Rut1
E'xi' Elimelek najal toj Moab'
1Tzaj jte' q'ij we'yaj toj tkyaqil Israel toj ju' tq'ijlalil intoq che kawin ajkawil toj Israel. Xi' jun ichan Elimelek tb'i, aj B'elen toj Juda, najal jte' q'ij toju' tx'otx' Moab'. Xitiq'i'n Noemi ju' t-xu'jil kyuk'i'l kab'e' tk'wal aye', Malon ex Kyilyon. Tetoq Eprataqe' kykyaqil toj B'elen. Eb'ajpon Moab', ex e'kyajten najal atzu'.3O'kx tkyim Elimelek, ju' tchmil Noemi, kyajtentzun Noemitz tjunalx kyuk'i'lju' kab'e' tal.4Yajxi'tzuntl e'mje kab'e' tal Noemi kyuk'i'l kab'e' txin aj Moab': Orpa tb'iju' jun, atzu'n juntl Rut. Tetzunj tb'aj lajoj ab'q'i,5ex e'kyimju' Malon ex Kyilyon, kyajtentzun Noemitz mixti'xte tchmil ex tal. Eb'ajx Noemi tuk'i'l Rut B'elen6Jun q'ij tb'i Noemi qa matxi'toq tzaj q'aq'an tk'u'j Qman Dyos ti'ju' ttanam, matxi'toq tzaj tq'o'ntl tb'anil awal toj.7Kub'tzun t-xima'n Noemi tu'n tanjti'j toj Juda kyuk'i'lju' tlib'.8Tojtzun b'e xitma'na' kye:—Kutanj kyi'je' tk'etz kytxuye'. Awt Qman Dyos b'inchan xtalb'il kyeye' kukxju', kse'n kyb'inchaye' weye' ex kyeju' wale',9ex awt Qman Dyos tz'oninkyeye' tu'n kymje jumajtle' ex tu'n kytzalaje' kyuk'i'l toj kyjaye', chij kye.
Ex eb'ajkyaj tma'tzi'n Noemi, aye'tzunkye e'aq'wi oq'el.10Ex xikyma'n te:
—¡Lay! ¡Qo xe'lqe' toj ttanama!, chechij.11Atzunte Noemi xitma'n jumajtl kye:
—Kuxkxi'ye' wal, ¿tiqu'n kyajb'ila'ye' tu'n kxi'ye' wuk'i'le'? Layna' che tentlwe' wal tu'n ykmejeye' kyuk'i'l.12Kutanj kyi'je' kyjaye'. Qu'n matxi' chin tijinwe' ex lay chin mjetle'. Maskyepe' atiwt tu'me'l, ex chin mjewte' toju' qonik'an lu exqa machin alintle',13¿ma oktzun che b'el kyayo'ne' tzmaxi'j aj kych'iy tu'n kymjeye' kyuk'i'l? ¿Ma laytzun che mjeye' naqx tu'n ayob'enkye? Lay ye, mya tu'me'lte' ikyju'. Qu'n jaku' chin b'isunxi'xtle' kyi'je' ajkyxi' nka'yine' nche yajtiye', kse'nju' yajb'il matxi' tzaj tq'o'n Qman Dyos wi'je', chij kye.14Aye'tzunkye e'kub'ten jumajtl oq'el. O'kx chab'ax oktma'tzi'n Orpa tlib' ex kyej ttzaqpi'n, atzunte Rut kyejten tuk'i'lju' tlib'.15Xitzun tma'n Noemi te tlib':
—Matila Orpa matxi' tz'anjti'j toj ttanam ex tu'n tajb'en kyeju' tdyos. Ikxtzunteju'ya kutxi'ya tuk'i'l, chij.16Atzunte Rut xittzaq'we'n te:
—¡Lalun b'isuna wi'je' qu'n layna' kyej ntzaqpi'nta! Chin xe'lwe' tuk'i'la jaxja matxa'ya ex chin najale' ja knajala'ya. Aju' ttanama k'okyel te ntaname', ex chin k'ululwe' teju' Dyos ja inima'na'ya.17Chin kyimele' ja kkyimela'ya, ex axtzu' wajb'ila'ye' tu'n nku'x mqu'ne'. ¡Tzajxwit tq'o'n Qman Dyos jun tz'e'ysb'il nwitze' kuw qa matz'el npa'nwib'e' ti'ja, noq o'kxte' qama chin kyime', kjel ntzaqpi'ntzuntza! chij.18Tetzunj tel tniky' Noemi ti'j Rut qa matxi'toq kub' t-xima'n b'a'nxi'x tu'n toklpe ti'j, mixti' ok iltl ti'j,19xikyljo'ntzun kyb'etz kykab'il tzmax kypon toj B'elen.
Tetzunj kypon toj B'elen, e'jaw lab'tiju' tnam kyi'j. Intoq kyma'nju' qya:
—¡Kyka'yinxpe' ch'inkye', myatzun Noemi ju'lu!, chechij.20Atzunte Noemi xitma'n kye:
—Lalun tzaj kyma'ntle' nb'iye' Noemi ('tzalajb'il), kymantze' nb'iye' Mara (b'isb'ajilx'), qu'n b'isb'ajilx soka' nchwinqlale' tu'n Qman Dyos nimtipumal.21Tej wexe' tza'lu nimtoq ti'xti' weye', atzu'n sanjtz wi'je' ja'lo, mixti'te iq'i'n wu'ne', qu'n ax tajb'il Qman Dyosju'. ¿Titiqu'n inxtzaja' kyma'ne' nb'iye' Noemi, extzun matxi' chin yajtiye' ex matxi' kub' nchjo'ne' tu'n Qman Dyos?, chij.22Ikytzu'n anjtza' ti'j Noemi toj B'elen tuk'i'l Rut ju' tlib', aj Moab'. Tetzunj kypon, Akxtoq nb'uyinjtz twitz awal seb'ad toj B'elen. Sakwin Rut toj ttx'otx' B'oos1Atitoqtzun jun twitze'l Elimelek tchmil Noemi B'oos tb'i, nimaq q'inun ex nim toklen kyxol xjal.2Jun q'ij xitma'n Rut te Noemi:
—Q'ontza anb'il weye' tu'n nxi'ye' sk'ol spiy, qaj mataj jun majen tu'n woklpeye' ti'j, chij.
—B'a'natzun wal, chi Noemi te.3Xi'tzun Rut sakwilteju' t-spiyil seb'ad, ju' intoq kyej tz'aq kyu'nju' majin toj kojb'il. Wichaqa tojpelo ttx'otx' B'oos twitze'l qtzan Elimelek.4O'kx tpon B'oos tzajnitoq B'elen ex eb'ajx tq'olb'e'n tmajin:
—¡Awt Qman Dyos ten kyuk'i'le'!, chij kye.
—¡Ex ikxta awt Qman Dyos ky'iwlanteya!, chechiju' tmajin te.5Ex xitqani'n B'oos te kynejel majen:
—¿Alkyetzu'n txin lu?, chij.6Xi'tzu'n ttzaq'we'n kynejel majen te:
—Aj Moab'te', matzaj tk'le'n Noemi.7Matzaj tqani'n weye' tu'n toklpe kyi'ju' majen sakwil spiy, ex matxi' b'aj nik'jan q'ij tu'n naq'unan, ex tzma ja'lo sojlan ch'i'n, chij.8Xi'tzun tma'n B'oos te Rut:
—B'intzpe'ya noy, lalun txi'ya sakwil toj juntl kojb'il. Kutkyeja tza'lu kyuk'i'lju' nmajine' qya,9lpexa kyi'j, ja matxa' tka'yina'ya nche aq'unanju' majen. Matxi' txinma'ne' kye tu'n lalun che iplaj ti'ja. Qama tzaj k'waj ti'ja, qomil tk'wa'ya a' kyoju' ẍoq' nche jawtz kynojsa'n majin, chij te.10Atzunte Rut kub' meje majx kub'joqe twitz tx'otx' te ninb'il, ex xitma'n te B'oos:
—¿Se'n taq'witzun saj q'aq'an tk'u'ja wi'je' ex majx b'a'na weye', extzun najchaq xjal qine'?, chij.11Xitzun ttzaq'we'n B'oos te:
—B'i'nxi'x wu'ne' tkyaqilju' b'a'n matxi' tb'inchaya te tlib'a atxi'x tej tkyimu' tchmila, ex makyej tq'o'na tmana ex ttxuya ex ttanama noqx tu'n tula najal qxole', ju' junxi'tl xjalqo'ye' teya.12¡Awt Qman Dyos txiq'onte tu'me'l t-xel teya! ¡Awt Qman Dyos, ja soka' qe tk'u'ja tu'n tkleta, txiq'onte tu'me'l t-xel teya tu'n tkyaqilju' matxi' tb'inchaya!, chij te.13Xitzun ttzaq'we'n Rut te:
—Chjonte teya, mayolina weye' tuk'i'l tk'ujlalil, majx nqe nk'u'je' kyu'nju' tyola. Tu'npetzu'n mixti'we' woklen kse'n jun tmajina qya, chij te.14Tetzunj tpon kmuj tu'n kyxi' wal, tzaj ttxko'n B'oos Rut ex xitma'n te:
—Kutzaja, tzyum jun piẍ twaya ex t'inunku'xa toju' ta'l b'inayr lu, chij te.
Atzunte Rut kub' qe junx kyuk'i'lju' majin, ex xitq'o'n B'oos wensi'n triy te twa. Wan Rut tzmax tnoj b'a'nxi'x, expe' atix min b'aj tu'n.15Tetzunj t-xi' junmajtl Rut sakwil triy, xitma'n B'oos kyeju' tmajen:
—Ex kyq'onx anb'ile' te tu'n t-sakwin kyxolu' triy ch'umi'ntl. Lalun txi' kymyo'ne'.16Expe' kyxonkj junjun spiye' ti'ju' kymanoje, tu'n tjaw t-sk'o'n. ¡Lalun txi' kyeku'ne'!, chij kye.17Sakwin Rut toj ttx'otx' B'oos tzmax tok qale. Tetzunj tel tb'ju'nju' sakwet tu'n, kab'naq jwe' (45) lib'r b'ent tu'n.18Anjtzun ti'jtz toj nintnam tuk'i'lu' triy, ex xityek'u'n teju' tlib'.
Ex jatztiq'i'n twa minb'aj ex xitq'o'n te Noemi.19Xi'tzun tqani'n Noemi te:
—¿Ja saq'unana'ya ja'lo, ex ja tx'anja'ya sakwilte txqan tryiy lu? ky'iwlanjtzxwitju' xjal sonin ti'ja tu'n ja'lu, chij.
Xi'tzun tma'n Rut teju' tlib' ja sakwina'.
—Toj ttx'otx' jun ichan B'oos tb'i ẍin sakwina'ye' ja'lo, chij te.20Xi'tzun tma'n Noemi te:
—¡Awt Qman Dyos ky'iwlanteju' ichan lu! Matxi' tz'okte Qman Dyos b'a'n qe ja'lo, kse'n tb'incha ojtxi' kye qtzan qchmil. Atixte' qoklen tuki'lju' wnaq lu, qu'mtzun atix tu'n qxi'tka'yi'n, chij te.21Ex xitma'tl Rut:
—Expe' matzaj tma'n weye' tu'n nkyajtene' aq'unal kyuk'i'lju' tmajen tzmax ajtjaw b'aju' twitz awal, chij.22Xi'tzun ttzaq'we'n Noemi teju' tlib':
—B'a'n toj nwitze' wal, tu'n tkyaj tena' kyuk'i'lju' tmajin ex lalun txi'ya toj juntl kojb'il, tu'ntzun mixti' kub' tk'ulb'a'na, chij.23Axtzuntzu' sakwina' Rut triy kyxolju' tmajin B'oos tzmax tjaw b'aju' seb'ad ex triy. Ex axtoqtzu' najla' tuk'i'lju' tlib'. T-xtalb'il B'oos1Jun q'ij xitma'n Noemi te Rut:
—Knjya'we' jun tchmila wal, tu'n ttzalaja tuk'i'l.2Lu pena' qwitze' B'oos ja xsakwina'ya kyuk'i'lju' tmajin qya, kpomelte' te qonik'an ja'lu toj kojb'il xq'iq'ilte seb'ad.3Ja'lutzun: kutxi'ya ichil, q'onka t-xb'aluna tb'anilxi'x ex q'onka k'ok'sb'il ti'ja, kutxi'tzuntza atzu'. Naq a lalun txi'naj tyek'u'n tib'a te B'oos qa na'mxtoq tb'aj wan.4Ka'yinxa b'a'nxi'x ja kwtala'. Lwixi'xtzun txi'ya tk'etz ex iq'imilju'ya ttxo'w tib'aj tqan, kẍeku'tzuntza t-xe tqan. Axtzunte kq'malte titi' tu'n tb'inchanteya, chij te.5Xi'tzun ttzaq'we'n Rut te:
—Knb'incha'ye' tkyaqilju' saj tma'na, chij.6Xi'tzun Ruttz toj kojb'il ex tb'incha tkyaqilju' xitma'n tlib' te.7Atzunte B'oos b'aj wan ex b'aj k'wan, ex intoq tzalajxi'x. Xi'tzuntz wtal jatoq ta' triy triyi'ntl. Yajxi'tzun ch'i'ntel xi'jutzun Rut ex eltiq'i'n ttxo'w B'oos tib'aj tqan, kub' kẍetzuntz atzu'.8Tetzunj ttzaj tk'u'j aq'b'il tzaj tna'ntib' B'oos, atzunj tjaw tmiltz'u'n tib' majx jawsak'puj tej t-xi' tka'yi'n kuẍloktoq jun qya t-xe tqan.9—¿Alkyeya? —chi B'oos xitqani'n.
—Ayinwe' Rut, ju' ajb'el teya, chij xittzaq'we'n. Ex xitma'ntl te: Qwitze'l ta, ati qoklenqib' tuk'i'la, qu'mtzun ati tu'n nxitka'yi'na. Wajb'ile' tu'n tmjeya wuk'i'le', chij te.10Atzunte B'oos xitma'n te: —¡Awt Qman Dyos ky'iwlanteya! Matxi' tyek'uya ja'lo qa majx tnik'alxi'x ti'ja twitz qtzan tchmila. Qu'n naqwit min, ma'wtlo tjoy juntl tchmila ku'xunx nwitze', prow mujqa q'inun, atzunte' lu mixti' xtb'inchaya ikju'.11Lalun b'isuna noy, kykyaqilkye' xjal toj ntaname' b'i'ntl kyu'n qa tnik'altati'j. Qu'mtzun kb'antelte' kse'n xtmaya.12Axte' teya qa ati woklene' tuk'i'la, naqtzun aju' ati juntlta twitze' atix ch'i'ntl toklen kye nwitze'.13Tenkja tza'lu teju' qonik'an ja'lu. Qatzun b'a'n toj twitz tu'n tb'inchante najchi'j, b'a'n tzunlotz; extzunqa min xtb'incha, okntziya'ye' teya toj tb'i Qman Dyos qa knb'incha'we'. Wtanta tza'lu tzmax ajqsqix, chij te.14Wtan Rut t-xe tqan B'oos toju' qonik'an lu. Tetzunj qsqix te juntl q'ij, jawe' Rut na'mxtoq ttzaj t-xe kya'j, qxopinxtoq qwitz, qu'n myatoq tajb'il B'oos tu'n tb'injtz qa pon jun qya toju' tkojb'il.15Xi'tzun tma'n B'oostz te:
—Iq'imilju'ya tpinpa'ta ex xmonku'ya b'a'nxi'x, chij. Tetzunj tkub' t-xmo'n Rut tpinpa't b'a'nxi'x, xitq'o'n B'oos kyajnaq lajoj (90) lib'r seb'ad toj. Ex jaw toni'n B'oos tiqatz, anjtzun Ruttz toj nintnam.16Tetzunj tpon Rut tk'etzu' tlib', xi'tzun tqani'n tlib' te:
—¿Je'k se'n xtena'ya wal?, chij.
Xi'tzun ttx'olb'a'n Rut tkyaqilju' tb'incha B'oos te,17ex xitma'ntl:
—Matzaj tq'o'n tkyaqilju' seb'ad lu weye', ex matzaj tma'n weye': lay tz'anjta ti'j tk'etz tlib'a mixti'xwit ch'i'n kxe'l tiq'i'na, chij weye', chij.18Xi'tzun tma'n Noemi te:
—Naqxtzun tz'ayona ja'lo wal titi' kb'ajel. Lay kub' tyo'nte' ichan lu qa min xnk'et tu'n, chij. Mje B'oos tuk'i'l Rut1Yajxi'tzuntl xi' B'oos ex kub' qe ttziju' tnam, qu'n atoqtzu' nkyb'u'yi'na' kyib'ju' xjal. Tojtzunju' kmuj lu o'kx tik'u' ttwitze'l Elimelek ju' atix ch'i'ntl toklen tuk'i'l, ju' ojetoq tma B'oos.
—Qlanpe'ya ex qeku'ya tza'lu, chi B'oos te.
Atzunju' twitze'l tzaj lq'e ex kub' qe tk'etz.2Ex eb'aj tzaj ttxko'n B'oos lajoj tijwnaq toju' tnam, ex ikx xitma'n kye tu'n kykub' qe tuk'i'l. Tetzunj kyb'ajkub' qe,3xitma'n B'oos teju' twitze'l:
—Matxi' kub't-xima'nte Noemi ju' anjtzni toj Moab', tu'n tik' tk'a'yi'n ttx'otx'ju' qtzan qwitze'l Elimelek.4Wajb'ile' tu'n tb'inteya, qaj ati tb'is tk'u'ja tu'n tlq'onteya, ex b'a'n tb'inchanteya ja'lo, kywitzju' ate'qe' tza'lu ex kywitzju' tijwnaq toj tnam. Ana'ya tixch'i'ntl toklena tuk'i'l Elimelek, qu'mtzun aya ati toklena tu'n tlq'onteju'ya ttx'otx'. Qatzun min tajb'ila tu'n tlq'onteya, b'a'n tu'n tmanteya ja'lo, qu'n ti'jxi'tla ayine' ati woklene' ti'j, chij te.
Xitzun ttzaq'we'n twitze'l te:
—Knlq'a'we', chij.5Atzunte B'oos xitma'nxi'xju' tu'me'l:
—Ximanku'na'ya b'a'nxi'x, qu'n qama tloq'ju'ya ttx'otx' Noemi, ilti'j tu'n tmjeya tuk'i'l Rut, aju' qya aj moab' kyimni tchmil, tu'ntzun tkyaju' tx'otx' tojx tb'iju' qtzan tajaw, chij te.6Tetzunj tb'inteju' twitze'l ikju', xittzaq'we'n:
—Qana' qa iku', lay nloq'we', qu'n jaku' kyaju' wetzb'ile' te juntl. Qa tajb'ila tu'n tlq'onteya, lq'oma; kxe'l nq'o'nwe' oklenj teya tu'n tlq'onteya, chij.7Intoq b'inchet jun tu'me'l kyxol aj Israel toju' tq'ijlalil lu: Qama txitq'o'n jun xjal oklenj te juntl twitze'l, mujqa ajtkyaj b'entti'j jun kyyol ti'j jun ti'xti', aju' matxiq'onte mujqa matxik'ayinte oklenj, nneltiq'i'n jun t-xajab' ex nxitq'o'n teju' juntl. Kse'nxtzu'n tu'me'l lu,8eltiq'i'n twitze'l B'oos jun t-xajab', xitq'o'ntzuntz te B'oos ex xitma'n te:
—Lq'omna'ya, chij.9Atzunte B'oos xitma'n kyeju' tijwnaq ex kyeju' ate'toq atzu':
—Kywitzku'ye' kykyaqile' ja'lo knlq'a'ye' kytx'otx' Elimelek, Kyilyon ex Malon te Noemi.10Ex kywitzku'ye' ja'lo knk'ma'ye' Rut aj Moab' kyimni tchmil te nxu'jile', tu'ntzun lalun kub'naj tb'i Malon, ju' qtzan tchmil ti'ju' tx'otx'. Laytzun kub'naj tb'i Malontz kyxolju' twitze'l ex tu'n lalun tzik'tna'l toju' tnam lu. Aye'ye' tziyal ti'j ja'lo, chij kye.11Xi'tzun kytzaq'we'nju' tijwnaq exqe' ate'toq:
—Qwitzku'tzune' ja'lo. ¡Awt Qman Dyos b'inchante tuk'i'lju' qya lu kpomel tjaya, kse'nte Rakyel ex Lea, qu'n kyi'ju' qya lu tzajna' qyajajil ayo' aj Israelqo'! Atzunta tz'okxwita jun ichan nim toklen toj Eprata, jun ichan b'a'n tyolinjtz toj B'elen.12Tzajxwit q'o'n txqan tk'wala tu'n Qman Dyos tuk'i'lju' qya lu. Che chmet-xwitju' tyajajila kse'nqe' tk'wal Pares, ju' tal Tamar tuk'i'l Juda, chechij te.13Iktzu'n mjeya' B'oos tuk'i'l Rut. Ex kub'kẍe tuk'i'l, ex tb'incha Qman Dyos tu'n tok ch'onwi', tu'n titz'ji jun tal.14Aye'tzunju' qya intoq kyma'n te Noemi:
—¡Ajwalinjtzxwitju' Qman Dyos, qu'n matxi' tzaj tq'o'n jun tchmana ka'yilteya! ¡Tz'okxwitju' tal tchmana lu nim toklen toj tkyaqil Israel!15Ate kq'uqb'alte tk'u'ja ex kk'a'chalteya ajttijina, qu'n talna' tlib'a, aju' tlib'a k'u'jla'nxi'xa tu'n, ex majxpe' b'a'n xjalxi'x teya kyekywitz wuq tala, chechij te.16Tzajtzun tchle'n Noemi tal ne'ẍ ex xitka'yi'n.17Tetzunj kyka'yinteju' qya najlqe' nqayin tk'etz, intoq kyma'n:
—¡Matxi' tz'itz'ji junte Noemi tal!, chechij.
Ex okkyq'o'n tb'i, Ob'ed. Atzun tman Jeseju' ex tchman Dab'i. Ojtxi' tyajilb'en Dab'i18Aye' tyajajil Pares ja'lu: ate Pares tman Esron,19atzu'n Esron tman Ram, atzu'n Ram tman Aminadab',20atzu'n Aminadab' tman Naason, atzu'n Naason tman Salomon,21atzu'n Salomon tman B'oos, atzu'n B'oos tman Ob'ed,22atzu'n Ob'ed tman Jese, atzu'n Jese tman Dab'i.
Bible Society in Guatemala