2 Reyes1
Kyim Okosiy
1Tkyimlenxi'tzu'n Akab', jawtiq'i'ntib' Moab' ti'j Israel.2Atzuntlte Okosiy, etz tz'aq toj jun tokexspik'un twi'ju' mankb'il kol te tja te kawb'il toj Samarya, ex majx kyej k'ixb'i. Exi'tzun tchq'o'n t-sanjelaltz qanilte te B'aal-seb'ub', kydyos aj Ekron, qa oktoq b'anixel,3atzu'n tanjl Qman Dyos tzaj tma'n te Eliy aj Tisb'e:Kutxi'ya k'lulkye t-sanjelalju' nimaqkawil te Samarya, ex xjelunxa kye: ma mixtzunti' Dyos toj Israel tu'nju' mache'xe' xjelul te B'aal-seb'ub', kydyos aj Ekron, chiku'ya.4Ex q'manxa kye qa ayine' Dyos Manb'aj nchin q'mante, layx jawe'tlte Okosiy twi' kuẍb'il ex kkyimel, chi Dyos.
Ku, chi Eliy, xi' b'inchalte.5Tetzunj tanjtzkyi'ju' sanjelal, xitqani'n nimaqkawil kye:
—¿Tiqu'ntzun sanjtza' kyi'je'? chij.6Xitzun kytzaq'we'n te:
—Makub' qk'lu'ne' jun ichan ex matzaj tma'n tu'n tanjtz qi'je' tk'etza nimaqkawil, ju' xxichq'onqeye', ex tu'n txiqma'ne' xtma Qman Dyos teya:
¿Ma mixtzunti' Dyos toj Israel tu'nju' ẍe'x tchq'o'na sanjelal qanilte te B'aal-seb'ub', kydyos aj Ekron? Kkyimela ex lay jawe'tla toj kuẍb'il tu'nju' xtb'inchaya lu, chi Qman Dyos, chechij te.7Xi'tzun tqani'n nimaqkawil kye:
—¿Se'ntzun ka'yinju' ichan setz k'lulkyeye' ex matzaj tma'n lu kyeye'? chij.8Aye'tzunkye xikytzaq'we'n:
—Jun ichante', tok tpinpa't ati t-smal, ex tz'u'n k'alb'il tk'u'j tok, chechij.
—¡Ate Eliy aj Tisb'eju'! chi nimaqkawil.9Lwiyxi'xtzun e'xitchq'o'n kab'naqlajoj (50) xjal te q'oj tuk'i'l jun nejenel knolteti'j. Q'uqlitoqtzu'n Eliy twi' jun witz tej kypon. Xi'tzun tma'nju' nejenel te:
—¡T-sanjelal Dyos, kutku'tza chi nimaqkawil! chij.10Atzunte Eliy xittzaq'we'n:
—Qa t-sanjelal Dyos qine', kuna'tzun ttzaj q'aq' toj kya'j tu'n tb'aja kyuk'i'lxi' kab'naqlajoj (50) t-xjala te q'oj, chij.
Textzu'n kmoj lu, ku'tz q'aq' toj kya'j ex majx eb'aj tu'n.11Xi'tzun tchq'o'n nimaqkawil juntl nejenel kyuk'i'l kab'naq lajojtl (50) xjal te q'oj, xi'tzun tma'n nejenel te Eliy:
¡T-sanjelal Dyos, lwix ku'tza ja'loxi'x chiju' nimaqkawil!, chij te.12Atzunte Eliy xittzaq'we'n te:
—Qa t-sanjelal Dyos qine', kuna'tzun ttzaj q'aq' toj kya'j tu'n tb'aja kyuk'ilxi' kab'naqlajoj (50) t-xjala te q'oj, chij.
Textzu'n kmoj lu tzaj q'aq' toj kya'j ex majx eb'aj tu'n.13Yajxi'tzuntel xitchq'o'n nimaqkawil juntl nejenel kyuk'i'l kab'naq lajojtl (50) xjal te q'oj toj toxmaji'n. Atzunte' nejenel lu, jax tk'etzxi'x Eliy, kub' meje twitz ex xitkub'sa'n te:
—B'inchama xtalb'il, t-sanjelal Dyos, q'aq'antz tk'u'ja ti'ju' nchwinqlale' ex kychwinqlalju' kab'naqlajoj (50) ajb'el lu teya;14qu'n matxi' che b'aju' kab'e' nejenel e'tzaj chq'o'n nejtl kyuk'i'lu' kyxjal tu'n q'aq' ku'tz toj kya'j. Ayintzunwe' nchin kub'sane' teya tu'n ttzaj laqj tk'u'ja wi'je', chij.15Tzajtzun tma'n tanjl Qman Dyos te Eliy:
—Kuxtxi'ya tuk'i'l ex lalun xob'a te, chij.
Ku'tztzun Eliy ex xi' tuk'i'lju' nejenel tk'etzu' nimaqkawil,16xitma'ntzuntz te:
—Lu xtma Qman Dyos:
Kkyimela ex lay jawe'tla toj tkuẍb'ila, qu'n mache'x tchq'o'na t-sanjelala xjelul te B'aal-seb'ub', kydyos aj Ekron, naku'tej mixti' Dyos toj Israel jatu'n t-xjeluna'ya, chi Dyos, chij te.17Kyimtzun Okosiy, kse'nxju' tma Qman Dyos toj ttzi Eliy. Ex atl Joram ju' titz'in kawin te t-xel, qu'n mixti' tente Okosiy tk'wal. B'aji ja'lu toj tkab' ab'q'i ttzyetlen tkawin Joram, tk'wal Josapat, toj Juda.18Xi' tz'ib'a'na' txqantl tqanil ti'j Okosiy exju' tb'incha, toju' tu'jil tqanil kyi'j nimaqkawil toj Israel. Xi' Eliy toj kya'j1Tej tponju' kmoj tu'n t-xitiq'i'n Qman Dyos Eliy toj kya'j toj jun saqchanpach, e'etz Eliy tuk'i'l Elisey toj Wilwal.2Xi'tzun tma'n Eliy te Elisey:
—Kutkyaja tza'lu, qu'n matzaj tma'n Qman Dyos tu'n nxi'ye' B'etel, chij.
Atzunte Elisey xittzaq'we'n te:
Lu Qman Dyos in ka'yin, ex twitzku'ya kntziya'ye' qa lay kyej ntzaqpi'na tjunala, chij.
Exi'tzuntz kykab'il B'etel.3Aye'tzu'n t-sanjelal Qman Dyos ate'toq B'etel eb'je'tz k'lulte Elisey ex xikyma'n te:
—¿Ma b'i'n tu'na qa k'elel tiq'i'n Qman Dyosu' xnaq'tzalteya ja'lo?, chechij te.
Atzunte Elisey xittzaq'we'n:
—B'i'ntlte' wu'ne', naq a lalun txi' kyoli'ne', chij.4Yajxi'tzuntel xitma'n Eliy te Elisey:
Kutkyaja tza'lu, qu'n matzaj tma'n Qman Dyos tu'n nxi'ye' Jeriko, chij.
Atzunte Elisey xittzaq'we'n te:
—Lu Qman Dyos in ka'yin, ex twitzku'ya kntziya'ye' qa lay kyej ntzaqpi'na tjunala, chij.
Exi'tzuntz kykab'il Jeriko.5Aye'tzu'n t-sanjelal Qman Dyos ate'toq Jeriko, eb'je'tz k'lulte Elisey ex xikyma'n te:
¿Ma b'i'n tu'na qa k'elel tiq'i'n Qman Dyos xnaq'tzalteya ja'lo?, chechij te.
Atzunte Elisey xittzaq'we'n kye:
—B'i'ntlte' wu'ne', naq a lalun txi' kyoli'ne', chij.6Ex xitma'ntl Eliy te:
—Kutkyaja tza'lu, qu'n matzaj tma'n Qman Dyos tu'n nxi'ye' ttzi a' Jordan, chij.
Atzunte Elisey xittzaq'we'n te:
—Lu Qman Dyos in ka'yin, ex twitzku'ya kntziya'ye' qa lay kyej ntzaqpi'na tjunala, chij.
Exi'tzuntz kykab'il ttzi a' Jordan.7E'pontzun kab'naqlajoj (50) t-sanjelal Dyos ex e'kub' we' najchaq kywitz; aye'tzunkye Eliy ex Elisey e'kub' we' ttziju' a' Jordan.8Jawtzun ttzyu'n Eliy tpinpa't ex b'ajkub' tb'alq'i'n, ex kub' tjuma'nju' a' tu'n, xi'tzun tpa'ntib'u' a' toj kab'e' plaj, e ik'xtzuntz kykab'il toju' a' naku'j toj tzqij tx'otx'.9Tetzunj kyjlajin, xitma'n Eliy te Elisey:
—Q'mantza titi' tajb'ila tu'n nb'inchanteye' teya na'mxku' wel pa'ne' ti'ja, chij.
Atzunte Elisey xittzaq'we'n:
—Wajb'ile' tu'n nk'monteye' kab'e' kyinju' xewb'aj kse'n ati tuk'i'la tu'n woke' te t-xela, chij.10Atzunte Eliy xitma'n te:
—Nimte' ntqani'na, qama chin tila aj wel pa'ne' ti'ja, kxe'l q'o'n teya. Qatzun min, lay txiq'o'n teya, chij.11Tetzunj intoq che b'et ex nche yolin, naq myanim kub' tyek'u'ntib' jun q'aq' karwaj kyuk'i'l chej q'aq'qe'x pa'lkye, xiq'i'ntzun Eliy toj ex jawx toj kya'j toj jun saqchanpach.12Atzunj tka'yinte Elisey ja'lu, jawẍch'in ex tma: ¡Nman, nman, ikteju'ya kse'n jun tnej xjal te q'oj nim kyipumal kye aj Israel!, chij.
Atxi'xtzunj min oktka'yi'ntl Eliy. Kyejten Elisey tet-xel Eliy
Kub'tzun tlaqu'n Elisey t-xb'alun toj kab'e' tu'n b'is.13Ex jawtiq'i'n tpinpa't Eliy eltz'aq, anjti'j ex kub' we' ttzi nin a' Jordan.14Yajxi'tzuntl, kub' tjuma'n a' tu'n pinpa't, ex jawẍch'in kuw: ¿Jata'ju' ipumalj taq'a Nman Dyos te Eliy?, chij.
Akxtoqtzun tkub' tjuma'nju' a', o'kx txi' tpa'ntib'u' a' toj kab'e', ex ik'x jumajtl Elisey jlajxi'.15Tetzunj kylonteju' t-sanjelal Dyos aj Jeriko, ju' ate'toq twitzxi', kyma: ¡Te Elisey xkyaja' tenju' xewb'aj atitoq tuk'i'l Eliy!, chechij.
Exi'tzuntz k'lulte, e'kub' tzipe twitz,16ex xikyma'n te:
—Qa b'a'n toj twitza, ate' kab'naqlajoj (50) qxole' min nche xob', b'a'n tu'n kyxi' jyolteju' xnaq'tzalteya, qu'n qaj tib'aj jun witz mujqa toj jun b'ya' xpon xona' tu'nju' t-xew Qman Dyos, chechij.
Atzunte Elisey xitma'n kye:
—Lay, mix-a'lo'te kxel kychq'o'ne', chij.17Aye'tzunkye e'ok-il b'a'nxi'x, tajxtzu'n Elisey tu'n kyxi' kab'naqlajoj (50) ichan jyolte, oxe' q'ij b'aj kyu'n tu'n tjoyli Eliy ex mixti' knet kyu'n.18Anjtzun kyi'jtz Jeriko, jakyaja'ten Elisey, atzunte Elisey xitma'n kye:
—Xina' nma'ne' kyeye' tu'n lalun che'xe', chij. B'aj t-ẍtilsa'n Elisey t-xiklil a' toj Jeriko19Xi'tzun kyma'n xjal najliqe' toju' nintnam te Elisey:
—Luju' ninqtaname' ntka'yi'na majx b'a'n ja tkub'a', atzu'n a' myab'a'n exu' tx'otx' mixti'x ntzaj tawal, chechij.20Atzunte Elisey xittzaq'we'n kye:
—Kyiq'intz jun ninlaqe' ak'a'j tuk'i'l atz'an, chij.
Naqtzun npon q'i'nju' ninlaq te,21xi' Elisey ttziju' t-xiklil a', xitchto'n atz'an toj, ex tma:
—Chi Qman Dyos kjalu:
Matxi' b'aj nẍtilsa'nju'ye' a' lu, lay tzajtl kamik tu'n ex lay yajuntl teju' tx'otx', chi Qman Dyos, chij.22Atxi'xtzunj kyej tenju' a' ẍtilun, kse'nxju' tma Elisey.23Ik'tzun Eliseytz atzu' ex xi' B'etel. Tetzunj xi'toq tjax toju' b'e, e'etz jun tnej ku'xun toju' nintnam ex e'aq'wi xmayilte, intoq xikyẍch'i'n te kjalu: ¡Sle'j toj ta, wiku tjaxa! ¡Sle'j toj ta wikutxi'ya!, chechij.24Atzunte Elisey xika'yin kyi'j ex xittxko'n toj kywi' toj tb'i Qman Dyos. O'kx kyetz kab'e' txkup oso toj k'ul ex e'okten tzaqulkye kab'naq kab'e' (42) kyxol.25Xi'tzunte Eliseytz twi' witz Karmel, anjtzun ti'jtz Samarya. Tkawb'il Joram toj Israel1Tojtzun twajxaqlajoji'n (18) ab'q'i ntoq kawin Josapat toj Juda, tzyet tkawin Joram tk'wal Akab' toj Israel, kab'lajoj (12) ab'q'i kawin toj Samarya.2Taq'wix b'je'la'ju' tb'inchb'en twitz Qman Dyos, naq o'kx mikxa'xi'xu' kse'n kyb'inchaju' tman ex ttxu, qu'n eltiq'inju' xjan ab'j twitz B'aal kub' tb'incha'n tman.3Tu'npetzunj, ax ilju' tb'incha kse'n tb'incha Jerob'oam, tk'wal Nab'at, qu'n tu'nju' lu exi' aj Israel toj il. Tmapun Elisey qa kb'elti'j Moab'4Ate'toq trit Mesa, nimaqkawil toj Moab', ex atitoq tu'n tchjonte kab'lajmutx' lajk'al (100,000) qpoj tman rit ex kab'lajmutx' lajk'al (100,000) tman rit tuk'i'l kytzmal teju' nimaqkawil toj Israel.5Atzunj tkyim Akab', jaw tiq'i'ntib'ju' nimaqkawil toj Moab' ti'ju' nimaqkawil toj Israel.6Etztzunte Joramtz nimaqkawil toj Samarya ex jawtiq'i'n kyajlalju' xjal aj Israel te q'oj.7Ex xit-sma'n tq'umli teju' nimaqkawil toj Juda: Matxi' jaw tiq'i'ntib'ju' nimaqkawil toj Moab' wi'je'. ¿Ma jaku' tzaja onilweye' tu'n nq'ojine' ti'j?, chij.
Atzunju' nimaqkawil toj Juda xittzaq'we'n: Kchin xe'le' tuk'i'la kyuk'i'lju' nxjale' exqe'ju' ncheje', qu'n ato'qo'qe' tuk'i'la.8Naqtzun a, ¿Alkyeju' b'e qo'xe'la'ye' q'ojil?, chij. Atzunte Joram xittzaq'we'n: Toj tb'eyil chq'ajlaj te Edom, chij.9Kub'tzun b'e kyu'n nimaqkawil toj Israel, toj Juda ex toj Edom. Naqtzun a, kub'aj kyk'wa' kyxjal te q'oj ex kyeju' kychej, qu'n eb'et wuq q'ij ti'jile.10Tmatzu'n nimaqkawil aj Israel:
¡Naku'j!, maqotzaj tiq'i'n Qman Dyos qoxilx tu'n qkub' tz'aq toj kyq'ob' aj Moab', chij.11Atzunte Josapat tma:
—¿Ma mixti' jun t-sanjelal Dyos tzalu tu'n qxjelun te Qman Dyos?, chij.
O'kx ttzaj ttzaq'we'n jun nejenel kye t-xjal nimaqkawil aj Israel:
Ati Elisey, tk'wal Sapat, jun tonil Eliy, chij.12—Ktzajel tma'nte' qe titi' ntma'n Qman Dyos, chi Josapat.
Textzu'n kmoj lu, exi' kynimaqkawil aj Israel, ex Josapat, exju' kynimaqkawil aj Edom tk'etz Elisey;13atzunte' Elisey xitma'n teju' kynimaqkawil aj Israel:
—¿Titi' woklene' tuk'i'la? kutxi'ta xjelul kyeju' t-sanjelal tmana, chij.
Ilxi'xtoqti'j tu'n kynimaqkawil aj Israel:
—Minti', qu'n maqotzaj tiq'i'ne' Qman Dyos qoxilxe' nimaqkawil qo'ye' tu'n qkub' tz'aqe' toj kyq'ob' aj Moab', chij.14Xi'tzun tma'n Elisey te:
—Axxi'x lu Qman Dyos nimtipumal nka'yin, naqwit mya tu'n nchin nimane' te Josapat, nimaqkawil toj Juda, mixwitloti' ẍin yoline' tuk'i'la, mixpe'wtloti'x ẍinx ka'yine' teya.15¡Wixna' kyiq'intze' jun aj chnab'!, chij.
Tetzunj taq'wiju' aj chnab' chinb'al, ul t-xew Qman Dyos tuk'i'l Elisey;16tmatzun Eliseytz:
—Kyb'inchame' txqan chinb'il a' toju' b'ya' lu,17qu'n maskye min saj kyq'iq' ex min saj jb'al, kb'el noju' b'ya' lu tu'n a' ex che k'wale' kykyaqile' ti'j, exqe' kyalu'ne' ex kycheje'.18Naqpetzun jun yek'b'il ju'lu ti'ju' tipumal Qman Dyos, kpena' che kb'eltq'o'n aj Moab' toj kyq'ob'e',19ex che b'elkyxitu'ne' kykyaqilju' nimaqtnam tokyile nimaqtapi kyi'j exqe' nimaqkytanam nimaq kyoklen, ex che b'el kytx'emu'ne' tqan lob'j, che kb'elex kyjpu'ne' tkyaqil t-xiklil kya ex che b'elkytilu'ne' ab'j kyoju' tb'anil tx'otx' te kyawb'il.20Iktzun b'aj ju' prim te juntl q'ij toju' kmuj ajtkub' q'et chojb'il, tzaj jb'al tu'me'l Edom ex majx b'aj ak'ju' tx'otx' tu'n.21Kyb'itzu'n aj Moab' qa ljo'ntoq kyponju' nimaqkawil q'ojil kyi'j, b'aj kyb'u'yi'n kykyaqilju' ku'xun ex tij ichan b'a'nqe' te q'oj, ex b'aj kynk'u'nkyib' toj tnaqachilu' kytanam.22Tetzunj kyjawe' te prim, intoq qoptz'aju' q'ij tib'aju' a', ex majx kyeqka'yin kse'n chik' tej txi' kyka'yi'n aj Moab'.23Kymatzuntz: Chik' te'lu. Matxi'lo b'aj kyb'yo'n kyib'ju' nimaqkawil kyxolilex. ¡Qo'qe'ye' aj Moab' iq'ilkye ti'xti' matxi' che b'ajkyej kyq'o'n!, chechij.24Tetzunj kyb'ajo'kx aj Moab' toj kyxmuj aj Israel, eb'je'tz tzaqpaju' aj Israel q'ojil kyi'j ex eb'aj oq kywitz. Exi'tzun lpe aj Israel kyi'j ex e'kub' kyb'yo'n.25Ex eb'ajkub' kyxitu'n nimaqtnam, eb'aj noju' awb'il kyu'n tu'n ab'j, eb'ajkub' kyjpu'nju' t-xiklil a', ex eb'ajkub' kytx'e'mu'nju' tqan lob'j. Noq o'kxtl nintnam Kyir-areset kyejten. Ex okkytxoli'n kyib'ju' nche xon toj pa ti'j ex kub'ti'j kyu'n.26Tetzunj teltnik' nimaqkawil toj Moab' layxtoq xkye toju' q'oj, e'tzaj ttxko'n junk'al o'lajnaq (700) xjal te q'oj tu'n tex kylku'n jun jul tu'me'lju' nimaqkawil toj Edom. Ex mixti'te b'ent kyu'n.27Tzajtzun tiq'i'n tnejel tk'wal, ju' oktoq kjelten te t-xel, ex kub' tq'o'n te chojb'il k'ok'sb'il tib'aju' nintapi. Tzaj kytx'u'jil aj Israel b'a'nxi'x tu'n tpaj ja'lu, qu'mtzun jawkyiq'i'n kyxmuj, anjtzun kyi'jtz toj kytanam. Tb'a'nq'ob' Dyos ti'j aseyt1Jun qya, t-xu'jilb'en jun t-sanjelal Dyos, xi' b'ajsal te Elisey:
Oje kyimwe' nchmil, ex kanli twitza qa intoq niman te Qman Dyos. Atzu'n ja'lo matxi' tzulju' inq'on pwaq ch'ex ex tajb'il tu'n kyxi' tiq'i'nju' kab'e' wale' te k'ayi'n majen, chij.2Xi'tzun tqani'n Elisey te:
—¿Ti'ti'tzu'n knb'incha'ye' ti'ja? Q'mantza titi' ati tjaya, chij.
Atzunte xittzaq'we'n:
—Naq o'kx jun tal xar aseyt ati njaye', ayine' ajb'el teya, chij.3Xi'tzun tma'n Elisey te:
—Kuna' txi'ya majinal txqantl xar kyja najlqe' tk'etz tjaya, ¡jte'xku' xar ma knet tu'na!4Kutxi'tzuntza tjaya kyuk'i'lju' tala, jpumitza ja ex nojsanqe'ku'ya xar tu'n aseyt ex pa'nqemila nojniqe', chi Elisey te.5Kyajtzun tq'olb'e'n qya Elisey ex anj tja, okxtzun kyjpu'nkyib' kyuk'i'lju' tal toj tja. Oktentzuntz nojsalkyeju' xar intoq pon kyiq'i'nju' tal.6Tetzunj kyb'aj noju' xar tu'n, xitma'n te junju' tal:
—Q'intz juntl xar, chij te.
Atzu'n tal xittzaq'we'n te:
—Mixti'tlte xar, chij.
Tojtzu'n kmuj lu mixti' jaw chmetlu' aseyt.7Xi'tzu'n qyatz q'malte teju' t-sanjelal Dyos, atzunte xitma'n te:
—Ja'lo kutxi'ya k'ayilte aseyt, ex chjonxa tk'asa. Atzu'n jni'tl makyejten b'a'n tu'n tajb'en te k'a'chb'il kyeye', chij te. Xtalb'il kyxol Elisey tuk'i'l jun qya aj Sunem8Jun q'ij tej tik' Elisey toj Sunem, najlitoq jun qya nim toklen atzu', kub'san b'a'nxi'x te Elisey tu'n tik' wal tja. Tkyaqiltzun maj ajtik' Elisey atzu', intoq ik' wal tja.9Xitzun tma'n qyatz teju' tchmil:
—B'intzpe'ya, matxi' tz'el nnik'e' tiju' ichan nik' xb'etzalqe, jun t-sanjelal Dyoste' xjan toklen.10Qb'inchanktz jun tal tja twi' ja. Kb'elqq'o'n jun tkuẍb'il, jun tmes, jun tq'a'jtz ex jun tkantil. B'a'ntzun tkyajtz atzu' ajtik' xb'etzalqe, chij.11Tetzunj tpon jumaj Elisey tu'n tkyaj wtan toju' mqo'n lu,12xitma'n te Weasi ju' tmajen:
—Txkontzpe'ya qya aj Sunam, chij.
Xi'tzun majin txkolte, tetzunj tponju' qya twitz, xitma'n Elisey te majin:13—Q'manxa teju' qya lu qa majx b'a'n xjal quk'i'l, ex qaninxa te qa ati jun ti'xti' tu'n qb'inchante; qa tajb'il tu'n qyolin ti'j twitzju' nimaqkawil mujqa tuk'i'lu' nejenel kyeju' xjal te q'oj, chij.
Atzunte' qya xittzaq'we'n:
—B'a'nwe' nten tza'lu kyuk'i'lju' nwnaqile', chij.14—¿Ti'tzun aq'b'il chjonte kxe'l qq'o'n te?, chi Elisey te Weasi.
Atzunte Weasi xittzaq'we'n:
—Titi'lo, qu'n mixti'te tal ex matxi' tijinju' tchmil, chij.15—Txkontzna'ya, chi Elisey.
Xi'tzun majentz txkolte, atzunte' qya axtzu' kyaja' we' ttzi tja.16Xi'tzun tma'n Elisey te:
—Tzul jun tala toj jun ab'q'itl tojxju' tq'ijlalil lu, chij.
Atzunte' qya xittzaq'we'n:
—Lalun chin kub' t-sb'u'na, taye, qu'n t-sanjelal Dyos ta, chij te.17Ikxi'xtzu'n kse'nxju' xitma'n Elisey te, kyej ch'onwi' ex itz'ji jun tal q'a.18Ex ch'iyju' k'wal. Tojtzun jun q'ij tej txi' ka'yilteju' tman in jon triy kyuk'i'lju' majen,19aq'wi ẍch'il te tman:
—¡A'y, nwi'ye'! ¡In ch'yon b'a'nxi'x!, chij.
Xi'tzun tma'nju' tman te jun tmajen:
—Iq'inxa tk'etz ttxu, chij.20Xi'tzun tiq'i'n k'wal teju' ttxu, atzunju' ttxu kub' tchle'n twi'tqan tzmax te wanq'ij. O'kx tkyimju' k'wal.21Atzunju' ttxu jaxtiq'i'n toju' tja t-sanjelal Dyos, kub' tkuẍb'a'n tib'aju' watb'il, etztzuntz ex kyej tjpu'nju' ja.22Tzaj ttxko'ntzun tchmiltz, ex xitma'n te:
—Smantza jun majen tuk'i'l jun b'ur, tu'n nxi'ye' tk'etzju' t-sanjelal Qman Dyos, ex ja'lo chin ule', chij.23Atzunju' tchmil xittzaq'we'n te:
—¿Tiqu'ntzun kxe'la'ya tk'etz ja'lo? Myana' a'la'j xjawte' ja'lo ex mya q'ij te ojlab'l, chij.
Lalun ximana tu'n, chiju' qya te.24Tchaq'tzun qyatz tu'n tjaw q'o'n t-xalmiju' tb'ur, ex xitma'n teju' tmajen:
—Qo'ya, ex nejpuna, tzmaxi' kweb'ela ajxi' txi' nma'ne' teya, chij.25Xi'tzuntz ex pon twi' witz karmel, jatoq ta'ju' t-sanjelal Qman Dyos. Tetzunj txi' tka'yi'n Elisey xi'toq ttzaju' qya najchaq, xitma'n te Weasi, ju' tmajen:
—Ka'yinxpe'ya luju' qya aj Sunam tzul.26Kutxi'ya k'lulte ex qaninxa te se'nta', ex se'nta'ju' tchmil exju' tal, chij te.
Ku, chiju' majen xi', ex xitma'n qya te qa b'a'n ta'.27Pontzuntz twi' witz jatoq ta' Elisey, ex xi' chlelte tqan Elisey. Atzunte Weasi xi' iq'imilte, xi'tzun tma'n Elisey te:
—Xtenku'j, qu'n inxi'x b'isun, ex na'mx ttzaj tma'n Qman Dyos weye' titi' niq'in, chij te.28Xitzun tma'nju' qya te:
—Taye, ¿Ma xitzun nqani'n junwe' wal teya? ¿Ma mixtzunti' xinma'ne' teya tu'n lalun chin kub' t-sb'u'na? chij te.29Xi'tzun tma'n Elisey te Weasi:
—B'inchamtib'a, iq'ima ntzeye' ex kutxi'ya atzu'. Qama tz'el yal jun xjal twitza, lalun txi' tq'olb'e'na, exqa matzaj q'olb'e'na, lalun txi' ttzaq'we'na. Ajtzun tpona, q'onku'ya ntzeye' toj twitzju' k'wal, chij te.30Atzu'n ttxuju' k'wal xitma'n te Elisey:
—Lu Qman Dyos in ka'yin, ex twitzku'ya in xa' nma'ne', lay chinik'b'ete' tza'lu qa min xxi'ya quk'i'le', chij.
Xi'tzun Eliseytz tuk'i'l.31Matxitoqtzun txi'nej Kyeasi kywitz ex matxi'toq kub' tq'o'nju' tze toj twitzju' k'wal, ex mixti'xte b'aj; anjtzun ti'j Kyeasi k'lulte Elisey ex xitma'n te:
—Mixti'x in nanjtzte' k'wal ti'j, chij.32Tetzunj tokpun Elisey tuja, kyimnitl toqte' k'wal tib'aj kuẍb'il.33Etz tjpu'n ja ex aq'wi kub'sal te Qman Dyos, tjunalx tuk'i'lju' k'wal.34Jaxtzuntz tib'aj kuẍb'il ex kub'kẍe tib'aju' k'wal, okmoje kytzi junx, e'kywitz exqe' kyq'ob', ex oktchle'n kuw. O'kx taq' ulel t-xewju' k'wal.35Jawtzun we' Eliseytz ex aq'wi b'etil tuja; yajxi'tzuntel jawx jumajtl tib'aj kuẍb'il ex kub' tchle'n jumajtl. O'kx tjaw kẍamin wuq maju' k'wal, jaw ka'yintzuntz.36Tzajtzun ttxko'n Elisey Weasi, ex xitma'n te:
—Txkontza qya aj Sunam, chij.
Ku, chi Weasi tzaj ttxko'n, atzunj tponju' qya jatoq ta' Elisey, xitma'n Elisey te:
—Lu tala lu, chij.37Xi'tzun lq'eju' qya tk'etz Elisey, ex majx kub'joqe t-xe tqan; jawtzun tchle'n taltz ex etz toju' ja. Tb'anq'ob' Dyos ti'j wab'j38Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, anjti'j Elisey Wilwal. Tzaj jun nin we'yaj toju' tx'otx' lu toju' tq'ijlalil lu, tetzunj q'uqliqe'toqju' t-sanjelal Qman Dyos ti'jile Elisey, xitma'n Elisey teju' tmajen: Tzoli'nkx jni' chib'ja toj jun k'wil nimin te kywaju' t-sanjelal Qman Dyos, chij te.39Xi'tzun jun t-sanjelal Qman Dyos b'uyil ch'i'n itzaj toj kojb'il, o'kx tel yal jun tal wi' tze tu'n ex tzaj tt'uxi'n jte' twitz, naku'j k'um, ex majx tzaj tnojsa'n tpinpa't tu'n. Atzunj tul, e'kub' t-silu'n ex eku'x tq'o'n toju' chib'j, extzun mixtoqti' b'i'n tu'n titi'.40Xitq'o'ntzuntz te kywaju' t-sanjelal Qman Dyos, tetzunj ttzyet kywan, e'jaw ẍch'in:
—¡T-sanjelal Dyos, tku'x b'i'yb'il toju' chib'j lu!, chechij.
Mixtzunti' xikywantl.41Atzunte Elisey xitma'n:
Kyiq'intz ch'i'n ky'aje', chij.
Tetzunj tpon iq'i'n te, ku'x tq'o'n toju' k'wil, tchaq'tzuntz:
—¡Kyq'onxtzune' kywaju' xjal ja'lo!, chij.
E'wantzun xjaltz, ex mixtoqti'tlte taq'wix toju' k'wil.42Yajxi'tzuntl tpon jun xjal aj B'aal-salisa q'ol winqi'n wab'j seb'ad te Elisey, akxi'xtoq tetz toj chuj, ex ch'i'n ak'a'j triy iqa'n toju' tq'ob'tpa. Xi'tzun tma'n Elisey teju' tmajen:
—Q'onxa kyeju' xjal tu'n kywan, chij.43Atzunte' majen tzaj ttzaq'we'n:
—¡Lay kanunte' lu kyeju' jo'naq (100) xjal!, chij.
Xitma'ntl Elisey:
Q'onxa kye tu'n kywan, qu'n matxi' tma Qman Dyos tu'n kywan, laypena' b'ajte', chij te.44Xi'tzun tq'o'n majen kywaju' xjal, eb'aj wan ex mixpeti' b'aj, kse'nxju' tma Qman Dyos. B'anix t-xlemtx'ak Naaman1Atitoq jun ichan Naaman tb'i, nejenel kye t-xjalju' nimaqkawil toj Sirya, majxtoq b'a'n tilwi ex o'ni'n tu'nju' nimaqkawil, qu'n ojetoq kanb'an Sirya tu'n Qman Dyos tu'nel Naaman. Naqtzun aju' ichan lu yab'toq tu'n xlemtx'a'k.2Tojtzu'n q'oj kyu'n aj Sirya kyi'j aj Israel, xiq'i'n jun txin kyu'n aj Sirya, ex kyejten te tmajin t-xu'jil Naaman.3Xitzun tma'n txin lu te t-xu'jilju' tajaw:
—Naqwit txi' wajawe' tk'etzju' t-sanjelal Qman Dyos toj Samarya, jaku' b'anixte' teju' xlemtx'a'k, chij.4Xi'tzu'n Naaman q'malte tyolu' txin teju' nimaqkawil.5Atzunte' nimaqkawil toj Sirya xitzaq'we'n te:
—B'a'nte', kutxi'ya, atzun nsmanxe' jun u'j teju' nimaqkawil toj Israel, chij te.
Xi'tzun Naamantz. Xitiq'i'n oxemutx' o'lajk'al (30,000) saqpwaq, o'lajk'al (6,000) q'anpwaq ex lajoj ch'ix xb'alun,6ex xitiq'i'n u'j teju' nimaqkawil toj Israel, intma'n kjalu: Ajtk'monteya u'j lu, k'elel tnik'a qa ayine' ẍinx chq'onte Naaman, nejenel kye nxjale' te q'oj, tu'n tq'ananteya teju' xlemtx'a'k, chij.7Tetzunj tjaw t-ẍch'i'n nimaqkawil toj Israel u'j lu, kub' tlaqu'n t-xb'alun te yek'b'il b'is ex tma:
—¿Ma Dyosqine', ma ayine' nchin q'onte chwinqlal ex ma ayine' nchin nel iq'inte, tu'nju' ntzaj chq'o'nju' xjal lu nk'etze' tu'n nq'ananteye' teju' xlemtx'a'k? Ape' kyile', naxqna' tak'a'nte' qu'n tajb'il tu'n tul q'ojil wi'je', chij.8Tetzunj tb'inte Elisey qa kub' tlaqu'n nimaqkawil t-xb'alun tu'n tpaju' u'j lu, xit-sma'n tq'umli te: ¿Tiqu'n xkub'a' tlaqu'na' t-xb'aluna? Kuttzajte' ichan lu wuk'i'le', k'eleltzun tnik'tz qa ati jun t-sanjelal Qman Dyos toj Israel, chij.9Xi'tzun Naamantz, tuk'i'lju' tkarwaj exqe' tchej, ex kub' we' ttzi tja Elisey.10Atzunte Elisey xitchq'o'n jun sanjelal q'malte te: Kuxtxi'ya toj nin a' Jordan ex ichin wuq maja, kb'anixeltzuntza teju' xlemtx'a'k, chij.11Tzaj ttx'u'jil Naaman b'a'nxi'x, xi'tzuntz ex intoq tma'n:
—Nchiwe' qatoq k'eletz k'molweye', ex qa kb'el we' kub'sal wi'je' twitz Dyos Manb'aj jank'uluna', exqa kb'eltq'o'n tq'ob' tib'aju' tx'a'k wi'je' tu'n nb'anixe'.12¿Ma myatzun tb'anilqe'xi'xju' nin a' Damask, Ab'ana ex Parpar, kyekywitz kykyaqilju' a' toj Israel? ¿Ma myatzun b'a'n machinxe' txjol wib'e' kyoj tu'n nb'anixe'?, chij.
Inxi'x tx'u'jin tej tik'b'et atzu'.13Exi'tzun lq'eju' tmajen tk'etz ex xikyma'n te:
—Taye, naqwittzun matzaj tma'n t-sanjelal Dyos tu'n tb'inchanteya jun ti'xti' ch'uẍxi'x, ¿Ma mixwittzunloti' xxitb'incha'na? A pena'te' lu naqx tu'n txi'ya txjol tib'a ex kb'anixela, chechij te.14Xi'tzun Naaman ex ku'x wuq maj toju' nin a' Jordan, kse'nx xitma'n t-sanjelal Dyos te, o'kx tb'entju' tchib'jil kse'nte jun ku'xun, b'anixtzuntz.15Xi'tzuntz kyuk'i'l kykyaqilju' k'le'nqe'toq tu'n tk'etz Elisey. Tetzunj kypon tk'etz, xitma'n Naaman te:
—¡Matxi' tz'el nnik'e' ja'lo qa mixti' juntl Dyos toj tkyaqil twitz tx'otx' kse'n toj Israel! Qu'mtzun b'inchama xtalb'il, k'monxa jun oyaj tu'nju' ajb'el teya, chij te.16Atzunte Elisey xittzaq'we'n te:
—Lu Qman Dyos in ka'yin weye', Lay tzaj ntzyu'ne' oyaj lu, chij.
Ok ilxi'x Naaman ti'j, ex mixti'x xittzyu'n Elisey.17Tmatzun Naamantz:
—Q'ontzna'ya anb'il tu'n t-xiwiq'i'ne' kab'e' chej tx'otx' toj Israel; qu'n teku' Qman Dyos che b'ela' nq'o'ntlwe' chojb'il, milo che b'ela' nq'o'ntlwe' kye junxi'tl dyos.18Naq o'kx inchin kub'sane' te Qman Dyos tu'n tkub' tnajsa'n wile', kse'n aj t-xi'ju' nimaqkawil k'ulul toju' ja te k'u'lb'il te Rimon, aj tex tq'o'n tq'ob' toj nxuke', ex ajnkub' mejeye' toju' ja te k'u'lb'il lu, chij.19—Kutxi'ya toj b'anil, chi Elisey xittzaq'we'n te.
Anjtzun Naamantz. Matxitoqtzun txi' lq'e,20kub' t-xima'n Weasi ju' ajb'el te Elisey t-sanjelal Dyos kjalu: Mixti' xkyaj tk'mo'n wajawe' jun oyaj saj tiq'i'n Naaman aj Sirya. Lu Qman Dyos in ka'yin, machinxe' knolte ja'loxi'x tu'n tkyej tq'o'n jun ti'xti' weye', chij.21Xi'tzun Weasitz knolte Naaman; tetzunj tanjtz tka'yin Naaman qa lepchix ti'j, ku'tz toju' tkarwaj k'molte, ex xitqani'n te:
—¿Titi'tzu'n inb'aj?, chij.22Xitzun ttzaq'we'n Weasi te:
Mixti'te inb'aj, naq o'kx machin tzajchq'o'ne' tu'nju' wajawe' q'malte teya, tzmaxi'x ẍepon kab'e' t-sanjelal Dyos ku'xunqe', tzajniqe' kywi' witz te Eprayin, qu'mtzun inkub'san teya tu'n txi' tq'o'na wuqk'al lajnaq (3,000) saqpwaq kye ex kab'e' ch'ix xb'alun, chij te.23Atzunte Naaman xittzaq'we'n:
—B'inchama xtalb'il, tzyunxa o'lajk'al (6,000) saqpwaq lu, chij.
Okxi'xtzun il Naaman tu'n txi' tk'mo'n, ku'x tq'o'n toj kab'e' tkb'el junx kyuk'i'lju' kab'e' ch'ix xb'alun, xitq'o'ntzuntz tkyaqil kye kab'e' tmajin tu'n txi' kyiqa'n ex tu'n kykub'nej twitz Weasi q'olte tja.24Tetzunj kykanun twi' ttxa'nwitz, xitk'u'nju' saqpwaq iq'i'ntoq kyu'n majin toj tja, e'anjtzunkye majentz.25Xi'tzuntz tk'etz Elisey, ex xiqani'n te:
—¿Ja tu'me'l tx'anja'ya Weasi?, chij te.
—Mixjalojax ntx'anja'we', chi weasi xittzaq'we'n.26Xi'tzun tma'ntl Elisey:
—Tintoqna'we' tuk'i'la toj tnab'la tej xku'tzju' ichan toj tkarwaj k'molteya. Myate' kmoju' ja'lo tu'n qk'monte pwaq ex ch'ix xb'alun, mujqa tu'n qlq'on ttx'otx'al itzaj, qawal, alu'mj mujqa qmajen.27Tu'ntzun tpaju' lu, atla k'elel iqante xlemtx'a'k atitoq ti'j Naaman kyuk'i'lju' tyajajila tejumajx, chij te.
Tetzunj tel b'et Weasi tk'etz Elisey, kub' b'ent toj xlemtx'a'k saq ka'yin kse'n saqche'w. Jatz jun k'uxb'il toj a' tu'n b'a'nq'ob'j1Jun q'ij, xikyma'n t-sanjelal Dyos te Elisey:
—B'o'sxi'xte' qnajb'ile' lu tk'etza.2Q'ontza anb'il qeye' tu'n qxi'ye' ttziju' nin a' Jordan ex tu'n tjaw qiq'i'ne' jun tze te junjun, tu'ntzun tjaw qb'incha'ne' jun qnajb'ile' atzu', chechij.
—Kuxna' kyxi'ye', chi Elisey xittzaq'we'n kye.3Juntzun kyxol xitma'n te:
—B'inchama xtalb'il, kuttzaja quk'i'le', chij.
—B'a'na'tzun, chin xe'le' kyuk'i'le', chi Elisey xittzaq'we'n.4Xi'tzun Elisey kyuk'i'l tzmax toj nin a' Jordan, e'oktentzuntz tx'emul tze atzu'.5Tetzunj taq'wi jun tx'emul jun tze, noq myanim tku'x tz'aqju' tk'uxb'il toj a'. Jaw ẍch'intzuntz:
—¡Xnaq'tzal! ¡Naq saj majenetu' k'uxb'il lu, ex matxi' ku'x tz'aq toj a'!, chij.6—¿Jatzun xku'xa' tz'aq? chiju' t-sanjelal Dyos xitqani'n te:
Xi'tzun tyek'u'n juntl ja ku'xa' tz'aqa'. Tzajtzun ttx'e'mu'n Elisey jun tze, ex ku'x t-xon atzu', o'kx tjatz tanananju' k'uxb'il tib'aj a'.7—Q'injtztzuna, chi Elisey xitma'n te.
Jatztzun tiq'i'n juntlju' k'uxb'il. Jun b'ajkye Elisey kyuk'i'l aj Sirya8Intoqtzun q'ojinju' nimaqkawil toj Sirya kyi'j aj Israel, kyma toj jun chmob'l b'aj tu'n kyuk'i'lju' nejenel kye t-xjal, jatu'n kykub'a' ten.9Xitzun tma'n tq'umli Eliseytz teju' nimaqkawil toj Israel tu'n lalun che ik' kyoju' najb'il lu, qu'n ljo'ntoq kyb'ajxju' aj Sirya atzu'.10Qu'mtzun exi' t-sma'n nimaqkawil toj Israel t-xjal toju' najb'il jaxa' tma'na' Elisey te tu'n txi' tka'yi'ntib', iktzu'n kleta' b'a'npun maj.11Majxtzun kub' chukjiju' nimaqkawil toj Sirya tu'nju' lu, qu'mtzun exi ttxko'nju' nejenel kye t-xjal ex xitma'n kye:
—¡Kymantze' alkyeqe' qxjal q'o'nkyib' tuk'i'lju' nimaqkawil toj Israel!, chij.12Xitzun ttzaq'we'n junkye:
—Mix-a'lo', nimaqkawil. Ana'te Elisey, t-sanjelal Dyos ati toj Israel, nxiq'mante teju' nimaqkawil toj Israel tkyaqilju' ntma'na nimaqkawil, expe'ju' t-xima inb'aj tnk'u'na toj tkuẍb'ila, chij.13Tchaq'tzun nimaqkawil toj Sirya:
—Kyjyomna' tqanile' ja tu'me'l ta', tu'n kyxi' nchq'o'ne' xjal tzyulte, chij.
Atzunj tb'inte qa atoqtzu' ta' Dotan,14e'xit-sma'n jun tnej xjal ti'j chej, ex karwaj te q'oj, ex txqan xjal tu'n kyqan, eb'aj pon te qonik'an ex b'aj kytxoli'n kyib' ti'ju' nintnam Dotan.15Tetzunj tjawe' tmajin Elisey te prim te juntl q'ij, o'kx tetz pe'n, xitka'yi'n txqan xjal te q'oj ti'j chej txoli'nkyib' ti'ju' nintnam, ex txqan karwaj te q'oj; okxtzuntz q'malte te Elisey:
—¿Titi' qse' ja'lo, xnaq'tzal?, chij te.16Atzunte Elisey xittzaq'we'n te:
—Lalun xob'a, nimnate' kyb'aju' ate' quk'i'l kyekywitzju' ate' kyuk'i'l, chij.17O'kx taq'wi Elisey kub'sal te Qman Dyos, ex tma: B'inchama xtalb'il Nman Dyos, jqomqe'ya twitz tu'n tka'yin, chij. Tjaqtzun Qman Dyos twitzju' majen, xi'tzun tka'yi'n majen nojni twi'ju' witz tu'n txqan xjal te q'oj ti'j chej ex karwaj iqal q'aq' ti'jile Elisey.18Tetzunj ttzyettoq kyq'ojin aj Sirya kyi'j, kub'san Elisey te Qman Dyos: inchin kub'sane' teya tu'n kykub' tmoẍsa'na xjal lu, chij.
Ekub'tzun tmoẍsa'n Qman Dyos, kse'nxju' xitkub'sa'n Elisey.19Xitma'ntzun Eliseytz kye:
—Myate b'eju' lu, ex myate nintnamju' nkyjyo'ne'. Che lpetze' wi'je', machinxe' yek'ulte tjaju' ichan nkyjyo'ne', chij.
Exi'tzun tiq'i'ntz tzmax Samarya.20Atzunj kypon atzu', kub'ten Elisey na'l Dyos kjalu: Nman Dyos, jqoma kywitz ja'lo tu'n kyka'yin, chij. Eltzun kynik'tz qa xi'toq ta'qe' Samarya.21Tetzunj kyxi' tka'yi'nju' nimaqkawil toj Israel, xitqani'n te Elisey:
—¿Ma che b'elnb'yo'ne', taw, che b'elnb'yone'?, chij.22Atzunte Elisey xittzaq'we'n:
—Lay, lalun che kub' tb'yo'na. ¿Ma intzun che kub' tb'yo'na inche tzyet tu'na toj q'oj? Q'onxa kywa ex kyk'wa' ex chq'onqe'xtla teju' kyajaw, chij te.23Kub'tzun b'incha'n jun ninwan kye, e'wan ex e'k'wan. Exi' chq'o'ntzuntz tu'nju' nimaqkawil toj Israel, anjtzun kyi'jtz tk'etzju' kynimaqkawil. Atxi'xtzunj mixti' epontlju' aj Sirya q'ojil kyi'j aj Israel. Kytxolikyib' ajq'oj ti'j Samarya24Yajxi'tzuntel, eb'aj tb'u'yi'n B'en-adad, nimaqkawil toj Sirya, kykyaqilju' t-xjal te q'oj, ex b'aj kytxoli'n kyib' ti'j Samarya tu'n kyq'ojin ti'j.25Tzajtzun txqan we'yajtz toj Samarya tu'n tpaju' jpet ti'ju' tnam kyu'n ajq'oj, naqpena' jun twi' b'ur japun toj kyajnaq (80) saqpwaq twi', atzun jwe' saqpwaq twi' jun laq ttxa xu'ch.26Atzun Jumaj, intoq b'etju' nimaqkawil aj Israel tib'aju' nintapi, o'kx t-xi'ẍch'in jun qya te:
¡Chin tonima, nimaqkawil!, chij.27Atzunte' nimaqkawil xittzaq'we'n te:
Qana' min noninjtza tu'n Qman Dyos, ¿se'n taq'witzun tu'n tb'ent wonine' ti'ja? Mixpeti'we' ntriy ex nk'wa' ta'l ub'a tu'n txi' nq'o'ne' teya.28¿Titi'tzu'n iniq'ina? chij te.
Atzunte' qya tma:
—Tzaj tma'nju' qya lu weye' tu'n txi' qch'yo'ne' wale' te jun q'ij, atzunte tal te jun q'ijtl.29Qu'mtzun b'aj qk'a'sa'ne' wale' ex xiqch'yo'ne'. Tojtzu'n juntl q'ij xinma'ne' te tu'n ttzaj tq'o'nju' tal tu'n txi' qch'yo'ne', atzunte makub' tewa'nju' tal, chij.30Tetzunj tb'aj tb'i'n nimaqkawilju' intoq tma'nju' qya, b'aj tlaqu'nju' ti'j tu'n ttx'u'jil. Tu'ntzunju' atitoq tib'aju' nintapi, kyilu' xjal jochin toqu' ti'j tok tojxi' t-xb'alun.31Jaw tma'ntzun nimaqkawil kuw: ¡Kub'xwit tz'e'ysa'n nwitze' kuw tu'n Qman Dyos qa min selntx'e'mu'ne' twi' Elisey tk'wal Sapat ja'lo!, chij.32Tej tmante nimaqkawil ja'lu, q'uqlitoq Elisey tja kyuk'i'lu' tijwnaq. Matxi'toq txitchq'o'n nimaqkawil t-xjal tk'etz. Na'mxtoqtzun tponju' ichan chq'o'n tu'n nimaqkawil, xitma'n Elisey kye' tijwnaq:
—Kyka'yinxpe'ye' tk'wal b'yolxjal lu, matxi' tzaj tchq'o'n jun tu'n teltk'uẍpi'n nwi'ye'. B'a'nqe'xtzune' ajtulju' xjal lu, kyjpumixe' ja b'a'nxi'x twitz, qu'n q'ojq'oj tqanju' tajaw lepchitz ti'j, chij.33Inxtoqtzun yolin kyuk'i'l, tej tponju' xjal chq'o'n twitz Elisey, ex xitma'n te:
—¿Ti'tzuntl kqeb'ela' nk'u'je' ti'j Qman Dyos, matxina' tzaj tq'o'nju' yajb'il lu qib'aj? chij.1Xitzun ttzaq'we'n Elisey:
—B'intzchaqa ntma'n Qman Dyos kjalu: Kb'entel tlq'et wuq mlon triy mujqa o'lajoj mlon seb'ad naq tu'n jun medi saqpwaq najchi'j qloqx ja'lu ttziju' nintnam Samarya, chi Qman Dyos, chij te.2Xitzun ttzaq'we'nju' ajb'el teku'xi'x nimaqkawil teju' t-sanjelal Dyos:
—Maskyepe' matjaq Qman Dyos ttzi kya'j, lay b'entte' kse'n ntma'na, chij.
Atzunte Elisey xi'ttzaq'we'ntl:
—K'okyel tka'yi'na tu'nku' twitza, ex laytzun wana ti'j, chij te.3Ate'toqtzun kyaje' xjal yab'qe' tu'n xlemtx'a'k q'uqlqe' ttziju' nintnam, kyma kyxolilex:
—¿Ma naqtzunlo kb'el qyo'n tu'n qkyim tza'lu?, chechij.4Qama qo' okx toju' nintnam, qokyimel, qu'n mixti'te wab'j atzu'; exqa axtzu' xqokyeja'qe, ex qokyimel. Ate b'a'n qo'qe'ye' kyxolju' xjal aj Sirya te q'oj; qa min xqo kub' kyb'yo'n, qoanq'il; extzun qama qokub' kyb'yo'n, atixna' tu'n qkyim, chechij.5Ejawe'tzuntz tej qok yupj ex exi' toju' kyxmuj aj Sirya; atzunj kypon lq'e, elkynik' qa mix-a'loqe'tl.6Qu'n ojetoq tb'incha Qman Dyos tu'n t-xikyb'i'n aj Sirya kyq'ojq'ojel karwaj te q'oj, chej ex txqan xjal te q'oj; qu'mtzun kub' kyxima'n qa matxi'toq tchoj nimaqkawil aj Israel kye nimaqkawil itit ex kye nimaqkawil aj Ejipt, tu'n kyq'ojin kyi'j.7Qu'mtzun e'kub' oq tej qok yupj, b'aj kyej kyleb'a'nju' kypach, e' kychej ex kyb'ur, kyej kyleb'a'nju' kyxmuj kse'nxtoqu' tten naqxwitlo tu'n kyklet.8Tetzunj kyponju' yab' tu'n xlemtx'a'k tk'etzu' xmuj, eb'jo'kx toj jun pach ex e'kub'ten wal ex k'wal; ex b'je'tzkyiq'i'n saqpwaq, q'anpwaq ex xb'alun, exi'tzuntz ewalte. Yajxi'tzuntel e'okx toj juntl pach ex b'je'tzkyiq'i'n txqantl ti'xti' ex exi' ewalte.9O'kx kymante kyxolilex:
—Myab'a'nte' nqb'incha'n. Ma'wtnalo qo'xte' q'malte' b'a'n tqanil, ayo'tzuntlqe nkub' qewa'n. Qama kub' qyo'n tzmaxi'j ajqsqix, k'okyel q'o'n te qpaj. Masb'a'n qo'qeye' q'malte toju' ja te kawb'il, chechij.10E'xi'tzuntz ex e'xikytxko'n xq'uqilte nintnam, ex xikyma'n kye:
—O'tx'anje' ja xjaw kyb'incha'na' aj Sirya kyxmuj, ex mix-a'lo'xte ati, mix-a'lo'xte nyolin. O'qe'kxtoqju' chej ex b'ur yob'a'nqe', exqe'ju' pach kse'nxju' kyten kyjaw b'incha'n, chechij.11E'xi'tzu'n xq'uqil ttzi nintnam txkolkyeju' ate' toju' tja ninkawb'il.12Jawtzun we' nimaqkawil, maskyepe' qonik'antl, xitma'n kyeju' nejenel kye t-xjal te q'oj:
—Kxel nchik'b'a'ne' kyeye' titi' kyxim aj Sirya qi'j. Kanlina' kywitz qa nqo yajti tu'n we'yaj, matxi' kyej kyq'o'n kyxmuj ex matxi' che b'je'x ewil toj k'ul, ajtzun qex ti'jxi' nintnam, qotzyetel kyu'n, che okyeltzuntz toju' ninqtanam, chij.13Tmatzun junju' nejenel kye t-xjal:
—Che qchq'onx jte' xjal kyuk'i'l jwe' chej kyi'ju' ate'x, atzun qiltz titi' mab'aj. Qama che kub' b'yo'n mujqa min, ikxte che okyela' kse'nxkye txqantl aj Israel ato'x tza'lu, chij.14E'tzajtzun kyiq'i'n kab'e' karwaj kyuk'i'l chej, e'xi'tzun tchq'o'n nimaqkawil ka'yilkye aj Sirya toju' kyxmuj.15Eb'ajx lpetzuntz ti'j kyqanb'en aj Sirya tzmax ttzi nin a' Jordan, ex kyil b'ajkyajni chitj txqan xb'alun ex txqan ti'xti' b'aj kyej kyxon aj Sirya toj tkyaqilju' b'e naqxwitlo tu'n kyklet. Anjtzun kyi'ju' eb'ajx tchq'o'n nimaqkawil ex b'ajx kyma'n te tkyaqilju' matxi'toq kyil.16Eb'je'tztzun tilj xjaltz toju' nintnam ex b'aje'tz kyiq'i'n tkyaqilju' atitoq toj kyxmuj aj Sirya. Kse'nxtzu'n q'ma'ntltoq tu'n Qman Dyos, wuq malb'il ky'aj k'ayinjtz tu'n jun saqpwaq; atzun o'lajoj malb'il seb'ad tu'n jun saqpwaq.17Tchaq'tzu'n nimaqkawil teju' onilku'xi'xte tu'n tkyaj xq'uqil ttzi nintnam, atzunj kyik'ju' xjal ttzi tnam, iky' kyb'lo'n ex majx kyim, kse'nxju' ojetoq tma t-sanjelal Qman Dyos tej tpon nimaqkawil tk'etz.18Ikyxb'aju' kse'nx xitma'n t-sanjelal Dyos te nimaqkawil qatoq klq'etel wuq mlon ky'aj mo o'lajoj mlon seb'ad tu'n jun saqpwaq ttzi nintnam Samarya.19Ojetoq txi ttzaq'we'n nejenel kye xjal te q'oj te t-sanjelal Dyos qa laytoq b'aj ikyju', maskye matjaq Dyos ttzi kya'j. Ex majx xitma'n Elisey te qa oktoq tla' kyu'nku' twitz, ex laytoq wan ti'j.20Ikxi'xtzun b'aj ju', qu'n iky' kyb'lo'n xjal ttzi nintnam ex majx kyim. B'ajkolpet ti'xti' teju' qya aj Sunem1Yolin Elisey tuk'i'lu' qya, ju' ojetoq jaw anq'in jumajtlu' tal, xitma'n te tu'n txi' najal kyuk'i'lu' toj tja toj juntl najb'il, qu'n ojetoq tzaj tma'n Qman Dyos qa tzultoq wuq ab'q'i nin we'yaj toju' tx'otx' lu.2Ku, chiju' qya b'aj tb'incha'ntib', ex tb'incha kse'nxu' xitma'n t-sanjelal Dyos te: exi' kyuk'i'lu' toj tja najal toj kytx'otx' pilistey, ex kyejten wuq ab'q'i najal atzu'.3Tik'lenxi'tzu'n wuq ab'q'i, anjtzti'ju' qya toj kytx'otx' pilistey, ex xi' q'malte teju' nimaqkawil tu'n ttzaj anjsa'nti'ju' tja exju' ttx'otx'.4Intoqtzun yolinju' nimaqkawil tuk'i'l Weasi, ju' ajb'el te Elisey, qu'n xitkub'sa'n te tu'n tb'ajx tchik'b'a'n te tkyaqilju' b'a'nq'ob'aj matxi'toq tb'incha Elisey.5Tojtzunju' kmuj toktoqu' Weasi chik'b'alte teju' nimaqkawil se'ntaq'wi jaw anq'in jumajtl talju' qya tu'n Elisey, ponju' qya qanilte teju' nimaqkawil tu'n txi' anjsa'n jumajtlju' tja exju' ttx'otx'. Xitma'ntzun Weasitz teju' nimaqkawil:
—Nimaqkawil, ana'tzun qyaju' lu, ex a tal ja'lu jaw anq'in jumajtl tu'n Elisey, chij te.6Oktentzun nimaqkawiltz xjelulte teju' qya, oktzun tenju' qya chik'b'alte tkyaqil te. Yajxi'tzuntel tchaq' nimaqkawil te jun nejenel kye t-xjal q'uqlixi'x tk'u'j ti'j, tu'n txi' anjset jumajtlti'ju' ttx'otx'u' qya, ex tkyaqilju' ojetoq jaw toju' tx'otx' atxi'x texlen toju' tnam tzmax tul jumajtl. Ok Asael te nimaqkawil toj Sirya7Xi'tzun Eliseytz Damask. Yab'toq B'en-adad nimaqkawil toj Sirya toju' tq'ijlalil lu, ex xiq'ma'n te qa matxi'toq ponju' t-sanjelal Dyos.8Xitzun tma'n nimaqkawiltz te Asael:
—Kutxi'ya tk'etzju' t-sanjelal Qman Dyos ex q'inxa jun oyaj te. Kub'sanxa te tu'n t-xjelun te Qman Dyos qa chin b'anixele' toju' yab'il lu, chij.9Xi'tzun Asaeltz tk'etz t-sanjelal Dyos, ex xitiq'i'n oyaj te ti'ju' tb'anilxi'x twitz awal toj Damask, iqa'n kyu'n kab'naq (40) kamey. Tetzunj tpon twitz Elisey, xitma'n te:
—Machin tzajchq'o'ne' tu'n B'en-adad, nimaqkawil toj Sirya, qanilte teya qa kb'anixel toju' tyab'il, qu'n inela' te naku'j manb'aj, chij te.10Xitzun ttzaq'we'n Elisey te:
—Q'manxa te qa kb'anixel, naqtzun aju' matxi' tzaj tma'n Dyos weye' qa ilti'j tu'n tkyim, chij te.11Majxtzun oktx'ikye Elisey toj twitz Asael, atzunte Asael majx junxi'ku' tna' tu'n. O'kx tkub'ten t-sanjelal Qman Dyos oq'el,12xitzun tqani'n Asael te:
—¿Tiqu'ntzun in oq'aya, taye? chij.
Xitzun ttzaq'we'n Elisey te:
—B'i'n wu'ne' qa che yajtel aj Israel tu'na, qu'n k'okyel tq'o'na kyq'aq'alu' kyja kuwsa'n, che b'eltb'yo'na ku'xun tu'n k'uẍtx'e'nb'il, che b'eltb'yo'na tal k'wal ex che b'elt-xyu'na kytzon qya ch'onwi'qe', chij.13Xitzun ttzaq'we'n Asael te:
—¿Se'n taq'wi knb'incha'ye' lu, extzun nakuj tal tx'yanqine' mixti' toklen?, chij te.
Xitzun ttzaq'we'n Elisey te:
—Matxi' tzaj tma'nte Qman Dyos weye' qa k'okyela te nimaqkawil toj Sirya, chij.14Kyajtzun tq'olb'e'n Asael, Elisey, xi'tzuntz tk'etzju' tnimaqkawil, xitzun tqani'n nimaqkawil te:
—¿Titi' xtma Elisey teya?, chij.
Xitzun ttzaq'we'n Asael te:
—Matzaj tma'n weye' qa kb'anixela toju' yab'il, chij te.15Tetzun juntl q'ij, xi' Asael iq'il jun xb'alun slik', ex ku'x tak'sa'n toj a', jax tq'o'ntzuntz tib'aj twitzju' nimaqkawil, ex kyimju' nimaqkawil. Kawintzun Asaeltz te t-xel. Tkawb'il Joram toj Juda (2 Cr 21.1-20)16Toj tjwe'yi'n ab'q'i ttzyetlen tkawin Joram, tk'wal Akab', toj Israel, tej ttzyet tkawin Joram, tk'wal Josapat toj Juda.17Tetoq junaq kab'lajoj (32) ab'q'i tej ttzyet tkawin, ex kawin wajxaq ab'q'i toj Jerusalen.18Ex ax tb'inchaju' kse'n kyb'incha nimaqkawil toj Israel, ex kse'n kyb'incha tyajajil Akab', qu'n kyxol tyajajil Akab' tzajna' t-xu'jil; qu'mtzun myab'a'n ela' tb'inchb'aj toj twitz Qman Dyos.19Mixtzunti' kub' t-xitu'n Qman Dyos tnam Juda, naqx tu'n tk'u'jlalil ti'j Dab'i, ju' xittziya'n te qa ktenb'el jun tyajajil kukxju' toju' kawb'il.20Jawkyiq'i'nkyib' Edom ti'ju' tkawb'il Juda toju' tq'ijlalil nkawin Joram, ex okkyq'o'n jun kynimaqkawil kyex.21Atzunte Joram xi' kyuk'i'l kykyaqilju' tkarwaj te q'oj toj Sayir, tetzun qonik'an jawe' kyuk'i'lju' nejenel kyeju' xjal kyoj karwaj te q'oj, e'oktzaqpajtzuntz q'ojil kyi'j aj Edom ju' matxi'toq tz'ok kytxoli'n kyib' kyi'j, ex e'kub' oq kywitz.22Kykanb'axtzu'n aj Edom ex majx e'kyajten tzaqpi'n. Ex ax tq'ijlalilu' tkanb'aju' nintnam Lib'na tu'n tkyejten tzaqpi'n.23Xi' tz'ib'a'na' txqantl tqanil ti'j Joram ex tkyaqilju' tb'incha toju' tu'jil tqanil kyi'ju' nimaqkawil aj Juda.24Tej tkyim Joram, ku'x mqu'n kyk'etzju' qtzan tman toju' Ninttanam Dab'i. Yajxi'tzuntel atl Okosiy ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Okosiy toj Juda (2 Cr 22.2-6)25Toj tkab'lajoji'n (12) ab'q'i nkawin Joram, tk'wal Akab', toj Israel, tzyeta' tkawin Okosiy, tk'wal Joram, toj Juda.26Tetoq junaq kab'e' (32) ab'q'i tej ttzyet tkawin, ex jun ab'q'i kawin toj Jerusalen. Ataliy tb'iju' ttxu, tzajni tyajil ti'j Omri, nimaqkawil toj Israel.27Ax tb'incha Okosiyju' kse'n tb'incha Akab' kyuk'i'lju' tyajajil, myab'a'n b'je'la'ju' tb'inchb'aj twitz Qman Dyos tu'n tpaju' tmujb'atib' kyuk'i'lu' toj tja Akab'.28Oktmujb'a'ntib' Okosiy tuk'i'l Joram, tk'wal Akab', tu'n kyxi' q'ojil Ramot toj Kalaad, ti'j Asael, nimaqkawil toj Sirya. K'ixb'itzu'n Joram kyu'n aj Siryo,29anjtzun ti'jtz q'analtib' Jesreel teju' tk'ixb'len kyu'n aj Siryo toju' q'oj Ramot ti'j Asael, nimaqkawil toj Sirya. Xi'tzun Okosiy ka'yilte Joram toj Jesreel. Xjansanjtz Jewu te nimaqkawil toj Israel1Tzaj ttxko'n Elisey jun kyxolju' jun k'loj t-sanjelal Qman Dyos, ex xitma'n te:
—B'inchamtib'a ex kutxi'ya Ramot toj Kalaad. Iq'inxa jun mlon aseyt;2ajtzun tpona atzu', jyoma Jewu, tk'wal Josapat ex tchman Nimsi. Kutokxa ja tu'me'l ta', txkomitza kyxolju' tuk'i'l ex iq'inxa toj juntl ja;3qonkxtzuna aseyt toj twi', ex q'manxa: Lu xtma Qman Dyos: Knxjansa'ya tu'n toka nimaqkawil toj Israel, chi Dyos, chiku'ya. Lwixtzun tz'etza toju' ja ex kutoqa, lalun we'ya, chij te.4Xi'tzu'n ku'xun t-sanjelal Qman Dyos Ramot toj Kalaad,5atzunj tpon atzu', b'u'yi'ntoq kyib'u' nejenel kye xjal te q'oj, xitma'ntzuntz kye:
—Ati jun nyole' teju' nejenel, chij.
—¿Alkyetzun qxole'? chi Jewu xittzaq'we'n.
—Aya, chiju' t-sanjelal Dyos.6Jawtzun we' Jewu ex okx toju' ja. Jawxtzun tqo'n t-sanjelal Dyos aseyt toj twi', ex xitma'n te:
—Chi Qman Dyos xtma:
Knxjansa'ya tu'n toka nimaqkawil toj Israel, ju' ntaname'.7Aya kb'el b'ajsankye tyajajil Akab', ju' tajawa, tu'ntzun tok tu'me'l t-xel kychk'elju' nsanjelale' ex kychk'el kykyaqilju' nmajine' kub' qojli tu'n Jesab'el.8Che b'ajel kykyaqilju' tyajajil Akab'; che kb'el nb'yo'ne' ichan toj Israel, mix-a'lo'tl jun kjel anq'in.9Ax knb'incha'ju'ye' kye tyajajil Akab' kse'n nb'inchaye' kye tyajajil Jerob'oam, tk'wal Nab'at, ex kyuk'i'l tyajajil B'aasa, tk'wal Ayiy.10Atzunte Jesab'el, kb'ajel wan kyu'n tx'yan toju' kojb'il Jesreel, ex mix-a'lo'kye kb'elex mqunte, chi Qman Dyos, chij te.
Naqtzun inb'aj tma'n t-sanjelal Dyos ja'lu, etz ex kub' oq.11Tetzunj tpon jumajtl Jewu kyk'etzju' nejenel kye t-xjal nimaqkawil, xikyqani'n te:
—¿Ti'tzu'n nb'aj? ¿Tiqu'n sula' xjal nok toj twi' lu tk'etza?, chechij te.
Atzunte Jewu xitma'n kye:
—Kyojtzqi'na'kye', ex kyojtzqi'ne' kse'n yolin, chij.12Aye'tzunkye xikytzaq'we'n:
—Lalun qokub' t-sb'u'na, wix q'mantza qeye' tkyaqil, chechij.
Xitzun ttzaq'we'n Jewu kye:
—Ana'te saj tma'nju' weye' qa chin xjansanjtzele' tu'n Qman Dyos te nimaqkawil toj Israel, chij.13Textzu'n kmoj tzaj kyiq'i'n kypinpa't teyile junjun ex kub'kylik'u'n twitz, kyib'aju' peta'n. Xikyq'ajtza'ntzun tuk'a rittz ex e'jaw ẍch'in: ¡Ate Jewu nimaqkawil!, chechij. Kub' tb'yo'n Jewu Joram, nimaqkawil toj Israel14Jawtiq'i'ntib' Jewu, tk'wal Josapat, tchman Nimsi, ti'j Joram. Ojetoq ten Joram kyuk'i'l kykyaqilu' aj Israel toj q'oj ti'j Asael nimaqkawil toj Sirya, tu'n tklet Ramot toj Kalaad,15ex ojetoq tz'anjtzti'j Jesreel q'analtib' tu'nju' b'aj k'ixb'i kyu'n aj Sirya toju' q'oj ti'j Asael. Xi'tzun tma'n Jewu kyeju' tuk'i'l, qa ax kyajb'iltoq tu'n tok te kynimaqkawil, tu'n lalun kyej tu'n tex jun xjal toju' nintnam q'malte tqanil Jesreel.16Jaxtzuntz toju' tkarwaj te q'oj, ex xi' Jesreel, jatoq kuẍla' Joram. Ex pon Okosiy, nimaqkawil aj Juda, ka'yilte Joram.17Tetzunj txi' tka'yi'n xq'uqil atitoq twi' ja nimin twe' toj Jesreel, ljo'ntoq kypon lq'e jun tnej t-xjal Jewu, jawẍch'in:
—¡Luqe' xjal che ul!, chij.
Tchaq'tzun Joram:
—Kychq'onxe' jun ichan ti'j chej k'lulkye, qanilte kye qa mya q'ojil che ula', chij.18Etztzunju' ichan ti'j chej k'lulte Jewu, ex xitma'n te:
—Machin tzaj tchq'o'ne' nimaqkawil qanilte qa mya q'ojil tzula'ya, chij te.
Atzunte Jewu xittzaq'we'n:
—Mixti'ta toklen ti'j. ¡Lpetzta wi'je'!, chij te.
Xi'tzun xq'uqiltz q'malte:
—Matxi' ponte' sanjelal xxi' chq'et kyk'etz, extzun min q'o'n tu'n tanjtzti'j, chij.19Iwiyxi'xtzun tzaj tchq'o'n nimaqkawil juntl ichan ti'j chej, atzunj tpon kyk'etz, xitma'n:
—Ma chintzaj tchq'o'ne' nimaqkawil qanilte qa mya q'ojil tzula'ya, chij te.
Atzunte Jewu xittzaq'we'n:
—Mixti'ta toklen ti'j. ¡Lpetzta wi'je'!, chij te.20Xi'jumajtlju' xq'uqil q'malte:
—Matxi' ponte' juntl sanjelal kyk'etz, ex min q'o'n tu'n tanjtzti'j. Ex naku'j a Jewu, tchman Nimsi iq'ilte karwaj, qu'n majx tx'u'j tk'i'jun b'et, kse'nx ntb'incha'n, chij.21Tchaq'tzun Joramtz:
¡Kyxmonkju'ye' nkarwaje' te q'oj!, chij.
Oktzun xmo'n tkarwaj, eb'je'tztzuntz tuk'i'l Okosiy, nimaqkawil aj Juda, teyile junjun tojx tkarwaj te q'oj, k'lulte Jewu. Xi'kneta' kyu'n toj ttx'otx' Nab'ot aj Jesreel.22Atzunj tpon Joram tk'etz Jewu, xitma'n te:
—¿Ma mya q'ojil saja'ya, Jewu?, chij te.
Atzunte Jewu xittzaq'we'n te: ¿Ma atitzun nak'b'il, extzun luju' ttxuya Jesab'el ljo'nx ajpajin ex nim txqan tajk'ayi'n?, chij.23Anjtzun miltz'ujti'j Joram ex kub' oq, intoq xit-ẍch'in te Okosiy:
¡Matxi' jawkyi'nkyib' xjal qi'j, Okosiy!, chij.24Atzunte Jewu xismajin ex yalokxi'x pon t-xopq'i'n ttze'lti'j Joram tu'n talt-smaj ex majx ex jlajin toj tanmi, kub' tz'aqtzun Joramtz tib'aju' tkarwaj kyimnitl.25Tchaq'tzun Jewu te B'idkar, ju' onilte:
—Iq'imitza ex xonkja toj ttx'otx' Nab'ot aj Jesreel, qu'n na'n wu'ne' tej iq'i'nqe'toqju' tkarwaj Akab' te q'oj qu'n, ju' tman Joram, tma Qman Dyos se'ntoq ktz'e'ysetela' twitz:26Ikx k'ik'ela'ju'ya wu'ne' tojxju' tx'otx' lu, kse'n b'aj kyi'j Nab'ot kyuk'i'lju' tk'wal tej tkub' qojl kych'k'el ewi. Ayine' Dyos Manb'aj nchin q'mante, chij. Qu'mtzun iq'i'nktza ex xonkja toj ttx'otx' Nab'ot, kse'nxu' oje tma Qman Dyos, chij. Kub' tb'yo'n Jewu Okosiy (2 Cr 22.7-9)27Tetzunj tka'yinte Okosiy, nimaqkawil aj Juda, nb'aji, xi' oq toj B'et-awan. Atzunte Jewu xilpe ti'j, ex tchaq':
—¡Ex kyb'yonku'ye' Okosiy!, chij.
Aq'pon kysmaji'n Okosiy ex tak'xi'x toju' tkarwaj, twitzju' witz Wur, tk'etz Ib'leam, tipaxtzun tu'n tpon tzmax Mewido. Atzuntzu' kyima'.28Xiq'i'ntzuntz toj jun karwaj kyu'n tmajen toj Jerusalen, ex ku'x kymqu'n toj kymuqb'ilju' toj tja toju' Ninttanam Dab'i.29Tzyet tkawin Okosiy toj Juda toj tjunlajoji'n (11) ab'q'i intoq kawin Joram, tk'wal Akab'. Kyim Jesab'el30Xi'tzun Jewu Jesreel. Atzunj tb'inte Jesab'el, b'aj tuk'tza'n ti'jele twitz ex b'aj tb'incha'n twi'; etzka'yintzuntz toj jun tokexspik'un.31Tetzunj tpon Jewu ttzi nintnam, etztma'n Jesab'el te:
—¿Se'n ta'ya, Simb'ri, b'yoltajaw?, chij.32Xi'tzun ka'yin Jewu tu'me'lu' tokex spik'un, ex tma:
—¿Alkye mujli tnab'l wuk'i'le'?, chij.
Kab'e' mo oxe' kynejel xjal nche xq'uqin toju' kawb'il, eb'je'tz ka'yilte,33tchaq'tzun Jewu kye:
¡Kyxonku'tze' qya lu!, chij.
Ku'tz kyxontzuntz, ex majx pon witxju' tchk'el twitz tapi ex kyi'ju' chej eb'aj wab'inte Jesab'el.34Xi'tzunte Jewu wal ex k'wal.
Yajxi'tzuntel, tchaq' Jewu:
—Kymqunku'xju'ye' tchi' k'utz qya lu; qu'n tmyalna' nimaqkawil, chij.35Tetzunj kyxi' mqulte, o'qe'kxtlju' tb'aqil twi', tqan exqe' tq'ob' e'knet kyu'n.36Anjtzun kyi'jtz q'malte te Jewu, tmatzun Jewutz:
—Ojena' tmate Qman Dyos toj ttziju' tmajen Eliy, aj Tisb'e, qa kxe'l ch'yo'n Jesab'el kyu'n tx'yan toju' tx'otx' Jesreel,37exqa kb'ajel slamju' t-xmilal, kse'n tz'is toju' kykojb'il aj Jesreel, tu'n mitz'ela' tnik'tzil kyu'n xjal, chij kye. E'kub' tb'ajsa'n Jewu toj tja Akab'1Oxnaq lajoj (70) toq tk'wal Akab' ate'toq Samarya, qu'mtzun xittz'ib'a'n Jewu kyeju' tzyul kawb'il toju' nintnam, kye tijwnaq ex kye ka'yilkye tk'wal Akab', xittz'ib'a'n kjalu:2Ajtponju' u'j lu toj kyq'ob'e', kysk'o'nktze' jun tk'wal kyajkawile' atixi'x b'a'n tu'n, tu'n tkawin te t-xelju' tman ex che q'ojine' tu'n tkletju' tkawb'il, qu'n ate'qena' tk'wal kyuk'i'le', exqe' kychej, kykarwaj te q'oj, kyja kuwsa'nqe' ex kyq'ojb'il, chij kye.4Majxtzun e'jawxob' tej kyb'inte, ex kyma: Mixpena'ti' e'xkye kab'e' nimaqkawil ti'j, mitzunlo yaqo'qe, ti'tz'okxb'aj qi'j, chechij.5Xitzun kysma'n tq'umli ka'yil nuk'b'il toj tja ninkawb'il, exu' kawil toj nintnam, e'tijwnaq, exqe' ka'yil tk'wal nimaqkawil, te Jewu kjalu: Lay tz'okqq'o'n junqe' qnimaqkawil, qq'a'qe'qib' tuk'i'la, ex qb'incha'qe' tkyaqilju' ktma'ya. Qu'mtzun b'inchama tkyaqilju' b'a'n toj twitza, chechij.6Xi'tzun ttz'ib'a'n jumajtl Jewu kye: Qana'tzun ate'qe'ye' wuk'i'le' ex kyajb'ile' tu'n t-xikyb'i'ne' nchaq'b'ile', kukytzaje' nk'etze' najchi'j qloqx ja'lu toj Jesreel kyuk'i'l kywi' tk'wal kynimaqkawile', chij kye.
Xi'toq ta'qe' oxnaq lajoj (70) tk'wal nimaqkawil kyk'etzju' nimaqxjal toj nintnam e'ch'isankye,7tetzunj kyk'monteju' u'j, e'kub' kytzyu'nju' oxnaq lajoj (70) q'a ex e'kub' kyb'yo'n; b'ajku'x kyq'o'nju' kywi' tojun chi'l ex exi'kysma'n Jesreel.8Atzunj tponju' sanjelal, xitma'n te Jewu:
—Matxi' che ulq'i'n kywi'ju' tk'wal nimaqkawil, chij.
Tchaq'tzun Jewutz:
—Kyq'onqe'ku'ye' kab'e' ch'uq ttzi nintnam, ex che kyq'onqe'kje' tzmax ajqsqix, chij.9Etztzu'n Jewu toj juntl q'ij, kub' we' ex xitma'n kye tkyaqilju' tnam:
—Mixna'ti'kye' kyil. Ayina'we' xjaw wi'nwib' ti'ju' nimaqkawil ex makub' nb'yo'ne'; atzu'n ja'lo, kymantze', ¿alkye xkub' b'yonkye lu?10Kaneku' toj kywitze' kjapumel tkyaqilu' tma Qman Dyos kyi'ju' toj tja Akab'. Aku'na'te Qman Dyos matxi' b'inchante ja'lu, kse'nx tma toj ttzi Eliy ju' tmajin, chij.11E'kub' tb'yo'n Jewu jte'tl toj tja Akab' ate'xtoq toj Jesreel, exqe'ju' nimaqxjal majx kyekyten kyuk'i'l, exqe' pale. Mix-alo'x jun kyej anq'in tu'n.12Xi'tzuntz Samarya, o'kx kyel yalju' titz'in Okosiy, nimaqkawil aj Juda, toju' b'e inik' toj B'et-ekyed kye k'ik'lel. Xitzun tqani'n Jewu kye:
—¿Alkyeqetzune'?, chij.
Xi'tzun kytzaq'we'n:
—Qitz'in qib'e' tuk'i'l Okosiy, maqo' tzaje' q'olb'elkye tk'wal nimaqkawil exqe'ju' tal nimaqkawil, chechij.14Xitzun tma'n Jewu kyeju' t-xjal:
Che kytzyunku'ye', chij.
Txab'tzun kytzyettz itz'qe'x kyu'n t-xjal Jewu, ex b'je'l kyk'uẍpi'n kywi' tk'etzju' xoch toj B'et-ekyed ja nche tena' k'ik'lel. Kab'naq kab'e' (42) kyb'aju' ichan, majx mankun kyu'n.15Tej tik'b'et Jewu na'tz, kyk'ulkyib' tuk'i'l Jonadab' tk'wal Rekab', ju' xt'anj nelte. Xi'tq'olb'e'n Jewu, ex xitma'n te:
—¿Ma b'a'nqe' t-xima wi'je', kse'nwe' ti'ja?, chij te.
—B'a'na'tzun, chi Jonadab' xittzaq'we'n.
—Q'ontzna'ya tq'ob'a, chi Jewu.
Xi'tzun tq'o'n Jonadab' tq'ob' te, ex xitma'n Jewu te tu'n tjax toju' tkarwaj,16xitma'ntzuntz te:
—Qo'ya wuk'i'le', atzun tila nk'u'jlalile' ti'j Qman Dyos, chij te.
Xitiq'i'ntzuntz toju' tkarwaj.17Atzunj kyokx Samarya, eb'aj Kub' tb'yo'n Jewu tyajajil Akab' ate'xtoq atzu'. E'kub' tnajsa'n kykyaqil, kse'nxju' ojetoq tma Qman Dyos te Eliy. Kutnajsa'n Jewu k'u'lb'il te B'aal18Yajxi'tzuntel eb'aj tb'u'yi'n Jewu kykyaqilju' tnam, ex xitma'n kye:
—Naqch'i'n xk'ulunte Akab' te B'aal, atzunwe' chin k'ululxixtle' te.19Qu'mtzun kytxkonqe'tze' kykyaqilju' pale ex t-sanjelal B'aal, ex kykyaqilju' k'ulul te B'aal, mixti' jun laywit tzul, qu'n matxi' kub' nb'incha'ne' jun chojb'il tu'n tjaw nimet B'aal. Alkyetzunte min sul, kb'el b'yet, chij.
Kub' t-xima'n Jewu ikyju', naqxwitlo tu'n kyb'ajkub' tb'ajsa'n kykyaqilju' nche niman te B'aal;20qu'mtzun tchaq' tu'n tb'je'x tqanil jun ninq'ij ninb'ilte B'aal, ex b'inchet.21Yajxi'tzuntl eb'ajx tchq'o'n q'ol tqanil toj tkyaqil Israel, kykyaqiltzu'n nche k'ulun te B'aal eb'aj pon toju' ja te k'u'lb'il. Noj toju' tja B'aal b'a'nxi'x, qu'n mixti' jun mixwitti' pon.22Xi'tzun tma'n Jewutz teju' k'u'lkye xb'alun tu'n kyetz tiq'i'n xb'alun nche ajb'en toju' k'u'lb'il te B'aal, ex ku chij etztiq'i'n.23Okxtzun Jewutz tuk'i'l Jonadab' toju' ja te k'u'lb'il te B'aal, ex xitma'n kyeju' k'ulul te B'aal:
Kyka'yinxe' b'a'nxi'x tu'n lalun ten jun k'ulul te Qman Dyos kyxole', o'qe'kxkye' nche k'ulun te B'aal tu'n kyten, chij.24Kyokxlenxi'tzu'n k'ulul te B'aal toju' ja te k'u'lb'il q'olkub' chojb'il ex chojb'il tk'ok'jal, e'kub' tq'o'n Jewu kyajnaq (80) xjal te q'oj ti'jxi'ju' ja, ex xitma'n kye:
—Alkyete matxi' ttzaqpi'n jun kyxolju' ichan matxi' che kub' nq'o'ne' toj kyq'ob'e', kb'el b'yet, chij.25Tkub'lenxi'tzun tq'o'n Jewu chojb'il k'ok'sb'il, xitma'n kyeju' xq'uqil ex kyeju' nejenel:
¡Kukyokxe' ex che kb'yonqeku'ye'! ¡Mixti' tu'n ttzaqpaj jun!, chij.
Ku, chechiju' t-xjal Jewu eb'aj kub' kyb'yo'n tu'n k'uẍtx'e'nb'il, ex eb'je'tz kyxon ti'jxi' ja. E'okxtzuntz toju' ja xjan te B'aal,26ex eb'je'tz kyiq'i'n kchen xjansa'nqe' kyu'n xjal, ex eb'ajkub' kytz'e'ysa'n.27Ex b'jaw kyxitu'n q'olb'eb'l ex ja te k'u'lb'il te B'aal, ex majx kyej kyq'o'n te xob'l tz'is.28Iktzu'n ela' B'aal tu'n Jewu toj Israel.29Expetzun, min eltpa'ntib' ti'ju' il kyb'incha Jerob'oam, tk'wal Nab'at, kyuk'i'l aj Israel, qu'n xitljo'n tk'ulun kywitzju' tman wakx q'anpwaqqe' ate'toq Dan ex B'etel.30Tzajtzun tma'n Qman Dyostz te Jewu: Che kawilju' tyajajila toju' kawb'il toj Israel, kpomelx kyuk'i'lju' kychman tchmana, qu'n b'a'nju' matxi' tb'inchaya nwitze', ex matxi' tb'inchaya kyi'ju' tyajajil Akab' kse'nx matxi' nmaye', chij te.31Tu'npetzunj, min oktilil tu'n Jewu tu'n kyjapunju' tkawb'il Qman Dyos, qu'n ax tb'inchaju' kse'nju' il tb'incha Jerob'oam kyuk'i'l aj Israel.32Qu'n toju' tq'ijlalil lu aq'wi Qman Dyos taqk'ulte kytx'otx' aj Israel. Oktzaqpaj Asael q'ojil kyi'j aj Israel toj tkyaqil plaj:33tzajx toj tjawetzq'ij te a' Jordan, toj tkyaqilju' tx'otx' Kalaad, Kad, Rub'en ex Manases, ex tzajx Aroer, ju' ati ttx'u'ku' a' Arnon, expe' q'ojin ti'j Kalaad ex B'asan.34Atzu' tz'ib'a'na' txqantl tqanil ti'j Jewu ex tkyaqilu' tb'incha kyoju' tu'jil tqanil kyeju' nimaqkawil toj Israel, ex jni'xju' ti'xti' eb'aj tnik'u'n tuk'i'l nab'l.35Tej tkyim, ku'x mqu'n toj Samarya, ex atl Joakas ju' tk'wal kawin te t-xel.36Junaqjo' ab'q'i kawin Jewu tib'aj Israel toju' nintnam Samarya. Oktq'o'ntib' Ataliy te nimaqkawil (2 Cr 22.10—23.21)1Tej tb'inte Ataliy, ttxu Okosiy, qa matxi'toq kyimju' tal, okten b'yolkye tk'wal qtzan nimaqkawil Okosiy.2Atzunte Jseb'a, tmyalju' nimaqkawil Joram, ex tanab' Okosiy, eltpa'n Joas, tk'wal Okosiy kyi'ju' txqantl tk'wal nimaqkawil intoq che b'yonjtz, ex xi' ewalte tk'etzju' qya ka'yilte toj jun ja janche wtana' tu'n lay knet tu'n Ataliy. Qu'mtzun mixti' kub' b'yo'n,3wuq ab'q'i xi'ewa'n Joas tk'etzju' qya ka'yilte toju' ja te k'u'lb'il te Qman Dyos. Atzunte Ataliy intoq kawin toju' tnam.4Tojtzun twuqi'n ab'q'i, eb'aj tzaj ttxko'n Joyada nejenel kye xjal te q'oj, exqe' xq'uqil, e'okxtiq'i'ntzuntz tk'etz toju' tja Qman Dyos. Atzuntzu' tb'inchaya' tu'n kytziyante twitz Qman Dyos qa lay txikyyoli'nju' kxe'l tma'n ex kxeltyek'u'n kye, xi'tzun tyek'u'n Joastz kye, tk'wal qtzan nimaqkawil Okosiy.5Tchaq'tzuntz kye: Kyaq'pum kyib'e' toj oxe' k'loj, jun k'loj kxq'uqilteju' ja te kawb'il toju' q'ij te ojlab'l;6atzu'n tkab' k'loj xq'uqil ttzija ẍur tb'i; atzu'n toxi'n k'loj ttziju' tja xq'uqb'il ttze'lxi'ti'j. Ikytzu'n kb'entela' kych'exb'ente kyib'e' tu'n kyxq'uqinteye' ja te kawb'il.7Aye'tzu'n kab'e' tnej xq'uqil che elil toju' q'ij te ojb'il, atzu' chexq'uqila' toj tja Qman Dyos tk'etzju' nimaqkawil.8K'okel kytxoli'n kyib'e' ti'jileju' nimaqkawil, teyile junjun tzyu'nile tq'ojb'il, alkyetzunte tajb'il tu'n tokx kyxole', kkyimel. Che kxe'le' tuk'i'lu' nimaqkawil jaxjaku' matxa', chij kye.9Ku, chechiju' nejenel kyb'incha tkyaqilju' xitma'n pale Joyada kye. Teyile junjun kub'nej kywitzju' t-xjal, kykyaqilju' nche ok xq'uqil toju' q'ij te ojb'il, exqe'ju' nche el, e'pon twitzju' pale Joyada.10Eb'ajxtzun tq'o'n pale Joyada tch'ut ex tkolb'iltoq nimaqkawil Dab'i, ate'toq toj tja Qman Dyos, kyeju' nejenel.11Kub'tzun kytxoli'n kyib'ju' xq'uqil, tzajx toj tb'a'nq'ob' tja Qman Dyos ex ponx toj tnayaj, ex ti'jileju' q'olb'eb'l, teyile junjun iq'i'n tq'ojb'il klolteju' nimaqkawil.12Etztzun tiq'i'n Joyada tk'walu' nimaqkawil, jaxtq'o'n koron toj twi' ex b'ajx tq'o'n techlal toklen nimaqkawil te, ex tjawxlen tqo'n aseyt toj twi', tma qa a nimaqkawilju'. B'ajtzun kypoq'cha'n xjal toj kyq'ob' kykyaqil ex intoq che ẍch'in kuw: ¡Nimanjtzxwita nimaqkawil!, chechij.13Tetzunj t-xitb'i'n Ataliy nche ẍch'inju' xq'uqil exqe' xjal, xi' toj tja Qman Dyos, ja b'uyina'toq kyib' kykyaqil.14Xitka'yi'n wa'lu' nimaqkawil tk'etzju' tqan ja, kse'nxju' nb'inchet. Wa'lqe'ju' nejenel exqe' nche chinb'an ttx'u'k, aye'tzu'n xjal nkyq'ajtza'n chun qu'n inxi'xtoq che tzalaj. Tzajtzun Ataliy kub' tlaqu'nju' t-xb'alun, ex jawẍch'in:
—¡Matxi' che jawmiltz'uj xjal wi'je'!, chij.15Tchaq'tzu'n pale Joyada kyeju' kynejel xjal te q'oj:
¡Kyiq'inmitze' kyxole', ex alkyete matzik'lpe ti'j kyb'yonku'ye'!, chij.
Ojetoqna' txitma'nju' pale tu'n lalun kub' kyb'yo'n toju' tja Dyos,16kub' kytzyu'n ex xikyiq'i'n janche okxa' chej ttzija te kawb'il, atzuntzu' kub'a' kyb'yo'n.17Kyajtzun b'ent jun tyol Joyada twitz Qman Dyos tuk'i'lju' nimaqkawil exqe'ju' tnam, qa ttanam Qman Dyos qe'.18Exi'tzuntz kykyaqil toju' tja tk'u'lb'il B'aal ex kub' kyxitu'n, b'ajkub' kyb'uchi'nju' q'olb'eb'l exqe' witzileb'. Ex el kyk'uẍpi'n tqul Matan tpale B'aal kywitzju' q'olb'eb'l. E'kub'tzun tq'o'n Joyada xq'uqil toju' tja Dyos;19eb'aj tzajtzun tiq'i'nju' nejenel, kyeretey, e'xq'uqil ex kykyaqilju' xjal, kykyaqiltzuntz eb'ajx wab'alteju' nimaqkawil, tzajx toj tja Dyos tzmax tpon toju' tja kawb'il, xi' eb'jo'kxa' janche kub'a' tena'ju' xq'uqil. Kub'tzun qe Joas toju' tkawb'il.20Ex eb'aj tzalaj kykyaqilju' xjal ti'j. Kyejtentzunte nintnamtz toj nak'b'il qu'n matxi'toqna' kyim Ataliy tu'n k'uẍtx'e'nb'il toju' tja ninkawb'il. Tkawb'il Joas toj Juda (2 Cr 24.1-27)21Tetoq wuq ab'q'i Joas tej ttzyet tkawin.1Matxitoqtzun b'aj wuq ab'q'i nkawin Jewu; ex kab'naq (40) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Sib'ya tb'iju' ttxu, aj B'eerseb'a.2B'a'n ela' tb'inchb'aj Joas toj twitz Qman Dyos, qu'n aku' pale Joyada xnaq'tzante.3Tu'npetzunju', mixti' e'kub' xitu'n ja xjan kye txqantl dyos, ja inxtoq che b'ajxa'ju' tnam q'olkub' chojb'il ex xq'aq'il sturak.4Jun q'ij xitma'n Joas kyeju' pale:
—Kyiq'inktze' tkyaqilju' pwaq inul kyiq'i'n xjal te koyaj toj tja Qman Dyos, exju' o'nb'il inkub' tq'o'n junjun, ex tkyaqilju' oyaj inul tu'n junjun xjal, kse'nxju' matzaj anq'in toj tanmi. Kyqaninxe' kyeju' ka'yil k'uwenj, tu'ntzun tb'aj b'inchetju' aq'untl in nojqelan toj tja Qman Dyos, chij.6Ljo'ntoq junaq oxe' (23) ab'q'i nkawin Joas, na'mxtoq txi' kyb'incha'n paleju' tja Qman Dyos.7Tzajtzun txko'n pale Joyada exqe' txqantl pale, tu'n nimaqkawil Joas ex xitma'n kye:
—¿Ti'tzun nb'a'jkyeye na'mx tb'aj kyb'inchan ch'i'ntle' tja Qman Dyos? Ja'lotzun lay kyk'amtl pwaqe' kyeju' ka'yil k'uwenj; atipe' tu'n ttzaj kyanjsa'ne' oje txiq'o'n kyeye' b'inchb'ilte tja Dyos, chij.8B'a'n ela' toj kywitzju' pale tu'n lalun kyk'amtl pwaq kyeju' xjal, ex tu'n lalun kyajtl toj kyq'ob' tu'n tb'inchet ch'i'ntlju' tja Dyos.9Tzajtzun tiq'i'n pale Joyada jun kax, kub' tb'incha'n jun t-xopajilju' tjpel, kub' tq'o'ntzuntz toj tb'a'nq'ob'u' q'olb'eb'l ttzi tja Dyos; aye'tzu'n pale xq'uqil ttzi tja Qman Dyos, intoq ku'x kyq'o'n tkyaqilju' pwaq ntzaj kyiq'i'n xjal toju' kax toj tja Qman Dyos.10Ajtzun kyka'yinte qa matxi'toq chmetu' pwaq, in ponju' tz'ib'al tqanil tb'inchb'aj nimaqkawil exju' kynejel pale ajlalte pwaq toj tja Qman Dyos, intoq ku'x kyq'o'n kyoj ch'u'ẍ,11ajtzun tb'aj ajlet, inxi' kyq'o'n kyeju' ka'yilte aq'untl, tu'ntzun tb'ajx kychjo'n inche aq'unan ti'j tze, ex kyeju' kynejel b'inchal ja aye'ju' nchi aq'unan ti'ju' tja Qman Dyos,12ex kyeju' b'inchal ja, ex kyeju' pa'l ab'j, ex te loq'b'il tze ex ab'j tu'n tb'aj b'inchet ch'i'ntl tja Qman Dyos, ex junjuntl ti'xti'.13Atzunju' pwaq intoq pon iq'i'n lu toj tja Dyos mixtoqti' najb'en tu'n kyb'inchet b'itidor saqpwaq, kymechil kantil, nimaqlaq, chun, mujqa junjuntl ti'xti' q'anpwaq ex saqpwaq,14intoq xiq'o'n kyeju' ka'yil aq'untl tu'n tb'aj kyb'incha'nju' nnojqelan ti'ju' tja Qman Dyos.15Mixtoqtzunti' nxi' qani'n tajlalju' pwaq janb'ajxa', kyeju' inche chjonkye aq'unal, qu'n tnik'altoq kyi'j.16Atzunte' pwaq inkub' kyq'o'n xjal te kyoyaj tu'n tpaj kyil, mixti' npon iq'i'n toj tja Dyos, qu'n kye' pale nxaq'o'n.17Tojtzu'n tq'ijlalil lu, xi' Asael, nimaqkawil toj Sirya, q'ojil ti'j Kat, ex kub'ti'j tu'n, yajxi'tzuntel xi' q'ojil ti'j Jerusalen.18Atzunte Joas, nimaqkawil aj Juda, b'aj tzaj tb'u'yi'n tkyaqilju' ti'xti' ojetoq che kub' kyxjansa'n nimaqkawil Josapat, Joram ex Okosiy toju' ja te k'u'lb'il, aye' ojtxi' tyajilb'en e'kawin toj Juda; ex eb'aj tb'u'yi'n tkyaqilju' b'ajkub' t-xjansa'n, tuk'i'lxi' tkyaqilju' q'anpwaq atitoq toju' ja te k'u'lb'il ex toju' ja te kawb'il, xit-sma'ntzuntz te Asael, mixtzunti' q'ojintl Asael ti'j Jerusalen.19Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Joas ex tkyaqilju' tb'incha, toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil toj Juda.20Aye'xtzu'n nejenel kye t-xjal jawkyi'nkyib' ti'j, ex kub' kyb'yo'n toju' ja jawni b'incha'n toju' tkub'el toju' b'e nku'x Sila.21Kub' b'yo'n kyu'nju' nejenel Josakar, tk'wal Simat, ex Josab'ad, tk'wal Somer, atzunj tkyim, ku'x kymqu'n toju' Ninttanam Dab'i. Atl Amasiyas ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Joakas toj Israel1Toj junaq oxe' (23) ab'q'i nkawin Joas, tk'wal Okosiy toj Juda, tzyet tkawin Joakas tk'wal Jewu toj Israel, ex wuqlajoj ab'q'i kawin toj Samarya.2Taq'wix b'aj tb'incha'n twitz Qman Dyos, qu'n ax ilju' tb'incha kse'n tb'incha Jerob'oam, tk'wal Nab'at, ju' xiq'onkye aj Israel toj il, ex mixti'x kyej ttzaqpi'n.3Qu'mtzun tzaj ttx'u'jil Qman Dyos kyi'ju' aj Israel, ex nimtoj exi' tq'o'n toj tq'ob' Asael, nimaqkawil toj Sirya, ex toj tq'ob' B'en-adad ju' tk'wal.4Na'ntzun Dyos Joakas, ex tzaj tb'i'n Qman Dyos tkub'sb'il, qu'n matxi'toq tilju' yajb'ilkye aj Israel tu'nju' nimaqkawil toj Sirya.5Tzajtzun tchq'o'n Qman Dyos jun tzaqpilkye, e'tzaqpettzu'n aj Israel toj kyq'ob' aj Sirya, ex e'najan toj nak'b'il kyja, kse'nxju' tnejel.6Tu'npetzunju', mixti' kyej kytzaqpi'nju' il kyb'incha tyajajil Jerob'oam kyuk'i'l aj Israel, xi'pe' kyljo'ntl kb'inchan il ex axtzu' tena' tilb'ilal Asera toj Samarya.7Naqtzun kab'naq lajojtl (50) t-xjal Joakas b'a'n che chejin kyejten, lajoj tkarwaj te q'oj, atzun lajoj junmutx' jo'k'al (10,000) t-xjal tu'n kyqan te q'oj, qu'n matxi'toq che b'aj tu'nju' nimaqkawil toj Sirya ex quqqe'tltoq.8Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Joakas ex ti'ju' tb'incha ex jni'ju' ti'xti' b'aj tnik'u'n tuk'i'l nab'l, kyoju' tu'jil tqanil kyi'ju' nimaqkawil toj Israel.9Tej tkyim, ku'x mqu'n toj Samarya. Atl Joas ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Joas toj Israel10Toju' ab'q'i junaq wuqlajoj (37) nkawin nimaqkawil Joas toj Juda, tzyetl tkawin Joas tk'wal Joakas toj Israel, ex qaqlajoj ab'q'i kawin toj Samarya.11Myab'a'n tb'inchb'aj toj twitz Qman Dyos, qu'n mixti' el tpa'n tib' kyi'ju' til Jerob'oam tk'wal Nab'ot kub' tb'inchan kywitz aj Israel, axte xitljo'nju'.12Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Joas exu' tb'incha, ex tkyaqilju' ti'xti' b'aj tnab'li'n, tej tq'ojin tuk'i'l Amasiyas, nimaqkawil toj Juda, toju' kyu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil toj Israel.13Tej tkyim Joas, ku'x mqu'n toj Samarya, kyk'etzju' nimaqkawil aj Israel. Atl Jerob'oam kawin te t-xel. B'ajsb'il tpakb'ab'l Elisey ex kyim14Tej ichimnitoq Elisey, pon Joas, nimaqkawil aj Israel ka'yilte, jaw oq' ex xitma'n te:
—¡Nman, nman, matz'okta kse'n jun nin tnej xjal te q'oj tkuwalu' tnam Israel!, chij te.15Xitzun tma'n Elisey te:
—Q'intza jun smaj kyuk'i'l tal, chij.
Ku, chi nimaqkawil tzaj tiq'i'n jun smaj kyuk'i'l tal.16Xi'tzun tma'n Elisey te:
—B'incham tten jun tal smaja tu'n t-xit-xona, chij.
Akxtoqtzun ntb'incha'n nimaqkawil ja'lu, e'kub' tq'o'n Elisey tq'ob' kyib'aj tq'ob'u' nimaqkawil17xitma'ntzuntz te:
—Jqo'nktza tokexspik'un tu'me'l Sirya, chij.
Ku, chi nimaqkawil oktz tjqo'n, xitzun tma'n Elisey te:
—¡Xonxa talsmaj!, chij.
Xi'tzun t-xon nimaqkawilju' tal smaj. Jawtzun ẍch'in Elisey:
—¡Talsmaj kolol tu'n Qman Dyos! ¡Talsmaj kolb'il tu'n tb'ujun ti'j Sirya! ¡Che b'elkye' aj Sirya tu'na toj Apek, majx che b'ajel!, chij.18Xitma'ntzuntz te nimaqkawil:
—Tzyunqe'mju'ya talsmaj, chij.
Atzunj kyjaw ttzyu'nju' nimaqkawil, tchaq' Elisey te:
—Ja'lo jumanku'ya twitz tx'otx', chij te.
Ku, chiju' nimaqkawil, kub' tjuma'n oxmaj, qjentzuntz.19Tzajtzun ttx'u'jilju' t-sanjelal Dyos ti'j, ex xitma'n te:
—Noqwit jwe'maj mujqa qaqmaj xkub' tjuma'nju'ya tx'otx', okwitlo kb'elkyi'ju' aj Sirya tu'na tzmax ajkymankun; atzu'n ja'lo naq oxmaj kb'elkyi'j tu'na, chij te.20Kyimtzun Elisey, ex ku'x mqu'n. Intoq che pon b'a'npun tnej eleq' aj Moab' elq'al toju' tnam tkyaqil ab'q'i,21tojtzun junmaj intoq ku'x kymuqu'n aj Israel jun ichan, o'kx txi' kyka'yi'n xi'toq kytzaju' jun tnej eleq' lu, naq ku'x kyxontlju' kyimni toj tmuqb'il Elisey, exi'tzuntz. Naqtzun tu'nju' tpon tiqli ti'j tb'aqil Elisey, jaw anq'in ex wakpun tjaw.22E'ok aj Israel toj yajb'il tu'n Asael, nimaqkawil toj Sirya, toju' tq'ijlalil anq'in Joakas.23Atzunte Qman Dyos tzaj laqj tk'u'j kyi'j, minti' e'kub' t-xitu'n ex min eb'je'x t-xla'ja'n, tu'nelju' tyol kyejb'ent tuk'i'l Ab'raam, Isaak ex Jakob'. Iktzun e'kyaja' tenju'.24Tej tkyim Asael, nimaqkawil toj Sirya, atl B'en-adad ju' tk'wal kawin te t-xel.25E'kolpettzun jumajtlju' nimaqtnam tu'n Joas, tk'wal Joakas, te B'en-adad, ju' ojetoq che eltiq'i'n toj q'oj te Joakas, ju' tman. Oxmaj kub'ti'j B'en-adad tu'n Joas, ex e'tkanb'a jumajtlju' nimaqkytanam aj Israel. Tkawb'il Amasiy toj Juda (2 Cr 25.1-28)1Tojtzun tkab' ab'q'i nkawin Joas, tk'wal Joakas, nimaqkawil toj Israel, tej ttzyet tkawin Amasiyas, tk'wal Joas toj Juda.2Tetoq junaqjo' (25) ab'q'i Amasiyas tej ttzyet tkawin, ex junaq b'eljoj (29) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Joadan tb'iju' ttxu ex aj Jerusalen toq.3B'a'n tb'inchb'aj Amasiyas twitz Qman Dyos, naq a mikxa'xi'xju' kse'n tb'incha Dab'i ojtxi' tyajilb'en. Qu'n ikx tb'inchaju' kse'nte Joas ju' tman,4mixti' e'kub' t-xitu'n kyja witzileb', ja xikyljo'na' tnam tu'n tkub' kyq'o'n chojb'il ex tu'n tkub' kytz'e'ysa'n sturak toj.5Tetzunj tkuwix Amasiyas toju' tkawb'il, e'kub' tb'yo'n kykyaqilju' nejenel ekub'yonte tman.6Aye'tzu'n kyk'wal mixti' e'kub' tb'yo'n, kse'nxju' tz'ib'a'n toju' tu'jil tkawb'il Moyses tej tmante Qman Dyos: Lay che kub' b'yetju' manb'aj tu'n tpaj kyilju' kyk'wal, ex lay che kub' b'yetju' k'wal tu'n tpaj kyilju' kyman, qu'n teyilex junjun kkyimel tu'nxju' til, chij.7A Amasiyas kub' b'yonkye junmutx' jo'k'al (10,000) aj Edom toju' B'ya' Atz'an ex kub'ti'j Sela tu'n, oktzun tq'o'n tb'i Jokteel, kyajtenxtzun tb'itz ikju'.8Tb'ajlenxi'tzu'n ja'lu, xit-sma'n Amasiyas jun tqanil te Joas, tk'wal Joakas ex tchman Jewu, nimaqkawil toj Israel, kjalu: Kutzaja tu'n tmoje qwitz, chij.9Atzunte Joas tzaj ttzaq'we'n: Xitma'n tq'umliju' ch'i'x teju' tze Lib'ano: Q'ontza tmyala te t-xu'jil nk'wale', chij. O'kx tik' jun txkup, majxkub' twab'e'nju' ch'i'x.10Kanli nwitze', makub' kyi'ju' aj Edom tu'na, ex matxi' jaw tnima'n tib'a tu'nju' lu. B'a'nlote', nima'nktz tib'a; k'otzeku'tzuntza tjaya. ¿Tiqu'ntzun kb'ela' tb'o'lsa'n tib'a tuk'i'lxi' tnam Juda?, chij.11Atzunte Amasiyas mixti'x xi' toj twinqil. Tzajtzun Joastz q'ojil ti'j Amasiyas B'et-semes, toju' tx'otx' Juda.12Kub'tzun kyi'j aj Juda kyu'n aj Israel, ex teyile junjun anj oq tja.13Tzyettzu'n Amasiyas, nimaqkawil aj Juda, tu'n Joas toj B'et-semes, xi'tzuntz Jerusalen, extb'incha'n jun tal b'e toj ttapiyilju' tnam, te b'eljnaq (180) metr tqan, tzajx tk'etzju' Tjpeltapi Eprayin ex tponx tk'etzju' Tjpeltapi Ttx'u'k.14Expe' kub' ttzyu'n tkyaqilju' q'anpwaq ex saqpwaq, ex tkyaqilju' ti'xti' ati toj tja Qman Dyos ex kyoju' k'uwenj toju' ja te nimaqkawil. Kytzyetlenxi'tzun junjun xjal tu'n, anjti'j Samarya.15Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Joas exju' tb'incha, ex tkyaqilu' nab'lit tu'n ex tej tq'ojin tuk'i'l Amasiyas, nimaqkawil toj Juda, toju' kyu'jil tqanil kyb'inchb'aj nimaqkawil aj Israel.16Tej tkyim, ku'x mqu'n toj Samarya kyk'etzju' nimaqkawil toj Israel. Atl Jerob'oam ju' tk'wal kawin te t-xel.17Anq'in o'lajoj (15) ab'q'itl Amasiyas tk'wal Joas, nimaqkawil toj Juda, tkyimlenxi' Joas tk'wal Joakas, nimaqkawil toj Israel.18Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Amasiyas, toju' kyu'jil tqanil kyb'inchb'aj nimaqkawil aj Juda.19Jawkyiq'i'nkyib' xjal ti'j Amasiy toj Jerusalen, xi' oq Lakyis, ex xi'knob'ajti'j toju' nintnam lu, ex kub' b'yo'n atzu'.20Xiq'i'ntzuntz tib'aj jun chej ex ku'x mqu'n toj Jerusalen kyk'etzju' tyajilb'en, toj Ninttanam Dab'i.21Atltzu'n Asariy okq'o'n te ninaqkawil kyu'n tnam aj Juda te t-xel Amasiy ju' tman. Tetoq qaqlajoj ab'q'i Asariy tej tokq'o'n,22ex a kolpintetlju' nintnam Elat tu'n tok te Juda tkyimlenxi' tman ex jawtb'incha'n jumajtl. Tkawb'il tkab' Jerob'oam toj Israel23Toj o'lajoj (15) ab'q'i nkawin Amasiy tk'wal Joas toj Juda, tzyet tkawin Jerob'oam tk'wal Joas, nimaqkawil toj Israel, ex kab'naq jun (41) ab'q'i kawin toj Samarya.24Myab'a'n tb'inchb'aj twitz Qman Dyos, qu'n min eltpa'ntib' kyi'ju' til Jerob'oam tk'wal Nab'at, ju' xiq'onkye aj Israel toj il.25Eb'ajkub' tq'o'n jumajtl Jerob'oam tnaqachil Israel, txi'x ttziju' tnam Amat ex ponx tk'etzju' ninnjab' Arab'a, kse'nxju' ojetoq tma Qman Dyos, toj ttziju' tmajin Jonas, tk'wal Amitay, sanjelal te Kat-eper.26Qu'n tzaj tka'yi'n Qman Dyos nimxi'xju' tx'i'wb'il ik'xkyu'n aj Israel, mix-alo' xi'toqjun tzaqpaj, ex mix-alo' jun onilkye.27E'tkoltzuntz tu'nel Jerob'oam, tk'wal Joas, qu'n na'mxtoq tkub' t-xima'n tu'n tkub' naju' tb'i Israel twitzju' tx'otx'.28Atzu'n jni'tl tqanil ti'j Jerob'oam ex tkyaqilju' tb'incha, jni'xju' b'aj tnab'li'n, ex jachaqja q'ojina', ex se'n kolpeta'tl Damask ex Amat tu'n, xi' tz'ib'a'na' toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aj nimaqkawil aj Israel.29Tetzunj tkyim Jerob'oam, ku'x mqu'n kyk'etzju' nimaqkawil aj Israel. Atl Sakariy ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Asariy toj Juda (2 Cr 26.3-5,16-23)1Toj junaq wuq (27) ab'q'i nkawin Jerob'oam toj Israel, tzyet tkawin Asariy, tk'wal Amasiy, nimaqkawil toj Juda.2Tetoq qaqlajoj ab'q'i tej ttzyet tkawin, ex kab'naq kab'lajoj (52) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Jekoliyas tb'iju' ttxu ex atoqtzu' najla' Jerusalen.3B'a'n tb'inchb'aj Asariy toj twitz Qman Dyos, kse'n tb'incha Amasiy ju' tman.4Tu'npetzu'n, mixti' eb'je'lju' kyja witzileb', ja inxtoq kub'a' kyq'o'n xjal chojb'il ex intoq kyxq'aq'i'n sturak.5Kub' ttz'e'ysa'n Qman Dyos twitzju' nimaqkawil tu'n xlemtx'a'k tzmaxi'j tkyim, qu'mtzun mixti' najantl toju' tja te kawb'il, atl Jotam ju' tk'wal xika'yinpunteju' aq'untl, ex kawin tib'aju' tnam.6Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Asariy ex tkyaqilju' tb'incha, toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil aj Juda.7Atzunj tkyim Asariy, ku'x mqu'n kyk'etzu' ojtxi' tyajilb'en toj Ninttanam Dab'i. Atl Jotam ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Sakariy toj Israel8Toj junaq wajxaqlajoj (38) ab'q'i nkawin Asariy, nimaqkawil toj Juda, tzyet tkawin Sakariy, tk'wal Jerob'oam, toj Israel, ex waqaq xjaw kawin toj Samarya.9Myab'a'n tb'inchb'aj twitz Qman Dyos, kse'nxju' kyb'incha ojtxi' tyajilb'en, qu'n mixti' eltpa'ntib' kyi'ju' tb'inchb'aj Jerob'oam tk'wal Nab'at, ju' xiq'onkye aj Israel toj il.10O'kx tjaw tiq'i'ntib' Salum tk'wal Jab'es ti'j, oktzaqpaj q'ojil ti'j toj Ib'leam ex kub' tb'yo'n, kyajtzun tq'o'n tib'tz kawil te t-xel.11Xi' tz'ib'a'na' txqantl tqanil ti'j Sakariy toju' tu'jil tqanil kyi'ju' nimaqkawil te Israel.12Iktzu'n japuna'ju' tma Qman Dyos te Jewu, tej ttzaj tma'n te qa oktoq che okyex qeju' tk'wal toju' kawb'il toj Israel, kpomelx kyuk'i'lju' kychman tchman. Tkawb'il Salum toj Israel13Toj junaq b'eljlajoj (39) ab'q'i nkawin Osiy, nimaqkawil toj Juda, tzyet tkawin Salun tk'wal Jab'es. Naqjun xjaw kawin toj Samarya,14qu'n etz Manaem, tk'wal Kadi, Tirsa ex pon Samarya ex oktzaqpaj q'ojil ti'j Salum, tetzunj tkyim tu'n, kyej tq'o'ntib' kawil te t-xel.15Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Salum, ex tej tjaw tiq'i'ntib' ti'j Sakariy, toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aj nimaqkawil aj Israel.16Kub'tzunti'ju' tnam Tipsa tu'n Manaem, ex eb'je'tz tiq'i'n tkyaqilju' atitoq toj ex toj tkyaqilju' tx'otx', tzyet-x Tirsa, ex b'aj tqesu'n kyk'u'ju' ch'onwi'. Tb'incha ja'lu tu'n tpaju' min jqonjtz ttzi nintnam te. Tkawb'il Menaem toj Israel17Toj junaq b'eljlajoj (39) ab'q'i nkawin Asariy toj Juda, tej ttzyet tkawin Manaem, tk'wal Kadi, toj Israel, ex lajoj ab'q'i kawin toj Samarya.18Myab'a'n tb'inchb'aj twitz Qman Dyos, qu'n mixti' eltpa'ntib' kyi'ju' til Jerob'oam, tk'wal Nab'at, ju' xiq'onkye aj Israel toj il.
Toju' tq'ijlalil lu,19kub' ttzyu'nju' tx'otx' tu'n Pul, nimaqkawil toj Asirya, atzunte Manaem xitq'o'n junk'al qaqlajnaq qaq kyintal (726) saqpwaq te, tu'n tonin ti'j tu'n tten tipumal toju' tkawb'il.20Tchaq' Manaem kyeju' q'inun toj Israel tu'n kyq'onte jun chojb'il te ch'inxmi jun lib'r tk'i nik'jan saqpwaq, tu'ntzun tchjetju' pwaq lu teju' nimaqkawil aj Asirya. Iktzu'n anja'ti'ju' nimaqkawil aj Asirya toj ttanam, ex mixti' tentl toju' tx'otx'.21Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Manaem ex tkyaqilju' tb'incha, toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil aj Israel.22Tkyimlenxi'tzun, atl Pekayiya ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Pekayiy toj Israel23Toj kab'naqlajoj (50) ab'q'i nkawin Asariy toj Juda, tej ttzyet tkawin Pekayiya, tk'wal Manaem toj Israel, ex kab'e' ab'q'i kawin toj Samarya.24Myab'a'n tb'inchb'aj twitz Qman Dyos, qu'n min eltpa'ntib' kyi'ju' til Jerob'oam, tk'wal Nab'at, ju' xiq'onkye aj Israel toj il.25O'kx ttzaj jun nejenel kye t-xjal, Peka tb'i, tk'wal Remaliya, jawtiq'i'ntib' ti'j kyuk'i'l kab'naqlajoj (50) ichan aj Kalaad, oktzaqpaj q'ojil ti'j ex kub' tb'yo'n, kyajtzun tq'o'n tib'tz kawil te t-xel.26Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Pekayiya ex tkyaqilju' tb'incha, toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil aj Israel. Tkawb'il Peka toj Israel27Toj kab'naq kab'lajoj (52) ab'q'i nkawin Asariy toj Juda, ttzyet tkawin Peka, tk'wal Remaliya, toj Israel, ex winqi'n ab'q'i kawin toj Samarya.28Myab'a'n tb'incha twitz Qman Dyos, qu'n min eltpa'ntib' kyi'ju' til Jerob'oam, tk'wal Nab'at, ju' xiq'onkye aj Israel toj il.29Tojtzu'n tq'ijlalil nkawin Peka, nimaqkawil toj Israel, pon Tiwlat-pileser, nimaqkawil toj Asirya, q'ojil ex kub'kyi'ju' tnam: Iyon, Ab'el-b'et-maaka, Janoa, Kyedes, Asor, Kalaad, Kaliley ex tkyaqilju' tx'otx' Neptali, tu'n, aye'tzu'n xjal najlqe'toq atzu' eb'ajx kytzyu'n ex exi' kyiq'i'n toj Sirya.30Jawtzun tiq'i'ntib' Osey tk'wal Ela, ti'ju' Peka tk'wal Remaliy, oktzaqpaj q'ojil ti'j ex kub' tb'yo'n. Iktzu'n oka' kawil te t-xel, toj junaq (20) ab'q'i ntoq kawin Jotam, tk'wal Osiy.31Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Peka ex tkyaqilju' tb'incha, toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil aj Israel. Tkawb'il Jotam toj Juda (2 Cr 27.1-9)32Toj tkab' ab'q'i nkawin Peka, tk'wal Remaliy, tzyet tkawin Jotam, tk'wal Osiy, toj Juda.33Tetoq junaqjo' (25) ab'q'i tej ttzyet tkawin, ex qaqlajoj (16) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Jerusa tb'iju' ttxu, tmyal Sadok.34B'a'n tb'incha Jotam twitz Qman Dyos, kse'n tb'incha Osiy ju' tman,35qu'n oktb'incha'n tjpelju' tja Qman Dyos tojawtl. Tu'npetzu'n mixti' b'je'l tiq'i'nju' kyja witzileb', ja inxtoq che b'ajxa'ju' tnam q'olku' chojb'il ex tz'e'ysal sturak.36Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Jotam ex tkyaqilju' tb'incha, toju' kyu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil aj Juda.37E'tzajtzun tchq'o'n Qman Dyos Resin, nimaqkawil toj Sirya, ex Peka tk'wal Remaliy, q'ojil ti'j Juda toju' tq'ijlalil lu.38Tej tkyim Jotam, ku'x mqu'n kyk'etzju' ojtxi' tchman toj Ninttanam Dab'i ojtxi' tyajilb'en. Atl Ajas ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Ajas toj Juda (2 Cr 28.1-27)1Toj wuqlajoj (17) ab'q'i nkawin Peka tk'wal Remaliy, ttzyet tkawin Ajas tk'wal Jotam nimaqkawil toj Juda.2Tetoq junaq (20) ab'q'i tej ttzyet tkawin, ex qaqlajoj (16) ab'q'i kawin toj Jerusalen; myab'a'n tb'incha twitz Qman Dyos, mikxa' kse'n tb'incha Dab'i ojtxi' tyajilb'en,3xi' xa'lpe kyi'j kyb'inchb'aju' nimaqkawil aj Israel, expe' xitq'o'nju' tk'wal tu'n ttz'e'yset te chojb'il, kse'nxu' il taq'wixi'x intoq kyb'incha'nju' tnam e' b'je'x t-xla'ja'n Qman Dyos kywitzku' aj Israel.4Expe' ikx e'kub' tq'o'n chojb'il ex txq'aq'i sturak toj kyja witzileb', kywi' witz ex kyxe tze pujinqe'.5Tojtzu'n tq'ijlalil lu, e'tzaju' Resin, nimaqkawil toj Sirya, ex Peka tk'wal Remaliy, nimaqkawil toj Israel, q'ojil ti'j Jerusalen. B'aj kytxoli'nti'j Ajas, ex mixti' b'ent ttzyetju' nintnam kyu'n.6Kolpettzuntlju' nintnam Elat tu'n nimaqkawil aj Edom; e'pon aj Edom toj Elat kyb'je'tzlenxi' kyxla'ja'n aj Juda ex majx e'kyajten najal atzu'.7Exi'tzun tchq'o'n Ajas jte' t-sanjelal q'malte te Tiwlat-pileser, nimaqkawil aj Asirya, ikjalu: Ikyqinju'ye' kse'n jun tk'wala, ayine' ajb'el teya. Qu'mtzun kuttzaja klol weye' toj kyq'ob'ju' nimaqkawil aj Sirya exju' nimaqkawil aj Israel, luqe' inche q'ojin wi'je', chij xitma'n tq'umli.8Expe' b'je'tz tiq'i'n Ajas saqpwaq ex q'anpwaq ati toj tja Qman Dyos, ex kyoju' k'uwenj toju' ja te kawb'il, exi' t-sma'ntzuntz te jun oyaj teju' nimaqkawil toj Sirya,9atzunte' nimaqkawil toj Asirya, ku chij, eb'aj tnk'u'nju' t-xjal tu'n txi' q'ojil ti'j Damask, tkub'lenxi'tzun ti'j tu'n, eb'ajx ttzyu'nju' xjal najlqe'toq atzu', eb'ajx tiq'i'n tzmax Kyir ex kub' tb'yo'nju' Resin.10Tetzunj t-xi'ju' nimaqkawil Ajas toj Damask nelteju' Tiwlat-pileser nimaqkawil toj Asirya, tilju' q'olb'eb'l ati atzu'. Xi'tzun t-sma'n jun yek'b'iltz se'n b'inchb'enteju' q'olb'eb'l lu, teju' pale Uriy,11kub'tzun tb'incha'n Uriy jun q'olb'eb'l kse'nxju' chik'b'ab'l xit-sma'n nimaqkawil Ajas te toj Damask, ex b'aj tb'incha'n tu'ntzun atitl tu'n aj tanjtzti'ju' nimaqkawil Ajas toj Damask.12Tetzunj tanjtzti'ju' nimaqkawil Damask, oktka'yi'n q'olb'eb'l, xi' lq'e tk'etz ex kub' tq'o'n jun chojb'il k'ok'sb'il tib'aj;13kub' ttz'e'ysa'n tuk'i'lxi' toyaj twitz awal k'ok'e'kywitz, ex kub' tqo'n toyaj ta'l ub'a tib'aju' q'olb'eb'l, ex xitwitxk'a'n kychk'elju' chojb'il kub' tq'onte b'inchjtib'il tib'aj.14Atzu'n q'olb'eb'l q'ank'uxb'il atitoq tpenju' tja Qman Dyos, eltiq'i'n Ajas jatoqu' ta' ex pon tq'o'n ttxlaju' juntl q'olb'eb'l toj tb'a'nq'ob', kyajtentzuntz kyxolu' ak'a'j q'olb'eb'l tuk'i'lu' tja Dyos.15Tchaq'tzuntz teju' pale Uriy tu'n tkub' ttz'e'ysa'nju' chojb'il k'ok'sb'il te prim tib'aju' nin q'olb'eb'l, exju' oyaj twitz awal k'ok'e'kywitz te qale, exju' chojb'il k'ok'sb'il ex toyaj nimaqkawil twitz awal k'ok'e'kywitz, exju' chojb'il k'ok'sb'il ex kyoyaju' tnam twitz awal k'ok'e'kywitz ex tkyaqilju' kyb'in. Ex ikx xitma'n te tu'n txi' twitxk'a'n tkyaqil kychk'elu' chojb'il ex chojb'il k'ok'sb'il tib'aju' q'olb'eb'l lu, atzu'n q'olb'eb'l q'ank'uxb'il o'kxtzu' tu'n tajb'ena' tu'n t-xjelun te Qman Dyos.16Tb'inchaju' pale Uriy tkyaqilju' xitma'n nimaqkawil Ajas te.17Eb'je'ltzun tiq'i'n nimaqkawil Ajas maqb'il ate'toq kyxol tqanju' nin k'anb'il a', ex eltiq'i'nju' nin k'anb'il a' tokxtoq kyib'aju' tman wakx q'ank'uxb'ilqe', ex jax tq'o'n tib'aj jun tq'uqlil ab'j tuk'i'l sement.18Ex eltiq'i'n xwe'lb'il ojetoq jaw kyb'incha'n tu'n tajb'en toj q'ij sab' toj tja Qman Dyos, ex kyej tjpu'n ttzi tja Dyos ti'jxi'ju' naqteku' nimaqkawil, naqxwitlo tu'n tkyaj b'a'n tuk'i'lju' nimaqkawil aj Asirya.19Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Ajas ex tkyaqilju' tb'incha toju' tu'jil tqanil kyi'j nimaqkawil aj Juda.20Tej tkyim, ku'x mqu'n kyk'etzju' ojtxi' tyajilb'en toj Ninttanam Dab'i. Atl Esekyiy ju' tk'wal kawin te t-xel. Kub'ti'j Samarya ex eb'je'xq'i'n aj Israel1Toj kab'lajoj (12) ab'q'i nkawin Ajas, nimaqkawil toj Juda, tzyet tkawin Osey, tk'wal Ela, toj Israel, ex b'eljoj ab'q'i kawin toj Samarya.2Taq'wix b'aj tb'incha'n twitz Qman Dyos, mikxa'xi'xpe' kse'n kyb'inchaju' nimaqkawil e'ten nejtl toj Israel.3Q'ojin Salmanasar, nimaqkawil toj Asirya, ti'j Osey ex ok te tmajin ex tchoju' unb'ab'l.4Eltzun tnik' Salmanasar qa intoq ximan Osey tu'n tjaw tiq'i'ntib' ti'j, ex ojetoq che'x tchq'o'n junjun t-sanjelal q'malte te So, nimaqkawil toj Ejipt, expe' mixtoqti' nxi' tchjo'ntlju' unb'ab'l tu'n tq'onte atl junjun ab'q'i. Tchaq'tzu'n Salmanasar tu'n tzyet Osey ex tu'n tokx jpu'n;5Pontzuntz kyuk'i'lju' t-xjal toj tkyaqilju' tx'otx', ex oxe' ab'q'i q'ojin ti'j Samarya.6Tojtzun tb'eljoji'n ab'q'i nkawin Osey, kub'ti'j Samarya tu'n nimaqkawil aj Asirya, ex exi' tiq'i'n aj Israel pres toj Asirya ex e'pon tq'o'n toj Ala, toju' tx'otx' Ab'or, ttziju' nin a' Wosan, ex kyoj nimaqkytanam aj Medo.7B'aj kyi'j aj Israel ikju' qu'n matxitoq che b'inchan il twitz Qman Dyos etzq'inkye toj Ejipt ex e'tkolpi tjaq' tkawb'il paraon, nimaqkawil toj Ejipt, extzun e' k'uluntl kye txqantl dyos.8Axte kyb'inchaju' kse'n intoq kyb'incha'n nimaqtnam eb'je'x t-xla'ja'n Qman Dyos kywitz, ex kse'nxju' kyajni kynk'u'n nimaqkawil toj Israel kye.9Expe' e'aq'wi aj Israel yolil taq'wix ti'j Qman Dyos, ex jaw kyb'incha'n q'olb'eb'l kye witzileb' kyoj kykyaqilju' nimaqkytanam, ex kyoju' ja nimaq kywe' te xq'uqb'il ex kyoju' nimaqtnam kuwsa'nqe'.10Ex ikx e'jaw kyb'incha'n ab'j xjan, ex tilb'ilal Asera kywi'yile witz ex kyxeyile tze pujin,11e'kub' kytz'e'ysa'n sturak ex b'aj kyb'incha'n ti'xti' taq'wix kse'nx intoq kyb'incha'n nimaqtnam eb'je'x tiq'i'n Qman Dyos kywitz, tu'ntzu'n tzaja' ttx'u'jil Qman Dyos kyi'j.12Ek'ulun kye witzileb', extzun ojetoq tchaq' Qman Dyos kye tu'n lalun kyb'incha.13Ex ojetoq tzaj tab'tzi'n Qman Dyos kye aj Israel toj kytzi kykyaqilju' t-sanjelal exqe' nyolin Dyos toj kynab'l, tu'n tkyaj kytzaqpi'n kyb'e ex tu'n kyjapunju' tchaq'b'il ex tkawb'il kyu'n, tkyaqilju' xnaq'tzb'il ojetoq taq' kyeju' ojtxi' kyyajilb'en kyu'nelju' t-sanjelal.14Aye'tzunkye mixti'x xikyb'i'n, kub' kypi'sa'n kyib' kse'nxju' kyb'incha ojtxi' yajilb'en, mixti'x okqe kyk'u'j ti'j Qman Dyos;15b'je'l kyik'o'nju' tkawb'il Qman Dyos exju' yol kyej b'entti'j tu'n kyuk'i'lju' ojtxi' kyyajilb'e, exqe'ju' ojetoq tchaq' kye. Expe' ek'ulun kywitz dyos mixti'x kyajb'en, qu'mtzun ikxkye e'ok mixti'x kyajb'en, xikykno'n kse'nx intoq kyb'incha'nju' tnam ate'toq kyi'jile, extzun ojetoq txitma'n Qman Dyos kye qa mixti' tu'n kyb'inchante.16Kyej kytzaqpi'n tkyaqilju' tchaq'b'il Qman Dyos, ex kub' kyb'incha'n kab'e' tilb'ilal tman wakx q'ank'uxb'ilqe' ex jun tilb'il Asera, expe' ek'ulun kye kykyaqilju' che'w twitz kya'j ex te B'aal.17Ex b'ajkub' kytz'e'ysa'n kyk'wal ex kymyal, e'ok ajnab'lil tu'n kymante titi' tzul yajxi'tel, ex majx xi' kyxonkyib' b'inchal myab'a'n, tu'ntzunju' lu tzaj ttx'u'jil Qman Dyos kyi'j.18Tzajtzun tq'oj Qman Dyos b'a'nxi'x kyi'j aj Israel ex eb'je'x tiq'i'n twitz, o'qe'kxju' tyajajil Juda e'kyaj tklo'n.19Ex ikyqe'xu' aj Juda mixti'x japunju' tchaq'b'il Qman Dyos kyu'n, qu'n ax kyb'incha'ju' kse'nx intoq kyb'incha'n aj Israel.20Eb'je'ltzun tik'u'n Qman Dyos Kykyaqilju' aj Israel ex el kych'ixaw tu'n, eb'ajx tq'o'n toj kyq'ob' eleq' ex majx eb'je'x tiq'i'n twitz.21Eb'je'l tpa'n aj Israel kyi'ju' tyajajil Dab'i, aye'tzunkye' aj Israel okkyq'o'n Jerob'oam tk'wal Nab'at te kynimaqkawil, atzun el txalpunkyeju' ti'j Qman Dyos ex e'xitq'o'n toj il.22Aye'xtzun ilju' kyb'incha aj Israel kse'nx tb'incha Jerob'oam ex mixti'x elkypa'n kyib' ti'j.23Eb'je'ltzun tiq'i'n Qman Dyos aj Israel twitz, kse'nxju' ojetoq tman toj kytzi kykyaqilju' t-sanjelal ajb'elqe' te, iktzu'n eb'ajxq'i'n aj Israel toj jitz'jtib'il Asirya, ex majx e'kyajten atzu'. E'kub' najantl xjal toj Samarya24Eb'ajtzaj tiq'i'n nimaqkawil aj Asirya xjal aj B'ab'ilon, aj Kuta, aj Ab'a, aj Amat ex aj Separb'aym, ex eb'aj kub' tq'o'n tu'n kynajan kyoju' nimaqtnam toj Samarya, te kyxelju' aj Israel. Ikytzu'n kub'a' kytzyu'n tx'otx' Samarya ex e'kub' najan kyoju' nimaqtnam.25Mixtzunti'x nche k'ulun xjal lu te Qman Dyos, e'tzajtzun tchq'o'n Qman Dyos b'alun kyi'j tej kykub' najan, ex eb'aj junjun kyu'n b'alun.26Exi'tzuntz q'malte teju' nimaqkawil toj Asirya kjalu: Aye'kye' xjal ẍepon tiq'i'na najal kyoju' nimaqtnam toj Samarya, min kyojtzqi'n Dyos nk'lunjtz toju' tx'otx' lu, tu'ntzun tpaju' mache tzaj tchq'o'n Dyos b'alun kyi'j, ex ljo'n kyb'aj ch'yo'n, chechij.27Tchaq'tzun nimaqkawiltz aj Asirya kjalu: Kychq'onqe'xe junjun pale kyxolju' e'tzaj tzyet, tu'n kyxi' najal atzu', tu'n txi' kyxnaq'tza'n okslab'l ti'ju' Dyos nk'lunjtz toju' tx'otx' lu, chij.28Juntzun kyxolju' pale ojetoq che ex kyiq'in toj Samarya, ul ex kub' najan B'etel, exi' t-xnaq'tza'ntzuntz tu'n kyk'ulun te Qman Dyos.29Teyilextzun junjun nimaqtnam b'ajkub' kyb'incha'n kydyos toju' nintnam jachaq najla'qe', ex kub' kyq'o'n kyoju' xjanb'il kywi'witz b'incha'n kyu'n aj Samarya.30Kub' kyb'incha'n aj B'ab'ilon jun tilb'ilal Sukot-b'enot; aye'tzu'n aj Kuta, jun tilb'ilal Nerkal, aye'tzu'n aj Amat, jun tilb'ilal Asima.31Ex kub' kyb'incha'n aj Ab'a jun Nib'as ex jun tartak, aye'tzu'n aj Separb'aym intoq che kub'kytz'e'ysa'n kyk'wal te chojb'il kywitz Adramelek ex Anamelek, ju' kydyos.32Expe' intoq che k'ulun te Qman Dyos, ex e'jaw kysk'o'n pale kyxolx tu'n kyajb'en toj k'u'lb'il kye witzileb'.33Qu'mtzun, maskye ntoq che k'ulun te Qman Dyos, ilxtoqti'j nche k'ulun kyeju' kydyos, kse'nx nkyb'incha'ntoq toj kytanam jaeb'ajtzaja'.34Majx xikyljo'n kse'nx ntoq kyb'incha'n nejtl, qu'n min nche k'ulun te Qman Dyos ex min nche kyanq'i'n tkawb'il ex tnuk'b'il, ex min nkyb'incha'n kse'nxju' t-xnaq'tza ex tchaq' Qman Dyos tu'n tjapun kyu'n tyajajil Jakob', ju' oktq'o'n tb'i Israel.35Tej tkyajb'ent jun yol tu'n Qman Dyos kyuk'i'l, tchaq' kye:
Lalun che k'ulune' kye txqantl dyos, lalun che jaw kynima'ne' ex lalun che ajb'ene' kye tu'nwt txikyq'o'n chojb'ile' kye.36Che k'ulun qe'ye' weye', ayine' Dyos Manb'aj, inetz q'inkyeye' toj Ejipt tuk'i'l nim wipumale'. O'kxtzu' tu'n kyk'uluna'ye' weye', tu'n njaw kynima'ne' ex tu'n tkub' kyq'o'ne' chojb'il nwitze'.37Ex che japunxju' nkawb'ile' kyu'ne' b'a'nxi'x, e'nuk'b'il exqe' xnaq'tzb'il ex chaq'b'il oje che'x ntz'ib'a'ne' kyeye', ex lalun che k'ulune' kye txqantl dyos.38Lalun tzik'tna'lju' yol oje kyej b'entti'j wu'ne' kyuk'i'le' ex lalun che k'ulune' kye txqantl dyos,39naq o'kxtzu' weye' ayine' Dyos Manb'aj, che nkla'tzuntze' tjaq' kykawb'il kyajq'oje', chi Dyos.40Aye'tzunkye' nimaqtnam lu mixti'x xikyb'i'n, xipe' kyljo'ntlju' intoq kyb'incha'n tnejel, nche k'ulunxi' twitz Qman Dyos ex xikyljo'n tu'n kyk'ulun kye witzileb'. Ax kyb'incha kyk'walju' kse'nx kyb'incha ojtxi' kyyajilb'en, ex ax xikyljo'nju'. Tkawb'il Esekyiy toj Juda (2 Cr 29.1-2)1Toj toxi'n ab'q'i ntoq kawin Osey tk'wal Ela, nimaqkawil toj Israel, tzyet tkawin Esekyiy tk'wal Ajas, nimaqkawil toj Juda.2Tetoq junaqjo' (25) ab'q'i tej ttzyet tkawin, ex kawin junaq b'eljoj ab'q'i toj Jerusalen. Ab'i tb'iju' ttxu, tmyaltoq Sakariy.3B'a'n tb'incha Esekyiy twitz Qman Dyos, kse'n tkyaqil tb'incha Dab'i ojtxi' tyajilb'en.4A b'je'l q'inkyeju' txqan witzileb'i'n, eb'ajkub' tb'uchi'nju' xjan ab'j, e' tilb'ilal Asera, ex b'ajkub' tb'uchi'nju' tilb'ilal kan q'ank'uxb'il kub'ni tb'incha'n Moyses, qu'n intoq kub' kytz'e'ysa'n aj Israel sturak twitz ex okkyq'o'n tb'i Newstan.5Okqe tk'u'j Esekyiy ti'j Qman Dyos. Mix-a'lo' juntl b'inchante kse'nte kyxol kykyaqilju' nimaqkawil toj Juda nejtl twitz mujqa yajxi'tl.6Niman kukxju' te Qman Dyos ex mixti' eltpa'ntib' ti'j, eb'japun tchaq'b'il Qman Dyos tu'n, ju' tchaq' tu'nel Moyses.7Qu'mtzun tb'incha Qman Dyos tu'n telb'a'n tkyaqilju' nxi' tb'incha'n.
Jawtiq'i'ntib' Esekyiy ti'ju' nimaqkawil aj Asirya ex minti' taj tu'n tkyaj tjaq' tkawb'il.8Expe' kub'kyi'ju' pilistey tu'n tzmax toj Kasa kyuk'i'lxi' toj kynaqach, tzajx kyi'ju' ja nimaq kywe' te xq'uqb'il ex ponx tzmax kyi'ju' nimaqtnam kuwsanqe'. Kub'ti'j Samarya9Toj tkyaji'n ab'q'i nkawin Esekyiy, ex twuqi'ntoq ab'q'i nkawin Osey, tk'wal Ela, nimaqkawil toj Israel, b'aj ttxoli'n Salmanasar, nimaqkawil aj Asirya, t-xjal ti'ju' nintnam Samarya ex oktzaqpaj q'ojil ti'j,10toj toxi'n ab'q'i kub'a'ti'j tu'n. Toj tqaqi'n tab'q'iyil intoq kawin Esekyiy ex tb'eljoji'n ab'q'i ntoq kawin Osey toj Israel, tej tkub'ti'j Samarya.11Eb'je'x ti'n nimaqkawil aj Asirya aj Israel toju' kytx'otx', e'kub' tq'o'n toj tnam Ala, ex toj tx'otx' Jab'or, ttzi nin a' Kosan, ex kyoj nimaqkytanam aj Medo.12B'aj ja'lu kyi'j qu'n mixti'x xikyb'i'n tyol Qman Dyos, kub' kyyaju'n tyol kyejni b'antti'j, mixti'x xikyb'i'n ex minti' xikyb'incha'n tkyaqilju' tma Moyses kye, ju' tmajin Qman Dyos. Kub' ttzyu'n Senakyerib' Juda13Tojtzu'n tkyajlajoji'n ab'q'i nkawin Esekyiy, q'ojin Senakyerib', nimaqkawil aj Asirya, kyi'j kykyaqilju' nimaqtnam kuwsa'nqe' toj Juda ex eb'aj kub' ttzyu'n.14Xi'tzun t-sma'n Esekyiy, nimaqkawil toj Juda, jun tqanil teju' nimaqkawil aj Asirya, atitoq Lakyis, kjalu: Myab'a'n ẍ'inelaye' twitza. Kutexa toju' ntx'otx'e', atzun nq'onxwe' chojb'il ktqani'ya, chij.
Xi'tzun tqani'n nimaqkawil aj Asirya tu'n tchjonte Esekyiy, nimaqkawil toj Juda, lajnaq wuqlajoj kyintal tk'i' kyajnaq lib'r (217.80) saqpwaq ex junaq jun kyintal tk'i oxnaq wajxaqlajoj lib'r (21.78) q'anpwaq.15Xi'tzun tq'o'n Esekyiy tkyaqilju' saqpwaq knet tu'n toju' tja Qman Dyos ex kyoju' k'uwenj toj tja nimaqkawb'il.16Tojxju' tq'ijlalil lu b'je'l tiq'i'n Esekyiy tjpel tja Qman Dyos exqe' k'anb'ilkye, ju' b'jo'kni tq'o'n q'anpwaq kyi'j, xitq'o'ntzuntz teju' nimaqkawil aj Asirya.17Yajxi'tzuntel tzaj tchq'o'n nimaqkawil aj Asirya jun nejenel nim toklen, jun ajb'el nimxi'x toklen ex q'uq'lok tk'u'j ti'j, ex juntl nejenel nim toklen kye jun tnej xjal kuw q'ojilqe' ti'j Esekyiy, e'etztzuntz toj tnam Lakyis ex e'pon q'ojil ti'j Jerusalen, e'kub'ten tk'etzju' tb'e a' npon toju' k'anb'ilte jawl, ttziju' tb'eyil najb'il txjol xb'alun.18Exi' kytxko'nju' nimaqkawil, ex Elyakyim tk'wal Jilkyiy, ka'yil aq'untl toj tja kawb'il, ex Seb'na, tz'ib'al tqanil, ex Joa tk'wal Asap, t-ajttz'ib'al nimaqkawil, eb'je'tz k'lulkye.19Atzuntzu' tmaya' nejenel aj Asirya kye:
—Kymanxe' tqanil tu'n nimaqkawil nim toklen toj Asirya te Esekyiy ikjalu: ¿Titiqu'n q'uqla'xi'xa' tk'uja'?20¿Chiloya qa ikxqe'x tb'anil yolju' kse'n tipumal ex nuk'b'ente q'oj? ¿alqi'j q'uqloka' tk'u'ja tu'nju' njaw tiq'i'ntib'a wi'je'?21In nka'yi'ne' qa atzu' q'uqloka' tk'u'ja ti'ju' t-o'nb'il Ejipt. Naku'jna jun ajlaj te' Ejipt b'ajni potz'j, qama kub' qtzyu'n kuw, kxel xuyli ex majx nex jlajin toj qq'ob'. Iktzunte paraonju', nimaqkawil toj Ejipt, kye kykyaqilju' nokqe kyk'u'j ti'j.22Qatzun matzaj kyma'ne': ti'j Qman Dyos q'uqla'qe' qk'u'j, qa chechiye', ¿ma mixtzunti' ẍe b'je'l tiq'in Esekyiy janche b'jo'ka' k'u'lb'il exqe' q'olb'eb'l teju' Dyos lu, ex tchaq' qa okxtzu' tu'n kyk'uluna' xjal aj Juda ex aj Jerusalen twi'ju' q'olb'eb'l toj Jerusalen?23Kyb'inchankj jun kyole' tuk'i'lju' Wajawe' nimaqkawil toj Asirya: kxe'l nq'o'nwe' jo'k'al (2,000) chej teya qama che knet chejil tu'na kye.24Laypena' b'ent toqta kywitzju' nejenel kye xjal aj Asirya mixti'x che oka', ¿Ma oktzun che knetel chej ex chejil tu'na toj Ejipt?25¿Ma ikxpe' nt-xima'na qa mixti' tqanil te Qman Dyos tej ẍin tzaje' q'ojil ex xi'tulteju' tnam lu? ¡A pena' saj chq'onweye' tu'n nq'ojine' ex tu'n tkub' nxitu'ne'! chiju' nimaqkawil aj Asirya, chij.26Xi'tzun kytzaq'we'n Elyakyim, Seb'na ex Joa teju' kynejel xjal aj Asirya:
—B'inchama xtalb'il, yolintza qeye' toj aramey, ina' qb'i'nqe' toj aramey. Lalun tzaj yolina qeye' toj eb'rey, qu'n kykyaqilu' xjal ate' twi' nintapi nche b'in, chechij.27Atzunte' nejenel kye xjal aj Asirya tma:
—Myana' tete' tajawa ex mya kyeye' ẍin tzaja' smane' tu'n nimaqkawil aj Asirya q'malte; kyekye xjal ate'qe' twi' tapi, qu'n kna' kxe'l kywankye kytxa ex kxe'l kyk'wa'n kytz'a'l junx kyuk'i'le', chij.28Kub'tzun we' nejenel kye q'ojil ex jawẍch'in kuw toj eb'rey:
—Kyb'inxe' ntma'n nimaqkawil nim toklen aj Asirya:29Lalun kyaq' sb'u'kyib'e te Esekyiy; layna' che kletkye' tu'n toj nq'ob'e'.30Qa nxitma'nte Esekyiy kyeye' tu'n tqe kyk'u'je' ti'j Dyos Qman, exqa intma'n: Axxi'x qotkla'te Qman Dyos; lay tajte' tu'n tkub' tz'aqu' ninqtanam lu toj tq'ob' nimaqkawil aj Asirya, qa chi,31lalun txikyb'i'ne'. Machin tzaj tchq'o'ne' nimaqkawil aj Asirya q'malte kyeye' tu'n kyb'inchante kyib'e' tuk'i'l, tu'ntzun teyile junjun knik'b'el ti'ju' twitz tawal iw ex tu'n tk'wan tiju' a' tojxu' t-xoch.32Yajxi'tzuntel che kxelq'i'ne' tu'n toj jun tx'otx' ikxu' kse'n kytx'otx'e', ntzaj triy toj ex ub'a, tu'n kyb'inchet wab'j triy ex b'in, ttx'otx'il aseyt olib'o ex ta'lkab'. B'a'ntzun che anq'ila'tze' ex lay che kyime'. Naq a lalun txikyb'i'ne' Esekyiy, qu'n naq nsb'unte' kyi'je' tu'nju' ntma'n qa a Dyos Manb'aj kklolkyeye'.33¿Ma'tzun che klet junjuntl tnam tu'nju' kydyos toj tq'ob'u' nimaqkawil aj Asirya?34¿Jatzun ta'qe' kydyos aj Amat ex aj Arpad? ¿Jatzun ta'qe' kydyos aj Separb'aym, aj Ena ex aj Ib'a? ¿Ma e'klettzu'n aj Samarya kyu'n toj kyq'ob'u' aj Asirya?35¿Alkyetzun jun kyxol kykyaqil kydyosu' tnam lu maklet ttanam tu'n toj tq'ob'u' nimaqkawil aj Asirya? ¿Tiqu'n tokxa' toj kywi'ye' qa kkletil Jerusalen tu'n Qman Dyos? chij.36E'kyaj numeju' xjal ex majx jpet kytzi, qu'n ojetoq tchaq' nimaqkawil kye tu'n lalun txikytzaq'we'n.37E'jawtzun b'isun Elyakyim, nuk'ul toju' ja te kawb'il, ex seb'na, tz'ib'al tqanil, ex Joa, ttz'ib'al nimaqkawil, kub' kylaqu'n kyxb'alun, exi'tzuntz q'malteju' b'aj tma'n kynejel xjal aj Asirya nim toklen te Esekyiy. Klet Juda toj tq'ob' Senakyerib' (2 Cr 32.20-23; Is 37.1-38)1Tetzunj tb'inte nimaqkawil Esekyiy, b'ajx tlaqu'n ti'j, oktq'o'n ti'j jochin techlal b'is, xi'tzuntz toj tja Dyos.2E'xi'tzun tchq'o'n Elyakyim, ju' nuk'ul toju' tja kawb'il, ex Seb'na tz'ib'al tqanil, exqe' pale ti'jwnaqqe', tuk'i'l kyi'j jochin techlal b'is, tk'etz Isayiy t-sanjelal Dyos, tk'wal Amos,3q'malteju' tma nimaqkawil: Ato'qo' toj jun tq'ijlalil b'isb'ajilx, tu'n tkub' tz'e'ysa'n qwitz ex tu'n qkub' me'ssa'n, kse'n jun qya ch'inxtl tb'anix, majx kjel numj.4Naqwit matb'i Qman Dyos tyolu' kynejel q'ojil tzaj chq'o'n tu'n tajaw, nimaqkawil aj Asirya, tu'nju' matzul yasil ti'jku' Dyos itz', kub'xwit tz'e'ysa'n twitz tu'n tpaju' tyol taq'wix xtb'i Qman Dyos. Kub'santzuna twitz Qman Dyos kyi'ju' ate'x, chiju' nimaqkawil.5Exi'ju' tajb'el nimaqkawil Esekyiy tk'etzu' Isayiy,6xi'tzun tab'tzi'n Isayiy kye tu'n t-xikyma'n ikjalu: Chitzun Qman Dyos: Lalun xob'a teju' yasb'il wi'je' kymaju' tmajin nimaqkawil aj Asirya.7Ape' tila, knb'incha'ye' tu'n tpon jun tqanil te xla'jb'ilte tu'n tanjti'j toj ttx'otx', atzuntzu' knb'incha'ye' tu'n tkub' b'yo'n, chechiku'ye' te, chij.8Tb'itzunju' kynejel q'ojil aj Asirya qa ojetoq tzik'ju' nimaqkawil aj Asirya toju' nintnam Lakyis. Ik'b'ettzuntz toj Jerusalen, ex knetju' tnimaqkawil tu'n nq'ojin Lib'na.9Atzuntzu' tb'iya' nimaqkawil aj Asirya tpakb'al qa ojetoq tz'etzju' nimaqkawil Tiraka aj Etiopiy tu'n tq'ojin ti'j. E'tzaj tchq'o'n jumajtlu' t-sanjelal tk'etzu' nimaqkawil Esekyiy toj Juda,10q'malte: Intma'n Tdyosa teya, ju' q'uqlok tk'uja' ti'j, qa lay kub' tz'aqu' Jerusalen toj nq'ob'e', naq taq' sb'u'tib'a te.11Ojena' tb'iya titi' kyb'inchaju' nimaqkawil aj Asirya kye kykyaqilju' tnam matxi' jawxi' kyiq'i'n kyib' ti'j. ¿Yajtzunta jatzun kyxe'la'ta?12¿Ma e'klonjtztzu'n txqantl tnam tu'n kydyos toj kyq'ob'ju' ojtxi' nyajilb'ene', aye' tnam: Wosan, Aran, Resep, exqe'tzu'n xjal aj B'et-eden najlqe'toq Telasar?13¿Jatzun ta'qe' nimaqkawil aj Amat, aj Arpad, aj Separb'aym, aj Ena, ex aj Ib'a? chij.14Xittzyu'n Esekyiy u'j tzaj kyiq'i'n sanjelal, ex jaw t-ẍch'i'n. Xi'tzuntz toj tja Dyos, xitlik'u'ntzuntz twitz Qman Dyos,15na'n dyos ikjalu: Nman Dyos, Kydyos aj Israel, tkub'ju' tq'uqb'ila kyib'ajxi' kyerb'in: O'kxta Dyos kyib'aju' kawb'il te tkyaqil twitz tx'otx'; aya b'inchante kya'j ex tx'otx'.16B'intza Nman Dyos. Ka'yintza Taye. B'inqe'tzju'ya tyol Senakyerib' saj t-sma'n weye', tkyaqilx yasb'ilqe' ti'ja, aya Dyos i'tz'.17Axte' taye, matxi' kub'kyi'ju' nimaqtnam ex kytx'otx' kyu'nju' nimaqkawil aj Asirya,18ex matxi' che b'aj kytz'e'ysa'n kydyos tu'n q'aq', qu'n myana' Dyos qe', tzeqe' ex ab'j b'incha'n kyu'n xjal. Qu'mtzun mab'aj toj kywi'.19Ja'lotzun Nman Dyos, qo' tkloma toj kyq'ob', tu'ntzun telkynik' kykyaqilju' nimaqtnam twitz tx'otx' qa o'kxta Dyos Manb'aj, chij.20Xi'tzun tchq'o'n Isayiy tq'umli te Esekyiy ikjalu: Matzaj tma'n Qman Dyos qa matxi' tb'iju' tna'j Dyosa ti'ju' xtma Senakyerib', nimaqkawil aj Asirya, chij.21A xtma Qman Dyos ja'lu ti'ju' nimaqkawil aj Asirya:
Ikyte nintnam Syon kse'n jun txin, naq ntze'n ti'ja Senakyerib'. Kxel tyukcha'n Jerusalen twi' xmayb'il teya ajtik'b'eta.22¿Alqi'j xxmayina'ya ex xyasina'ya? ¿Alqi'j xjawa' wulina'ya ex majaw nima'ntib'a? ¡Wi'jku'ye' ayine' Dyos Manb'aj xjan toj Israel!23Maxmayina wi'je' ayine' Dyos Manb'aj kyu'nelju' t-sanjelala.
A xtmaju'ya: Matxi chin japune' kywi'ju' witz Kyuky'i'l txqan nkarwaje' q'ojb'il, kyoju' k'ul jupinxi'x tib'aj Lib'ano. Nchaq'e' tu'n kytx'e'metju' kyk'ute nimaq kywe', e'tz'lentzaj tb'anilqexi'x. Matxi chin japune' kywi'ju' nimaq witz, kyoj k'ul naku'j awal.24Nchaq'e' tu'n kyku'x lketju' xoch ex o'k'wane' ti'ju' a', kyoj tx'otx' min ojtzqi'nqe', ex e'tzqij tkyaqilju' nimaq a' toj Ejipt kyu'n tlaqil nqane', chija.25¿Ma mixtoqtzunti' b'i'n tu'na qa ayine', Dyos Manb'aj, nkub' ximante tkyaqilju' ti'xti' lu? b'incha'ntl kyten wu'ne' atxi'x ojtxi', ex mache japun ja'lo; qu'mtzun nche kub' t-xitu'na nimaqtnam kuwsa'nqe' ex majx nche kyajttx'u'yi'na.26Mixti'x kyipumalju' najlqe' kyoj, Inxi'x che xob' ex nche ch'ixwi, naku'j itzaj toj kojb'il, kse'n kywa alu'mj cha'x k'ul, kse'n k'ul nche tzaj ch'iy kyib'aj ja ex inche kub' tzqij tu'n kyq'iq' intzaj tjawetzq'ij.27Wojtzqi'ne' jachaq nxa'ya ex tkyaqilju' ntb'incha'na; kanli nwitze' matzajxi'x ttx'ujila wi'je'.28Wojtzqi'ne' ttx'u'jila exju' ninb'iltib'a k'elex nq'o'ne' jun arwoy twi' ttxa'na, ex jun k'uxb'il juk'b'il ttziya, ex k'anjel wajsa'n ti'ja tojxju' tqanb'ena, chi Qman Dyos ti'ju' nimaqkawil aj Asirya.29Xi'tzun tma'n Isayiy te Esekyiy: Ajun techlal ja'lu ti'ju' kb'ajel: Che wale' ti'ju' triy ntzaj ch'iy tu'nxtib' toju' ab'q'i lu ex jnab', tojtzun toxi'n ab'q'i b'a'n kyawane' ex tu'n tjaw twitz kyawale', kxel kyawa'ne' ub'a ex che wale' ti'ju' twitz.30Ikyche okyela' xjalju' che kjel anq'in toj Juda kse'n awal: kche lok'al ex che witzal.31Qu'n che kjelten jte'tl toj Jerusalen; ate'x che kjel anq'in twi' witz Syon. Ktb'incha' Qman Dyos nimtipumal ja'lu tu'nju' nimxi'x tk'u'jlalil.32Matma Qman Dyos ti'ju' nimaqkawil aj Asirya: Lay tz'okx toj Jerusalen, lay tzaj t-smaji'n, lay tz'ok tzaqpaj q'ojil ti'j tuk'i'l tkolb'il ex lay jawtb'incha'n tkolb'iltib' ti'jile.33Tojxju' tqanb'en k'anjela'tlti'j; lay tz'okx toju' nintnam lu. Ayine' Dyos Manb'aj nchin q'mante.34Knxq'uqi'we' nintnam lu ex knkla'ye', noqx tu'nelju' nmajine' Dab'i ex tu'n nnimanjtze', chi Qman Dyos, chi Isayiy.35Texju' qonik'an lu ponju' tanjl Qman Dyos ex e'kub' tb'yo'n junaq oxemutx' kab'k'al lajnaq (185,000) ichan toju' kyxmuj aj Asirya, tetzunj qsqix te juntl q'ij kykyaqil matxi'toq che b'ajkyim.36Jawtzun tiq'i'n Senakyerib' nimaqkawil aj Asirya, t-xmuj ex anjti'j Ninib'e.37Jun q'ij, intoq k'ulun toj tja Nisrok ju' tdyos, e'pon Adramelek ex Sareser, ju' tk'wal, ex kub' kyb'yo'n, exi' oqtzuntz toju' tx'otx' Ararat. Yajxi'tzuntl atl Esaradon ju' tk'wal kawin te t-xel. Q'anet Esekyiy toj yab'il (2 Cr 32.24-26; Is 38.1-8)1Tojtzunju' tq'ijlalil lu, tzaj jun yab'il kuwxi'x ti'j Esekyiy, ex xi'ju' Isayiy t-sanjelal Dyos tk'wal Amos ka'yilte, tmatzuntz te:
—A xtma Qman Dyos ja'lu: Q'manqe'kja mankb'il tyola kyeju' toj tjaya, qu'n kkyimela; layx q'anita, chi Dyos, chij.2Xitzun tmiltz'u'n tib' Esekyiy twitzja ex na'n Dyos ikjalu:3Chin kub'sale' teya Taye, tu'n ttzaj q'aq'an tk'uja wi'je' qu'n matxi' chin ajb'ene' b'a'n teya, ex tojxi'x tu'me'l in nb'incha'nju'ye' b'a'n toj twitza, chij. Ex kub' o'q' b'a'nxi'x.4Na'mxtoqtzun tetz Isayiy nky'ajchaq twipe'n teju' tja kawb'il, tzaj tma'n Qman Dyos te ikjalu:5Kutanjtl ti'ja ex q'manxa te Esekyiy, nejenel te ntaname', kjalu: Chi Qman Dyos ja xk'uluna' ojtxi' tchmana Dab'i, qa matxi' tb'iju' tna'j Dyosa ex matxi' tilju' ta'l twitza. Kq'ananjtzela tu'n, ex b'a'n tu'n txi'ya toj oxe' q'ijtl toju' ja te k'u'lb'il.6Ktzajel tq'o'n o'lajoj ab'q'itl tchwinqlala. Kklonjtzela tuk'i'lxi' Jerusalen toj tq'ob'u' nimaqkawil aj Asirya. Oktkla' nintnam lu, tu'n tlaqb'il tk'u'j ti'j Dab'i ju' tmajin ex tu'n tnimanjtzu' tb'i, chiku'ya te, chi Dyos te Isayiy.7Xitzun tma'n Isayiy kyeju' ncheka'yinte tu'n kyb'inchante jun q'anb'il iw, tu'n tok kyq'o'n ti'ju' ttx'a'k nimaqkawil tu'n tb'anix.8Xitzun tqani'n Esekyiy te Isayiy:
—¿Ti'tzu'n jun techlal k'elela' nnik'e' ti'j qa chin b'anixele' tu'n Qman Dyos, exqa toj toxi'n q'ijtl chinxe' toj tja Qman Dyos? chij.9Xitzun ttzaq'we'n Isayiy:
—A techlal ja'lu kxe'l tq'o'n Qman Dyos teya te jun yek'b'il qa kjapumelju' tyol tu'n: ¿Ma tajb'ila tu'n t-xilq'e ch'i'ntlju' leku'n twitz, mujqa tu'n tanjtzti'j? chij.10Xitzun ttzaq'we'n Esekyiy te:
—Mya ch'uẍte' tu'n t-xilq'eju' leku'n twitz. Ate ch'uẍu' tu'n tanjtzti'j, chij.11Kub'santzun t-sanjelal Dyos Isayiy twitz Qman Dyos, ex tb'incha Qman Dyos tu'n tanjtzti'ju' leku' toju' lajoj sqit matxi'toq tzik' toju' ttechb'ilq'ij Ajas. E'tk'am Esekyiy xjal E'tzajchq'o'n B'ab'ilon (2 Cr 32.27-31; Is 39.1-8)12Tojtzunju' tq'ijlalil lu, tb'i tpakb'alilju' nimaqkawil Merodak-B'aladan, tk'wal B'aladan, nimaqkawil toj B'ab'ilon, qa yab'ti Esekyiy, e'tzaj t-sma'n junjun t-sanjelal q'ol u'j ex jun oyaj te.13E'tk'am Esekyiy ex b'ajx tyek'u'n tk'uwen kye, e'saqpwaq ex q'anpwaq, exqe' k'ok'sb'il, tb'anil aseyt ex k'ub'lkyeju' q'ojb'il, ex tkyaqilju' atitoq kyoju' tk'ub'l. Mixti' jun ti'xti' toju' tja te kawb'il ex toj tkyaqilju' tkawb'il mixwitti' xityek'u'n.14Pontzu'n Isayiy t-sanjelal Dyos nelteju' nimaqkawil Esekyiy ex xit-xjelu'n te:
—¿Ja ẍetzaja'ju' ichan ẍe'ul tuk'i'la, ex titi' xkyma teya? chij.
Xitzun ttzaq'we'n Esekyiy:
—Toj jun tnam najchaq ẍetzaja'; toj B'ab'ilon ẍetzaja', chij.15¿Titi'tzu'n xb'aj kyka'yi'n toju' tjaya te kawb'il? chi Isayiy xitqani'n te:
Xittzaq'we'n Esekyiy:
—Mab'ajkyka'yi'n tkyaqilju' ati toj. Mixti' jun ti'xti' kyoju' nk'ub'le' mixwitti' xxinyek'u'ne' kye, chij.16Xitzun tma'n Isayiy te Esekyiy:
B'imju'ya yol lu tu'n Qman Dyos:17Tzul tq'ijlalil, tkyaqilju' ati toju' tjaya te kawb'il ex tkyaqilju' oje b'aj kyb'uyi'n ojtxi' tyajilb'ena tzmax ja'lo, che b'ajxe'l q'i'n toj B'ab'ilon. Mixti'tlte kjel q'o'n tzalu.18Expe' ikx junjun tyajajila che kxe'l q'i'n toj B'ab'ilon, ex che okyel q'o'n te ajb'el toj tja nimaqkawil, chi Dyos, chij.19Atzunte Esekyiy, kub't-xima'n qa ktenb'el nak'b'il ex q'uqli tk'u'jlalil toju' tq'ijlalil tchwinqlal, xittzaq'we'n te Isayiy:
—B'a'nte' tqanil saj tiq'i'na weye' tu'n Qman Dyos, chij. Kyim Esekyiy (2 Cr 32.32-33)20Atzu'n jni'tl tqanil ti'j Esekyiy exu' tb'incha nim toklen ex kse'n jawa' tb'incha'n k'anb'il a' exju' tb'e a' tu'n tpon toju' nintnam, tz'ib'a'nqe' toju' tu'jil tqanil kyi'ju' nimaqkawil aj Juda.21Tej tkyim Esekyiy, atl Manases ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Manases toj Juda (2 Cr 33.1-20)1Tetoq kab'lajoj (12) ab'q'i Manases tej ttzyet tkawin, ex kawin kab'naq o'lajoj (55) ab'q'i toj Jerusalen. Epsib'a tb'iju' ttxu.2Aye'tzu'n tb'inchb'aj taq'wix twitz Qman Dyos, qu'n ax tb'inchaju' kse'nqe' tnam taq'wixi'x kyb'inchb'aj eb'je'x t-xla'ja'n Qman Dyos kywitzu' aj Israel:3E'b'jaw tb'incha'ntlu' ja kye witzleb', ju' b'ajkub'nitoq t-xitu'n Esekyiy ju' tman; b'jaw tb'incha'n q'olb'eb'l te B'aal ex kub' tb'incha'n jun tilb'ilal Asera, kse'nx tb'incha Akab', nimaqkawil aj Israel; expe' k'ulun kye kykyaqilju' che'w twitz kya'j,4ex e'jaw tb'incha'n q'olb'eb'l toj tja Qman Dyos, ja ojetoq tmaya' Qman Dyos tu'n tna'njatza' tb'i toj Jerusalen.5B'jaw tb'incha'n txqantl q'olb'eb'l kyoju' kab'e' tpen tja Dyos, e'oktq'o'ntzuntz kye kykyaqilju' che'w twitz kya'j.6Expe' eb'ajkub' ttz'e'ysa'n tk'wal te chojb'il, k'ulun kye xewb'aj ex toj ajpkab'in, ex kub' tq'o'nju' txkoj xewb'aj ex ajk'ayi'n. Taq'wixqe'xi'xju' tb'inchb'aj twitz Qman Dyos, naq ttx'u'jil Dyos oktq'o'n.7Ex kub' tq'o'n jun tilb'ilal Asera toju' tja Qman Dyos, ju' ojetoq tma Qman Dyos te Dab'i ex te Salomon ikjalu:
Kjeltenju' njaye' lu Jerusalen tu'n tna'njtzu' nb'iye' toj, qu'n oje jawnsk'o'ne' kyxol kykyaqilju' tnej kyyajajil aj Israel.8Lay che ex nxla'ja'ntle' aj Israel toju' tx'otx' xinq'o'ne' kyeju' ojtxi' kyyajilb'en, tu'n tjapun kyu'n ex tu'n kyb'inchante tkyaqilju' oje nchaq'e' kye, ex tkyaqilju' xnaq'tzb'il xitq'o'nju' nmajine' Moyses kye, chi Dyos.9Aye'tzunkye mixti' xikyb'i'n. Xi'pe' exa' tiq'i'ntl Manases b'inchal txqan taq'wixi'xtl kyekywitzju' tnam ojetoq che mankun tu'n Qman Dyos kwitzku' aj Israel.10Qu'mtzun, yolinte' Qman Dyos toj kytzi tmajenju' t-sanjelal, ex tma:11Tu'ntzunte' txqan il taq'wixi'x matxi' tb'incha Manases, expe' nimxi'x til xtb'incha kyetwitz kyil amorey e'ten nejtl twitz, mache'x tq'o'n aj Juda toj il tu'n tpaju' kywitzileb',12ayine' Dyos Manb'aj tib'aj Israel nchin q'mante: kxe'l nq'o'ne' taq'wix lu tib'aj Jerusalen ex Juda, expe' kch'ol kb'ilkye.13Ikx knse'ye' ti'j Jerusalen kse'nxju' nb'ichaye' ti'j Samarya ex kyi'ju' toj tja Akab'; kjel nẍtilsa'ne', kse'n ajtb'aj txjet jun laq nkyaj mutzb'et.14Aye'tzu'n jni'l ntaname', che kjel nleb'a'ne', ex che kxe'lnq'o'ne' toj kyq'ob'u' kyajq'oj, tu'ntzun tb'je'l elq'anju' ti'xti' kye.15Qu'n taq'wixqe'xi'xju' kyb'inchb'aj nwitze', ex naq ntx'u'jile' nokkyq'on ttzajlenx tej kyetzju' ojtxi' kyyajilb'en toj Ejipt ex ikx ja'lo, chi Dyos.16Kyib'ajxi'pe'tlju' il tb'incha Manases tu'nju' eb'inchan ilu' aj Juda exqe' tb'inchb'aj taq'wix twitz Qman Dyos, nim txqan xjal mixti' kyil eb'aj Kub' tb'yo'n toj Jerusalen, b'je'lpunb'ajx tu'n.17Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Manases ex tkyaqilju' tb'incha, exqe' il b'aj tb'incha'n, toju' tu'jil tqanil kyi'ju' nimaqkawil aj Juda.18Tej tkyim, ku'x mqu'n toju' tnej awal teju' tja kawb'il, toju' awal te Usa. Atl Amon ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Amon toj Juda (2 Cr 33.21-25)19Tetoq junaq kab'e' (22) ab'q'i Amon tej ttzyet tkawin, naq kab'e' ab'q'i kawin toj Jerusalen. Mesulemet tb'iju' ttxu, ex tmyal Jarus, aj Jotb'a.20Aye'tzu'n tb'inchb'aj taq'wixqe'xi'x twitz Qman Dyos, ikxu' kse'nte tman Manases,21qu'n aye'x tb'inchaju' taq'wixqe'xi'x kse'nx tb'inchb'aju' tman, k'ulun kyexju' witzileb' ja k'uluna' tman.22Iktzu'n kyaja' ttzaqpi'n Qman Dyos, Kydyos ojtxi' tyajilb'en, ex mixti' tb'inchaju' tajb'il Dyos.23Aye'xju' nejenel kye t-xjal Amon jawkyiq'i'nkyib' ti'j, ex kub' kyb'yo'n toju' tja te kawb'il.24Aye'tzu'n xjal te toj tnam e'kub' kyb'yo'nju' jawkyiq'i'kyib' ti'ju' nimaqkawil Amon, ex okkyq'o'n Josiy ju' tk'wal te nimaqkawil.25Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Amon exju' tb'incha, toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil toj Juda.26Ku'x kymqu'n toju' tnej tawal Usa. Atl Josiy ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Josiy toj Juda (2 Cr 34.1-2)1Tetoq wajxaq ab'q'i Josiy tej ttzyet tkawin, ex junaq junlajoj (31) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Jedida tb'iju' ttxu, tmyal Adayiy, ex aj B'oskat.2B'a'n tb'inchb'aj Josiy twitz Qman Dyos, qu'n ax tb'inchaju' kse'n tb'incha Dab'i ojtxi' tyajilb'en, mixti'x eltpa'n tib' ti'j. Elyalju' tu'jil kawb'il (2 Cr 34.8-33)3Tojtzun wajxaqlajoj (18) ab'q'i nkawin Josiy, xitchq'o'n nimaqkawilu' Sapan ttz'ib'al tqanil, tk'wal Asaliy ex tchman Mesulam, toju' tja Dyos. Xitma'n te:4—Kutxi'ya tk'etz Ilkyiy, kynejel pale, ex q'manxa te tu'n tb'aj tb'uyi'n pwaq matxi' b'aj pon q'in toj tja Dyos exju' matxi' b'aj kyb'u'yi'n xq'uqil ttzija kyxol xjal,5ex tu'n txi' tq'o'n kyeju' ate'k twitzu' aq'untl ti'j tja Qman Dyos, tu'ntzun kyxi' kychjo'nju' nche aq'unan tu'n tb'inchet ch'i'ntlju' tja Dyos,6aye' nche aq'unan ti'j tze e'nejenel ti'ju' aq'untl exqe' b'inchal ja, ex tu'n kylq'onteju' tze ex ab'j tz'lan kywitz tu'n tb'aj b'inchet ch'i'ntlju' tja Dyos.7Ex q'manxa qa min nojqelan tu'n txi' tqani'n tajlalu' pwaq nxiq'et kye, qu'n tnik'alkye' kyi'j, chiju' nimaqkawil.8Xitzun tma'n Ilkyiy kynejel pale te Sapan, tz'ib'al tqanil, qa matxitoq tz'okyalju' tu'jil Kawb'il toju' tja Dyos, ex xitq'o'nju' u'j te, jawtzun t-ẍch'i'n Sapan.9Xi'tzu'n Sapan q'malte teju' nimaqkawil, ikjalu:
—Matxi' kub' kyb'incha'n kye tmajina saqpwaq nimaqkawil, ju' atitoq toj tja Dyos, ex matxi' txikyq'o'n kyeju' ate'k twitzu' aq'untl tu'n tb'inchet ch'i'ntlju' tja Qman Dyos, chij.10Ex ikx xitma'n Sapan te nimaqkawil qa matxitoq txi' tq'o'n pale Ilkyiy jun u'j te, ex jawt-ẍch'i'n Sapan teju' nimaqkawil.11Atzu'n tb'inte nimaqkawilju' ntma'n tu'jil Kawb'il, b'ajtlaqu'n t-xb'alun,12tchaq'tzu'n nimaqkawil te Ilkyiy, te Aykam tk'wal Sapan, te Akb'or tk'wal Mikayiy, te Sapan tz'ib'al tqanil, ex te Asayiy kynejel t-xjal nimaqkawil:13—Kukyxi'ye' qanilte te Qman Dyos wi'je' ex ti'ju' tnam ex ti'j tkyaqilu' Juda, ti'ju' ntma'n u'j matxi' tz'el yal lu; qu'n matxilo tzaj ttx'u'jil Qman Dyos qi'j, qu'n mixti'x xikyb'i'n ojtxi' qchmanju' ntma'n u'j lu ex mixti' xikyb'incha'n tkyaqilju' tz'ib'a'n toj, chij.14Exi'tzu'n Ilkyiy, Aykam, Akb'or, Sapan ex Asayiy, tk'etz Ulda, ju' qya t-sanjelal Dyos, t-xu'jil Salum tk'wal Tikb'a ex tchman Aras, ju' ka'yilte k'ub'l xb'alun toj tja Dyos. Najlitoq Ulda toju' tkab' najb'il toj Jerusalen, tetzunj kyxi' yolin te,15xittzaq'we'n Ulda kye:
—Ate tzaq'web'lu' tu'n Qman Dyos, ju' nkyk'u'n aj Israel ikjalu:
Kymanxe' teju' saj chq'onkyeye' xjelul weye',16qa ayine' Dyos Manb'aj nchin q'mante: ktzajel wiq'i'ne' jun yajb'il tib'aju' najb'il lu ex kyib'aju' najliqe' toj, kse'nxu' q'ma'n toju' u'j matxi' jawt-ẍch'i'n nimaqkawil toj Juda.17Qu'n matxi' chin kyej kyq'o'ne' ex matxi' kub' kytz'e'ysa'n k'ok'sb'il kywitz junxi'tl dyos, matxi' tzaj kyq'o'n ntx'u'jile' tu'n tkyaqilju' kyb'inchb'aj; qu'mtzun matxi' tzaj ntx'u'jile' ti'ju' najb'il lu ex lay tzik'tna'l wu'ne', chi Dyos.18Kymanxtzune' te nimaqkawil toj Juda, saj chq'onkyeye' xjelul te Qman Dyos, qa ikx intma'n Qman Dyos nkyk'lu'n aj Israel, ikjalu:
tu'nju' sok tq'o'n twi'ya ti'ju' xtb'iya,19ex tu'nju' saj tb'isa ex ma chinx tb'i'na tej xtb'inteju'ya in nma'ne' ti'ju' najb'il lu ex kyi'ju' najliqe' toj, qa ati tu'n kyb'aj ex ati qanb'en kyib'aj, ex tu'nju' matxi' tlaqu'na t-xb'aluna ex matz'oq'a nwitze', ex ikxwe' matxi nb'i'na. Ayine' Dyos Manb'aj inchin q'mante teya.20Qu'mtzun, kxe'l nq'o'ne' anb'il teya tu'n tkyima toj nak'b'il ex tu'n ttena kyuk'i'lju' ojtxi' tchmana, ex lay tila taq'wixil tzul wu'ne' tib'aju' najb'il lu, chi Dyos, chij.
Anjkyi'ju' t-sanjelal nimaqkawil q'olteju' tzaq'web'l te.1Tchaq'tzu'n nimaqkawil kytxokli kykyaqilju' tijwnaq toj Juda ex toj Jerusalen, tu'n kyb'uyinte kyib' tuk'i'l.2Exi'tzu'n nimaqkawil kyuk'i'l kykyaqilju' ichan aj Juda, exqe' najlqe' toj Jerusalen, e'pale, e't-sanjelal Dyos ex kykyaqilju' nintnam, aye' ch'i'n kyoklen ex nimaq kyoklen, toj tja Qman Dyos. Atzuntzu' jawa' t-ẍch'i'n nimaqkawil tuk'i'l tq'ojq'ojel twi' kuw tkyaqilu' ntma'n tu'jilu' yol kyejni b'entti'j, aju' elyal toju' tja Qman Dyos.3Kub'tzun we' nimaqkawil tk'etzju' tqan ja, ex tma twitz Qman Dyos tu'n tq'ontetib' tu'n t-xitb'i'n, tu'n tb'inchante ex tu'n kyjapunju' tchaq'b'il ex tkawb'il tu'n tu'n tkyaqil tk'u'j, ex tu'n kyjapunju' oqxenb'il ti'ju' yol kyejni b'entti'j tz'ib'a'nqe' toju' u'j. Ex ikx kytzaq'we kykyaqilju' tnam tu'n tjapun kyu'n. Ch'ixpub'l tu'n nimaqkawil Josiy (2 Cr 34.3-7)4Tchaq'tzu'n nimaqkawil te Ilkyiy kynejel pale, ex teju' tkab' pale ex kye'ju' xq'uqil ttzija, tu'n kyb'je'tz kyiq'i'n tkyaqilju' ti'xti' nche ajb'en te k'u'lb'il te B'aal ex te Asera ex kye kykyaqilju' che'w twitz kya'j toj tja Qman Dyos, ex eb'ajkub' ttz'e'ysa'n ti'jxi' Jerusalen, kyoju' kojb'il toj Sedron, exi'tzun tiq'i'n kytza'jil B'etel.5Eb'je'ltzun tiq'i'n pale toj kyoklen, ju' eb'jo'k kyq'o'n nimaqkawil aj Juda tu'n kytz'e'ysante sturak kyoju' najb'il te witzleb'i'n kywi'witz kyojile nimaqtnam toj Juda ex ti'jile Jerusalen, exqe'ju' pale intoq che tz'e'ysan sturak twitz B'aal, twitzu' q'ij, twitz xjaw, ex kywitz kykyaqil che'w twitz kya'j.6Etztiq'i'nju' tilb'ilal Asera atitoq toju' tja Qman Dyos ti'jxi' Jerusalen, kub' ttz'e'ysa'n tk'etzu' a' Sedron ex majxkub' tza'jix, b'ajx tchto'ntzuntz tib'aju' muqb'il kye tnam.7Ex ikx eb'ajkub' t-xitu'n kyjaju' ichan nche kub'kẍe kyuk'i'lx ichan, ju' intoq kyb'incha'n te jun k'u'lb'il toju' tja Qman Dyos, janche chmona' qya t-xb'alunju' kydyos Asera.8Yajxi'tzuntl tchaq' tu'n kytzaj kykyaqilju' pale kyoju' nimaqtnam toj Juda, ex b'ajkub' t-xitu'n tkyaqilju' najb'il te witzleb'i'n kywi'witz jamatxi'toq b'ajkub' kytz'e'ysa'n pale sturak, tzajx Web'a tu'n tpon B'eerseb'a, ex e'kub' t-xitu'n q'olb'eb'l kye tajaw il atitoq ttzi tja Joswe, ju' kawil te nintnam, ate'toq ttzi nintnam toj tnayajkya'j.9Aye'tzu'n pale kyeju' najb'il kywi'witz te witzileb'i'n mixtoqti' nche'x twitz q'olb'eb'l te Qman Dyos toj Jerusalen, intoq che wan wab'j mixti' ttx'amal kyuk'i'lxju' pale.10Ex e'kub' t-xitu'n Josiy ju' tz'e'ysb'il chojb'il ati toju' b'ya' B'en-inom, tu'ntzun mix-a'lo' tu'n tkub' ttz'e'ysa'n tk'wal mujqa tmyal te chojb'il twitz Molok.11Eb'je'l tiq'i'n chej ojetoq che kub' kyq'o'n nimaqkawil aj Juda tu'n kyajb'en te k'u'lb'il q'ij, ju' ate'toq ttzi tja Qman Dyos tk'etz tja Natan-melek, ka'yilkye ja ti'jile tja Dyos, ex kub' ttz'e'ysa'n tkarwaj q'ij.12Ex e'kub' t-xitu'n q'olb'eb'l b'ajkub' kyb'incha'n nimaqkawil aj Juda tib'aju' tja Ajas te tojlab'l, exqe' q'olb'eb'l e'jaw tb'incha'n Manases kywi' tpenju' tja Qman Dyos, b'ajkub' t-xitu'n ex eb'ajx t-xonju' kyb'uchub' toju' a' Sedron.13Ex ikx b'ajkub' t-xitu'n nimaqkawil txqan ja te witzileb'i'n ate'toq toj tjawetzq'ij te Jerusalen, toj tnayajkya'j teju' witz Olib'oyile, aye' ojetoq che jawtb'incha'n Salomon, nimaqkawil toj Israel, te Astarte, kydyos aj Sidon; te Kyemos, kywitzileb' aj Moab', ex te Milkom, kywitzileb' aj Amon, ik'b'ajilqe'x.14Ex ikx eb'ajkub' tb'uchi'n ab'j exqe' ẍwank xjanqe'toq, ex b'ajkub' t-sputi'n kyb'aqil kyimni jata'qe'toqu'.15Atzu'n q'olb'eb'l exju' ja te witzileb'i'n toj B'etel, b'jawnitoq tb'incha'n Jerob'oam tk'wal Nab'at, ju' xiq'onkye aj Israel toj il, eb'ajkub' ttxiju'n Josiy ex majx e'kub' quqix tu'n, ex e'kub' ttz'e'ysa'n; ex kub' ttz'e'ysa'n tilb'ilal Asera.16Tej tanjtzti'j Josiy ex e'tilu' muqb'il ate'toq twi'xju' ttxa'nwitz, tchaq' tu'n kyb'jatz iq'inju' kyb'aqil kyimni kyoj, ex e'kub' ttz'e'ysa'n tib'aju' q'olb'eb'l, tu'n kyb'aj tz'ilix. Iktzu'n japuna' tyol Qman Dyos q'ma'ntltoq tu'nju' t-sanjelal.17Xitqani'ntzuntz:
—¿Al qpantyonju' inxi' nka'yi'ne' chixi'? chij.
Xi'tzun kytzaq'we'n xjal aj nintnam te:
—Ate muqb'ilju' teju' t-sanjelal Dyos aj Juda ex tma tqanilju' matxi' b'aj tb'incha'na nimaqkawil ti'ju' q'olb'eb'l toj B'etel, chechij.18Tchaq'tzun Josiy:
—Kyq'onkje' kukxte'n, lalun che'x kyeku'ne' tb'aqil, chij.
Iktzu'n mix-a'lo' xiyekunkye tb'aqil, ex tb'aqilu' t-sanjelal Dyos tzaj toj Samarya.19Aye'tzu'n ja xjansa'nqe' te witzileb'i'n ate'toq toj Samarya, b'jawniqe'toq kyb'incha'n nimaqkawil toj Israel, tej tok kyq'o'n ttx'u'jil Qman Dyos, eb'ajkub' t-xitu'n Josiy kykyaqil, kse'nxju' tb'incha toj B'etel.20Yajxitzuntl eb'aj Kub' tb'yo'n kykyaqilju' pale kye witzileb'i'n ate'toq atzu' kyib'aju' q'olb'eb'l, ex e'kub' ttz'e'ysa'n kyb'aqil kyimni kyib'aj. Anjtzun ti'jtz Jerusalen. Kub' tik'sa'n Josiy Tq'ij Tzaqpib'l (2 Cr 35.1-19)21Tchaq'ju' nimaqkawil kye tkyaqilju' tnam tu'n tkub' kyik'sa'n Tq'ij Tzaqpib'l ninb'ilte Qman Dyos, kse'nxju' tz'ib'a'n toju' tu'jilu' tyol kyejni b'entti'j.22B'ajxtoq kub'a' ik'set jun Tq'ij Tzaqpib'l kse'n ja'lu, ttzajlenx toj kyq'ijlalilju' ajkawil e'kawin toj Israel, expe' ikx toj kq'ijlalilju' nimaqkawil toj Israel ex toj Juda.23Toj wajxaqlajoj (18) ab'q'i nkawin Josiy tej tkub' ik'setju' Tq'ij Tzaqpib'l lu toj Jerusalen ninb'ilte Qman Dyos. Niman Josiy te Dyos24Ex eb'je'l tiq'i'n Josiy ju' ajpkab' ex ajna, exqe' witzileb' ate' toj kyja xjal ex txqantl witzileb', ex tkyaqilju' ti'xti' ik'b'ajilxi'x te kyk'u'lb'il xjal ate'toq toj Juda ex Jerusalen. Tb'incha ja'lu tu'n kyjapunju' yol toju' kawb'il ntma'n toju' u'j elyal tu'n pale Ilkyiy toju' tja Qman Dyos.25Mixti' juntl nimaqkawil ten nejtl ex yajxi'tl twitz, ikwitu' kse'nte Josiy, niman te Qman Dyos tu'n tkyaqil tanmi ex tu'n tkyaqil tk'u'j ex tuk'i'l ipumalj tu'n tb'inchante tajb'il Dyos, kse'nxju' tkawb'il Moyses.26Tu'npetzunjalu, kukxtoq tten ttx'u'jil Qman Dyosu', qu'n intoq q'ojin ti'j Juda tu'n tpaj tkyaqilju' il b'aj tb'incha'n Manases.27Qu'mtzun tma Qman Dyos qatoq k'elel tiq'i'n Juda twitz, kse'n kyej tq'o'n Israel, exqa k'eleltoq tik'o'n nintnam Jerusalen ojetoq jaw t-sk'o'n, exju' ja te k'u'lb'il ojetoq tma qa atzu' tu'n tna'njtza' tb'i. Kyim Josiy (2 Cr 35.20-27)28Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Josiy ex tkyaqilju' tb'incha, toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil toj Juda.29Tojtzu'n tq'ijlalil tkawb'il, xi' paraon Nekao, nimaqkawil toj Ejipt, ttziju' nin a' Ewprates onilteju' nimaqkawil aj Asirya. Exju' nimaqkawil Josiy mqolte; tetzunj tilwi toj Mewido tu'n Nekao, kub' tb'yo'n.30Jawx q'o'ntzuntz toj jun karwaj kyu'n nejenel kye t-xjal te q'oj ex tzaj kyiq'i'n Mewido tu'n tpon tzmax Jerusalen, ku'x kymqu'ntzuntz toju' muqb'il. Aye'tzu'n xjal toju' tnam tzaj kyiq'i'n Joakas, tk'wal Josiy, ex okkyq'o'n te nimaqkawil te t-xelju' tman. Tkawb'il Joakas toj Juda (2 Cr 36.1-4)31Tetoq junaq oxe' (23) ab'q'i Joakas tej ttzyet tkawin, ex oxe' xjaw kawin toj Jerusalen. Amutal tb'iju' ttxu, tmyal Jeremiy ex aj Lib'na.32Aye'tzu'n tb'inchb'aj taq'wixqexi'x twitz Qman Dyos, ikxu' kse'nkye ojtxi' tyajilb'en.33Okx jpu'n toj Rib'la tu'n Nekao, toju' tx'otx' Amat, tu'ntoq lalun kawin toj Jerusalen, ex kub' tq'o'n chaq'b'il tib'aju' tnam tu'n kyq'onte jun chojb'il te oxnaq kab'lajoj kyintal tk'i' oxnaq lib'r (72.60) saqpwaq ex masch'i'n oxnaq kab'lajoj lib'r tk'inik'jan (72.6) lib'r q'anpwaq.34Expe' oktq'o'n paraon Nekao, ju' Elyakyim tk'wal Josiy te t-xelju' tman, ex tch'exb'eju' tb'i, Joakyim tb'i oktq'o'n, atzu'n Joakas ttzuy ex xitiq'i'n toj Ejipt, jakyima'.35Xitq'o'n Joakyim saqpwaq ex q'anpwaq te Nekao qu'n intoq tqani'n, tu'ntzun ja'lu tchaq' tu'n tjaw jun chojb'il kyib'aju' tnam. Ex teyile junjun xjal tchoju' saqpwaq ex q'anpwaq kub' q'o'n tu'n tchjonte, tu'ntzun txiq'et te Paraon Nekao. Tkawb'il Joakyim toj Juda (2 Cr 36.5-8)36Tetoq junaqjo' (25) ab'q'i Joakyim tej ttzyet tkawin, ex junlajoj (11) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Seb'uda tb'iju' ttxu, tmyal pedaiyiy, ex aj Ruma.37Taq'wixju' tb'inchb'aj twitz Qman Dyos, kse'nx kyeju' ojtxi' tyajilb'en.1Okxu' Nab'ukodonosor nimaqkawil aj B'ab'ilon toju' tx'otx' toj tq'ijlalil tkawb'il Joakyim, ex kyej oxe' ab'q'i Joakyim tjaq tkawb'il. Ch'ixpujtzun tnab'l ex jawtiq'i'ntib' ti'j.2E'tzajtzun t-sma'n Qman Dyos b'a'npun tnej eleq' kaldey, aj Sirya, aj Moab' ex aj Amon, ti'j Joakyim. E'tzaj t-sma'n ti'j Juda tu'n tkub' kyxitu'n, kse'nxju' tqanil ojetoq taq' Qman Dyos kyu'nelju' t-sanjelal.3B'aj ja'lu ti'j Juda qu'n ikju' t-xima Qman Dyos, tu'n kyel tiq'i'n twitz tu'n kpaju' txqan il ojetoq b'aj tb'incha'n Manases,4ex ikx tu'n tpaj kychk'elu' xjal mixti' kyil e'kub' tb'yo'n, ex kub' noj toju' Jerusalen tu'n chik'. Qu'mtzun mixti' kub' tnajsa'ntl Qman Dyos.5Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Joakyim ex tkyaqilju' b'aj tb'incha'n toju' tu'jil tqanil kyb'inchb'aju' nimaqkawil aj Juda.6Tej tkyim, atl Joakyin ju' tk'wal kawin te t-xel.7Atxi'xtzunj, mix etza'tlju' nimaqkawil aj Ejipt toju' ttx'otx', qu'n tkyaqilju' tzyu'ntoq tu'n ojetoq b'je'l t-xk'a'yi'n nimaqkawil aj B'ab'ilon, tzajx toju' a' Ejipt ex ponx toju' nin a' Ewprates. E'b'je'xq'i'n Joakyin exqe' tuk'i'l toj jitz'jtib'il B'ab'ilon (2 Cr 36.9-10)8Tetoq wajxaqlajoj ab'q'i Joakyin tej ttzyet tkawin, ex kawin oxe' xjaw toj Jerusalen, Neusta tb'iju' ttxu, tmyal Elnatan, ex aj Jerusalen.9Aye'tzu'n tb'inchb'aj myab'a'n qe' twitz Qman Dyos, ikxu' kse'nte tman.10Tojtzu'n tq'ijlalil lu, e' ulu' t-xjal Nab'ukodonosor, nimaqkawil aj B'ab'ilon, ti'j Jerusalen ex b'ajx kytxoli'n kyib' ti'jele tu'n kyq'ojin ti'j.11Tetzunj ttzyet kyq'ojin ti'ju' nintnam, ulu' Nab'ukodonosor.12Kyaq'tzunkyib'u' Joakyin, nimaqkawil toj Juda, tuk'i'lju' ttxu, exqe' nejenel kye t-xjal, e'nejenel exqe' ichan q'uqli tk'u'j nimaqkawil aj B'ab'ilon kyi'j, e'kub' tjpu'ntzuntz. B'aj ja'lu toj twajxaqi'n ab'q'i nkawin Nab'ukodonosor.13Yajxi'tzuntl, b'je'tztiq'i'n Nab'ukodonosor tkyaqilju' k'uwenj toju' tja Dyos ex toju' nin ja te kawb'il, kse'nxju' ojetoq tma Qman Dyos, b'je'l tiq'i'n tkyaqilju' ti'xti' q'anpwaqqe' eb'jo'ktq'o'n Salomon, nimaqkawil toj Israel, toju' tja Qman Dyos.14Eb'ajx tiq'i'ntzuntz kykyaqilju' xjal najliqe' toj Jerusalen, ex kykyaqilju' nejenel exqe' xjal kuwqe' te q'oj, ex kykyaqilju' kno'n jun kyaq'un ex tx'nol k'uxb'il, japun kyajlalju' eb'ajxq'i'n toj jitz'jtib'il toj junmutx' jo'k'al (10,000). Naq o'qe'kxtlkye' tal xjal prowqe'xi'x e'kyajten toju' tx'otx'.15Ex eb'je'xtzun tiq'i'n Nab'ukodonosor ju' Joakyin exu' ttxu toj Jerusalen, kyuk'i'lxi' t-xu'jil, exqe' nejenel kye t-xjal, exqe' xjal nimaqxi'x kyoklen toju' tx'otx'. Eb'ajx tiq'i'n toj jitz'jtib'il B'ab'ilon.16Japun kyajlalju' nimaq kyoklen eb'ajx tiq'i'n nimaqkawil aj B'ab'ilon toj jitz'jtib'il, toj wuqlajk'al lajnaq (7,000); ex kab'k'al lajnaqu' (1,000) kno'n jun kyaq'un ex tx'nol k'uxb'il, kyi'jxi'tl kykyaqilju' ichan kuwqe' ex b'a'nqe' te q'oj.17Oktzun q'o'n Mataniy te nimaqkawil t-xel Joakyin tk'wal ttzik tu'n nimaqkawil aj B'ab'ilon, ex tch'exb'eju' tb'i, Sedekyiy tb'i oktq'o'n. Tkawb'il Sedekyiy (2 Cr 36.11-16; Jer 52.1-3)18Tetoq junaq jun ab'q'i Sedekyiy tej ttzyet tkawin, ex junlajoj ab'q'i kawin toj Jerusalen. Amutal tb'iju' ttxu, tmyal Jeremiy ex aj Lib'na.19Aye'tzu'n tb'inchb'aj taq'wix twitz Qman Dyos, ikxu' kse'n tb'inchb'aj Joakyim.20Qu'mtzun tzaj ttx'u'jil Qman Dyos ti'j Jerusalen ex ti'j Juda, ex majx eb'je'x tiq'i'n twitz.
Yajxi'tzuntl jawtiq'i'ntib' Sedekyiy ti'ju' nimaqkawil aj B'ab'ilon. Kub'ti'j Jerusalen (Jer 39.1-7; 52.3-11)1Tojtzun lajoj tajlalju' tlajoji'n xjaw te tb'eljoji'n ab'q'i nkawin Sedekyiy, ulu' nimaqkawil Nab'ukodonosor kyuk'i'l kykyaqilju' t-xjal q'ojil ti'j Jerusalen, ex b'aj kytxoli'n kyib' ti'j. E'kub'ten twitz Jerusalen, ex b'jaw kyb'inch'a'n kyxwe'lil ti'jile, nimaqxi'x kywe' kyekywitzju' nimaqtapi tu'n tb'ant-xi'x kyq'ojin ti'j.2Txoli'nkyib'u' xjal te q'oj ti'ju' nintnam, tzmax tpon toj tjunlajoji'n ab'q'i nkawin Sedekyiy.3Tzajxi'xtl we'yaj toju' nintnam toj b'eljoj tajlal tkyaji'n xjaw te ab'q'i lu, ex mixtoqti'tl kye xjal kywa.4Extzun kyxopq'i'n jun kyb'e tojile' nintapi ti'ju' nintnam, maskye txoli'nkyib'u' aj B'ab'ilon ti'ju' nintnam, eb'je'tz oqu' nimaqkawil kyuk'i'l kykyaqilju' t-xjal te q'oj te qonik'an. Xi'eb'je'tza' ttzi nintnam kyxolu' kab'e' nimaqtapi, toju' tb'eyil tawal nimaqkawil, exi'tzuntz toj tb'eyil b'ya' ttzi nin a' Jordan.5Aye'tzu'n xjal aj B'ab'ilon e'xilpe knolte nimaqkawil Sedekyiy, ex kub'ti'j kyu'n toju' plan tx'otx' te Jeriko. Kyej tzaqpi'n kyu'n kykyaqilju' t-xjal te q'oj ex b'ajx kypa'n kyib'.6Tzyetju' nimaqkawil kyu'n aj B'ab'ilon ex xikyiq'i'n twitzju' nimaqkawil aj B'ab'ilon atitoq Rib'la, toju' tx'otx' Amat. Atzuntzu' tmaya' Nab'ukodonosor tu'n tz'e'yset twitz Sedekyiy,7ex twitzku' tchaq'a' Nab'ukodonosor tu'n kykub' b'yo'nju' tk'wal. Ex tchaq' tu'n kyb'je'tzq'i'n twitz Sedekyiy, ex tu'n tkub' k'lo'n toj xpatx'k'uxb'il tu'n txi' iq'i'n B'ab'ilon. Kub' xitu'n tja Dyos (2 Cr 36.17-21; Jer 39.8-10; 52.12-30)8Toj wuq tajlal tjwe'yi'n xjaw teju' tb'eljlajoji'n (19) ab'q'i nkawin Nab'ukodonosor, nimaqkawil toj B'ab'ilon, pon Neb'usaradan toj Jerusalen, ajb'el te nimaqkawil ex chaq'ul kye xjal xq'uqilte nimaqkawil9ex oktq'o'n kyq'aq'alju' tja Dyos, exu' ja te nimaqkawb'il, ex kykyaqilju' ja toju' nintnam, aye'xi'xpe' kyjaju' nimaqxjalqe',10exqe' xjal aj B'ab'ilon lepchqe'toq ti'ju' chaq'ul b'ajkub' kyxitu'n nintapi ti'jile Jerusalen.11Kykyaqilxtzu'n ate'xtoq toju' nintnam exqe' ojetoq kyaq'kyib' tuk'i'lju' nimaqkawil aj B'ab'ilon, exqe' jni'tl kno'n jun kyaq'un, eb'ajx tiq'i'n Neb'usaradan tzmax B'ab'ilon.12O'qe'kx junjun e'kyaj tq'o'n kyxolju' xjal majx prowqexi'x, tu'n kyaq'unan kyi'ju' awal ex kojb'il.13Majx b'ajkub' kypuẍi'n aj B'ab'ilon ti'xti' q'ank'uxb'il ate'toq toju' tja Dyos: e'tqanja, exqe' tq'uqlil tuk'i'lxi' nin k'anb'il a', ex tkyaqilju' q'ank'uxb'il b'ajx kyiq'i'n B'ab'ilon.14Ikx eb'ajxkyiq'i'n tkb'el tza'j, e'jotb'il, e'iq'b'il ttxa'n kantil, e'nimaqpak' ex tkyaqilju' q'ank'uxb'il nche ajb'en toj k'u'lb'il.15Ex ikx b'ajx tiq'i'n chaq'ul kye xq'uqil, tkyaqilju' ti'xti' q'anpwaqqe' ex saqpwaqqe': e'tkb'el ttxalq'aq' ex nimaqlaq.16Exqe'tzu'n kab'e' tqan ja, exju' nin tkb'el a' exqe' tq'uqlil eb'ajx tq'o'n b'incha' nimaqkawil Salomon teju' tja Dyos, ju' mixti'x b'ent tiq'et kyajlal.17Masch'i'n wajxaq metr twe' junjunju' kab'e' tqan, ex tkub' jun tilb'ilal q'ank'uxb'il toj twi' junjun, te masch'i'n kab'e' metr twe', ex tok jun kutxb'ilte q'ank'uxb'il xk'a'wi'n twitz ti'jele, te masch'i'n kab'e' metr twe', txoli'nk kyilb'ilal lob'j ti'j. Junelniqe'ju' kab'e' tqan. E'b'je'xq'i'n aj Juda toj kytanam18Ex e'tzyet Serayiy kynejel pale, ex Soponiy tkab' pale, exqe' oxe' xq'uqil ttzi tja Dyos, tu'n Neb'usaradan chaq'ul kye xq'uqil.19Ex e'ttzuyu' nejenel nchaq'un kyib'aju' xjal te q'oj, ex jwe' xjal ajb'el qe'toq te nimaqkawil ate'toq toju' nintnam, exu' xjal nim toklen in nxnaq'tzankye xjal te q'oj, ex oxnaq (60) nimaqxjal aj Israel kyxolu' najlqe' toju' nintnam.20Kykyaqilx eb'ajx tiq'i'n Neb'usaradan twitzju' nimaqkawil aj B'ab'ilon atitoq Rib'la, toju' tx'otx' Amat. Atzuntzu' tchaq'a' nimaqkawil aj B'ab'ilon tu'n kykub' kyb'yo'n.
Ikytzu'n eb'je'xa' q'i'nju' tnam aj Juda toju' kytx'otx'. Eb'ajx oqu' jni'tl tzmax Ejipt (Jer 40.7-10; 41.1-3,16-18)22A Wedaliy tk'wal Aykam ex tchman Sapan, oktq'o'n Nab'ukodonosor, nimaqkawil aj B'ab'ilon, te kawil tu'n tkyaj ka'yilkyeju' xjal e'kyaj tq'o'n toj Juda.23Tetzunj kyb'inteju' kynejel xjal te q'oj toj Juda kyuk'i'lju' kyxjal, eb'ajx Mispa yolil tuk'i'l Wedaliy. Aye' Ismael tk'wal Netaniy; ex Joanan tk'wal Karey; ex Serayiy tk'wal Tanumet aj Netopa; ex Jaasaniy tk'wal jun ichan aj Maaka. Eb'ajxu' kyxjal kyuk'i'l.24Xittziya'n Wedaliy jun tyol kye ex kyeju' kyxjal, tu'n lalun che xob' kyeju' kynejel xjal aj B'ab'ilon, tu'n kykyajten najal toju' tx'otx' ex tu'n kyajb'en teju' nimaqkawil aj B'ab'ilon, chetenb'eltzuntz b'a'n.25Tojtzun twuqi'n xjaw, pon Ismael tk'wal Netaniy ex tchman Elisama, tyajajil nimaqkawil toj Juda, k'le'nqe' lajoj ichan tu'n, kykyaqilxtzun kub' kyb'yo'n Wedaliy kyuk'i'lxi' aj Juda ex aj B'ab'ilon ate'toq tuk'i'l toj Mispa.26Kykyaqiltzu'n xjal eb'ajx Ejipt tu'n kyxob'el kye aj B'ab'ilon, e'nimaq kyoklen ex ch'i'n kyoklen kywitzju' nejenel kye xjal te q'oj. Tzaqpinjtz Joakyin ex jaw nima'n toj B'ab'ilon (Jer 52.31-34)27Toj junaq wuq (27) tajlalu' tkab'lajoji'n (12) xjaw teju' junaq wuqlajoj (37) ab'q'i texlen q'i'n nimaqkawil Joakyin toj Juda, tzyet tkawin nimaqkawil Eb'il-merodak toj B'ab'ilon, majx b'a'nju' nimaqkawil lu te Joakyin ex etztiq'i'n toj kars,28b'a'n tilwi tu'n ex oktq'o'n ch'i'ntl toklen kyib'aju' txqantl nimaqkawil ate'toq tuk'i'l toj B'ab'ilon.29Iktzu'n b'ent tel tiq'i'n Joakyin t-xb'alun toktoq toj kars ex wan tuk'i'lu' nimaqkawil toj tkyaqilu' jni'tl tchwinqlal.30Expe' tk'am Joakyin jun k'a'chb'ilte tkyaqil q'ij toj tkyaqilju' tchwinqlal teju' nimaqkawil toj B'ab'ilon.
Bible Society in Guatemala