i tiwik reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto. Re' i tiwik xkiq'asaj chi kimayiij chuwach i QaJaaw Dios xkichaq'saj chupaam taqe i nimaq xun, eh pantaq xartiin. Eh chi jumehq'iil xkipuhkaaj keh chu'nchel i tinamit.14Chi riij chik i re', re' taqe i aj Levíta xkiyejaa' i kitiib' i keh, je' wo' hoq i kitiib' i k'amal kib'eeh aj tiij re' ruuk' taqe riih rumaam Aarón. Ruum re' taqe k'amal kib'eeh aj tiij re' re' la'htz'b'ik kiwach chuk'atariik i mayijimaj chikop, je' wo' hoq i kixeb'ohiil korehtaal xokik i q'iij. Ruum aj re' re' taqe i aj Levíta xyej-anik kiwa'.
15Eh re' taqe i aj Levíta kitz'uyinik re' ruuk' taqe i riih rumaam i Asaf wilkeeb' wo' pan kiye'aab', je' rukab' i ruyejaam kahnoq i reey David i Asaf, i Hemán, Jedutún, re' taqe raj kamanoom i reey. Re' taqe i kicha'jinik reh taqe i chii' puerta wilkeeb' wo' pan kiye'aab', ma' ruman taj chi ki elik pan kiye'aab' ruum re' taqe i kuch aj Levíta xyej-anik kiwa'.
16Je' re' ruyejeb'jiik wach xb'aan i rukamaj i QaJaaw Dios reh runinq'ijiik i elik chaloq Egipto. Eh ruk'atariik i mayiij chinaah i ru artaal i QaJaaw Dios, je' rukab' i xuq'or i reey Josías.17Eh re' taqe i aj Israel wilkeeb' Jerusaleem chupaam i q'iij re' re' xkininq'ijeej i elik chaloq Egipto, eh chuwach i wuquub' q'iij xkik'ux keh i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'eesb'al reh.18Eh ma' jank'al q'iij naq i ninq'ijik i elik chaloq Egipto chi je' rukab' i re' nik' najtiil xwihik chi jalal ruq'oral i Dios i Samuel. Ma' jino'q i wihinaq taqe chi reyil Israel xkininq'ijeej i elik chaloq Egipto chi je' rukab' noq xuninq'ijeej i reey Josías, ruch'ihil taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe aj Levíta, chu'nchel i aj Judá, i aj Israel wilkeeb' ar Jerusaleem.19Eh noq xkininq'ijeej i elik chaloq Egipto wili waxaqlaj haab' rokiik chi reyil i Josías. Re' rukimiik i reey Josías (2 Rey 23.28-30)
20Eh koq'uun chik noq ruyejaam chik chi korik i rupaat i Dios i reey Josías, re' i Necao i kireey i aj Egipto xchalik chi q'aq'inik chupaam i tinamit Carquemis wilik chi chii' i nim ha' Éufrates. Eh re' i Josías xooj chi ruk'ulb'eejiik.21Re' i Necao xutaq'aaj chee raj taqareel chuq'orariik reh i Josías chi je' wili: Hat kireey i aj Judá mat chalik chi q'aq'inik wuuk' ruum ma' awuuk' tee hat xin chalik chi q'aq'inik, ruuk' la' tinamit inixowanik nuwach xin chalik chi q'aq'inik. Re' Dios xuq'or weh chi naa nunik'eem nuq'iij reh chi ma' xtaj i neenak'ul ma' chih kinawuchej reh chi ma' nee ta rusach awach i Dios wilik chi nutoob'jiik i hin yu'naak, inki.
22Xa re' la' re' i Josías ma' xunimaj taj i xuq'or i Nacao, ma' xukoj ta rehtaal chi re' QaJaaw Dios xtaaq'anik reh i Nacao xukoj la' reje i ruso', xooj chi q'aq'inik ruuk' wach k'ixkaab' wilik Meguido.23Re' taqe i ru soldado i Necao xkikut cho chi flecha i reey Josías. Re' Josías je' wili i xuq'or keh i ru soldado: Kinawesaj taq reje panq'aq'inik ruum xinkireq chik xakimik chik weh inki.24Eh x-ehtesjik cho pan kareta reh q'aq'inik kuum i nimaq wach kikamaj ruuk'. Xkiq'asaj reje parukareta i reh, xkik'am cho Jerusaleem, eh ar xkimik. Eh ar xkimuq'aa' i muhqinaq taqe cho wii' i rumaam rati't. Chu'nchel i aj Judá i aj Jerusaleem xkoq'ej i rukimiik i reey Josías.25Re' Jeremías xuyejaa' jinaj i tz'uuy reh ruti'kiil k'uxliis parub'ihnaal i Josías. Eh noq xooj kuxoq chi winaq chi ixoq kitz'uyinik reh i tz'uuy re' re' reh chi xk'ulik pankik'ux i rukimiik i reey Josías, eh xiokrik chub'aan i re' taqe i aj Israel. Re' tz'uuy wili tz'ihb'amaj chupaam i huuj tz'ihb'amaj wii' taqe i tz'uuy reh ruti'kiil k'uxliis.
26Re' taqe i ruk'uliil i xub'an i reey Josías i rukamaj, i otob'il xub'an, je' rukab' i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios tz'ihb'amaj rehtaliil.27Re' taqe i xub'an i reey Josías parutohq'iik chaloq, eh ko parukuxiik wach, tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i kihuuj i xi wihik chi reyil Israel i xi wihik chi reyil Judá. Re' noq xokik i Joacaz chi reyil Judá (2 Rey 23.31-35)
1Re' i tinamit xkipab'aa' i Joacaz rak'uun i Josías chi reyil Jerusaleem chi jilow i rajaaw.2Re' Joacaz ixib' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh xa ixib' wo' poh xwihik chi reyil Jerusaleem.3Eh re' i kireey i aj Egipto x-esanik reh i Joacaz chi reyil Jerusaleem. Re' i kireey i aj Egipto xumin taqe chupaam i tinamit Judá chi xkitoj oxlaj ru kajwinaq kintaal i plata, eh ixib' aroba i oro.4Eh re' i kireey i aj Egipto xupab'aa' chi kireey i aj Judá, i aj Jerusaleem i Eliaquim, re' i ruchaaq' i Joacaz xujal i rub'ihnaal Joacim chik i rub'ihnaal xukoj. Eh re' Necao i kireey i aj Egipto xuk'am reje Egipto i Joacaz i ras i Joacim.
5Re' Joacim ho'oob' ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh junlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem, eh xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i ruDios.6Re' i Nabucodonosor kireey i aj Babilonia xchalik chi q'aq'inik kuuk' i aj Judá xuchop i Joacim xub'ak' reje wach chi karena xuk'am reje Babilonia.7Re' Nabucodonosor wilik wo' taqe i xa chib'ih jariik inkamanik parupaat i QaJaaw Dios xuk'am reje Babilonia xuyeew chupaam i rupaat i rutiyoox i reh.
8Eh re' taqe ruk'uliil i xub'an i reey Joacim, ruch'ihil i ma' holohik taj xub'an tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i kihuuj i xi wihik cho chi reyil Israel i xi wihik cho chi reyil Judá. Eh re' chik i Joaquín i rak'uun xokik chi reyil chi jilow. Re' Joaquín kireey i aj Judá xk'amarik reje Babilonia (2 Rey 24.8-17)
9Re' Joaquín waxiqiib' haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh xa ixib' wo' poh ruuk' lajeeb' q'iij xwihik chi reyil Jerusaleem. Xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i QaJaaw Dios.10Eh noq xponik i jinaj haab', re' reey Nabucodonosor xuq'or chi naa ruk'amariik reje Babilonia i Joaquín chi naa ruk'amariik taqe i xa chib'ih jariik k'ih taq tz'aaq inkamanik parupaat i Dios. Re' chik i Sedequías, ma' tokoom ta ruuk' i Joaquín xupab'aa' chi reyil ar Judá, i Jerusaleem. Re' noq xokik Sedequías chi reyil Judá (2 Rey 24.18-20; Jer 52.1-3)
11Re' Sedequías jinaj ru ka'winaq haab' i wilik reh noq xokik chi reyil. Eh junlaj haab' xwihik chi reyil Jerusaleem.12Eh xa re' i yiib' wach na'ojb'al xub'an chuwach i ruDios. Ma' xuloch' ta riib' chuwach i Jeremías jalal ruq'oral i Dios re' ixq'orik reh chib'ih iraaj i Dios.13Re' Sedequías xuq'etwachej riib' chuwach i reey Nabucodonosor xuchuk reh i q'orik ruum ma' xub'an taj i xuq'or reh parub'ihnaal i Dios chi naa naq rub'anam. Eh ma' xraaj ta rub'anariik aha' wilik iraaj i QaJaaw i qaDios i hoj, hoj aj Israel.
14Eh chu'nchel i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' taqe i tinamit xkitiq naah rub'anariik i yiib' wach na'ojb'al. Xkian keh je' rukab' inki a'n i tokoom tinamit ma' kinimanik ta ree Dios. Ruuk' taqe xkian re' re' xkich'uwa'reej paam i rupaat i Dios, re' i rusik'im wach chi santo laj ruye'aab' ar Jerusaleem.15Re' i QaJaaw i ki Dios i qamaam qati't k'ih pech xutaq'aaj taqe i raj taqareel chi kik'uhb'aljiik, ruum xuketelaaj wach i rutinamiit ruum ar wilik i rupaat.16Xa re' la' re' keh xkikaqse'laaj i raj taqareel i Dios, ma' xponik ta panaq'kiwach i xkib'aj ma' xkiyeew ta kajaawriik taqe i raj taqareel. Korehtaal xuyeew chee rujosq'iil i QaJaaw Dios chikinaah, ma' kota chik xkuyarik kimahk. Re' rusachariik wach i rupaat i Dios, re' kik'amariik reje i aj Judá Babilonia (2 Rey 25.8-21; Jer 39.8-10; 52.12-30)
17Ruum i re', re' i QaJaaw Dios xuk'am chaloq i kireey i aj Babilonia reh chi xikanteesjik taqe i k'ijool ruuk' q'aslaj ch'ihch' chupaam i rupaat i Dios. Ma' xkiketelaaj ta wach taqe i kok' q'ahxoq, taqe i mama' winaq, ati't ixoq, taqe i ma' kichol ta b'ehik. Chu'nchel xuq'asaj taqe pan q'ab' i reey.18Eh chu'nchel i xa chib'ih jariik inkamanik parupaat i Dios chi nimaq chi kok' taq xuk'am reje i kireey i aj Babilonia parutinamiit. Eh xkik'am reje taqe i k'ih taq tz'aaq' wilik parupaat i Dios, wilik parupaat i reey, wilik pankipaat taqe i nimaq wach kikamaj ruuk'.19Eh xkik'at kahnoq i rupaat i QaJaaw Dios, xkich'a'aaj kahnoq wach ak'al i koraal tz'aq wilik chi riij i tinamit Jerusaleem. Eh xkik'at i paat i rub'an wii' taaq'anik i reey, xkiyojib'eej i xa chib'ih jariik q'e' naq inkik'ax i aj Judá.
20Eh nik' k'ihaal i ma' xikimik ta ruuk' q'aslaj ch'ihch' xuk'am taqe reje Babilonia i reey ar xumin taqe pankowlaj kamanik, ximinarik wo' pankowlaj kamanik i rak'uun, rixq'uun, xti koxponik chik i q'iij chi xb'aan keh i aj Babilonia kuum i aj Persia.21Je' re' xb'aan, reh chi xooj eloq wach i ruq'orom chaloq i QaJaaw Dios ruuk' i chii' i Jeremías jalal ruq'oral i Dios noq xuq'or chi naa ruhi'liik ak'al, xhi'lik wo' hoq ruum ma' xta chik ixtikarik chupaam, korehtaal chik xik'ik i lajeeb' ru kajwinaq haab'. Re' i k'uhb'aal xupuhkaaj ruq'orariik i reey Ciro (Esd 1.1-4)
22Eh pampeet haab' reh i rokiik chi reyil i Persia i Ciro, reh chi xooj eloq wach i ruq'orom QaJaaw Dios i xuq'or ruuk' chii' i Jeremías jalal ruq'oral i Dios. Re' QaJaaw Dios xuq'or paránima i Ciro xutaq'aaj ruq'orariik ruuk' huuj chupaam chu'nchel i rutinamiit i k'uhb'aal i ruq'or chi je' wili:23Re' Ciro i kireey i aj Persia je' wili xuq'or: Re' QaJaaw Dios wilik pan taxaaj xuyeew panuq'ab' chu'nchel i tinamit wach ak'al, xuyeew wo' panuq'ab' chi naa nuyejaam i rupaat i Dios ar Jerusaleem wilik ar Judá. Wila' hat taq rutinamiit i Dios, neerub'an chi nee taq tiooj Jerusaleem chi rutinamiit i rupaat i Dios, re' ta naq i QaJaaw Dios neentoob'inik taq aweh, inki.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/695aa4b9f902778f