Read Daniel 1

Daniel1

Tqanil ti'j Danyel

¹Toj toxi'n ab'q'i ttzyetlen tkawin Joakyim, nimaqkawil toj Juda, pon Nab'ukodonosor nimaqkawil aj B'ab'ilon toju' nintnam Jerusalen ex eb'aj ttxoli'n t-xjal te q'oj ti'jile.²Atzunte Qman Dyos xitq'o'n Joakyim nimaqkawil aj Juda toj tq'ob' Nab'ukodonosor, ex tnimalju' ti'xti' nche ajb'en toj tja Qman Dyos. Exi' tiq'i'n Nab'ukodonosor xjal toj B'ab'ilon, ex eb'jo'kx tq'o'n ti'xti' xjanqe' toju' k'uwenj toj kyjaju' tdyos;³expe' xitma'n te Aspenas nejenel kye nche ajb'en toj tja nimaqkawb'il tu'n kyjaw t-sk'o'n jte' ku'xun kyxol tk'wal nimaqkawil aj Israel ex kyk'wal aj Israel nimaq kyoklen, tb'anil che ka'yin, mixti' kytzakajil, xnaq'tza'nqe' ex ati kynab'l, ati kyojtzqib'l ex k'atzqe', exqa b'a'nqe' tu'n kyajb'en toj tja nimaqkawil. Tu'n kyxnaq'tzet ti'ju' kyol aj kaldey ex kyi'ju' kyuj.⁵Tchaq'ju' nimaqkawil Nab'ukodonosor tu'n txi' q'o'n kywaju' ku'xun lu tkyaqil q'ij kse'nxju' twa ex tk'wa', ex tu'n kyb'aj xnaq'tza'n oxe' ab'q'i, tu'ntzun kykyajten ajb'el te nimaqkawil ajtjapun kyu'n. Ten Danyel kyuk'i'l tamiw toj tja Nimaqkawil

⁶Kyxoltzunju' ku'xun lu ate'toq Danyel, Ananiy, Misael, ex Asariy, tnej tyajajil aj Judaqe',⁷el ch'exb'e'n kyb'i tu'nju' nejenel kye ajb'el toj tja nimaqkawil: ate Danyel okq'o'n tb'i, B'eltzasar; atzu'n Ananiy, Sadrak; atzu'n Asariy, Ab'ed-neko.⁸Kub' tq'o'n Danyel toj tanmi tu'n lay txi twanju' twa nimaqkawil ex tk'wa' tu'ntzun lay kub' ttxa'ju'n tchwinqlal, ex xitma'n teju' nejenel kye ajb'el toj tja nimaqkawil tu'n lalun tz'ok chq'o'n walte.⁹B'a'n ela' Danyel toj twitzju' nejenel kye ajb'el toj tja nimaqkawil tu'n t-xtalb'il Qman Dyos,¹⁰Xi'tzun tma'ntz te:
—Matxi' tmaju' nimaqkawil weye' titi' kxe'l kywane' ex kxel kyk'wa'ne'. Jaku' txinb'incha'ne' kse'n xtqaniya, naqtzun aju' nchin xob'e' te wajawe', qu'n jaku' chin kub' tb'yo'ne' tu'n kypaje' qa junxi'tl che ka'yine' kywitzju' txqantl, chij.

¹¹Yolintzun Danyel tuk'i'lju' xq'uqilkye kyejni q'o'n tu'nju' nejenel kye ajb'el te nimaqkawil, xitma'n te:

¹²—Nchin kub'sane' teya tu'n tik' twitza kyi'ju' ajb'el lu teya: q'manxa tu'n ttzaj q'o'n cha'x chenaq' tk'i' itzaj te qwaye' ex a' te qk'wa'ye' toj lajoj q'ij.¹³Ajtzun tjapunju' lajoj q'ij lu, qo' tka'yiktzuntza junx kyuk'i'lju' ku'xun nche wan ti'ju' twa nimaqkawil alkyeqe' b'a'nxi'x che ka'yin; b'inchamtzuntza qeye' aju' b'a'n toj twitza, chij.

¹⁴Kub'tzun toj twitzju' xq'uqilkye, laloj q'ij xitq'o'n kye tu'n tik'twitz kyi'j.¹⁵Tb'ajlenxi'tzunju' lajoj q'ij, tb'anilxi'x toqpe' che ka'yin ex kuwqe'xi'xtoq kyekywitzju' ku'xun intoq che wan ti'ju' twa nimaqkawil.¹⁶Intoqtzun xitiq'i'n xq'uqilkyeju' wab'j ex k'wab'j tja, ju' atitoq tu'n txitq'o'n kye, naq cha'x chenaq' tk'i' itzaj nxi' tq'o'n kye.

¹⁷Tzaj q'o'n kynab'lju' kyaje' ku'xun lu ex kyojtzqib'l tu'n Qman Dyos tu'n tkane chukchaq kyuj aj Kaldey ex tkyaqil ojtzqib'l toj kywitz. Intoq che tpju'n Danyel witzik' exqe' nche tzaj yek'u'n te.¹⁸Tetzunj tjapunju' tq'ijlalil q'ma'ntl tu'n nimaqkawil tu'n kypon q'i'nju' ku'xun twitz, aju' nejenel kyeju' ajb'el toj tja nimaqkawil e'pon tiq'i'n twitz.¹⁹Yolintzunju' nimaqkawil kyuk'i'lju' ku'xun, mixti'x okyal jun tu'n kse'nqe' Danyel, Ananiy, Misael ex Asariy kyxol kykyaqilju' ku'xun, qu'mtzun majx e'kyajten ajb'el te.²⁰Tojtzun tkyaqilju' ti'xti' ja nojqelana' nab'l ex ojtzqib'l, b'ajx q'o'n xjel kye, ex eltnik'ju' nimaqkawil qa atixi'xtoq kynab'l lajoj maj nimxi'xtl kywitzju' ajpkab' ex ajnab'lil toj tkyaqilju' tx'otx' ja nkawina'.²¹Kyejtzun ten Danyel atzu' tzmaxi' tjapun tnejel ab'q'i tkawin Siro. Twitzik'ju' nimaqkawil Nab'ukodonosor

¹Tojtzunju' tkab' ab'q'i intoq kawinju' nimaqkawil Nab'ukodonosor ok txqan twitzik', tu'ntzun tpaj ja'lu inxi'xtoq ximan ex mixtoqti'x nwtan.²Tchaq'tzun tu'n kyb'ajtzaju' ajpkab', ajnab'lil, ajk'a exqe' atixi'x kynab'l, tu'n t-xikychik'b'a'nju' twitzik'. Tetzunj kyb'ajpon twitzju' nimaqkawil,³xitma'n kye:
—Makub' nwitzk'a'ne' jun nwitzik'e' ex inxi'x chin ximane' ti'j tu'n tkane toj nwitze', chij.

⁴Aye'tzu'n ati kynab'l xikyma'n teju' nimaqkawil toj aramey:
—¡Nimanjtzwita nimaqkawil tejumajx! Q'mantzju'ya twitzik'a nimaqkawil kyeju' ajb'el lu teya, kxe'l qma'nqe' teya ti' tz'elpuna', chechij.

⁵Atzunte' nimaqkawil xittzaq'we'n kye: matxi' kub' nximane' qa min saj kyma'nju'ye' xkub' nwitzk'a'ne' ex titi' tz'elpuna', majx che b'ajel npẍu'ne' ex majx che kb'el nxitu'ne' kyjaye'.⁶Qatzun matzaj kyma'nju'ye' xkub' nwitzk'a'ne' ex titi' tz'elpuna', kxe'l nq'o'n txqan oyaje' kyeye' ex kxe'l nq'o'ne' kyoklene'. Qu'mtzun kymantze' weye' titi' xkub' nwitzk'a'ne' ex kychik'b'antze' titi' tz'elpuna', chiju' nimaqkawil xittzaq'we'n kye.

⁷Xi'tzun kytzaq'we'ntlju' ati kynab'l tkamaji'n:
—Q'mantzju'ya twitzik'a qeye' ex kxe'l qma'nqe' titi' tz'elpuna', chechij.

⁸Atzunte' nimaqkawil xittzaq'we'n kye: matxi' tz'el nnik'e' kyeye', nkjyo'ne' tu'me'l tu'n kyklete' teju' nxime' xkyb'iye'.⁹Qatzun min saj kyma'nju'ye' nwitzik'e', ax kb'ajelju' kyi'je' kykyaqile' qu'n matxi' b'aj b'entti'j kyu'ne' tu'n ttzajkyma'ne' chajyolil weye', naqxwitlo tu'n tanjtzti'j nk'u'je' ti'ju' matxi' kub' nximane'. Kymantzju'ye' nwitzik'e' tu'ntzun tel nnik'e' qa kb'entel ttzajkyma'ne' tnab'l, chij kye.

¹⁰Xi'tzun kytzaq'we'ntlju' xjal ati kynab'l te: mix-a'lo'te jun xjal toj tkyaqil twitz tx'otx' kb'entelwit txitma'nju' twitzik'a ex titi' tz'elpuna'. Expe' mix-a'lo'te jun nimaqkawil tu'nwtju' nim toklen ex nimtipumal ojewt xjelun kse'n ja'lu, te jun ajpkab', ajnab'lil mujqa te jun xjal atixi'x tnab'l.¹¹Ch'uẍte' ntqani'na nimaqkawil, mix-a'lo' jun kb'entel ttzaq'wente, qa mya'ye'ju' dyos; ¡naqtzun aye'kye' dyos myatzu' najlqe' kyxol xjal! chechij.

¹²Tetzunj tb'i'n te nimaqkawil ja'lu, tzaj ttx'u'jil b'a'nxi'x, tchaq'tzuntz tu'n kykub' b'yo'n kykyaqilju' ajnab'lil te B'ab'ilon.¹³Tetzunj texq'o'n chaq'b'il lu, jyonjtzu' Danyel kyuk'i'lju' tuk'i'l tu'n kykub' b'yo'n. Pjetju' twitzik' nimaqkawil tu'n Danyel

¹⁴Yolintzun Danyel tojxi'x tu'me'l ex tuk'i'l nab'l te Aryok nejenel kyeju' xq'uqil toj tja nimaqkawil, aju' xi'toq txi' b'yolkye ajnab'lil.¹⁵Ex xitqani'n te: ¿tiqu'ntzun setza' tq'o'n nimaqkawil chaq'b'il lu kuwxi'x ex lwiyxi'x? chij.
Xi'tzun tchik'b'a'n Ariok te titiqu'n.¹⁶Xi'tzun Danyel twitzju' nimaqkawil ex kub'san te tu'n txiq'o'n jte' q'ij te, tu'n txitma'n witzik' ex titi' tz'elpuna'.¹⁷Xi'tzuntz tja ex xitma'n ja'lu kye Ananiy, Misael ex Asariy,¹⁸tu'n txi' kyqani'n o'nb'il te Dyos te toj kya'j tib'aju' witzik' lu min pjet, tu'ntzun lalun che kub' b'yo'n junx kyuk'i'lju' ajnab'lil te B'ab'ilon.¹⁹Tojtzunju' qonik'an lu tzaj yek'u'n witzik' te Danyel, ex jaw tajwali'n tb'i Dyos te toj kya'j,²⁰tma kjalu:
Ajwalinjtzxwit tb'iya Dyos tejumajx, qu'n teju'ya nab'l ex ipumalj.²¹Ateju'ya nch'exb'enkye t'q'ijlalil exqe' tab'q'iyil; nche oktq'o'na nimaqkawil ex nche el tiq'i'na, ntzaj tq'o'na kynab'lju' atixi'x kynab'l ex ntb'incha'na tu'n kyximanju' k'atzqe'.²²Nche tzaj tyek'u'na ti'xti' ch'uẍqe' ex e'wa'nqe'; tojtzqi'nju'ya ati toj qxopin, qu'n ateju'ya spik'un.²³Aya Dyos, Kydyos nmane', nchin q'on chjonteye' teya ex njaw wajwali'na qu'n matxi' tzaj tq'o'na nnab'le' ex wipumale'; matxi' tzajtyek'u'nju'ya xxiqqanine' teya; matxi' tzaj tyek'u'na nxi'xtoq ximan nimaqkawil ti'j, chij.

²⁴Xi'tzun Danyel tk'etz Aryok, teju' jaxa' q'ma'na' tu'n kykub' b'yo'nju' ajnab'lil te B'ab'ilon, ex xitma'n te:
—Lalun che kub' tb'yo'nju'ya atixi'x kynab'l. Chin tiq'i'nxa twitzju' nimaqkawil, ex kxe'l nchik'b'a'nwe' twitzik', chij.

²⁵Textzu'n kmuj lu xiq'i'n Danyel tu'n Aryok twitzju' nimaqkawil Nab'ukodonosor ex xitma'n te:
—Matz'okyal jun ichan wu'ne' kyxolju' aj Juda b'je'tzniqe' iq'et toj kytanam, kb'entel ttzaj tchik'b'a'nju' twitzik'a ex titi' tz'elpuna', chij.

²⁶Xi'tzun tma'n nimaqkawil te Danyel, ju' okq'o'n tb'i B'eltzasar:
—¿Ma kb'entel ttzaj tchik'b'a'na kub' nwitzk'a'ne' ex titi' tz'elpuna'? chij.

²⁷Xi'tzun ttzaq'we'n Danyel te:
—Mix-a'lo'te' jun ajnab'lil, ajpkab', exju' nxnaq'tzan kyi'j che'w kb'entel tchik'b'anteju' tajb'ila nimaqkawil tu'n tb'inteya.²⁸Naq o'kxte Dyos te toj kya'j ntzaj yek'unteju' ati toj ewaj. Matxi' tzaj tyek'u'n teya titi' kb'ajel tjax chix. Kxe'l nchik'b'a'nju'ye' twitzik'a exju' tzaj yek'u'n teya tej intoq wtana:²⁹atoqtzu' ta'ya toj tkuẍb'ila nimaqkawil, kub'tentzuntza ximil ti'ju' kb'ajel tjax chix, atzu'n ntzaj yek'unteju' ati toj ewaj, matxi' tzaj tyek'u'n teya nimaqkawil.³⁰Ex matxi' tzajtyek'u'nju' ati toj ewaj lu weye', ex mya tu'nwtju' atixi'xwit nnab'le' kyekywitz txqantl xjal, ate' lu matzajyek'u'n weye' tu'n t-xinchik'b'a'ne' teya nimaqkawil titi' tz'elpuna'ju' witzik', tu'ntzun teltnik'a nimaqkawil ti'ju' t-xima nul toj tnab'la.

³¹Toju' twitzik'a nimaqkawil, intoq xitka'yi'na jun tilb'ilal xjal nimin atitoq twitza ex intoq qoptz'aj b'a'nxi'x, majxtoq xob'ajilx.³²Tz'umin q'anpwaq twi'ju' tilb'ilal xjal lu; atzu'n ttzitk'u'j kyuk'i'lu' tq'ob' saqpwaqqe'; atzu'n tk'u'j kyuk'i'lju' tkux q'ank'uxb'ilqe';³³aye'tzu'n tk'u'j tqan k'uxb'ilqe'; aye'tzu'n tqan k'uxb'il smo'n tk'i' q'antx'otx'.³⁴tetzunj intoq ka'yinxa ti'j nimaqkawil, naq minab'en ttzaj b'ultx'ij jun ab'j twi' witz, ex mix-a'lo' tzaj lmonte, ul tjuma'ntib' kyi'j tqanju' tilb'ilal xjal ex majx eb'aj kub'tb'uchi'n.³⁵Naq toj jun kmujx eb'jaw b'entju' k'uxb'il, e'q'a'ntx'otx', e'q'ank'uxb'il, e'saqpwaq, e'q'anpwaq te quq, kse'n nok qka'yi'n toj q'ijal ajttriyit triy, majxtzun b'ajx mso'n tu'n kyq'iq', atzu'n ab'j ultjuma'ntib' ti'ju' witzileb' jawb'ent te jun witz nimin ex majxkub' noj twitz tx'otx' tu'n.

³⁶Atzun witzik' ja'lu. Ja'lotzun kxel nchik'b'a'ne' tnab'l teya nimaqkawil.³⁷Ateju'ya nimaqkawil nimxi'x toklena kyeykwitzju' txqantl nimaqkawil, qu'n a Dyos te toj kya'j tzaj q'onte tkawb'ila, tipumala, toklena³⁸ex tu'n tkawina kyib'aj kykyaqilju' xjal jachaqja najlqe', kyib'aj alu'mj ex kyib'aj pich'; ate Qman Dyos kub' q'onte toj tq'ob'a, qu'mtzun aju' wi'yj q'anpwaq xi' nyolina' ti'ja.³⁹Tb'ajlenxi'tzun kawina tzul juntl kawb'il b'o's ch'i'ntl twitzju'ta, yajxi'tzuntel tzul juntl toxi'n kawb'il q'ank'uxb'il, ex kkawil tib'aj tkyaqil twitz tx'otx'.⁴⁰Ti'jxi'tzun ja'lu tzul juntl tkyaji'n kawb'il, kuw kse'n k'uxb'il nb'ent t-xitit alchaqxkyeku' ti'xti' tu'n, ikxtzun kawb'ilju' che b'ajel ttx'u'yi'n ex che b'elt-xitu'n kykyaqilju' txqantl kawb'il.

⁴¹Ex ikx mache' tilju'ya tqan exqe'ju' twi'tqan, nik'jan q'a'ntx'otx' ex nik'jantl k'uxb'il; atz'elpuna'ju' jun kawb'il pa'ntib', maskye ati ch'i'n tipumal tu'nju' k'uxb'il, matila nimaqkawil smo'ntoq tib'ju' k'uxb'il tuk'i'lju' q'a'ntx'otx'.⁴²Tu'ntzun nik'janju' kywi'tqan k'uxb'ilqe' ex nik'jantl q'a'ntx'otx', atz'elpuna'ju' ktenb'el tipumalju' kawb'il ex tojuntl tu'me'l lay ten tipumal.⁴³Iktzu'n kse'n xtila nimaqkawil, smo'n tib'ju' k'uxb'il tuk'i'lju' q'a'ntx'otx', ikqe'tzun kawilju' toju' kawb'il lu kkymujb'a' kyib' tu'n tmuje knab'l extzun lay b'entl kymujb'ante kyib' tu'n kyok te junx, kse'n k'uxb'il lay b'ent ttzyuntetib' tuk'i'lju' q'a'ntx'otx'.⁴⁴Tojtzu'n tq'ijlalil kykawb'ilju' nimaqkawil lu, kb'eltq'o'n Dyos te toj kya'j jun kawb'il layx b'ent tkub' xitu'n ex mix-a'lo' jun nintnam kb'el kawinte, qu'n ape'na' kb'el xitunkye txqantl kawb'il, kjel tentzuntz tejumajx.⁴⁵Atzun tz'elpuna' ab'ju' xtila nimaqkawil saj tololon twi' witz ex mix-a'lo' saj tolinte; aju' ab'j xkub' xitunkye k'uxb'il, q'ank'uxb'il, q'a'ntx'otx', saqpwaq exju' q'anpwaq, ex majx ẍe'kub' quqix tu'n. Matxi' tzaj yek'u'nju' kb'ajel tjax chix teya nimaqkawil tu'nju' Dyos nim toklen. Axte' witzik' ex ax pujb'ente, chi Danyel.

⁴⁶Kub'tzun meje nimaqkawil Nab'ukodonosor twitz Danyel, majx kuponju' tplaj twitz tx'otx', tmatzuntz tu'n tkub' q'o'n chojb'il ex sturak twitz.⁴⁷Ex xitma'n te Danyel:
—Axxi'x aju' Kydyose' nimxi'x toklen kyekywitzju' txqantl dyos; a kyajaw nimaqkawil ex a ntzaj yek'unteju' ati toj ewaj, qu'n matzaj tyek'u'n e'wa'n lu teya, chij te Danyel.

⁴⁸Oktzun q'o'n Danyel tojun nimaq toklen tu'nju' nimaqkawil, ex nim txqan oyaj twi' wi'yal xiq'o'n te; expe' okq'o'n te kynejel kawil toj tkyaqil B'ab'ilon ex nejenel kye kykyaqilju' ajnab'lil toju' nintnam lu.

⁴⁹Yolintzun Danyel tuk'i'lju' nimaqkawil tu'n txitq'o'n nim kyoklen Sadrak, Mesak ex Ab'ed-neko tu'n kynuk'un toj B'ab'ilon, atzunte Danyel kyejten toju' tja nimaqkawb'il. Kydyos xjal q'anpwaq

¹Tchaq' nimaqkawil Nab'ukodonosor tu'n tkub' b'incha'n jun tilb'ilal q'anpwaq, te junaq lajoj (30) metr twe', atzun oxe' metr tk'etz, ex xitma'n tu'n tkub' q'o'n toju' plan tx'otx' Dura tb'i, toju' tnam te B'ab'ilon.²Tchaq'tzuntz tu'n kytxketju' kawil toj junjun tnej tx'otx', e'nejenel kye xjal q'ojil, e'kawil kyoj tnam, e'q'ol nab'l, e'k'u'l pwaq, e'ajkawil, e'kynejel ajkawil exqe' atiyile kyoklen kyoj tnam, tu'n kyten toju' tzalajb'il ti'ju' tilb'ilal ojetoq tchaq' tu'n tb'inchet.³Kykyaqiltzunju' xjal nimaq kyoklen toju' nintnam lu b'aj kyb'u'yi'n kyib' twitzju' tilb'ilal tu'n tkub' kytzalajsa'n.⁴Atzunju' xjal kyejni q'o'n q'malte tqanil ajttzyetju' ninb'il twitz, tma tuk'i'l tq'ojq'ojel twi' kuw: Kyb'intzpe'ye' xjal te tkyaqil tnam, nimaqtnam exqe'ye' nche yoline' toj chukchaq yol:⁵Naqa xikyb'i'nju'ye' kyq'ojq'ojel chukchaq chnab' ajt-xi kyq'ajtza'n chimb'al, lwixi'xtzun che kub' mejeye' k'ulul teju' dyos q'anpwaq xitq'o'n b'incha' nimaqkawil Nab'ukodonosor.⁶Alkyetzunte' min xkub' meje k'ulul twitzju' tilb'ilal lu, k'okyex xoyit toj jun chuj inxi'x jayjon, chij.

⁷Tetzunj t-xikyb'i'n tnam xjal b'u'yi'ntoq kyib' atzu' tej kyjaw q'ajti chnab', eb'aj kub' meje k'ulul teju' dyos q'anpwaq.⁸Ojexi'xpetzun che tzalaj junjun xjal kaldey tej txi' kyb'i'nju' chaq'b'il lu, qu'n eb'jo'kten poqolkye aj Juda twitzju' nimaqkawil Nab'ukodonosor,⁹xikyma'n te:
—¡Nimanjtzwita nimaqkawil tejumajx, tzajxwit na'nju' tb'iya kukxju'!¹⁰Matxi' tchaq'a nimaqkawil tu'n kykub' meje kykyaqil xjal twitzju' dyos q'anpwaq ajkq'ajtiju' chnab',¹¹ex alkyete min xtb'incha k'okyex xoyit toj jun chuj inxi'x jayjon.¹²Ate'tzun jte' aj Juda min nche niman teya nimaqkawil, ex min nche k'ulun kyeju' tdyosa expe' min nche k'ulun teju' dyos q'anpwaq xkub' tb'incha'na, extzun e'oktq'o'na toj nimaq kyoklen toju' nimaqkawb'il toj B'ab'ilon. Aye' Sadrak, Mesak ex Ab'ed-neko, chechij.

¹³Tzaj ttx'ujilju' nimaqkawil Nab'ukodonosor b'a'nxi'x, ex tchaq' tu'n kytzaj iq'i'n Sadrak, Mesak ex Ab'ed-neko twitz. Tetzunj kypon iq'i'n,¹⁴xitqani'n kye:
—¿Ma ax qa min ẍek'ulune' kywitzju' ndyose' ex twitzju' dyos xinma'ne' tu'n tkub' b'incha'n?¹⁵¿Ma che kb'el mejeye' k'ulul twitzju' dyos xinma'ne' tu'n tkub' b'incha'n aj txi' kb'i'nju'ye' chnab' ajtq'ajti? Qu'n qa min ẍek'ulune' twitz, texja' kmuj ja'lo kche okyex xoyite' toj jun chuj inxi'x jayjon, ¿alkyetzun dyostz tzul klolkyeye',? chij kye.

¹⁶—Mixti'qe' tu'n txi' qtzaq'we'n —chiqeju' oxe' ku'xun—.¹⁷Qa tajb'ilte Dyos janqo k'uluna'ye', qo' kletele' tu'n toju' chuj nxi'x jayjon, ex qo' kletilqe' tu'n te tkyaqilju' taq'wix nt-xima'na tu'n tb'inchanteya q'ije'.¹⁸Maskyepena' min xqotkole', b'inkuya b'a'nxi'x, mixti' tu'n qk'ulunqe' kywitzju' tdyosa nimaqkawil, ex mixti' tu'n qkub' mejeqe' twitzju' witzileb' q'anwaq, chechij. E'kletju' oxe' ku'xun toju' chuj inxi'x ja'yun

¹⁹Majxkub' chukji twitz Nab'ukodonosor tu'n ttx'u'jil kyi'ju' ku'xun tej tb'inteju' kyol. Tchaq'tzuntz tu'n tokxq'o'n wuq majtl tq'aq'alju' chuj tib'ajxi'tlju' nb'inchet kukxju';²⁰ex xitma'n tu'n kykub' k'lo'n Sadrak, Mesak ex Ab'ed-neko, kyu'n junjunju' t-xjal te q'oj kuwqe'xi'x, ex tu'n kyokx xon toju' chuj inxi'x ja'yun.²¹E'kub' k'lonju' ku'xun ex e'okx xon toju' chuj inxi'x ja'yun tuk'ilxi' kyi'j te oklenj toj tja nimaqkawil.²²Matxi'toqna' tchaq'ju' nimaqkawil tu'n tb'inchet texju' kmuj, majx e'tzyetju' xjal te q'oj tu'nju' tqan taq' q'aq', qu'n inxixtoq ja'yun ex majx e'kyim tej kyokx kyxonju' oxe' ku'xun.²³Aye'tzunkye' oxe' ku'xun k'lo'nqe' tej kyokx xon toju' q'aq'.

²⁴Lwiyxi'xtzun xi' ojqelan Nab'ukodonosor ka'yilkye, ex intoq xob' xitma'n kyeju' nche q'o'n nab'l toju' tkawb'il:
—¿Ma myatzun oxe' kyb'aju' ichan k'lo'nqe' ẍe'okx qxon toj q'aq'? chij kye.
—Oxe' na'tzun, —chechij te nimaqkawil.

²⁵Kyaje' nawe' nchex nka'yi'n tzaqpi'nqe', nche b'et toju' q'aq', ex min nche tz'e'y, atzunju' tkyaji'n ichan naku'j anjl ka'yin, chij.

²⁶Tetzunj tb'aj tma'n ja'lu, xilq'e Nab'ukodonosor ttziju' chuj, okx t-ẍch'i'ntzuntz:
—¡Sadrak, Mesak ex Ab'ed-neko, e'tmajen Dyos te jawnix, kukyetze' ex qlanqe'ye' tzalu! chij.
Eb'je'tztzuntz kyoxil toju' tqan taq' q'aq',²⁷kykyaqiltzunju' nimaq kyoklen toju' nimaqkawb'il ate'toq toju' kmuj lu, eb'ajx lq'e kyk'etzju' ichan lu, ex mixtoqti' ch'i'n matxitoqwit che b'ajtz'e'y, tk'i'xpe'wt jun tal t-xya'mal kywi', min b'aj tz'e'y kyxb'alun, tk'i'xpe'wt ch'i'n t-sb'el q'aq' kyi'j.²⁸Textzu'n kmuj lu tma nimaqkawil Nab'ukodonosor: ¡Nimanjtzxwit tb'i Dyos kydyos Sadrak, Mesak ex Ab'ed-neko, qu'n matzajtchq'o'nju' tanjl klol kye tmajen njapun tyol kyu'n, min xikyb'i'n tchaq'b'il nimaqkawil, qu'n nejtl xkyaq'ju' kychwinqlal tu'n kykub' b'yet ex mya tu'nwt kykub' meje k'ulul kywitz junxi'tl dyos qa myaju' Dyos nche ajb'en te!²⁹Qu'mtzun ja'lo, qa ati jun mayolin taq'wix ti'ju' Dyos nche ajb'en te, kb'el pẍet ex majx kb'el xitetju' tja, alkyexku' ttanam, alkyexku' ttx'otx', ex alkyexku' tyol, qu'n mixti' juntl Dyos jaku' b'ent tkolon kse'nte, chij.

³⁰Xitzun tq'o'n nimaqkawiltz kyoklen nimaqxi'xtl toju' tx'otx' B'ab'ilon tu'nju' tb'incha Qman Dyos kye. Txalpuj tnab'l nimaqkawil Nab'ukodonosor

¹Chi nimaqkawil kjalu: Ayine' nimaqkawil Nab'ukodonosor, nak'b'ilxwit ex tzalajb'ilxwit kye kykyaqil xjal kyoj kykyaqil tnam ex nimaqtnam, exqe' nche yolin toj chukchaq yol toju' nkawb'ile'.²Wajb'ile' tu'n kyxinma'ne' ti'xti' te lab'te'n xtb'incha Dyos te toj kya'j weye'.³¡Majx tb'anilqe'xi'xju' tb'inchb'aj ex tb'a'nq'ob'! Majx atiju' tkawb'il tejumajx, ex majx ati tipumal toj tkyaqil tab'q'iyil.

⁴Ayine' Nab'ukodonosor, tzalajb'iltoq nchin anq'ina'ye' toju' tja nimaqnkawb'ile' ex tkyaqilju' xinb'incha'ne' b'a'ntoq nnela'.⁵Tojtzun jun qonik'an, intoq chin wtane' ok jun nwitzik'e' xob'ajilx, ex eb'jo'k xim wi'je', ex majx nb'aj xob'e'.⁶Nchaq'tzuntze' tu'n kyb'ju'l kykyaqilju' ajnab'lil te B'ab'ilon nk'etze' tu'n ttzaj kypju'nju' nwitzik'e'.⁷Eb'ju'ltzun ajpkab', ajnab'lil, xjal nimaq kynab'l exqe' nche xnaq'tzan kyi'j che'w toj B'ab'ilon, xi'tzun nma'nju'ye' nwitzik'e' kye, ex mixti' b'ent ttzaj kypju'n.⁸Tzmaxi'tzunj tul Danyel ju' tok tb'i B'eltzasar kse'n tb'i ndyose', ẍaqlu'n tu'nju' t-xew Dyos Xjan, xinchik'b'a'ne' nwitzik'e' te kjalu:⁹B'eltzasar, nejenel kye ajnab'lil, b'i'n wu'ne' qa ẍaqlu'na tu'nju' t-xew Dyos Xjan, exqa inel tnik'a ti'ju' ati toj ewaj, b'intzju'ya nwitzik'e' ex q'mantza titi' tz'elpuna'.¹⁰Aye' e'wilju'ye' lu tej intoq chin wtane':
Atitoq jun nin tze toj nky'ajchaq te tkyaqil twitz tx'otx'.¹¹Ch'iyju' tze ex lamix tk'etz; intoq japun kanun tzmax toj kya'j, ex q'ancha'ltoq toj tkyaqil twitz tx'otx'.¹²Majxtoq tb'anilxi'xju' t-xaq ex txijlitoq twitz, tu'n kywan kykyaqil xjal ti'j. Intoq che ojlanju' txkup tjaq' t-xlekumal, intoq kub' kyq'o'n pich' kypaqb'il kyxolju' tq'ob' ex kykyaqilju' nche anq'in twitz tx'otx' intoq che wan ti'j.

¹³O'kx myanim xinka'yine' jun anjl xq'uqil ku'tz toj kya'j toj nwitzik'e',¹⁴ex intoq jawtma'n kuw kjalu:
Kyik'sanku'ye' tze, ex kytx'eminkuye' tq'ob', kyiq'imilju'ye' t-xaq, ex kslaminxju'ye' twitz. Tu'n kyxi' oqju' txkup ate'qe' tjaq' tewun exqe' pich' ate'qe'kx kyxolju' tq'ob'.¹⁵Naq o'kx tkuchmal kyuk'i'l tlok' kyq'onkje'; kyk'lonkjtzuntze' tu'n xpatx'k'uxb'il ex xpatx'q'ank'uxb'il ex kyq'onkje' kyxol k'ul toj kojb'il. Tu'n tkub' ta'l che'w tib'aj, ex tu'n twan k'ul toj kojb'il kyuk'i'lju' txkup.¹⁶Tu'n tnaju' tnab'l tu'ntzun tok kse'n jun txkup, ex wuq ab'q'i ktenb'elju' taq'wix lu tib'aj.¹⁷Atzun tz'e'ysb'il witzb'aju' lu xkymaju' anjl xq'uqil ex xjanqe', tu'ntzun kyb'inte kykyaqil xjal qa a Dyos toj kya'j ati nimtipumal kyib'aj kykyaqil nimaqkawb'il twitz tx'otx', ex a nxi' q'onte kawb'il toj tq'ob'ju' xjal b'a'n toj twitz ex noktq'o'nju' xjal me's te nejenel tib'aj jun nimaqtnam.

¹⁸Atzun nwitzik'ju'ye' lu kub' nwitzk'a'ne', ayine' nimaqkawil Nab'ukodonosor. Q'mantz tzuna titi' tz'elpuna' weye' B'eltzasar, qu'n mix-a'lo' jun ajnab'lil toju' nkawb'ile' neltnik' ti'j, atzunta kb'entel ttzaj tpju'na weye', qu'n atita t-xew Dyos xjan tuk'i'l, nchije' te.

¹⁹Atzunte Danyel, aju' okq'o'n tb'i B'eltzasar, majx kyej ximan jun kmuj, tu'nju' xim taq'wix intoq che ul toj tnab'l. Ayintzunwe' nimaqkawil, xinma'ne' te: B'eltzasar, lalun b'isuna ti'ju' nwitzik'e' xkub' nwitzk'a'ne' ex ti'ju' tz'elpuna', nchije' te. Atzunte B'eltzasar tzaj ttzaq'we'n: ¡Xi'wt kyib'aju' tajq'oja kub' tz'aqa' twitzik'a nimaqkawil, tu'nju' tz'elpuna'!²⁰Aju' tze nimin twe' ex lan tk'etz kub' twitzk'a'na, intoq japun toj kya'j ex q'ancha'l najchaq toj tkyaqil twitz tx'otx',²¹tb'anilqeju' t-xaq ex txijli toj twitz, intoq kanun te kywa kykyaqil ex intoq che ulju' txkup tjaq' t-leku'mal, ex intoq kyb'incha'n pich' kypaqb'il kyxolju' tq'ob',²²aju' tze lu xi' nyolina' ti'ja nimaqkawil, qu'n matxi' ch'iyju' tkawb'ila ex nimtipumala. Matxi' jaw ch'iyju' tkawb'ila kse'n twe' kya'j, extzunju' tkawb'ila matxi' txi' mlen toj tkyaqil twitz tx'otx'.²³Ex matila nimaqkawil jun anjl xjan xq'uqil intoq ku'tz toj kya'j ex intoq tma'n: Kyik'sanku'ju'ye' tze ex ktx'eminku'ye', naq o'kxju' tkuchmal kyuk'i'l tlok' kyq'onkje'; kyk'lonkje' tuk'i'l xpatx'k'uxb'il ex q'ank'uxb'il, ex kyq'onkje' kyxol k'ul toj kojb'il. Tu'n tkub' ta'l che'w tib'aj, wuq ab'q'i tu'n twan k'ul toj kojb'il kyuk'i'l txkup.²⁴A tz'e'ysb'il twitzju'ya nimaqkawil matxi' tzaj tq'o'n Qman Dyos toj kya'j.²⁵Ex k'elel pa'na nimaqkawil kyi'ju' xjal tu'n tnajana kyuk'i'l txkup, kwal k'ula kse'nkye wakx, ex k'elex ak'a tu'n ta'l che'w. Wuq ab'q'i k'anq'ila ikyju', tzmaxi'tzunj ajtel tnik'a qa a Dyos toj kya'j ati tipumal kyib'aj kykyaqil nimaqkawb'il te twitz tx'otx', ex ate nokq'onkye nimaqkawil b'a'nqe' toj twitz.²⁶Atzu'n chaq'b'il xiq'ma'n tu'n tkyej q'o'n tkuchmal ex tlok', atz'elpuna'ju' qa ktzajel q'o'n jumajtlju' kawb'il teya nimaqkawil tzmaxi'j ajtel tnik'a te Dyos ati tipumal tib'aj tkyaqil.²⁷Qu'mtzun, b'intzju'ya tnab'la kxe'l nq'o'ne' nimaqkawil: b'et-xa b'a'n ex lalun b'inchantl ila; tzaqpinkja myab'a'n, ex q'onk tilila tu'n tonina kyi'j prow. Qaj tu'n ja'lu k'anq'ila toj tzalajb'il ex tu'n txi'ya b'a'n, chi Danyel weye', chi nimaqkawil.

²⁸Tkyaqilju' b'ajx q'ma'n te nimaqkawil Nab'ukodonosor e'japun:²⁹Tb'ajlenxi'tzun jun ab'q'i, intoq b'etju' nimaqkawil tib'aju' tkab' kol teju' tja nimaqkawb'il toj B'ab'ilon,³⁰tma: ¡Kyka'yinxpekye' B'ab'ilon yaqinxi'x! Ayinku'ye' ẍin jaw b'inchante tuk'i'l wipumale' te jun nintnam jatu'n ttena' nkawb'ile', tu'n tkyejten te nab'ab'lteju' nkawb'ile' niminxi'x, chij.

³¹Inxtoqtzun yolinju' nimaqkawil tej ttzaj jun tq'ojq'ojel wi'yj toj kya'j, intoq tma'n: b'intzpe'ya, nimaqkawil Nab'ukodonosor. Mixti'tl toklena ti'ju' nintkawb'ila;³²k'elex q'i'na kyxol xjal ex knajala kyuk'i'l txkup; wuq ab'q'i kwal k'ula kse'nkye wakx, tzmaxi'j ajtel tnik'a qa ate Dyos toj kya'j nkawin kyib'aj kykyaqil nimaqtnam toj tkyaqil twitz tx'otx', ex ate nokq'onkye kawil kse'nxju' tajb'il, chij.

³³Japuntzun tz'e'ysb'il twitz Nab'ukodonosor texju' kmuj lu, aju' q'ma'ntltoq, el pa'ntzuntz kyi'j xjal; wan k'ul kse'nkye wakx, ex ak' tu'n ta'l che'w, tzmax tb'aj ch'iy twi' kyuk'i'l t-xky'eq kse'n t-xky'eq t'iw. Q'aninjtz Nab'ukodonosor

³⁴Tetzunj tjapun b'aju' tq'ijlalil tz'e'ysb'il witzb'aj, ayine' Nab'ukodonosor njaw ka'yine' twitz kya'j ex spik'e' wuk'i'le'; jawtzun nnima'ne' Dyos te toj kya'j ex jaw wajwali'nju'ye' ati tejumajx kyuk'i'lju' yol lu:
Ktenb'elju' tipumala tejumajx; ktenb'elju' tkawb'il toj tkyaqil tab'q'iyil.³⁵Mixti' che oka'ju' najlqe' twitz tx'otx' teya. Intb'incha'na tkyaqilju' b'a'n toj twitza, toj kya'j ex twitz tx'otx'. Mix-a'lo'te' jun kb'entel tjawti'ntib' ti'ja ex tu'nwt t-xi' tma'n teya: ¿tiqu'n ntb'incha'nju'ya lu? chiwt teya.

³⁶Textzunju' kmuj lu spik'e' wuk'i'le', ex nk'amjumajtlju'ye' woklene' toju' nkawb'ile' exju' ninb'ilweye'. Eb'ju'lju' xjal nimaq kyoklen toju' nkawb'ile' exqe'ju' q'ol nnab'le' jyolweye', ex nokxqe jumajtle' kawil kyib'aju' ntaname'; ten nimxi'xtlu' wipumale' kyetwitzju' tnejel.

³⁷Qu'mtzun ja'lo, ayine' Nab'ukodonosor, nchin b'itzane' ex nchin nimane' teju' nimaqkawil toj kya'j, qu'n tkyaqilju' ntb'incha'n ax ex tnik'alti'j, ex nche kub' tme'ssa'nju' xjal njaw kynima'n kyib', chi nimaqkawil. Tz'ib'anjtz twitz tapi

¹Atzunte B'elsasar nimaqkawil te B'ab'ilon eb'aj ttxko'n kab'k'al lajnaq (1,000) xjal nimaq kyoklen toju' tnam toj jun ninwan; ojexi'xtzun k'wan b'in nimaqkawil kyuk'i'l ttxokon.²Tetzunj matxi'toq tzyet twi' b'a'nxi'x, xitma'n nimaqkawil B'elsasar tu'n kytzaj iq'i'n kykb'el k'wab'j q'anpwaq ex saqpwaq, e'tzaj tiq'i'n nimaqkawil Nab'ukodonosor ju' tman toju' tja Dyos toj Jerusalen. E'tzajtzu'n q'in tkb'el k'wab'j, ek'wanju' nimaqkawil kyoj kyuk'i'l t-xu'jil, e'tqya ex kykyaqilju' ttxokon ate'toq toju' ninwan.⁴Kykyaqilxtoq nche k'wan b'in ex intoq che jawkynima'n kywitzleb', q'anpwaq, saqpwaq, q'ank'uxb'il, tze ex ab'j.⁵Tojtzu'n kmuj lu kub' tyek'u'ntib' jun q'ob'aj, tojku' tqan kantil, aq'wi tz'ib'al twitzju' tapi saq toj tuja tu'n jun twi'tq'ob'. Tetzunj t-xitka'yi'n nimaqkawilju' q'ob'aj intoq tz'ib'an,⁶majxkub' sb'une' ex majx jawlu'lun tu'n t-xob'il, tzajx t-xe tqan japunx toj twi'.⁷Aq'witzuntz ẍch'il tu'n kytzaj txko'nju' ajnab'lil, ajpkab' exqe' nche xnaq'tzan kyi'j che'w toj B'ab'ilon, xitma'ntzuntz kye:
—Alkyete mab'ent tjaw t-ẍch'i'nju' tz'ib'a'n twitzju' tapi, exqa matzaj tpju'n weye'; k'okyel nq'o'ne' t-xb'alun te oklenj, k'okyel jun tu q'anpwaq ti'j tqul ex k'okyel nq'o'ne' te toxi'n xjal nimaq toklen toju' nkawb'ile', chij.

⁸Kykyaqiltzu'n ajnab'lil intoq che ajb'en teju' nimaqkawil eb'jo'kx toju' tja, mix-a'lo'xte jun b'ent tjaw ẍch'inte, mitzunyate' tu'n t-xikypju'n teju' nimaqkawil.⁹Oktzun tchitz ti'ju' nimaqkawil B'elsasar ex majxkub' sb'une'xi'xtl twitz. Majx eb'aj sak'puju' nimaqxjal toju' tkawb'il,¹⁰tetzunj intoq ẍch'in nimaqkawil tu'n t-xob'el kyuk'i'l nimaqxjal ate'toq tuk'i'l, xib'i'n tu'n ttxu, okxtzuntz jatoq ta' ninwan ex xitma'n te:
—¡Nimanjtzxwita nimaqkawil tejumajx! Lalun txib'aj tk'u'ja ex lalun b'aj chukji twitza tu'nju' ti'xti' lu,¹¹ati nate' jun ichan toju' tkawb'ila ati t-xew Dyos xjan toj. Qu'n tej atoq tmana nimaqkawil, tyek'u ichan lu inxi'x kane toj twitz, majx k'atz ex atixi'x tnab'l naku'j dyos. Qu'mtzun okq'o'na' tu'n nimaqkawil Nab'ukodonosor, aju' tmana, te nejenel kye ajpkab', kye ati kynab'l ex kyeju' nche xnaq'tzan kyi'j che'w toj tkyaqilju' nintnam,¹²qu'n aju' Danyel okq'o'n tb'i B'eltzasar tu'n nimaqkawil, ati jun xewb'aj toj axxi'x, ati tnab'l ex tojtzqib'l tu'n tpjet witzik', ex tu'n tchik'b'et tnab'l jun yol min ojtzqi'n ex tu'n tnk'et jun ti'xti' ch'uẍ. Txkontza Danyel nimaqkawil, tu'n ttzaj tchik'b'a'n teya titi' tz'elpuna' tz'ib'a'n twitz tapi, chij.

¹³Xi'tzun q'i'n Danyel twitzu' nimaqkawil, ex xitqani'n te:
—¿Ma aju'ya Danyel, kyxolju' e'tzaj q'i'n toj Juda tu'n nmane' Nab'ukodonosor nimaqkawil?¹⁴Matzajq'ma'n weye' qa ati t-xew Dyos toja, inxi'x kane jun ti'xti' toj twitza, k'atza ex ati tnab'la.¹⁵Matxi' che ntxokju'ye' atixi'x kynab'l toju' tnam, mixpeti'x nkaneju' yol lu toj kywitz, mitzunloyate' tu'n tjaw kyẍch'i'n ex tu'n ttzaj kypju'n weye'.¹⁶Ma'tzun tzaj q'ma'n weye' qa nb'ent tchik'b'et xjel ex npjet ti'xti' ch'uẍ tu'na. Qama b'ent t-ẍch'inteju'ya tz'ib'a'n lu exqa matzaj tpju'na weye', k'okyel nq'o'ne' ti'ja tb'anilxi'xte oklenj ex jun tuya q'anpwaq ti'j tqula, ex kxe'l nq'o'ne' toxi'n oklenj teya toju' nkawb'ile', chij.

¹⁷Atzunte Danyel xittzaq'we'n:
—Tenkja nimaqkawil tuk'ilju' toyaja lu, ex q'onxa oklenj te juntl tu'n tten toj tjaya te nimaqkawb'il. Kjawil nẍch'i'nwe' tz'ib'a'n twitz tapi lu ex kxel nchik'b'a'ne' teya titi' tz'elpuna'.

¹⁸Ate Qman Dyos toj kya'j tzaj q'onte nimaqkawb'il toj tq'ob' Nab'ukodonosor ju' tmana nimaqkawil, expe' ch'iyju' tkawb'il ex ok nim toklen tu'n Dyos.¹⁹Tu'ntzunju' toklen tzaj q'o'n, intoq che niman xjal te ex xob'le'nxi'x twitz kyoj kykyaqil tnam ex kyoj nimaqtnam te chukchaq kyol. Qa tajb'il nche kub' tb'yo'n xjal mujqa nche kyej anq'in tu'n, nche jawtnima'n junjun atzun jununtl nche kub' tme'ssa'n.²⁰Tetzunj tjaw tnima'ntib' b'a'nxi'x, ex tej tok mya'l kye xjal, eltiq'i'n Dyos toklen te nimaqkawil ex tkyaqilju' atitoq te.²¹Elq'i'ntzuntz kyxol xjal ex jaw miltz'uj tnab'l kse'n kynab'l txkup; najan kyxol tojk'ul chej, wan k'ul kse'nqe' wakx ex b'je'x ak' tu'n ta'l che'w, tzmax teltnik' qa a Dyos toj kya'j nim toklen kyib'aj kykyaqil kykawb'il xjal exqa ate nxiq'onte kyoklen xjal alkyeqe' b'a'n tu'n kykawin toj twitz.²²Atzuntlta nimaqkawil B'elsasar, b'in tu'na tkyaqilju' lu b'aj ti'j tmana, extzun min nkub' tme'ssa'ntib'a.²³Mape' jaw tiq'i'ntib'a ti'j Dyos Manb'aj toj kya'j, qu'n matchaq'a tu'n kytzaj q'i'nju' tkb'el k'wab'j toju' tja te k'u'lb'il, matxi' che b'ajk'wan b'ine' kyoj kyuk'i'lju' ttxokona, expe' mache jaw tnima'na dyos q'anpwaq, saqpwaq, q'ank'uxb'il, k'uxb'il, tze ex ab'j kytx'o'tx'al, aye' dyos min nche ka'yin, min nche b'in ex mixti'x b'a'n kyu'n. Atzunju' Dyos tajaw chwinqlal mixti'x xjaw tnima'na extzun toj tq'ob' ta'ju' tchwinqlala ex tkyaqilju' ntb'incha'na.²⁴Qu'mtzun, matzajtchq'o'n jun q'ob'aj tz'ib'alteju' yol lu,²⁵MENE, MENE, TEKEL ex PARSIN,²⁶ex a tz'elpuna'ju' lu: MENE: Matxi' kub' techa'n Dyosju' tq'ijlalil tu'n tkawina nimaqkawil, ex matxi' japunb'aj;²⁷atzu'n TEKEL: Matxi' kub' mlo'na nimaqkawil toj malb'il ex naqch'i'n talila;²⁸atzu'n PARSIN: Matxi' kub' taq'pu'n Dyos tkawb'ila nimaqkawil tu'n txitq'o'n kye aj Medo ex aj Persya, chi Danyel.

²⁹Textzu'n kmuj lu, tchaq'ju' nimaqkawil B'elsasar tu'n tokq'o'n jun t-xb'alun Danyel tb'anilxi'xte oklenj, ex jun tu q'anpwaq ti'j tqul, xitma'ntzuntz kye kykyaqil qa texju' kmuj lu k'okyel Danyel toj toxi'n oklenj toju' nintkawb'il.

³⁰Tojxtzu'n qonik'an lu kub' b'yo'n B'elsasar, nimaqkawil Kaldey,³¹atzuntl Dariy aj Medo tzyunte ninkawb'il. Tetoq oxnaq kab'e' (62) ab'q'i Dariy. Okxq'o'n Danyel toj kyjul b'alun

¹E'oktq'on nimaqkawil Dariy qaqnaq (120) kawil tu'n kykawin toj junjun tnej tx'otx' toj tkyaqilju' tkawb'il.²Kyib'ajtzuntl ja'lu e'oktq'o'n oxe'tl nejenel, tu'n kyka'yinte kyaq'unju' kawil, tu'ntzun mitzaja' jun taq'wix ti'ju' nimaqkawil. Kyxoltzunju' nejenel lu atoq jun Danyel.³Lwiyxi'xtzun el tnik'tzil Danyel kyxolju' nejenel tu'nju' taq'unb'en; qu'mtzun okq'o'n toklen nimxi'xtl kyib'aju' nejenel toj tkyaqilju' nimaqkawb'il toju' nintnam.⁴Aye'tzu'n nejenel kyuk'i'lju' kawil kyjoy tu'me'l tu'n kypoqonte Danyel qa myab'a'n kawin, atzunte Danyel, tnik'alna'ti'j, mixti'x elyal jun til ex jun taq'wix ti'j kyu'n; qu'mtzun mixti'te jun ti'xti' ajb'en kyu'n tu'n kypoqonte.⁵Mixti'x ik'tna'l kyu'n, ex kyma: Layx knet jun tu'me'l qu'n tu'n tpoqet Danyel toju' taq'un, atzu' kb'ela' tz'aqte' ti'ju' tokslab'l, chechij.

⁶B'enttzun ti'jtz kyu'n nejenel kyuk'i'lju' kawil tu'n kyxi' yolil tuk'i'l nimaqkawil Dariy, tetzunj kypon xikyma'n te:
—¡Jawxwit nima'na nimaqkawil tejumajx!⁷Mab'aj qb'u'yi'n qib'e' qkyaqile', nejenel exqe' kawil toj tkyaqilju' nintnam, ex makyej b'entti'j qu'ne' tu'n txiqma'ne' qa jaku' tz'etz tq'o'na jun chaq'b'il toj tkyaqilju' nintkawb'ila ikjalu: toju' junaq lajoj (30) q'ij, mix-a'lo' kk'ulul te jun dyos mujqa te jun ichan, qa mya teya nimaqkawil. Alkyetzunte min xtb'incha ikju' ati tu'n tokx xoyit toj kyjul b'alun.⁸Qu'mtzun q'mama qa b'a'n ex sqitunka tb'iya ti'ju' chaq'b'il lu nimaqkawil, tu'ntzun lay ch'exb'et kse'nxju' kykawb'il aj Medo ex aj Persya, tu'n lalun kub' najsa'n, chechij.

⁹Oktzun t-sqitu'n nimaqkawil Dariy tb'i ti'ju' chaq'b'il.¹⁰Tetzunj tb'inte Danyel qa matxi'toq tz'ok t-sqitu'n nimaqkawil tb'i ti'ju' chaq'b'il, xi' tja, ex eb'aj tjqo'n tokix t-spik'un tja janktana' ate'toq tu'me'lju' tnam Jerusalen, kub' mejetzuntz na'l Dyos ex k'ulul. Oxmajtoq nk'ulun atl junjun q'ij, kse'nxju' intoq tb'incha'n kukxju'.¹¹E'pontzu'n ichan lu ka'yilte Danyel tja ex elyal kyu'n intoq na'n Dyos.¹²Eb'ajxtzuntz yolil tuk'i'l nimaqkawil ti'ju' chaq'b'il ex xikyma'n te:
—Matxi' tz'ex tq'o'na chaq'b'il nimaqkawil, qa ati jun mak'ulun twitz juntl dyos mujqa twitz juntl xjal, qa mya teya nimaqkawil toju' junaq lajoj (30) q'ij, k'okyex xoyit toju' kyjul b'alun, ¿ikyju' mujqa mya nimaqkawil,? chechij te.
—Ikyna'tzu'n. Ilti'j tu'n tjapunju' chaq'b'il kse'nxju' kykawb'il aj Medo ex aj Persya, ex mixti' tu'n tkub' xitet, chiju' nimaqkawil xittzaq'we'n kye.

¹³E'oktentzuntz q'malte kjalu:
—Ate Danyel, kxolju' aj Juda e'tzajni iq'et toj kytanam, min nokslan teya nimaqkawil ex min nxitnima'nju' chaq'b'il extq'o'na, matxi' qile' inx na'n Dyos oxmaj toj jun q'ij, chechij.

¹⁴Tetzunj tb'inte nimaqkawil ja'lu, majx kyej b'isun, ex tjoy tu'me'l tu'n tklet Danyel. Oktilil tu'n tzmax tex q'ij,¹⁵aye'tzu'n ichan lu e'pon tojuntl q'ij twitz nimaqkawil ex xikyma'n te:
—B'i'nata tu'n nimaqkawil kse'n kykawb'il aj Medo ex aj Persya, mixti' jun chaq'b'il toktl tb'i nimaqkawil ti'j okwit kb'el xitj, chechij te.

¹⁶Tchaq'tzun nimaqkawil tu'n ttzaj q'i'n Danyel ex tu'n tokxq'o'n toj kyjul b'alun. Tetzunj na'mxtoq tb'inchanjtz, xitma'n nimaqkawil te Danyel:
—¡Awtju' Tdyosa nk'uluna kukxju' te, klonteya,! chij te.

¹⁷Tetzunj tokx xon Danyel toj jul, tzaj q'i'n jun ab'j ex kub' q'o'n ttzi jul, kub'tzun t-seyari'n nimaqkawil tu'n t-sey te oklenj ex tuk'i'l kyseyju' nimaq kyoklen nche kawin tuk'i'l, tu'ntzun tjapunju' kawb'il ti'j Danyel kse'nxju' tz'ib'a'n toj kawb'il.¹⁸Xi'tzun nimaqkawiltz toju' tja, xi' wtal ex mixti'x wan, ex min taj tu'n kytzaj q'i'n chnab' twitz; mixti'x oktwatl toju' qonik'an lu.¹⁹Naqtzun nqo' sqix jawe' ex xi' ojqel ka'yilte Danyel toju' kyjul b'alun.²⁰Xi'toqtzu'n tpon nimaqkawil tk'etzju' jul inxi'xtoq b'isun, xiẍch'i'n te Danyel kjalu:
—Danyel tmajen Dyos itz', ¿ma makleta toj kytzi b'alun tu'n Dyos, jank'uluna'ya kukxju'?, chij.

²¹Atzunte Danyel tzaj ttzaq'we'n:
—¡Nimanjtzxwita nimaqkawil tejumajx!²²Matzajtchq'o'n Dyos tanjl ex matmaq kytzi b'alun tu'n lalun chinx kych'yo'ne', qu'n b'i'n tu'nte' Dyos mixti'we' wil, expena' mixti' jun ti'xti' taq'wix matxi'wt nb'inchaye' teya nimaqkawil, chij.

²³Majxtzun jaw tzalaju' nimaqkawil tej t-xitb'i'n tjaw yolin Danyel, ex tchaq' tu'n tetz q'i'n Danyel toj jul. Tetzunj tetz q'i'n, mixti' elyal jun k'ixb'len ti'j qu'n okqe tk'u'j ti'j Dyos.²⁴Tchaq'tzun nimaqkawiltz tu'n kytzaj txko'nju' ichan eb'ajx poqonte Danyel, kyuk'i'lxi' kyxu'jil ex kyk'wal, e'okx xontzuntz toju' kyjul b'alun; na'mxtoqtzun kyokpun tojxi' jul tej kyjatz lipanju' b'alun kyi'j, majx b'aj kytoqi'n kyb'aqil ex eb'aj kytzaqu'n.

²⁵Xi'tzun ttz'ib'a'n nimaqkawil Dariy kye xjal kyoj kykyaqil tnam ex chukchaq kyol, toj tkyaqilju' tx'otx' tzyu'ntoq tu'n, ikjalu: Tenxwit nak'b'il kyxole' ex che tenxwite' b'a'n,²⁶kykyaqile' ate'qe'ye' tjaq' nkawb'ile', che okslanqe'ye' ex che nimane' teju' Tdyos Danyel.
Qu'n ate Dyos itz', ex ati tejumajx. Layx kub' xitju' tkawb'il mixti' b'ajsb'il teju' tipumal.²⁷Inkolon ex nq'on tzaqpilb'l; intb'incha'n techlal te lab'te'n toj kya'j ex twitz tx'otx'. Maklet Danyel tu'n toj kytzi b'alun, chij.

²⁸Ikytzu'n tena' Danyel te nimaq toklen toju' tkawb'il Dariy, ex toj tkawb'il Siro, nimaqkawil aj Persya. Witzik' kyi'j kyaje' nimaqtxkup

¹Toj tnejel ab'q'i intoq kawin B'elsasar toj B'ab'ilon, ok jun twitzik' Danyel, tetzunj ttzaj tna'ntib', eb'aj kub' ttz'ib'a'n ti'xti' nimxi'x kyoklen toj twitzik'. Aye' e'kub' ttz'ib'a'n ja'lu:

²Toju' nwitzik'e', xinka'yine' kyq'iq' inxi'x jub'in ex majx nyukchi ninnjab' tu'n, ntzaj toj kyaje' plaj t-xe kya'j.³O'kx kyjatz kyaje' nimaqtxkup toj ninnjab' chukchaq che ka'yin.⁴Aju' tnejel iktoqju' kse'n jun b'alun, ate'toq t-xik' kse'n t-xik' t'iw. Tetzunj intoq xinka'yine' eb'je'l q'ulpi'nju' t-xik', jaw wab'a'n twitz tx'otx' ex kub' we' kyuk'i'l kab'e' tqan, kse'n jun xjal, atzu'n tanmi okq'o'n kse'n tanmi xjal.

⁵Atzu'n tkab' iktoq ka'yinju' kse'n jun oso paqlitoq, ate'toq oxe' tb'aqil tchil toj ttzi kyxol twitzte; ex xiq'ma'n te: ¡Kuxtxi'ya, ex ch'yonxa tkyaqil chib'j tu'n tnoja b'a'nxi'x! chij.

⁶Atzunju' toxi'n iktoq ka'yinju' kse'n jun leopa'rt, kyuk'i'l kyaje' t-xik' ttze'lti'j; atitoq kyaje' twi' ex xiq'o'n tipumal tu'n tkawin.

⁷Atzu'n tkyaji'n txkup xinka'yine' toj nwitzik'e' majx xob'ajilx, ex kuw b'a'nxi'x. Ate'toq twitzte nimaq k'uxb'ilqe'; tkyaqil intoq che kub' tb'yo'n ex nche b'ajttzaqu'n, ex nb'aj twab'e'nju' mitoqjun nb'aj tu'n. Junxi'tl kyekywitz kykyaqilju' matxi'toq che oknka'yine' toj nwitzik'e', atitoq lajoj tuk'a toj twi'.

⁸Tetzunj intoq chin ka'yinxe' kyi'ju' tuk'a, o'kx tjatz b'ent juntl tuk'a b'o's kyxol, ex majx eb'jatz xb'oqj oxe' tuk'a tu'nju' tuk'a b'o's jatz anq'in te b'ajsb'il. Ate'toq twitzju' tuk'a lu kse'nqe' twitz xjal, ex ati ttzi nyolin taq'wix ti'j Dyos. Xjel tu'n Dyos⁹Inxtoq chin ka'yinxe' kyi'j, e'kub' q'o'n junjun q'uqb'il te kawb'il ex kub' qe jun tijwnaq kyib'aj. Saq t-xb'alun kse'n txun che'w, ẍnu'l t-xya'mal twi' kse'n noq'. Atzu'n tq'uqb'il te kawb'il kyuk'i'l ttulil ikqetoqju' kse'n tqan taq' q'aq',¹⁰intoq etz jun q'aq' naku'j tnimal a' twitz. Nimtoq txqan nche ajb'en te, ex tnam kyb'aju' wa'lqe'toq twitz. Tzyettzun tkawin ajkawil, ex eb'ajx jaqliju' u'j.

¹¹Majxtzun nkyej ka'yine', tu'nju' yol myab'a'n intoq tma'nju' tuk'a b'o's, tetzunj intoq chin ka'yinxe', kub' b'yo'nju' nin txkup ex kub' pẍu'n, okx q'o'ntzuntz toj q'aq' tu'n tb'aj.¹²Ikxqe'tzu'n txqantl txkup elq'i'n kyipumal, naq xiq'o'n jte' q'ijtl anb'il kye tu'n kyanq'in b'ankxpun japun toj kyq'ij.

¹³Inxtoqtzun che'x nka'yinju'ye' ti'xti' lu toj nwitzik'e' toj qonik'an. O'kx myanim:
Xinka'yine' jun naku'j ichan xi'toq ttzaj toj muj, xi' lq'e tk'etzju' tijwnaq; ex pon laq'b'a'n twitz.¹⁴Xi'tzun q'o'n tipumaltz, ninb'il exju' kawb'il te, kykyaqiltzu'n xjal kyoj kykyaqil nimaqtnam ex chukchaq kyol intoq che ajb'en te. ktenb'elju' toklen tejumajx, ex layx kub' xitu'nju' tkawb'il.

¹⁵Ayine' Danyel, majx oktchi wi'je', expe' majx nyab'iye' tu'n tkyaqilju' matxi'toq wile',¹⁶nxi' lq'etzuntze' tk'etz jun kyxolju' inche ajb'en teju' tijwnaq ex xinqani'ne' te tu'n ttzaj tchik'b'a'n weye' tkyaqilju' matxi'toq wile'. Atzunte ku chij, tzaj tma'n weye' kjalu:¹⁷Kyaje' nimaqkawilqekye' ntma'nju' kyaje' txkup lu che kawil toj tkyaqil twitz tx'otx'.¹⁸Yajxi'tzuntel kxe'l q'o'nju' kawb'il lu toj tq'ob'ju' ttanam Dyos toj kya'j, kjeltzuntz tejumajx te, chij.

¹⁹Wajb'iltoqtzune' tu'n nb'inteye' ti'ju' tkyaji'n txkup tu'n tpaju' junxi'tl kyekywitzju' oxe'tl, qu'n majxtoq xob'ajilx: k'uxb'ilqe' twitzte, aye'tzu'n t-xky'eq q'ank'uxb'ilqe', toktoq xitulte tkyaqil, atzunju' min b'aj tu'n nb'ajkub' twab'i'n.²⁰Ex wajb'iltoqe' tu'n nb'inteye' kyi'ju' lajoj tuk'a, ex ti'ju' juntl tuk'a b'o's ate'toq twitz ex intoq yolin tuk'i'l nimjtib'il, naku'xi'xteja ate niminxi'x kyekywitzju' txqantl, oxe' tuk'a nimaq eb'jatz xb'oqj tu'n, kyajtzuntz te kxel.²¹Wiltzuntze' intoq q'ojinju' tuk'a lu kyi'ju' ttanam Dyos ex intoq kub'kyi'j tu'n,²²tzmaxi'j tulju' tijwnaq b'inchal tnik'alilti'j teju' ttanam Dyos te toj kya'j, qu'n matxi'toq japun tq'ijlalil tu'n ttenju' kawb'il toj kyq'ob' ttanam Dyos.²³Tmatzuntz kjalu:
Aju' tkyaji'n txkup nyolin ti'j jun tkyaji'n kawb'il ktenb'el twitz tx'otx' mikxa'ju' kse'nqe' txqantl. Kb'el t-xitu'n tkyaqilju' twitz tx'otx', ex kb'ajel twab'i'n.²⁴Aye'tzu'n lajoj tuk'a nyolin kyi'j lajoj nimaqkawil kche kawil toju' kawb'il lu. Kyik'lenxi'tzun ja'lu k'okyel juntl toju' kawb'il, junxi'tl kyekywitzju' tnejel, che eleltiq'i'n oxe' kyxolju' nimaqkawil lu.²⁵Kyolil taq'wix ti'ju' Dyos toj kya'j, che b'ajel tyaju'n ttanam Dyos; ktjya' tu'me'l tu'n tch'exb'ente tkawb'il Dyos exqe' ninq'ij twitz Dyos, oxe' ab'q'i tk'i' nik'jan ktenb'el ttanam Dyos tjaq' tkawb'il.²⁶Atzu'n nimaqkawil lu k'okyel toj xjel tu'n ajkawil, k'elel q'i'n kawb'il te, ex majx kyjel xitu'n.²⁷Tkyaqiltzu'n kawb'il, ipumalj ex ninb'ilte twitz tx'otx', che kxe'l q'o'n teju' ttanam Dyos te toj kya'j. Ktenb'elju' tkawb'il tejumajx, ex kykyaqilju' tnam toj tkyaqil twitz tx'otx' kche ajb'el te ex kxel kyb'incha'n titi' matxi tma'n kye, chij.

²⁸Atzun nwitzik'ju'ye' ok, ayine' Danyel, majx nkyej ximane' ti'j ex majx nkyaj sb'une'ye'; mix-a'loqex xa' nyolina'ye'. Yek'b'il toj witzik' ti'j rit ex chib'

¹Tojtzunju' toxi'n ab'q'i nkawin B'elsasar, ayine' Danyel, tzaj yek'u'n juntl weye' toj witzik' ti'jxi'tlu' ojetoq kub' nwitzk'ane'.²Toju' nwitzik'e', kutzunj tinqintoqe' toju' nintnam Susa, toju' tx'otx' Elam, nqayin ttziju' nin a' Ulay.³O'kx txi' nka'yine' jun rit atitoq ttzi tnimal a' najchaq. Atitoq kab'e' tuk'a nimaqqe', yajxi' tetz ch'iyju' jun ex nimxtoq ch'i'ntl pona' kse'nju' juntl.⁴Xinka'yine' intoq tokyinju' rit lu toj tkub'ex q'ij, toj tnayajkya'j ex toj tb'a'nq'ob'kya'j, ex mix-a'lo'toq juntl alu'mj tu'n twe' twitz ex tu'n tklontetib' te. Intoq tb'incha'n tkyaqilju' tajb'il ex atl junjun maj kuwxi'xtoq.

⁵Inxtoqtzun chin ximane' ti'ju' oknka'yine', o'kx txi' nka'yine' xitoq ttzaj jun chib' toj tkub'exq'ij, ojqelxi'xtoq tel ex mitoqjunti' nche kub'ju' tqan twitz tx'otx'. Aju' chib' atitoq jun tuk'a nimin kxolju' twitz,⁶tetzunj tpon tk'etzju' rit kab'e' tuk'a, aju' xinka'yine' ttzi tnimal a', okten tokolte tu'n tkyaqil tipumal⁷majx elttoqi'nju' kab'e' tuk'a, ex mixti'x tipumalju' rit ten tu'n ttokyin tuk'i'l. Kub' tz'aqju' rit twitz tx'otx' tu'n chib' ex okten wab'ilte, mix-a'lo'te klonte.

⁸Xi'toq tten tipumalju' chib' atl junjun q'ij, tetzunj ttenxi'x tipumal, eltoqju' tuk'a nimin, ex eb'je'tz ch'iy kyaje'tl tuk'a te t-xel, nche ka'yinx tu'me'lju kyaje' t-xe kya'j.⁹Ti'jtzun junju' tuk'a el anq'in juntl tuk'a b'o's, ex ch'iy tu'me'lju' tnayajkya'j, toj tjawetzq'ij ex tu'me'lju' tb'anil tx'otx'.¹⁰Ch'iy b'a'nxi'x ex majx japun kanun kyi'ju' ate' toj kya'j, ex ku'tz t-xon jte' che'w ex majx jaxwe' kyib'aj,¹¹expe' okten ik'lelteju' nejenel kye ate' toj kya'j, ex e'kub' tnajsa'n chojb'il nkub' tkyaqil q'ij ex kub' ttxa'ju'n ja te k'u'lb'il.

¹²Nimxi'x taq'wixil b'aj tb'incha'n, e'kub' tq'o'n t-xjal te q'oj jatoq nb'incheta' chojb'il, kub' t-xonju' ax twitz tx'otx'. Tb'incha tkyaqilju' b'a'n toj twitz ex tkyaqil b'ajb'ent tu'n.

¹³Yajxi'tzuntl xi'nb'i'ne' xit-xjelu'n jun anjl te juntl: ¿Jtojtzun b'aj ttxa'nju' nb'inchanjtz ti'ju' q'olb'eb'l teju' chojb'il nkub' tkyaqil q'ij? ¿Jte'lo q'ijtl ktenb'elju' il taq'wix lu, tu'n txiq'o'n tja Qman Dyos exqe' nche niman te tu'n kyb'aj wab'i'n? chij.¹⁴Xi'tzun ttzaq'we'n juntl anjl te: Tzmaxi'j ajtjapun jo'k'al o'lajnaq (2,300) qale ex prim. Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, kxjansetilju' ja xjan, chij.

¹⁵Intoqtzun chin ka'yine' ti'j, ayine' Danyel, toju' witzik' lu ex wajb'iltoqe' tu'n tkane toj nwitze', o'kx myanim tjaw b'ent jun tilb'ilal naku'j ichan,¹⁶xi'tzun b'i'ne' toj twi' jun xjal iktoqju' ttzaj tu'me'l nin a' Ulay, intoq tma'n: Kab'ryel, chik'b'anxa xyek'et teju' ichan lu, chij.

¹⁷Tzaj lq'etzuntz nk'etze'. Atzunwe' tzaj xob'el wi'je', ex nkub' mejeye' twitz majx ku'pon nplaje' twitz tx'otx', atzunte tzaj tma'n weye': Tz'elx tnik'a tiju' xtila, xi' nyolina' ti'ju' mankb'il tq'ijlalil tzul, chij.

¹⁸Tetzunj intoq yolintz weye', majx nkub'numje' ex nkub' tz'aqe' twitz tx'otx'; atzunte njaw tiq'i'ne' ex nkub' twab'ane',¹⁹tzaj tma'ntzuntz weye':
Kxe'l nchik'b'a'ne' teya ti'ju' kb'ajel ajtjapun b'aj ju' ttx'u'jil Qman Dyos, qu'n atzu' nyolina'ju' xtila ti'ju' mankb'il tq'ijlalil.

²⁰Aju' rit kyuk'i'lju' kab'e' tuk'a, xi' nyolina' kyi'ju' nimaqkawil aj Medya ex aj Persya.²¹Aju' chib' aju' nimaqkawil te Kresya, atzunju' tuk'a niminju' ati kxolju' twitz, aju' tnejel nimaqkawil.²²Aye'tzunju' kyaje'tl tuk'a ẍeb'je'tz ch'iy te t-xelju' nimin xjaw toqj, xi' nyolina' qa che eletz kyaje'tl kawb'il toju' nintnam lu, naqtzun aju' lay pon kyipumal kse'nju' tnejel.

²³Ajtzun tjapun b'aj kykawb'ilju' kawil lu ex aj tchmexi'xtl kyil, k'okyeltzun jun nimaqkawil toju' kawb'il mixti'x tnab'l ex k'atz²⁴Ktenb'el nimtipumal, nimaq xitb'il ktb'incha' k'elelb'a'n te tkyaqilju' ktb'incha'. Che b'elt-xitu'n xjal nim kyipumal ikxqe' ttanam Qman Dyos, maskye mya tu'nku' tipumal.²⁵Kkanb'al tu'n ttx'yamal, ex tu'n t-sb'ub'l. Kjawil tnima'ntib', ex naqx myanim ajkykub' tb'yo'n txqan xjal nche anq'in toj nak'b'il. K'okyel tq'o'ntib' q'ojil ti'ju' Nejenel kye nejenel, layxtzun kanb'an qu'n majx kb'el xitu'n tu'n.

²⁶Matxi' txi' yek'u'n teya kyi'ju' qale ex kyi'ju' prim, ex axte'; naq o'kx e'wanku'ya, qu'n kjapumelte' ajtik' b'a'npun tq'ijlalil, chij.

²⁷Ayintzunwe' Danyel, nkub'numje' ex b'a'npun q'ij nyab'tiye'. Yajxi'tzuntel njawe'ye' ex naq'wi jumajtle' aq'unal toju' ninkawb'il te nintnam. Majxtzun nkyej ximane' ti'ju' nwitzik'e' qu'n mitoqjunti' nkane toj nwitze'. Na'n Dyos Danyel kyi'j twnaqil

¹Toj tnejel ab'q'i ntoq kawin Dariy, tk'wal Aswer, aj Medo, kyib'aj kaldey; ayine' Danyel, intoq chin xnaq'tzane' toju' tuj Jeremiy t-sanjelal Dyos ja nyolina' kyi'ju' oxnaq lajoj (70) ab'q'i tu'n tjapun tab'q'iyilju' xitb'il tib'aj Jerusalen, kse'nxju' tzaj tma'n Qman Dyos teju' t-sanjelal.³Naq'witzuntze' na'l Dyos, kub'sal twitz Qman Dyos, nmewayine' ex oknq'o'n wi'je' jochin, ex nkub' qeye' toj tza'j.⁴Nk'ulune' te Qman Dyos Ndyose' ex xinma'ne' te:
Nman Dyos, nim toklena ex nimtipumala, njapun tu'na kukxju' aju' nttziya'na ex ntyek'u'na tk'u'jlalila kyeju' nche k'u'jlanteya ex njapun tchaq'b'ila kyu'n.⁵Matxi' qo b'inchan ile'; matxi' qb'inchaye' taq'wix twitza; matxi' qb'inchaye' myab'a'n; matxi' qo anq'inxi'ye' tu'nx qnab'le' ex min na'na qu'ne'; matxi' che kyej qkolb'ene' tchaq'b'ila exqe' tnuk'b'ila.⁶Min ẍe'x qb'i'nju'ye' tmajena aye' t-sanjelala e'yolin toj tb'iya kye qnimaqkawile', qnejele', kye ojtxi' qchmane' ex te tkyaqilju' tnam Israel.⁷Nman Dyos, tnik'altati'j, ayo'tzunqe' aj Israelqo'ye' matxi' tz'el qch'ixawe'; aye' najlqe' toj Jerusalen exqe' txqantl aj Israel, najchaq mujqa naqaku' ta'qe', najlqe' kyoju' tx'otx' jachaq ẍepona' tchto'na tu'n tpaj jawkyi'nkyib' ti'ja.⁸Nman Dyos, matxi' tz'el qch'ixawe' kyuk'i'l qnimaqkawile', qnejele' exqe' ojtxi' qchmane', qu'n matxi' qo b'inchan ile' twitza.⁹Atzunta Nman Dyos, nq'aq'anta tk'u'j ex nkub' tnajsa'na qile'. Majaw qi'nqib'e' ti'ja¹⁰ex min xiqb'i'na, Nman Dyos, min ẍe'x qnima'nju'ye' t-xnaq'tzb'ila saj tq'o'na qeye' kyu'nelju' tmajena ex t-sanjelala.¹¹Tkyaqilju' tnam Israel min xitoksla'n t-xnaq'tzb'ila, ex min kyaj tu'n kyb'inchante tchaq'b'ila; qu'mtzun matxi' kub' tz'aqju' qanb'en taq'wix qib'aje' exju' kytziya ojtxi' qchmane' tu'n tb'inchet, tz'ib'a'n toj tkawb'il Moyses tmajena, qu'n matxi' qo' b'inchan ile' twitza.¹²Matxi' japunju' tyola tmaya qib'aje', ex kyib'aju' kawil, qu'n matxi' tzaj tq'o'na jun ninyajb'il qib'aje'; aju' b'ajx tzaja' twitz tx'otx' kse'n matxi' tzaj tib'aj Jerusalen.¹³Tkyaqilju' taq'wixil lu matzul qib'aje' kse'nx tz'ib'a'n toj tkawb'il Moyses; ex mixti'x nqo' jyone' ti'ja Nman Dyos, ex mixjun nkyej qtzaqpi'ne' qb'inchb'ene' myab'a'n, ex mixti'x xiqljo'ne' ax.¹⁴Qu'mtzun, Nman Dyos, makub' t-xima'na xitb'il lu ex matzaj tq'o'na qib'aje'; qu'n tz'aqlixi'x tkyaqilju' ntb'incha'na Nman Dyos, ayo'tzunqe' mixti' xqaje' tu'n txi' qb'i'na.

¹⁵Tyek'uta tipumal Nman Dyos tej tetz tiq'i'na ttanama toj Ejipt, atxi'xtzun tojtzqinjtz tb'iju'ya nim toklen ikx ja'lo, ayo'tzunqe' matxi' qo' b'inchan ile' twitza ex matxi' qb'inchaye' myab'a'n.¹⁶Nman Dyos, b'i'n qu'ne' qa nlaqj tk'u'ja qi'je'. B'inchama xtalb'il iq'imilju'ya ttx'u'jila ex lalun q'ojintla ti'j Jerusalen, qu'n a ninttanamju'ya, ex a witzju' xjan teya. Kykyaqil xjal kyoj nimaqtnam nqaku' ta'qe' nche xmayin ti'j Jerusalen ex kyi'ju' ttanama, naqx tu'n tpaju' qile' ex kyil ojtxi' qchmane'.¹⁷Nman Dyos, b'intzju'ya nna'j Dyose' ex nkub'sb'ile' ayine' tmajena; Nman Dyos, naqx tu'nelju' tb'iya, q'aq'antz tk'u'ja ti'ju' tjaya b'isb'ajilx xkyeja'.¹⁸Nman Dyos, qotka'yintza ex qotb'intza; ka'yintza yajb'ilqeye' exju' xitb'il teju' ninttanama ja intoq ajwalita' tb'iya. Nchin kub'sane' teya mya tu'nwtju' tnik'alqi'je', naqna' tu'nte' nimta tq'aq'b'il tk'u'j.¹⁹¡Taye, Nman Dyos, qotb'intza! ¡Najsanku'ya qile'! ¡Nman Dyos, qo' tb'itza ex qlana onilqeye'! ¡Naqx tu'nju' toklena Nman Dyos, ex naq tu'nelju' ninttanama, nkub'san toj tb'iya, lwix kuttzaja! nchije'. Tqanil ti'ju' oxnaq lajoj (70) sman

²⁰Inxtoqtzun chin na'n Dyose' ex intoq jatz npa'ne' wile' ex kyilju' ntaname' Israel, ex intoq chin kub'sane' twitz Qman Dyos ti'ju' witz xjan.²¹Tetzunj intoq chin na'n Dyose', ul lipanju' anjl Kab'ryel jatinqina'toqe', aju' ojetoq kub' nwitzk'a'ne'. Ch'inxtltoq tpon kmuj tu'n tkub' q'et chojb'il te qale twitz Qman Dyos.²²Tzaj tma'ntzuntz weye':
Danyel, machin nule' chik'b'alkyeju' lu teya.²³Tej xtzyet tna'n Dyosa, matzaj tzaq'we'na tu'n Dyos. Matzun chin nule' q'olte tzaq'web'l teya, qu'n nlaqj Dyos ti'ja. Qu'mtzun b'intzju'ya lu b'a'nxi'x, tu'ntzun tkane ja'lu toj twitza.

²⁴Oxnaq lajoj (70) sman yajb'il k'ik'el kyi'ju' t-xjalila exju' xjan ninttanama tu'n tkub'najsetju' il exju' taq'wixil, tu'n tul kanunju' najsb'il il ex tu'n tten tnik'alilti'j tejumajx, tu'ntzun tjapunju' yek'b'il ex tqanil q'ma'ntl ex tu'n tkub' ky'i'wla'nju' Xjanxi'x toklen.²⁵Ati tu'n tb'inteya ex tu'n tkane toj twitza; Texju' kmuj ajtetz q'o'n chaq'b'il tu'n tjaw b'incha'n jumajtlju' Jerusalen, tzmax ajtulju' Nejenel Xjansa'n, k'ik'el wuq sman, aye'tzu'n b'e exqe' tapi che kjawil b'incha'n jumajtl naq oxnaq kab'e' (62) sman che tenb'il, tojtzu'n tq'ijlalil lu nim k'ixk'oj ex yajb'il kb'ajel.²⁶Tb'ajlenxi'tzu'n oxnaq kab'e' (62) sman kb'el b'yo'nju' Nejenel Xjansa'n. Kb'el xitu'n tnam Jerusalen tuk'i'lju' tja Dyos kyu'n t-xjal jun nimaqkawil tzul. Tzulte' b'ajsb'il tq'ijlalil, kse'n tnimal a' ktenb'elte' q'oj ex xitb'il tzmax ajtpon b'ajsb'il q'ij.²⁷Tojtzun jun smantl, kjel b'entti'j jun tyol kyuk'i'l txqan xjal, tojtzun nik'jan sman kb'eltq'o'n jun chaq'b'il tu'n lalun kub' q'o'ntl chojb'il ex oyaj. Ex kb'inchanjtzil jun nin taq'wixil; twitzju' q'olb'eb'l te chojb'il, tzmax ajtulju' xitb'il q'ma'ntl tib'aju' kb'inchalte ti'xti' lu, chij weye'. Jun yek'b'il tzaj q'o'n te Danyel ttzi nin a' Tikris

¹Toj toxi'n ab'q'i ntoq kawin Siro aj Persya, tzaj yek'un jun ti'xti' ax te Danyel tok tb'i B'eltzasar. Ch'uẍtoq tu'n tkane, atzunte Danyel kub'ten ximal b'a'nxi'x ti'j ex kane toj tnab'l titi' tz'elpuna'ju' tzaj yek'unte.

²Kyojtzunju' tq'ijlalil lu, ayine' Danyel, majx nkyej b'isun oxe' smane'.³Mixti' nwan wab'je' k'ok'j, ex min xi'nnik'b'e'ne' chib'j ex b'in, ex min oknq'o'n k'ok'sb'ile' wi'je' tzmax tb'aj oxe' sman.⁴Toju' q'ij junaq kyaje' (24) tajlal tnejel xjaw te ab'q'i, antintoqe' ttzi nin a' Tikris.⁵O'kx txi' nka'yine' jun ichan toktoq t-xb'alun tz'umin, ex jun tk'alb'il q'anpwaqxi'x.⁶Intoq qoptz'aju' t-xmilal kse'n tb'anil ab'j nqoptz'aj, intoq tilky'aju' twitz kse'n xloq'lokya'j, intoq che tilky'aj tb'aq' twitz naku'j tqan taq' q'aq', intoq che qoptz'aju' tq'ob' exqe' tqan naku'j q'ank'uxb'il, atzunju' yolin naku'j toj kywi' txqan xjal. Atoqju' anjl Kab'ryel.

⁷O'qinkxe' nka'yinteju' tzaj yek'un tu'n Qman Dyos, min kyil kyeju' xjal ate'toq wuk'i'le' qu'n e'kub' oq ewal tu'n kyxob'el.⁸Atinqintoqe' njunale' tej ttzaj yek'u'n weye'. Majx nkub' sb'une'ye' ex nkub'numje'.⁹Tetzunj txi' nb'i'ne' tyolin anjl, majx nkub' tz'aqe', majx nkyej joqeye' twitz tx'otx'.¹⁰O'kx njaw tiq'i'ne', njaw tmejb'a'ne' ex e'kyaj tq'o'n nq'ob'e' o'nb'il weye' twitz tx'otx'.¹¹Tzajtzun tma'n anjl weye': Danyel, aya nk'u'jlanjtza tu'n Dyos, b'intza b'a'nxi'x aju' kxe'l nma'ne' teya: we'ktza, qu'n ayine' ẍin tzaj chq'o'n tk'etza, chij.
Tetzunj tb'aj tma'n anjl ja'lu weye', nkub' we'ye', inxi'xtoq chin lu'lune'.¹²Tzaj tma'ntzuntz weye': Lalun xob'a, Danyel, qu'n tzajx toj tnejel q'ij tej toktilil tu'na tu'n kykaneju' ti'xti' ch'uẍ toj twitza, ex kub' tme'ssa'ntib'a twitz Dyos, tzaj tb'i'nju' tna'j Dyosa. Qu'mtzun machin nule'.¹³Majaw tiq'i'ntib'ju' tk'wal nimaqkawil aj Persya wi'je' toj junaq jun (21) q'ij; ultzun Myel nim toklen kyxolju' anjl onilweye', qu'n matxi'toq chin kyejtene' njunale' kyxolju' nimaqkawil toj Persya.¹⁴Ma'tzun chin nule' chik'b'alte teya ti'ju' kb'ajel ti'ju' ttanama tjax chix, qu'n xi' nyolina'ju' yek'b'il xtila ti'ju' tq'ijlalil tzul, chij weye'.

¹⁵Intoqtzun tzaj tma'n ja'lu weye', majxtoq nchin ka'yinkub'e twitz tx'otx' ex mixti'te xinma'ne'.¹⁶O'kx minab'en tjaw b'ent jun naku'j ichan, tzaj tzyulte ntziye'. Xinma'ntzuntze' teju' wa'ltoq nwitze': Taye, majx mach'yon wanmiye' ex majx machin kyej numje' tu'nju' saj yek'u'n lu.¹⁷¿Se'n taq'wi tu'n nyoline' tuk'i'la ayine' tmajena, extzun mixti'tl wipumale' ex mixti'tl nxewe'?, nchije' te.

¹⁸Atzunju' nakuj ichan noktmko'n jumajtle', ex tzaj tq'o'ntl wipumale'¹⁹ex tzaj tma'n weye': Lalun xob'a ex lalun ximana. Qu'n nk'u'jlanjtza tu'n Dyos; ¡kuwxa ex tenx tipumala! chij. Tetzunj intoq yolin wuk'i'le' o'kx nna'nteye' taq' ulel wipumale', xinma'ntzuntze' te: Taye, yolintza weye' qu'n matxi' tzaj tq'o'n jumajtla wipumale', nchije' te.²⁰Tzajtzun tma'n weye': ¿Makanli twitza tiqu'n ẍinula'ye' ka'yilteya? Qu'n ja'lo matz'anjtl wi'je' q'ojil tuk'i'lju' tk'wal nimaqkawil aj Persya. Ajtzun nb'aj q'ojine' tuk'i'l, tzultlju' tk'wal nimaqkawil aj Kresya.²¹Kxe'l nma'ne teya ja'lo aju' tz'ib'a'n toju' tu'jil ax: Naq o'kx Myel ju' anjl nejenel toj Israel k'onil weye' toju' q'oj kyuk'i'l. Aye' nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j ex toj tnayajkya'j

¹Ayinwe' nkuwsante ex oninte Dariy nimaqkawil aj Medya toj tnejel ab'q'i te tkawb'il.²Atzu'n ja'lo kxe'l nchik'b'a'nju'ye' ax teya kjalu:
Kche kawil oxe'tl nimaqkawil toj Persya, kyi'jxi'tzuntl ja'lu tzul jun tkyaji'n nimaqkawil ktenb'elxi'xtl tq'inumal kywitzju' oxe'. Ajtzun tten tipumal tu'nju' tq'inumal kjawil ti'ntib' q'ojil ti'j nimaqtkawb'il Kresya.³Yajxi'tzuntl k'okyel juntl nimaqkawil kuw ex twi' q'ojil, kxe'l mlenju' tkawb'il nimxi'x ex ktb'incha' ti'chaqxku' tajb'il.⁴Ajtzun tkuwixju' tkawb'il, kb'el xitu'ntzuntz ex k'elel toj kyaje' tnej. Lay kyejten tkawb'ilju' nimaqkawil lu kyeju' tyajajil, ex lay tentl tipumalju' kawb'il lu kse'n tnejel, qu'n kna' kb'el aq'pu'nju' kawb'il ex junxi'qe'tlu' che kawil te t-xel.

⁵Nimtipumalju' nimaqkawil toj tnayajkya'j ktenb'el, kxoltzunju' nejenel toj tkawb'il k'okyil jun kuwxi'x kyetwitz, kxe'l mlenju' tipumal kyib'aj txqantl nimaqkawb'il.⁶Ajtzun tb'aj jte' ab'q'i, kjel b'entti'j jun kyol: kxe'l tq'o'n nimaqkawil toj tnayajkya'j tmyal tu'n tmje tuk'i'l nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j, naqx tu'n tten nak'b'il kyxolju' kab'e' nimaqkawb'il. Ex lay japunju' kyol kjel b'ent ti'j, qu'n kche kb'el b'yo'n tuk'i'lju' tal ex tchmil exqe' tmajen.⁷Oktzun kjawil tiq'i'ntib' jun tojx kyja, ex k'okyel tzaqpaj q'ojil kyi'ju' t-xjal nimaqkawil te q'oj toj tb'a'nq'ob'kya'j, ex k'okyex toju' ja te kawb'il kuwsa'n, kche kanb'alju' t-xjal te q'oj.⁸Expe' che kxe'l tiq'i'n kydyos toj Ejipt, exqe' kywitzileb' k'uxb'ilqe', kyuk'i'lxi' txqantl ti'xti' q'anpwaq ex saqpwaq tb'anilxi'x. Tb'ajlenxi'tzun jte' ab'q'i mixti' q'oj kyxolju' kab'e' nimaqtnam lu,⁹k'okyeltilil tu'nju' nimaqkawil toj tnayajkya'j tu'n tkub'ti'ju' nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j, ajtzun tka'yinte mixti'x tu'me'l k'anjetz ti'j toj ttanam.

¹⁰Aye'tzu'n tk'wal nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j kb'ajel kyb'u'yi'n kyib' tu'n kyq'ojin ex che kb'ajel knk'u'n txqan xjal te q'oj. Juntzun kyxol k'okyel tzaqpaj q'ojil kyuk'ilju' t-xjal te q'oj kyi'ju' toj tnayajkya'j, ex majx kjel t-xitu'n tkyaqil, kse'n jun tnimal a' ajtex laqj; ex kpomelx toju' tkuwsb'il nimaqkawil.¹¹Okxi'x tzajel ttx'u'jilju' nimaqkawil toj tnayajkya'j ajkykanb'an t-xjalju' nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j, k'eletz kyuk'i'l t-xjal q'ojil kyi'ju' kyajq'oj te tb'a'nq'ob'kya'j nim txqan kyb'aj ex majx che mankul kyu'n.¹²Tu'ntzu'n ajtkanb'an kyi'ju' txqan tajq'oj, kjawiltzun tnima'n tib'tz, ex naq jte' q'ij ktenb'elju' tipumal.¹³Atzunju' nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j kb'el tnk'u'n jun tnejtl t-xjal te q'oj nimxi'xtl twitzju' tnejel, tb'ajlenxi'tzun jte' ab'q'i kxe'l jumajtl q'ojil kyi'ju' toj tnayajkya'j kyuk'i'lju' t-xjal te q'oj nim txqan kyb'aj, iq'i'mile kyq'ojb'il.

¹⁴Nim kjawil kyi'nkyib' toju' tq'ijlalil lu tiju' nimaqkawil toj tnayajkya'j. Kyxoltzunju' xjal lu che tenb'il jte' aj Israel myab'a'n kynab'l, ikxi'xu' kse'n kub' yek'u'n toju' witzik' ex lay japunju' kyxim.¹⁵Tzulju' nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j ex kjawil tb'incha'n jun t-xwe'l ti'j jun nintnam kuwsa'n, ex kb'elti'j tu'n. Lay b'ent tmqet kywitzju' ajq'oj kyu'n t-xjal nimaqkawil toj tnayajkya'j maskye kuw che q'ojin.¹⁶Ktb'incha' nimaqkawil kkanb'al ti'xku' tajb'il kyi'ju' xjal makub'kyi'j tu'n, ex mix-a'lo' kmyolte twitz, ex kjelten twitzju' tx'otx' tb'anilxi'x ex kb'el t-xitu'n tkyaqilju' matz'elyal toj tb'e.¹⁷Expe' ktb'incha' tib' tu'n tok te tajaw tkyaqilju' tx'otx' toj tnayajkya'j; tu'ntzun tkyejb'ent ti'j jun kyol tuk'i'lju' nimaqkawil lu ex kxe'l tq'o'nju' tmyal te t-xu'jilju' nimaqkawil, naqx tu'n tkub' t-xitu'nju' tkawb'il, extzun lay japunju' t-xim.¹⁸Oktzun jawil tiq'i'ntib'tz kyi'ju' nimaqtnam toj mlaj, ex nim kb'elkyi'j tu'n; naqtzun jun nejenel kmqolte twitz, tu'n tel tch'ixawju' nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j.¹⁹K'anjeltlti'j nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j kyoju' ja kuwsa'nqe' toj ttanam; ex kb'el tk'ulb'a'n jun ti'xti', majx kb'ajel, milo kb'injtzela'tl.

²⁰K'okyeltzun juntl nimaqkawil te t-xel, kxe'l tchq'o'n jun peyil chojb'il tu'n tjaw q'inumaxju' tkawb'il; ajtzun tb'aj jte' q'ij kb'el b'yo'n, mya toj q'oj.

²¹Ti'jxitzuntel kkawil juntl ichan b'inchal myab'a'n, myatoq tu'n tok te nimaqkawil, kb'el tewa'n t-xim taq'wix, k'okyeltzuntz toju' kawb'il tuk'i'l sb'ub'l.²²Majx che kb'el tnajsa'nju' xjal te q'oj kjawil kyi'nkyib' ti'j, ex kb'el tb'yo'nju' nejenel kyejni b'entti'j jun yol tuk'i'l.²³Ex che kb'el t-sb'u'nju' matxi'toq kyej b'entti'j jun kyol toj b'anil tuk'i'l, kkanb'al maskye naqch'i'n kb'aju' t-xjal te q'oj.²⁴Naqx myanim ajtpon kyoju' tb'anilxi'x tx'otx' teju' tnam ex ktb'incha' kse'n minti' xkyb'incha tyajilb'en: kxe'l taq'pun ti'xti' ex q'inumal k'elel tiq'i'n toj q'oj, kyxolu' t-xjal te q'oj. Kb'ajel tnk'u'n nejtl aj txi' q'ojil kyi'ju' nimaqtnam kuwsa'nqe', maskye naq te jte' q'ij.

²⁵Tu'ntzunju' toklen ex tipumal kxe'l q'ojil ti'ju' nimaqkawil toj tnayajkya'j, tuk'i'l o'nb'il kyu'nju' txqan xjal te q'oj. K'elitzju' nimaqkawil toj tnayajkya'j q'ojil tuk'i'l tipumal kyuk'i'l txqan xjal te q'oj; ex lay xkye tu'n tq'ojin kyi'ju' tajq'oj, qu'n aye'xju' t-xjal che okyel miltz'uj ti'j.²⁶Aye'xju' intoq che wan tuk'i'l ti'j tmes che kb'el xitunte, kb'elkyi'ju' t-xjal te q'oj ex nim che b'ajelkyim.²⁷Kykab'ilxju' nimaqkawil lu, che ximal naqx tu'n kyb'inchante taq'wix tekyib', che kb'el qe wal junx ti'j mes ex naq chajyolil kkyma' tekyib', mixtzun a'lo'te kkanb'al kse'nxju' kyxim qu'n na'mxtoq tjapun tq'ijlalil.²⁸K'anjelti'ju' nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j toj ttanam kyuk'i'l txqan tq'inumal kb'elti'j tu'n toj q'oj, ex kjawil miltz'uj ti'ju' yol xjan kyejni b'entti'j, ktb'incha'ju' tajb'il, k'anjeltzuntz toj ttanam.²⁹Ajtzun tponju' tq'ijlalil q'ma'ntl, kxe'l jumajtl kyuk'i'l t-xjal te q'oj toj tnayajkya'j; tojtzunju' maj lu lay che kanb'an kse'n tnejel.³⁰Kche tzajel xjal te q'oj te tkub'exq'ij toj b'ark q'ojil ti'j, tu'ntzu'n t-xob'il kb'el oq. Ktzajel ttx'u'jil nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j ti'ju' yol xjan kyejni b'entti'j ex ktq'a'tib' kyyk'i'lju' min nkynima'nju' yol kyejni b'entti'j, naqx tu'n kyajb'en te.

³¹Kb'ajel yaju'nju' ja te k'u'lb'il kyu'n t-xjal te q'oj exqe' ja kuwsa'nqe', lay kyajtl tu'n tkub' q'etju' chojb'il nkub' tkyaqil q'ij, aye'tl kywitzileb' che k'okyex kyq'o'n toju' ja te k'u'lb'il.³²Naqx tak'a'nju' nimaqkawil che kjawil tnima'nju' mache eltxalpuj ti'ju' yol kyejni b'entti'j tu'n Dyos kyuk'i'l, tu'n tkub'kyi'j tu'n. Aye'tzunju' k'u'jla'n Dyos kyu'n kche web'il toj kyokslab'l.³³Che okyel tenju' ati kynab'l toju' tnam xnaq'tzalkye txqan xjal, naqatzun xb'aj jte' q'ij che kb'el b'yo'n ex che b'elttz'e'ysa'n, ex kb'ajxe'l elq'a'n tkyaqilju' ati kye, ex che kxe'l q'i'n te lq'o'n majin toj juntl tx'otx'.³⁴Ajtzun tpon tq'ijlalilju' yajb'il, kche onil junjun kyi'j, ex nimqe' naqx kyak'a'n kkymujb'a' kyib' kyuk'i'l.³⁵Ex kb'elkyi'j junjunju' xnaq'tzalkye xjal, ajtzun kyok toj joyb'ilkyi'j, ẍtilunqe'tl ex tnik'alkyi'j, tzmax ajtpon mankb'il tq'ijlalil b'entnitlti'j.

³⁶Ktb'incha' nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j ti'qchku' tajb'il. Kjawil tnima'ntib' ex k'okyel tq'o'ntib' nimxi'x toklen kyekywitz kykyaqilju' dyos, ex kyolil taq'wix ti'ju' Dyos axi'x, tkyaqiltzunju' ktb'incha' kb'antel tu'n, tzmax ajttzaj q'o'n tz'e'ysb'il twitz tu'n Dyos; qu'n ktb'incha'te Dyos aju' xima'ntl tu'n.³⁷Lay tz'okslanju' nimaqkawil lu kyeju' kydyos tyajilb'en, ex kyeju' kydyos qya, ex lay tz'okslan te juntl dyos, qu'n k'okyel tq'o'ntib' nimxi'x toklen kyekywitzju' dyos lu.³⁸Xi'tzu'n kk'ulula' twitzju' kydyos tnam kuwsa'nqe', jamin e'k'uluna' tyajilb'en, okpe' kxe'l tq'o'n q'anpwaq, saqpwaq, tb'anil ab'j ex txqantl ti'xti' twi' wi'yal te.³⁹Kche okyil tq'o'n xjal te q'oj nche k'ulun te juntl dyos, klolkyeju' tnam kuwsa'nqe'; aye'tzu'n mache k'ulun te nimaqkawil lu, che jawil tnima'n, kche okyel tq'o'n toj nimaq kyoklen, ex kxe'l tq'o'n kytx'otx' te tu'me'l t-xel.

⁴⁰Ajtzun tpon mankb'il tq'ijlalil, kxe'lju' nimaqkawil toj tnayajkya'j q'ojil ti'j nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j; oktzun k'elitz nimaqkawil toj tb'a'nq'ob'kya'j k'lulte tu'n tq'ojin kyuk'i'l tchej, tkarwaj ex txqan tb'ark, majx kb'el noj tx'otx' tu'n nakuj kyq'iq' jb'al.⁴¹Ex k'okyex toju' Tb'anil Tx'otx', nim xjal che kb'eltb'yo'n; o'qe'kxju' xjal toj Edom, toj Moab' ex jun nin tnej toj Amon che kletil toj tq'ob'.⁴²Kche pomelju' t-xjal te q'oj toj junjuntl tx'otx', expe'na' lay kletju' Ejipt.⁴³Che kxe'l tiq'i'n k'uwenj q'anpwaq, e'saqpwaq, ex kykyaqilju' ti'xti' tb'anilqexi'x ate' toj Ejipt; kxe'ltzuntz kyi'j Lib'ya ex Etyopiy.⁴⁴Tzultzun tqaniltz toj tjawetzq'ij ex toj tb'a'nq'ob'kya'j, majx kb'ajel xob' tu'n; k'eletztzuntz tuk'i'l ttx'u'jil tu'n kb'aj tb'yo'n txqan xjal,⁴⁵ex kb'eltq'o'n txmuj kyxolju' ninnjab' tuk'i'lju' witz xjan Tb'anilxi'x. Axtzuntzu' kb'ajela' toj twi', ex mix-a'lo'te k'onilte. Mankb'il tq'ijlalil 123

¹Tojtzunju' kmuj lu tzul Myel, aju' anjl nim toklen nxq'uqin ex nkolon ti'ju' ttanama.
B'isb'ajilxju' q'ij lu, jun kmuj kse'n b'ajx tzik'a' atxi'xj tej ktzajlen anq'inju' tnam. Ajtponju' tq'ijlalil lu, kche kletilju' xjal toj ttanama ju' tz'ib'a'n kb'i toju' u'j.²Nimqe'ju' nche wtan toj muqb'il kche jawil k'isji: junjun tu'n kyanq'in tejumajx, atzun junjuntl tu'n tel kych'ixaw ex tu'n ttz'e'yset kwitz tejumajx.³Aye'tzunju' ichan ati knab'l, aye' ẍe yek'unte tb'eyil b'a'n kye txqantl, kche qoptz'ajel kse'n twitz kya'j; ¡kche qoptz'ajel kse'nqe' che'w tejumajx!

⁴Atzunta Danyel, k'u'ma tkyaqilju' ti'xti' lu toj ewaj ex jpunku'ya u'j b'a'nxi'x, tzmaxi'j ajtponju' mankb'il tq'ijlalil. Nim xjal kche b'etel toj jun plaj tu'n kpon toj jun plajtl tu'n tch'iyju' kyojtzqib'l.

⁵Ayine' Danyel, xinka'yine' kab'e'tl ichan wa'lqe'toq, junjun toj junjun plaju' nin a'.⁶Kxoltzunju' kab'e' ichan lu xitqani'nju' jun teju' tok t-xb'alun tz'umin ju' atitoq tib'aju' nin a': ¿Jtojtzun che japunju' ti'xti' lu te lab'te'nxi'x?⁷Atzunju' ichan toktoq t-xb'alun tz'umin jaw ti'nju' tq'ob' twitz kya'j, ex xittziya'n toj tb'iju' Dyos itz', ex tma: Toju' oxe'tl ab'q'i tk'i' nik'jan, tzmaxi'j minti' nyajlanjtztl tipumal ttanam Qman Dyos, tzmaxi'tzun kjapumela' b'aj ktxa'nju' ti'xti' lu.

⁸Xinb'i'nju'ye' intoq tma'n extzun mixti' kane toj nwitze'. Xinqani'ntzuntze' te: Qman Dyos ¿titi' kb'ajel tb'ajlenxi' ja'lu?, nchije' te.⁹Atzunte tzaj ttzaq'we'n weye': Ljonxa tb'eya Danyel, qu'n aju' ti'xti' lu ati tu'n tten toj ewaj tzmaxi'j ajtponju' tq'ijlalil.¹⁰Nimte' che ik'el toju' yajb'il q'ma'ntl, tik'lenxi'tzunju' yajb'il kyi'j che ẍnu'lixel ex che okyel tnik'alkyi'j. Aye'tzunju' xjal b'inchal myab'a'n che b'inchalxi'xtl il, ex layx kane toj kwitz titi'ju' nb'aji, aye'tzunju' ichan ati knab'l kkaneb'il toj kwitz tkyaqil.¹¹Oxk'al kyajnaq lajoj (1,290) q'ij che ik'el tkub'lenxi' najsa'nju' chojb'il nkub' atl junjun q'ij ex tu'n tkub' q'o'nju' chojb'il taq'wixi'x toju' ja te k'u'lb'il te Qman Dyos, chij.¹²Tzalajb'ilte' teju' xjal nayon ex q'uqli tk'u'j tzmaxi'j ajtjapun b'aju' oxk'al qaqnaq o'lajoj (1,335) q'ij.¹³Atzunta Danyel, b'eta tojxi'x tu'me'l tzmaxi'j ajtjapun b'aj ju' tq'ijlalil ex tz'ojlana, qu'n kjawil we' jumajtla k'molteju' tu'me'l t-xel teya, chij.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/aea9d9099feb3a24