Read Proverbios 1

Proverbios1

Kyoklen q'unb'en

¹Aye' q'unb'en ja'lu tma Salomon nimaqkawil aj Israel, tk'wal Dab'i.²A kyajb'enju': tu'n kyq'on nab'l, tu'n qelb'an, ex tu'n tel kynik'tzilju' b'a'n nab'l.³Tu'n qanq'i'n tuk'i'l nab'l, ex tu'n qok tnik'alqi'j, tz'aqli ex tu'n lalun qo eltxalpuj.⁴Tu'n tten kynab'lju' ku'xun na'mx ttenxi'x kynab'l, tu'n kyel k'atz ex tu'n tb'ent kyximan b'a'nxi'x⁵Alkyete ati tnab'l ex b'a'n t-ximante, che kxeltb'i'n, ktenb'elxi'xtzun tnab'ltz ex k'elel tnik'.⁶tu'n kykaneju' q'unb'en kyu'n ati kynab'l, exju' kyyol, techlal, ex tu'n tpon toj kynab'l.

⁷Inten qnab'l qama qnima Qman Dyos, inel kyik'o'nkye xnakju' nab'l ex xnaq'tzb'il. Nab'l kye ku'xun⁸Nky'ajul, b'inxa nab'l nxinq'o'ne' teya ex lalun tzik'tna'lju' t-xnaq'tzb'il ttxuya tu'na,⁹qu'n che okyelkye' te jun tuya tb'anilqexi'x te achb'il tqula.¹⁰Qa kyajb'ilju' b'inchal il tu'n tkub' sb'u'na kyu'n, ¡lalun taja nky'ajul!¹¹Qaj nkyma'nku' teya: Kuttzaja quk'i'le'; noqx qak'an qq'oku' xpatxab' toj b'e tu'n tkyim jun b'a'nqa mixti' til.¹²Che b'elexkye' xjal tnik'alkyi'j toj qlaq kse'nqe' kyimni nche'x tb'elq'u'n kamik toj muqb'il.¹³Ktenb'el txqan qq'inumal, ¡knojel tkyaqil toj qja tu'n qeleq'!¹⁴Qlana, toka quk'i'le', ex tkyaqilju' ti'xti' kb'ajel qsipa'n qxolilex, qa chechi.¹⁵¡Laluntzun txi'ya kyuk'i'l nky'ajul! Pa'mil tib'a ti'ju' kyb'e taq'wix,¹⁶qu'n nnoktilil kyu'n tu'n kyb'inchan il; ¡nnoktilil kyu'n tu'n tkub' qojl chik'!

¹⁷Mixti'x tajb'en jun xpatxab' qa q'ancha'l kye pich',¹⁸aye'xkye' xjal lu nche kub' q'onte xpatxab' toj kyb'e xob'ajilx ta'ju' kychwinqlal kyu'nx.¹⁹Ikytzun nche b'aja' jamjolju': axju' kyjamjoni'n nkub'yonkye. Txokb'il tu'n nab'l²⁰Inkub'sanju' nab'l tk'i' tq'ojq'ojel twi' kyoj ninb'e ex kyoj xky'ichb'e;²¹npakb'an kytziju' tnam jachaqja nkychmo'na' kyib' xjal toj nintnam.

²²E' ku'xun mixti' b'a'n kyu'ne', twi'xmayil ex xnakqe'ye', ¿ma kukxtzun mache'xa'ju'ye' mixti' kynab'le', ma kukxtzun kytzalaju'ye' toju' xmayb'il, jtojtzun tz'ok kynab'le'?²³Kyb'intzpe'ju'ye' ntzak'b'ile' atzun nq'onxwe' nxew kyeye'; ex kxe'l nyek'u'nju'ye' nxime' kyeye'.²⁴Oje che ntxokxi'ye', ex oje che nk'elxi'ye' tu'n kytzaje', aye'tzunkye' min nkyb'i'ne'.²⁵Inpe' el kyik'o'ne' nab'l xinq'o'ne'; min nkyq'a' tzak'u' kyib'e' weye'.²⁶¡Kpomil tq'ijlalil chin tzele' kyi'je' ajkykub' b'o'lje'! ¡Chin jawiltzun xmayintze' kyi'je' ajkyb'aj ẍb'aje'ye' tu'n xob'il,²⁷ajttzaju' xob'el ex yajb'il, b'isb'ajil ex k'ixk'oj, kse'n jun saqchanpach, nb'aj t-xitu'n tkyaqil!

²⁸Atzun q'iju' chin kytxka'ye', laytzun chin tzaq'wiwe'; chin kyjyo'tzuntze', layx chin knete' kyu'ne';²⁹qu'n nelkyik'u'nju'ye' nab'l ex min kyajb'ile' tu'n kynimane' te Qman Dyos.³⁰Min kyajb'ile' tu'n kyk'monteju'ye' nab'l; ex nel kyik'o'nju'ye' tzak'b'il.³¹¡Aye'xe' cheb'o'ljel tu'n kyb'inchb'ene'! ¡ex aye'xe' che nik'b'elte kyxime' myab'a'n!³²Tu'nx kynab'lju' mixti' b'a'n kyu'n che kyimela', exqe' xnak che kb'el b'o'lj tu'nju' min nok toj kywi';³³Atzunju' machin kub' tb'i'ne', k'anq'il toj nak'b'il ex lay tzaj tchi jun xob'ajil ti'j. Chiju' nab'l. B'a'n ntq'o'nju' nab'l¹Nky'ajul, b'inxju'ya nyole'; che kyajxju' nchaq'b'ile' toj twi'ya.²B'inxju'ya ntma'nju' nab'l ex xonk tk'u'ja tu'n tel k'atza.³Qaninxa tu'n tkyaqil tk'u'ja tu'n tel k'atza ex tu'n t-ximana tojxi'x tu'me'l;⁴Q'onk tilila tu'n tjyonteya, naku'xwitloj njyona ti'j saqpwaq mujqa ti'j jun k'uwenj e'wa'n.⁵Kkaneb'iltzuntz toj twitza tu'n tnimana te Qman Dyos; ¡K'eleltzun tnik'tza ti'j Qman Dyos!⁶Qu'n ate Qman Dyos ntzaj q'onte' nab'l; toj ttzi netza' nab'l ex ojtzqib'l.⁷In oninte Qman Dyos ex nkolon kyi'ju' nche anq'in toj tnik'alti'j ex mixti' kytzakajil;⁸Nche'x tka'yinju' nche b'et toj tnik'alti'j, ex nkolon kyi'ju' njapun tyol kyu'n.⁹Ex k'elel tnik'a ti'ju' ttzinunal ex tnik'alilti'j ex a ktb'incha'ju'ya b'a'n kukxju',¹⁰ktenb'il nim tnab'la ex ktnik'b'e'ya tchi'yal ojtzqib'l.¹¹Qa ati tnab'la ex b'a'n t-ximanteya xq'uqi'n ttena kukxju';¹²Aye'tzun che klolteju'ya teju' tb'eyil myab'a'n ex kyeju' xjal nche xitun tu'n kyol,¹³kyeju' nelkypa'n kyib' ti'ju' tb'eyil b'a'n ex nche'x toju' tb'eyil qxopin,¹⁴nche tzalaj toju' myab'a'n nkyb'incha'n ex nkub' kytzalajsa'n kyb'inchb'en taq'wix,¹⁵nche b'et kyoju' taq'wix b'e ex matxi' che eltxalpuj ti'ju' b'a'n b'e.¹⁶Ex kkletela tu'n nab'l teju' qya ati tchmil, chab'axi'x nxmoxon ex tb'anil tyol te juntl ichan,¹⁷nkyaj tkolb'e'n tchmil mje tuk'i'l txinxtoq ex nik'tna'lju' tyol ttziya twitz Qman Dyos.¹⁸Alkyete matxi' tjaju' qya lu toj tb'eyil kamik nb'eta';¹⁹aye'ju' nche'x tja layx tz'anjtztlkyi'j, layx che pon jumajtl toju' tb'eyil chwinqlal.²⁰Qu'mtzun b'eta toju' b'a'n b'e, ex tz'anq'ina kse'nqe' tnik'alkyi'j.²¹Qu'n b'a'n che anq'ila'kye' tnik'alkyi'j ex b'a'n kychwinqlal kukxju' twitz tx'otx';²²aye'tzu'n b'inchal myab'a'n ex nche jawmiltz'uj che jawil xb'oqi'n ex che b'je'lex xon. Ab'tzib'l tu'n qpon kanun ti'ju' nab'l¹Nky'ajul, lalun tzik'kyna'lju' nxnaq'tzb'ile' tu'na; che kyajxju' nchaq'b'ile' toj twi'ya,²ktenb'iltzun tchwinqlaltza nimtoj ex toj tzalajb'il.³Lalun naju' tk'ujlalila exju' ax yolina; uwanqe'ka tqula nakuj tuya, Majx na'nqeku'ya,⁴Laytzun b'ajta tk'monte tu'n Qman Dyos ex kyu'n xjal⁵qek tk'uja ti'j Qman Dyos tuk'i'l tkyaqil tk'u'ja ex lalun tz'okqe tk'u'ja ti'jxu' tnab'la.⁶Na'ntza Qman Dyos toj tkyaqilju' ntb'incha'na, ate kxel q'inteya toju' tb'eyil b'a'n.⁷Lalun t-ximaya qa atixi'x tnab'la; nimana te Qman Dyos ex tzaqpinkja myab'a'n:⁸¡Atzunte tb'anil q'a'nb'ilju' tu'n tkuwix t-xmilala!

⁹Nimana te Qman Dyos tu'nju' ati teya ex tuk'i'lju' tnejel twitz tawala,¹⁰ikytzu'n che nojel tk'ujatzu'ya laype' b'ajxtl ex lay che kanun kykb'el ub'a.

¹¹Nky'ajul, lalun tik'u'ya juk'b'il tu'n Qman Dyos, ex lalun tzaj ttx'ujila tiju' ttzak'b'il;¹²qu'n in ttzak'u'nte Qman Dyosju' ntk'u'jla'nxi'x, kse'n jun manb'aj nttzak'u'n tk'wal kye tilwi tu'n.

¹³Tzalajb'ilte' teju' xjal nknon nab'l, ex nknon k'atzil;¹⁴qu'n nimxi'x tajb'en kyetwitz saqpwaq ex wi'yalxi'x kyetwitz q'anpwaq.¹⁵Nim toklenju' nab'l kyekywitz tb'anil ab'j; ¡expena' min nche ponju' ti'xti' achb'ajil qe'xi'x ikyju'!¹⁶Ntq'o'n chwinqlal nimtoj tu'n tb'anq'ob', atzu'n tu'n tnayaj, ntq'o'n q'inumal ex oklenj.¹⁷Tb'anilxi'xte' tu'n qlpe ti'j; qo anq'il toj nak'b'il qama qob'et kyoju' tb'eyil.¹⁸Anq'ib'lte' nab'l teju' nk'monte, ¡tzalajb'ilte' kyeju' tokkywitz ti'j!¹⁹Kub' tb'incha'n Dyos tx'otx' tuk'i'l nab'l, ex ximan b'a'nxi'x tej tkub' tb'incha'n kya'j;²⁰tu'n nab'l kub'a' taq'pu'nju' ninnjab' ex tu'n ntzaja' ẍmu's toj muj.

²¹Nky'ajul, tz'okxa ati tnab'la kukxju', ex lalun tz'el txalpuja ti'j,²²qu'n chwinqlalte' teya ex naku'j u'wj te achb'il ti'ja.²³Q'uqlixi'x tk'u'ja ajt-xiya toj b'e ex layx jaw tz'aqiya.²⁴Ajtzun txi'ya kẍeb'il, lay xob'a; ajtzun txi'ya wtal, watlxte' teya.²⁵Qa nab'en saj jun ti'xti' lay xob'ta ex lay xob'a teju' tzul kyib'aju' b'inchal myab'a'n,²⁶qu'n atite' Qman Dyos tuk'i'la lay taj tu'n tkub' tz'aqa.

²⁷Qama qaninjtz xtalb'il teya, lalun kub' t-xk'a'yi'n tib'a qa ati tu'me'l tu'n tb'inchanteya.²⁸Lalun kyej tq'o'na xtalb'il te najchi'jxi' aju' kb'antel tb'inchanteya ja'lo.²⁹Lalun kub't-xima'n jun ti'xti'ya myab'a'n ti'ju' xjal q'uqlok tk'u'j ti'ja.³⁰Lalun jyon q'oja tuk'i'l jun xjal, qa mixti'te soktb'incha'n teya.³¹Lalun tx'a'lti'j tk'u'ja ti'ju' b'inchal taq'wix ex lalun tz'el tkno'nju'ya ntb'incha'n;³²qu'n ik'u'nqekye' b'inchal myab'a'n tu'n Qman Dyos, aye'tzu'n b'a'n xjal ntzalaj kyi'j.³³Nkub'ju' qanb'en tu'n Qman Dyos kyib'aj kyja b'inchal myab'a'n, atzu'n toj kyja tnik'alkyi'j nche tzaj tk'iwla'n.³⁴Nxmayinte Qman Dyos kyi'ju' twi' xmayilqe', aye'tzu'n me'sqe' kye kyilwi tu'n.³⁵Kyekye ati kynab'lju' ninb'il, aye'tzu'n xnakqe', kych'ixaw nel. Oqxenb'il tu'n qxi' toj b'a'n b'e¹Nky'ajul, kyb'inxe' nab'l tu'n kymane'; kyq'onk kywi'ye' ti'j, tu'n tok kynab'le'.²Matxi' che'x nxnaq'tza'ne', qu'mtzun lalun kub' kytxa'ju'ne'.³Ikxwe' machinokye' te k'wa'lb'aj: kyexi'xtoq wilwiye' tu'n ntxuye'⁴Atoqwe' nq'umli we tu'n nman kjalu: Kyejxju' nyole' toj twi'ya; b'inchanxya nchaq'b'ile', k'anq'iltzuntza.⁵Knom tnab'la ex tz'okxa ati tnab'la; lalun tzik'kyna'lju' nyole' tu'na.⁶Xonk tk'u'ja ti'ju' nab'l, lalun kyej ttzoqpi'na qu'n kkletela tu'n.⁷Ate nojqelanju' tnejelxi'x kywitz txqantl ti'xti' aju' tu'n tten tnab'la ex tu'n toka k'atz.⁸Xonk tk'u'ja ti'j, ex kjawil laq'b'a'na tu'n; chlema, ex kjawil nima'na tu'n;⁹¡kjawix tq'o'n jun koron b'echile toj twi'ya te jun oklenj tb'anilxi'x! chij.¹⁰Nky'ajul, b'intzju'ya nyole', k'monqe'ma, k'anq'iltzuntza nimtoj.¹¹Kxel wiq'i'na toju' tb'eyil nab'l: kxel nxb'etza'na toju' b'a'n b'e.¹²Ja lay tz'ok tokpaja'ya, expe' lay jaw tokpaja aj tojqelana.¹³Tuneka ti'ju' xnaq'tzb'il, lan kub' ttxa'ju'na; chwinqlanku'ya qu'n ate chwinqlalju'.¹⁴Lalun txilpeya kyi'ju' b'inchal myab'a'n, lalun txitkno'nju'ya kyb'inchb'en taq'wix.¹⁵Lalun txi'ya toju' kyb'e; pa'mil tib'a kyi'j ex ljomta tb'e,¹⁶myab'a'n nkyna'n qa min nche b'inchan taq'wix; nel kywatl, qa min nkyim jun xjal kyu'n.¹⁷¡Majx kywaju' taq'wixil ex kyk'wa'ju' q'oj nkyb'incha'n!

¹⁸Iky kyb'e tnik'alkyi'ju' kse'n spik'un ajqsqix: ch'i'naq t-spik'e', o'kx aj tjawul qoptz'aj b'a'nxi'x.¹⁹Atzu'nte' kyb'eju' b'inchal myab'a'n qlolj b'a'nxi'x; ¡mixpeti'x nelkynik' alqi'j nche jaw tokpaja'!²⁰B'intzju'ya nyole', nky'ajul; b'inqeku'ya.²¹Lalun tz'el tpa'ntib'a kyi'j, ¡che kyajx toj twi'ya!²²Chwinqlalte' ex q'a'nb'il kyeju' nokyal kyu'n.²³Ka'yinxa tnab'la tib'aj tkyaqil, qu'n a tlok' chwinqlalju'.²⁴Lalun txitma'n jun ti'xti'ya mya ax; pa'mil tib'a ti'ju' chajyolil.²⁵O'kxtzu' ka'yinxa'ya twitza, o'kxtzu' ka'yinxa'ya tzinun twitza.²⁶Ka'yinxa b'a'nxi'x ja nb'eta'ya, tu'ntzun tb'eta kukxu' toj b'a'n b'e.²⁷Lalun txalpuja ti'ju' tb'eya; lalun txi'ya toj tb'eyil taq'wixil. Nkub'o'lju' ichan tu'n qya ajpajil¹Nky'ajul, b'inku'ya nnab'le'; q'onk twi'ya ti'ju' xinb'ente wu'ne'.²Kximaltzuntza ti'j tyola kyoliltzuntza tuk'i'l ojtzqib'l.³Qu'n majx tb'anilxi'x yolinju' qya ajpajil Nxi'x so'jlan tuk'i'l tyol;⁴majxtzun k'axi'x npona' b'aj kse'n xmasin majx tzayunxi'x kyetwitz k'uẍtx'e'nb'il kab'e' plaj twitzte.⁵Toj tb'eyil kamik ika' qxa' qama tz'okx qq'o'nqib' tuk'i'l; toj muqb'il in pona' yalju' tb'e.⁶Min nximante' qya lu ti'ju' tb'eyil chwinqlal ex min neltnik' qa myab'a'nju' tb'e ljo'n.

⁷Qu'mtzun chin tb'iku'ya nky'ajul, lan tz'el tpa'ntib'a kyi'ju' nxnaq'tzb'ile'.⁸Pa'mil tib'a ti'ju' qya ajpajil; lalunpe' txi' lq'eya ttzi tja.⁹Tu'ntzun lalun b'ajx tq'o'na ati teya ex tchwinqlala toj kyq'ob' junxi'tl xjal ex mya'lqe';¹⁰tu'ntzun mya junxi'tl jawb'ent tu'nju' taq'unb'ena nnoktilil.¹¹Tzul toj tk'u'ja qa min xtb'iya ajtna'nteya xi'tkub'aja.¹²Ktma'tzuntza: ¡Se'n taq'wi min xnb'iju'ye' nab'l! ¡Se'n taq'wi min xwaq' tzak'u' wib'e'!¹³¡Mixti'x ẍe'x nb'i'ne' xnaq'tzalweye', ex min ẍe'x nb'i'nju'ye q'ol nnab'le'.¹⁴Naqxi'x ch'intl miẍin k'ulb'ana'ye' kywitz kykyaqil xjal! Chiloya.

¹⁵Qa nk'wajtiya k'wana ti'jxju' t-xocha.¹⁶Lalun naq tz'oktena qolteju' taya; lalun tz'oktena ẍa'lulte toj b'e.¹⁷Tenata' a' ex xoch, ex mya te juntl; ¡lalun kub' tmoji'na kyuk'i'l txqantl!¹⁸¡K'i'wla'nxwitju' t-xocha! ¡Tzalajxa tuk'i'l t-xu'jila tzajx toj tku'xumala,¹⁹tb'anil kse'n jun tal msat! ¡Kukxwit ttz'u'linjtzju'ya tu'n! ¡Kukxwit ttzalaja tu'n tk'ujlalil!

²⁰¿Nky'ajul, sentaq'wi k'okyil ye'ya ti'j jun qya ajpajil? ¿se'n taq'wi kxe'l tq'a' tz'u'li' tib'a te?²¹Tokte Qman Dyos twitz ti'ju' tb'inchb'en xjal; ex kanli twitz janb'eta'.²²Nkub' tz'aqju' b'inchal myab'a'n tojxju' tb'inchb'en; ax nb'aj t-xwaku'n tib' toju' tb'inchb'en naku'j toj aqwil.²³Kkyimel tu'nx tnab'l; knajel tu'nxju' t-xnakyil. Oqxenb'il kyeju' nkyq'o'n kyyol ti'j tk'as juntl¹Nky'ajul, qama taq'tib'a yolil ti'j tk'as tamiwa mujqa ti'j tk'as juntl xjal,²Xpatxab' nkub' tq'o'na toj tb'eya: Axju' tyola nkub' jtz'onteya.³Tu'ntzun ttzaqpeta nky'ajul, atina'ya toj tq'ob' juntl, a b'inchamju'ya: me'ssankutib'a ex kutxi'ya yolil tuk'i'lju' jata' k'as tu'n ttzaqpinjtza tu'n.⁴Lalun wtana, lalun txitq'o'n che'wa toj;⁵kutoqa kse'n jun msat ajtkub' oq twitz jun ub'al; kse'n jun pich' ajtoq te xpatxab'. Tzak'b'ilkye ky'aj⁶Nimaqky'ej, ka'yi'k qepe'ju'ya snik; ka'yinxa titi' nb'ajkye, ex knomil jun tnab'la kyi'j:⁷maskyepe' mixti' jun kynejel ex mix-a'lo' chq'olkye ti'j kyaq'un,⁸nb'aj kyk'u'n kywa toj q'ijal, nb'aj kychmo'n ajtb'uyet twitz awal.⁹¡Wix we'ktza ky'aj! ¡Wix jawe'ya!¹⁰Qu'n qa nxnakwiya ex nwitzk'ana, inxi'x kub' tchle'n tq'ob'a tu'n twtana b'a'nxi'x,¹¹tzul prowil ex k'okyel tzaqpaj ti'ja naku'j jun eleq' iq'i'n tq'aq'. Se'n ka'yinju' b'inchal myab'a'n¹²Aju' b'inchal myab'a'n ex elsal ch'xaw naq nchan yol kukxju';¹³nxmutz'mun twitz, nkub' tjuma'n tqan nyek'laj kyu'n twi'tq'ob';¹⁴naq taq'wix tokx toj twi', o'kxtzu' nximana' tu'n tb'inchan myab'a'n ex naq njyon q'oj.¹⁵Qu'mtzun, noqx minab'en ajtk'ulb'an; naq jun mutz'inx kb'o'ljela' ex layx b'entl. Ti'xti' nche eltik'o'n Qman Dyos¹⁶Ate' qaq ti'xti', wuq penate' majx ik'o'nqe' tu'n Qman Dyos,¹⁷aye'ju' nimjtib'il, chajyolil, b'yojxjal mixti' kyil.¹⁸Aju' xjal majx nximan tu'n tb'inchan il, exju' noktilil tu'n, tu'n tb'inchan myab'a'n,¹⁹aju' nok tq'o'ntib' tziyal chajyolil, exju' njyon q'oj kyxol xjal kyitz'in kyib'. Aju' il ntzaj tu'n tpaj ajpaji'n²⁰Nky'ajul, majx na'nqe'ku'ju'ya tchaq'b'il tmana ex t-xnaq'tzb'il ttxuya.²¹Majx na'qeku'ya, uwanqe'ka tqula,²²kẍaqlunjtzela kyu'n aj txi'ya toj tb'eya, kxq'uqinjtzela kyu'n aj twtana, che yolil teya aj ttzaj tna'ntib'a.

²³Axxi'x, spik'un qe'kye' chaq'b'il ex xnaq'tzb'il; tb'eyil chwinqlalte' tzak'b'il ex nab'l.²⁴Kklonjtzela kyu'n teju' qya b'inchal myab'a'n, ex kye' tyolju' qya ajpajil kyexi'x tb'inx.²⁵lalun tz'oklaqja ti'ju' ka'yin; ¡lalun txab'tzeta tu'n twitz ajttzaj ka'yin teya!

²⁶Aju' qya eqch ntq'o'ntib' naq tu'n twa, atzunte' qya ajpajil axi'x ntjyo'nju' ichan b'a'n ta'.

²⁷Alkyete makub' tq'o'n q'aq' ttzitk'u'j, kb'ajel tz'e'yju' t-xb'alun.²⁸Alkyete' mab'et tib'aj ttxalq'aq', kb'ajel tz'e'y tqan.²⁹Ikxtzun matz'okx tq'o'n tib'ju' tuk'i'l t-xu'jil juntl, ilti'j kyb'el tz'e'ysa'n twitz.

³⁰Lay tz'el ik'u'n jun eleq' qama tz'elq'an tu'n tpaj twa,³¹qatzun matz'elyal, ati tu'n tchjonte wuq maju' teleq', expe' kxel tb'ajsa'n tkyaqilju' ati te.

³²¡Mixti'x tnab'lju' ichan nokx tq'o'ntib' tuk'i'lju' qya ati tchmil Qu'n ax nkub' b'o'ljsantetib'!³³Kb'ajel b'yo'n ex kb'ajel yasu'n, ex layx tzik'tna'lju' tch'ixaw.³⁴Qu'n ikyte ichan kuw xk'yaqlin kse'n q'aq', layx kub' tnajsa'n til qama tzyet tu'n;³⁵lay tk'am qama txiq'o'n jun oyaj te, b'a'n qama txiq'o'n txqan oyaj te layx kub' tk'u'j. Tsb'ub'lju' qya ajpajil¹Nky'ajul, nimanqe'xju'ya nyole'; che kyajxju' nchaq'b'ile' toj twi'ya.²Che japunxju' nchaq'b'ile' tu'na exqe' nxnaq'tzb'ile'; k'u'jlamqe'ya kse'nqe' tyuẍil twitza, atitzunte anq'ib'ltz.³Q'onqe'ka te txmilq'ob'a, majx na'nqeku'ya.⁴Q'onka nab'l naku'j tanab'a, ex tu'nju' k'atz twi'ya q'onka naku'j tamiwa.⁵Aye'kye che klolteju'ya teju' qya ajpajil, teju' qya eqch kyexi'x tb'inxju' tyol.

⁶Jun q'ij intoq chin ka'yimixe' kyxolju' kutxb'il ti'ju' tokexspik'un⁷tej kyxi' nka'yi'ne' jte' ku'xun na'mxi'x tok kynab'l, ex elnnik'e' ti'ju' jun mixti'x tnab'l kyxol.⁸tej tpon toj xky'ichb'e tu'me'l tjaju' qya na'j.⁹Xi'toq tok qale, ex xi'toq qok yupj.¹⁰Minab'en etzju' qya k'lulte, b'inchla'n tib' ex inxi'x tze'je kse'n jun qya ajpajil,¹¹Jun qya elsal ch'xaw ex min nxob' naqx toj b'e ta'¹²nb'etinje kyojile b'e, jachaq ta'qe' xjal ex toj xky'ichb'e nnayon tiju' tnejel matzik' tu'n tkub' tu'n.¹³Xi' chlelte ku'xun ex oktma'tzi'n, ex mixti'x nch'ixwi xitma'n te:¹⁴Oje kub' nximane' tu'n txi' nq'o'ne' chojb'il te xk'ojb'il laq, matxitzun che japun wu'ne' ja'lo.¹⁵Qu'mtzun machin tzaje' k'lulteya; ¡wajb'ilxi'xtoqe' tu'n toknka'yina, b'a'nxpetzulo selyala wu'ne'!¹⁶Matxi' kub' nsku'ne' jun tb'anil xb'alun sed tib'aj nkuẍb'ile' tzajni Ejipt,¹⁷matxi' kub' nq'o'ne' k'ok'sb'il npuk'chaj tk'ok'jal mir, alowe ex kanel.¹⁸Qo'ya, qo tz'ulin ex qo achin; qo tzalajx, qo sqixel tu'n qtz'ulin,¹⁹qu'n mix-a'lo'we' nchmil ja: matxi' toj jun tb'e najchaq;²⁰majx matxi' b'ent txqan tpwaq ex tzulxi' ajt-xk'o'mix xjaw. Chiju' qya te.

²¹Ok il b'a'nxi'x ti'ju' ku'xun ex kub'ti'j tu'n tyolju' qya majx kyexi'x tb'inx,²²o'kx tik'lpe ti'ju' qya: kse'n wakx nik' xikyikyin ajt-xi' toj b'i'yb'ilte, naku'j jun msat ajtkub' tz'aq toj jun xpatxab',²³naqx tu'n taq'pon xontl tu'n talsmaj kse'n jun pich' nokx jumtz'aj toj xpatxab' ex min b'i'n tu'n qa atzu' kb'ajela'.

²⁴Qu'mtzun nky'ajul, chin tb'iku'ya; b'inqe'ku'ju'ya nyole'.²⁵Lalun tz'okxten qya lu toj twi'ya; naq txalpuja, lalun txilpeya ti'j,²⁶qu'n b'a'npunxi' che'x tiq'i'n toj kamik; ¡expe' txqanxi' xjal che Kub' tb'yo'n!²⁷aju' tb'eyil tja a tb'eyil kamikju'. Ntxokonju' nab'l¹Intxokon nab'l; ex njaw tq'ojq'ojel twi' k'atzil.²Inkub'we' twi' b'us, nkub' we' toj kyajb'e,³nkub'ten janqo okxa' toj nintnam, njaw tma'n kuw ttzi nintnam kjalu:⁴Inchin yoline' kyeye' xjal.⁵Ku'xun mixti' kyojtzqib'le' ex xnakqe'ye', ¡che okxe' ati kynab'le' ex che ximane' b'a'n!⁶Kyb'intzpeye', che kxe'l nma'ne' yol nim kyoklen che kxe'l nma'ne' tu'me'lqexi'x kyeye'.⁷Axte' kxe'l nma'n kyeye'; inel wik'o'nwe' chajyolil.⁸tkyaqilju' nyole' japumnixi'x; mixti' chajyolil toj.⁹Chik'li qe'we' nyol teju' xjal k'atz, ttxolilti'j teju' nkane toj twitz.¹⁰Kyknome' xnaq'tzb'il ex ojtzqib'l wu'ne', te t-xel q'anpwaq ex saqpwaq. Chij.

¹¹Nimxi'x toklenju' nab'l kyekywitzju' tb'anil ab'j; ¡jni'xpe' achb'ajil toj kywitz xjal layx pon ikyju'!

¹²Ayine' nab'l, junx qele' tuk'i'lju' k'atzil, ayine' q'ol tb'anil nab'l.¹³Qama jaw qnima'n Qman Dyos, k'elel qik'o'n taq'wixil. nnel wik'o'ne' nimjtib'il ex jamjoni'n, e'tb'eyil taq'wix ex chajyolil.¹⁴Weye' xim ex wu'ne' njapuna', ayinwe' k'atzil exju' ipumalj.¹⁵Wu'ne' nb'enta' kykawin nimaqkawil ex wu'ne' nkyq'o'n oklenju' ajkawil.¹⁶Wu'ne' nche' kawinju' nejenel kye nimaqtnam exqe' ati kyoklen nkub' kyq'o'n kykaws xjal.¹⁷Atiwe' nk'u'j kyi'ju' nche k'u'jlanweye', ex nchin knete' kyu'nju' nche' jyon wi'ye'.¹⁸Wuk'i'le' ta' q'inumal ex oklenj, nimaq oklenj ex tkyaqilju' nche jawb'ent.¹⁹Tb'anilxi'x ju'we' inq'o'n kyetwitz q'anpwaq; tb'anilxi'x ju'we' inq'o'n kyetwitz saqpwaq.²⁰Tzinun ti'ju' nb'eye', toj tb'eyil tnik'alilti'j.²¹Inxi' nq'o'ne' kyetzb'ilju' nche' k'u'jlanweye': noju' toj kyja tu'n k'uwenj wu'ne'.

²²Ayinwe' nb'ent tnejelxi'x tu'n Qman Dyos, na'mxtoq ttzyet tb'inchet tkyaqil.²³Nkub' tb'incha'ne' atxi'x t-xe tnejel, nej nkub' tb'incha'ne' twitzju' tx'otx'.²⁴nitz'je' na'mxtoq tb'inchanjtzju' ninnjab', na'mxtoq tpoq'chaju' nin a' exju' t-xiklil a'.²⁵Na'mxpetoq kywe'xi'xu' witz exqe' k'ul, ojetoq chin b'entwe' tu'n Qman Dyos;²⁶na'mxtoq tkub' tb'inchanju' tx'otx' exqe' kojb'il, jni'ju' quq kytx'otx'al tkyaqil.²⁷Atinqintoqwe' twitz Qman Dyos tej tkub' tb'incha'nju' kya'j tib'aj ninnjab'.²⁸Tej tb'antju' muj twitz kya'j ex kub' tb'incha'xixu' t-xiklil a' toj ninnjab',²⁹tej txi' tma'n teju' ninnjab' tu'n lalun tz'ex ttziyile, tej tkub' tq'o'nju' tq'uqlil tx'otx',³⁰majxtoq atinqine' tuk'i'l. Ayinqintoqe' ttzalajb'il kukxju', atl junjun kmuj nchin xchane' twitz;³¹nxchane' tej tb'antu' twitz tx'otx', ¡intoq chin tzalaje' kyi'ju' wnaq!

³²Atzu'n ja'lo, nk'yajul chin kyb'itze'; tzalajb'ilte' kyeye' qama che lpeye' wi'je'.³³Kyb'inxju'ye' xnaq'tzb'il; lalun kyik'u'ye' nab'l.³⁴B'a'nta'te' xjal nchinx tb'i'ne', ex nchin tjyo'ne' toju' njaye' atl junjun q'ij.³⁵Qu'n alkyete' machin knete' tu'n, inknet tchwinqlal tuk'ilju' t-xtalb'il Qman Dyos;³⁶alkyetzunte' matz'el tpa'ntib' wi'je', qab'anx twitz; ¡alkyete machin neltik'u'ne', nlaqj ti'j tkamik! Chiju' nab'l. Min muje nab'l tuk'i'lju' xnakyil¹Jawtb'incha'n nab'l tja, tb'anil b'inchb'enkye wuq tqan;²E'tzaj tb'yo'n talu'n teju' ninwan, kub' tb'incha'n jun k'wab'j tb'anilxi'x, ex b'aj tb'incha'n mes³eb'jax tchq'o'n tmajen ẍch'ilte kywi' ja nimaq kywe' toj nintnam kjalu:⁴¡Qlanqe'ye' tza'lu ku'xun na'mx tok kynab'le'! Chechij B'ajx q'o'n tpakb'al kyeju' mixb'a'n che ximan kjalu:⁵Qlanqe'ye' qoqe' wan wuk'i'le' che k'wanqeye', makux nb'incha'nwe' jun qk'wa'.⁶Lalun che oktle' mixti' kynab'le', atitzunte anq'b'iltz; che b'et-xe' ati kynab'le'. Chij.

⁷Qama ttzak'uju'ya mixti' tnab'l ex b'inchal myab'a'n, atlpe'ta kb'ajel wuli'na tu'n ex k'okyil tlab'a'n twitz.

⁸Qama txi' ttzak'u'nju'ya mixti' tnab'l, k'elel i'ku'na tu'n; qatzun matxi' ttzak'unju'ya ati tnab'l, kk'u'jlanjtzela tu'n.

⁹Q'onxa xnaq'tzb'il teju' ati tnab'l, ktenb'elxi'xtl tnab'l; q'onxa xnaq'tzb'il teju' b'a'n xjal, ktenb'elxi'xtl tojtzqib'l.

¹⁰Qa nqo niman te Qman Dyos atzuntzu' ntzyeta' tten qnab'l; atite' qnab'l qa ojtzqi'n Dyos Xjan qu'n.

¹¹Tu'nju' nab'l k'anq'ila'ya nim, ex knajal txqan ab'q'iya.

¹²Qa ati tnab'la, texa k'ajb'ela'; qatzun matz'el tik'u'na, axa kb'el chjonte.

¹³Ikyte xnakyilju' kse'n jun qya jk'ulyol, mixti'x b'a'n tu'n majx xtrak.¹⁴Nkub' qe tib'aj jun q'a'jtz ttzi tja, twi' jun nin ja toj nintnam,¹⁵Ntxokon kyeju' nche b'et b'a'n kyel toj kyb'e,¹⁶intma'n: ¡Qlanqe'ye' tzalu ku'xun na'm tok kynab'le! Chij Nxitma'n tq'umli kye mib'a'n che ximan:¹⁷Majx k'ok'jte' a' naq qelaq'; exju' wab'j toj ewaj majx ati tchi'yal. Chij.¹⁸Wichaqa min b'i'n kyu'n qa toj tkawb'il kamik ta'qe' nxi' kyq'o'n kywi' ti'ju ttxokb'il lu. Tnejel q'unb'en tma Salomon¹Aye' yol ja'lu q'umli tu'n Salomon:
Tzalajb'ilte' kyeju' manb'aj ati kynab'lju' kyk'wal ex kymyal; aye'tzu'n k'walb'aj xnakqe' nche yajti kyu'n.

²Myab'a'nte' q'inumal myab'a'n kanb'ab'ente, atzu'n tnik'alilti'j nqo tklo'n te kamik.

³Lay taj Qman Dyos tu'n tnaju' b'a'n xjal tu'n we'yaj, atzu'n b'inchal myab'a'n min ntjo'n Dyos tu'n tqetk'u'j.

⁴In qoprowix tu'n ky'ejil; atzu'n sak'il nten qq'inumal tu'n.

⁵Ati kynab'lju' nkyb'u'yi'n twitz kyawal toj q'ijal; aye'tzu'n naq nex kyq'ij inel kych'ixaw.

⁶Nim ky'i'wb'il tib'aju' b'a'n xjal, atzu'n b'inchal taq'wix nkub' tewa'n q'oj kyu'nju' tyol.

⁷Ati jun nab'ab'lteju' b'a'n xjal; atzu'n b'inchal myab'a'n majx nik'tna'l.

⁸Aju' ati tnab'l b'a'n b'in kye chaq'b'il; atzu'n xnak kb'el b'o'lj tu'nx tnab'l.

⁹Aju' b'a'n nanq'ina', min nxob'; atzunju' myab'a'n tel, myab'a'n kpomila' b'aj.

¹⁰Alkyete nxmutz'mun twitz, til ntchmo'n, atzu'n npa'nyol jun q'ij kb'ajel.

¹¹Te chwinqlal qekye' tyolju' xjal tnik'alti'j, atzu'n b'inchal taq'wix nkub' tewa'n q'oj kyu'nju' tyol.

¹²Tu'nju' tx'a'lti'j k'u'jb'aj ntzaja' q'oj, atzunju' tk'u'jlalil nkub' tnajsa'n tkyaqilju' chuksb'en.

¹³Nyolinju' ati tnab'l tuk'i'l nab'l; atzu'n mixti' tnab'l, tzete' ntqani'n.

¹⁴Aye'kye' ati kynab'l min nkla'ji'n kyib', aye'tzu'n mixti' kynab'l ntzaj kyi'n xitb'il.

¹⁵Kuwte' q'inun tu'nju' tq'inumal; atzunju' prow nyajti tu'nxju' tprowil.

¹⁶A tkanb'ab'lju' b'a'n xjal aju' tchwinqlal; atzu'n il tkanb'ab'lju' myab'a'n xjal.

¹⁷Alkyete' b'a'n b'in, ljo'nju' tb'eyil chwinqlal tu'n; atzunju' min nokslan, kb'el b'o'lj.

¹⁸Aju' xjal naq k'u'jla'n tq'oj, chalyol, atzunju' jk'ulyol, mixti'x tnab'l.

¹⁹Alkyete' nim nyolin, nky'ixb'sanju' tyol; atzunju' nkub' nume' ja nojqelana' ati tnab'l.

²⁰A tyolju' b'a'n xjal naku'j saqpwaq tb'anilxi'x; atzu'n b'inchal myab'a'n mixti'xte' tnab'l.

²¹Inxi'x xnaq'tzanju' tnik'alti'j, atzunju' xnak tu'nx tnab'l nkyima'.

²²Tu'nju' tk'iwb'il Qman Dyos nqo' q'inumaxa' minojqelan tu'n kub'yo'n qib' tu'n tkanb'et.

²³Majx ntzalaju' xnak tu'n tb'inchan taq'wixil; atzu'n ati tnab'l ntzalaj ti'ju' nab'l.

²⁴Aju' nt-xob'le'n b'inchal myab'a'n axtzun nb'aju' ti'j, atzunju' xjal tnik'alti'j nche japunju' tb'is tk'u'j.

²⁵Kb'el naju' b'inchal myab'a'n ajttzaj kyq'iq' jb'al, atzunju' xjal tnik'alti'j kyjelten wa'lx.

²⁶Iky noka' ky'aj teju' chq'olte, kse'n sib' ajtokx toj qwitz, mo kse'n b'inayr tx'am t-xe qwitzte.

²⁷Qa nqo nima'n Qman Dyos ati qchwinqlal nim, aye'tzunju' b'inchal myab'a'n ntaqk'uju' kychwinqlal.

²⁸Tzalajb'ilte' nkyayo'nju' tnik'alkyi'j; aye'tzunju' b'inchal myab'a'n mixti'xte' kyoyb'il.

²⁹Xq'uqi'n qekye' b'a'n xjal tu'n Qman Dyos, aye'tzunju' b'inchal myab'a'n nche kub' tb'ajsa'n.

³⁰Jaloja kub'ku' tnik'alti'j, atzunju' b'inchan myab'a'n lay ten twitz tx'otx'.

³¹Nab'lte' netz toj ttziju' xjal tnik'alti'j, atzunju' b'inchal myab'a'n lay txi' b'i'n tyol.

³²Tb'anil tyolju' xjal tnik'alti'j; Atzu'nju' b'inchal myab'a'n naqx xlab'yol netz toj ttzi.¹Inel tik'u'n Qman Dyos malb'il min tz'aqli atzunju' malb'il tz'aqli b'a'n nela' toj twitz.

²Inel qch'ixaw tu'nju' nimjtib'il; aye'tzu'n min nkynima'n kyib' ati kynab'l.

³Ẍaqlu'nqekye' xjal tz'aqliqe' tu'n kytzinunal; aye'tzunkye' chalyol che b'o'ljel tu'nxju' kysb'ub'l.

⁴Mixti'xte' q'inumal tajb'en ajtoka toj xjel, atzu'n tnik'alilti'j kkletela tu'n te kamik.

⁵Tzinjsa'nti'j tchwinlal b'a'n xjal tu'n tnik'alilti'j, atzu'n b'inchal myab'a'n kb'eltz'aq tojxju' tb'inchb'en.

⁶Inche tzaqpetju' b'a'n xjal tu'n tnik'alilti'j, atzunju' jamjoni'n kb'el jtz'o'nkye nche' jawmiltz'uj.

⁷Ajtkyimju' b'inchal myab'a'n, majx nkunaju' q'ub'ab'l tk'u'j ex jatoka' twitz.

⁸Intklo'n Qman Dyos tnik'alti'j toju' yajb'il, ex nkyej tq'o'nju' b'inchal myab'a'n te t-xel.

⁹Inche b'o'lj wnaq tu'n tyolju' b'inchal myab'a'n, tu'ntzu'n tk'atzilju' tnik'alti'j nche' kleta'.

¹⁰Tzalajb'ilte' toju' nintnam ajkyjaw b'entju' xjal tnik'alkyi'j; ex nxi'x che tzalaj ajkykyimu' b'inchal myab'a'n.

¹¹Tu'nju' ate' xjal tnik'alkyi'j nch'iya' jun nintnam; atzu'n kyu'n b'inchal myab'a'n noq nche xitun.

¹²Aju' min nximan nyolin ti'j tamiw; atzunte' ati tnab'l nkub' tjpu'n ttzi.

¹³Aju' jk'ulyol tkyaqil nxi' t-ẍtaq'i'n; atzu'nte' xjal ati tnab'l minti' nb'aj tyoli'n.

¹⁴In b'o'ljte' tnam qa myab'a'nju' kawil; qatzun b'a'npun q'ol nab'l, tkyaqil nel b'a'n.

¹⁵Alkyete mataq'tib' yolil tu'n tetz tk'as jun najchaq xjal, kb'o'ljel; altzunkyete min ntq'o'ntib' yolil ti'j juntl, mixti'te' tb'is.

¹⁶Majx nima'nte' qya ati tnab'l, atzunju' ichan sak' nten tq'inumal.

¹⁷Alkyete' ntzaj laqj tk'u'j ti'j juntl tex najb'ena'; alkyetzunte txkup xjal ax nchjonte.

¹⁸Mixti'x noka'te' twi' tk'u'ju' b'inchal myab'a'n; atzu'n tkanb'ab'lju' b'a'n xjal npax twitz.

¹⁹B'a'n qoxe'la' qama txi' qb'incha'n tnik'alilti'j, qatzun maqo'x lpe ti'ju' myab'a'n, xi' qxi' tb'eyil kamik.

²⁰Inche el ik'u'nkye' taq'wix kynab'l tu'n Qman Dyos, aye'tzunju' b'a'n kychwinlal ntzalaj kyi'j.

²¹Ilti'j kb'el kychjo'nkye' b'inchal myab'a'n, aye'tzunju' tnik'alkyi'j che kletel.

²²Aju' qya xa'wanku'xi'x ka'yin ex mixti' tnab'l, ikxi'xu' kse'n jun xmilq'ob'j q'anpwaq ti'j ttxa'n b'och.

²³Tkyaqil tb'iskyk'u'ju' tnik'alkyi'j b'a'n nela'; Atzu'n tb'iskyk'u'ju' b'inchal myab'a'n noq tokel tx'ujilj.

²⁴Aju' xjal noyin nim tu'me'l t-xel intk'mo'n; aye'tzun ẍk'u'ẍqe' nche kub' b'ajxi'tl.

²⁵Alkyete b'a'n tz'oyin, njaw b'ent; alkyete' noyin, ikxte ntk'mo'n.

²⁶Alkyete nkub' t-xk'a'yi'n twitz awal naqx aj tjawx ti'j, intzaj txko'n toj twi'; atzunju' minti' nkub' t-xk'a'yi'n ntzaj qani'n b'a'n tib'aj.

²⁷Alkyete' nb'et b'a'n, ex nb'inchanjtz xtalb'il te; alkyetzunte' myab'a'n tel, myab'a'n kxe'la'.

²⁸Ate' q'uqli tk'u'j ti'j tq'inumal kb'el pulj kse'n tzqij t-xaq tze, aye'tzu'n tnik'alkyi'j che tzajel puqli kse'n cha'x t-xaq tze.

²⁹Alkyete' min nchex tka'yi'n toj tja, kb'el b'aj; alkyete naq takli k'okyil tmajen teju' ati tnab'l.

³⁰A tkanb'ab'lju' tnik'alti'j aju' tchwinqlal, atzunju' kykanb'ab'lju' ti tnab'l aju' nk'u'jlanjtz kyu'n xjal.

³¹Qa ntk'mo'nju' tnik'alti'j chojb'il tzalu twitz tx'otx', ¡mitzunloyate' b'inchal myab'a'n exju' aj il!¹Alkyete' nb'in tzak'b'il nok tnab'l; alkyetzunte' mixb'a'nb'in, mixti'x b'a'n tu'n.

²Aju' b'a'n xjal ntk'mo'n t-xtalb'il Qman Dyos, atzunju' pi's nkub' tz'e'ysa'n twitz.

³Lay b'ent tokqe qk'u'j ti'ju' taq'wixil Aye'tzunkye' tnik'alkyi'j majx xini kylok'.

⁴Aju' qya qa ti tnab'l tzajlajb'il teju' tchmil, atzunju' myab'a'n xu'jilb'aj majx nkub' yajt tchmil.

⁵Okxtzu' nche ximana'kye' xjal tnik'alkyi'j ti'ju' tnik'alilti'j; aye'tzu'n b'inchal myab'a'n o'kxte' sb'ub'll.

⁶T-xpatxab' kamikte' kyyolju' b'inchal myab'a'n; atzu'n kyyolju' xjal tnik'alkyi'j, kolb'il.

⁷Nche kub' tz'aqju' b'inchal myab'a'n nche kub' tz'aq atzun kyajb'ilju', Aye'tzu'n toj kyja tnik'alkyi'j che tenb'il kukxju'.

⁸Injaw nima'n xjal tu'nju' tnab'l, atzunju' xnak nel ik'o'n.

⁹B'a'nte' ik'u'nqo' naqa te' qmajen, kyetwitz nima'nqo' extzun mixti' qwa.

¹⁰Aju' b'a'n xjal kye kyilwiju' talu'n, atzunju' b'inchal myab'a'n minti' nximan kyi'j.

¹¹Alkyete nkub' taq'una'n ttx'otx' nimte' twa njaw; atzunju' min ximan mixti'x nb'ajx tk'u'j.

¹²Axju' kyjamjoni'n b'inchal myab'a'n nok te jun xpatxab'; aye'tzu'n tnik'alkyi'j majx xini kylok'.

¹³Aju' b'inchal myab'a'n ax nb'aj tb'alq'i'n tib' toju' tchajyolil, atzunju' xjal tnik'alti'j nklet toj ju' yajb'ilte.

¹⁴Teyile junjun ntk'mo'n twitzlalilju' tyol ex ntk'mo'n chojb'ilte taq'unb'en.

¹⁵Toj tnab'lju' xnak qa tkyaqil ntb'incha'n b'a'nile, atzunju' xjal ati tnab'l b'a'n b'in nab'l.

¹⁶Lwiyxi'x ntyek'u'n xnak ttx'u'jil; atzunju' ati tnab'l minti' nxi' toj twinqil qama tz'ok ik'le'n.

¹⁷Aju' ax yolin, nttziya'n ax; atzunju' chalyol noq njk'unyol.

¹⁸Ate' xjal nky'ixb'san kyol, atzun kyolju' ati kynab'l tzalajb'ilx.

¹⁹Aju' ax yolin k'anq'il nimtoj, atzu'nju' chalyol naq nul anj.

²⁰Ati chajyolil toj kyximju' b'inchal myab'a'n; atzu'n knab'lju' xjal nche' ximan nak'b'il ex tzalajb'il.

²¹Lay k'ulb'ante' xjal tnik'alti'j atzunju' b'inchal myab'a'n tzul tilj taq'wixil ti'j.

²²Ik'u'nqe'kye' chalyol tu'n Qman Dyos; aye'tzunju' ax nche' yolin ntzalaj kyi'j.

²³Aju' xjal b'a'n ximan mintla'ji'n tojtzqib'l; atzu'n mixti' tnab'l ntnima'ntib' ti'ju' t-xnakyil.

²⁴Alkyete twi' aq'unal kykawil atzunju' ky'aj naq te majen ktenb'ila'.

²⁵Nkub' yajti xjal tu'nju' b'is; ajtzun so'j yol ntq'uqb'a'n tk'u'j.²⁶Ate' xjal tnik'alti'j nche'x t-ẍaqlu'n twnaqil; aye'tzunkye' b'inchal myab'a'n nche' tzpet.

²⁷Aju' ub'al ky'aj minti' nokyal tchi'; atzunju' noktilil tu'n kjawil q'inumax.

²⁸Chwinqlalte' tb'eyil tnik'alilti'j; atzu'n tb'eyil myab'a'n toj kamik npona'.¹Aju' k'wal ati tnab'l inxi' tb'i'nju' tzak'b'il tu'n manb'aj; atzunju' mixti' tnab'l naqnik' tb'i'nju' tzak'b'il.

²Teyile junjun ntk'mo'nju' twitzlalil tyol, aye'tzunju' nche' jawmiltz'uj ati tu'n kychjonte kyil.

³Alkyete' nkub' tjk'u'n taq', b'a'n kyxe'la'; atzunju' mya'l yolin nb'o'lj tu'nx tnab'l.

⁴In ka'ylaju' ky'ej ex mixti'te nokyal tu'n; atzunju' naq'unan, nchmet ti'xti' te.

⁵Myab'a'nte' chajyolil tojtwitzju' xjal tnik'alti'j; atzunju' b'inchal myab'a'n ch'ixb'ilxte'.

⁶Aju' tzinun xq'uqilte' xjal tnik'alti'j; atzunju' aj il nkub'o'lj toju' il.

⁷Ate' xjal kuxi'xtej q'inunqe' extzun mixti'x ati kye; ate'tzuntl nakutej mixti'xte' tixti'kye, wichaqa q'inunqe'.

⁸Aju' q'inun tu'nju' tq'inumal nelje ti'j; atzunte' prow mixti'xte nelje ti'j.

⁹Nche qoptz'aju' tnik'alkyi'j kse'n spik'un ntilky'aj; Aye'tzu'n b'inchal myab'a'n ikyqe' kse'n kantil yupjni.

¹⁰Noqx q'ojte' ntzaj tu'nju' nimjtib'il; atzunju' nab'l atzu' ta' kyuk'i'lju' me's.

¹¹Aju' pwaq nkanb'et tuk'i'l sb'ub'l lwiy nkub'naj; atzunju' chab'a nkanb'et ika' tchmet.

¹²B'isb'ajilxte' q'uqb'ab'l k'u'j minti' njapun, qatzun njapunju' qajb'il, ikyxixte' kse'n jun wi' tze txijli.

¹³Alkyete' minti' ntb'i'n tzak'b'il tzul toj tk'u'j; alkyetzunte matxi tb'i'n ktk'ma' tu'me'l t-xel.

¹⁴Nim tajb'en tyoju' ati tnab'l toj chwinqlal tu'n qklet toj tq'ob' kamik.

¹⁵Aju' b'a'n tnab'l b'a'n tilwi, aye'tzu'n xmletz' nche kub'o'lj.

¹⁶Alkyete ati tnab'l nximan b'a'nxi'x, atzunju' xjal mixti' tnab'l, ntzalaj toju' t-xnakyil.

¹⁷Aju' myab'a'n sanjelal nqo' b'o'lj tu'n, atzunju' b'a'n sanjelal nqo klet tu'n.

¹⁸Alkyete minti' xtb'i nab'l kb'el prowix ex k'elel tch'ixaw; atzunju' ntq'a' tzak'u'tib' nim oklenj ktk'ma'.

¹⁹Tzalajb'ilte' ajtjapunju' tb'isqk'u'j. aye'tzu'n xnak layx kyej kytzaqpi'n myab'a'n.

²⁰B'eta kyuk'i'lju' ati kynab'l, k'okyeltzun tnab'ltza; qatzun matmujb'a tib'a kyuk'i'lju' xnak kb'el yajtiya.

²¹Aye'ju' aj il majx nche' joyli tu'nju' myab'a'n; aye'tzu'n tnik'alkyi'j che tzajel k'i'wlana toju' b'a'n.

²²A tq'inumalju' b'a'n xjal npon kanun kye tchman; atzunte' aj il aju' tq'inumal nkyej toj kyq'ob'ju' tnik'alkyi'j.

²³Nim twaju' prow nchmet toju' ttx'otx', atzu'n ja mixti' tnik'alilti'j nim nkub' yajti.

²⁴Qa nlaqja tiju' tk'wala, tzak'unxa; alkyete' naq nka'yin ti'j, min ntk'u'jlan.

²⁵Aju' xjal tnik'alti'j nwan b'a'nxi'x, atzunju' b'inchal myab'a'n mixti'x nnoj.¹Aju' qya ati tnab'l nonin tuja; atzunju' qya mixti' tnab'l noq nxitun.

²Alkyete' nb'et toj tnik'alti'j nniman Dyos; atzunju' myab'a'n nb'eta' nel tik'u'n Dyos.

³Xnakte' xjal nyolin tuk'i'l nimjtib'il; atzunju' xjal ati tnab'l nyolin yol te kolb'il.

⁴Qa mixti'qe' alu'mj onilte xjal, mixti'xte' wab'j nb'uyit; kyu'nju' kyonb'il alu'mj nchmet awal.

⁵Aju' b'a'n tziyal minti' nchan yol; atzunju' jk'ulyol noqx chajyolil ntma'n.

⁶Njyon pi's ti'ju' nab'l ex min nkanb'et tu'n; Atzu'n xjal k'atz lwiy nkanb'et tu'n.

⁷Pa'mil tib'a ti'ju' xtrak, qu'n mixti'te' ojtzqib'l tuk'i'l.

⁸Tu'n nab'l nkaneya' toj twitzju' ati tnab'l se'n tz'anq'in, atzu'n xtrak nkub' sb'u'n tu'nxju' t-xnakyil.

⁹Naq nche tze'n xnak ti'ju' kyil, aye'tzu'n xjal tnik'alkyi'j b'a'n che b'in.

¹⁰teyele junjun k'u'nju' tb'is exju' ttzalajb'il, ex tkyaqilxju' nik'a'.

¹¹Kb'el xitu'n kyja b'inchal myab'a'n; atzu'n kyja tnik'alkyi'j kchmetel.

¹²Ate' b'e nakuj tzinun kyi'j, atzun b'ajsb'il, tb'eyil kamik.

¹³Noqpena' qa nqotze'n nch'yon qanmi, tb'ajlenxitzun tzalajb'il oq'e'ntlte' nb'aj.

¹⁴Taq'wixju' ktkotzi' b'inchal myab'a'n; atzu'n b'a'nxjal ktk'ma' jun tu'me'l t-xel b'a'n.

¹⁵Nxitoksla'n xjal mixti' tnab'l tkyaqilju' nxiq'ma'n te; atzu'n xjal ati tnab'l ntka'yi'n b'a'nxi'x ja tu'me'l nb'eta'.

¹⁶Aju' ati tnab'l nxob' teju' myab'a'n ex nel tpa'ntib' ti'j, atzunju' mixti' tnab'l mixti'x toklen teju' ati twitz.

¹⁷aju' xjal mixti' tnab'l minti' inximan ajt-xi' b'inchal jun ti'xti'; atzunju' ati tnab'l nb'aj t-xima'n tnejelxi'x.

¹⁸A kyetzb'il mixti' kynab'lju' kyxnakyil; aye'tzu'n k'atzkywi' nten kyojtzqib'l.

¹⁹Che kb'el tzipeju' b'inchal myab'a'n kytwitzju' b'a'n xjal; aye'tzu'n txkupqe' kche kub'sal ttzi kyja tnik'alkyi'j.

²⁰Jun prow, aye'ku' amiw nche el ik'unte; atzunte q'inun nimte' tuk'i'l.

²¹Alkyete' nel ik'unte tuk'i'l nb'inchan il, tzalajb'il teju' xjal ntzaj q'aq'an tk'u'j ti'j prow.

²²Aye'ju' jyol il nche' tzpet ti'ju' kb'e; aye'tzun b'inchal b'a'n kyk'ma' tk'u'jlalil ex nak'b'il.

²³Tkyaqilju' noktilil tu'n ati tkanb'ab'l; atzunju' la'j noqx nkub' prowix.

²⁴Kq'inumaxela tu'n nab'l; atzu'n xnakyil nqo'x tiq'i'n toj xnakyil.

²⁵Aju' b'a'n tziyal che kletil kychwinqlal xjal tu'n; atzun chalyol tziyal in tjyo'n kamik.

²⁶Aye' nche niman te Qman Dyos nqexi'x kyk'u'j ti'j ex a Qman Dyos klol kye ex q'olte kyipumalju' kyk'wal.

²⁷Chwinqlalte' ninb'ilte Qman Dyos a' in qo tzoqpaj tu'n kyoj t-sb'ub'l kamik.

²⁸Aju' kawb'il kyib'aj txqan xjal ninb'ilte' te nimaqkawil; atzunju' kawb'il kyib'aj jte' xjal xitb'il te' te.

²⁹Aju' ati tnab'l ati tpasens; atzunju' mixti' tnab'l lwiyxi'x injaw tx'u'jin.

³⁰Qa che'w qwi' jun chwinqlal te qxmilal, atzunju' tx'a'lti'j k'ub'aj majx nb'ajtwan qb'aqil.

³¹Alkyete' inkub' tyaju'n prow in nok tq'o'n t-tx'u'jil Dyos, alkyetzunte' ink'u'jlante, in niman te Dyos.

³²Axju' tb'inchb'enju' b'inchan myab'a'n nkub' xitunte; atzunju' tnik'alti'j inklet tu'nxju' tnik'alilti'j.

³³Atzu' ta' nab'l toj kynab'lju' nche ximan, atzu'n kyxolju' mixti' kynab'l, mixti'x ojtzqi'n.

³⁴Aju' tnik'alilti'j a ninb'ilju' te nintnam; atzunju' il a tch'ixawju'.

³⁵Aju' majen ati tnab'l in tkanb'a'n t-xtalb'il nimaqkawil, atzunju' mixti' tnab'l intzaj ttx'u'jil nimaqkawil tu'n.¹Aju' tzaq'web'l tuk'i'l me'sb'il ntchewsa'n ttx'u'jil xjal; atzun tzaq'web'l mya' ttxolilti'j majx ntzaj q'oj tu'n.

²Inche q'on nab'lju' xjal ati kynab'l; aye'tzu'n xnak noqx xlab'yol netz toj kytzi.

³Atite Qman Dyos jaxjaku' in ka'yin kyi'ju' tnik'alkyi'j ex kyi'ju' aj il.

⁴Aju' yol tk'i' tk'u'jlalil nakuj jun tze te chwinqlal; aye'tzun xlab'yol nk'ixb'san qanmi tu'n.

⁵Aju' xnak min kub' tb'i'n ttzak'b'il tman; atzunte' b'a'n b'i'n, ntyek'u'n qa ati tnab'l.

⁶Ati q'inumal toj tjaju' xjal tnik'alti'j, atzu'n b'inchal myab'a'n min nku'x tnik'b'e'n tkanb'ab'l.

⁷Aye'ju' ati kynab'l nche q'on nab'l; aye'tzunju' xnak mikxa'qeju'.

⁸Min ntk'mo'nte Qman Dyos kyoyaju' b'inchal myab'a'n, atzun kyna'j Dyos tnik'alkyi'j intzalaj ti'j.

⁹Inel tik'u'n Qman Dyos kychwinqlalju' b'inchal myab'a'n, aye'tzu'n tnik'alkyi'j nche tk'u'jla'n.

¹⁰Alkyete makyej ttzaqpi'n tb'eyil b'a'n, kytzak'unjtzel kuw; alkyetzunte' nel ik'unte tzak'b'il, kkyimel.

¹¹Twitz Qman Dyos ta' kamik exju' muqb'il, ¡yajwittzunlo ju' t-xim xjal!

¹²Aju' mixti' tnab'l mya' b'a'n toj twitz qama txi' tzak'u'n, ex minti' ntuk'i'la'n tib' kyuk'i'lu ati kynab'l.

¹³aju' xjal qa ntzalaj ntzalaju' twitz; exqa ati tb'is ex in b'isun twitz.

¹⁴Njyon tojtzqib'lju' xjal k'atztwi'. aye'tzu'n mixti' kynab'l nqe kyk'u'j toju' xnakyil.

¹⁵Aju' myab'a'n tten kukx nb'isun; atzunte' xjal ntzalaj tkyaqil q'ij tzalajb'ilte'.

¹⁶B'a'nte' prowqo' qa nqnima'n Dyos, kyetwitz q'inun ex nqo' anq'in toj q'oj.

¹⁷B'a'nxte' nqo' wan itzaj tk'i' tk'u'jlalil, kyetwitz noq chib'j qchi' toj ik'jtib'il.

¹⁸Aju' txinwi' noqx njyon q'oj; atzunju' me's ntq'o'n nak'b'il.

¹⁹Nojni toju' b'e tu'n ch'i'x teju' ky'aj; atzu'n teju' tnik'alti'j ninb'e ex tb'anil.

²⁰Nche tzalaju' manb'aj tu'n kyk'wal ati tnab'l; atzu'n k'walb'aj xnak nche eltik'o'n.

²¹Ntzalaju' xnak toju' t-xnakyil; atzunte' ati tnab'l ax nxika'yinte tib'.

²²Qa min xqo xjelin aju' xim minti' nel b'a'n; atzun b'a'npun q'ol nab'l b'a'n nela xim.

²³¡Majx tzalajb'il aj tknet aku' tzaq'web'l, ex majx tb'anil qa toj kuxi'xju' kmuj nojqelan!

²⁴Wa'lxix twitzju' tb'eyil chwinqlal, ex intklo'nju' ati tnab'l tu'n lay txi' toj tz'e'ysb'il witzb'aj.

²⁵Nche kub't-xitu'n Qman Dyosju' nkynima'n kyib', aye'tzu'n kyimni kychmil xq'uqi'nqe' tu'n Dyos.

²⁶Min kub'ju' taq'wix xim toj twitz Qman Dyos, atzun yol te tk'u'jlalil ntzalaj ti'j.

²⁷Aju' pwaq myab'a'n kanb'ab'ente ntzaj tiq'i'n yajb'il tuja, atzun nel tik'un pwaq tk'i' sb'ub'l, ktenb'il nim tchwinqlal.

²⁸aju' xjal tnik'alti'j nximan nejtl ti'ju' ttzaq'web'l, atzunju' b'inchal myab'a'n noqx nel tlanu'n tyol.

²⁹Nel tpa'ntib' Qman Dyos kyi'ju' b'inchal myab'a'n, aye'tzu'n tnik'alkyi'j intzaj tb'i'n kyna'j Dyos.

³⁰Aju' witzb'aj ntzalaj ntq'o'n tzalajb'il toj qanmi; exju' b'a'n tqanil ntq'o'n ak'a'j ipumalj.

³¹Alkyete' nb'in tzak'b'il ati tchwinqlal, ex ktenb'il kxolju' ati kynab'l.

³²Alkyete' nel tik'u'n tzak'b'il min tk'u'jlantib'; alkyetzunte nk'mon tzak'b'il nb'enxi'x t-ximan.

³³Aju' ninb'ilte Qman Dyos ntq'o'n nab'l; tnejelxi'x ati tu'n qok me's tu'n qk'monte oklenj.¹Ate' xjal nkub' ximante'; tojtzun tq'ob'te' Dyos ta' qa kjapumel.

²Tkyaqilju' ntb'incha'n xjal b'a'nile toj twitz, atzunte Dyos inq'mante qa b'a'n mujqa mya.

³Q'onku'ya taq'una toj tq'ob' Dyos ex tkyaqilju' t-xima che japumel.

⁴Kub' tch'isa'n Dyos tkyaqil tuk'i'l jun tb'is tk'u'j: ikxpena'ju' b'inchal myab'a'n toj mankb'il tq'ijlalil.

⁵Myab'a'n qe' nkynima'n kyib' toj twitz Qman Dyos; qu'n ilti'j kb'el tz'e'ysa'n kywitz.

⁶Nkub'najsetju' il tuk'i'l ax ex tk'u'jlalil; qa nqnima'n Qman Dyos, nel qpa'nqib' ti'ju' myab'a'n.

⁷Qa ntzalaj Dyos ti'ju' tu'me'l tz'anq'in jun xjal, b'a'npe' nche tena' tajq'oj tuk'i'l tu'n Dyos.

⁸Ate b'a'nju' ch'i'n kanb'ab'l toj tnik'alti'j, Kyetwitz txqan myab'a'n kanb'ab'ente.

⁹Ate' xjal nk'ulte t-xim, atzunte Dyos kẍaqlulte tu'n tb'inchet.

¹⁰A Qman Dyos noninte' nimaqkawil tu'n tyolin toj tnik'alti'j tu'n min tmaya' tz'e'ysb'il witzb'aj mya tojtu'me'l.

¹¹Kanliyile qekye' malb'il twitz Qman Dyos; qu'n ate b'inchalkye kykyaqil.

¹²Myab'a'n nela' nimaqkawb'il qama tb'incha jun taq'wixil, qu'n nojqelan tu'n tkawin toj tnik'alilti'j.

¹³Nche tzalaju' nimaqkawil kyi'ju' xjal qa nche yolin toj tnik'alilti'j ex njapun kyol.

¹⁴Aju' ttx'u'jil nimaqkawil jun techlal kamik, atzunju' xjal ati tnab'l kymyetil tu'n.

¹⁵A b'a'nju' qa ntzalaju' nimaqkawil, iky t-xtalb'ilju' kse'n ajtetz tqan jb'al.

¹⁶Ate b'a'nju' nab'l kyetwitz q'anpwaq; ex ikx qa k'atzqwi' kyetwitz saqpwaq.

¹⁷A kynuk'b'il tnik'alkyi'ju' tu'n tel kypa'n kyib' ti'ju' myab'a'n; nkyxq'uqi'n kychwinqlal qa nxikyka'yi'nkyib'.

¹⁸Tu'nju' nimjtib'il ntzaja' xitb'il; ex tu'nju' la'jtib'il kb'el tz'aqi.

¹⁹Ate b'a'n tu'n qok prow kyuk'i'lju' me's kyetwitz tu'n qok q'inun kyuk'i'lju' nkynima'kyib'.

²⁰Aju' b'a'n nuk'ul b'a'n nela taq'un; ¡k'i'wla'nte' xjal q'uqlok tk'u'j ti'j Dyos!.

²¹Alkyete nkub' t-xima'n b'a'nxi'x, ati tnab'l; alkyete' b'a'nyolin lwiy nkub' qi'j tu'n.

²²T-xiklil a' te' te chwinqlal qa ati qnab'l; xnakyilxte' tu'n kyxnaq'tzetju' xnakqe'.

²³Alkyete' nkub' t-xima'n tyol, majx kyexi'x tb'inxju' tyol.

²⁴Ikyqe' tb'anil yolju' kse'n ta'lkab' kyu'n onon: najb'en te kyq'a'nb'il xjal.

²⁵Ati b'e naku'j tzinun kyi'j toj twitz xjal, ajtzun tpon b'aj tb'eyil kamikte'.

²⁶B'a'nte' qa nqo' we'yajti qu'n noktilil aq'untl; tu'n tqe tk'u'j.

²⁷Iky b'inchal myab'a'n kse'n jun chuj njayun; ¡naqpena' tyol naku'j tqan taq' q'aq'!

²⁸Aju' b'inchal myab'a'n noq njyon q'oj; exju' njk'unyol noqx nik'u'n kyxol tuk'i'l.

²⁹Aju' kuw ttx'u'jil inche kub' t-sb'u'n tuk'i'l ex nche' txalpuj tu'n.

³⁰In txmutz'b'e'n twitzju' xjal nximan tu'n tb'inchan il; atzunju' matxi' b'inchan il, naq nkub' ttx'a'n t-xe twitzte.

³¹Jun ninb'ilte' t-xya'mal twi' xjal saqtl, kanb'ab'l tu'nju' tb'anil tchwinqlal.

³²B'a'nxte' ati qpasens kyetwitz kuw xjalqo'; b'a'nte' tu'n qjk'unteqib' kyetwitz tu'n tkub'kyi'j nimaqtnam qu'n.

³³Aye' xjal nkyqani'n kychwinqlal b'a'n, atzunte' Qman Dyos q'malte qa b'a'n mujqa mya.¹Ate b'a'n tu'n qwan tmoj itzaj toj nak'b'il kyetwitz tu'n qwan tmoj chib'j toj q'oj.

²Aju' b'a'n majen nkawin tib'aju' k'walb'aj mixti' tnab'l, ex ati toklen ti'ju' etzb'il kysenxju' txqantl k'wa'lb'aj.

³aye' q'anpwaq ex saqpwaq, q'aq'te' b'inchalkye; atzun kyanmi xjal ate' Dyos ka'yilte.

⁴Ayeju' xjal b'inchal il ex chalyol inxi' kyb'i'nju' chajyolil.

⁵Qama qo' xmayin ti'j jun prow, nakuj nqo' xmayin ti'j Dyos ch'isal; exju' ntze'n ti'ju' nk'ulb'an, mixwittzun ti'te' chojb'il te.

⁶A kyninb'ilju' manb'aj aye' kyk'wal; atzu'n kytzalajb'ilju' tijwnaq aye' kychman.

⁷Myab'a'n nela' teju' xnak tu'n tyolin ttxolilti'j, ex lay tz'elb'a'n tu'n tchan yol jun tnik'alti'j.

⁸Aju' nchojon tu'n tb'inchanjtz xtalb'il te, toj twitz qa tkyaqil kb'entil tu'n jaxjaku' matxa'.

⁹Alkyete nkub' tnajsa'n til juntl ate'qe' tamiw; atzunju' nxi' tchitpu'n til juntl nel ik'u'n.

¹⁰B'a'nxi'x nela' tzak'b'il te jun xjal ati tnab'l kyetwitz qama b'aj syalit jun xjal xnak.

¹¹Aju' pi's noq njyon q'oj, ilti'jtzun k'okyel yal juntl kuwxi'x kyetwitz.

¹²B'a'npete' qama tz'okyal jun tx'u'j ttxu oso qwitz kyetwitz tu'n tb'in jun xjal jip.

¹³Aju' min tq'o'n b'a'n tu'me'l t-xel kse'n nb'inchanjtz te kukx atiju' taq'wixil toj tja.

¹⁴Ikyte q'oju' ajttzaj kse'n tnimal a' ajtex piq'j; ate b'a'n tu'n qik'b'et kyetwitz tu'n txi' toj nim.

¹⁵Kab'e' ti'xti' taq'wix twitz Dyos qama txi' tzaqpetu' ati til ex tu'n tjtz'etu' mixti' til.

¹⁶¿Titi' k'ajb'ela' teju' xnak tu'n tlq'onte nab'l extzun mixti'x nximan?

¹⁷Jun qamiw kyeqten tuk'i'l, nakuj jun qtzik ajqoktz'aq twitz b'is.

¹⁸O'kxte' mixti' tnab'l nkyej tziya'n tk'asju' tuk'i'l ex nkyej tq'o'ntib' ka'yilte tu'n tchjetu' k'as.

¹⁹Alkyete noktik'le'n juntl, tajb'il tu'n tb'ujun; alkyete' ntnima'ntib', axte'ntzaj q'inte tq'ob' tze toj twi'.

²⁰Aju' xjal txlaj tnab'l layx ten toj b'a'nil; exju' xjal mya'l taq' kb'eltz'aq toj.

²¹B'isb'ajilx tu'n qok manb'aj te jun xnak k'wal; mixya tzalajb'ilte' tu'n qok tman jun xnak k'wal.

²²Aju' wnaq ntzalaj majx nok te q'anb'il, atzunju' nb'isin max ntzaj qb'is tu'n.

²³Aju' b'inchal myab'a'n ntk'mo'n pwaq toj ewaj, ntxalpuj ttxolil kawb'il tu'n.

²⁴Aju' xjal b'a'n ximan, njyon nab'l, atzu'n xnak noqx njawje ti'ju' t-xim.

²⁵Naqx yajb'il ex q'ol tx'u'jilj noka' k'walb'aj xnak kye' tman.

²⁶Myab'a'n tu'n tz'e'yset twitzju' xjal mixti' til ex mya tu'me'l tu'n tb'aj pejitju' xjal tnik'alti'j.

²⁷Ati tnab'lju' xjal ntjk'u'n taq', b'a'n t-ximanteju' min jaw tx'u'jin lwiy.

²⁸Expena' nok q'o'n xnak te ati tnab'l qama kub' tq'o'n nak'li.¹Aju' xjal o'kx ntjyo'n tajb'il, ẍk'u'ẍ, ex tkyaqil b'a'n nab'l nel tik'u'n.

²Min tajb'il jun xnak tu'n tknonte xnaq'tzb'il; noq njaw tnima'ntib' tu'nju' ch'i'n nb'ent tu'n.

³Ch'xawilte' nnel tu'n b'inchaj il; exju' nimjtib'il nel qch'ixaw tu'n.

⁴Iky tyol ati tnab'lju' kse'n a' nimt-xe, nin a' nb'et, t-xochil nab'l.

⁵Myab'a'n tu'n txi' tzaqpi'nju' aj il tu'n ajkawil ex tu'n tkub' ktz'e'ysa'n twitzju' mixti' til.

⁶Aju' mixti' tnab'l tu'nx ttzi njyon q'oj; ex asyal ntjyo'n tu'nju' tyol.

⁷Tu'nx tyolju' xnak nkub'o'lja'; ex tu'nx ttzi noka' tq'o'n aqwil tqul.

⁸Naku'xixtej kab'ju' jk'ujyoli'n, ajtzun tjapun b'aj, majx tk'ayil npon ti'j qanmi.

⁹¡Kyitz'in kyib'ju' ky'aj kyuk'i'lju' txa'ju'n tkub' kyu'n!

¹⁰Iky tb'i Qman Dyos kse'n jun ja nimin twe' ex kuw janche pona' tnik'alkyi'j klolkyib'.

¹¹Toj tnab'lu' q'inun qa iky tq'inumalu' kse'n jun nintnam tok nintapi nimin twe' ti'jile.

¹²Tu'ju' nimjtib'il nqo b'o'lja'; ex tu'nelju' me'sb'il nqo k'i'wlanjtza'.

¹³Ch'ixb'ajilxte' tu'n txi' qma'n qyol na'mxtoq qb'inte se'n tu'me'lxi'x.

¹⁴Ate' yab' ax nq'uqb'ante tk'u'j, ¿alkyexi'x kq'uqb'alte kyk'u'ju' nche' b'isun?

¹⁵Inknet ojtzqib'l kyu'n ati kynab'l ex kyu'n nkane toj kywitz aju' nche jyon ti'j;

¹⁶Tu'n jun oyaj nb'ent qpon yolil kyuk'i'l xjal nimaq kyoklen.

¹⁷Aju' tnejel xjal npon twitz kawil naku'j mixti' tpaj, ajtzun tpon tajq'oj atzuntzu' nela' yala' til.

¹⁸Tkyaqilju' q'oj kyq'onkyje' toj tq'ob' Dyos ate nq'onte nak'b'il kyxolju' nche q'ojin.

¹⁹Jun tzikb'aj mo itz'inb'aj qama tz'ok ttx'u'jil ikte' kse'n jun nintnam kuw. Ikyte q'oju' kse'n k'uxb'il te maqb'il ttzi nin tja kawb'il lay b'ent qokx toj.

²⁰Qo walte' b'a'n mujqa myab'a'n kse'nxju' qo yolin.

²¹Tu'n qaq' atite' chwinqlal mo kamik; aye'ju' mya'l che yolin aye'x che yajtel tu'nju' kyol.

²²Alkyete' nokyal b'a'n t-xu'jil, nakuj jun q'inumal: qu'n ntk'mo'n t-xtalb'il Dyos.

²³Aju' prow nkub'san; atzunte q'inun nxon tyol.

²⁴Ate' amiw naq ate'qexi' quk'i'l, atitzuntlte qamiw b'a'nxi'x tten quk'i'l kyetwitz qitz'inqib' tuk'i'l.¹Ate b'a'nju' prowqo' qa nqoksla'n Dyos, kyetwitzju' xnak jk'ulyol.

²Myab'a'nte' nb'ajx qk'u'j ti'jun ti'xti'; ati tu'n qximan nej ex min nel b'a'n naq wa'lq'e'l nb'incheta'.

³Tu'n t-xnakyil xjal, nela' txalpuj ti'ju' tb'e, yajxi'tzuntel nnoktq'o'n te tpaj Dyos.

⁴Qa ati qpwaq nim txqan qamiw, Atzunte prow xipe' nel ik'u'na' kyu'n.

⁵Ilti'j ktz'e'ysetel twitzju' mya ax tziyal; exju' chalyol mixti'x kolb'ilte.

⁶Nimte' jyolte xjal b'a'n oyin, ex kykyaqil tamiwileqe'.

⁷In pena' nel ik'u'n prow kyu'n ttzik mo titz'in, mitzunlo yakye' tamiw, majx nelkyik'u'n.

⁸Aju' xjal ntb'incha'n xnaq'tzb'il kse'nxju' ntkno'n, intk'u'jla'n tib' ex nch'iy toj tkyaqil.

⁹Aju' mya ax tziyal, ilti'j kb'el tz'e'ysa'n twitz; exju' chalyol ati tu'n tb'aj.

¹⁰Myab'a'n tka'yinx ntzalaju' xnak kyoj achb'il, mitzunloya jun lq'o'n majen tu'n tkawin kyib'aj nimaqkawil.

¹¹Inten tpasensju' xjal ati tnab'l, extzun a tb'anilxi'xju' tu'n tkub'najsetju' il.

¹²A ttx'u'jilju' nimaqkawil kse'n tq'ojq'ojel twi' b'alun aj tzanun, atzunju' t-xtalb'il kse'n ẍmu's tib'aj awal.

¹³Jun k'walb'aj xnak nche yajti tman tu'n. ex ikyte qyaju' noqx nẍalb'i kse'n jun ja ntx'atjne kukxju'.

¹⁴Ntzaj kyq'o'n qman qtx'otx' ex qja te qetzb'il; atzu'n xu'jilb'aj ati tnab'l a Qman Dyos ntzaj q'onte.

¹⁵Tu'nju' ky'ejil ntzaj txqan qwatl, exju' ky'ej kyajtel tu'n we'yaj.

¹⁶Alkyete ntb'incha'n chaq'b'il ati tchwinqlal; alkyetzunte nel ik'unte t-xnaq'tzb'il Qman Dyos, kb'ajel.

¹⁷Naku'j te Dyos nxa' tmajina'n xjal nonin tiju' prow, ex aku'te Dyos ktzajel q'onte tu'me'l t-xel.

¹⁸Tzak'umju'ya tk'wala inxku' tq'a' tzak'u'tib', laytzun majxkub' tb'yo'na toju' tzak'b'il.

¹⁹Alkyete' kuw ttx'u'jil ktk'ma' tu'me'l t-xel myab'a'n tu'n txi' myet qu'n kytzajelxi'x ttx'u'jil.

²⁰B'inkuya nab'l ex k'momju'ya tzak'b'il; ktenb'eltzun tnab'ltzuya ajttijina.

²¹Aju' xjal nim txqan t-xim tu'n tb'inchante, atzunte' Dyos kq'malte qa kjapumel.

²²B'a'nte' qa tnik'alti'ju' xjal; ate b'a'nju' prowqo' kyetwitz tu'n qok chalyol.

²³Atite chwinqlal qanb'ina te Qman Dyos; nqo' tzalaj ex mixti'te' nqo ik'a'.

²⁴Aye'kye' ky'aj kyky'ajpe' tu'n kywan, noqpe' tu'n txi' kyiq'i'n toj ktzi.

²⁵Ate' xnak ilxi'xti'j kytz'e'ysetil twitz tu'ntzun teltnik'; atzunte' ati tnab'l tu'n jumajxte' q'unb'ente te.

²⁶Alkye matz'ok miltz'ujti'j tman, ex matz'ex t-xla'ja'n ttxu tja jun nimaq leq' mixti' tch'ixaw.

²⁷Aya nk'yajul lalun tz'el tik'unjuya tzak'b'il qatzun minti', k'elil txalpuja tiju' tb'eyil nab'l.

²⁸Aju' mya ax tziyal nxmayin ti'ju' kawb'il; exju' myab'a'n ntb'incha'n noq xlab'yol ntyoli'n.

²⁹Noq tkub'ku'tlte' tz'e'ysb'il kwitzju' b'inchal myab'a'n; exte' syal ktze'lti'ju' xnak.¹Aju' q'e'n in naj tnab'l xjal tu'n; exqa matxi' kyk'wa'n nim nche elxja'ja' tu'n; qa ntx'ujti minti' nximan ti'ju' ntb'incha'n.

²Iky ttx'u'jil nimaqkawil kse'n b'alun ntzanun; alkyete' matxi' yekunte nelje tchwinqlal.

³Ninb'iltete xjalju' qama tnajsa'nju' wulji'n, atzunte' xnak xipe' jyona' q'oj.

⁴Ate' ky'ej minti' nkjon; ajtzun tpon tq'ijlalil njyon twa, ex mixti'x nknet tu'n.

⁵Ikyte ximju' e'wa'n kse'n jun nin a' nimin t-xe, atzunju' xjal ati tnab'l neltnik' ti'j.

⁶Nimte' nkyma'n qa tnik'alkyi'j, layxtzun knet jun qu'n jatu'n tok qeqk'u'j.

⁷¡K'iwla'n qe'kye' k'wa'lb'aj qama che lpe ti'j kyman tnik'alkyi'j!

⁸Aju' nimaqkawil ajtkub' qe tu'n tkawin, noq ajt-xi' tka'yi'n toj kywitzju' b'ajsal majx npon tnab'l alkye ti tpaj.

⁹Mix-a'lokye kq'malte: ẍtilunwe' wanmi, ex mixti'we' wil, chiwt.

¹⁰Kab'e' ti'xti' nel tik'u'n Qman Dyos aju' tqan peẍ min tz'aqli, exju' malb'il tuk'i'l sb'ub'l.

¹¹Tu'nju' tu'me'l se'n nanq'ina' ku'xun nq'ancha'lixa' qa tnik'alti'j.

¹²Aju' ẍkyinb'aj tu'n tb'in atzu'n witzb'aj tu'n tka'yin kykab'ilx tb'inchb'aj Dyos qe'.

¹³Lalun wtanxi'xa tu'n lalun kub'aja; iq'imila twatla, we'ktza prim ktenb'iltzun twatziya.

¹⁴¡Mya'x b'a'nte' tk'a'ẍa!, ntma'nju' loq'ol, tb'ajlenxi'tzun loq'o'n inxpetzun ntzalaj ti'j.

¹⁵Nimxi'x toklen tyolju' ati tnab'l, kyetwitz q'anpwaq ex txqan ab'j tb'anilqexi'x.

¹⁶Jun xjal makyej tziyal ch'ex te jun xjal minti' tojtzqi'n, Q'imil jun tixtiya te, tu'n tkyejten anjtzb'il k'as.

¹⁷B'a'nlote' toj twitza tu'n taq'unana tk'i' sb'ub'l yajxi'tel kb'el tchjo'na.

¹⁸Qa ati jun t-xima, tnejel b'inx tnab'la qama txi'ya q'ojil jyonx tu'me'la b'a'nxi'x.

¹⁹Min newit jun ti'xti' tu'n jk'ulyol, qu'mtzun lalun qe tk'u'ja ti'j jun jk'ulyol.

²⁰Aju' k'wa'lb'aj taq'wix tyol kyi'j tman kb'el yupj ttxa'n ttzaj tojxixtej qlolj.

²¹Aju' ti'xti' lwiy nkub'ti'j, ajxi'x tjapun kanun mixya tzalajb'ilte'.

²²Lalun tmaya qa k'okyel tq'o'na tu'me'l t-xel; qek tk'u'ja ti'j Qman Dyos, qu'n ate kb'inchalte tu'n tkanb'ana.

²³Inche tik'o'nte Qman Dyos tqan peẍ min tz'aqli; exju' malb'il myab'a'n.

²⁴Ate Qman Dyos nxb'etzanqe; ¿se'n taq'wi tu'n qb'inte jaqopomela'?

²⁵myab'a'n txiqtziya'n jun ti'xti' te Qman Dyos qa na'mxtoq qximan qa kb'entel mujqa lay.

²⁶Aju' nimaqkawil ati tnab'l majx nche kub' tb'yo'n b'inchal myab'a'n tu'n kb'aj jumajx.

²⁷Aju' Xewb'aj tzaj tq'o'n Dyos teju' xjal a spik'unju' nk'anti tojxi'x tanmi.

²⁸Aju' nimaqkawil ati tnab'l ntk'u'jla'n ex nyolin ax atzunte' tzuyb'il tkawb'ilju' b'a'nxix'.

²⁹A kykuwalju' ku'xun atzu' ta' toju' kyipumal; atzunkye' tijwnaq ninb'ilkye qama saqax kywi'.

³⁰Aju' aj il tzmaxi' nok tnab'lju' ex b'anixa' toj tchib'l asyal ex k'ixb'len.¹Aju' tnab'l nimaqkawil naku'j tnimal a' toj tq'ob' Dyos, ex inxitiq'i'n jaxja tajb'ila'.

²Tkyaqilju' te xjal intb'incha'n majx b'a'nile toj twitz, o'kxte Dyos neltnik' ti'ju' t-xim xjal.

³B'inchamju'ya tnik'alilti'j, qu'n tb'anilxi'x nela' toj twitz Dyos kyetwitz chojb'il.

⁴Aju' xjal in tnima'ntib' tk'i' tnab'l in q'ancha'lix tu'nju' twitz; ex tkyaqilju' te intb'incha'n ilqe'kye'.

⁵Aye'ju' xim b'a'n xinb'enkye inche elb'a'n; atzunju' inche kub' nk'et toj ojqelb'il minti' in che elb'a'n.

⁶Tkyaqil q'inumal nk'met tu'n chajyolil noq jun kmuj te' tzalajb'il tu'n kyeju' inche jyonte tb'eyil kamik.

⁷Axju' kyb'inchb'en xjal b'inchal myab'a'n kb'el xitunkye, tu'n tpaj min xkyaj tu'n kyb'inchante tnik'alilti'j.

⁸Tz'ilju' tu'me'l tk'i' tz'anq'inju' xjal b'inchal myab'a'n ex mya q'uqli tk'u'jlalil; atzu'n xjal nanq'in toj tnik'alti'j ẍnu'l tchwinqlal.

⁹tb'anilxi'xte' tu'n qnajan toj jun ja xoq'l t-xe; kyetwitz tu'n qnajan toj jun nin ja tb'anilxi'x tuk'i'l jun qya mixti'x tnab'l.

¹⁰Aju' in b'inchan myab'a'n o'kxtzu' in ximana' tu'n tb'inchan il; ex min inche tk'u'jla'n twnaqil.

¹¹Tu'n tz'e'ysb'il twitzju' pi's, nkaneya' toj twitzju' min nximan; atzu'n xjal ati tnab'l nkane toj twitz noqx tu'n ajt-xi' chik'b'a'n te.

¹²Nximanju' tnik'alxi'xti'j ti'ju' taq'wixil ntzaj ti'ju' xjal aj il; ajttzaj q'o'nju' yajb'il tib'aj.

¹³Alkyete min nxitb'i'n tkub'sb'ilju' prow ex ikxte lay tzajb'i'n ajtqanin o'nb'il.

¹⁴Aju' xjal kuw ttx'u'jil inkub' tk'u'j tu'n jun oyaj nxiq'o'n te toj ewaj.

¹⁵Intzalaju' xjal tnik'alti'j aj tb'inchetju' tnik'alilti'j, atzu'n kyeju' b'inchal myab'a'n jun xitb'il nnul.

¹⁶Alkyete matz'el tpa'ntib' ti'j ju' tb'eyil nab'l, atzu' kweb'ila' kxol kyimni.

¹⁷Alkyete' ntk'u'jla'n achb'il kb'el prowix, exqe' nkyk'u'jla'n b'in e'k'ok'sb'il lay che jaw q'inumax.

¹⁸Kyajtelju' xjal b'inchal myab'a'n ex xmletz' te t-xelju' xjal tnik'alti'j.

¹⁹Tb'anilxi'x tu'n qnajan toj chq'ajlaj kyetwitz tu'n qnajan tuk'i'l jun qya mixti' tnab'l ex kuw t-tx'u'jil.

²⁰Toj tjaju' xjal ati tnab'l ati nim q'inumal ex k'ok'sb'il, atzunju' mixti' tnab'l mixti'xte ati te qu'n tkyaqil in kub' tnajsa'n.

²¹Alkyete noktilil tu'n, tu'n tok tnik'alti'j ex b'a'n xjal in okyal chwinqlal tu'n ex oklenj.

²²Nok tzaqpaju' xjal ati tnab'l ti'j jun nintnam jpu'nti'j, majx nkub' tb'ajsa'n tkyaqilju' tipumal jaq'uqla'toq tk'u'j.

²³Aju' xjal nximan tib'aju' tyol kxe'l tma'n, lay txi'jk'u'n toj jun ti'xti' myab'a'n.

²⁴Aju' xjal nimaltib', la'j ex xmayil a tb'iju' xjal mixti' tnab'l.

²⁵Aju' ky'ej nim ti'xti' tajb'il tu'n tten te, aye'tzu'n tq'ob' mixjun nche aq'unan;

²⁶tkyaqil q'ij npon tk'u'j ex nlab'ti. Aye'tzunkye' tnik'alkyi'j nche tzalaj tu'n kyoyin.

²⁷Nche tik'o'nte Dyos chojb'il kyu'n xjal b'inchal taq'wix, qu'n inxi' kq'o'n tuk'i'l taq'wix nab'l.

²⁸Aju' myab'a'n tziyal ati tu'n tkyim, Atzunju' b'a'n tziyal ati tyol te kolb'il.

²⁹Noktq'o'ntib'ju' b'inchal myab'a'n kuxi'xtej majx tnik'alti'j; atzunte' tnik'alti'j q'uqlixi'x tk'u'j qa nanq'in b'a'n.

³⁰Mixti'te nab'l, k'atztwi' ex b'a'n yol majxwit nim toklen twitz Dyos.

³¹Aye'kye xjal inb'aj knk'u'n ju' kychej tu'n kb'jex toj q'oj, atzunte Qajaw inq'onte kyipumal tu'n kykanb'an.¹Ate' tb'anilxi'xju' aju' b'a'n qb'injtz kyetwitz ati txqan qq'inumal, exju' qyolinjtz kyetwitz txqan q'anpwaq ex saqpwaq.

²Junx kyoklenju' q'inun exju' prow qu'n a Qman Dyos b'inchankye kykab'il.

³Aju' ati tnab'l ajtkub' tq'o'ntib' jun ti'xti' toj tb'e te joyb'ilti'j inximan nejtl ex inel tpa'ntib' ti'j; atzunte' mixti' tnab'l mixti'x inximan ex ajtna'nte atitl toj yajb'il.

⁴Aju' me'sb'il exju' ninb'ilte Dyos inche tzaj tq'o'n oyaj, q'inumal, chwinqlal ex oklenj.

⁵Aju' xjal b'inchal myab'a'n nim ti'xti' taq'wix tkub' toj tb'e; atzunju' intk'u'jla'n tchwinqlal in kumin te tkyaqil lu.

⁶Xnaq'tzamju'ya k'wal tu'n b'a'n nab'l kyoju' tq'ijlalil ja'lo, kse'nku'tzun aj ttijin lay tz'el tpa'ntib' ti'j.

⁷Kxolju' prowqe', ate' q'inun in kawin; exju' ajk'as nnok te tmajenju' q'ol majen.

⁸Alkyete nb'inchan taq'wix ex taq'wixil ktk'ma' te tu'me'l t-xel; ¡ate Dyos kb'el xitunte tu'n ttze te oklenj tk'i' ttx'u'jil!

⁹K'i'wla'nte' xjal inlaqjtk'u'j ti'j juntl ex tu'nju' inkub' taq'pun twa kxolju' prow.

¹⁰Xla'jamixju'ya xjal kuw xmayin, kse'nku'tzun mixti'tl xitb'il kxole' ex tu'n tb'aj ju' ik'jtib'il ex q'oj.

¹¹Nche tk'u'jla'n nimaqkawilju' xjal ẍtilun kyanmi, ex nokju' xjal nyolin tuk'i'l aq'b'il chjonte te tuk'i'l.

¹²Ate Dyos nxq'uqin ti'ju' xjal ati tnab'l ex inb'aj tchuksa'n kximju' b'inchal myab'a'n, ju' in kyej b'entti'j kyu'n.

¹³aju' ky'aj noqx tu'n lalun tz'aq'unan inkub' t-xima'n txqan ti'xti' lay chinxwe' aq'unal qu'n qaj sokyal jun b'alun nwitze' ex jaku' chinxtch'yo'ne'.

¹⁴Iky ttzi qya ajpajil kse'n jun xoch nimin t-xe janche b'ajku'x tz'aqa' xjal intx'u'jin Dyos kyi'j.

¹⁵Xnakil ati toj tanmiju' ku'xun, oktzun k'elil tu'n jun tzak'b'il tk'i' asyal.

¹⁶Alkyete' inkub' tyaju'n prow noqx tu'n tjaw q'inumax mujqa matz'onin tuk'i'lju' q'inun kb'el prowix. Aye' junaq lajoj q'unb'en kyu'n ati kynab'l¹⁷Q'ontza anb'il ex b'inku'ya q'unb'en kyu'n ati kynab'l; ximana ti'ju' kxe'l nxnaq'tza'ne' teya.¹⁸Ktzalajela ti'j qama tk'u'ya toj tnab'la ex tu'n tb'ent tjaw tma'na kse'n nojqelan.¹⁹Che kxe'l nchik'b'a'ne' teya ja'lo tu'n tokqe tk'u'ja ti'j Qman Dyos.

²⁰E'kub' ntz'ib'a'ne' junaqlajoj q'unb'en teya ati nab'l ex ojtzqib'l kyoj,²¹Tu'n t-xnaq'tzeta tu'n teltnik'a ti'ju' ax, tu'ntzun tq'onteya jun b'a'n tqanil te jun xjal qama tqani teya. - 1 -²²Lalun kub' t-sb'u'na prow naq tu'n toj tq'ob'a ta', ex lalun kub' tyaju'na xjal mixti' klolte kywitz ajkawil.²³qu'n aku' Qman Dyos kklolte ex che b'eltyaju'nju' xjal ate'k yajulte. - 2 -²⁴Lalun tz'uk'ilana kyuk'ilju' kuw kytx'u'jil ex lalun b'eta junx kyuk'i'lju' mya'lqe'.²⁵qu'n jaku' tz'el tkno'na tu'me'l kse'n che anq'in myab'a'n ex jaku' axa kub'jtz'onte tqula. - 3 -²⁶Lalun kyej tq'o'ntib'a tjaq' tk'as juntl xjal,²⁷qana' mixti'tl tu'me'l tu'n tchjet tu'na, expe' jaku' tz'el iq'i'n tkuẍb'ila te chojb'ilte. - 4 -²⁸Lalun tch'exb'eju'ya nqach ju' kyejni q'o'n kyu'n ojtxi' tchmana. - 5 -²⁹Alkyete ntb'incha'n taq'un b'a'n, ktenb'el ajb'el kye nimaqkawil mya ajb'el te jun xjalxi'. - 6 -¹Qama txkonjtza wal tja jun xjal ati toklen, ximana b'a'nxi'x alqk'etz q'uqla'ya.²B'a'nqa nq'aq'ana, jk'um tib'a ti'j twaya;³Lalun jaw tzalaja ti'ju' t-xilel wab'j tb'anil tka'yinx lu, qu'n naq tka'yinkyte'. - 7 -⁴Lalun majx tz'ok ye'ya ti'ju' q'inumal; tenx tnab'la, lalun b'ajx tk'u'ja ti'j.⁵Qama tz'el tnik'a b'a'nxi'x, naqch'i'n toka'te' q'inumal; qu'n naqx minab'en ajt-xi lik'ik'in kse'n q'anjel. - 8 -⁶Lalun tz'okqeya ti'j tmes jun xjal ẍk'u'ẍ, lalun jaw tzalaja ti'ju' t-xilil twa,⁷Qu'n mya tu'n tkyaqil tk'u'j ntxokona', qu'n majx nka'yin se'n kwaliya;⁸atzu'n twaya xb'aj kb'jawil t-xa'ntla mixti'x soka'te' ttzalajb'ila tuk'i'l. - 9 -⁹Lalun txitq'o'na kynab'lju' xnak, qu'n naq kjawil xmayin ti'ju' tnab'l kxe'ltq'o'na. - 10 -¹⁰Lalun tch'exb'eju'ya ojtxi' nqach, ex lalun kub' ttzyu'na kytx'otx' meb'a,¹¹Qu'n aye'kye' lu ati jun onilkye nimtipumal ex ate kyklolkye twitza. - 11 -¹²Xonk tk'u'ja ex q'onk tnab'la ti'ju' xnaq'tzb'il ex kyi'ju' ojtzqib'l. - 12 -¹³Tzak'umju'ya ku'xun, lay kyimte' tu'n jun k'iẍlob';¹⁴Ape'na' qama ttzak'uya, kkletel tu'na te kamik. - 13 -¹⁵Nk'yajul ajtok tnab'la, ayinwe' chin tzalajel b'a'nxi'x;¹⁶Ok nna' junwe' tzalajb'il nimxi'x toj wanmiye' ajt-xi' nb'i'ne' nyolina tojxi'x tu'me'l. - 14 -¹⁷Lalun tx'a'lti'jtk'u'ja kyi'ju' b'inchal il; nima'nkpete'ya Qman Dyos kukxju';¹⁸Oktzun ktenb'il tchwinqlaltzu'ya ex ttzalajb'ila kukxju'. - 15 -¹⁹B'inkuya b'a'nxi'x nk'yajul ex knoma; q'onk tilila tu'n txi' lpeya ti'ju' b'a'n b'e.²⁰Lalun tz'uk'ilana kyuk'i'l twi' tx'ojtel, expe' ikx kyuk'i'lju' tzeq,²¹Qu'n aye'kye' tx'ujtenil exqe' tzeq-qe' kche b'el yajti, ikxqe' ky'ejqe' kb'el ẍla'qix kyi'j. - 16 -²²Ka'yinx tmana ex ttxuya; lalun che eltik'u'na aj kytijin, qu'n aye' ch'isalteju'ya.²³Q'onktililju'ya ax ex nab'l, xnaq'tzb'il ex tz'okxa k'atz, ¡lalun tz'el tpa'ntib'a kyi'j!²⁴Jun b'a'n k'walb'aj ex ati tnab'l tu'me'lx tu'n kytzalaju' tman ti'j;²⁵¡Atzun b'inchamju'ya, tu'ntzun ttzalaj tmana ex ttxuya ti'ja! - 17 -²⁶Chin tb'inku'ya nk'yajul, ex ka'yinka b'a'nxi'x aju' in nb'incha'ne';²⁷Qu'n ikyte qya eqch exju' ajpajil kse'n jun xoch nim t-xe;²⁸Ikyqe' kse'nqe' eleq' jutzliqe' ka'yilkye xjal, ex nim ichan nche' tzpet kyu'n. - 18 -²⁹¿Alkyetzu'n kyajtel? ¿Alkye kyt'i'njne? ¿Alkyetzu'n nq'ojin ex alkye noq'? ¿Alkyetzun nb'iyli extzun mixti' til? ¿Alkye nkub' yupj tuk'i'l?³⁰Aye'ju' xjal min kyej kyk'wan q'e'n ex nb'aj ksmo'n chukchaq q'e'n.³¹Aya q'a, lalun pon tk'u'ja ti'ju' k'waj q'e'n. ¡Nakuj ẍq'an twitz aj kux qo'n toj tkb'el! ¡majx tb'anil tka'yinx!³²Tetzun b'ajsb'il kuw tchib'l kse'n naqa xqo' oktx'a'n tu'n jun kan.³³Milchaqx toj twitza k'okyel, kb'el yupj tuk'ila, ti'xlo tyol loya;³⁴Chiloya qa atiya nky'ajchaq ninnjab' ex naku'j tokxa twi' jun nin tze,³⁵Ktma'ya: Machin b'ajb'yone', ex minti' xna'ye'; machin b'aj jikune', ex minti' xwile'; ajtzun ttzaj nna'n wib'e' kchin xe'le' jyol txqantl q'e'n. - 19 -¹Lalun pon tk'u'ja kyi'ju' b'inchal myab'a'n ex lalun tmujb'a tib'a kyuk'i'l.

²Qu'n o'kxtzu' nche' ximana' tu'n kyb'ujun ex o'kx nkyoli'n, tu'n b'inchan myab'a'n. - 20 -³Tuk'i'l nab'l njaw b'incheta' jun ja, ex tuk'i'l xim nku'x b'incheta' tq'uqlil;

⁴Ex tu'n ojtzqib'l nb'aj noja' kyoju' ja. kyu'n txqan ti'xti' nimaq kyoklen ex tb'anilqe'. - 21 -⁵Ate b'a'n jun ichan ati tnab'l kyetwitz jun ichan kuw; ate b'a'n ojtzqib'l kyetwitz ipumalj.

⁶Qu'n qama txi'ya q'ojil ati tu'n t-ximana nojqelan tu'n txi' tjyona tu'me'l tu'n tkanb'ana. - 22 -⁷Majx njpet ttziju' xnak ajtpon twitz kawil, qu'n najchaq ta' ti'ju' ojtzqib'l. - 23 -⁸Alkyete noq nximan taq'uxil, a tb'iju' nok q'o'n (taq'wix tnab'l).⁹A tnab'l xnakju' tu'n txi' b'inchal il; mix-alo'xte' in ik'xtu'n tu'n tten tk'etzju' xjal twi'xmayil. - 24 -¹⁰Alkyete' nkub'numj ajttzaju' yajb'il, na'ntzun ch'i'n tokslab'l tzu'. - 25 -¹¹Klomqeya xjal xi' kxi' toj kamik; tzaqpimqeya xjal ate'k twitz kamik.

¹²B'a'n qama tmaya qa mixti' tila; mana' tz'ilwiya tu'nju' ojtzqil qanmi; ex xq'uqilteya aju' tzul chjonte teyele kse'nxju' taq'unb'en. - 26 -¹³Wana, q'a, ti'ju' ta'lkab' chi'; Nik'b'enxpe'ya tk'ok'jalxi'x.

¹⁴Ikytzu'n tchi'yal nab'lju' exju' ojtzqib'l; qama knet tu'na, b'a'ntzun kxela'tza jumajxtzun kqeb'il tk'u'jtza. - 27 -¹⁵Lalun kub' t-xima'na jun ti'xti' myab'a'n ti'ju' tnik'alti'j, ex lalun che b'je'x telq'ana toj tja.

¹⁶Qu'n maskye wuq maj xkub' tz'aq, wuq maj kjawil we'; aye'tzunkye' b'inchal myab'a'n majx nche'x toj il. - 28 -¹⁷Lalun tzalaja ajtkub' tz'aqu' tajq'oja ex lay tzalaj tanmiya aj txi' toj il,¹⁸Qu'n lay tzalaj Dyos ajtka'yinte ja'lu, jaku' tib'aja kub'a tz'aqxju' ttx'u'jil. - 29 -¹⁹Lalun tx'u'jina kyeju' b'inchal myab'a'n expe' lalun tx'a'lti'j tk'u'ja kyi'j,

²⁰Qu'n myab'a'n kjapumela' b'ajte' tchwinqlal: ¡kyupjelte' b'inchal myab'a'n ttxa'n kytzaj! - 30 -²¹Nk'yajul nimana te Dyos ex kye nimaqkawil, lalun tmujb'a tib'a kyuk'i'l ajq'oj,

²²qu'n minab'enx ajttzaj xitb'il kyib'aj, mix-a'loxte b'ilte se'n kb'ajila'. Jte'tl yol b'aj q'ma'n kyu'nju' ajnab'lil

²³Ikx aye'ju' yol lu q'ma'nqe' kyu'n ajna:
Myab'a'n qa naq te jun nb'incheta' kawb'il.²⁴Aju' kawil qama tz'oktq'o'n mixti' tilju' nimaq til, k'elil ik'u'n kyu'n tnam ex kb'ajel yasu'n;²⁵Qatzun nche kawin tojxi'x tnik'alti'j nxi' qani'n ky'i'wb'il kyib'aj kyu'n xjal.

²⁶Aju' b'a'n tzaq'web'l iky nela' kse'n qma'tz.

²⁷Nk'uma kkyaqilju' k'ajb'el teya ex b'inchanxa taq'una toj kojb'il b'inchanktzun tjatzuya.

²⁸Lalun jawtiq'i'n jun yola ti'j twnaqila ex lalun chanyola ti'j.

²⁹Lalun taq' tu'me'l t-xela te juntl, tu'nwt tb'inchanteya kse'n xb'inchanjtz teya.

³⁰Mawile' ttx'otx'ju' ky'aj ex tawalju' xnak xjal:³¹Noqx txqan ch'i'x matx tzaj b'ent toj, ex matzaj juptz'aj txqan itzaj toj jni'ju' ttapi ti'jile matx tzaj tilj.³²Tej nka'yinteye', majx kyej toj nwi'ye' wile' ex el jun nnab'le' ti'j;

³³naq tu'n ch'i'n qama tzajtwatla exqa makub' tchle'n tq'ob'a,³⁴Tzul prowil ex k'okyel tzaqpaj ti'ja kse'n jun eleq' iq'i'n tq'aq'. Tkab' tnej yol q'ma'n tu'n Salomon

¹Ati jte'tl q'unb'en tu'nx Salomon, tz'ib'a'nqe' kyu'n ajb'el te Esekyiy, nimaqkawil aj Juda:

²Injaw nimet Qman Dyos tu'nju' e'wa'n tu'n, aye'tzu'n nimaqkawil tu'nju' noktilil kyu'n tu'n tchik'e jun ti'xti'.

³Ale'xju' twitz kya'j, ex toj tk'u'j tx'otx', ex ikxju' kyxim nimaqkawil. layx che kane toj qwitz.

⁴Qama b'je'l ttz'ililju' saqpwaq, kb'antel jun tb'anil ti'xti' tu'n aq'unal ti'j saqpwaq;⁵Qama tz'el iq'etju' b'inchal myab'a'n toju' ajb'eb'l te nimaqkawil, kb'antel jun kawb'il tnik'alti'j.

⁶Lalun tnima tib'a twitzju' nimaqkawil, ex lalun kub' qeya toj kyq'a'jtzu' xjal nim kyoklen;⁷Ate' b'a'nju' qama jawx txko'na tu'n, kyetwitz tu'n txiq'ma'n teya tu'n txitq'o'na tq'uqb'ila te juntl nimaqxi'x toklen.
Qama tila jun ti'xti' kyu'nku' twitza.⁸lalun txi'naja q'malte lwiyxi'x twitz kawb'il, qu'n jaku' pon juntl tziyal chik'b'alte se'nxi'x tu'me'l jaku'tzun naq jawka'ylajtla.

⁹Yolina tuk'ilju' xjal ati jun myab'a'n kyxole' tuk'i'l, tu'n lalun txi' toj nim, ex lalun txi' tyoli'na nxitjask'u'n juntl teya;

¹⁰qu'n kb'injtzela kyu'n kykyaqil xjal, qa layx b'ent tewanteya jun ti'xti' ex k'elel ik'o'na tejumajx.

¹¹Jun yol tojxi'x tu'me'l toju' kmuj ja nojqelana', nok kse'n mansan q'anpwaq, saqpwaq ka'yin.¹²Ikyte tzak'b'ilju' kse'n u'wj q'anpwaqxi'x, teju' xjal b'a'n tk'monte.

¹³Aju' b'a'n sanjelal nok kse'n jun chewsb'il ti'j qanmi toj q'ijal, majx ntzalaju' tajaw ti'j.¹⁴Aju' xjal in tla'ji'n tib' qa noyin extzun naqxtak'u'n, ikxi'xu' kse'n txqan muj ajttzaj tenenen mixti'xte' jb'al.

¹⁵Qati qpasensi nkub'ti'j jun kawb'il qu'n; exju' yol toj ttxolilti'j, chab'ax nkub' qk'u'j tu'n.

¹⁶Qama tz'okyal ta'lkab' tu'na, lalun tz'ok k'e'ya ti'j, qu'n jaku' xab'tla tu'n.¹⁷lalun txi'ya q'achq'al tja tamiwa, jaku' sikti ex k'elel ik'una tu'n.

¹⁸Aju' nchan yol ti'ju' tamiw, ¡majx nk'ixb'san kse'n jun mans, qesb'il ex kse'n jun smaj ch'ut twi'!

¹⁹Tu'n tqe qk'u'j ti'j jun xjal ẍmu toj tq'ijlalil yajb'il, ikju' kse'n nqo' b'et toqjni qqan mujqa kse'n nch'yon jun qwitzte.²⁰Myab'a'n tu'n tkub' tal chnab' te jun xjal nb'isun ikju' kse'n ta'l atz'an nok twitz k'ixb'ni mujqa kse'n qama qokub' ẍb'iqe toj tq'ijlalil txun che'w.

²¹Qa nq'aq'an tajq'oja, q'onxa twa; exqa nk'wajti, q'onxa tk'wa';²²qu'n qama tb'inchaya ikju', kb'el kyeqax tu'n tch'ixaw twitza, atzunte' Dyos kq'olte tu'me'l t-xel teya.

²³Qa ntzaj kyq'iq' toj qnayaj ntzaj jb'al, ex tu'nju' jk'ujyolil ntzaj qtx'u'jil.

²⁴B'a'npete' tu'n qnajan toj jun ja xoq'l t-xe, kyetwitz tu'n qnajan toj jun nin ja tb'anilxi'x tuk'i'l jun qya txinwi'.

²⁵Iky nela' jun b'a'n tqanilju' kyi'j najchaq tx'otx' kse'n tb'anil che'wa' qa nqo k'wajti.

²⁶Qa njawje jun tnik'alti'j twitz jun xjal b'inchal myab'a'n iky noka' kse'n t-xiklil a' xoq'l twitz ex tz'il.

²⁷Myab'a'n qa nb'aj txqan ta'lkab' qu'n, ate tu'me'lju' qa ch'uẍ nkub'a' ti'j jun ti'xti' qu'n.

²⁸Ikyte xjalju' min nb'ent tjk'unte tib', kse'n jun nintnam mixti' nintapi ti'jile.¹Myab'a'n qa nkub' che'w toj jb'alil ex myab'a'n qama kub' jb'al toj q'ijal ikyxtzun xnakju' myab'a'n tu'n tjaw nimet.

²kse'n jun tz'unin tzpetni mujqa mixti' tpaqb'il, iktzu'n qanb'ilju' lay pon kanun ti'ju' xjal mixti' til.

³Jun chej nxla'jit tu'n k'iẍlob', atzunju' kuwchej njk'et tu'n k'uxb'il toj ttzi ikxtzun xnakju' nkawit tu'n asyal.

⁴Lalun txitmujtza'na xnak, qu'n qama txittzaq'we'na jaku' tz'ela junx tuk'i'l.⁵Chik'b'anxa tb'inchb'enju' xnak, tu'ntzun lalun tnimatib'.

⁶Qama txi' qq'o'n jun qsanjel te jun xtrak layx pon tuk'i'l naqpe' nok te joyb'il q'oj naku'j matz'el jun twi' qqan.

⁷Jun xjal kox nqaku' nb'eta' iktzun q'unb'enju' kyu'n xjal xnak.

⁸Mixti'x qnab'l qama tz'ok qk'lo'n ab'j ti'ju' chik'tze ikxtzun tz'ela' qama txiqq'o'n ninb'ilte jun xnak.

⁹Jun tx'ujtenil mixti' ntna'nju' ch'i'x, ikxtzun xnakju' mixti'x noku' q'unb'en toj twi'.

¹⁰Nxonju' ajsmajil kyi'j alkyechaqx xjal nche ik' iky nela' kse'n jun xjal nxitk'le'n xnak tja.

¹¹Aju' tx'yan nanjtl ti'j leq'ulte t-xab' iktzun xnakju' ilti'j nxi' b'inchal il.

¹²Layx qe qk'u'j ti'j jun xjal xnak mitzunyate' jun xjal nxi'x tnima'ntib' qa ati tnab'l.

¹³Aju' ky'ej noqx tu'n lalun tz'aq'unan ntma'n: ati jun b'alun toj b'e inxq'uqin tu'n nxi' tch'yone'.

¹⁴Insutyanju' tjpel ja kyu'nju' tzuyb'ilte ikxtzun ky'eju' nt-xtola'n tib' toj tkuẍb'il.

¹⁵Aju' ky'ej inpe' ttky'aji'n naqpe' tu'n twan.

¹⁶Aju' ky'aj a tyolju' qa nimxi'x tnab'l kyekwitz wuq xjal.

¹⁷Qa nokx qq'o'nqib' toj kyq'oj txqantl ikju' kse'n qama jaw qtzyu'n t-ẍkyin jun tx'yan.

¹⁸Ikyju' kse'n okni toj twi' tok smajil ex xol ch'ut tu'n tb'iyun tuk'i'l q'aq'.

¹⁹Iktzun xjalju' nkub' t-sb'u'n tamiw in tma'ntzuntz: noqtaq nchin yaqinwe'.

²⁰Nkub' yupju' q'aq' qa min nokx pichk'et si, ex in b'aj ttxa'nju' q'oj qa mixti' jk'ujyoli'n.

²¹In ajb'en sb'aq tu'n tkub' ttxalq'aq'; ex tu'n tkub' q'aq', najb'en si; atzu'n tu'n qq'ojin, axixte' twi' q'ojil.

²²Ikyte jk'ujyolil kse'n tzequl, majxtzun nqo' b'o'lj tu'n.

²³A tyolju' xmletz' majx tb'anilxi'x tb'inx ikyju' kse'n tx'otx' xar uk'tza'nk tu'n saqpwaq.

²⁴Aju' ntx'a'lti'j tk'u'j min tma'n ajtyolin, atzun toj tanmi ati t-xim taq'wix.²⁵Laluntzun txi' toksla'na qama tzaj yolin teya tk'i' tk'u'jlalil, qu'n aju' tnab'l nojni tu'n txqan taq'wixil.²⁶Maskyepe' min ntyek'u'n qa ntx'u'jin, k'elil tnik'tzil kyu'n xjal.

²⁷Alkyete' ntlku'n jul te kamik axte kb'elix tz'aq toj; ex alkyete' ntolin ab'j twitz jawl tib'ajx ktzajela' tz'aq.

²⁸Aju' chalyol nel tik'u'n ax, exju' naq yoljne ntzaj ti'n xitb'il.¹Lalun b'ajx tk'u'ja ti'j ju' q'ij te najchi'j, qu'n minti' b'i'n tu'na titi' tzultiq'i'n.

²Q'onxa anb'il kye txqantl tu'n tjaw nima'na kyu'n; qu'n myab'a'n tu'n tjaw tnima'n tib'a.

³Al qekye' ab'j ex tz'awun, mastzun alxi'xte' ttx'u'jilju' xnak.

⁴Kuwxi'xte' tx'u'jilj exju' ik'jtib'il yajb'il, atzunte' tx'a'lti'j k'u'jb'aj majx xob'ajilxi'x.

⁵Nimxi'x toklenju' tzak'b'il axxi'x kyetwitzju' tk'ujlali toj ewaj.

⁶B'a'nxi'x qama qo' tzak'unjtz tu'n qamiw kyetwitz tu'n qoktz'u'li'n tu'n jun ajq'oj.

⁷ate' min q'aq'in, mipe'jun nxi'tlte' ta'l tab' tu'n; atzunte' xjal inxi'x q'aq'an tkyaqilu' ti'xti' b'lo'n tu'n.

⁸Aju' xjal nxi' najchaq ikyju' kse'n pich' nlipan najchaq ti'jxi' tpaqb'il.

⁹Ikyte nela' jun nab'lju' ntzalaj qanmi ti'j; kse'n k'ok'sb'il npuk'chaj b'a'n nela'.

¹⁰Lalun naqka'yina kyi'ju' tamiwa mo kyi'ju' tamiw tmana.
ex lalun txi'ya kyja ttzika qama tzaj yajb'il ti'ja.
ape'te b'a'nju' xjalxi' nqaku' tk'etza kyetwitz jun twitz'ela najchaq.

¹¹Tenx tnab'la nk'yajul, tzalajb'ilte'; b'a'n nyoljintze' kyu'n xjal.

¹²Ate' ati tnab'l ajtkub' tq'o'ntib' jun ti'xti' toj tb'e, nel tpa'ntib' ti'j; atzunte' xjal min ximan ljo'nte' tb'e; ajtna'nte matxitoq kub' yajti.

¹³Q'inkj jun ti'xti'ya ti'j jun xjal qama tz'ok tziyal ch'ex, qa min tojtzqi'na.

¹⁴Myab'a'nte' naq nxit-ẍch'i'na tamiwa na'mxtoq tjawe', xi' ktzajela' tx'u'jil ti'ja.

¹⁵Ikyte jun qya qa noq nẍalb'i kse'n jun ja kukxju' ntxatjne toj jb'alil.

¹⁶Qama txiqmyo'n, naku'j qajb'il tu'n qwab'ante kyq'iq' mujqa qajb'il tu'n tten aseyt toj tq'ob'.

¹⁷K'uxb'ilte' njqunte twitzte juntl k'uxb'il, atzun jun xjal nok tnab'l tu'n t-xnaq'tzb'il juntl xjal.

¹⁸Alkyete' b'a'n ka'yin lob'j iw, klo'l ti'ju' twitz; ikxtzun xjalju' qama txi' tka'yi'n taq'un tnejel, ktk'ma' oklenj.

¹⁹Toj a' q'ancha'l tilb'ilalju' xjal, ikxqe'tzun xjalju' atzu' nela' knik'tzil tu'nju' kynab'l.

²⁰Mixti'x nqe kyk'u'ju' kamik exju' muqb'il ikxtzun xjalju' mixjun qen tu'n tjyon.

²¹Aju' q'anpwaq exju' saqpwaq atzu' nela' tnik'tzil toj q'aq'; atzunte' xjal atzu' nela' tnik'tzil qa b'a'n tyolinjtz.

²²Layx kyej t-xonte' xnak t-xnakyil b'a'nqa makub' tz'e'yset twitz kuw.

²³Ka'yinqexju'ya trita, ex xq'uqimqe'ya qa b'a'nile,²⁴Qu'n aju' q'inumal exju' oklenj min nten tejumajx.²⁵Aj ttzajb'entju' chuẍq'e'n, ex ajtb'aj ẍlajunix, ex ajkyb'uyitju' k'ul ex itzaj,²⁶Kyi'ju' trita k'elil tlana tu'n tlq'et t-xb'aluna, aye'tzunju' chib' tu'n tlq'et ttx'otx'a²⁷Ex k'elil nim lech kyi'ju' tchib'a teya ex kye tkyaqilju' toj tjaya ex ajb'el teya.¹Nkub' oqju' b'inchal myab'a'n maskye mix-a'lo' njyonte, aye'tzunkye' tnik'alkyi'j nche anq'in q'uqli kyk'u'j kse'n jun b'alun.

²Qa myab'a'n ttenju' kawb'il toj tnam, mintzunte' tajb'il tu'n tkawin, Atzunte' nejenel ati tnab'l tkyaqilju' ti'xti' inb'aj tnk'u'n.

³Ikyte prowju' nalq'an tijuntl prow kse'n ajttzaj jun kyq'iq' jb'al ex majx nkub' yajti awal.

⁴Nmuje kytzi nelkypa'n kyib' ti'ju' kawb'il kyuk'i'lju' b'inchal myab'a'n; Aye'tzun njapun kyu'n min muje kytzi kyuk'i'l.

⁵Min nkanete' tnik'alilti'j toj twitzju' b'inchal myab'a'n, aye'tzunkye' nche jyon ti'j Dyos in kane tkyaqil toj kywitz.

⁶Ate b'a'nju' nqnima'n Dyos maskye toj prowil kyetwitzu' q'inun min na'n Dyos tu'n.

⁷Alkyete njapun tkawb'il Dyos tu'n, jun k'wa'lb'aj b'a'n ximan, atzunte' naq wantkub' tu'n, tch'ixaw tman nel tu'n.

⁸Aju' xjal nq'on pwaq ch'ex tuk'i'l tub'chil, nchmet tq'inumal, atzunte' q'inumal lu kxe'l q'o'n te juntl xjal nq'aq'an tk'u'j kyi'j prow.

⁹qa ati jun min tajb'il tu'n t-xitb'i'n tkawb'il Dyos, ikxte Dyos min ntzaj tb'i'n tkub'sb'il.

¹⁰Alkyete matxi' q'inteju' tnik'alti'j toj myab'a'n b'e, kb'el tz'aq tojxu' t-xpatxab'; aye'tzunkye' tnik'alkyi'j kyk'ma' t-xtalb'il Dyos.

¹¹Ate' q'inun toj twitz qa o'kxte atixi'x tnab'l, atzunte' prow qa ati tnab'l neltnik' qa mixti'te' b'a'n tu'n.

¹²Aj kykanb'anju' tnik'alkyi'j, tzalajb'il kye xjal; qatzun aye' b'inchal myab'a'n, b'isb'ajilte' toj kanmi xjal.

¹³Alkyete inkub' tewa'n til, lay tz'anq'in toj b'a'nil; atzunte' njawtz tpa'n til ex nkyej ttzaqpi'n, kb'el najsa'n.

¹⁴K'iwla'nte' xjal nxob' te Dyos kukxju'; atzunte' ch'uẍ tanmi kb'el yajti.

¹⁵Kse'n jun b'alun ntzanun mujqa jun oso nq'aq'an, iktzun xjalju' b'inchal myab'a'n nkawin tib'aj jun tnam prow.

¹⁶Jun nimaqkawil min ximan, nimju' yajb'il tu'n; atzunte' nimaqkawil mixti' jamjon ktenb'el nim tchwinqlal.

¹⁷Alkyete' matxi' b'yonxjal tjunilxte' kxe'l toj muqb'il: ¡mix-a'lo'xte' kmayil ti'j!.

¹⁸Kkletelte' xjal tnik'alti'j, atzunte' pi's kb'eltz'aq toj taq'wixil.

¹⁹Alkyete nkub' taq'una'n ttx'otx', nim twa ati; atzunte' naq njaninje, k'anq'ila toj prowil.

²⁰K'i'wla'nte' xjal tnik'alti'j; atzunte' tajb'il tu'n q'inumax tu'n sb'ub'l, ati tz'e'ysb'il twitz.

²¹Myab'a'nte' qa mya' junelni kyilwi xjal qu'n; qu'n jaku' noqx tu'nelju' qo' b'inchana' il.

²²Aju' xjal noktilil tu'n tjaw q'inumax, noq njamjon, minti' b'i'n tu'n titi' tzul ti'j.

²³Qama kane toj qwitz b'a'nxpete' xjal ntzak'un kye witzu' naq nka'yin qi'j.

²⁴Aju' inelq'an kyi'j tman ex intma'n: mya il te', chij, junx kynab'l kyuk'i'lju' b'yolwnaq.

²⁵Alkyete' npon tk'u'j ti'j txqan ti'xti', noqx in jyon q'oj; alkyetzunte q'uqlok tk'u'j ti'j Dyos kch'iyel toj tkyaqil.

²⁶Aju' xjal q'uqlok tk'u'j ti'j Dyos; nchmet ti'xti' te atzunte' inxi'x njamjon, noq nq'ojin.

²⁷Aju' nonin ti'j prow, lay kub' prowix; atzunte' min na'nqe' tu'n, ktzajil txko'n toj twi'.

²⁸Ajkykanb'an b'inchal myab'a'n inche b'aj ewan xjal; ajtzun kykyim nimju' tnik'a kyi'j nchmet.

¹Minab'enx kb'ajelte' mib'a'n b'in kawb'il ex layx b'ant tklet.

²Qa tnik'alkyi'ju' nche' kawin, tzalajb'ilte' kye tman qatzun aye' b'inchal myab'a'n, inche yajti tman.

³Ate' k'walb'aj ati tnab'l, tzalajb'il teju' tman; qatzun naq kuky'i'l qya eqch nb'eta', kyb'ajil tyaji'nju' tpwaq.

⁴Aju' nimaqkawil tnik'alti'j, b'a'n telu' ttanam tu'n atzunte naq chojb'il ntqani'n, kyb'oljil tu'n.

⁵Ate' xjal kukx tjaw tnima'n tamiw, napelo' jun xpatxab' tu'n tjaw tz'aq.

⁶Ate' b'inchal myab'a'n tojxu' t-xpatxab' kb'el tz'aqa atzunte' tnik'alti'j b'a'n nanq'ina' ex ntzalaj.

⁷Max tok toklenju' prow tu'n tnik'alti'j atzunte' b'inchal myab'a'n mixti'xte' nxi' tk'u'j kyi'j.

⁸Majx nche jawtilju' nimaqtnam kyu'n qil twitz jun q'oj; aye'tzu'n ati kynab'l nb'ent txi' che'w toj kyu'n.

⁹Qama wuli'n jun xjal ati tnab'l tuk'i'l jun xnak ktzajel ttx'u'jil, naq kxmayinjtzel, mixti'xte' kb'entil tu'n, qu'n layx tz'ok toj twi'.

¹⁰Aye'ju' b'yolwnaq ntx'a'lti'j kyk'u'j b'a'nxi'x kyi'ju' b'a'n xjal.

¹¹Min nik'xte' xnak ttx'u'jil tu'n atzunte' ati tnab'l chab'a nxi' tka'yi'n se'n tu'me'l.

¹²Qa jun nimaqkawil nxi' tb'i'nju' chajyolil tkyaqilju' tkawb'il che b'aje'l chalyol.

¹³Ate' prow tuk'ilju' nyajlante axte' Dyos q'olte kychwinqlal.

¹⁴Kqrineb'el tkawb'ilju' nimaqkawil qa nkawin toj tnik'alti'j¹⁵Tu'n tzak'b'il ex asyal noka' qnab'l atzunte' k'walb'aj naq chu'chi'n twitz, nel tch'ixaw ttxu tu'n.

¹⁶Nim il nchmet ajkykub' puqli b'inchal myab'a'n; aye'tzu'n b'a'nxjal k'okyel kyka'yi'n ajkykub' b'o'lj.

¹⁷Tzak'unxa tk'wala, b'a'ntzun k'anq'ilatziya, ktzalajila ex k'ojlala.

¹⁸Jamixti'x jun b'a'n kawil, min nkane toj kywitzju' tman ti'ti' kyb'incha'; ¡Tzalajb'il teju' tnam njapun tkawb'il Dyos tu'n!

¹⁹Layx tb'ite' loq'aj majen qa naq tu'n yol qu'n nkane toj twitz ex minti' nxi' tb'incha'n.

²⁰B'a'nxpelo ch'i'ntlju' xnak tka'yink kyetwitzju' naq nel tlanu'n kyol.

²¹Qa naq nka'yina te jun lq'o'n majen toj tch'inil yajxitzuntl tzul toj tk'u'ja.

²²Ate' xjal kuw ttx'u'jil naqxi'x ntx'u'jin ex ati kmuj noq nel tlani'n tyol.

²³Ate' noq tnima'ntib' nel tch'ixaw, atzunte' me's njaw nima'n.

²⁴Aju' noktuk'ila'ntib' kyuk'i'l eleq', min ntk'u'jla'n tib'; qu'n qama che tzyet ax juntlte kytxkonjtzel.

²⁵Aju' xob'le'n nakuj jun xpatxab', atzunte' xjal q'uqlok tk'u'j ti'j Dyos b'a'ntel.

²⁶Nimte' nkjyo'nju' xtalb'il kyeju' ajkawil, noqtzun o'kxte' Qman Dyos q'olte xtalb'il.

²⁷Aye'kye' tnik'alkyi'j nche el kyik'o'n b'inchal myab'a'n, exqe' b'inchal myab'a'n kylab'qeju' tnik'alkyi'j. Tyol Awur

¹Yol tu'n Awur, tk'wal Jakye aj Masa. Yolin Awur te Ityel ex tuk'i'l Ukalex tma kjalu:

²Oqinkxwe' mixti' ch'i'n xnaq'tzb'il we, mixti'x nchin ximan ch'iwe' kse'nkye q'a.³Mixti' ẍinxe' toj xnaq'tzb'il, ex mixti'x xnaq'tzb'ile' ti'j Dyos.⁴¿alkye oje japun toj kya'j ex kb'u'ltl? ¿Alkye nb'ent ttzyunte kyq'iq' toj tq'ob'? ¿alkye nb'ajxju' ninnjab' toj tpinpa't? ¿Ex alkye kyej b'inchante tnaqachil tx'otx'? ¿Titi' tb'i, ex titi' tb'iju' tk'wal, qa b'i'n tu'na?⁵Xq'uqi'n qekye' q'uqli kyk'u'j ti'j Qman Dyos tu'n; qu'n ate' tyol ax b'a'n tu'n tqe qk'u'j ti'j.⁶Lalun tz'ok t-tz'aqtza'na tyol tu'ntzun lalun tz'ok q'o'na chalyol.

⁷Oje txi' nqanine' kab'e' ti'xti' teya nman Dyos; b'inchama xtalb'il q'ontza weye' na'mxku' nkyime':⁸Pa'mila chajyolil wi'je', ex lay chin q'inumaxe' ex mya' yajxi'x; chin tpa'mila ti'ju' noq nkub'naj, noq o'kx q'ontzju'ya nwaye' atl junjun q'ij.⁹Qu'n qa ninxi'x ati weye', jaku' tzik'tna'la wu'ne' ex jaku' nmaye' qa min ojtzqi'na wu'ne'; exqa yajqinxixe' jaku' chinxe' elq'al ex jaku' tz'el tch'ixawa wu'ne'.

¹⁰Lalun yolina myab'a'n ti'j jun lq'o'n majin teju' tajaw, qu'n jaku' tzajttxko'n toj twi'ya ex kyajtela.

¹¹Ati wiq xjal nche yolin taq'wix ti'j kma'n ex minti' nkynima'n ktxu.¹²Ate'qe' xjal nkma'n qa mixti' kyil, extzun min nanjtzti'j kyanmi.¹³nimte' nok tq'o'ntib' nim toklen, ex ntnima'ntib' twitzju' prow.¹⁴Ate'qe' xjal naku'j k'uẍtx'e'nb'ilqe' kywitzte aye'tzu'n kyka naku'j kuchilqe', nche ajb'en kyu'n tu'n kyb'aj kkyaqilju' xjal prowqe' twitz tx'otx'.¹⁵Kab'e' talju' xton toj ttxa'n txkup, o'kx nb'enti kyu'n, tu'n kyqanin ti'xti'.
Ati kab'e' oxe' ti'xti' te, ex mixti' nqe tk'u'j.¹⁶Aju' muqb'il, kux ntqani'n kyimni, aju' ttxu k'u'jb'aj min nalan, tajb'il tal, exju' tzqij tx'otx', mixti' nak' exju' Q'aq', kukx tokx siju' toj.

¹⁷Aju' xjal nxmayin ti'j tman ex minti' nokslan te ttxu matxi' tijin, b'a'ntzunte' tu'n tetz q'i'n twitz kyu'n joj ex tu'n tb'aj ch'yo'n kyu'n t'iw.

¹⁸Ati oxe' ti'xti', mujqa kyaje', inchin lab'tiye' kyi'j ex min kane toj nwitze':¹⁹Se'n taq'wi nlipanju' pich' twitz kya'j, ex se'ntaq'wi nb'etju' kan twi' pik, Se'ntaq'wi nb'etju' b'ark tib'aj ninnjab' ex se'ntaq'wiju' mejeb'le'n exju' itz'je'n.

²⁰Aju' qya ajpajil nanq'in kjalu: in wan, ex nb'aj ttxjo'n ttzi extzun a tyolju' mixti' wil.

²¹Oxe' tu'me'lju' xjal, kyaje' pena'te', layx tzik'x qu'n ex majx nb'aj chukji twitz tx'otx' kyu'n:²²Aju' lq'o'n majin nok te nimaqkawil, exju' xjal mixti' tnab'l nim ti'xti' te,²³Aju' qya etzni xla'ja'n tja tchmil, in mje jumajtl exju' lq'o'n qya te majin nel tiq'i'n toklenju' tajaw qya.

²⁴Ati kyaje' txkup twitz tx'otx' tal k'ok'e'qe' inxi'xpe' nche ximan kyekywitzju' xjal ati knab'l:²⁵aye'kye' snik, jun chquj txkup mixti' kyipumal inpe' kb'uyi'nkye' kwa toj q'ijal;²⁶Aye'ju' saqb'in, mya'xix nim kyb'aj ex mixti' kyipumal in b'entju' kyja toj pik;²⁷aye'ju' txil, mixti' knejel, ex inche b'et tojxi'x tu'me'l ex nk'u'mile kten.²⁸Aye' xmatx nb'ent kytzyet toj qq'ob' najliqe' toj kyja nimaqkawil.

²⁹Ati oxe' ti'xti' mujqa kyaje' min nche' xob', exju' che b'et majx kb'anilqe':³⁰Aju' b'alun, a txkupju' nimxi'x tipumal ex xob'ajilx, min nkub' oq, ex minti' nxob' kye xjal;³¹aju' tmanek' achb'ajil ka'yin, exju' tman chib' ikxju' nimaqkawil nejli kywitzju' t-xjal te q'oj.

³²Qa tu'n t-xnakyila njaw tnima'n tib'a. ex makub' tena ximilte myab'a'n, ximanku'ya b'a'nxi'x³³qama jaw ttz'amina lech, kb'entel mantekyiy, qama xkyipun ttxa'na kuw ktzajel chik' toj, ex ikxtzun qama tz'oktena ik'lelte juntl njyon q'oja. Tyol Lemwel

¹Aye'ju' yol q'umli tu'n nimaqkawil Lemwel aj Masa, aye'j yol ajb'en tu'n ttxu xnaq'tzalte:

²Aya wal, jun oyaja weye', ex jun tzaq'web'l kye nkub'sb'ile' tu'n Dyos, ¿titi'tzuntl tu'n txi' nma'n teya?³Lalun kub' tena yajulte tipumala kyuk'i'l qya, qu'n kyu'nkye qya, inche tzpetju' nimaqkawil.⁴Lemwel, myab'a'nte' kyeju' nejenel ex kyeju' nimaqkawil tu'n kyk'wan q'e'n ex tu'n kytx'ujti,⁵Qu'n jaku' tzik'tna'lu' kawb'il kyu'n ex jaku' mixti'tl kyilwiju' me's kyu'n.

⁶Q'onxta' q'e'n kyeju' nche janinje ex kyeju' nche' yajti;⁷¡che tx'ujtiku'j tu'ntzun tik'tna'l kyu'n qa inche yajti ex ẍji'lqe'!

⁸Ati tu'n tyolina kyi'ju' min nb'ent kyolin; ¡ex ati tu'n tkolona kyi'j mixti' klol kye!⁹Yolina kyi'j, ex b'inchama tnik'alilti'j; ¡klomqe'juya prowqe' exqe' me'sqe'! Ninb'ilte qya b'a'n xjal¹⁰Jun qya b'a'n xjal ch'uẍ tu'n tjyet; ¡qama tze'lyal, tb'anilxi'xte' kyekywitz txqan tb'anil ab'j!¹¹Majx q'uqlok tk'u'ju' tchmil ti'j, ex ate nb'inchante tkyaqilju' nojqelan te tchmil.¹²B'a'nile ntb'incha'n te tchmil tkyaqil q'ij.¹³Nxi' jyol noq' ex xb'alin sed tb'i, ex tuk'i'l tzalajb'il nxa' tchmo'na' xb'alun.¹⁴Najchaq nxa' jyolte nojqelan, kse'nqe' ẍk'uẍta'l najchaq ntzaja' kyk'aẍ toj b'ark.¹⁵Primxtoq ajtjawe' b'inchal kywa tal ex q'ol kyyaq'u'n tmajen qya.¹⁶Ajtka'yinte jun ky'jaj tx'otx' intlq'o'n, tu'ntzun tkanb'ab'l noka' tawal toj.¹⁷Primtzun njawe' ex tuk'i'l tzalajb'il naq'unana'.¹⁸In xitka'yi'n qa b'a'n telu' tk'a'ẍ, inx aq'unan qonik'an.¹⁹in chqon noq', ex ax b'inchalkye t-xb'alun.²⁰kukx nb'inchan xtalb'il kye prow ex kyeju' meb'a.²¹Minti' nxi' b'ajte' tk'u'j toj tq'ijlalil che'w, kykyaqilju' toj tja atiyile kyxb'alun kutxb'ilkye.²²Axte b'inchalkye ttxo'w, exju' ti'j nche b'jo'k tq'o'n tb'anil ex tz'uminqexi'x.²³Ojtzqi'nxi'xu' tchmil toj tnam, qu'n junte kyxolju' ati kyoklen toju' nintnam.²⁴Inche'x tb'incha'n xb'alun kyeju' ẍk'uẍta'l tu'n txi' kyk'a'yi'n najchaq.²⁵jun qya kuw ex sak', mixti' nb'ajx tk'u'j ti'ju' te najchi'j, te kab'j.²⁶Nyolin tuk'i'l nab'l, ex nten tk'u'jlalil²⁷Inxi' tka'yi'nju' nojqelan toj tja, ex mlayx wan qa na'mx tkanb'ante.²⁸In nimanjtz tu'n tchmil ex kyu'nju' tal. ex a kyyolju':²⁹B'a'npunte' qya b'a'n xjal ex twi' aq'unal, atzunta majx tb'anilxi'xu' taq'unb'ena kyekywitz.³⁰Noqpelo qak'a'nte nok toj qwitz ti'ju' qya tb'anil ka'yin, ate' qya nxob' twitz Qman Dyos, atzunte' b'a'nju'³¹¡Knimanktze' kwitz kykyaqil tnam! ¡ex kymanxe' tkyaqilju' tb'inchb'en!.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/aea9d9099feb3a24