2 Crónicas1

Xitqani'n Salomon tnab'l te Dyos

1Kuwixju' tkawb'il Salomon, tk'wal Dab'i, qu'n atitoq Qman Dyos tuk'i'l, tzaj tq'o'n nimxi'x tipumal.2E'ttxoktzun Salomon kykyaqil aj Israel: e'nejenel kye xjal te q'oj, nejenel nche kawin tuk'i'l ex kykyaqilju' nejenel kye junjun ja atitoq kyoklen toj Israel.3Xi'tzuntz kyuky'i'l kykyaqilju' xjal b'u'yi'ntoq kyib', toju' ja xjan atitoq toj Kab'aon, qu'n atoqtzu' ta'ju' ja te mujb'ab'ltib'il tuk'i'l Dyos, ju' kub' tb'incha'n Moyses, tmajin Dyos, toj chq'ajlaj.4Ojetoqtzun tz'etz tiq'i'n Dab'i kax te Dyos toj Kyiryat-jearim ex pon tiq'i'n toju' tkub'el ojetoq kub' tb'incha'n, qu'n ojetoq jawtb'incha'n jun tpach xb'alun toj Jerusalen.5Ex atoqtzu' ta' q'olb'eb'l q'ank'uxb'il, ju' kub' tb'incha'n B'esalel, tk'wal Uri ex tchman Ur, toj Kab'aon twitzju' ja xb'alun te Qman Dyos. Xi' Salomon kyuk'i'l kykyaqilju' tnam xjelul atzu'.
6Jax Salomon tk'etzju' q'olb'eb'l q'ank'uxb'il atitoq twitz Qman Dyos, twitzju' ja te mujb'ab'ltib'il tuk'i'l Dyos ex tchaq' tu'n kytz'e'yset kab'k'al lajnaq (1,000) chojb'il k'ok'sb'il tib'aj.
7Textzu'n qonik'an lu, kub' tyek'u'ntib' Dyos twitz Salomon ex tzaj tma'n te: Qanintza weye' aju' tajb'ila, kxe'l nq'o'nwe' teya, chij.
8Xittzaq'we'n Salomon te Dyos: Matzaj tka'yina nmane' Dab'i tuk'i'l t-xtalb'ila, ex machin ok tq'o'na kawil te t-xel.9Atzu'n ja'lo, Nman Dyos, japunx tu'na aju' tzaj tma'na te nmane' Dab'i, mana' chin oktq'o'na te kynimaqkawil jun tnam nimxi'x tajlal kse'n quq twitz tx'otx'.10Qu'mtzun q'ontza nnab'le' ex wojtzqib'le' tu'n tb'ent tkawitju' tnam lu wu'ne'; qu'n ¿alkye kb'entel tkawinte ttanama lu niminxi'x? chi Salomon.
11Tzajtzun ttzaq'we'n Qman Dyos te Salomon:
Tu'ntzu'n a tb'is tk'u'ju'ya lu, ex mya q'inumal ex ti'xti' teya ex oklenj xtqaniya, ex mya kykamikju' tajq'oja, ex mya tchwinqlala nimtoj, ape' xtqaniya nab'l ex ojtzqib'l tu'n tb'ent tkawinteya ntaname', ja soka' q'o'na te nimaqkawil,12kxe'l nq'o'ne' tnab'la ex tojtzqib'la, expe' kxe'l nq'o'ntle' tq'inumala, ti'xti' teya ex toklena; ju' minti' ten kyeju' nimaqkawil e'ten nejtl twitza, ex lay ten kyeju' che okyel yajxi'tl, chi Dyos.
13Etztzun Salomon toju' ja xjan atitoq toj Kab'aon, ex anjti'j toj Jerusalen, ex tb'ajlenxi' tka'yi'nju' ja te mujb'ab'ltib'il tuk'i'l Dyos, kawin toj Israel. Tq'inumal Salomon (1 R 10.26-29; 2 Cr 9.25-28)
14Eb'aj tb'u'yi'n Salomon karwaj ex xjal aj chejil. Atitoq oxk'al lajnaq (1,400) tkarwaj, atzun junmutx' lajk'al (12,000) t-xjal q'ojil aj chejil, eb'ajx t-sipa'n kyoju' ja kye karwaj te q'oj ex kyeju' xq'uqilte nimaqkawil toj Jerusalen.15Nim saqpwaq ex q'anpwaq ten toj Jerusalen kse'n txqan ab'j tej tkawin Salomon; ex ten txqan k'ute kse'n tqan iw naq nche tzaj ch'iy toju' plan tx'otx'.16Xi' nche tzaja' kylq'o'na' t-xk'aẍlel nimaqkawil Salomon tchej toj Musri ex Silisya.17Junk'al lajnaq (600) saqpwaq twi' jun karwaj tzajni toj Ejipt, atzun wuqnaq lajoj (150) twi' jun chej. Intoq che k'ayin t-xk'aẍlel Salomon karwaj ex chej kyeju' nimaqkawil itit ex aj Sirya. Kyej b'entti'j kyyol Salomon tuk'i'l Iram, nimaqkawil toj Tiro (1 R 5.1-18; 7.13-14)
1Kub' t-xima'n Salomon tu'n ttzyet tb'inchet jun ja te Qman Dyos exju' tja te kawb'il.2Wajxaqmutx' o'lajk'al (70,000) iqal e'oktq'o'n, atzun lajmutx' (80,000) jsol twitz ab'j twi' witz, atzun b'elajk'al (3,600) nejenel ka'yil aq'untl.
3Yajxi'tzuntl xit-sma'n Salomon tq'umli te Iram, nimaqkawil toj Tiro: B'inchama weye' kse'nxju' tb'inchaya tuk'i'l nmane' Dab'i, tzaj tq'o'na tze k'ute te tu'n tjaw b'inchet jun tja te kawb'il jatu'n ttena'.4Ayintzunwe' kjawil nb'incha'ne' jun tja Qdyose', tu'n ttz'e'yset k'ok'sb'il te ninb'ilte, tu'n kykub' txolb'etju' wab'j kukxju' twitz ex tu'n tkub' q'et chojb'il k'oksb'il twitz te prim ex qale, ex kyoju' q'ij te ojlab'l, ex ninq'ij te ak'a'j xjaw, ex kyoju' txqantl ninq'ij nche ik'set kukxju' toj Israel te ninb'ilte Qdyose'.5Niminju' tja Dyos kjawil nb'incha'ne', qu'n nimxi'x toklenju' Dyos inqo k'ulune' te kyekywitz kykyaqil dyos.6Naqtzun aju', ¿alkye jaku' jaw b'inchante jun tja Dyos, nimxi'xpena'ju' kya'j extzun lay b'ent tten toj? ¿Ti'xi'xtzunwe' woklen tu'n tjaw nb'incha'ne' jun tja, maskyepe' naq tu'n tz'e'yset sturak te ninb'ilte?7Qu'mtzun smantza jun xjal b'a'n tz'aq'unan kyi'j q'anpwaq, saqpwaq, q'anku'xb'il ex k'uxb'il, ex kyi'j xb'alun chukchaq che ka'yin. Ex b'a'n b'inchan tilb'ilal tu'n tzqub' tu'ntzun toni'n kyuky'i'lju' xnaq'tzal nche ajb'en weye' toj Juda ex Jerusalen, aye' eb'jo'ktq'o'n nmane' Dab'i.8Ex smantza tze weye': k'ute, tzis ex sandalo toj Lib'ano, qu'n b'i'n wu'ne' b'a'n che jon tzeju' xjal ate' tjaq' tkawb'ila toj Lib'ano. Che onilkye' nmajine' kyi'ju' tmajina9tu'n kyb'inchante txqan tze, qu'n niminju' ja kjawil nb'incha'ne' ex tb'anilxi'x.10Na'nku'ya, kxe'l nq'o'ne' junk'al wuqnaq lajmutx' (4,400,000) litr triy, ex kyinx seb'adju', kab'naq o'lajmutx' (440,000) litr b'in ex txqantl litr aseyt, kyeju' taq'unala ex kyeju' che jolteju' tze.
11Tzajtzun t-sma'n Iram, nimaqkawil toj Tiro, jun u'j te Salomon, intoq tma'n ikjalu: Matz'okq'o'na nimaqkawil kye aj Israel tu'n Qman Dyos, qu'n intk'u'jla'nju' ttanam, chij.12Ex intoq tma'ntl: ¡Nimanjtzxwitju' Qman Dyos inche k'ulun aj Israel te, ju' b'inchante kya'j ex tx'otx', qu'n matzaj tq'o'n jun tk'walu' nimaqkawil Dab'i atixi'x tnab'l, xnaq'tza'n ex inximan, kjawil tb'incha'n jun ja te Qman Dyos ex jun tja te kawb'il!13Qu'mtzun kxe'l nsma'ne' xnaq'tzal Iram teya, jun ichan japumnixi'x tij ex ati tnab'l.14Tal jun qya kyxolju' tyajajil Dan ex tk'wal jun xjal aj Tiro. B'a'n tz'aq'unan ti'j q'anpwaq, saqpwaq, q'ank'uxb'il, k'uxb'il, ab'j, tze, ti'j xb'alun kyeq smo'n tk'i' cha'x ex morad, sed ex xb'alun kyeq, ex tu'n tb'inchet tkyaqil tilb'ilal tu'n tz'qub', ex inb'ent tb'inchante tkyaqil tilb'ilal qa matxi' qanet te, tu'n tb'inchante kyuky'i'lju' t-xjala ati b'a'n kyu'n ex kyuk'i'lju' intoq che ajb'en te taye Dab'i ju' tmana.15Qu'mtzun, nimaqkawil, smantzju'ya triy, seb'ad, aseyt exju' b'in xtmaya tu'n ttzaj tq'o'na.16Akxtzun in qjonju'ye' tze toj Lib'ano tkyaqilju' k'ajb'el teya, kb'ajel qk'lo'ne' ex kxel qi'ne' tib'aj ninnjab' tu'n tpon tzmax ttzi ninnjab' toj tnam Jope. Atzuntlta kxe'l q'inte tu'n tpon Jerusalen, chi Iram toj u'j.
17Tchaq'tzun Salomon tu'n tjaw kyajlal kykyaqilju' najchaq xjal najlqe'toq kyxol aj Israel, ti'jxi'xtlju' jawni tu'n Dab'i ju' tman, ate'toq b'eljlajmutx' kab'k'al lajnaq (153,000) kyb'aj elyal.18Kxoltzun ja'lu, e'oktq'o'n wajxaqmutx' o'lajk'al (70,000) iqal, lajmutx' (80,000) pa'l ab'j twi' witz, atzun b'eljojk'al (3,600) ka'yil aq'untl, tu'n kyokten chq'olkyeju' xjal tu'n kyaq'unan. Tchaq' Salomon tu'n tjaw b'inchet tja Dyos (1 R 6.1-38)
1Tchaq' Salomon tu'n ttzyet tb'inchetju' tja Dyos toj Jerusalen twi' witz Morya, jakub' tyek'u'na'tib' Qman Dyos twitz Dab'i ju' tman, toju' najb'il jyo'ntltoq tu'n Dab'i, ja intoq triyina' Ornan, ju' aj Jeb'u.2Tzyet tb'inchetju' tja Dyos toj tkab' q'ij teju' tkab' xjaw te tkyaji'n ab'q'i nkawin.
3Aye' echb'ente tq'uqlil tja Dyos ja'lu kub' tq'o'n Salomon: junaq wuq (27) metr tnuqub', atzun b'eljoj metr twitz.4Atzu'n koredor twitzju' tja Dyos, b'eljoj metr tnuqub', kse'nx twitzju' tja Dyos, ex b'eljoj metr twe'. Tchaq' Salomon tu'n tb'ajktxet tojile tu'n qa'npwaqxi'x,5ex tchaq' tu'n tb'aj kyktxu'n tojileju' ja nim toklen tu'n tz'lantzaj, tib'ajxi'tzuntl okktxu'n tu'n tb'anil q'anpwaq, ex b'ajkub' kyb'incha'n tilb'ilal tut ex xpatx'k'uxb'il etzniqe'ten,6ex tchaq' tu'n tb'aj wiqo'n kyuk'i'l tb'anil ab'j. Tb'anilxi'xju' q'anpwaq ajb'en kyu'n.7Tchaq' tu'n tb'aj kyktxu'n toj tkyaqilju' jatu'n q'anpwaq: e'ptzo'n, exqe' nunb'ral, e'tapi exqe' tjpel, ex e'ok kyb'incha'n kyilb'ilal kyerb'in kywitzju' tapi.
8Expe' tchaq' tu'n tjaw b'incha'nju' mqo'n xjanxi'x tojxi'. B'eljoj metr tnuqub', kse'nx twitz tja Dyos, ex b'eljoj metr ttx'u'k. Ex tchaq' tu'n tb'aj ktxu'n tu'n q'anpwaq tb'anilxi'x, ch'inxmi junk'al kab'naq (440) kyintal q'anpwaq b'aj ti'j.9Masch'i'n jun lib'r kyalal junjun klawẍ. Ex eb'aj kyktxu'nju' mqo'n te tkab' kol tu'n q'anpwaq.
10Tchaq' tu'n kykub' b'incha'n kab'e' tilb'ilal kyerb'in toju' mqo'n xjanxi'x, ex eb'aj ktxu'n tu'n q'anpwaq.11Te b'eljoj metr kynuqub' kyxik'ju' kyerb'in lik'u'nqe'toq tkyaqil; kab'e' metr tk'i' ch'intl tliky'e jun t-xik'u' jun, intoq pon kanun twitzju' ttapiyilu' mqo'n, ex kyinxtoq juntl t-xik'ju', intoq pon kanun ti'j ttxa'n t-xik'ju' juntl kyerb'in.12Ikxtzu'n, kyinx tliky'e jun t-xik' juntl kyerb'inju', kse'nqe' t-xik'u' jun, intoq pon kanun jun twitzju' ttapiyilju' mqo'n, exju' juntl t-xik', kyinx tnuqub'ju', ntoq pon kanun ttxa'n t-xik'ju' tnejel kyerb'in.13B'eljoj metr tnuqub' kyxik'ju' kyerb'in lu tu'n tkyaqil, wa'lqe'toq intoq che ka'yinx tu'me'lju' mqo'n toj nky'ajchaq.14Ex tchaq' tu'n kyb'inchetju' xb'alun chukchaq che ka'yin, ex tu'n kyb'inchet kyilb'ilal kyerb'in toj. Aye' kab'e' tqan tilb'ilal (1 R 7.15-22)
15Tchaq' Salomon tu'n kyb'inchet kab'e' tqan tilb'ilal twitzju' tja Dyos, ch'inxmi qaqlajoj metr kywe'. Aye'tzu'n kyilb'ilal kywi', kab'e' metr tk'i' ch'intl.16Ex tchaq' tu'n kyb'inchet xpatx'k'uxb'il kse'n u'wj, ex tu'n kyb'jo'k q'o'n tzma toj kywi'ju' tqan; ex b'inchet jo'naq (100) tilb'ilal maẍlob'j ex eb'jo'k q'o'n kyi'j xpatx'k'uxb'il.17Tchaq' tu'n kykub' q'o'nju' tqan lu twitzju' tja Dyos, jun toj tb'a'nq'ob' atzun juntl toj tnayaj. Aju' tqan toj tb'a'nq'ob' oktq'o'n tb'i Jakyin, atzu'n toj tnayaj oktq'o'n tb'i B'oas. Ti'xti' e'ajb'en toj tja Dyos (1 R 7.23-51)
1Ex tchaq' Salomon tu'n tkub' b'inchet jun q'olb'eb'l q'ank'uxb'il, b'eljoj metr tnuqub' ex b'eljoj metr twitz, atzun kyaje' metr tk'i' niky'jan twe'.2Ex tchaq' tu'n tkub' b'incha'n jun nin pil q'ank'uxb'il tkb'elju' a'. Tolintoq, kyaje' metr tk'i' nik'jan (4.5 m.) twitz txi'x jun plaj ex ponx jun plajtl. Kab'e' metr tk'i' ch'i'ntl (2.25 m.) twe', atzun oxlajoj metr tk'i' nik'jan (13.5 m.) ttole ttziyile.3Ate'toq kab'e' txol tilb'ilal naku'j tman wakxqe' tjaq'ile ttziju' pil ti'jile, lajoj toj kakab'naqjo' (45 cm.) chaq sentimetro, jun tnejx elna'qe' tuk'i'lju' pil.4Tkub' toqju' pil kyib'aj kab'lajoj (12) tman wakx q'ank'uxb'ilqe', oxe' tman wakx nche ka'yinx toj tb'a'nq'ob'kya'j, oxe' toj tnayajkya'j, oxe' toj tjawetzq'ij ex oxe' toj tkub'exq'ij. E'kyajtenju' kyqan kytze'lkyi'j tojxi' ex atkub'toqju' pil kyib'aj.5Wajxaq sentimetro tpimal ttapiyilju' pil; ikytoq ttziyileju' kse'n tb'echil jun b'ech liryo, wajxaqmutx' jok'al (66,000) litr a' intoq b'ajx toj.
6Ex tu'n kyb'inchet lajoj pil q'ank'uxb'il te tx'ajb'il, jwe' e'kub' q'o'n toj tb'a'nq'ob' ex jwe' toj tnayaj. Tkyaqiltzu'n intoq che ajb'en teju' chojb'il k'ok'sb'il nche txjet toj; atzu'n nin pil tu'ntoq kytx'ajunju' pale toj.
7Ex tchaq' tu'n kyb'inchet lajoj kykb'el kantil q'anpwaqqe', kse'nxju' tz'ib'a'ntoq, e'kub' kyq'o'ntzuntz toju' tja Dyos, jwe' toj tb'a'nq'ob' ex jwe' toj tnayaj.8Expe' tchaq' tu'n kykub' b'incha'n lajoj mes, ex e'kub' kyq'o'n toju' tja Dyos, jwe' toj tb'a'nq'ob' ex jwe' toj tnayaj. Ex e'kub' kyb'incha'n jonaq (100) nimaqlaq q'ank'uxb'ilqe'.
9Ex tchaq' tu'n tkub' b'incha'nju' pe'n kye pale exju' pe'n nim toklen, kyuk'i'l kyjpel, eb'aj kyktxu'n tu'n q'ank'uxb'il.10Tchaq'tzuntzu' tu'n tkub' q'o'nju' nin pil toj tb'a'nq'ob' tja Dyos, kyxol tnayajkya'j ex tkub'exq'ij.
11Ex tchaq' Iram tu'n kyb'inchet k'wil, jotb'il ex nimaqlaq, ikytzu'n b'aja' b'enta' aq'untl tu'n te Salomon toju' tja Dyos.12Aye' aq'untl ja'lu: kab'e' kyqan tilb'ilal, exqe' kyilb'ilal toli'n kyi'j, ju' ate'toq kywi', kab'e' sarant tu'n kyktxetju' kyilb'il lu,13junk'al (400) kyilb'ilal maẍlob'j kyeju' kab'e' sarant, kab'e' txol maẍlob'j kye junjun sarant, ju' inche ajb'en kutxb'ilkye kyilb'ilal toli'n kyi'j toj kywi'ju' kyqan;14lajoj tq'uqb'il, lajoj pil atokxtoq kyib'aj,15nin pil tk'b'elju' a', kyuk'i'lju' kab'lajoj (12) tman wakx ate'kxtoq tjaq',16exqe'ju' k'wil, jotb'il ex xokb'il.
Kykyaqilju' aq'unb'il teju' tja Qman Dyos e'kub' tb'incha'n xnaq'tzal Iram teju' nimaqkawil Salomon, q'ank'uxb'ilileqe' ex sq'ib'un.17E'b'ajku'x tb'incha'n kyoj molt te tz'awun, toju' tnej tx'otx' ttzi nin a' Jordan, kyxol Sukot tuk'i'l Saretan.18Tchaq' Salomon tu'n kyb'ajkub' b'inchet txqan aq'unb'il q'ank'uxb'ilileqe', ex min b'ajx tk'u'j tu'n kykub' mlo'n.
19Ex tchaq' Salomon tu'n kyb'inchet tkyaqilju' txqantl aq'unb'il ate'toq toju' tja Dyos: ju' q'olb'eb'l q'anpwaq, e'mes jatu'n kykub'q'eta wab'j tu'n kyxjanset twitz Qman Dyos,20e'kyb'el kantil q'anpwaqxi'x kyuk'i'lju' kykantilil ate'toq twitzju' najb'il xjanxi'x, tu'n kyk'ent kse'nxju' q'ma'ntl;21ekyilb'ilal b'ech, e'kantil ex pitxb'il, ex q'anpwaqqe';22e'pitxb'il, nimaqlaq, pak' exqe' kykb'el sturak, kykyaqil q'anpwaqileqe'xi'x. Ex q'anpwaqileqe', ttziju' tja Dyos, kyxaqu' jqob'l tojxi', ttziju' najb'il xjanxi'x exqe'ju' jqob'lte tja Dyos.
1Tetzunj kyb'aj b'ent tkyaqil aq'untl tchaq' Salomon tu'n kyb'inchet toju' tja Dyos, tchaq' Salomon tu'n kyb'ajx q'i'n aq'unb'il q'anpwaq ex saqpwaq ojetoq che'x tq'o'n Dab'i, ju' tman, te Qman Dyos, e'okx k'u'ntzuntz kyoju' k'uwenj toj tja Dyos. Pon q'i'n tkaxil tyol Dyos kyejni b'entti'j toju' ja te k'u'lb'il (1 R 8.1-11)
2Eb'ajtzun tb'u'yi'n Salomon tijwnaq kyxol aj Israel, kykyaqilju' nejenel kye junjun tnej kyyajajil exqe' xjal nimaq kyoklen toj kyja aj Israel, toj Jerusalen, tu'n tetz kyiq'i'nju' kax k'ub'lteju' tyol Dyos kyejni b'entti'j, toj Syon, Nimttanam Dab'i.3Kykyaqiltzunju' aj Israel b'aj kyb'u'yi'n kyib' tuk'i'lju' nimaqkawil Salomon toju' ninq'ij nim toklen toj twuqi'n xjaw teju' ab'q'i.4Kykyaqilju' tijwnaq kyxol aj Israel eb'aj pon, jawtzun kyiq'i'n tyajajil Leb'iju' kax,5xikyiq'i'ntzuntz toju' tja Dyos, junx tuk'i'lju' ja te mujb'ab'ltib'il tuk'i'l Dyos exqe'ju' aq'unb'il xjansa'nqe' ate'toq toj, iq'i'nqe'toq kyu'n pale ex aj Leb'i.6Ate'toqju' nimaqkawil Salomon kyuk'i'l kykyaqilju' tnam aj Israel matxi'toq b'aj kyb'u'yi'n kyib' tuk'i'l, twitzju' kax, intoq kub' kyq'o'n txqan rit ex tman wakx te chojb'il, mixtoqti'tl nb'ent kyajlet.7Yajxi'tzuntl xikyiq'i'n pale tkaxilju' tyol Dyos kyajni b'antti'j, toju' ja te k'u'lb'il, tzmax toju' najb'il xjanxi'x, kyjaq' kyxik'ju' kyerb'in,8lik'u'nqe'toqu' kyxik' tib'aju' jata'toqju' kax, ktxu'ntoq tib'aju' kax kyuk'i'lxi' tqul kyu'n.9Nimaqxi'toqtzun kywe'ju' tqul, q'ancha'ltoqu' kytxa'n tzmax toju' mqo'n Xjan, twitzju' Najb'il Xjanxi'x, atzu'n ti'jxi' minti' q'ancha'lqe'toq; majxtzun e'kyajten ikyju'.10O'xtoqju' kab'e' tz'len ab'j atku'x toju' kax ju' ku'x tq'o'n Moyses toj, tzmax Oreb', aye' tz'len ab'j ja tz'ib'a'na'qe' tyol Qman Dyos kyejni b'entti'j kyuk'i'l aj Israel tej kyetz Ejipt.
11E' b'je'tzju' pale toju' Najb'il Xjan. Matxitoq kyẍtilsa kyib' kykyaqilju' pale ate'toq ex minti' e'oklpe kse'nxju' nuk'b'enkye aj kych'exb'ente kyib'.12Kykyaqilju' aj Leb'i ajb'itzalqe', aye' Asap, Eman ex Jedutun, junx kyuk'i'lju' kyk'wal ex txqantl kywitze'l, wa'lqe'toq toj tjawetzq'ij teju' q'olb'eb'l, oksa'ntoq kyi'j sed. Iq'imiletoq kychinab' txijtxij, tzintzin ex arpa. Ate'toq qaqnaq (120) pale kyuk'i'l intoq che q'ajtzan chun.
13E'oktzun tentz kykyaqil junx q'ajtzalkyeju' chun ex b'itzal junx tq'ojq'ojel kywi' te ajwalb'ilte Qman Dyos ex q'ob'l chjonte te, intoq che kyq'ajtza'nju' chun, txijtxij ex junjuntl chnab', intoq kyb'itza'nxi': Kyajwali'nktze' Qman Dyos, qu'n majx b'a'nte, qu'n tejumajxju' tk'u'jlalil, chechij. Tojtzu'n kmoj lu kub' noju' tja Qman Dyos tu'n muj,14ex mixti' b'entl kykyajtenju' pale b'inchalteju' k'u'lb'il tu'nju' muj, qu'n matxi'toq kub' noju' ja te k'u'lb'il tu'n tajwalil Qman Dyos. Kub' tq'o'n Salomon ja te k'u'lb'il toj tq'ob' Dyos (1 R 8.12-66)1Tmatzun Salomon: Oje tmaya Taye qa najliya toj qxopin.2Ayintzunwe' matxi' jaw nb'incha'ne' jun tjaya tu'n tnajana toj, jun najb'il tu'n tnajana tejumajx, chij.
3Anjtzun ka'yi'n ti'ju' nimaqkawil kywitz kykyaqil aj Israel, wa'lqe'toq ex e'kub' tky'i'wla'n4chij kjalu: Ajwalinjtzxwitju' Qman Dyos inqo k'ulun te, qu'n ma japunju' tyol tzaj ttziya'n te nmane' Dab'i tej ttzaj tma'n te:
5B'ajxtoq jawa' nsk'o'ne' jun nintnam kyxol kykyaqilju' tnej tyajajil Israel, atxi'x kyetzlen wiq'ine' ntaname' toj Ejipt, tu'n tjaw b'inchet jun ja te k'u'lb'il toj, jatu'n ttzaja' na'n nb'iye', ex b'ajxtoq jawa' nsk'o'ne' jun ichan te nejenel teju' ntaname' Israel,6matxitzun jawnsk'o'ne' Jerusalen tu'n ttzaj na'nju' nb'iye' atzu', ex majawnsk'o'ne' Dab'i tu'n tkawinteju' ntaname' Israel, chij.7Kub'tzun t-xima'n nmane' Dab'i tu'n tjaw tb'incha'n jun ja te ninb'ilte Qman Dyos janche k'uluna' aj Israel.8Atzunte Qman Dyos tzaj tma'n te: B'a'nte' tu'n xkub't-xima'na tu'n tjaw tb'incha'na njaye';9naq aju' myaya kb'inchalte, jun tk'wal teju'ya kjawil b'inchanteju' njaye', chi Dyos.
10Matxi'tzun japunte Qman Dyos tyol kyajni ttziya'n. Ikxi'xju' kse'n tma, matxi' chin kub' qeye' toju' q'uqb'il te kawb'il toj Israel te t-xel nmane' Dab'i ex matxi' jaw nb'incha'ne' jun tja Qman Dyos janche k'lu'na' aj Israel.11Expe' matxi' tz'okx nq'o'ne' kax toj, ju' k'ub'lte tyol Qman Dyos kyejni b'entti'j kyuk'i'l aj Israel, chi Salomon.
12Kub'tzun ten Salomontz twitzju' q'olb'eb'l te Qman Dyos, kywitz kykyaqilju' tnam aj Israel ex exi' tnuqpi'n tq'ob'.13Atokxtoq tib'aj jun tkub'el q'ank'uxb'il, te kab'e' metr tk'i' ch'i'ntl (2.25 m.) tnuqub' ex kyinx twitzju', atzun jun metr tk'i' ch'i'ntl (1.35) twe', ju' ojetoq tchaq' tu'n tjaw b'incha'n ex tu'n tkub' q'o'n toj nky'ajchaqju' pe'n. Kub' mejetzuntz kywitz kykyaqilju' tnam aj Israel, ex eb'jaw tq'o'n tq'ob' twitz kya'j.14Tmatzuntz: Nman Dyos: mixti' juntl Dyos twitz kya'j ex twitz tx'otx' kse'n aya, in japunju' tyola nkyaj b'entti'j tu'na ex intzaj tyek'u'na t-xtalb'ila kyeju' nche ajb'en tu'n tkyaqil kyk'u'j teya;15matxi' japunju' tyola tzaj ttziya'na te nma'ne' Dab'i, tzaj tma'na ex ma japun tu'na toju' q'ij ja'lo.16Qu'mtzun, Taye, ex japunxju' tzaj ttziya'na te tmajina Dab'i, ju' nmane', tu'na: qa k'okyixqe jun tyajajil kukxju' toju' q'uqb'il te kawb'il toj Israel tu'nelju' t-xtalb'ila, qama che anq'inju' tk'wal b'a'n exqa ma japunju' tkawb'ila kyu'n, kse'nxte japun tu'n.17Ixkwittzu'n Nman Dyos, b'inchama tu'n tapunju' yol tzaj ttziya'na teju' tmajina Dab'i, ju' nmane'.
18Naqtzun aju' ¿ma axtzunlo taye qa kb'entel tnajana kyuk'i'lju' xjal twitz tx'otx'? Naqpena'ju' kya'j niminxi'x, lay b'ent ttena toj, ¡mitzunloyate' tal ja lu xjaw nb'incha'ne' teya!19Qu'mtzun Nman Dyos, tzaq'wentza nkub'sb'ile' ex nqanb'e'tze'; b'intza tq'ojq'ojel nwi'ye' ex nna'j Dyose' teya, ayine' tmajina.20Ka'yintzu'ya ja lu, q'ijtl ex qonik'an, jatmaya'ya tu'n ttena. B'intza nna'j Dyose' teya tzalu, ayine' tmajena.21B'inqe'tzju'ya nqanb'e'tze' ex kyqanb'e'tzju' ttanama aj Israel, aj txi' qna'na toju' najb'il lu. B'inqe'tza toj kya'j ja najla'ya, ex qo' tnajsama.
22Qatzun ati jun mab'inchan myab'a'n ti'j twnaqil, exqa matxi q'ma'n te tu'n ttziyanteju' ax twitzju' q'olb'eb'l toju' ja te k'u'lb'il lu,23b'intza tzmax toj kya'j ex tzaq'wentza; b'inchama tnik'alilti'j kyeju' tmajina. Tz'e'ysanku'ya twitzju' ati til, tu'n tchjonteju' tb'inchb'aj myab'a'n, atzu'n mixti' til b'inchama tnik'alilti'jte, kse'nxju' nojqelan te.
24Qatzun makub'ti'ju' ttanama kyu'n tajq'oj tu'n tpaju' kyil twitza, extzunqa majaw kyajwali'ntlju' tb'iya ex mache kub'san teya toj kyna'j Dyos toju' ja lu,25b'intza tzmax toj kya'j, najsanku'ya kyil, ex iq'inqe'tz jumajtla toju' tx'otx' xitq'o'na kye ex kyeju' kyyajilb'en.
26Qa minti' xkub' jb'al tu'n tpaj mache b'incha'n ilju' ttanama twitza, extzun qama che k'ulun teya toju' najb'il lu, ex majawkyajwali'n tb'iya exqa matz'anjtzti'j kyanmi tu'n tpaju' kyil ajtkub' ttz'e'ysa'na kywitz,27b'inqe'tza tzmax toj kya'j ex najsanku'ya kyilju' tmajina ex kyilju' ttanama aj Israel, ex yek'unxa b'a'n b'e kye tu'n kyb'et toj. Q'ontz tzuna jb'al twitzju' tx'otx' lu, ju' tzaj tq'o'na te kyetzb'ilju' ttanama.
28Qatzun matzaj we'yaj toju' tx'otx', mo tx'u'j yab'il, mujqa mache kub' tzqiju' awal tu'n kyaq, mo matz'ok soj kyi'j, mo yajb'il kyu'n ẍt'ikt'u'l mujqa juntl ttxkuplal; qama tz'ok kytxoli'n kyib'u' ajq'oj kyi'ju' nimaq qtaname' exqa mache oktzaqpaj q'ojil kyi'j, mujqa matzaj alkyexku' yajb'il mo yab'il,29b'intzju'ya na'j Dyos mujqa kub'sb'il makyb'incha alkyexku' xjal mujqa tkyaqilju' ttanama aj Israel, ajkylonte xitb'il ex k'ixk'oj kyi'j, qama jawkyiq'i'n kyq'ob' toj kyna'j Dyos toju' ja te k'u'lb'il lu. B'inqe'tza tzmax toj kya'j, ja najla'ya ex najsanku'ya kyil; q'ontza tu'me'l t-xel teyile junjun kse'nxju' kyb'inchb'aj, qu'n o'kxa ojtzqilte kyxim xjal ex kyanmi.31Che nimaltzuntz ex che b'il teya toju' kychwinqlal twitzju' tx'otx' tzaj tq'o'na kyeju' ojtxi' qyajilb'ene'.
32Expe' jun najchaq xjal, jun mya ttanama, qama tzaj kyoj najchaq tx'otx' naqx tu'nelju' tb'iya nimxi'x toklen ex nimtipumala, exqa matzaj na'na tu'n toju' ja te k'u'lb'il lu,33b'intza tzmax toj kya'j ja najla'ya, ex q'ontza te tkyaqilju' kxe'l tqani'n teya, tu'ntzun tojtzqinjtza ex tu'n tnimanjtza kyu'n kykyaqilju' nimaqtnam twitz tx'otx', kse'n ntb'incha'nju' ttanama Israel, ex tu'n telkynik' qa aju' tb'iya ntzaj na'n toju' ja lu, xjaw nb'incha'ne' teya.
34Aj texju' ttanama q'ojil kyi'ju' tajq'oj, jaxjaku' matxa' tchq'o'na, qama tzaj na'na kyu'n tu'me'lju' nintnam xjaw t-sk'o'na lu ex tu'me'lu' ja xjaw nb'incha'ne' teya,35b'intza kyna'j Dyos ex kykub'sb'il tzmax toj kya'j, che tkloma kye kyajq'oj.
36Qatzun mache b'inchan il twitza, qu'n mixti' jun mixwitti' nb'inchan il, qama tzaj ttx'u'jila kyi'j exqa mache'x tq'o'na toj kyq'ob' kyajq'oj tu'n kyokq'o'n te majin lq'o'n ex tu'n kyxi'q'i'n toj juntl ttx'otx' nqaku' mujqa najchaq,37qatzun matz'anjtzti'j kyanmi toju' tx'otx' jaẍepona' iq'i'n, exqa mache kub'san teya exqa matz'el kynik' ti'ju' kyil ex myab'a'n xkyb'incha,38Qama tz'anjtzkyi'j tuk'i'la tu'n tkyaqil kyk'u'j toju' tx'otx' jamache'xa' iq'i'n toj jitz'jtib'il, exqa mache na'n Dyos tu'me'lju' tx'otx' saj tq'o'na lu kyeju' kyyajilb'en, ex tu'me'lju' nintnam jaw t-sk'o'na, ex tu'me'lju' tjaya xjaw nb'incha'ne',39b'intzju'ya kyna'j Dyos ex kykub'sb'il tzmax toj kya'j ja najla'ya, najsanku'ya kyilju' ttanama twitza ex klonqe'ma kyeju' kyajq'oj.
40Nman Dyos, b'inqe'tzju'ya na'j Dyos ajkyok toju' najb'il lu.
41Iq'i'nktz tib'a Nman Dyos, tuk'i'lju' tkaxa nimtipumal, ex kuttzaja jak'ojlala'ya. Nman Dyos, tz'okxwit kyoksa'n pale twitza kolb'il kyi'j, che tzalajxwitju' nche niman teya toju' q'inumal.42Taye, lalun chin eltik'o'na, ayine' nimaqkawil njaw t-sk'o'na. Na'ntza tk'u'jlalila ti'j Dab'i, ju' tmajina, chi nimaqkawil Salomon toj tna'j Dyos.
1Tetzunj tb'aj na'n Dyos Salomon, ku'tz q'aq' toj kya'j ex b'aj ttz'e'ysa'nju' chojb'il k'ok'sb'il exqe' chojb'il, ex kub' noju' ja te k'u'lb'il tu'n tajwalil Qman Dyos,2qu'mtzun min b'ent kyokxju' pale toj.3Tetzunj kyka'yinte kykyaqil aj Israel q'aq' exju' tajwalil Qman Dyos nche kb'u'l tib'aju' ja, e'kub' meje majx ku'punju' kyplaj twitz tx'otx' ja txoli'na' ab'j twitz, ek'ulun ex e'q'on chjonte te Qman Dyos, kukxtoq kymanteju': Qu'n majx b'a'n te, qu'n tejumajxju' tk'u'jlalil, chechij.
4Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, kub' kyq'o'n nimaqkawil ex kykyaqilju' tnam chojb'il twitz Qman Dyos.5Kab'mutx' o'lajk'al (22,000) wakx ex o'lajmutx' (120,000) rit b'ajkub' tq'o'n Salomon te chojb'il.
Iktzu'n xjanseta' tja Dyos tu'n nimaqkawil kyuk'i'l kykyaqilju' aj Israel.
6Ate'toqtzu'nkye' pale toju' kyaq'un exqe' tyajajil Leb'i kyuk'i'lju' kychinab' xjansa'nqe' matxi'toq che kub' tb'incha'n nimaqkawil tu'n kyq'ajtzet toju' b'itz intma'n: Qu'n tejumajxju' tk'u'jlalil, tej intoq tb'itza'n Dab'i kyuk'i'l. Intoq kyq'ajtza'n paleju' chun kywitz, tej wa'lqe'toqju' aj Israel.
7Ex kub' t-xjansa'n Salomon toj nky'ajchaqju' pe'n twitzju' tja Qman Dyos, qu'n atzu' e'kub'tq'o'na'ju' chojb'il k'ok'sb'il ex ky-untilju' chojb'il te mujb'ab'ltib'il, qu'n mixtoqti' nche b'ajxju' chojb'il k'ok'sb'il e'oyaj twitz awal k'ok'e'kywitz ex ky-until, tib'aju' q'olb'eb'l q'ank'uxb'il ojetoq tchaq' tu'n tjaw b'incha'n.
8Kub' tik'sa'n Salomon kyq'iju' pach t-xaq tze toju' tq'ijlalil lu kyuk'i'l kykyaqil aj Israel, nimxi'xtoq txqan kyb'aj, e'tzajx ttzi Amat, ponx ttziju' a' toj Ejipt.9Tetzun jun q'ijtel kub'kyik'sa'n jun ninq'ij nim toklen, qu'n wuq q'ij kub'kyik'sa'n tej t-xjansetu' q'olb'eb'l ex kub'kyik'sa'n wuq q'ijtlju' kyq'ij pach t-xaq tze.10Tojtzun junaq oxe' (23) q'ij teju' twuqi'n xjaw, xitma'n nimaqkawil kyeju' tnam xjal tu'n kyb'aj anj kyja toj tzalajb'il tu'nju' b'a'n matxi'toq tb'incha Qman Dyos te Dab'i, te Salomon ex kyeju' ttanam aj Israel. Kyej b'entti'j tyol Qman Dyos tuk'i'l Salomon (1 R 9.1-9)
11Tetzunj tb'aj b'entju' tja Qman Dyos tu'n Salomon, exju' tja nimaqkawb'il ex tkyaqilju' tma tu'n tb'inchante kyoj eb'aj b'entile b'a'n,12kub' tyek'u'ntib' Qman Dyos twitz toj qonik'an ex tzaj tma'n te:
Matxi' nb'iju'ye' tna'j Dyosa, ex matxi' jawnsk'o'ne' najb'il lu tu'n tok te ja te k'u'lb'il, jatu'n kykub'q'eta chojb'il.13Ikytzu'n, qama kub' njpu'ne' kya'j tu'n lalun tzaj jb'al, mujqa mache tzaj nchq'o'ne' ẍt'ikt'u'l tu'n tb'aj kyyajla'nju' twitz tx'otx', mujqa matzaj nq'o'ne' jun tx'u'j yab'il tib'aju' ntaname',14qatzun makub' kyme'ssa'n kyib'u' ntaname' inche tzaj na'nte nb'iye', qama chin tzajkyna'ne', qama che jyon wi'je' ex min ẍeb'inchantl taq'wix, che tzajel nb'i'ne' tzmax toj kya'j, kb'el nnajsa'ne' kyil ex che jawil b'ent jumajtl toju' kytx'otx' wu'ne' kse'n tnejel.15Kxe'l qex ja'lo, ktzajel nb'i'nju'ye' kyna'j Dyos k'okyel toju' najb'il lu,16qu'n majawnsk'o'ne' ex makub' nxjansa'ne' ja te k'u'lb'il lu jatu'n ttzaja' na'nju' nb'iye' tejumajx. Knxq'uqi'ye' ex kb'el nna'ne' kukxju'.17Atzu'n ja'lo, qama tz'anq'ina nwitze' kse'n Dab'i ju' tmana, qa mache'x tb'i'ncha'na tkyaqilju' xinma'ne' teya, exqa mache'x tb'i'na nkawb'ile' ex nnuk'b'ile',18knkuwsa'ye' tkawb'ila, kse'nxju' kyej b'entti'j wu'ne' tuk'i'l Dab'i ju' tmana, tej nmanteye' te qa che kawilju' tyajajil kukxju' tib'aj Israel.19Qatzun matz'el kypa'n kyib'e' wi'je', exqa min ẍe'x kyb'incha'ne' nkawb'ile' ex nchaq'b'ile' ẍe'x nq'o'ne' kyeye', qa xi' ẍe ajb'ena'tle' ex xi' ẍe k'uluna'tle' kye junxi'tl dyos,20che elex nxla'ja'ne' twitzju' tx'otx' xinq'o'ne' kyeye', ex k'elel wik'o'nju'ye' ja matxi' kub' nxjansa'ne' lu, ex k'okyel te xmayb'il kyxol kykyaqilju' nimaqtnam.21Atzunju' ja lu, ju' tb'anilxi'xtoq, naq tik'lenxtl kyjelten, kykyaqiltzunju' che ik'el tk'etz che jawil lab'ti ex che xjelul tiqu'n xtb'inchaya' Qman Dyos ja'lu ti'ju' tx'otx' lu ex ti'ju' ja te k'u'lb'il lu.22Kxe'l tzaq'we'ntzuntz kye, qa tu'n tpaj makyej kykolb'e'n Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en, ju' etz iq'inkye toj Ejipt, ex tu'n tpaj okten kywitz tu'n kyk'ulun ex tu'n kyajb'en kye txqantl dyos; qu'mtzun saja' tq'o'na' nin taq'wix lu kyib'aj, chi Qman Dyos. Txqantl taq'un Salomon (1 R 9.10-28)
1Tb'ajlenxi' junaq (20) ab'q'i tjawlen tb'incha'n Salomon tja Dyos exju' tja nintkawb'il,2tchaq'tzuntz tu'n kyb'jaw b'incha'n jumajtlju' nimaqtnam ojetoq che'x tq'o'n Iram te, ex e'kub' tq'o'n aj Israel kyoj.
3Yajxi'tzuntl xi' q'ojil ti'j Amat toj Sob'a, kub'ti'j tu'n ex kub' ttzyu'n.4Ex tchaq' tu'n tjaw b'incha'ntlju' Tadmor, toj chq'ajlaj, ex kykyaqilju' nimaqtnam janche tk'u'na'toqju' wab'j, ojetoq tchaq' tu'n kyjaw b'incha'n toj Amat.5Ex ikx tchaq' tu'n kyjaw b'incha'ntlju' nimaqtnam B'et-oron jawtl ex B'et-oron kub'l, kuwsa'nqe' tu'n nimaqtapi, tjpel ex k'uxb'il xtanb'ilkye,6ex tchaq' tu'n kyjaw b'incha'ntlu' B'aalat exqe' txqantl nimaqtnam janche tk'u'na'toqju' wab'j, kykyaqilju' ja k'ub'lkye karwaj te q'oj, exqe' kyja chej te q'oj, ex tkyaqilju' kub' t-xima'n tu'n tb'inchante toj Jerusalen, toj Lib'ano ex toj tkyaqilju' tx'otx' jatoq nkawina'.7Najliqe'xtoqtzun xjal mya aj Israelqe' toju' tx'otx', junjun itit, amorey, eb'ey, peresey ex jeb'usey.8Aye' kyyajajilju' nimaqtnam min e'kub' kyb'ajsa'n aj Israel, e'okchq'o'ntzuntz tu'n Salomon aq'unal kuwxi'x te lq'o'n majin, ex axtoq nkyb'incha'nju' tej tkub' tz'ib'a'n u'j lu.9Aye'tzu'n aj Israel min e'oktchq'o'n Salomon aq'unal kuw kse'nqe' lq'o'n majin, aye'kye eb'jo'k q'o'n te xjal te q'oj, ajb'el te nimaqkawil, nejenel ex chaq'ul, aj chejil ex q'il karwaj te q'oj.10Kab'lajnaq lajoj (250) kyb'aju' ka'yil aq'untl e'oktq'o'n nimaqkawil Salomon.
11Etztiq'i'n Salomonju' tmyal Paraon toj Ninttanam Dab'i ex pon tiq'i'n toju' ja te kawb'il matxi'toq jawtb'incha'n te, qu'n kub' t-xima'n qa laytoq b'ent tnajanju' t-xu'jil toju' tja Dab'i te kawb'il, kynimaqkawil aj Israel, qu'n xjansa'nqe'toqju' tenb'el ja okxa' q'o'na' tkax Qman Dyos.
12Intoq che kub' tq'o'n Salomon chojb'il k'ok'sb'il twitz Qman Dyos tib'aju' q'olb'eb'lte ojetoq tchaq' tu'n tjaw b'incha'n twitzju' tilb'ilal tpenju' ja te k'u'lb'il,13kyoju' q'ij tu'n t-xa'q'eta', kse'nx tkawb'il Moyses, aye' q'ij te ojlab'l, tq'ij ak'a'j xjaw ex kyoju' oxe' ninq'ij nche ik'set toj ab'q'i: kyeju' wab'j mixti' ttx'amal, kyeju' sman ex kyeju' pach t-xaq tze.
14Ex e'kub' tnk'u'nju' pale tu'n kych'exb'ente kyib' toju' kyajb'eb'l, kse'nx tma Dab'i, ju' tma'n, tu'n kyb'inchante pale kyajb'eb'l, aye'tzu'n aj Leb'i, tu'n kyajwalinte Qman Dyos ex tu'n kyonin kyuk'i'lju' pale, kse'nxju' in ojqelan junjun q'ij. Ex e'kub' tnk'u'nju' xq'uqil ttzi junjun tjpel ja, tu'n kych'exb'ente kyib', qu'n iku' kyejtma'n Dab'i, tmajin Dyos.15Ikytzu'n, minti' elkypa'n kyib' ti'ju' tchaq'b'il nimaqkawil Dab'i, ju' ntma'n kyi'ju' pale, aj Leb'i ex k'ub'l pwaq.16B'ajb'ent tkyaqilju' atitoq tu'n tb'inchante Salomon, tzajx toju' q'ij tej kykub' tq'uqlilju' tja Dyos ex japunb'aj tkyaqil. Kyej b'entju' tja Dyos b'a'nxi'x.
17Xi'tzun Salomontz toj Esyon-keb'er ex toj Elat, ttzi ninnjab', toju' tx'otx' te Edom.18Atzunte Iram e'tzaj t-sma'nju' tmajin tk'etz Salomon kyuk'i'l b'ark, e'xjal b'a'n che aq'unan toj ninnjab', aye'tzun exi'ju' kyuk'i'l tmajin Salomon toj Opir, jatzaja' kyiq'i'na' qapelo qaqlajnaq lajoj (330) kyintal q'anpwaq teju' nimaqkawil Salomon. Ulju' qya nimaqkawil toj Sab'a xb'etzalte Salomon (1 R 10.1-13)
1Tb'itzu'n qya nimaqkawil tok toj Sab'a, b'a'n tyolinjtz Salomon tu'nju' matxi'toq b'ajb'ent tu'n, pontzuntz toj Jerusalen tu'n tik'twitz ti'j kyu'n t-xjel ch'uẍqe'. Pon tuk'i'l nim toklen, kyuk'i'l kamey iqa'n k'ok'sb'il kyu'n tuk'i'l txqan q'anpwaq ex tb'anil ab'j. Tetzunj tpon twitz Salomon, b'ajx t-xjelu'n te tkyaqilju' xima'ntoq tu'n,2atzunte Salomon b'ajx ttzaq'we'n tkyaqilju' t-xjel. Mixti' jun xjel mixti'wt b'ent ttzaq'wet tu'n.3Tetzunj tka'yinte qya nimaqkawil aj Sab'a ju' tnab'l Salomon, exju' tja kawb'il matxi'toq jawtb'incha'n,4e'wab'j tib'aju' tmes, e'mqo'n jata'qe'toqju' tmajin, ex kyka'yinkju' tmajin tuk'i'l kyi'j, exqe' b'inchal b'in tuk'i'l kyi'j, exju' aj tjawx toju' ja te k'u'lb'il, kyej lab'ti b'a'nxi'x5ex tma teju' nimaqkawil: Axte' oje nb'iye' tzmax toju' ntaname' kyi'ju' tb'inchb'aja exju' tnab'la;6matxitzun wokslaye' ja'lo tej ẍin nule' ex mawile' kyu'nku' nwitze'. Axxi'x, b'ajxtoqpe' tzaja' tx'olb'a'n nik'janju' txqan tnab'la weye', nimxi'xte' tnab'la kyetwitzju' ojetoq nb'iye'.7¡Tzalajb'ilxlote' kyeju' t-xjala, exlo nxi'x che tzalaju' tmajina lu, ate'qe' kukxju' tk'etza b'ilkyeju' tyola tuk'i'l nab'l!8¡Nimanjtzxwitju' Qman Dyos ink'uluna te, matzaj ka'yi'na tuk'i'l tzalajb'il tu'n ex makub' q'o'na tu'n toju' tq'uqb'il tu'n toka te nimaqkawil! ¡Tu'nju' tk'u'jlalil kyi'j aj Israel, ex tu'n tkuwsante tejumajx soka' q'o'na te nimaqkawil kyib'aj, tu'n tkawina toj ttzinunal ex toj tnik'alti'j! chij te Salomon.
9Xi'tzun tq'o'n kyajnaq wuq kyintal tk'i' kab'lajoj lib'r (87.12) q'anpwaq teju' nimaqkawil, ex txqan k'ok'sb'il ex tb'anil ab'j. Mixti' pon txqan k'ok'sb'il toj Israel kyinju' tajlal xitoyi'n qya nimaqkawil aj Sab'a teju' nimaqkawil Salomon.
10Exqepe' ichan nche ajb'en te Iram ex te Salomon, ju' e'tzaj iq'inte q'anpwaq toj Opir, ex tzaj kyiq'i'n tze Sandalo ex tb'anil ab'j te Salomon.11Tchaq'ju' nimaqkawil tu'n kykub' b'incha'n maqb'il ti'ju' tja Dyos ex ti'ju' tja nimaqkawb'il kyu'n tze sandalo, e' arpa ex tzintzin kyeju' aj chinb'al. B'ajxtoq ka'yinjtza' ikju' toju' tx'otx' Juda.12Atzunte' nimaqkawil Salomon, xitq'o'n tkyaqilju' tqani'nju' qya nimaqkawil aj Sab'a te, tib'ajxi'tlju' xitq'o'n te t-xelju' pon tiq'i'n te. Anjtzun ti'ju' qya nimaqkawil toju' ttx'otx' kyuk'i'lju' xjal nche ajb'en te. B'a'n tyolinjtz ex tq'inumal Salomon (1 R 10.14-29; 2 Cr 1.14-17)
13Junk'al kyajnaq kyaje' (484) kyintal njapuna'ju' q'anpwaq ntoq tk'mo'n Salomon junjun ab'q'i,14myatlte' chojb'il intoq kychjo'nju' nche xk'aẍlen exqe'ju' inche b'et. Expe' kykyaqilju' nimaqkawil te Arab'ya exqe' kawil toju' tx'otx', intoq tzaj kyiq'i'n q'anpwaq ex saqpwaq te Salomon.15Xitq'a' b'incha' nimaqkawil Salomon lajnaq (200) q'anpwaq kolb'il nimaqqe', masch'i'n oxlajoj lib'r q'anpwaq xi' ti'j junjun.16Ex xitq'a' b'incha' o'lajnaq (300) kolb'il k'ok'e', masch'i'n qaq lib'r tk'i' nik'jan q'anpwaq xi' ti'j junjun b'incha'nqe', e'okx tq'o'ntzuntz toju' ja te kawb'il tok tb'i k'ul te Lib'ano.17Ex xitq'a' b'incha' jun nin q'uqb'il b'aq te kawb'il, ex tchaq' tu'n tktxet tu'n q'anpwaqxi'x.18B'incha'nktoq waqaq tpeta'nilju' q'uqb'il, ex q'anpwaqju' tkub'el qanb'aj, ex ate'toq kyojlab'l q'ob'aj toj junjun plaj teju' q'uqb'il, wa'lqe'toq kab'e' b'alun kytx'u'k.19Ex ate'toq kab'lajoj (12) b'alun wa'lqe'toq, junjun toj junjun kytx'u'kju' waqaq tpeta'nil. ¡B'ajxtoq jawa' b'incha'n jun toj juntl kawb'il kse'n ja'lu!20Expe' kykyaqilu' tk'wab'l nimaqkawil q'anpwaq qe'toq ex kykyaqilju' aq'unb'il nche ajb'en toju' ja te kawb'il, ju' k'ul te Lib'ano tb'i. Mixti'xtoq jun b'incha'n ti'j saqpwaq, qu'n myatoq wi'yalu' saqpwaq toj tq'ijlalil Salomon,21qu'n intoq che'xju' tb'ark nimaqkawil Tarsis kyuk'i'lju' ichan tmajin Iram, ex intoq che ul junmaj toj oxox ab'q'i, intoq ul kyiq'i'n q'anpwaq, saqpwaq, b'aq, maẍ ex chojpich'.
22Matxixi'xtoq jawb'ent nimaqkawil Salomon toj q'inumal ex nab'l kyekywitz kykyaqilju' nimaqkawil twitz tx'otx'.23Kykyaqilju' nimaqkawil twitz tx'otx' kyajb'iltoq tu'n kyka'yinte ex tu'n kyb'inteju' tnab'l tzaj tq'o'n Dyos,24kykyaqiltzun intoq pon kyiq'i'n jun oyaj te atl junjun ab'q'i: e'ti'xti' saqpwaq ex q'anpwaq, e'xb'alun, e'ub'l, e'k'ok'sb'il, eb'a'nchej ex e'mul. Xk'aẍlen Salomon karwaj ex chej (1 R 10.26-29; 2 Cr 1.14-17)
25Ate'toq lajk'al (4,000) ja, jatu'n kytena' tchej ex tkarwaj Salomon, atzun jumutx' lajk'al (12,000) xjal aj chejil te q'oj, e'kub' tq'o'n kyoju' ja kye karwaj te q'oj ex tu'n kyxq'uqin tk'etz toj Jerusalen.26Nimtoq toklen Salomon kye kykyaqilju' nimaqkawil, tzajx ttziju' nin a' Ewprates pomnix toj kytx'otx'ju' pilistey ex pomnix tnqachil Ejipt.27Nim txqan saqpwaq naku'j txqan ab'j ten tu'n nimaqkawil toj Jerusalen; ex txqan tze k'ute kse'nqe' tqan iw naq nche tzaj ch'iy toju' plan tx'otx'.28Xi'toq nche tzaja' tchej Salomon toj Musri ex kyoj kykyaqilju' txqantl tnam. Kyim Salomon (1 R 11.41-43)
29Atzu'n jni'tl tqanil ti'j Salomon, tzajx tnejel ex tzmax te b'ajsb'il, tz'ib'a'n toju' kyu'jil tqanil tu'n Natan ju' t-sanjelal Dyos, ex kyoju' yol tz'ib'a'n tu'n sanjelal Ayiy ju' aj Silo ex kyoju' tz'ib'a'n tu'n Iddo ju' sanjelal, nyolin ti'j Jerob'oam, tk'wal Nab'at.30Kab'naq (40) ab'q'i kawin Salomon toj Jerusalen tib'aj tkyaqil Israel,31tetzunj tkyim, ku'x mqu'n toju' Ninttanam Dab'i, ju' tman. Atl Rob'oam ju' tk'wal kawin te t-xel. Kub' aq'puju' kawb'il (1 R 12.1-24)
1Xi' Rob'oam toj Sikyem, qu'n matxitoq che b'ajx kykyaqilju' aj Israel atzu' tu'n tok kyq'o'n te nimaqkawil.2Tb'itzu'n Jerob'oam tk'wal Nab'at, ju' atitoq toj Ejipt, ja xana'toq oq twitzju' nimaqkawil Salomon, anjtztzun ti'jtz toj Ejipt.3Tetzunj t-xitxkob'aj, e'pon Jerob'oam kyuk'i'l kykyaqil aj Israel yolil tuk'i'l Rob'oam, ex xikyma'n te:
4—Kuwxi'x soka'ju' tmana qeye'; atzu'n ja'lo tz'okxta b'a'n quk'i'le', iq'imil jni'ju'ya chaq'b'il kuw xkub' tq'o'n qib'aje', qo' ajb'eltzuntze' teya, chechij te.
5Atzunte Rob'oam, xittzaq'we'n kye:
—Kukyul jumajtle' nk'etze' oxj, chij.
E'b'aj anjtzun xjaltz,6qanintzu'n tnab'lju' nimaqkawil Rob'oam kyeju' tijwnaq e'ajb'en te Salomon ju' tman, tej itz'xtoq. Xitqani'n kye:
—¿Ti' ch'i'nkye' nnab'le' ktzajel kyq'o'n tu'n txi' ntzaq'we'ne' kyeju' xjal lu? chij.
7Aye'tzunkye xikyma'n te:
—Qa b'a'n kyilwiju' xjal lu tu'na exqa matb'inchaju'ya inkyqani'n ex b'a'nju' tyola aj txi' ttzaq'we'na kye, che ajb'elkye' teya kukxju', chechij.
8Atzunte Rob'oam mixti' xitb'i'n kynab'lju' tijwnaq, xi'pe' xa'tqani'ntl tnab'l kyeju' ku'xun junx e'ch'iy kyuk'i'l ex intoq che ajb'en te,9xitqani'n kye:
—¿Ti' ch'i'nkye' nnab'l ktzajel kyma'ne' tu'n txi' ntzaq'we'ne' kyeju' xjal lu, inkyqani'n weye' tu'n tel wiq'i'n jni'ju'ye' chaq'b'il kub' tq'o'n nmane' kyib'aj? chij.
10Aye'tzu'n ku'xun junx e'ch'iy tuk'i'l, xikytzaqwe'n te:
—Ata' tzaq'wenx kyeju' xjal saj kyqani'n teya tu'n tel tiq'i'n jni'ju'ya chaq'b'il kub'ni tq'o'n tmana kyib'aj, ikjalu: Qa kuw oka' nmane' kyeye', kuw qinxi'xtlpe'we' kyetwitz;11qa kub' tq'o'n jun chaq'b'il kuw kyib'aje', kuwxi'xtlwe' kb'el nq'o'n; exqa intoq che tjiku'ne' kyu'n asyalxi', ayintzunwe' che njiku'ye' kyu'n tz'u'n asyal k'uxb'il kytxa'n, chiku'ya kye, chechij.
12Tojtzu'n toxi'n q'ij, e'pon jumajtl Jerob'oam kyuk'i'l tkyaqilju' tnam twitz Rob'oam kse'nxju' tma nimaqkawil kye.13Atzunte' nimaqkawil Rob'oam, kuwju' tzaq'web'l xitq'o'n kye', mixti' xitb'i'nju' nab'l xikyq'o'n tijwnaq te,14ax xitma'nju' kye aju' tnab'l xikyq'o'n ku'xun: qa kuwju' chaq'b'il kub' tq'o'n tman kyib'aj, kuwxi'xtltoqte kb'eltq'o'n, exqa e'jikunjtz kyu'n asyalxi' tu'n tman, atzunte kyuk'i'l tz'u'n asyal k'uxb'il kytxa'n.15Mixti' exi'tb'i'n nimaqkawilju' tnam, qu'n q'ma'ntltoq tu'n Qman Dyos tu'n tb'aj ikju', tu'n tjapunju' tzaj ttziya'n Qman Dyos te Jerob'oam, tk'wal Nab'at, toj ttzi Ayiy, aj Silo.16Tetzunj kyka'yinte' tnam Israel mixti' exib'i'n tu'n nimaqkawil, xikytzaq'we'n te kjalu:
¡Mixti'qe' qoklen tuk'i'l Dab'i! ¡Min xqo' etzanqe' tuk'i'l tk'wal Jese! ¡Qoqe' anj qja aj Israel! ¡Kyka'yinxkye toj tja Dab'i kyib'! chechij.
Textzunju' kmoj lu, kykyaqilxju' aj Israel eb'ajx kyja.17Aye'tzu'n aj Israel najli qe'toq kyoju' nimaqtnam toj Juda, ax Rob'oam kawin kyib'aj.18Tetzunj txi' tchq'o'n Rob'oam ju' Adoram, ju' intoq ka'yinte aq'untl ilxi'xti'j tu'n tb'inchet, kub' kyb'yo'n aj Israel tu'n ab'j. Lwiyxi'xtzun jaxju' nimaqkawil Rob'oam toju' tkarwaj, xi' oqtzuntz Jerusalen.19Iktzu'n jawa' kyiq'inkyib'u' aj Israel kyi'ju' tyajajil Dab'i ex majxkub' kypa'n kyib'.
1Tetzunj tpon Rob'oam Jerusalen, b'aj tb'u'yi'n junaq kab'mutx' lajk'al (180,000) xjal te q'oj sk'o'nqe' kyxolju' aj Juda ex aj B'enjamin, tu'n kyq'ojin kyi'ju' aj Israel tu'ntzun ttzyunte jumajtlju' tkawb'il.2Atzunte Qman Dyos yolin te Semayiy, tmajin Dyos, ex tzaj tma'n te:
3Q'manxa te Rob'oam, tk'wal Salomon nimaqkawil toj Juda, ex kye kykyaqilju' aj Israel kyyajajil Juda ex B'enjamin,4qa ayine' nchin q'mante kye tu'n lalun che q'ojin kyi'ju' kytzik ex kyitz'in. Tu'n tanjkyi'j kykyaqil kyja, qu'n ikymatxi' kub' nxima'nju'ye', chi Dyos.
Tetzunj kyb'inteju' tma Qman Dyos kye, b'aj anjkyi'j, minti' eb'ajxtl q'ojil ti'j Jerob'oam. Jawb'ent Rob'oam
5Kub'ten Rob'oam toj Jerusalen ex tchaq' tu'n kyjaw b'incha'n nimaqtnam kuwsa'nqe' toj Juda.6Iktzu'n e'tkuwsaju' B'elen, Etam, Tekoa,7B'et-sur, Soko, Adulam,8Kat, Maresa, Sip,9Adoraym, Lakyis, Aseka,10Sora, Ayalon ex Eb'ron, nimaqkytanam kyyajajil Juda ex B'enjamin, nimaqtapi kyi'j.11Eb'aj tkuwsa'n nimaqtapi ex e'oktq'o'n chaq'ul kyi'j, e'wab'j, aseyt ex b'in.12Expe' eb'ajx tq'o'n kolb'il ex ch'ut kyoj kykyaqilju' nimaqtnam, eb'aj tkuwsa'n b'a'nxi'x. Iktzu'n, kyejten Rob'oam kyib'aj kyyajajil Juda ex B'enjamin.
13Aye'tzu'n pale ex tyajajil Leb'i toj tkyaqil Israel, jaxjaku' najlqe'toq, pon kyb'u'yi'n kyib' tk'etz,14kyej kykolb'e'n tyajajil Leb'iju' kytx'otx' te k'ik'leb'l ex txqantl kyetzb'il, tu'n kyb'ajx toj Jerusalen ex kyoju' txqantl najb'il toj Juda, qu'n minti' tajtl Jerob'oam exqe' t-xel yajxi'tl, tu'n kyb'inchanteju' kyaq'un twitz Qman Dyos.15Sk'o'nqe'tltoqte' Jerob'oam tpale tu'n kyajb'en kyoju' ja xjan kye txqantl dyos ex kyoju' k'u'lb'il kywitz tajaw il ex kwitzju' tman wakx matxi'toq che kub' tb'incha'n.16Exqepe'ju' tzaj anq'in toj kyanmi tu'n kyjyon ti'j Qman Dyos janche k'uluna'toq aj Israel, ax kyb'inchaju' kse'nkye pale ex aj Leb'i, exi' toj Jerusalen q'ol chojb'il twitzu' Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en.17Iktzu'n kykuwsaju' kawb'il te Juda ex e'onin oxe' ab'q'i ti'j Rob'oam tk'wal Salomon, qu'n oxe' ab'q'i e'oklpe ti'ju' tb'incha Dab'i ex Salomon.
18Mje Rob'oam tuk'i'l Maalat, tmyal Jerimot, tk'wal Dab'i, ex Ab'yayil, tmyal Elyab' ex tchman Jese.19E'ten oxe' kyk'wal, aye' ja'lu: Jewus, Semariy ex Saam.20Yajxi'tel mje tuk'i'l Maaka, tmyal Ab'salon, aye'tzu'n tk'wal ja'lu: Ab'yam, Atay, Sisa ex Selomit.21Wajxaqlajoj (18) t-xu'jil Rob'oam ten, atzun oxnaq (60) tqya, ex atoq Maaka intk'u'jla'nxi'x kyekywitzju' txqantl. Junaq wajxaq (28) tk'wal ten, atzun oxnaq (60) tmyal.
22Oktq'o'n Rob'oamu' Ab'yam tal Maaka te nejenel kyeju' ttzik ex titz'in, qu'n tajb'iltoq tu'n toktq'o'n te nimaqkawil.23Ximan b'a'n qu'n eb'ajx tq'o'n txqantl tk'wal kyoj tkyaqilju' kytx'otx' kyajajil Juda ex B'enjamin ex kyoj kykyaqilju' nimaqtnam tok nimaqtapi kyi'j, nim kywa xitq'o'n ex tjoy txqan kyxu'jil. Kub' ttzyu'n Sisak Juda (1 R 14.21-31)
1Tetzunj tkuwixju' tkawb'il Rob'oam ex tna'nte kuwtltoq, kyej ttzaqpi'n tkawb'il Qman Dyos, ex ax kyb'incha aj Israel kykyaqil.2Tu'ntzunju' min e'nima'ntl te Qman Dyos, pon Sisak nimaqkawil aj Ejipt toj tjwe'yi'n ab'q'i nkawin Rob'oam, ex oktzaqpaj q'ojil ti'j Jerusalen3kyuk'i'l oxk'al (1,200) karwaj te q'oj, wuqmutx' lajk'al (60,000) xjal aj chejil te q'oj ex nim txqan xjal te q'oj e'tzaj tuk'i'l toj Ejipt: aj Lib', aj Sukyen ex aj Etyopiy.4Kub'kyi'ju' nimaqtnam nimaqtapi kyi'j toj Juda tu'n, ex pon tzmax toj Jerusalen.
5Pontzu'n Semayiy t-sanjelal Dyos twitz Rob'oam ex kywitzju' nejenel toj Juda matxi'toq b'aj kyb'u'yi'n kyib' toj Jerusalen tu'nju' kxi'toq ttzaj Sisak, ex xitma'n kye:
—Chi Qman Dyos qa matxi' kyej kytzaqpi'ne', qu'mtzun che kjel tq'o'ne' toj tq'ob' Sisak ja'lo, chij.
6Aye'tzu'n nejenel kye aj Israel exju' nimaqkawil elkynik' ti'j, kub' kyme'ssa'nkyib' ex kyma:
—¡Ax tete' Qman Dyos! chechij.
7Tetzunj tka'yinte Qman Dyos matxitoq kub' kyme'ssa'nkyib', tzaj tma'n te Semayiy: Tu'nju' makub' kyme'ssa'n kyib'e' nwitze', lay che kub' nnajsa'ne', kche nkla'ye' ch'intl, ex lay tz'ajb'en Sisak wu'ne' tu'n telb'aju' ntx'u'jile' tib'aj Jerusalen;8Naq aju' che kjele' tjaq' tkawb'il, k'eleltzun kynik'tze' alkye b'a'n, tu'n kyajb'ene' weye' mujqa tu'n kyajb'ene' kyeju' nimaqkawil kye txqantl nimaqtnam, chi Dyos.
9Oktzaqpaj Sisak, nimaqkawil toj Ejipt, q'ojil ti'j Jerusalen ex b'ajx tiq'i'n k'uwenj toju' tja Qman Dyos ex toju' nimaq tja kawb'il. Tkyaqil b'ajx tiq'i'n, exqe'ju' kolb'il q'anpwaq tchaq' Salomon tu'n kyb'inchet.10Tchaq'tzun nimaqkawil Rob'oam tu'n kyb'inchet kxelju' kolb'il q'ank'uxb'il, ex exi' tq'o'n toj kyq'ob'ju' nejenel kyeju' xq'uqil ntoq che xq'uqin ttziju' tja te kawb'il.11Atltzun junjun maj ajt-xi' nimaqkawil toju' tja Dyos, intoq che'xju' xq'uqil ex intoq che'x kyiq'i'n. Ex intoq pon kyiq'i'n jumajtl toju' ja kye xq'uqil.12Tu'ntzunju' kub' tme'ssa'ntib' Rob'oam, chewexju' ttx'u'jil Qman Dyos ti'j ex min e'kub' t-xitu'n tejumajx. Qu'mtzun e'tena' ti'xti' tb'anilqe' toj Juda.
13Ch'iy tipumalju' nimaqkawil Rob'oam toj Jerusalen, ex xitljo'n tu'n tkawin. Tetoq kab'naq jun (41) ab'q'i tej ttzyet tkawin, ex wuqlajoj (17) ab'q'i kawin toj Jerusalen, ju' nintnam jaw t-sk'o'n Qman Dyos kyxol kykyaqilu' junjun tnej tyajajil Israel tu'n tnajan toj. Naama tb'iju' ttxu Rob'oam ex aj Amon.14Myab'a'n b'aj tb'incha'n Rob'oam, qu'n min tjoy Qman Dyos tu'n tkyaqil tk'u'j.
15Xi' tz'ib'a'na'qe' tqanil ti'j Rob'oam, tzajx tnejel ex tzmax b'ajsb'il, kyoju' tqanil tu'n Semayiy t-sanjelal Dyos, ex tu'n Iddo juntl sanjelal, toju' u'j ja tz'ib'ana'qe' tyajil.
16Ten q'oj kukxju' kyxol Rob'oam tuk'i'l Jerob'oam. Tetzunj tkyim Rob'oam, ku'x mqu'n toju' Ninttanam Dab'i. Atl Ab'yam ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Ab'yam toj Juda (1 R 15.1-7)
1Ma'toq b'aj wajxaqlajoj (18) ab'q'i nkawin Jerob'oam, tej ttzyet tkawin Ab'yam toj Juda.2Oxe' ab'q'i kawin toj Jerusalen. Mikayiy tb'iju' ttxu, tmyal Uryel aj Wib'ea.
E'q'ojin Ab'yam tuk'i'l Jerob'oam.3Tzyet tq'ojin Ab'yam kyuk'i'l kab'naq lajmutx' (400,000) xjal te q'oj sk'o'nqe'. Atzunte Jerob'oam tb'inchatib' tu'n tq'ojin ti'j kyuk'i'l jo'naq mutx' (800,000) xjal te q'oj sk'o'nqe'.4Kub'tzun we' Ab'yam twi' witz Semaraym, ju' ati toju' k'ul te Eprayin, ex xit-ẍch'i'n: ¡Jerob'oam ex kykyaqile' aj Israel, chin kyb'itze'!5¿Ma mixtzunti' b'i'n kyu'ne', qa xi' xa' tq'o'na' Qman Dyos kawb'il te Dab'i ex kyeju' tyajajil tejumajx tej tkyaj b'entju' tyol mi xitjela'?6Atzuntlte Jerob'oam, tk'wal Nab'at, tmajin Salomon ju' tk'wal Dab'i, jawtiq'i'ntib' ti'ju' tajaw.7Ex okkymojb'a'nkyib' junjun ichan tuk'i'l, ky'ejqe' ex b'inchal taq'wixilqe', jawtzun kyiq'inkyib'tz ti'j Rob'oam tk'wal Salomon, qu'n ku'xuntoq ex mya kuw xjal. Qu'mtzun mixti' ten tipumal tu'n twe' kywitz.8Atzu'n ja'lo kyajb'ile' tu'n kyq'ojine' ti'ju' tkawb'il Qman Dyos ati toj kyq'ob'u' tyajajil Dab'i, naqx tu'nju' nim txqan kyb'aje' ex ate' tman wakx q'anpwaq kyuk'i'le' ju' e'kub' tb'incha'n Jerob'oam tu'n kyokkyq'o'ne' te kydyose'.9¡Mapena' che ex kyxla'ja'ne' pale te Qman Dyos, tyajajil Aaron, exqe' aj Leb'i, ex mache jawkysk'o'ne' kypaleye' kse'n nkyb'incha'n nimaqtnam nimalqe' kye txqantl dyos! ¡Alkyexku'tzun matzul xjansaltib' tuk'i'l jun tman wakx ex wuq tman rit, inok te pale kywitzju' mya dyosqe'!10Atzunqe', teku'xi'x Qman Dyos nqo nimana'ye', ex b'ajxa' kyaja' qtzaqpi'ne'. Tyajajil Aaron qe'kye' pale nche ajb'en te Qman Dyos, ex tyajajil Leb'iqe' ate'x toju' kyajb'eb'l.11Inkub' kyq'o'n chojb'il k'ok'sb'il ex sturak twitz Qman Dyos prim ex qale, ex inkub' kyq'o'n wab'j xjansa'n tib'aj jun mes ẍtilsa'n, ex nche okkytxqo'n kantil tkyaqil qale tu'n kyk'antl tib'aju' kykb'el kantil q'anpwaq. Nche japunqe' ntzaj tma'n Qman Dyos qu'n, aye'tzunkye' matxi' kyej kykolb'e'ne'.12Qu'mtzun kyb'inku'ye', nejlite Dyos qwitze' kyuk'i'lju' tpale, ex naq tkub'qe'tlju' chun tu'n kyq'ajtzet tu'n ttzyetju' q'oj kyi'je'. Qu'mtzun, aj Israel, lalun jaw kyiq'i'n kyib'e' ti'j Qman Dyos kydyos ojtxi' qyajilb'en, qu'n lay che kanb'ane', chi Ab'yan.
13Atzunte Jerob'oam matxi'toq tchaq' tu'n kyxi' jun tnej t-xjal te q'oj kyi'jxi'tl tu'ntzun kyok tzaqpaj q'ojil kytze'lkyi'jxi', e'kyajtzun ten kynimalju' t-xjal Jerob'oam te q'oj kywitzju' te Juda, aye'tzu'n exi' kyi'jxi' e'oktzaqpaj q'ojin kytze'lkyi'j.14Tetzunj kyxi'ka'yin aj Juda kytze'lkyi'j, elkynik' qa che okyeltoq tzaqpaj q'ojil kyi'j kywitz ex kytze'lkyi'j. Ekub'santzuntz te Qman Dyos, aye'tzu'n pale exi' kyq'ajtza'n chun.15Tetzunj kyjaw ẍch'inju' aj Juda tu'n kyxi' q'ojil, kub'ki'j Jerob'oam kyuk'i'l kykyaqil aj Israel tu'n Qman Dyos kywitz Ab'yam ex aj Juda.16E'kub' oqu' aj Israel kywitzju' aj Juda qu'n exi' tq'o'n Dyos toj kyq'ob'.17Nim txqan xjal e'kub' kyb'yo'n Ab'yam kyuk'i'lju' t-xjal, oxnaq kab'mutx' lajk'al (500,000) xjal te q'oj sk'o'nqe' kyxol aj Israel eb'aj kyu'n.18Iktzu'n kub'a' kyi'ju' aj Israel toju' tq'ijlalil lu, aye'tzu'n aj Juda kyek'u qa kuwqe', qu'n okqe kyk'u'j ti'j Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en.
19Xilpe Ab'yam ti'j Jerob'oam ex b'je'l tiq'i'n nimaqtnam B'etel, Jesana ex Eprayin te kyuk'i'lxi' kykojb'il.20Mixti'x kanb'et jumajtlu' tipumal Jerob'oam toju' tq'ijlalil Ab'yam. Te b'ajsb'iltzun k'ixb'sanjtz tu'n Qman Dyos, kyimtzuntz.21Atzunte Ab'yam kuwix toju' tkawb'il. Kyajlajoj (14) t-xu'jil ten, junaq kab'e' (22) tk'wal, atzun qaqlajoj (16) tmyal.22Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Ab'yam ex tkyaqilju' tb'incha, toju' poq'b'ente yol tu'n Iddo t-sanjelal Dyos. Tkawb'il Asa toj Juda (1 R 15.8-12)
1Tetzunj tkyim Ab'yam, ku'x mqu'n toju' Ninttanam Dab'i. Atl Asa ju' tk'wal kawin te t-xel. Ten lajoj ab'q'i nak'b'il toju' tx'otx' toj tq'ijlalilju' tkawb'il.
2B'a'nqe'ju' tb'inchb'aj Asa ex tz'aqli b'je'la' twitz Qman Dyos.3B'je'l tiq'i'n q'olb'eb'l kye txqantl dyos tzajni q'i'nqe' najchaq, exqe'ju' najb'il xjan kywi'witz; ex eb'aj kub'tpa'nju' ab'j xjansa'nqe' exqe'ju' tilb'ilal Asera.4Expe' tchaq' kyeju' aj Juda tu'n kyjyon ti'ju' Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en, ex tu'n kyjapunju' tkawb'il ex tchaq'b'il kyu'n.5E'b'je'l tiq'i'n ja xjan exqe' q'olb'eb'l kye txqantl dyos kywi'witz kyoj kykyaqilju' nimaqtnam toj Juda. Tentzun nak'b'iltz toju' tq'ijlalilu' tkawb'il.
6Tchaq' Asa tu'n kyb'jaw b'incha'n nimaqtnam tok nimaqtapi kyi'j toj Juda, kyoju' ab'q'i atitoqu' tnam toj nak'b'il ex mixtoqti' tu'n kyxi' q'ojil, qu'n tzaj tq'o'n Qman Dyos nak'b'il kye.7Xitma'n kyeju' xjal aj Juda: Che' qkuwsamu' nimaqtnam lu ex qb'inchanktz nimaqtapi kyi'jile, exqe' ja nimaq kywe' kyeju' xq'uqil tnam, e'tjpel ja kyuk'i'l xtanb'ilkye, atixku'ju' tx'otx' toj qq'ob'. Qu'n mana' qo' jyon ti'ju' Qman Dyos, ex matzaj tq'o'n nak'b'il qe kyuk'i'lju' tnam qi'jile, chiju' nimaqkawil. Qu'mtzun japun b'aju' aq'untl kyu'n.
8Ate'toq junaq wuqlajmutx' lajk'al (300,000) t-xjal Asa te q'oj kyxol aj Juda, iq'i'mile kykolb'il ex kych'ut, atzun junaq o'lajmutx' (280,000) kyxol aj B'enjamin, iq'i'mile kykolb'il ex kysmaj. Kykyaqil ja'lu xjalqe' te q'oj min nche xob'.9Ulju' Sera aj Etyopiy q'ojil kyi'j tuk'i'l qaqnaq jo'mutx' (1,000,000) ichan, atzun o'lajnaq (300) karwaj te q'oj, e'ponx tzmax Maresa.10Etztzun Asa k'lulkye, b'aj kynk'u'n kyten tu'n kyq'ojin kyuk'i'lju' t-xjal toju' b'ya' Sepata, tk'etzu' tnam Maresa.11K'uluntzu'n Asa twitz Qman Dyos, ex tma: Taye, junxte' teya tu'n tonina ti'ju' kuw mujqa ti'ju' mixti' tipumal. Qu'mtzun, ¡qo tonima, Qman Dyos, q'uqli na'qe' qk'u'j ti'ja, ex toj tb'iya xqo' ula'ye' q'ojil kyi'ju' xjal te q'oj lu! Taye, teya inqo nimana'ye'. ¡Yek'uma qa mixti' jun tu'n toktq'o'ntib' q'ojil tuk'i'la! chij toj tna'j Dyos.
12Ekanb'antzu'n Asa kyuk'i'l aj Juda tu'n Qman Dyos kyib'aju' aj Etyopiy, qu'mtzun e'kub' oq kywitz.13Aye'tzunkye Asa kyuk'i'lju' t-xjal exi' lpe kyi'j tzmax toj Werar, ex e'kub' kyb'yo'n kykyaqilxju' aj Etyopiy ex mixti' jun kyej anq'in, qu'n majx e'kub' mankun twitz Qman Dyos ex kywitzju' t-xjal te q'oj, ex nim txqan ti'xti' b'je'l kyiq'i'n kyeju' kyajq'oj.14Yajxi'tzuntl eb'jo'k tzaqpaj q'ojil kyi'j kykyaqilju' nimaqtnam ti'jile Werar, qu'n kykyaqilju' tnam lu ok xob'el kyi'j twitz Qman Dyos. B'je'tzkyiq'i'n aj Juda txqan ti'xti' kyoj, qu'n nimtoq q'inumal ati kyoj.15Ex eb'jo'k tzaqpaj kyi'ju' najb'il ja ate'toq alu'mj, ex b'aj tzaj kyiq'i'n txqan rit ex kamey. Anjtztzun kyi'jtz toj Jerusalen. Ch'ixpub'l tu'n Asa toju' okslab'l (1 R 15.13-15)
1Atzu'n Asariy, tk'wal Ob'ed, noj tu'n t-xew Dyos,2etztzun k'lulte Asa tu'n txi' tma'n te: ¡Chin kyb'itze', Asa, ex kykyaqile' aj Juda ex aj B'enjamin! Atite' Qman Dyos kyuk'i'le', qa ate'qe'ye' tuk'i'l. Qama che jyone' ti'j, kknetel kyu'ne'; qatzun makyej kykolb'i'ne', ikxte che kjel tkolb'i'ne'.3Matxi' tzaj nim tq'ijlalil min nche k'uluntl aj Israel teku' Dyos, ex mixti'qe' pale tu'n kyxnaq'tzan kyxol ex mixti' nuk'b'il kye toj kyokslab'l.4Tetzunj ate'toq toj yajb'il, b'aj anjtz jumajtlkyi'j tuk'i'l Qman Dyos, mache jyon ti'j ex ma knet kyu'n.5Mix-alo'xtoqte ati nak'b'il te kyoju' tq'ijlalil lu, ninpe' xob'el tzaj kyib'aju' xjal kyoju' chukchaq tx'otx'.6Intoq b'aj kyxitu'n kyib'ju' nimaqtnam kyxolilex jun ti'j juntl, ex ikxqe' b'o's tnam jun tk'i' juntl, qu'n tzaj tq'o'n Qman Dyos chukchaq yajb'il kyib'aj.7Laluntzun che xob'e' ex lalun che kub' numje', qu'n ati tu'me'l t-xelju' kyaq'une', chij.
8Tetzunj tb'inte Asa tyolju' t-sanjelal Dyos, ten tipumal ex eb'ajkub' t-xitu'n witzileb' ik'b'ilqe'xi'x toj tkyaqilju' kytx'otx' aj Juda ex aj B'enjamin ex kyoju' nimaqtnam matxi'toq che kanb'et tu'n kywi'witz te Eprayin, ex jaw tb'incha'nxi'xtlju' q'olb'eb'l te Qman Dyos atitoq twitzju' tilb'ilal twitz tja Qman Dyos.9Yajxi'tzuntl eb'aj tb'u'yi'n kykyaqilju' aj Juda ex aj B'enjamin, kyuk'i'lxi' ajb'etun ate'toq kyuk'i'l tzajniqe' kyxol kyyajajil Eprayin, Manases ex Simeon, qu'n nimtoqu' aj Israel matxi'toq kymujb'a kyib' tuk'i'l Asa tej kyka'yinte atitoq Qman Dyos tuk'i'l.
10B'aj kyb'u'yi'n kyib' toj Jerusalen toj toxi'n xjaw teju' o'lajoj ab'q'i ntoq kawin Asa,11kub' kyq'o'n junk'al o'lajnaq (700) wakx ex wuqlajk'al lajnaq (7,000) rit te chojb'il te Qman Dyos toju' q'ij lu, kyi'ju' b'je'l kyiq'i'n kye ajq'oj.12Kytziyatzuntz tu'n kyjyonte Qman Dyos tu'n tkyaqil kyk'u'j, Kydyos ojtxi' kyyajilb'en.13Ex kytziya, qa kb'el b'yet alkyexku' xjal minti' xjyon ti'j Qman Dyos, maskye tij ichan mujqa k'wal, ichan mujqa qya.14Xikytziya'n tu'n tq'ojq'ojel kywi' kuw twitz Qman Dyos, ex e'jaw ẍch'in tu'n kytzalajb'il toj tq'ojq'ojel chun ex kyuk'a alu'mj.15Kykyaqiltzu'n aj Juda eb'aj tzalaj qu'n kytziya tu'n tkyaqil kyanmi ex kyjoyu' Qman Dyos tu'n tkyaqil kyk'u'j, tzajtzun tyek'u'ntib' Qman Dyos kye ex tzaj tq'o'n nak'b'il kyxol kyuk'i'l kykyaqilju' kyb'sin.
16Expe' eltiq'i'n nimaqkawil Asa toklen Maaka, ju' tya, toju' tkawb'il, qu'n ojetoq t-xitq'a' b'incha' jun tilb'ilal Asera. Kub' t-xitu'n Asa ju' tilb'ilal lu; b'ajkub' tb'uchi'n ex oktq'o'n tq'aq'al ttzi a' Sedron.17Maskyepe' min eb'aj kub' xitu'nju' ja xjan kye txqantl dyos kywi'witz toj Israel, kub' we'te Asa toj tokslab'l,18b'jo'kx tq'o'n tkyaqilju' q'anpwaq ex saqpwaq toju' tja Dyos, ju' ojetoq kub' kyq'o'n tuk'i'lju' tman twitz Qman Dyos.19Ex mixti'te' q'oj b'aj tzmax tb'ent junaq o'lajoj (35) ab'q'i nkawin Asa. Kyej b'entti'j kyyol Asa tuk'i'l B'en-adad (1 R 15.16-22)
1Tojtzun junaq qaqlajoj (36) ab'q'i ntoq kawin Asa, tzaju' B'aasa, nimaqkawil kye aj Israel, q'ojil ti'j Juda, ex jawtb'incha'n nintapi ti'ju' tnam Rama, tu'n tmqonte b'e tu'n mix-a'lo' pon q'inte tqanil teju' nimaqkawil toj Juda.2B'je'tztzun tiq'i'n Asa ju' q'anpwaq ex saqpwaq toju' k'uwenj toj tja Qman Dyos ex toj tja kawb'il, xit-sma'ntzuntz te B'en-adad, nimaqkawil toj Sirya najlitoq Damask. Ex xit-sma'n tq'umli te ikjalu:3Qtziyankjti'j jun qyol tu'n tkyejb'ent ti'j, kse'n kyb'inchaju' qman. Matxinsma'ne' q'anpwaq ex saqpwaq lu teya. Xitunku'ya tyola kyejni b'entti'j tuk'i'lju' nimaqkawil B'aasa toj Israel, tu'ntzun nkyaj tq'o'ne' toj nak'b'il, chij.
4B'a'n ela' tyolju' nimaqkawil Asa toj twitz B'en-adad, exi' tchq'o'ntzu'n nejeneltz kyeju' t-xjal te q'oj tu'n kyok tzaqpaj kyi'ju' nimaqkytanam aj Israel. Ikytzu'n kub'kyi'ju' nimaqtnam Iyon, Dan, Ab'el-maym kyu'n, ex kykyaqilju' nimaqkytanam aj Neptali intoq che ajb'en te k'ub'l twitz awal.5Tetzunj tb'inte B'aasa, kyej ttenb'a'n taq'un tu'n tb'inchante nimaqtapi ti'ju' tnam Rama.6Eb'ajxtzun tiq'i'n nimaqkawil Asa kykyaqilju' aj Juda tuk'i'l, b'aj tzaj kyiq'i'nju' ab'j ex tze toj Rama ju' ajb'en tu'n B'aasa te nintapi, ex jawtb'incha'n nintapi kyu'n, kyi'ju' tnam Web'a ex Mispa.
7Pontzu'n Anani t-sanjelal Dyos tk'etzu' nimaqkawil Asa toj Juda toju' tq'ijlalil lu, ex xitma'n te: Tu'nju' xi' soka' qe tk'u'ja ti'ju' nimaqkawil toj Sirya ex mya ti'j Qman Dyos, matxi' che tzaqpaj t-xjalu' nimaqkawil toj Sirya te q'oj toj tq'ob'a.8¿Ma myatzun kuwqe'toqju' xjal te q'oj aj Etyope ex aj Lib'yo, nimtoq txqan kychej ex kykarwaj te q'oj? Extzun kub'kyi'j tu'na qu'n okqe tk'u'ja ti'j Qman Dyos.9Ina' ka'yinte Qman Dyos ti'ju' inb'aj toj tkyaqil twitz tx'otx', ex intzaj tq'o'n kyipumalju' q'uqli kyk'u'j axxi'x ti'j. ¡Atzunta naku'j mixti' tnab'la tu'nju' xtb'inchaya! Ma'tzun txi'tza ja'lo naqx toj q'oj, chi t-sanjelal Dyos te.
10Tzajtzun ttx'u'jilu' Asa b'a'nxi'x ti'ju' t-sanjelal Dyos, tchaq' tu'n tokxq'o'n toj jpub'l. Ex taq'wixi'xtoq kyilwi junjun xjal toju' tnam tu'n toju' tq'ijlalil lu. Kyim Asa (1 R 15.23-24)
11Xi' tz'ib'a'na' tqanil ti'j Asa, ttzajku' qe ex tej tpon b'aj toju' u'j kye nimaqkawil toj Juda ex toj Israel.12Tojtzun junaq b'eljlajoj (39) ab'q'i ntoq kawin, kub' ichin Asa tu'n jun yab'il kuwxi'x kyi'ju' tqan; ex mixti' jyon ti'j Qman Dyos toju' tyab'il, aye'tlju' q'anal e' tjoy.13Kyimtzuntz toju' ab'q'i kab'naq jun (41) teju' tkawb'il,14ku'x mqu'ntzuntz toju' muqb'il ojetoq tchaq' tu'n tb'inchet toju' Ninttanam Dab'i. Kub' q'o'n tib'aj jun kuẍb'il nim k'ok'sb'il toj ex chukchaq k'ok'sb'il b'incha'n b'a'nxi'x. Oktzun txqo'n jun nin q'aq'tz te ninb'ilte. Tkawb'il Josapat
1Atl Josapat kawin te t-xel Asa ju' tman, nimtipumal ten tu'n tq'ojin ti'j Israel.2E'kub' tq'o'n b'a'npun tnej xjal te q'oj kyoj kykyaqilju' nimaqtnam tokyile nimaqtapi kyi'j toj Juda ex k'loj xq'uqil toj tkyaqilju' tx'otx' te Juda ex kyoju' nimaqtnam te Eprayin, ojetoq kub'kyi'j tu'n Asa ju' tman.
3Ten Qman Dyos tuk'i'l Josapat, qu'n anq'in kse'n Dab'i ojtxi' tyajilb'en. Min ajb'en kyeju' chukchaq tilb'ilal B'aal,4xi' ajb'ena' te Qman Dyos ja ajb'ena' tman, ejapunju' tchaq'b'il tu'n, min oktq'o'n twitz ti'j kyb'incha'ju' xjal kyxol aj Israel.5Qu'mtzun tkuwsa Qman Dyos kawb'il toj tq'ob'. Kykyaqilju' aj Juda intoq tzaj kyiq'i'n kyoyaj te, tentzun txqan tq'inumaltz ex toklen.6Xitljo'nju' b'e kyej tyek'u'n Qman Dyos kye toj tzalajb'il, ex eb'je'l tiq'i'nju' najb'il xjan kye txqantl dyos kywi'ju' witz exqe'ju' tilb'ilal Asera toj Juda.
7E'xitchq'o'n B'enayl, Ab'diy, Sakariy, Natanael ex Mikayiy ju' nche kawin tuk'i'l, toj toxi'n ab'q'i nkawin, tu'n kyxnaq'tzan kyoju' nimaqtnam toj Juda,8ex e'xi' tyajajil Leb'i kyuky'i'l, aye' Semayiy, Netaniy, Seb'adiy, Asael, Semiramot, Jonatan, Adoniy, Tob'iy ex Tob'adoniy. Ex exi' pale Elisama ex Joram kyuky'i'l.9E'xitchq'o'n tu'n t-xikyxnaq'tzan tuk'i'lu' tu'jil tkawb'il Qman Dyos kye aj Juda. Ex b'je'lpun b'aj kykyaqilju' nimaqtnam toj Juda kyu'n xnaq'tzalkye xjal.
10Kykyaqiltzu'n kawb'il kyoju' tx'otx' ate'toq ti'jile Juda mixti' jawkyiq'i'nkyib' q'ojil ti'j Josapat qu'n tzaj tchi Qman Dyos kyi'j.11Ape' b'ajiju', ate' junjun pilistey intoq tzaj kyiq'i'n oyaj ex q'anpwaq te chojb'il te Josapat, aye'tzun aj Arab'e pon kyiq'i'n b'eljlajk'al jo'naq (7,700) chib' ex kyinx tajlal ritju' te.
12Qu'mtzun xitoq ttenxi'x tipumal Josapat. Tchaq' tu'n kyb'jaw tb'incha'n ja nimaq kywe' te xq'uqb'il, e'nimaqtnam te k'ub'l twitz awal toj Juda,13ex ten nim ti'xti' te kyoju' nimaqtnam toj Juda. Ex nimqe'toq t-xjal te q'oj min nche xob' toj Jerusalen.14A kyb'i ja'lu, kse'nxju' tz'ib'a'n toju' u'j kye kyyajajil kyman:
Atoq Adna chaq'ul kye nejenel kye xjal te q'oj kyxol aj Juda, ate'toq junaq wuqlajmutx' lajk'al (300,000) xjal te q'oj tjaq' tkawb'il.15Ex atitoq Joanan tuk'i'l, nejenel kye junaq o'lajmutx' (280,000) xjal te q'oj,16ex atitoq Amasiy, tk'wal Sikri, ju' taq'tib' tu'n tk'u'j tu'n tajb'en te Qman Dyos, kyuk'i'l junaqjo' mutx' (200,000) xjal te q'oj min nche xob'.
17Atitoq Elyada kyxolju' tyajajil B'enjamin, jun xjal te q'oj min xob', kyuk'i'l junaqjo' mutx' (200,000) ichan iq'i'mile kysmaj ex kykolb'il,18ex atitoq Josab'ad kyuk'i'l junaq kab'mutx' lajk'al (180,000) ichan b'incha'ntl kyten tu'n kyxi' q'ojil.
19Aye'tzun intoq che ajb'enju' te nimaqkawil, kyi'jxi'tlju' e'kub' tq'o'n nimaqkawil kyoju' nimaqtnam tok nimaqtapi kyi'j toj tkyaqil Juda. Tqanil tu'n Mikayiy qa kb'elti'j Akab' (1 R 22.1-40)
1Tente Josapat txqan tq'inumal ex toklen, ex ok kykunpaleyi'nkyib' tuk'i'l Akab'.2Tb'ajlenxi'tzun jte' ab'q'i, xi' Josapat q'olb'elte Akab' toj Samarya, atzunte Akab', e'kub' tb'yo'n txqan rit ex wakx tu'n tnimet tponlen Josapat kyuk'i'lju' lepchqe'k ti'j, ex okten so'jlalte tu'ntzun kyxi' tuk'i'l q'ojil ti'j Ramot toj Kalaad.3Xit-xjelu'n Akab', nimaqkawil toj Israel, te Josapat, nimaqkawil toj Juda, ikyja'lu:
—¿Ma jaku' txi'ya q'ojil wuk'i'le' ti'j Ramot toj Kalaad? chij.
Xi'tzun ttzaq'we'n Josapat te:
—Q'o'nqe' qib' kyuk'i'lju' nxjale' te q'oj tuk'i'la, tu'n qxi'ye' kyuk'i'lju' t-xjala q'ojil.4Naqtzun aju' nejtl xjeluna alkye tb'is tk'u'j Qman Dyos, chij te.
5Eb'ajtzun tb'u'yi'n nimaqkawil toj Israel t-sanjelal Dyos, junk'al (400) kyb'aj, xi'tqani'ntzuntz kye:
—¿Ma b'a'n tu'n qxi' q'ojil ti'j Ramot toj Kalaad mujqa mya? chij.
Aye'tzunkye xikytzaq'we'n te:
—Kutxi'ya q'ojil, qu'n che b'eltq'o'nte Qman Dyos toj tq'ob'a, chechij.
6Atzunte Josapat xitqani'n:
—¿Ma mixtzunti' juntl t-sanjelal Qman Dyos jatu'n qxjeluna'tl? chij.
7Xi'tzun ttzaq'we'n nimaqkawil toj Israel te Josapat:
—Atix juntlte' b'a'n tu'n qxjelun te Qman Dyos tuk'i'l. A Mikayiy, tk'wal Imla. Naq aju' majx nwik'o'nwe', qu'n mixti'x ntzaj tma'n tqanil b'a'n, naq taq'wix ntzaj tma'n weye', chij.
Atzunte Josapat xitma'n te:
—Lalun tmaya ikju', chij.
8Tzajtzun ttxko'n nimaqkawil aj Israel junju' onilte ex tchaq' te:
—¡Ati tu'n ttzaj Mikayiy, tk'wal Imla, ja'loxi'x! chij.
9Q'uqlqe'toqtzu'n nimaqkawil aj Israel tuk'i'l Josapat nimaqkawil toj Juda toju' kyq'uqb'il te kawb'il twi' pe'n ttzi Samarya, oksa'nktoqju' kyi'j nim toklen, kykyaqiltzunju' t-sanjelal Dyos intoq xikyma'nju' tqanil ti'ju' kb'ajel kywitz.10Atzunte Sedekyiy, tk'wal Kyenaana, matxi'toq che kub' tb'incha'n junjun kyuk'a wakx k'uxb'ilqe' ex intoq tma'n tuk'i'l tq'ojq'ojel twi': ¡A ntma'n Qman Dyos ja'lu: Che kxe'le' q'ojil kyi'ju' aj Siryo kyuk'i'lju' kyuk'a alu'mj lu ex che mankul kyu'ne'! chij.
11Axtoq tqanilju' kyu'n kykyaqilju' sanjelal. Intoq kyma'n teju' nimaqkawil: Kutxi'ya q'ojil ti'j Ramot toj Kalaad ex kkanb'ala ti'j, qu'n kb'eltq'o'nte Qman Dyosju' nintnam toj tq'ob'a, chechij te.
12Atzunju' xichq'o'n txkolte Mikayiy, xitma'n te:
—Kykyaqilxju' sanjelal, mixti' jun myawit b'a'nju' ttzaq'web'l teju' nimaqkawil. Qu'mtzun wajb'ile' tu'n tyolina' kse'nkye, tu'n tmanteya jun tqanil b'a'n, chij te.
13Atzunte Mikayiy xittzaq'we'n te:
—¡Lu Qman Dyos, o'kxwe' kxe'l nma'n aju' matchaq' Dyos tu'n nmanteye'! chij.
14Pontzuntz twitzju' nimaqkawil, xi'tzun tqani'n nimaqkawil te:
—Mikayiy, ¿Ma b'a'n tu'n qxi'ye' q'ojil ti'j Ramot toj Kalaad mujqa mya? chij.
Xi'tzun ttzaq'we'n Mikayiy te:
—Kukyxi'kye' q'ojil, kna'lo che kanb'ale', kna' kb'eltq'o'n Qman Dyos toj kyq'ob'e', chij.
15Atzunte' nimaqkawil xittzaq'we'n te:
—¿Jte'xi'xtzun maj kxe'l nma'ne' teya, tu'n ttzaj tma'na ax weye' toj tb'i Qman Dyos? chij.
16Tmatzun Mikayiytz:
Mache wile' kykyaqilu' aj Israel matxi' che b'ajx slamj kyoj k'ul, kse'nqe' rit mix-a'lo' k'ik'lelkye. Ex matxi' tma Qman Dyos: Mixti' kye'lu kyajaw; kukyanj kyja teyile junjun toj nak'b'il, chi Dyos, chij.
17Xi'tzun tma'n nimaqkawil toj Israel te Josapat:
—Mana' txinma'ne' teya, mixti'x jun tqanil b'a'n tu'nte' ichan lu, naq o'kx myab'a'n ntzaj tma'n weye', chij.
18Tmatltzun Mikayiy:
—Kyb'intztzune' tyol Qman Dyos: Wile' Qman Dyos q'uqli toju' tq'uqb'il te kawb'il kyuk'i'l kykyaqilju' anjl wa'lqe'toq toj tb'a'ntq'ob' ex toj tnayaj.19Xi'tzun tqani'n Qman Dyos alkye jaku' b'inchante tu'n telb'a'n toj twitz Akab' nimaqkawil toj Israel tu'n txi' q'ojil ti'j Ramot toj Kalaad, tu'ntzun tb'aj atzu'. Chukchaqtoqtzu'n tzaq'web'l tu'n junjun.20O'kx ttzaj jun xewb'aj pon twitz Qman Dyos ex tma qa kb'entel tu'n. Xi'tzun tqani'n Qman Dyos te, kse'n tu'me'l tu'n tb'inchante,21xi'tzun tma'n xewb'aj qa kt-xewsa' chajyolil kye kykyaqilju' sanjelal teju' nimaqkawil. Xi'tzun tma'n Qman Dyos te, qa kb'entel t-sb'et tu'n, ex tu'n txi' b'inchalte.22Matxi'tzun tb'iya ja'lo, matxi' kub' tq'o'n Qman Dyos jun xewb'aj chalyol toj kytziju' sanjelal lu teya, ex matxi' tma tu'n tb'aja, chi Mikayiy.
23Atzunte Sedekyiy, tk'wal Kyenaana, pon lq'e tk'etz Mikayiy, oktq'o'n jun tjaq' ttzi ex xitma'n te:
—¿Jatzun xxa'ju' t-xew Qman Dyos atitoq woje, tu'n tyolintzuntz teya? chij.
24Xi'tzun ttzaq'we'n Mikayiy te:
—K'elel tnik'a ti'j aj txi'ya ewal jayi'nchaq, chij te.
25Tchaq'tzunju' nimaqkawil toj Israel:
—¡Kytzyume' Mikayiy ex kyjpunkxe' kywitz Amon, kawil toju' nintnam, ex Joas nk'wale'!26Kymanxe' kye qa matxi' nchaq'e' tu'n tokx kyjpu'ne', ex naqch'i'n twa ex tk'wa' kyq'onxe', tzmax ajtanjtz wi'je' toj b'anil, chij.
27Atzunte Mikayiy tmatl:
Qa matz'anjtzti'ja toj b'anil, myatzun Qman Dyostz xyolin toj ntziye', chij.
28Exi'tzun nimaqkawiltz aj Israel, tuk'i'l Josapat nimaqkawil aj Juda, q'ojil ti'j Ramot toj Kalaad.29Xi'tzun tma'n nimaqkawil aj Israel te Josapat:
—Kxel nch'ixpu'nwe' wi'j toju' q'oj, atzunta oksanka wi'je', chij te.
Ikytzu'n tch'ixpu nimaqkawil aj Israel ti'j, exi'tzuntz kykab'il q'ojil.30Ojetoqtzun tchaq'ju' nimaqkawil aj Sirya kyeju' nejenel kye tkarwaj te q'oj tu'n lalun che oktzaqpaj q'ojil kyi'ju' xjal qa myaku' nimaqkawil kye aj Israel.31Tetzunj tknet Josapat kyu'n nejenel kye karwaj, kub' kyxima'n qa atoq nimaqkawilju' kye aj Israel, okkytxoli'nkyib' ti'j tu'n kyq'ojin. Jawtzun ẍch'in Josapat nqanin o'nb'il, ex tzaj oni'n tu'n Qman Dyos. Eb'je'l tlaq'b'a'n Qman Dyos ti'j,32qu'n tej kyka'yinte myate' nimaqkawilju' kye aj Israel, kyej kytzaqpi'n.33O'kx ttzaj jun xjal aj Siryo te q'oj, naq xit-smaji'nxi', aku'xi'xju' nimaqkawil kye aj Israel tak' b'a'nxi'x tu'n kyxolju' b'u'yi'nkyib' toj q'oj. Tchaq'tzuntz teju' iq'iltoqte karwaj:
—Kutanj ti'ja ex chin tiq'imixa ti'jxi'ju' q'oj qu'n matxi' chin k'ixb'iye' b'a'nxi'x, chij.
34Kuwu' q'oj ok toju' q'ij lu, qu'mtzun wa'ltoqju' nimaqkawil kye aj Israel toju' tkarwaj, q'ojil kyi'ju' aj Siryo tzmaxi'j tok qale, kyimtzuntz tej tex q'ij. Xitzak'u'n Josapat tu'n Jewu t-sanjelal Dyos
1Anjtzti'j Josapat nimaqkawil aj Juda, b'a'n, toju' tja te kawb'il toj Jerusalen.2Atzu'n t-sanjelal Dyos Jewu, tk'wal Anani, ex k'lulte ex xitqani'n te: ¿Tiqu'n n-onina ti'ju' myab'a'n xjal ex kyexi'x ttena kyuk'i'lu' ajq'oj ti'j Qman Dyos? Tu'ntzun ja'lu, matxi' tzaj ttxu'jil Qman Dyos ti'ja.3Naqpe' ate' ate'x junjuntl ti'xti' b'a'n xtb'inchaya, mache kub't-xitu'nju'ya tilb'ilal Asera ate'toq toju' tx'otx', ex makub' t-xima'na tu'n tjyona ti'j Dyos, chij te. Eb'jo'ktq'o'n Josapat ajkawil
4Najlitoq Josapat toj Jerusalen, ex naq'litoq inex xb'etzalkyeju' ttanam, ntzajx B'eerseb'a ex nponx kywi' witz te Eprayin, tu'n tanjtz jumajtlkyi'j tuk'i'l Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en.5Expe' eb'jo'ktq'o'n ajkawil kyoj kykyaqilju' nimaqtnam tok nimaqtapi kyi'j toj Juda.6Ex xitma'n kyeju' ajkawil: Kyka'yinxe' b'a'nxi'x ti'ju' nkyb'incha'ne', qu'n toj tb'i Qman Dyos che kawila'ye' ex mya toj kyb'i xjal, ktenb'il kyuk'i'le' ajkymanteye' qa kb'el sentens.7Qu'mtzun kyb'inxju'ye' Qman Dyos ex kyka'yinxe' b'a'nxi'x ti'ju' nkyb'incha'ne', qu'n myanaq nka'yinte Qman Dyos ti'ju' mya tnik'alti'j, ti'ju' myab'a'n b'inchb'ente ex tu'nwt tk'met oyaj ti'j myab'a'n, chij.
8Ex eb'jo'ktq'o'n Josapat junjun aj Leb'i, e'pale ex e'nejenel kye junjun ja aj Israel te ajkawil toj Jerusalen, kyib'aj ti'xti' toj okslab'l ex kyib'aju' q'oj nb'aj kyxolu' xjal toj Jerusalen.9Ex xitma'n kye: Ati tu'n kynimane' te Qman Dyos toju' kyaq'une', japunxju' tchaq'b'il kyu'ne' ex che okxe' tnik'alkyi'je'.10Alkyexku'chaq kyq'oju' kywnaqile' mapon kyiq'i'n kywitze', ju' najlqe' kyoju' chukchaq nimaqtnam, tu'n kymanteye' qa b'yo'n xkyima' jun xjal mujqa mya, mujqa tu'n tajb'en chukchaq kawb'il kyu'ne', chaq'b'il ex nuk'b'il, kyab'tzinxe' kye tu'n lalun che b'inchan il twitz Qman Dyos, tu'ntzun lalun tzaj ttx'u'jil kyi'je' ex kyi'j. Kyb'inchame' ikju', myaye'tzuntze' ati kypaje'.11A Amariy, ju' knejel pale, nim toklen kyeye' kyoju' ti'xti' te okslab'l, atzu'n kyoju' ti'xti' kyxol tnam a Seb'adiy tk'wal Ismael ex nejenel kyeju' tyajajil Juda; aye'tzu'n aj Leb'i che onil kyuk'i'le'. ¡Kykuwsam kyib'e' ex che aq'unane'! ¡Awttzun Qman Dyos ten tuk'i'lju' matb'incha taq'un b'a'n! chi nimaqkawil. Kanb'an Josapat kyi'j Moab' ex Amon
1Tb'ajlenxi'tzun jte' q'ij, e'tzaju' aj Moab' ex aj Amon, q'o'ntoq kyib' kyuk'i'lu' aj Meunit, eb'jo'k tzaqpaj q'ojil ti'j Josapat;2e'tzajtzun jte' xjaltz q'malte te: ¡Lu jun nin k'loj xjal te q'oj aj Edom jlajxi'ju' Kyimni Ninnjab', xi'kytzaj q'ojil ti'ja! ¡Lu Ate'qe'tl toj Aseson-tamar! chechij. (Aju' Aseson-tamar axju' En-kadi.)
3Jawxob' Josapat, ex kub' t-xima'n tu'n tjyon ti'j Qman Dyos. Extma'ntzun jun tqaniltz toj tkyaqil Juda tu'n kymewayin,4b'ajtzun kyb'u'yi'n kyib'ju' xjal aj Juda qanil o'nb'il te Qman Dyos. E'pon xjal te kykyaqilju' nimaqtnam toj Juda.5Kub'tzun we' Josapat kyxolju' tnam xjal te Juda matxi'toq b'aj kyb'u'yi'n kyib' toj Jerusalen, twitzju' ak'a'j pe'n teju' tja Qman Dyos,6tmatzuntz: Nman Dyos, ju' mache k'ulun ojtxi' qyajilb'ene' teya', ¡ateju'ya Dyos te toj kya'j, kykyaqil nimaqtnam ate' tjaq' tkawb'ila! ¡Toj tq'ob'a ta'ju' ipumalj ex oklenj: mix-a'lo' jun kb'entel tq'ojin tuk'i'la!7Qman Dyos, eb'je'l tiq'i'nju'ya najlqe'toq toju' tx'otx' lu twitzju' ttanama Israel, ex matzaj tq'o'na tx'otx' tejumajx kyeju' tyajajil Ab'raam, ju' kye ttena tuk'i'l.8Tetzunj ate'tltoq tza'lu, jaw kyb'incha'n jun ja te k'u'lb'il teya, ex kyma:9Qama tzaj jun taq'wixil qib'aje' te tz'e'ysb'il qwitze', q'oj, yab'il mujqa we'yaj, qo' ule' twitzju' ja lu, qu'n atiya toj, ex qo qanil o'nb'ile' teya toj k'ixk'oj, qo tzajel tb'i'na ex qo tkla'ya, chechij.10Lu qe'tzunju' aj Amon, aj Moab' exqe' najlqe' twi' witz Seyir, jamin taja'ya tu'n kyb'jo'kxju' aj Israel toju' kytx'otx' tej tzajniqe'toq toj Ejipt, elpe' kypa'n kyib' kyi'j ex min e'kub' kyxitu'n.11Lutzunju' tu'me'l t-xel kyu'n ja'lo, xi'kytzaj q'ojil tu'n qex kyxla'ja'ne' toju' ttx'otx'a, tzajni tq'o'na te qetzb'ile'.12Qman Dyos, ¿laytzun kub' ttz'e'ysa'na kywitz? Lay qoxkyeqe' tu'n qq'ojine' kyi'ju' jun nin tnej xjal te q'oj lu nche oktzaqpaj q'ojil qi'je'. ¡Min nkane' toj qwitze' titi' kqb'incha'ye': Qu'mtzun q'uqli qk'u'je' ti'ja!, chij toj tna'j Dyos.
13Kykyaqilju' aj Juda wa'lqe'toq twitz Qman Dyos kyuk'i'l kyxu'jil ex kyk'wal, exqepe' k'wal b'o'sqe'.14Tetzunj b'u'yi'ntoq kyib' kykyaqilju' xjal, ulju' t-xew Qman Dyos tib'aj Jaasyel, tk'wal Sakariy ex tchman B'enayiy, tk'wal Jeyel ex tchman Mataniy, jun aj Leb'i, tyajajil Asap,15tmatzuntz: Kyb'intzpe'ye' najlqe'ye' toj Juda ex toj Jerusalen, ex aya nimaqkawil Josapat. Chi Qman Dyos kyeye':
Lalun che xob'e' ex lalun tzaj kychiju' nin tnej xjal te q'oj kyi'je', qu'n ayinwe' chin q'ojil ex myaye'kye'.16Kukyku'xe' q'ojil kyi'j najchi'j. Luqe' che b'jawu'l tk'u'ju' witz Sis, che okyel yal kyu'ne' ttziju' a' jata' chq'ajlaj te Jerwel.17Mya'ye'na'kye' che q'ojil toju' q'oj lu. Kynk'um kyib'e', ex che nak'eku'ye', kyla'tzuntze' se'n che kletela'ye' wu'ne' ayine' Dyos Manb'aj. ¡Lalun che xob'e' ex lalun tzaj kychi kyi'je', aye'ye' najlqe'ye' toj Jerusalen ex toj Juda; kukxi'ye' q'ojil kyi'j najchi'j, qu'n atinqinwe' kyuk'i'le'! chi Dyos, chi Jaasyel.
18Kub'tzun meje Josapat ex majx kub'joqe twitz tx'otx', exqe' xjal aj Juda ex te Jerusalen e'kub' meje k'ulul twitz Qman Dyos.19Aye'tzu'n aj Leb'i kyyajajil Kyeat ex Kore, e'aq'wi ajwalilte Qman Dyos, kydyos aj Israel, tuk'i'l tq'ojq'ojel kywi' kuw.
20Eb'jawe'tzuntz b'a'n prim te juntl q'ij tu'n kyxi' toju' chq'ajlaj Tekoa. Tojtzu'n kmuj tej kyb'je'x, kub' we' Josapat ex xitma'n kye: Kyb'intzpe'ye' najlqe'ye' toj Jerusalen ex toj Juda: qek kyk'u'je' ti'j Qman Dyos, tu'ntzun kyxi'ye' toj b'anil, qek kyk'u'je' kyi'ju' t-sanjelal, tu'ntzun telb'a'n tkyaqil, chij kye.
21Tetzunj tb'aj yolin kyuk'i'lju' xjal, xitma'n kye jte' aj b'itzal, tu'n tokkyoksa'n kyxb'alun xjansa'n tu'n kykub'nej kywitzju' xjal te q'oj, tu'n kyajwalinte Qman Dyos tuk'i'l b'itz: Kyq'onx chjonteye' te Qman Dyos, qu'n tejumajxju' tk'u'jlalil, chechij.
22Tetzunj kyaq'wi b'itzal te ajwalb'il tuk'i'l tzalajb'il, e'kub' tchuksa'n Qman Dyos aj Amon, aj Moab' exqe' najlqe' twi' witz Seyir, ju' xi'toq kytzaj q'ojil ti'j Juda, ex kub'kyi'j.23Qu'n eb'jo'k tzaqpaju' aj Amon ex aj Moab' q'ojil kyi'ju' najlqe' twi' witz Seyir ex majx e'kub' kynajsa'n, tetzunj kyb'aj mankun kyu'n, b'ajkub' kyb'yo'n kyib' kyxolilex.24Tetzunj kyponju' ichan aj Juda jaq'ancha'la' chq'ajlaj, xikyka'yi'n woqa'jqe'tlju' kyajq'oj. ¡Mix-a'lo'x jun tzaqpaj!25Xi'tzun Josapattzu' kyuk'i'lju' t-xjal iq'iloktzte b'aj kyej kyq'o'nju' ajq'oj, nim alu'mj, ub'l, xb'alun ex ti'xti' wi'yalqe' knet kyu'n, b'aj tzaj kyiq'i'n tkyaqil. Nimxi'xtoqu' ti'xti' ati, mixtoqti' ntzajb'aj kyu'n. Oxe' q'ij b'jawa' kyu'n, qu'n nimxi'xtoq.
26Tojtzun tkyaji'n q'ij b'aj kyb'u'yi'n kyib' toju' b'ya' B'eraka, ex jawkynima'n Qman Dyos atzu'. Qu'mtzun B'ya' te B'eraka tb'iju' najb'il lu okkyq'o'n, ex majx kyej tb'i ikju'.27Yajxi'tzuntl kykyaqilju' ichan aj Juda ex te Jerusalen, nejli Josapat kywitz, anjtzkyi'j toj Jerusalen, inxi'x che tzalaj, qu'n ojexi'x che tzalaj tu'n Qman Dyos kyib'aju' kyajq'oj.28Tetzunj kypon toj Jerusalen, exi' toju' tja Qman Dyos tuk'i'l chnab' tzintzin, Arpa ex chun.
29Kykyaqiltzunju' nimaqtnam oktchi Dyos kyi'j tej kyb'inte qa a Qman Dyos q'ojin kyi'ju' kyajq'oj aj Israel.30Ikytzu'n tenju' tkawb'il Josapat toj nak'b'il, qu'n tzaj tq'o'n Dyos nak'b'il te kyuk'i'lju' txqantl tnam ti'jile. Tqanil jte'x yol ti'ju' tkawb'il Josapat (1 R 22.41-50)
31Ikytzu'n, kawin Josapat toj Juda. Tetoq Junaq o'lajoj (35) ab'q'i tej ttzyet tkawin, ex kawin junaqjo' (25) ab'q'i toj Jerusalen. Asub'a tb'iju' ttxu, tmyaltoq Sili.
32Toj ttxolilti'j anq'ina' Josapat, kse'n anq'ina' Asa ju' tman. B'a'nile b'je'la'ju' tb'inchb'aj twitz Qman Dyos.33Tu'npetzunju', min eb'je'l tiq'i'n najb'il xjan kye txqantl dyos kywi'witz, qu'n na'mxi'xtoq tokkyxon kyk'u'ju' tnam tu'n kxi'lpe ti'ju' Kydyos ojtxi' kyyajilb'en.
34Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Josapat, tzajx tej ttzyet ex japona' b'aj, toju' tu'jil tqanil tu'n Jewu, tk'wal Anani, ex tku'x toju' u'j kye nimaqkawil toj Israel.
35Yajxi'tzuntel, tmujb'atib' Josapat, nimaqkawil toj Juda, tuk'i'l Okosiy, nimaqkawil toj Israel, ju' majxtoq taq'wixju' tb'inchb'aj.36Oktq'o'ntib' tuk'i'l tu'n tkub' kyb'incha'n b'ark tu'n kyxi' Tarsis, atzu' ekub'a' kyb'incha'n toj Esyon-keb'er.37Tzajtzun Elyeser aj Maresa, tk'wal Dodab'aw, tmaju' yol tzaj tma'n Dyos ti'j Josapat: Kb'el tq'uchi'n Qman Dyos taq'unb'ena, tu'n tpaju' soktmujb'a'ntib'a tuk'i'l Okosiy, chij. Ekub'tzun b'uchj b'arktzu', ex mixti' b'ent kyxi'tl toj Tarsis. Tkawb'il Joram (2 R 8.16-24)
1Kyim Josapat ex ku'x mqu'n toju' Ninttanam Dab'i, ojtxi' tyajilb'en. Atl Joram ju' tk'wal kawin te t-xel.2Aye' titz'in Joram, tk'wal Josapat ja'lu: Asariy, Jeyel, Sakariy, Mikael ex Sepatiy. Kykyaqil tk'wal Josapatqe', nimaqkawil toj Juda.3Ojetoq b'ajx toyi'n kyman txqan ti'xti' q'anpwaq ex saqpwaq kye, ex txqantl ti'xti' wi'yalqe'. Ex e'xitq'o'n nimaqtnam tok nimaqtapi kyi'j kye, atzu'n kawb'il xitq'o'n toj tq'ob' Joram, qu'n a tnejel tk'walju'.4Tetzunj tkuwix Joram toj tkawb'ilju' tman, e'kub' tb'yo'n kykyaqilju' titz'in tu'n qesb'il ex junjun nejenel kye aj Israel.5Tetoq junaq kab'lajoj (32) ab'q'i tej ttzyet tkawin, wajxaq ab'q'i kawin toj Jerusalen.6Ax tb'inchaju' kse'n kyb'inchaju' nimaqkawil toj Israel ex kse'n kyb'incha tyajajil Akab', qu'n tyajajiltoq Akab' ju' t-xu'jil; qu'mtzun taq'wix b'je'la'ju' tb'inchb'aj twitz Qman Dyos.7Atzunte Qman Dyos mixti' taj tu'n tkub' t-xitu'n tyajajil Dab'i tu'nju' ojetoq kyej b'entti'j jun tyol tuk'i'l Dab'i, ju' tzaj ttziya'n te, ex kyeju' tk'wal, qa kukxju' kk'antel jun kytzaj.
8Tojtzu'n tq'ijlalil tkawb'il Joram, jawtiq'i'ntib' Edom ti'ju' tkawb'il Juda ex jaw t-sk'o'n tnimaqkawil.9Xi'tzun Joramtz kyuk'i'lju' nejenel ex kykyaqilju' tkarwaj te q'oj, tetzun qonik'an jawe' kyuk'i'lju' nejenel kyi'j karwaj te q'oj, eb'jo'k tzaqpajtzuntz kyi'ju' aj Edom matxi'toq tz'ok kytxoli'n kyib' kyi'j.10Kykanb'atzu'n aj Edom tu'n tel kypa'n kyib' ti'j Juda ex majx etzaqpaj. Ex tzaqpetju' nintnam Lib'na toju' tq'ijlalil lu, qu'n ojetoq tz'el tpa'ntib' Joram ti'j Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en.11Expe' tchaq' tu'n kyb'jaw b'incha'n ja xjan kye txqantl dyos kywi'witz toj Juda, tu'ntzun tpaju' min e'nimantlu' xjal toj Jerusalen te Qman Dyos, ex e'kub' ttzpet-sa'n aj Juda.
12Atzu'n Eliy t-sanjelal Dyos xittz'ib'a'n jun u'j te Joram, intoq tma'n: Lu intma'n Qman Dyos ja k'uluna' Dab'i, ojtxi' tyajilb'ena:
Minti' xtb'inchaya kse'n xtb'incha Josapat ju' tmana, ex kse'n tb'incha Asa nimaqkawil toj Juda,13axxi'tkno'nju'ya kse'n nkyb'incha'n nimaqkawil toj Israel, tu'n tpaja min nche nimantlju' aj Juda exqe' najlqe' Jerusalen weye' ayine' Dyos Manb'aj kse'n kyb'incha toj tja Akab'. Expe' matxi' che kub' tb'yo'na titz'ina, ju' b'a'nqexi'xtoq kyetwitza.14Qu'mtzun ktzajel nq'o'ne' jun yajb'il, ayine' Dyos Manb'aj, kyib'aju' ttanama, etk'wala, et-xu'jila ex kyib'aj kykyaqilju' ati teya.15Ex ktzajel nq'o'ne' txqan yab'il tib'aja. Kb'el yab'tiya tu'n tk'u'ja, okxi'x kb'el b'o'lja tu'n, expe' kq'ayjelju' t-xqintxaya, chi Dyos, chi Eliy te.
16Tb'inchatzun Qman Dyostz tu'n ttzaj kyq'oju' pilistey exqe' aj Arab'e najlqe' kyk'etzju' aj Kus ti'j Joram;17eb'ajtzajtzuntz toj Juda, eb'jo'kx toju' tx'otx', b'ajx kyiq'i'n tkyaqilju' q'inumal knet kyu'n toj tja nimaqkawil, e'tk'wal exqe'tzu'n t-xu'jil. Naq o'kx Joakas kyejten, aju' ch'i'p.18Tib'ajxi'tzun ja'lu, kub' ttz'e'ysa'n Qman Dyos twitz tu'n xka'tx'un mixti' q'a'nb'il te.19Tetzunj tb'et q'ij, tb'aj kab'e' ab'q'i, eb'je'tzju' t-xqintxa tu'nju' yab'il, kyimtzun tu'n k'ixk'oj kuwxi'x. Mixpeti'x kub' kytxqo'n ttanam q'aq' te ninb'ilte, kse'n kyb'incha kyeju' ojtxi' tyajilb'en.20Tetoq junaq kab'lajoj (32) ab'q'i tej ttzyet tkawin, wajxaq ab'q'i kawin toj Jerusalen, ex mix-a'lo'te oq' ti'j tej tkyim. Ku'x mqu'n toju' Ninttanam Dab'i, ex myatzu' kyoju' muqb'il kye nimaqkawil. Tkawb'il Okosiy (2 R 8.25-29)
1Atl Okosiy tch'i'p Joram okkyq'o'n xjal najlqe' toj Jerusalen te nimaqkawil te t-xelu' tman, qu'n kykyaqilju' tk'wal Joram, nimaqkawil toj Juda, tzikb'ajqe', e'kub' b'yo'n kyu'nju' jun tnej eleq' eb'jo'k kyuk'i'l aj Arab'ya toj kynajb'ilju' xjal te q'oj. Ikytzu'n tzyet tkawin Okosiy, tk'wal Joram, nimaqkawil toj Juda.2Tetoq junaq kab'e' (22) ab'q'i tej ttzyet tkawin, jun ab'q'i kawin toj Jerusalen. Ataliy tb'iju' ttxu, tyajajil Omri.3Ikxte Okosiy xitkno'n se'nx tb'incha Akab' kyuk'i'lju' tyajajil, qu'n toktoqu' ttxu q'ol taq'wix nab'l te, ex tu'nju' kyetoq tten kyuk'i'lju' toj tja Akab', taq'wix b'aj tb'incha'n twitz Qman Dyos. Ex aye'toq q'olte tnab'l tkyimlenxi'ju' tman, qu'mtzun kub' b'o'lj.5Tu'ntzu'n xitb'i'nju' kynab'l, tmujb'atib' Okosiy tuk'i'l Joram, tk'wal Akab', nimaqkawil toj Israel, tu'n kyq'ojin ti'j Asael, nimaqkawil kye aj Sirya, toj Ramot te Kalaad. K'ixb'itzu'n Joram kyu'n aj Sirya,6anjtztzun ti'j Joram toj Jesreel q'analteju' tk'ixb'len, qu'n tak' toj Ramot tej intoq che q'ojin ti'j Asael, nimaqkawil kye aj Sirya. Tu'ntzu'n yab'toq Joram, xi' Okosiy ka'yilte toj Jesreel. Kub' tb'yo'n Jewu Okosiy (2 R 9.27-29)
7Xima'ntltoq tu'n Dyos tu'n tkyim Okosiy tej txi' ka'yilte Joram. Naqtzun npon, eb'je'tz tuk'i'l Joram ti'j Jewu tk'wal Nimsi. Matxi'toqtzun jaw t-sk'o'n Qman Dyos Jewu tu'n kykub' tb'ajsa'n toj tja Akab'.8Tej ljo'ntoq kykub' tb'yo'n Jewu toj tja Akab', eb'je'l yalju' nejenel toj Juda tu'n kyuk'i'lju' twitze'l Okosiy, intoq che ajb'en te, e'kub' tb'yo'ntzuntz.9Ex tchaq' tu'n tjyet Okosiy, ju' matxi'toq kub' ewan toj Samarya, tzyettzuntz, xiq'i'n twitz Jewu, ex kub' b'yo'n. Tu'ntzu'n tk'wal Josapat ju' jyon ti'j Qman Dyos tu'n tkyaqil tk'u'j, kux mqu'n. Qu'mtzun mix-a'lo' juntl tyajajil Okosiy kyej tu'n tb'ent ttzyuntetlju' kawb'il. Oktq'o'ntib' Ataliy te nimaqkawil (2 R 11.1-21)
10Tej tb'inte Ataliy, ttxu Okosiy, qa matxi'toq kyimju' tal, xi' b'ajsalkye tk'walju' nimaqkawil toj Juda.11Atzunte Jseb'a, tmyalu' nimaqkawil Joram, etztiq'i'n Joas, tk'wal Okosiy, kyxolju' txqantl tk'walu' nimaqkawil intoq che kub' b'yo'n, ex kub' tewa'n twitz Ataliy, tk'etzju' qya ch'isalte toj jun ja te wtab'l. Qu'mtzun min kub' b'yo'n. A Josab'a tmyalu' nimaqkawil Joram, tanab' Okosiy ex t-xu'jilju' pale Joyada, b'inchante ja'lu.12E'wa'ntoq Joas kyuk'i'l, toju' tja Qman Dyos. Atzunte Ataliy intoq kawin toju' tx'otx'.
1Tojtzun twuqi'n ab'q'i, xitma'n Joyada tu'n kyxi' txokb'aju' nejenel kye xjal te q'oj, aye': Asariy tk'wal Jeroam, Ismael tk'wal Joanan, Asariy tk'wal Ob'ed, Maaseyiy tk'wal Adayiy, ex Elisapat tk'wal Sikri, ex b'antti'j kyu'n tu'n kymujb'ante kyib' tuk'i'l Joyada.2Eb'ajxtzuntz toj tkyaqil Juda, e'tzaj kyb'u'yi'n aj Leb'i kyoj kykyaqil nimaqtnam Juda, exqe' nejenel kye junjun ja xjal aj Israel, exi'tzuntz kykyaqil toj Jerusalen.3Kykyaqiltzunju' b'aj kyb'u'yi'n kyib' atzu', kyej b'entti'j jun kyol tuk'i'lu' nimaqkawil toju' tja Dyos.
Xitma'n Joyada kye: ¡Lu tk'wa' nimaqkawil ati kyuk'i'le'! Ate ati tu'n tokju' te nimaqkawil, kse'nx ttziya Qman Dyos kyib'aju' tyajajil Dab'i.4A kyb'inchamju'ye' lu: jun toxi'n tnejkye', aye' pale ex aj Leb'i nche ajb'en toju' q'ij te ojlab'l, che xq'uqilteju' ttzi tja Dyos;5atzun jun toxi'n tnejtel che tenb'il toju' nin tja kawb'il; atzu'n juntl toxi'n tnej ttzi jata'qe'ju' tq'uqlil. Kykyaqiltzunju' tnam xjal che tenb'il tpenju' tja Dyos.6Mixtzun a'lo'te tu'n tokx toju' tja Dyos, naq oqe'kxju' pale ex aj Leb'i ate' toj kyajb'eb'l. O'qe'kxkye che okyix, qu'n xjansa'nqe'; aye'tzu'n txqantl xjal te tnam che xq'uqil te ninb'ilte Qman Dyos.7K'okyel kytxoli'n kyib'ju' aj Leb'i ti'ju' nimaqkawil, teyile junjun tzyu'n tq'ojb'il, alkyete matz'okx toju' tja Dyos qa mya q'ma'n, kb'el b'yet. Che kxe'l tuk'i'lju' nimaqkawil jaxjaku' matxa', chi Joyada kye.
8Xikyb'incha'n aj Leb'i kyuk'i'lju' xjal aj Juda tkyaqilju' tchaq' pale Joyada kye. Teyiletzun junjun nejenel kyuk'i'lju' t-xjal, jni'xqe'ju' nche xq'uqin toju' q'ij te ojb'il, kyuk'i'lju' intoq che ajb'en, qu'n min taju' pale Joyada tu'n kyanju' intoq che pon ch'exb'aj.9B'ajxtzun tq'o'n Joyada txqan ch'ut ex chukchaq kolb'il kyeju' nejenel, aye' tetoq nimaqkawil Dab'i, ate'toq toju' tja Dyos.10Ekub'tzun tnk'u'n kykyaqilju' xjal kytziju' tja Dyos, tzajx ttx'u'k toj tb'a'nq'ob' ex pomnix toju' juntl ttx'u'k toj tnayaj, ex ti'jileju' q'olb'eb'l, tzyu'nmile kych'ut tu'n kyxq'uqinteju' nimaqkawil.11Tzajtzu'n Joyada kyuk'i'l tk'wal, etzkyiq'i'n tk'wal nimaqkawil, jaxkyq'o'n koron toj twi', ex b'ajx kyq'o'n techel toklen nimaqkawil te, tjawlenxtzun tqo'n aseyt toj twi' okkyq'o'n toklen te nimaqkawil. Eb'jaw ẍch'intzuntz kykyaqil: ¡B'a'nwt tena' nimaqkawil! chechij.
12Tetzunj tb'inte Ataliy inxi'xtoq che ẍch'inju' xjal ex intoq jawkynima'n nimaqkawil, xi' toju' tja Qman Dyos ja b'u'yi'na'toq kyib'u' tnam.13Xitka'yi'nju' nimaqkawil, wa'ltoq tk'etzju' tqan tilb'ilal ttziju' tja Dyos. Ate'toqju' nejenel kyuk'i'lju' aj chinb'al ttx'u'k, kykyaqiltzu'n xjal inxi'xtoq che tzalaj, intoq che kyq'ajtza'n chun; intoq xikyb'itza'n ajb'itzalju' b'itz te ninb'il tuk'i'l chnab'. Kub'tzun tlaqu'n Ataliy ti'j ex jawẍch'in:
—¡Matxi' che b'jaw miltz'uje'! ¡Matxi' che b'jaw miltz'uje' wi'je'! chij.
14Atzunte pale Joyada tb'incha tu'n kyetzju' nejenel chaq'ul kyib'aj junjun tnej xjal te q'oj, xitma'n kye:
—Kyiq'imixe' kyxolu' xjal, alkyetzunte makolon ti'j, kyb'yonku'ye' tu'n qesb'il, chij.
Matxi'toqna' tchaq' pale, tu'n lalun kub' kyb'yo'n toju' tja Qman Dyos,15kub' kytzyu'n ex etzkyiq'i'n ttzi kyja chej ttx'u'k nin ja te kawb'il, atzuntzu' kub' kyb'yo'na'.
16Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, kyej b'entti'j jun tyol Joyada tuk'i'l tkyaqilju' tnam ex tuk'i'lju' nimaqkawil, qa ttanam Qman Dyos qe'.17Exi'tzuntz kykyaqil xitulteju' ja te k'u'lb'il te B'aal, eb'ajkub' kytxiju'nju' q'olb'eb'l exqe' witzileb'. Atzu'n Matan ju' pale te B'aal el kyk'uẍpi'n twi' kywitzju' q'olb'eb'l.18Tb'ajlentzun ja'lu, e'kub' tq'o'n Joyada xq'uqil toju' tja Dyos, tjaq' kykawb'ilu' pale ex aj Leb'i, ju' e'kub' taq'pu'n Dab'i tej kykub' tnk'u'n tu'n kych'exb'ente kyib', tu'n kyajb'en toju' ja te k'u'lb'il tu'n tkub' kyq'o'n chojb'il k'ok'sb'il twitz Qman Dyos, kse'nx tku'x toju' tkawb'il Moyses, ex tu'n kyb'itzan tuk'i'l tzalajb'il, kse'nx kyejtma'n Dab'i.19Ex e'kub' tq'o'n xq'uqil kytziju' tja Qman Dyos, tu'ntzun lalun tz'okx jun xjal toj qa mya ẍtilsa'ntib'.20Eb'ajtzun tnk'u'nju' nejenel kye xjal te q'oj, e'xjal nim kyoklen, e'kawil kye tnam kyuk'i'l kykyaqilju' xjal, exi'tzuntz wab'alteju' nimaqkawil, e'tzajx toju' tja Dyos ex e'pon toju' nin tja kawb'il, ttziju' ja jawl eb'jo'kxa'. Kub'tzun kyq'uqb'a'n nimaqkawil toju' tq'uqb'il,21kykyaqiltzun tnam xjal eb'aj tzalaj. Toj nak'b'il tena' nintnam, qu'n matxi'toqna' kub' b'yo'n Ataliy tu'n k'uẍtx'e'nb'il. Tkawb'il Joas (2 R 12.1-21)
1Tetoq wuq ab'q'i Joas tej ttzyet tkawin, kab'naq (40) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Sib'ya tb'iju' ttxu, aj B'eerseb'a.2B'a'n b'je'la' tb'inchb'aj Joas twitz Qman Dyos, tej itz'toqju' pale Joyada.3Kub' mojb'a'n tu'n Joyada kyuk'i'l kab'e' t-xu'jil, e'ten tk'wal ex tmyal kyuk'i'l.
4Tb'ajlenxi'tzun jte' q'ij, kub' t-xima'n Joas tu'n tb'aj tb'incha'ntlju' tja Dyos,5tu'ntzu'n e'tzaja' tb'u'yi'nju' pale ex aj Leb'i, xitma'ntzuntz kye: Kukyxi'ye' kyoju' nimaqtnam toj Juda, kyb'uyime' pwaq kyxol kykyaqilju' aj Israel tu'n tajb'en b'inchb'ilte tja Dyos atl junjun ab'q'i. Kytxoktxonx kyib'e' b'inchalte ja'lu, chij. Aye'tzu'n aj Leb'i min oktilil kyu'n tu'n kyxi'.6Tzajtzun ttxko'n nimaqkawilju' Joyada kynejel pale ex xitma'n te:
—¿Tiqu'n min nb'ajx tk'u'ja tu'n kyb'ajxu' aj Leb'i q'ilte oyaj toj Juda ex Jerusalen, kyejtma'n Moyses, tmajin Qman Dyos tuk'i'lju' tnam Israel tu'n tajb'en te tjaju' yol kyejni b'entti'j? chij te.7Qu'n ojetoqna' che okxju' Ataliy, majx myab'a'n qe' kyuk'i'lju' lepchqe'k ti'j, toju' tja Dyos, ex b'ajx kyiq'i'n tkyaqilju' ti'xti' ate'toq toju' tja Dyos tu'n kyajb'en kyu'n toju' kyk'u'lb'il kye witzileb'.8Xi'tzun tq'a' b'incha' nimaqkawil jun kax, kub' kyq'o'ntzuntz ttziju' tja Dyos, ti'jxi'.9Xi'tzun kyq'o'n tqanil toj tkyaqil Juda ex Jerusalen tu'n ttzaj kyiq'i'n xjalju' kyoyaj te Qman Dyos, tchaq' Moyses tmajin Dyos, kye aj Israel toj chq'ajlaj.10Kykyaqiltzu'n nejenel ex kykyaqilju' xjal te tnam eb'aj pon q'ol kyoyaj tu'n tkyaqil kyk'u'j toju' kax, tzmajx tnoj kyu'n.11Qatzun matxi'toq chmetju' pwaq toju' kax, intoq xikyiq'i'n aj Leb'i twitzju' nimaqkawil tu'n tajlante, ajtzun tkub' kyka'yi'n nimtoqju' pwaq, intoq ponju' ttz'ib'al nimaqkawil ti'j tqanil ex jun ka'yil chq'o'n tu'nju' kynejel pale ex intoq jatz kyiq'i'nju' pwaq toj, ex intoq pon kyq'o'n jumajtlju' kax jatoq ta'. Tkyaqil q'ij intoq kyb'incha'n ikyju', ex nimtoq pwaq nchmet kyu'n.12Intoq xikyq'o'n nimaqkawil tuk'i'l Joyada ju' pwaq lu kyeju' nejenel ti'ju' aq'untl ti'ju' tja Dyos, tu'n kyjyonte aq'unal ti'j ab'j ex ti'j tze, tu'n tb'aj kyb'incha'nju' tja Qman Dyos. Ex titoq tu'n kyjyonteju' b'a'n che aq'unan ti'j k'uxb'il ex q'anku'xb'il, tu'n tb'aj b'inchetju' ja te k'u'lb'il.13E' aq'witzun nejeneltz aq'unal, ojexi'x lq'eju' aq'untl tu'n tb'aj b'inchetju' ja toj kyq'ob', pon jumajtlju' tja Dyos kyu'n kse'nqe'xju' tilb'ilal tnejel ex kyej kyb'incha'n b'a'nxi'x.14Tetzunj tb'aj b'ent kyu'n, xikyiq'i'nju' pwaq minti' b'aj kyeju' nimaqkawil ex Joyada, xi'tzun kyq'a' b'incha' nimaqkawil aq'unb'il tu'n kyajb'en toju' k'u'lb'il ex kyeju' chojb'il k'ok'sb'il toj tja Dyos, e'nimaqpak' ex junjuntl aq'unb'il q'anpwaq ex saqpwaqqe'. Tej itz'xtoq Joyada e'kub' q'o'n chojb'il k'ok'sb'il kukxju' toju' tja Qman Dyos.
15Kub'tzun tijin Joyada, matxi'toq tzaj lq'eju' tab'q'i, kyimtzuntz. Tetoq qaqnaq lajoj (130) ab'q'i tej tkyim;16ku'x mqu'ntzuntz toju' Ninttanam Dab'i, kyk'etzju' nimaqkawil, qu'n b'a'n tb'incha teju' tnam Israel, te Dyos ex teju' ja te k'u'lb'il.17Tkyimlenxi'tzun Joyada, eponju' nejenel te Juda ex jawkynima'n nimaqkawil. Xitb'i'n nimaqkawilju' kynab'l,18kyajtzun kykolb'e'nju' tja Qman Dyos, ju' ek'ulun ojtxi' kyyajilb'en te, ek'uluntzuntz kyeju' tilb'ilal Asera ex kye txqantl witzileb'. Tzaj ttx'u'jil Qman Dyos ti'j Juda ex ti'j Jerusalen tu'n tpaju' il lu.19E'tzajtzun tchq'o'n Qman Dyos t-sanjelal tu'n tanj jumajtlkyi'j tuk'i'l. Aye'tzu'n xjal mixti'x xikyb'i'nju' tzak'b'il kyu'n t-sanjelal Dyos.
20Nojtzu'n Sakariy tk'walju' pale Joyada tu'n t-xew Qman Dyos, kub' we' Sakariy tib'aj jun b'us jawl toktza' kywitzju' tnam, xitma'ntzuntz kye: Luju' ntma'n Dyos:
¿Tiqu'n min nche'x kynima'ne' nchaq'b'ile'? Aye'xe' nche tzaj q'inte taq'wix kyib'aje'. ¡Matxi'na' chin kyej kykolb'e'ne', ikxwe' che kjel nkolb'e'ne'! chi Dyos, chij.
21Aye'tzunkye moje kytzi ex jawkyiq'i'nkyib' ti'j, ex toj tchaq'b'ilju' nimaqkawil, b'aj kyxon toj ab'j tpen tja Qman Dyos.22Aju' xtalb'il tb'incha Joyada tman Sakariy teju' nimaqkawil Joas, ik'tna'l tu'n, ex Kub' tb'yo'n Sakariy, ju' tk'wal Joyada, tetzunj ch'inxtltoq tkyim tma: ¡Tzajxwit tka'yi'n Qman Dyos ja'lu ex che okxwite' toj xjel tu'n ti'ju' xkyb'inchaye'! chij.
23Tetzunj ttzyet juntl ab'q'i, e'tzaju' xjal te q'oj aj Sirya q'ojil ti'j Joas, tetzunj kyul toj Juda ex Jerusalen, e'kub' kyb'ajsa'n kykyaqilju' nejenel toj tnam, b'ajx kysma'n tkyaqilju' elyal kyu'n teju' nimaqkawil toj Damask.24Naq jni'xte' kyb'aju' xjal aj Sirya te q'oj e'pon, atzunte Qman Dyos e'xitq'o'n txqan xjal te q'oj nimxi'xtoq kyb'aj toj kyq'ob', tu'n tpaju' kyej kytzaqpi'n Qman Dyos, Kydyos ojtxi' kyyajilb'en. Iktzu'n kub'a' tz'e'ysa'n twitz Joas.
25Tetzunj kyanju' aj Sirya, kyej kyk'ixb'sa'n Joas b'a'nxi'x, aye'tzuntlju' nche kawin tuk'i'l jawkyiq'i'nkyib' ti'j q'olte tu'me'l t-xelu' tkamik tk'wal pale Joyada, kub' kyb'yo'ntzuntz tojku' tkuẍb'il. Ku'x kymqu'ntzuntz toju' Ninttanam Dab'i, ex mya toju' muqb'il kye nimaqkawil.
26Aye' jaw kyi'nq'i'nkyib'ju' ti'j, aye' Sab'ad tk'wal Simat, jun aj Amon, ex Josab'ad tk'wal Simrit, jun aj Moab'.
27Aye'tzu'n tqanil kyi'ju' tk'wal Joas, e' yol q'manjtz ti'j, ex tej tb'aj tb'incha'nju' tja Qman Dyos, tkyaqil tz'ib'a'n toju' tu'jil chik'b'ab'l kyi'ju' u'j kye nimaqkawil. Atl Amasiyas ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Amasiy (2 R 14.1-22)
1Tetoq Junaqjo' (25) ab'q'i Amasiy tej ttzyet tkawin, junaq b'eljoj (29) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Joadan tb'iju' ttxu, aj Jerusalen toq.2B'a'nqe' tb'inchb'aj Amasiy twitz Qman Dyos, naqtzun aju' myaxi'x tu'n tkyaqil tk'u'j.
3Tej tkuwix Amasiy toju' kawb'il, e'kub'tb'yo'n kykyaqilju' nejenel e'kub' b'yonteju' tman.4Aye'tzu'n kyk'wal min e'kub'tb'yo'n, qu'n a tz'ib'a'nju' toju' tu'jil tkawb'il Moyses, aju' tchaq' Qman Dyos:
Lay che kub' b'yetju' manb'aj tu'n tpaj kyb'inchb'aju' kyk'wal, ex lay che kub' b'yetju' k'wa'lb'aj tu'n tpaj tb'inchb'aju' kyman, teyilex junjunte' kkyimel tu'nxju' til, chi Dyos.
5E' b'aj tb'u'yi'n Amasiy kykyaqilju' ichan kyyajajil Juda ex B'enjamin, ex eb'aj tnk'u'n kse'nxju' tojile kyjakyib' tjaq' kychaq'b'il nejenel kye xjal te q'oj. Tchaq'tzuntz tu'n tjaw kyajlal, kykyaqilju' txiqex kyab'q'i te winqi'n (20), junaq wuqlajmutx' lajk'al (300,000) ichan sk'o'nqe' te q'oj eb'je'l yal, b'entnikyten tu'n kyxi' q'ojil ex b'a'n che q'ojin tuk'i'l ch'ut ex kolb'il.6Expe' e'tchoj kab'lajmutx' lajk'al (100,000) xjal aj Israel te q'oj, tu'n oxnaq kab'lajoj kyintal tk'i' oxnaq lib'r (72.60) saqpwaq.
7Pontzun jun tmajin Dyos twitz, ex xitma'n te:
—Nimaqkawil, lalun tz'ok kychmo'n kyib'ju' xjal aj Israel te q'oj tuk'i'la, qu'n mix-a'lo' te Qman Dyos kyuk'i'lu' aj Israel, ex kyuk'i'l kykyaqilju' tyajajil Eprayin lu.8Qatzun tajb'ila tu'n kykuwix t-xjala kyu'n aj Israel tu'n kyxi'ye' q'ojil, ktb'incha' Dyos tu'n tkub' ti'ja kyu'n tajq'oja, qu'n atite Dyos tipumal tu'n tonin ex tu'n t-xitun, chij te.
9Xi'tzun tqani'n Amasiy teju' tmajin Dyos:
—Naqtzun aju', ¿Ti'tzu'n kb'ajel ti'ju' oxnaq kab'lajoj kyintal tk'i' oxnaq lib'r (72.60) saqpwaq xxinq'o'ne' kyeju' aj Israel te q'oj? chij.
Xittzaq'we'nju' tmajin Dyos te:
—Atina' te Qman Dyos tuk'i'l tu'n ttzaj tq'o'n txqantl nim teya kyetwitzju' lu, chij te.
10Xi'tzun tma'n Amasiy tu'n tel kypa'n kyib'u' tyajajil Eprayin te q'oj eb'ju'l tu'n kyonin ti'j, ex tu'n tanjkyi'j kyja. Aye'tzunkye tzaj kytx'u'jil ti'j Juda, inxi'xtoq che tx'u'jin tej kyanj kyja.
11Tb'inchatzun tib' Amasiy ex exitiq'i'nju' t-xjal te q'oj toju' B'ya' Atz'an tb'i, ex e'kub'tb'yo'n junmutx' jok'al (10,000) ichan aj Seyir.12Expe' e'kub'kytzyu'n aj Juda junmutx' jok'altl (10,000) ichan itz'qe', exikyiq'i'ntzuntz twi' jun witz pikyile; tzmaxtzuntzu' e'tzaj kyxona', kykyaqilx eb'aj q'uchj.
13Aye'tzuntlju' xjal te q'oj mixti'x taj Amasiy tu'n kyonin ti'j, ex e'xitchq'o'n tu'n kyanj kyja, b'ajkub' kyq'o'n kyib' kyoju' nimaqtnam toj Juda, tzajx Samarya ex ponx B'et-oron, e'kub' kyb'yo'n wuqk'al lajnaq (3,000) xjal ex nim txqan ti'xti' b'ajx kyelq'a'n.
14Tetzun tanjtzti'j Amasiy, tkub'le kyi'ju' aj Edon tu'n, e'tzaj tiq'i'n kydyosu' aj Seyir, ex eb'jo'ktq'o'n te tdyos, k'ulun kye ex kub' ttz'e'ysa'n sturak kywitz.15Tzaj ttxu'jil Qman Dyos ti'j Amasiy, tzajtzun tchq'o'n jun t-sanjelaltz q'malte te:
—¿Tiqu'n atzu' njyona'ya kyi'ju' tdyos jun tnam min xb'ent tklet toj tq'ob'a kyu'n?
16Tetzunj intoq tma'n t-sanjelal Dyos ja'lu, xittzaq'we'n nimaqkawil te:
—¿Maxi'nitzun nq'o'ne' toklena te q'ol nab'l toju' kawb'il? ¡K'oltziya! ¿Mujqa tajb'ila tu'n tkyima? chij.
Min ok iltlju' t-sanjelal Dyos, atlte tmaju':
—B'i'n wu'ne' qa matxi' kub' t-xima'n Dyos tu'n tkub' najsa'na tu'n, tu'nju' xtb'inchaya lu ex min xxi' tb'i'na nyole', chij.
17Atzunte Amasiy, nimaqkawil toj Juda, xitb'i'n kynab'l txqantl, xit-sma'n tq'umli te Joas, nimaqkawil toj Israel, tk'wal Joakas ex tchman Jewu: Kutzaja tu'n tokmoje qwitz, chij.18Atzunte Joas tzaj ttzaq'we'n tuk'i'lju' techlal lu: xit-sma'n tq'umliju' ch'i'x teju' k'ute toj Lib'ano: Q'ontzju'ya tmyala te t-xu'jilu' nk'wale', chij. O'kx tik' jun tojk'ul txkup atzu', majxkub' twab'e'nju' ch'i'x.19Tu'nloju' matxi' kub'kyi'j aj Edom tu'na, in tnima'n tib'a ex tajb'ila tu'n tjaw nima'nxi'xtla. Ate b'a'nju' tenkja tjaya. ¿Tiqu'n axa njyonte taq'wix tib'aja ex tib'aj Juda? chij te.
20Atzunte Amasiy mixti'x xitb'i'n, qu'n xima'ntltoq tu'n Dyos ikju', tu'n kyxitq'o'n toj tq'ob' Joas, tu'n tpaju' atzu' e'jyona' kyi'ju' kydyos aj Edom.21Tzajtzun Joas q'ojil ti'j Amasiy toj B'et-semes, toju' tx'otx' Juda.22Kub'tzun ti'j Juda kyu'n aj Israel, ex teyile jun xi' oq tja.23Okx jpu'n Amasiy nimaqkawil toj Juda tu'n Joas nimaqkawil toj Israel, toj B'et-semes, xitiq'i'ntzuntz Jerusalen, extb'incha'n jun b'e te b'eljojnaq (180) metr tqan toju' nintapi ti'j Jerusalen, tzajx ttzi tjpel tnam Eprayin tb'i, ponx ttziju' tjpel toj ttx'u'k.24Expe' b'ajxtiq'i'n tkyaqilju' q'anpwaq ex saqpwaq, ex kykyaqilju' ti'xti' ate'toq toj tja Dyos toj tq'ob' Ob'ed-edom exqe' ti'xti' kyoju' k'uwenj ate'toq toj tja nimaqkawb'il. Ex eb'jax tiq'i'n jte' xjal ati kyoklen, anjtzun ti'jtz Samarya.
25Anq'inx o'lajoj (15) ab'q'itl Amasiy, tk'wal Joas, nimaqkawil toj Juda, tkyimlenxi' Joas, tk'wal Joakas, nimaqkawil toj Israel.26Xi' tz'ib'a'na' txqantl tqanil ti'j Amasiy, tzajx tnejel ex ponx te b'ajsb'il, toju' u'j kye nimaqkawil toj Juda ex Israel.27Atxi'x tej tel tpa'ntib' Amasiy ti'j Qman Dyos, jawkyiq'i'nkyib'u' xjal toj Jerusalen ti'j, xi' oqtzuntz toj nintnam Lakyis; aye'tzu'n xjal exi' lpe ti'j tzmax toju' nintnam lu, atzuntzu' kub'a' kyb'yo'n.28Xikyiq'i'ntzuntz tib'aj jun chej ex ku'x kymqu'n kyk'etzju' ojtxi' kyyajilb'en, toju' Ninttanam Dab'i. Tkawb'il Osiy (2 R 14.21-22; 15.1-7)
1Kykyaqiltzu'n xjal aj Juda, okkyq'o'n Osiy te nimaqkawil te t-xel Amasiy ju' tman, tetoq qaqlajoj (16) ab'q'i,2atzun chaq'unte tu'n tjaw b'inchet jumajtlju' nintnam Elat, tkyimlenxi'ju' tman, ex kanb'et jumajtl tu'n.
3Tetoq qaqlajoj (16) ab'q'i Osiy tej ttzyet tkawin, kab'naq kab'ljoj (52) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Jekoliy tb'iju' ttxu, aj Jerusalen toq.4B'a'n tb'inchb'aj Osiy twitz Qman Dyos, kse'nx tb'incha Amasiy ju' tman.5Oktq'o'n tilil tu'n tjyon ti'j Dyos tej itz'xtoq Sakariy, ju' xnaq'tzante tu'n tniman te Dyos. Ex tej intoq jyon ti'j Qman Dyos, tkyaqilju' ntb'incha'n b'a'ntoq nnela'.6Xi' Osiy q'ojil kyi'ju' pilistey, ex eb'ajkub' t-xitu'n nimaqtapi ti'j Kat, ti'j Jab'nya ex ti'j Asdod, ex tchaq' tu'n kyb'jaw b'incha'n nimaqtnam toju' tx'otx' Asdod, kyxol pilistey.7Oninjtz tu'n Dyos tu'n tkub'kyi'ju' pilistey, aj Arab'ya ju' najlqe'toq Wur-b'aal, ex aj Mewnit.8Intoq che chojon aj Amon te Osiy, xi'tzun mlen tyolinjtz Osiy tzmax ja ta'qe' tnaqachil Ejipt, qu'n matxi'xi'xtoq ch'iyu' tipumal.9Ex tchaq' tu'n kyb'jaw tb'incha'n ja nimaq kywe' toj Jerusalen, kyib'aju' ttzi tnam ttx'u'k, te b'ya' ex tib'aju' ttx'u'k, ex eb'aj tkuwsa'n.10Expe' tchaq' tu'n kyjaw b'incha'n ja nimaq kywe' toj chq'ajlaj, ex tchaq' tu'n kyku'x b'incha'n txqan xoch, qu'n nimtoq talu'n ati, toju' plan tx'otx' ex kywi'witz. Ex ate'toq tmajin nche' aq'unan kyoju' ttx'otx' ex toj tqan ub'a tzyu'ntoq tu'n kywi'witz ex kyoju' tx'otx' te awb'il, qu'n atitoq tk'u'j tu'n taq'unan ti'j awal.
11Ex atitoq jun tnej t-xjal Osiy b'incha'ntl kyten tu'n kyq'ojin, intoq cheb'je'x toj q'oj nk'u'n kyten toj k'loji'n, kse'nxju' tajlal jaw tu'n Jeyel, tz'ib'al tqanil kye nimaqkawil, ex tu'n Maaseyiy, nejenel tjaq tkawb'il Ananiy, jun kyxolju' tchaq'ul nimaqkawil.12Qaqk'al lajnaq (2,600) kyb'aju' nejenel kyeju' toj kyjakyib', nimaq q'ojilqe' min nche xob'.13Jun tnej xjal te q'oj, junaq wajxaqlajmutx' wajxaqk'al o'lajnaq (307,500) kyb'aj tjaq' tkawb'il, b'antnitltoq kyten tu'n kyq'ojin, atixi'xtoq kyipumal tu'n kyonin ti'ju' nimaqkawil toj q'oj.14Eb'aj tb'incha'n Osiy kolb'il, ch'ut, kolb'il wi'yb'aj, kolb'il ttzik'u'jb'aj, smaj ex ka'yb'il kye kykyaqilju' xjal te q'oj.15Expe' tchaq' tu'n kykub' b'incha'n aq'unb'il te q'oj toj Jerusalen, tu'n kykub' q'o'n kyoju' ja nimaq kywe' ex kyib'aju' nimaqtapi kyoju' plaj nimaqxi'x kywe', tu'ntzun kyxi' xon talsmaj ex nimaq ab'j tzmax ja ate'qe'. Ximlenju' tyolinjtz najchaq, qu'n onin Dyos nimxi'x ti'j, qu'mtzun nimxi'x tipumal ten.
16Tetzunj tkuwix toju' kawb'il, jawtnima'n tib', atzun kub' xitunteju'. Min nimantl te Qman Dyos, qu'n okx toju' tja Qman Dyos tz'e'ysal sturak tib'aju' q'olb'eb'l.17Atzu'n pale Asariy okxlpe ti'j kyuk'i'l kyajnaq (80) pale te Qman Dyos min nche xob',18ok kywab'a'nkyib' twitzju' nimaqkawil ex xikyma'n te: Nimaqkawil Osiy, myata q'ma'n tu'n tkub' q'onte sturak twitz Qman Dyos, aye'kye' paleju' tyajajil Aaron tu'n kykub' q'onte, xjansa'nqe' tu'n kyb'inchante. Kutexa nimaqkawil toju' ja xjan, qu'n minti' xxi' tnima'na tchaq'b'il Qman Dyos, ex lay jaw nima'na tu'n Dyos tu'nju' xtb'inchaya lu, chechij te.
19Tzaj ttx'u'jil Osiy kyi'ju' pale, tzyu'ntoq jun tkb'el sturak tu'n. Tojtzu'n kmoj lu, etz b'ent xlemtx'a'k ti'ju' twitz tojku' tja Dyos, tk'etzju' q'olb'eb'l ex kywitzku' pale.20Tetzunj txi' ka'yi'n tu'n Asariy kynejel pale kyuk'i'lju' txqantl pale, matxi'toq b'je'tz b'ent xlemtx'a'k twitz, lwiyxi'x etzkyiq'i'n atzu'; ex aku' tajb'iltoq tu'n tetz lwiyxi'x, qu'n matxi'toq kub' tz'e'ysa'n twitz tu'n Qman Dyos.
21Anq'inju' nimaqkawil Osiy toj xlemtx'a'k tzmax tej tkyim, qu'mtzun najan toj jun ja najchaq, min ajonjtztl tu'n tokx toju' tja Dyos, toj tq'ob'tl Jotam ju' tk'wal tena'ju' kawb'il, atlte kawinteju' tnam.
22A Isayiy t-sanjelal Dyos, tk'wal Amos, kub' tz'ib'ante jni'tl tqanil ti'j Osiy, tzajx tnejel tzmajx te b'ajsb'il.23Tetzunj tkyim Osiy, ku'x mqu'n kyk'etzju' ojtxi' tyajilb'en toj jun tx'otx' kye nimaqkawil, qu'n xlemtx'a'k toqti'j. Atl Jotam ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Jotam (2 R 15.32-38)
1Tetoq junaqjo' ab'q'i (25) Jotam tej ttzyet tkawin, qaqlajoj (16) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Jerusa tb'iju' ttxu, tmyal Sadok.2B'a'n tb'inchb'aj Jotam twitz Qman Dyos, kse'n tb'incha Osiy ju' tman. Naq aju' min okx toju' tja Qman Dyos. Aye'tzu'n tnam xjal xikyljo'n kyb'inchanteju' myab'a'n.3Ate Jotam chaq'unte tu'n tjaw b'inchet tjpel tja Qman Dyos toju' plaj jawl, exqe' txqantl b'jaw tb'incha'n ti'ju' nintapi ti'j Opel.4Ex tchaq' tu'n kyjaw b'inchet nimaqtnam twi' witz toj Juda, exqe' ja kuwsa'nqe', e' ja nimaq kywe' kyoju' k'ul.5Q'ojin tuk'i'l nimaqkawil kye aj Amon ex kub'kyi'j tu'n. Toju' ab'q'i lu, tzaj kychjon aj Amon oxnaq kab'lajoj kyintal tk'i' oxnaq lib'r (72.60) saqpwaq, oxlajnaq o'lajoj mutx' (2,200,000) litr triy ex txqantl seb'ad te chojb'il te. Ex kyinxchaq kychoju' te toju' tkab' ex toj toxi'n ab'q'i.
6Nimtipumal Jotam ten, qu'n b'a'n tena' tchwinqlal twitz Qman Dyos.7Xi' tz'ib'a'na' txqantl tqanil ti'j Jotam, tkyaqilju' nyolin ti'ju' tej tq'ojin ex kyi'ju' tb'incha, toju' tu'jil tqanil kyi'j nimaqkawil toj Israel ex toj Juda.
8Tetoq junaqjo' (25) ab'q'i Jotam tej ttzyet tkawin, ex qaqlajoj (16) ab'q'i kawin toj Jerusalen.9Tetzunj tkyim, ku'x mqu'n kyk'etzju' ojtxi' tyajilb'en toju' Ninttanam Dab'i. Atl Ajas ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Ajas Toj Juda (2 R 16.1-20)
1Tetoq winqi'n ab'q'i Ajas tej ttzyet tkawin, qaqlqjoj ab'q'i kawin toj Jerusalen; myab'a'n tb'inchb'aj twitz Qman Dyos, mikxa' kse'n tb'incha Dab'i ojtxi' tyajilb'en,2xitkno'n kse'n nkyb'incha'n nimaqkawil toj Israel, ex tchaq' tu'n kykub' b'incha'n tilb'ilal B'aal k'uxb'ilqe',3kub' ttz'e'ysa'n sturak toju' b'ya' B'en-inom ex tb'incha tu'n kykub' tz'e'ysa'n tk'wal te chojb'il kse'n kyb'inchb'aju' tnam taq'wixi'xju' eb'je'x tiq'i'n Qman Dyos kywitzu' aj Israel.4Expe' e'kub'tq'o'n chojb'il ex kub' ttz'e'ysa'n sturak kyoju' ja xjan kye txqantl dyos, kywi'witz ex kyxe kykyaqilju' tze pujin kyxaq.
5Tu'ntpajtzu'n lu, xitq'o'n Qman Dyos toj tq'ob'ju' nimaqkawil aj Sirya, kub'ti'j kyu'n aj Sirya, ex nim t-xjal tzyet kyu'n ex exi' kyiq'i'n toj Damask. Ex ikx xitq'o'n Qman Dyos toj tq'ob'u' nimaqkawil aj Israel, ex ojexi'x kub'kyi'j tu'n.6A Peka, tk'wal Remaliy, kub' b'yonkye o'lajmutx' (120,000) ichan toj Juda naq toj jun q'ijx, kykyaqil ichanqe' min nche xob', tu'n tpaj kyej kykolb'e'n Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en.7Atzu'n Sikri, jun nimaq q'ojil kyxol tyajajil Eprayin, kub'yonkye Maaseyiy tk'walu' nimaqkawil, ex Asrikam nejenel toju' ja te kawb'il, ex Elkana tnejil onil ti'ju' nimaqkawil.8Exqepe' xjal te q'oj te Israel, e'okx kyjpu'n junaqjo' mutx' (200,000) xjal aj Juda, e'qya, e'qa' ex e'txin, ex nim txqan ti'xti' xikyiq'i'n Samarya.
9Atitoqtzun jun t-sanjelal Dyos atzu', Ob'ed tb'i, etz k'lulkyeju' xjal te q'oj tej ljontoq kyokx toj Samarya, ex xitma'n kye:
—Tzaj ttx'u'jil Qman Dyos, Kydyos ojtxi' qyajilb'en, kyi'ju' aj Juda, qu'mtzun mache kub' tq'o'n toj kyq'ob'e'. Aye'tzunkye' mache kub' kyb'yo'ne' tu'n kytx'u'jile', ex matxi' japun ja'lu toj kya'j.10Expe' matxi' kub' kyxima'ne' tu'n kyoku' xjal aj Juda ex aj Jerusalen te kymajine' lq'o'n. ¿Ma mixtzunti' kye' kyil twitz Qman Dyos?11Qu'mtzun, chin kyb'ime' ex che kytzaqpinqe'xu'ye' xjal presi'nqe' kyu'ne' extzun kyitz'in kyib'e' kyuk'i'l, qu'n matxi' tzaj ttx'u'jil Qman Dyos kyi'je', chi t-sanjelal Dyos.12E' tzajtzu'n Asariy tk'wal Joanan, B'erekyiy tk'wal Mesilemot, Esekyiy tk'wal Salum, ex Amasa tk'wal Adlay, ju' nejenelqe'toq nimaq kyoklen kyxol tyajajil Eprayin, e'kub'we' kywitzju' anjniqe'toq toj q'oj,13xikyma'ntzuntz kye:
—Lalun che tzaj kyiq'i'nju'ye' pres tza'lu, qu'n tu'nju' lu ati qil twitz Qman Dyos. Tu'nju' kkyb'incha'ye', kchmetilxi'xtl qil ex qpaj, extzun nimxi'pena', ktzajeltzun ttx'u'jil Qman Dyostz nimxi'x qi'j ayo' aj Israel, chechij kye.
14Aye'tzu'n xjal te q'oj e'xi' kytzaqpi'nju' pres exqe'tzu'n ti'xti' b'je'l kyiq'i'n kyej kyq'o'n kywitzju' nejenel ex kywitzju' tnam.15Aye'tzu'n q'ma'ntlu' kyb'i jawl, exi' ka'yinkye pres, ex b'jatz kyiq'i'n xb'alun kyojxju' ti'xti' b'je'l kyiq'i'n kye, tu'n kyktxetju' ẍb'iqlqe'toq, ex b'jo'k kyq'o'n kyxajab', b'ajx kyq'o'n kywa ex kyk'wa', ex b'aj kyq'a'na'nju' kyk'ixb'len, kykyaqiltzu'n mixti'tl kyipumal tu'n kyb'et exi' iq'i'n kyib'aj b'ur tzmax Jeriko, ju' nintnam nim tut toj, e'kyaj kyq'o'ntzuntz kyk'etz kywitze'l. Anjtzun kye kyi'jtz toj Samarya.
16Toju' tq'ijlalil lu, xitchq'o'n nimaqkawil Ajas t-sanjelal qanil o'nb'il te nimaqkawil aj Asirya,17qu'n matxitoq che b'jo'ktlju' aj Edom ex matxi'toq kub'ti'ju' Juda kyu'n, ex b'ajx kyiq'i'n junjun xjal pres.18Exqe'tlu' pilistey, matxitoq kub'kyi'ju' nimaqtnam toj plan tx'otx' ex toj Nekeb' te Juda kyu'n; e'kub'kyetza' B'et-semes, Ayalon ex Wederot, ex ikxqe' Soko, Timna ex Wimso kyuk'i'lxi' kykojb'il, ex matxi'toq che kub'ten kyoj.19Ojetoq kub't-xima'n Qman Dyos tu'n kykub' tme'ssa'n aj Juda tu'n tpaj Ajas, nimaqkawil toj Juda, qu'n a kub'nej b'inchal myab'a'n twitzu' tnam ex matxi'toq tz'el tpa'ntib' ti'j Qman Dyos.
20Atzunte Tijlat-pileser, nimaqkawil aj Asirya, mixti'x onin ti'j Ajas, xi'pe' tzaja' q'ojil ti'j ex okten yajlalte.21Maskyepe' eb'je'tz tiq'i'n Ajas ti'xti' twi' wi'yal toju' tja Dyos, ex toju' tja nimaqkawb'il ex kyoj kyja nejenel tu'n t-xitchjo'n teju' nimaqkawil aj Asirya, mixti'x oninjtz.22Maskyepe' matxitoq tzaju' yajb'il lu ti'j, kukxtoq tb'inchan ilju' twitz Qman Dyos. ¡Iktzun anq'ina' nimaqkawil Ajas ju'!23E'kub'tq'o'n chojb'il kywitzju' kydyos aj Damask, tu'ntzunju' kub'a' ti'j. Chilo qa matxitoq che onin kydyos aj Sirya kyi'ju' nimaqkawil teju' tx'otx' lu, exqa ikxte k'oninjtzel kyu'n qama kub' tq'o'n chojb'il kywitz. Kyu'npe'kye tzaja' xitb'il tib'aj ex kyib'aj kykyaqil aj Israel.24Eb'aj tb'u'yi'n Ajas ju' aq'unb'il toj tja Dyos ex eb'ajkub' tb'uchi'n, eb'aj kub'tjpu'n ttziju' tja Dyos ex tchaq' tu'n kykub' b'incha'n q'olb'eb'l kye txqantl dyos kyoj kykyaqilju' ttx'u'k Jerusalen.25Tchaq' tu'n kyb'jaw b'incha'n ja xjan kyoj kykyaqilju' nimaqtnam toj Juda tu'n ttz'e'yset sturak kye txqantl dyos, ikytzu'n oktq'o'n ttx'u'jil Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en.
26Xi' tz'ib'a'na' txqantl tqanil ti'j Ajas ex tkyaqilju' tb'incha, ttzajku' qe ex tej tpon b'aj, toju' u'j kye nimaqkawil toj Juda ex te Israel.27Tej tkyim, ku'x mqu'n kyk'etzju' ojtxi' tyajilb'en toju' nintnam Jerusalen, myatzu' toj muqb'il kye nimaqkawil toj Israel. Atl Esekyiy ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Esekyiy (2 R 18.1-3)
1Tetoq junaqjo' (25) ab'q'i Esekyiy tej ttzyet tkawin, ex junaq b'eljoj (29) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Ab'i tb'iju' ttxu, ex tmyal Sakariy.2B'a'n tb'incha Esekyiy twitz Qman Dyos, kse'n tkyaqilju' tb'incha Dab'i ojtxi' tyajilb'en.3A jqonkyeju' tjpel tja Qman Dyos toj tnejel xjaw teju' tnejel ab'q'i nkawin, ex eb'aj tb'incha'n.4E' tzaj ttxko'ntzun paletz exqe' tyajajil Leb'i, eb'aj tb'u'yi'n ttxa'n tpen tja Dyos toj tjawetzq'ij5ex xitma'n kye: Chin kyb'itze' tyajajil Leb'i: kyẍtilsam kyib'e' ja'lo, ex kyẍtilsame' tja Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'ene'. Kyiq'imitze' tkyaqilju' myab'a'n toju' ja xjan.6Qu'n eb'inchan ilu' ojtxi' qyajilb'en, taq'wixu' kyb'inchb'aj twitz Qman Dyos, ex kyej kykolb'e'n. Elkypa'n kyib' ti'j ex el kyik'o'nju' najb'il ja ntzaja' na'n Qman Dyos.7Kub' kyjpu'n kyjpelju' ja ate' twitz tja Dyos, b'aj kyej kyupi'nju' kandil, mixti' kub' kytz'e'ysa'ntl sturak ex mixti' kub' kytz'e'ysa'ntl chojb'il k'ok'sb'il te Qman Dyos toju' ja xjan.8Tu'n tpajtzu'n tzaj ttx'u'jil Qman Dyos kyi'j aj Juda ex aj Jerusalen, ex mache kyej tq'o'n xob'ajilx ex tzajx kychi, ex makyile' tu'nku' kywitze'.9Qu'mtzun e'kyimu' qman toj q'oj, aye'tzu'n qk'wal e' qmyal exqe'ju' qxu'jil exi' iq'i'n pres.10Qu'mtzun, matxi' kub' nximane' tu'n tkyejb'ent ti'j jun nyole' tuk'i'lu' Qman Dyos ati kyib'aj aj Israel, tu'n telu' ttx'u'jil qi'j.11Qu'mtzun e'nk'wal, lay naq che ka'yine', ojena' che b'jaw sk'o'ne' tu'n Qman Dyos tu'n kytene' twitz ex tu'n kyab'ene' te, ex tu'n tkub' kyq'o'ne' sturak twitz, chi Esekyiy.
12Aye'tzu'n tyajajil Leb'iju' lwiyxi'x e'aq'wi aq'unal: kyxolju' tyajajil Kyeat, aye': Maat tk'wal Amasay ex Joel tk'wal Asariy; kyxol tyajajil Merari, aye' Kyis tk'wal Ab'di ex Asariy tk'wal Jealeel; kyxol tyajajil Werson, aye' Joa tk'wal Sima ex Eden tk'wal Joa;13kyxol tyajajil Elisapan, aye' Simri ex Jeyel; kyxol tyajajil Asap, aye' Sakariy ex Mataniy;14kyxol tyajajil Eman, aye' Jeyel ex Simi, atzu'n kyxol tyajajil Jedutun, aye' Semayiy ex Usyel.15Tnejel eb'aj kyb'u'yi'n kywitze'l ex b'aj kyẍtilsa'nkyib' kykyaqil; e'okxtzuntz ẍtilsalte toju' tja Dyos, kse'nx tchaq' nimaqkawil kye kse'nxju' tchaq'b'il Qman.
16Yajxi'tzuntel e'okxju' pale xjansalte toju' tja Dyos. Etzkyiq'i'n tkyaqilju' ti'xti' tz'iltoq toju' tja Dyos ex b'ajkub' kyq'o'n tpen, b'ajxtzun kyiq'i'n tyajajil Leb'itz toju' nin a' Sedron.17Tzyet kẍtilsante toju' tnejel q'ij teju' tnejel xjaw, tojtzun twajxaqi'n q'ij teju' xjaw, matxi'toq che pon jata'ju' ja ati twitzju' tja Dyos. B'aj kyẍtilsa'n jni'tl tja Dyos toj wajxaq q'ijtel ex matxitoq b'ajb'ent kyu'n toju' twaqlajoji'n q'ij.18Yajxi'tzuntl e'okx twitzju' nimaqkawil Esekyiy toju' ja te kawb'il, ex xikyma'n te: Matxi' b'aj qẍtilsa'ne' tkyaqilju' tja Dyos: ju' q'olb'eb'l te chojb'il k'ok'sb'il kyuk'i'lxi' aq'unb'il inche ajb'en te, exju' mes kykb'elju' wab'j xjansa'nqe' kyuk'i'lxi' aq'unb'il inche ajb'en tib'aj.19Ex matxi' b'ajqnk'u'ne' ex matxi' che b'aj qẍtilsa'ne' kykyaqilju' aq'unb'il b'je'xnitoq t-xon nimaqkawil Ajas tej tel tpa'ntib' ti'j Dyos toju' tq'ijlalil tkawb'il, atzu'n ja'lo ate'qe'tl twitzju' q'olb'eb'l te Qman Dyos, chechij te nimaqkawil.
20Primxi'xtzun jawe' nimaqkawil Esekyiy, eb'aj tb'u'yi'nju' ati kyoklen toju' nintnam, xi'tzuntz toju' tja Dyos.21Iq'i'ntoq wuq qpoj tman wakx kyu'n, wuq tman rit, wuq qpoj tman rit ex wuq qpoj tman chib', te chojb'il tu'n tpaj kyilju' toj tja nimaqkawil, exu' ja te k'u'lb'il ex kyil aj Juda. Tchaq'u' nimaqkawil kyeju' pale, tyajajil Aaron, tu'n tkub' kyq'o'n te chojb'il k'ok'sb'il tib'aju' q'olb'eb'l te Qman Dyos.22Ekub'tzun kyb'yo'n pale qpoj tman wakx, jaw kyiq'i'nju' kychk'el ex kub' kywitxk'a'n tib'aju' q'olb'eb'l. Axtzun kyb'inchaju' kyi'ju' tman rit ex kyi'ju' qpoj tman rit.23Yajxi'tzuntl exi' kyiq'i'n tal chib' te chojb'il tu'n tpaj il twitzju' nimaqkawil ex kywitzju' tnam xjal, aye'tzunkye kub' kyq'o'n kyq'ob' kyib'aju' alu'mj.24E'tzajtzu'n pale e'kub' kyb'yo'n, ex kub'kyqo'n kychk'el tib'aju' q'olb'eb'l te jun chojb'il tu'n tpaj il, tu'n tkub'najsa'n kyil kykyaqil aj Israel, qu'n tchaq' nimaqkawil tu'n tkub' q'etju' chojb'il k'ok'sb'il tu'n kpaj kykyaqil aj Israel.
25Ex e'kub'tq'o'n Esekyiy tyajajil Leb'i toj tja Dyos kyuk'i'l chnab' k'uxb'il sewun, tzintzin ex kyitar, kse'nxju' nuk'b'il kyu'n Dab'i ex Kad, ju' npon tnab'l toj kawb'il, ex Natan ju' sanjelal. Qu'n a Qman Dyos tzaj q'onteju' nuk'b'il lu kyeju' t-sanjelal.
26Wa'lqetoqu' tyajajil Leb'i iq'i'mile tchinab' Dab'i kyu'n, aye'tzu'n pale kyuk'i'lu' chun.27Tmatzun Esekyiy tu'n kykub' q'o'n chojb'il k'ok'sb'il tib'aju' q'olb'eb'l. Tetzunj ttzyet ttz'e'ysetu' chojb'il k'ok'sb'il, ex tzyet kyb'itzanjtzju' b'itz te ninb'ilte Qman Dyos ex exi'q'ajtza'n chun kyuk'i'lu' tchinab' nimaqkawil Dab'i.28Kykyaqilu' xjal mejliqe' intoq che k'ulun, aye'tzu'n aj b'itzal intoq che b'itzan, exqe'tzu'n pale intoq che kyq'ajtza'n chun. Tkyaqil ja'lu intoq b'inchet tzmax tb'aju' chojb'il k'ok'sb'il.29Tetzunj tb'aj ja'lu, kub' mejeju' nimaqkawil k'ulul kyuk'i'l kykyaqilju' ate'toq tuk'i'l.30Tb'ajlentzu'n ja'lu, tchaq' nimaqkawil Esekyiy kyuk'i'lju' ati kyoklen kyeju' tyajajil Leb'i tu'n kyajwalinte Qman Dyos kyuk'i'lju' tb'itz Dab'i ex tb'itz Asap ju' t-sanjelal Dyos. E' b'itzantzuntz tu'n kytzalajb'il, ex e'kub' meje k'ulul.
31Xitma'ntzun Esekyiytz kye xjal: Matxina' kyxjansa kyib'e' ja'lo te Qman Dyos, che lq'eqe'tze' ex kyiq'intze' chojb'il ex kyoyaje' te aq'b'il chjonte toju' tja Qman Dyos, chij kye. Tzajtzun kyiq'i'n xjal chojb'il ex kyoyaj te aq'b'il chjonte, aye'tzu'n tzaj anq'in toj kyanmi, kub' kyq'o'n chojb'il k'ok'sb'il.32A kyajlal alu'mju' tzaj kyiq'i'n xjal te chojb'il k'ok'sb'il: oxnaq lajoj (70) tman wakx, jo'naq (100) rit ex lajnaq (200) qpoj tman rit. Kykyaqil tu'ntoq kykub' q'et te chojb'il k'ok'sb'il twitz Qman Dyos.33Junk'al lajnaq (600) wakx, atzun wuqk'al lajnaq (3,000) rit kub' kyq'o'n tu'n kykyaqil.
34Naqtoqtzun jte'x kyb'aju' pale ex min nche' xkyetoq tu'n tel iq'et kytz'umal kykyaqilju' alu'mj te chojb'il k'ok'sb'il, e'oninju' kyitz'in mo kytzik kyi'j, aye' tyajajil Leb'i, tu'n tb'aj b'entju' aq'untl, tzmaxi'j kyẍtilsante kyib'ju' txqantl pale; qu'n kyaq'xi'x kyib'ju' tyajajil Leb'i tu'n kyẍtilsante kyib' kyekywitzju' pale.35Expe' nimtoq txqan chojb'il k'ok'sb'il tu'n tkub' q'et, ex ky-until chojb'il te b'inchjtib'il, exqe' oyaj b'in nche kub' q'et junx kyuk'i'lju' chojb'il k'ok'sb'il.
Iktzu'n b'inchet jumajtlu' k'u'lb'il toju' tja Qman Dyos.36E' b'aj tzalaj Esekyiy kyuk'i'l kykyaqilju' xjal tu'nju' matxi'toq tb'incha Dyos teju' ttanam, qu'n lwiyxi'x tb'aj b'enti tkyaqil. Kub' Tik'sa'n Esekyiy Tq'ij Tzaqpib'l
1Xitchq'o'n Esekyiy tq'umli toj tkyaqil Israel ex Juda, ex xit-sma'n u'j kye tyajajil Eprayin ex Manases, tu'n kyb'ajtzaj toju' tja Dyos toj Jerusalen, ik'salteju' Tq'ij Tzaqpib'l te Qman Dyos.2B'antti'j tu'n nimaqkawil kyuk'i'lju' nche kawin tuk'i'l ex kykyaqilju' xjal aj Jerusalen, tu'n tik'setju' Tq'ij Tzaqpib'l toju' tkab' xjaw,3mixnati' b'ent kyik'sante tojku'xi'xju' tq'ijlalil qu'n naqtoq jte'xju' pale matxi'toq kyẍtilsa kyib', expe' na'mxtoq kyb'u'yinte kyib'ju' xjal toj Jerusalen.4B'a'na' ela' toj twitzju' nimaqkawil ex toj kywitz xjal,5extzun txokb'iltz kyu'n toj tkyaqil Israel, tzajx B'eerseb'a ex ponx Dan, tu'n kyb'ajtzaj ik'salte Tq'ij Tzaqpib'l tu'n Qman Dyos toj Jerusalen. Qu'n b'ajxtoq che tena'xi' txqan xjal ik'salte, kse'nju' tz'ib'a'ntoq.
6Eb'je'xtzun sanjelaltz toj tkyaqil Israel ex Juda, tuk'i'l kyuj nimaqkawil exqe' nche kawin tuk'i'l, q'malte tchaq'b'il nimaqkawil ikjalu: Ku'tanjtz kyi'je' aj Israel tk'etzu' Qman Dyos ek'ulun Ab'raam, Isaak ex Israel te, k'anjetztzun ti'jtk'u'jtz qi'j ju' o'tzaqpet toj kyq'ob' nimaqkawil te Asirya.7Lan che okye' kse'nqe' ojtxi' qyajilb'en ex kse'nqe' qitz'in ex qtzik, tu'n tpaj elkypa'n kyib' ti'j Qman Dyos Kydyos ojtxi' qyajilb'en, e'kyaj q'o'n toju' xitb'il nqka'yi'n lu.8Qu'mtzun lalun che okye' jip, kse'nqe' ojtxi' qyajilb'en; kyq'o'nktz kyq'ob'e' te Qman Dyos tu'n tb'inchet jumajtlju' yol kyejni b'entti'j ex kukytzaje' toju' tja xjan, ju' oje t-xjansa tejumajx. Che ajb'enqe'ye' te Qman Dyos, laytzun tzajtl ttx'u'jiltz qi'j.9Qama tz'anjtz kyi'je' tk'etz Qman Dyos, ktzajel q'aq'an kyk'u'ju' qajq'oj kyi'ju' qtzik, qitz'in ex qk'wal jpu'nqe' kyu'n ex che tzajel kytzaqpi'n tu'n tanjtzkyi'j toju' tx'otx' lu, qu'n in q'aq'ante Qman Dyos tk'u'j ex nlaqj tk'u'j, lay che el ik'o'ne' tu'n, qama tz'anjtz kyi'je' tuk'i'l, chiju' nimaqkawil.
10B'aj kyb'eti'n q'ol tqanil toj kytx'otx' tyajajil Eprayin ex Manases, eb'jik' tojile' junjun nimaqtnam, tzmax kyponkanun Sab'ulon. Aye'tzu'n xjal naq eb'jaw tze'n ex intoq che xmayin kyi'j.11Ate'toqtzun junjun ichan kyxolju' kyyajajil Aser, Manases ex Sab'ulon kub' kyme'ssa'nkyib' twitz Dyos ex e'pon toj Jerusalen.12Ex yolin Dyos toj kyanmiju' xjal aj Juda tu'n tjapun tchaq'b'il nimaqkawil kyu'n ex kychaq'b'ilju' ati kyoklen, kse'nxju' ojetoq tchaq' Qman Dyos.
13Ikytzu'n, nim txqan xjal b'aj kyb'u'yi'n kyib' toj Jerusalen toju' tkab' xjaw tu'n kyik'santeju' ninq'ij tu'n kywayet wab'j mixti' kytx'amal.14E'aq'witzuntz iq'imilkyeju' q'olb'eb'l exqe' jatoq ntz'e'ysanjtza' sturak toj Jerusalen, b'ajku'x kyxontzuntz toju' nin a' Sedron.15Kub' kyb'yo'n qpoj tman rit te Tq'ij Tzaqpib'l toj kyajlajoj q'ij te tkab' xjaw. Kub'tzu'n kych'ixwle'n pale ex tyajajil Leb'i, b'aj kyẍtilsa'nkyib' ex exi' kyiq'i'n alu'mj te chojb'il k'ok'sb'il toju' tja Qman Dyos.16E'oktzuntz toju' kyaq'un, kse'nxju' q'ma'n toj tkawb'il Moyses, tmajin Dyos. Intoq kub' kywitxk'a'n pale chik' ntoq xikyq'o'n tyajajil Leb'i kye.17Ate'toqtzun txqan na'mxtoq kyẍtilsante kyib' kyxolju' tnam xjal, e'kub' kyb'yo'n tyajajil Leb'i alu'mj te Tq'ij Tzaqpib'l kye kykyaqilju' na'mxtoq kyẍtilsante kyib', tu'n kyxjanset te Qman Dyos.18Nimtzu'n txqan xjal kyyajajil Eprayin, Manases, Isakar ex Sab'ulon e'wan ti'ju' wab'j te Tq'ij Tzaqpib'l, extzun myatoq ẍtilsa'nkyib', kse'n tz'ib'a'n. Atzunte Esekyiy na'n Dyos kyi'j, tma: Nman Dyos aya nim t-xtalb'ila, najsama kyil kykyaqilju' nche jyon ti'ja tu'n tkyaqil kyk'u'j,19Taye, ju' ek'ulun ojtxi' qyajilb'ene' teya, maskye na'mx kyẍtilsante kyib', kse'nxju' xjansb'il nojqelan toju' tjaya, chij te Dyos.
20Tzajtzun tb'i'n Qman Dyos tkub'sb'il Esekyiy ex kub' tnajsa'n kyilju' tnam.21Kub'tzun kyik'sa'n aj Israel ate'toq toj Jerusalen, tq'ij wab'j mixti' ttx'amal tuk'i'l nim tzalajb'il toju' wuq q'ij. Aye'tzu'n pale ex tyajajil Leb'i intoq jawkyajwali'n Qman Dyos tkyaqil q'ij kyuk'i'lju' tb'anil chnab' xjansa'nqe'.22Xi'tzun tq'o'n Esekyiy yol te tzalajb'il kye kykyaqilju' tyajajil Leb'i tu'nju' kyaq'kyib' tu'n tkyaqil kyk'u'j tu'n kyajb'en te Qman Dyos.
Kyb'ajlenxi'tzun wan ti'ju' wab'j te ninq'ij toju' wuq q'ij, tkub'lenxi' kyq'o'n chojb'il te b'inchjtib'il ex tb'jawlenxi' kyajwali'n Qman Dyos, Kydyos ojtxi' kyyajilb'en,23b'entti'j kyu'n kykyaqilju' xjal tu'n txi' wuq q'ijtlju' ninq'ij, ojexi'xtzun che tzalaj;24qu'n exitoyi'n Esekyiy, nimaqkawil toj Juda, kab'k'al lajnaq (1,000) qpoj tman wakx ex wuqlajk'al lajnaq (7,000) rit kyeju' tnam xjal, ikyqe'xtlju' ati kyoklen toj kawb'il xikyoyi'n kab'k'al lajnaq (1,000) qpoj tman wakx ex junmjutx' jo'k'al (10,000) rit kyeju' tnam xjal. Nim txqan pale b'aj kẍtilsa'nkyib'.25Kykyaqilju' xjal aj Juda eb'aj tzalaj, exqe' pale, e'aj Leb'i ex kykyaqilju' xjal e'tzaj toj Israel, exqe' najchaq xjal e'tzaj toj Israel mujqa najlqe'toq toj Juda.26Iktzu'n, nin tzalajb'il b'aj toj Jerusalen, qu'n b'ajxtoq b'aja' ikyju' toj Jerusalen atxi'x toj tq'ijlalil tkawb'il Salomon, tk'wal Dab'i ex nimaqkawil toj Israel.27Yajxi'tzuntl e'kub' we'ju' pale ex aj Leb'i, xikyqani'n b'a'n kyib'aju' tnam xjal; e'tzajtzun tb'i'n Qman Dyos, ex ponju' kyna'j Dyos tzmax toj kya'j, ja ta'ya' Qman Dyos xjan.
1Tb'ajlenxi'tzu'n tkyaqil ja'lu, kykyaqilu' aj Israel e'ten atzu' e'xi' kyoju' nimaqtnam toj Juda ex b'aj kyb'uchi'nju' ab'j xjansa'nqe', eb'aj kypa'nju' tilb'ilal Asera ex eb'ajkub' kyxitu'n ja xjan kywi' witz kye txqantla dyos, b'aje'lpunx kyu'n b'ajsalkyeju' lu kyxol kykyaqil kyyajajil Juda ex B'enjamin, ex kyxol kyyajajil Eprayin ex Manases. E'anjtzun aj Israeltz kyoj nimaqkytanam, tojilex tetzb'il junjun.
2Yajxi'tzuntl eb'aj tnk'u'n Esekyiy pale ex aj Leb'i tu'n kyche'xb'entekyib', tu'ntzun tkub' kyq'o'n chojb'il k'ok'sb'il ex chojb'il te b'inchjtib'il teyile junjun tojxju' taq'un, tu'n kyq'o'n chjonte te Qman Dyos ex tu'n tjaw kyajwali'n, ex tu'n kyajb'en ttziju' tja Dyos.3Expe' onin nimaqkawil tu'nku' ti'xti' te, tu'n tkub'ju' chojb'il k'ok'sb'il te prim ex te qale, ex tu'n kykub' chojb'il k'ok'sb'il toju' q'ij te ojlab'l, toju' tq'ij ak'a'j xjaw ex kyoju' ninq'ij nim kyoklen, kse'nx tz'ib'a'n toj tkawb'il Qman Dyos.4Ex tchaq' kyeju' xjal najlqe'toq toj Jerusalen tu'n txikyq'o'n kyoyaj teyile junjun kyeju' pale ex aj Leb'i, tu'ntzun toktilil kyu'n tu'n tjapun tkawb'il Qman Dyos.5Tetzunj tex tqanilju' chaq'b'il lu, nim kyoyaj aj Israel xikyq'o'n ti'ju' tb'anilxi'x twitz kyawal triy, b'in, aseyt, ta'lkab' ex tkyaqil chukchaq twitz kyawal njaw toj kojb'il tu'n tkyaqil kyk'u'j. Ex nim tlajoji'n tnej xikyiq'i'n kyi'j tkyaqilju' twitz kyawal.
6Exqe' xjal najlqe'toq toj Israel exqe' najlqe'toq kyoj txqantl nimaqtnam toj Juda, tzaj kyiq'i'n jun tlajoji'n tnej kyi'j kywakyix ex kyi'j kyrit ex jun tlajoji'n tnej kyi'ju' ti'xti' xjansa'nqe' twitz Qman Dyos. Tkyaqil b'ajkub' kyq'o'n toj ch'uqi'n.7Tzyet kyb'uyinteju' chaqi'n ti'xti' lu toj toxi'n xjaw, ex b'ajb'ent kyu'n toj twuqi'n xjaw.8Tetzunj kyxi' Esekyiy kyuk'i'lju' ati kyoklen ka'yilteju' matxi'toq b'uyet, xikyq'o'n chjonte te Qman Dyos ex teju' ttanam Israel.9Xi'tzun tqani'n Esekyiy jun chik'b'ab'l kyeju' pale ex aj Leb'i kyi'ju' matxitoq chmet lu,10xi'tzun ttzaq'we'n Asariy, kynejel pale, tyajajil Sadok, te: Atxi'x ttzyet ttzaj kyiq'i'n kyoyaj toj tja Qman Dyos, ati qwaye' expe' min nb'aj; tkyaqilju' txqan lu min nb'aj, qu'n matxi' tzaj tky'i'wla'n Qman Dyos ttanam, chij.
11Qu'mtzun tchaq' Esekyiy tu'n kyb'inchanjtz k'uja toju' tja Dyos. Tetzunj kyb'aj b'ent,12b'ajku'x kyq'o'n kyoj kse'nx chaqu' o'nb'il, e' tlajoji'n tnej kub' q'o'n exqe' oyaj xjansa'nqe' twitz Qman Dyos. Tkyaqil ja'lu xiq'o'n toj tq'ob' Kananiy aj Leb'i, atzu'n Simi ju' titz'in ok te tkab' nejenel.13Aye'tzu'n Jeyel, Asasiy, Naat, Asael, Jerimot, Josab'ad, Elyel, Ismakyiy, Maat ex B'enayiy, e'okq'o'n tu'n nimaqkawil Esekyiy ex tu'n Asariy, ju' nejenel nim toklen toj tja Dyos, te xq'uqil tjaq' kykawb'il Konaniy ex Simi ju' titz'in.14Toj tq'ob' Kore tk'wal Imna, tyajajil Leb'i, xq'uqil ttziju' ja toj tjawetzq'ij, ta'qe' toqju' oyaj ntzaj kyiq'i'n xjal tu'n kyk'u'j te Dyos, ex tu'n t-xit-sipa'nju' o'nb'il nkub' q'o'n twitz Qman Dyos exqe'ju' oyaj nche elpa'n te Qman Dyos.15Aye'tzu'n Eden, Minjamin, Jesus, Semayiy, Amariy ex Sekaniy intoq che onin ti'j Kore, kyoju' nimaqkytanam pale, tu'n kyb'ajx sipetju' oyaj kyxolju' kyuk'i'l tojxi'x tu'me'l. Intoq xikysipa'n kse'nx kyten junjun tnej ajkych'exb'ente kyib' toju' kyaq'un, junelni kyu'n kye nimaq ex kye b'o's,16kye kykyaqilju' ntoq che pon b'inchalteju' kyaq'un tkyaqil q'ij toju' tja Dyos, kse'nx kyten ajkych'exb'ente kyib' ex kyaq'un teyile junjun, qa tz'ib'a'nqe' kyoju' u'j, tzajx kyuk'i'lju' matxi'toq che el oxe' ab'q'i.17Tz'ib'a'n kyb'iju' pale kse'nx kyb'aj toj kyja, exqe' aj Leb'i, tzajx kyuk'i'lju' te winqi'n ab'q'i, kse'nxju' kyaq'un ex kyten aj kych'exb'ente kyib'.18Tz'ib'a'ntoq kyb'i kykyaqilju' k'wal b'o'sqe', e' kyxu'jil, kyk'wal ex kymyal, kykyaqilju' kyb'aj, qu'n tu'nju' kyaq'un xi'ni q'o'n xjansa'nqe' te Dyos.19Ate'toq ichan kyoj kykyaqilju' nimaqtnam q'ma'n kye tu'n t-xikysipa'n oyaj kye kykyaqilju' pale tyajajil Aaron, ex kye kykyaqil aj Leb'i tz'ib'a'nqe' ex najlqe'toq kyoju' tx'otx' te k'ik'leb'l kyoj nimaqkytanam pale.
20Toj tkyaqil Juda tb'inchaya' Esekyiy ja'lu. B'a'n b'aj tb'incha'n, tz'inun ex tu'n tkyaqil tk'u'j twitz Qman Dyos.21Tkyaqilju' aq'untl tb'incha toju' ajb'eb'l toj tja Dyos kse'nxju' ntma'n kawb'il ex chaq'b'il, tb'incha ex jyon ti'j Qman Dyos tu'n tkyaqil tk'u'j, qu'mtzun b'a'n ela' tkyaqilju' tb'incha. Kub' kytzyu'n Senakyerib' kytx'otx' aj Juda (2 R 18.13—19.37; Is 36—37)
1Kyb'antlenxi'tzun ja'lu, matxi'toq tyek'u Esekyiy b'a'n tb'inchb'en, ulju' nimaqkawil Senakyerib' aj Asirya kyuk'i'l t-xjal te q'oj, kub' kytzyu'n Juda ex b'aj kytxoli'n kyi'ju' nimaqtnam kuwsa'nqe', tu'ntoq tkub'kyi'j kyu'n.
2Tetzunj tlonte Esekyiy matxi'toq pon Senakyerib' kyuk'i'l t-xjal te q'oj tu'n kyok tzaqpaj q'ojil ti'j Jerusalen,3xjelun kyeju' nejenel toju' nintnam ex nejenel kye t-xjal te q'oj, xitma'n kye tu'n kykub' jpetju' t-xiklil a' ate'toq ti'jxi' nintnam, ex b'a'n ela' toj kywitz.4B'ajtzun kyb'u'yi'n kyib' txqan xjal ex eb'ajkub' kyjpu'n tkyaqilu' a' exju' a' xi'ni toj tx'otx', tu'ntzun lalun knet nim a' kyu'n nimaqkawil aj Asirya ajkyul kanun.
5Kub' tkuwsa'ntib' Esekyiy ex tchaq' tu'n tjaw tb'incha'ntlju' nintapi, ex tu'n kyb'jaw b'inchet ja nimaq kywe' tib'aj, ex tchaq' tu'n tjaw b'inchet juntl nintapi ti'jile. Ex tchaq' tu'n tjaw b'inchet tapi ti'ju' Ninttanam Dab'i, ex nim txqan ch'ut ex kolb'il e'kub' kyb'incha'n.6Ex e'oktq'o'n nejenel chaq'ul kyib'aju' xjal te q'oj, e'kub' tb'u'yi'n toju' plan ttzi nintnam ex exitkuwsa'n kyu'nju' yol lu:7¡Kuwqe'xe' ex lalun che xob'e'! Lalun che xob'e' ex lalun b'aj kyk'u'je' twitzju' nimaqkawil aj Asirya ex kywitzju' tnam xjal te q'oj ate' tuk'i'l, qu'n nimxi'xtl qe ati quk'i'l.8Ate' tkuwal aju' kyipumalu' xjal, atzunqe aku' Qman Dyos ati quk'i'l tu'n tonin qi'j toju' q'oj, chij kye. Tetzunj kyb'inte tnam xjal tyolju' nimaqkawil Esekyiy, ten kyipumal.
9Yajxi'tzuntl, tej intoq q'ojin nimaqkawil Senakyerib' aj Asirya kyuk'i'l kykyaqilju' t-xjal te q'oj ti'ju' tnam Lakyis, e'tzaj tchq'o'n jte' t-sanjelal toj Jerusalen q'malte te Esekyiy, nimaqkawil toj Juda, ex kye kykyaqilju' najlqe' ex ate'toq toj Jerusalen, ikjalu:
10Lu saj tma'n tq'umli nimaqkawil Senakyerib' aj Asirya kyeye': ¿Tiqu'n q'uqlixi'x kyk'u'je' toj Jerusalen extzun txoli'ntl kyi'je'?11Qa tok Esekyiy q'malte kyeye' qa che kletele' toj nq'ob'e' tu'n Dyos Manb'aj nche k'ulune' te, naq tokte' sb'ulkyeye' ex nche kub' tq'o'ne' tu'n kykyime' tu'n we'yaj ex k'waj.12Mana' che kub' tnajsa'n Esekyiy janoka'toq k'u'lb'il exqe' q'olb'eb'l teju' Dyos lu, tchaq'tzuntz kye xjal aj Juda ex aj Jerusalen tu'n kyk'ulun ex tu'n tkub' kyq'o'n sturak naq tib'aj jun q'olb'eb'l.13¿Ma mixtzunti' b'i'n kyu'ne' tiju' matxi' qb'inchaye' kyuk'i'lju' ojtxi' nyajilb'ene' kyi'j kykyaqilju' tnam kyoju' txqantl tx'otx'? ¿Ma eklettzu'n tnam lu kyu'n kydyos teju' wipumale'?14¿Ma atitzun jun dyos kyxol kykyaqil kydyosju' tnam lu, ju' e'kub' xitu'n kyu'n ojtxi' nyajilb'ene', kletju' ttanam tu'n teju' wipumale'? ¿Tiqu'ntzun nkyxima'ne' qa che kletele' tu'n Kydyose'?15Qu'mtzun lan kyaq' sb'u'kyib'e' ex lalun txikyliq'b'a'n kyẍkyine' te Esekyiy; lalun txi' kyoksla'ne', qu'n mixna'ti'x jun kydyosju' tnam lu, ma'wt kletju' ttanam tu'n teju' wipumale' ex te kyipumalju' ojtxi' nyajilb'ene', ¡mitzunloyate' Kydyose' layx che klete' tu'n teju' wipumale'!, chi nimaqkawil aj Asirya, chechij.
16Expe' atix txqantl yol kymaju' tmajin nimaqkawil aj Asirya ti'j Qman Dyos ex ti'j Esekyiy ju' tmajin.17Ex e'kub' ttz'ib'a'n Senakyerib' txqantl u'j te i'lb'ilte Qman Dyos, ex a tmaju' ti'j kjalu: Kse'nqe' kydyosu' tnam kyoj txqantl tx'otx' min b'ent kykletju' kytanam kyu'n te wipumale', ikxtzunte tdyos Esekyiyju' lay b'ent tkletju' ttanam tu'n te wipumale', chij.
18E'tzaj ẍch'i'n tmajin Senakyerib' kuw toj eb'rey kyeju' xjal aj Jerusalen ate'toq tib'aju' nintapi, tu'n toktchi kyi'j ex tu'n kyxob', tu'ntzun tkub'ti'ju' nintnam kyu'n.19E'yolin ti'ju' Qman Dyos janche k'uluna' aj Jerusalen, kse'n kyi'ju' kydyos txqantl tnam b'incha'n kyu'n xjal.
20Tojtzunju' lu, e'na'n Dyos nimaqkawil Esekyiy exju' Isayiy t-sanjelal Dyos, tk'wal Amos, ex e'qanin o'nb'il te toj kya'j.21Tzajtzun tchq'o'n Qman Dyos jun anjl najsalkye kykyaqilju' xjal te q'oj exqe' nejenel ex chaq'ul toju' t-xmuj nimaqkawil aj Asirya, anjtzun ti'jtz toju' ttx'otx' matxi'toq tz'el tch'ixaw. Tetzunj tokx toj tja tdyos, axtzu' kub'a' b'yo'n kyu'nku' tk'wal.
22Ikytzu'n etkola' Qman Dyos Esekyiy exqe' xjal toj Jerusalen te tipumalu' Senakyerib', nimaqkawil toj Asirya, ex te kyipumal kykyaqilju' txqantl, ex e'kub' tq'o'n toj nak'b'il kyuk'i'l kykyaqilju' tnam kyi'jile.23Nimtzun xjaltz tzaj kyiq'i'n kyoyaj te Qman Dyos toj Jerusalen, ex tzaj kyiq'i'n oyaj twi' wi'yalqe' te Esekyiy, nimaqkawil te Juda. Atxi'xtzunj, okq'o'n Esekyiy nim toklen kyu'n txqantl nimaqtnam. Yab'ti Esekyiy ex b'anix (2 R 20.1-11; Is 38.1-22)
24Tojtzu'n tq'ijlalil lu, kub' ichin Esekyiy tu'n yab'il, oktzun ten na'l Dyos, ex tzaj tzaq'we'n tu'n Qman Dyos tuk'i'l jun b'a'nq'ob'aj.25Tu'npe'tzunju' matxi'toq b'inchanjtzu' b'a'n lu te, mya xtalb'ilte' oka' te Esekyiy, qu'n jaw tnima'ntib', qu'mtzun tzaj ttx'u'jil Qman Dyos ti'j ex ti'j Juda ex Jerusalen.
26Tu'npetzu'n jawtnima'n tib', kub' tme'ssa'ntib' Esekyiy twitz Dyos, ex ikx kyb'incha xjalju' najlqe' toj Jerusalen, ex min tzaj tq'o'ntl Qman Dyos ttx'u'jil kyib'aj tej itz'xtoq Esekyiy. Jaw q'inumax Esekyiy
27Ojexi'x tachu Esekyiy nimaq q'inumal ex oklenj, ex b'aj tb'u'yi'n nim txqan saqpwaq, q'anpwaq, tb'anil ab'j, k'ok'sb'il, e'kolb'il ex chukchaq ti'xti' twi' wi'yal.28Ex tchaq' tu'n kyjaw b'inchet k'uja tu'n tk'u'yit twitz awal, b'in ex aseyt, ex kyja chukchaq alu'mj ex kych'laj rit.29Expe' tchaq' tu'n kyb'jaw b'incha'n nimaqtnam, ex nim txqan twakyix ex trit ten, qu'n nim txqan tq'inumal tzaj tq'o'n Qman Dyos.
30A Esekyiy q'mante tu'n kyjpetju' a' intoq che jatz tib'aju' t-xiklil a' Wiyon, xitq'o'ntzuntz tjaq' tx'otx', toju' plaj tkub'exq'ij teju' Ninttanam Dab'i. Qu'mtzun b'a'n b'jela' tkyaqilju' aq'untl tb'incha Esekyiy. E'tk'am Esekyiy sanjelal e'tzaj B'ab'ilon (2 R 20.12-19; Is 39.1-8)
31Ikxtzun b'ajiju' tej kytzaj kychq'o'n kawil te B'ab'ilon jte' sanjelal xb'etzalte Esekyiy ex tu'n kyb'inte ti'ju' b'a'nq'ob'aj matxi'toq b'ant toju' tx'otx' lu. Kyej tq'o'n Dyos Esekyiy tjunal, tu'n tka'yinte ex tu'n teltnik' b'a'nxi'x ti'ju' t-xim. Kyim Esekyiy (2 R 20.20-21)
32Xitz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Esekyiy exju' b'a'n tb'inchb'aj, toju' tuj Isayiy t-sanjelal Dyos, tk'wal Amos, ex toju' tu'jil tqanil kyi'j nimaqkawil te Juda ex Israel.33Tetzunj tkyim Esekyiy, okxmqu'n tib'aju' muqb'il kye toj tja Dab'i. Kykyaqil aj Juda exqe' xjal najlqe' toj Jerusalen kynimaju' tkyimlen; ex atl Manases ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Manases (2 R 21.1-18)
1Tetoq kab'lajoj (12) ab'q'i Manases tej ttzyet tkawin, kab'naq o'lajoj (55) ab'q'i kawin toj Jerusalen.2Myab'a'n b'ajtb'incha'n twitz Qman Dyos, qu'n aye'x tb'inchaju' taq'wixi'x kse'nx kyb'inchaju' nimaqtnam eb'je'l tiq'i'n Qman Dyos kywitzju' aj Israel:3tchaq' tu'n kyb'jaw b'incha'n jumajtlu' ja kye witzleb' kywi'witz e'kub't-xitu'n Esekyiy ju' tman; tchaq' tu'n kyb'jaw b'incha'n q'olb'eb'l kye tilb'ilal B'aal, ex tu'n kykub' b'incha'n tilb'ilal Asera; expe' e'oktk'lu'n ex e'jaw tnima'n tkyaqilju' che'w twitz kya'j,4ex tchaq' tu'n kyjaw b'incha'n q'olb'eb'l toju' tja Qman Dyos, ja ojetoq tma Qman Dyos tu'n ttenju' tb'i tejumajx toj Jerusalen.5Tchaq' tu'n kyjaw b'incha'n txqantl q'olb'eb'l kyoju' kab'e' tpen tja Qman Dyos, ex e'oktq'o'n kye kykyaqilju' che'w twitz kya'j.
6Expe' e'kub' ttz'e'ysa'n tk'wal te chojb'il toju' b'ya' B'en-inom, txokon ti'j kyanmi kyimni, ok te ajnab'lil, ex b'ant mayn tu'n, ex taq' anb'il tu'n kytenju' nche jyonkyi'j xjal kyuk'i'l xewb'aj exqe' ajk'a. Taq'wixqe'xi'xju' tb'inchb'aj twitz Qman Dyos, qu'mtzun tzaj ttx'u'jil Dyos nimxi'x.7Ex tchaq' tu'n tkub' q'o'n witzileb' matxi'toq kub' kyb'incha'n toju' tja Dyos, ju' ojetoq tma Dyos te Dab'i ex te Salomon ti'j ikjalu: Jawnsk'o'ne' ja te k'u'lb'il lu toj Jerusalen, kyxol kykyaqilu' junjun tnej tyajajil Israel, jaktenb'ela' nb'iye' tejumajx.8Lay che ex nxla'ja'ntle' aj Israel toju' tx'otx' ja e'kub'a' nq'o'ne' ojtxi' kyyajilb'en, qama japun kyu'n exqa makyb'incha tkyaqilju' oje nchaq'e' kye, ex kykyaqilju' xnaq'tzb'il, kawb'il ex chaq'b'il oje che'x nq'o'ne' kyeye' toj ttzi Moyses, chi Dyos.
9Atzunte Manases eb'ajx tiq'i'n aj Juda exqe' najlqe' toj Jerusalen tu'n kyxi' toj taq'wix b'e, tu'n kyanq'in taq'wixi'x kyekywitzpe' nimaqtnam e'kub' tnajsa'n Qman Dyos kywitzu' aj Israel.10Tzaj yolin Qman Dyos te Manases ex teju' ttanam, ex mixti'x xikyb'i'n.11Qu'mtzun e'tzaj tiq'i'n Qman Dyos nejenel kye t-xjalu' nimaqkawil aj Asirya te q'oj kyi'j, ex tzyet Manases kyu'n, exkyq'o'n k'uxb'il toj ttxa'n, kub' kyxmo'n kyu'n xpatx'q'ank'uxb'il ex xikyiq'i'n B'ab'ilon.
12Tetzunj inxi'xtoq b'isun, kub'san twitz Qman Dyos ex kub' tme'ssa'ntb'i b'a'nxi'x twitzu' Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en.13Tetzunj tna'n Dyos, tzajb'i'n tu'n Dyos, tzaj ttzaq'we'nju' tkub'sb'il ex tzaj tiq'i'n jumajtl toj Jerusalen tu'n tkawin jumajtl toju' tkawb'il. Kanetzuntz toj twitz Manases qa ate Qman Dyosju' Dyos.
14Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, tchaq' Manases tu'n tjaw b'incha'n jun nintapi nimin twe' ti'jileju' Ninttanam Dab'i, toj tkub'exq'ij te Kiyon, ttziyileju' a' ex pomnix ttzi jqob'lkye kyiẍ, ti'jile Opel. Ex e'oktq'o'n chaq'ul kye xjal te q'oj kyoj kykyaqilju' nimaqtnam tok nimaqtapi kyi'j toj Juda.15Expe' tchaq' tu'n kyb'je'lq'i'n kydyos txqantl tnam exju' witzleb' toju' tja Qman Dyos, ex kykyaqilju' q'olb'eb'l kye txqantl dyos eb'jaw kyb'incha'n twi' witz teju' tja Dyos ex toj Jerusalen, tchaq' tu'n kyb'je'x xon ti'jxi' nintnam.16Tchaq'tzuntz tu'n tb'aj b'incha'n q'olb'eb'l te Qman Dyos, ex tu'n tkub' q'o'n chojb'il te mujb'ab'ltib'il tib'aj ex te aq'b'il chjonte, ex tchaq' kye aj Juda tu'n kyk'ulun te Qman Dyos janche ajb'ena' aj Israel.17Tu'npe'tzunju', inxtoq kub' kyq'o'n tnam chojb'il kyib'aju' q'olb'eb'l kye witzleb', naq aju' te Qman Dyos nkub'a'toq kyq'o'n.
18Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Manases, tna'j Dyos, exqe' chik'b'ab'l xikyq'o'n t-sanjelal Dyos toj tb'i Qman Dyos te, kyoju' tu'jil tqanil kyi'j nimaqkawil toj Israel.19Atzu'n tna'j Dyos ex tej ttzaj tzaq'we'n, ex tkyaqilju' tqanil ti'ju' til tej tel txalpuj ex jatchaq'a' tu'n kyjaw b'incha'n ja xjan kye witzleb' twi' witz, ja e'kub' tq'o'na' tilb'ilal Asera exqe' witzileb' tej na'mxtoq tkub' tme'ssa'ntib' twitz Dyos, tz'ib'a'nqe' toju' tu'jil tqanil kyu'n t-sanjelal.20Tetzunj tkyim, ku'x mqu'n toju' tx'otx' twitzu' tja te kawb'il. Atl Amon ju' tk'wal kawin te t-xel. Tkawb'il Amon (2 R 21.19-26)
21Tetoq junaq kab'e' (22) ab'q'i Amon tej ttzyet tkawin, kab'e' ab'q'i kawin toj Jerusalen.22Mya b'a'nqe' tb'inchb'aj twitz Qman Dyos, kse'nx tb'incha Manases ju' tman. E'kub' tq'o'n chojb'il ex k'ulun kye kykyaqilju' witzileb' e'kub' tb'incha'n Manases ju' tman.23Mixti'x kub' tme'ssa'ntib' twitz Qman Dyos, kse'n tb'incha Manases ju' tman, b'inchanxi'xtlpe' txqantl il.
24Jaw kyiq'i'n kyib'ju' nejenel ti'j, ex kub' kyb'yo'n toju' tja te kawb'il.25Aye'tzu'n xjal toju' tnam eb'aj kub' kyb'yo'nju' jaw kyi'q'i'nkyib' ti'ju' nimaqkawil Amon, ex okkyq'o'n Josiy ju' tk'wal tu'n tkawin te t-xel. Tkawb'il Josiy (2 R 22.1-2)
1Tetoq wajxaq ab'q'i Josiy tej ttzyet tkawin, junaq junlajoj (31) ab'q'i kawin toj Jerusalen.2B'a'n b'aj tb'incha'n Josiy twitz Qman Dyos, qu'n tb'incha kse'nte Dab'i, ojtxi' tyajilb'en, min eltxalpuj ti'j. Ch'exb'eb'l tu'n Josiy
3Tojtzu'n twajxaqi'n ab'q'i nkawin Josiy ku'xunxtoq, tzyet tjyonte Dyos ja k'uluna' Dab'i ojtxi' tyajilb'en. Tojtzun tkab'lajoji'n (12) ab'q'i nkawin, aq'wi ẍtilsalte toj Juda ex Jerusalen, eb'je'l tiq'i'n ja xjan te witzleb'i'n, e'tilb'ilal Asera, e'witzileb' exqe' tilb'ilal tzq'ajsa'n k'uxb'il.4Ex twitzku' ekub'xitu'na' q'olb'eb'l kye chukchaq tilb'ilal B'aal. Expe' tchaq' Josiy tu'n kykub'xitu'n q'olb'eb'l tz'e'ysb'il sturak ate'toq kyib'aj. Ex tchaq' tu'n kykub' b'uchi'n tilb'ilal Asera, e'witzileb' exqe' tilb'ilal tzq'ajsa'n k'uxb'ilqe'; majx e'kub' quqix tu'n, b'ajx t-sputi'ntzuntz kyib'aj kymuqb'ilju' e'kub' q'onte chojb'il kywitz.5Expe' tchaq' tu'n kykub' ttz'e'ysa'n kyb'aqilju' pale kyib'ajxu' kyq'olb'eb'l, ikytzu'n t-ẍtilsaya' Juda ex Jerusalen.6Ikx tb'inchaju' kyoj nimaqkytanam kyyajajil Manases, Eprayin ex Simeon, ex ponb'aj kyoj kykyaqil nimaqkytanam tyajajil Neptali, b'aj t-ẍtilsa'n kyoj, jachaq nkyb'u'yi'na' kyib' xjal.7Tchaq' tu'n kyb'ajkub' xitu'n q'olb'eb'l, e'tilb'ilal Asera ex witzleb', majx e'kub' quqix kyu'n, e'kub' kyxitu'n kykyaqilju' q'olb'eb'l tz'e'ysb'il sturak toj tkyaqilju' tx'otx' Israel. Anjtzun ti'jtz toj Jerusalen. Okyalju' tu'jil kawb'il (2 R 22.3—23.3)
8Tb'ajlenxi'tzun t-ẍtilsa'n tkyaqilju' tx'otx' exju' tja Dyos, toj twajxaqlajoji'n (18) ab'q'i nkawin, exi' tchq'o'n Sapan, tk'wal Asaliy, ex Amasiy, kawil nintnam, ex Joa ttz'ib'al, tk'wal Joakas, tu'n tb'aj kyb'incha'n tja Qman Dyos.9Exi'tzuntz tk'etz Ilkyiy kynejel pale ex xikyq'o'n pwaq te, ju' b'aj pon iq'i'n toju' tja Dyos, jaw kyb'u'yi'n aj Leb'i nche xq'uqin ttzija, kyeju' kyyajajil Manases ex Eprayin, kyeju' xjal e'kyaj toj Israel, kye kykyaqil kyyajajil Juda ex B'enjamin ex kyeju' najlqe' toj Jerusalen.10Xikyq'o'ntzuntz kyeju' ka'yilte aq'untl ti'j tja Qman Dyos, tu'ntzun txi' kychjo'n twikyk'u'ju' nche aq'unan tu'n tb'aj b'inchetju' tja Dyos.11B'ajx kyq'o'n pwaq kye' aq'unal ti'j tze ex kye nejenel ti'ju' aq'untl tu'n kylq'onte jso'n ab'j, tze te tzuyb'ilkye ex kyptzo'nilju' ja eb'ajkub' kyxitu'n nimaqkawil toj Juda.
12Intoq che aq'unanju' ichan lu toj tnik'alti'j, ex aye'toq aj Leb'i Jaat ex Ab'diy, kyyajajil Merari, Sakariy ex Mesulam, tyajajil Kyeatqe', ka'yilkye ex nejenel kye. Aye'xtoq ka'yilkye iqal ex nuk'ul kyi'j kykyaqilju' ntoq che aq'unan ti'ju' aq'untl ljo'n. Kykyaqilju' aj Leb'i chinb'al qe'toq, ex junjun b'inchal tqanil, junjuntl xq'uqil mo xq'uqil ttzija.
14Tetzunj intoq jatz kyiq'i'nju' pwaq pon iq'i'n toju' tja Dyos, elyalju' tu'jil tkawb'il Qman Dyos tu'n pale Ilkyiy, ju' tzaj q'o'n te Moyses.15Xitma'ntzuntz te Sapan, ju' tz'ib'al tqanil, qa elyalju' tu'jil kawb'il toju' tja Qman Dyos tu'n; ex xitq'o'n te,16xi'tzu'n Span q'olte teju' nimaqkawil ex xitma'n te ikjalu:
—Inkyb'incha'n ajb'el teya tkyaqilju' xiq'met kye.17Matxi' b'aj kyb'u'yi'n saqpwaq atitoq toj tja Dyos, ex matxi' txikyq'o'n kyeju' nk'ul aq'untl ex kyeju' ka'yilte aq'untl, chij.
18Ex xitma'n Sapan te nimaqkawil qa xitq'o'n pale Ilkyiy jun u'j te; ex jawt-ẍch'i'n Sapan twitzju' nimaqkawil.19Tetzunj tb'aj tb'i'n nimaqkawilu' ntma'n toju' tu'jil kawb'il, xitlaqu'n t-xb'alun,20tchaq'tzuntz te Ilkyiy, te Aykam tk'wal Sapan, te Ab'don tk'wal Mikayiy, te Sapan tz'ib'al tqanil, ex te Asayiy, tmajin nimaqkawil, ikjalu:
21—Kukyxi'ye xjelul te Qman Dyos wi'je' ex kyi'ju' xjal ate'x toj Israel ex toj Juda; inxi'xlo tx'u'jil te Qman Dyos qi'j, mixna'ti'x xikyb'i'n ojtxi' qyajilb'enju' tma Qman Dyos, ex min xikyb'incha'nju' intma'n toju' u'j sel yal lu, chij.
22Xi'tzun Ilkyiy kyuk'i'lju' eb'ajx tchq'o'n nimaqkawil tk'etz Ulda ju' t-sanjel Dyos, t-xu'jil Salum, tk'wal Tikb'a ex tchman Aras, ju' k'u'lkyeju' xb'alun nche ajb'en toj tja Dyos. Najlitoq Ulda toju' tkab' tnej te Jerusalen, tetzunj kyxi' yolin te,23tzaj ttzaq'we'n kye:
—Chi Qman Dyos kjalu:
Kymanxe' teju' xjal saj chq'onkyeye' xjelul weye',24qa ayine' Dyos Manb'aj nchin q'mante: Ktzajel nq'o'ne' jun yajb'il tib'aju' najb'il lu ex kyib'aju' xjal najlqe' toj, kse'nxu' qanb'en tz'ib'a'n toju' u'j xjaw ẍch'i'n twitzju' nimaqkawil toj Juda.25Qu'n matz'el kypa'n kyib' wi'je' ex makub' kytz'e'ysa'n sturak kywitz txqantl dyos, matz'okkyq'o'n ntx'u'jile' tu'n tkyaqilju' kyb'inchb'aj; qu'mtzun matzaj ntx'u'jile' ti'ju' najb'il lu, ex lay tz'el.26Kymanxe' teju' nimaqkawil toj Juda, saj chq'o'nkyeye' xjelul weye', qa ikx kxe'l nma'ne' ayine' Dyos Manb'aj, naq tu'nju' matz'ok tq'o'n twi' ti'ju' nyole',27ex tu'nju' sanjtz ti'j tanmi ex matz'oktq'o'ntib' tjaq' nkawb'ile' tej xtb'inteju' nyole' ti'ju' najb'il lu ex kyi'ju' xjal najlqe' toj, makub' tme'ssa'ntib' ex matxitlaqu'n t-xb'alun ex matz'oq' nwitze', ex manb'iwe' tkub'sb'il. Ayine' Dyos Manb'aj nchin q'mante.28Toj nak'b'il ky'ik'ela' twitzju' tx'otx' ex kpomela' kyk'etzju' ojtxi' tyajilb'en, lay tilju' yajb'il ktzajel nq'o'ne' tib'aju' najb'il lu ex kyib'aju' xjal najlqe' toj, chi Dyos, chij kye.
Anjtzun kyi'ju' t-sanjelal nimaqkawil q'malteju' tzaq'web'l te.29Tchaq'tzun nimaqkawil tu'n kytxket kykyaqilju' tijwnaq kyxol aj Juda ex aj Jerusalen tu'n kyb'uyinte kyib'.30Tzajtzun nimaqkawiltz, kyuk'i'l kykyaqilju' xjal aj Juda exqe' najlqe' toj Jerusalen, e'pale, e'aj Leb'i ex tkyaqilju' tnam, ch'i'n kyoklen ex nimaq kyoklen, exi' toju' tja Qman Dyos. Atzuntzu' jawa' t-ẍch'i'n nimaqkawil tkyaqilju' ntma'n toj tu'jilu' yol kyajni b'entti'j tu'n Dyos, ju' etzyal toj tja Dyos.31Kub'tzun we' nimaqkawil jaxu' ntoq che kub'a' we' nimaqkawil, ex xittziya'n te Qman Dyos tu'n tkub' tb'i'n, tu'n tb'inchanteqe' tchaq'b'il q'ma'n tu'n ex tkawb'il tojxi'x tu'me'l ex axxi'x, ex tu'n kyjapunju' yol kyejni b'entti'j tz'ib'anqe' toju' u'j.32Yajxi'tzuntl tb'incha tu'n kytziyante kykyaqil xjal to Jerusalen ex tyajajil B'enjamin ate'toq atzu', tu'n tjapun kyu'n. Ex japunju' yol kyejni b'entti'j tu'n Dyos, Kydyos ojtxi' kyyajilb'en, kyu'n xjal najlqe' toj Jerusalen.33B'je'l tiq'i'n Josiy b'inchaj taq'wix toj tkyaqilju' tnam Israel, ex tb'incha tu'n kyk'ulun kykyaqilju' ate'qe' toj Israel teku' Qman Dyos. Min elkypa'n kyib' ti'ju' Qman Dyos Kydyos ojtxi' kyyajilb'en tej itz'toq Josiy. Kub' tik'sa'n Josiy Tq'ij Tzaqpib'l (2 R 23.21-33)
1Kub' tik'sa'n Josiy Tq'ij Tzaqpib'l toj Jerusalen te ninb'ilte Qman Dyos: kub' q'o'n qpoj tman rit te chojb'il toju' ninq'ij toj tkyajlajoji'n tajlal tnejel xjaw te ab'q'i.2Eb'jo'k tq'o'n pale toj kyoklen toju' kyajb'eb'l, ex xitma'n kye tu'n t-xikyka'yi'n aq'untl toj tja Dyos.3Ex b'ajx tx'olb'a'n kye aj Leb'iju' xnaq'tzal qe'toq kye kykyaqil aj Israel, xjansa'nqe'toq te Qman Dyos, ikjalu: Kyq'onku'ye' kax xjan toju' tja Dyos jawtb'incha'n Salomon, tk'wal Dab'i ex nimaqkawil toj Israel. Mixti' tu'n t-xikyiq'i'ntle' ti'j kyqule'. Kyq'onk tilile' tu'n kyajb'ene' ja'lo te Qman Dyos ex kye aj Israel kytaname'.4Kynk'unx kyib'e' kse'nx kyyajajile' ex tu'n kych'exb'ente kyib'e', kse'nxju' kyej ttz'ib'a'n Dab'i, nimaqkawil toj Israel, ex Salomon ju' tk'wal.5Che tenkj jun tzb'oj aj Leb'i toju' ja xjan kyxol junjun tzb'oj kyyajajil Israel, te kyxelju' tzb'oj kyyajajil txqantl aj Israel, kytzik mujqa kyitz'inkyib'.6Kyq'onku'ye' qpoj tman rit teju' Tq'ij Tzaqpib'l, kyẍtilsam kyib'e' ex kynab'enku'ye' nojqelan tu'n tjapunju' tchaq' Qman Dyos tu'nel Moyses, kyu'nju' kyitz'ine' ex kytzike', chi Josiy kye.
7Ex xitq'o'n Josiy alu'mj, kyi'jxu' talu'n, kye kykyaqilju' xjal toju' tnam ate'toq atzu' tu'n kyik'santeju' Tq'ij Tzaqpib'l: oxmutx' o'lajk'al (30,000) qpoj tman rit kyuk'i'lxi' qpoj tman chib', expe' wuqk'al lajnaq (3,000) tman wakx kyib'ajxi'tl.8Expe' kyaq'ju' nche kawin tuk'i'lu' nimaqkawil kyoyaj tu'n kyk'u'j kye tnam, kyeju' pale, ex kye aj Leb'i. Aye'tzu'n Ilkyiy, Sakariy ex Jeyel, ka'yil tja Dyos qe', xikyq'o'n qaqk'al lajnaq (2,600) alu'mj, ex o'lajnaq (300) tman wakx, kyeju' pale tu'n tik'setju' Tq'ij Tzaqpib'l;9ex ikxte Konaniy, kyuk'i'lu' tuk'i'l Semayiy ex Natanael, ikxqe' Asab'iy, Jeyel ex Josab'ad, kynejel aj Leb'i, xikyq'o'n kab'lajk'al lajnaq (5,000) alu'mj, ex junk'al jo'naq (500) tman wakx tu'n tkub' ik'setju' Tq'ij Tzaqpib'l.
10Tetzunj matxi'toq b'ent tten tu'n ttzyetju' ninq'ij, eb'jo'kju' pale toj kyaq'un ex b'aj kynk'u'n kyib'ju' aj Leb'i tu'n kych'exb'ente kyib', kse'nx tchaq' nimaqkawil.11Iktzu'n e'kub' b'yo'nju' alu'mj te Tq'ij Tzaqpib'l, nelxi' kyjon aj Leb'i kyqulu' alu'mj, ex nkub' kyq'o'nxi' pale chik' tib'aju' q'olb'eb'l.12Ex elkypa'n seb' ju' ati tu'n tkub' tz'e'yset, kse'nxju' tnej kyyajajil toj tnam, tu'n kyq'onte te Qman Dyos, kse'nxju' tz'ib'a'n tu'n Moyses kyoju' tchaq'b'il; ex ikx kyb'incha kyi'ju' tman wakx.13Ekub'tzun kyk'asa'n alu'mj tu'n tik'setju' Tq'ij Tzaqpib'l, kse'nx tz'ib'a'ntoq; aye'tzu'n txqantl oyaj xjansa'nqe' jawx kytzq'ajsa'n kyoj k'wil, nimaqlaq ex tx'i'lb'il, ex ch'intqan b'aj kysipa'n kyxol kykyaqilju' xjal toj tnam.14E'oktzun ten aj Leb'itz b'inchalteju' kychi' ex kychi' pale, qu'n nim kyaq'unju' pale, tyajajil Aaron, inxtoq che aq'unan qonik'an q'olkye chojb'il k'ok'sb'il ex ky-until. Qu'mtzun e'okten aj Leb'i b'inchalte kychi' ex kychi' pale, tyajajil Aaron.
15Ex ate'toq aj b'itzal, tyajajil Asap, toju' kyaq'un, kse'nxju' q'ma'ntl kyu'n Dab'i, Asap, Eman ex Jedutun, ajna toj tja nimaqkawb'il. Exqe' xq'uqil ttzija ate'toq jaxchaq tu'n kytena'; mix-a'lo'xte jun kyej ttzaqpi'n toklen, qu'n aye' kyuk'i'l, aj Leb'i qe'x, e'kub' b'inchanteju' kychi' kyi'ju' chojb'il.
16Ikytzu'n b'ajnk'eta' tkyaqil ajb'eb'l te Qman Dyos toju' q'ij lu, tu'n tik'setju' Tq'ij Tzaqpib'l ex tu'n kykub' ttz'e'ysetju' chojb'il k'ok'sb'il tib'aj q'olb'eb'l te Qman Dyos, kse'nx ojetoq tchaq' nimaqkawil Josiy.17Kub'kyik'sa'n aj Israel Tq'ij Tzaqpib'l, ju' ate'toq toju' tq'ijlalil lu, exju' wuq q'ij te wab'j mixti' ttx'amal.18B'ajxtoq kub'a' ik'sa'n jumaju' Tq'ij Tzaqpib'l toj Israel kse'n ja'lu ttzajlenx toj tq'ijlalil Samwel t-sanjelal Dyos; mix-a'lo'x jun nimaqkawil toj Israel kub' ik'sa'nte Tq'ij Tzaqpib'l kse'n kub' tik'sa'n Josiy kyuk'i'l pale, e' aj Leb'i, exqe' xjal aj Juda ex aj Israel, ate'toq toju' kmuj lu, kyuk'i'lxi' najlqe' toj Jerusalen.19Toj twajxaqlajoji'n (18) ab'q'i ntoq kawin Josiy tej tkub' ik'sa'n Tq'ij Tzaqpib'l lu. Kyim Josiy (2 R 23.28-30)
20Yajxi'tzuntel, tb'antlenxi'tlju' tja Dyos tu'n Josiy, xi' Nekao, nimaqkawil toj Ejipt, ttzi nin a' Ewprates tu'n tq'ojin toj Karkyemis. Ex Josiy k'lulte;21atzunte Nekao e'tzaj tchq'o'n t-sanjel q'malte te kjalu: Chin tq'onkja toj nak'b'il, nimaqkawil aj Juda. Mya ti'jta ẍin tzaja'we' ja'lo, qu'n ti'j juntl nintnam nchin q'ojina'we'. Matma Dyos weye' tu'n nxi'ye' ojqel; tu'ntzun mixti'ku' b'ajteya, q'oma anb'il tu'n wik'xe' qu'n aku'te Qman Dyos ati wuk'i'le', laytzun b'ajtza tu'n, chi Nekao te.
22Atzunte Josiy mixti'x xitb'i'n, xi'pe' xa'xi'xtl q'ojil ti'j, mixti'x kub' tb'i'nju' toqxenb'il Nekao, ju' tzaj tq'o'n Dyos te. Q'ojintzuntz toju' b'ya' Mewido tb'i,23aye'tzu'n q'ojil tu'n smaj tzaj kyxonju' nimaqkawil Josiy. Xitma'ntzun nimaqkawiltz kyeju' nejenel kye t-xjal te q'oj: ¡Matxi' chin k'ixb'iye' b'a'nxi'x, chin kyiq'i'mixe' tzalu! chij.24Ku'tz iq'i'ntzuntz kyu'n kynejel t-xjal te q'oj toju' karwaj te q'oj, okxkyq'o'n toj juntl tkarwaj, xikyiq'i'ntzuntz toj Jerusalen, atzuntzu' kyima'. Okxkyq'o'n toju' muqb'il kyeju' tyajilb'en. Kykyaqil aj Juda ex aj Jerusalen eb'aj oq' ti'j Josiy.25Kub' tb'incha'n Jeremiy jun b'itz te tkyimlen Josiy. Majxpe' ekyajtenju' b'itz lu kyu'n aj b'itzal kyi'j kyimni kyxol aj Israel, ex tz'ib'a'nqe' kyxolju' b'itz kye kyimni.
26Xi' tz'ib'a'na' jni'l tqanil ti'j Josiy kyuk'i'lju' taq'unb'en tb'anilqe' kse'nx tz'ib'a'n toju' tu'jil tkawb'il Qman Dyos, exqe' tb'inchb'aj, ttzaj qe ex tpon b'aj, toju' kyu'jil nimaqkawil toj Israel ex Juda. Tkawb'il Joakas (2 R 23.31-35)
1Tzajtzun kyiq'i'n xjal toj tnam Joakas, tk'wal Josiy, ex okkyq'o'n te nimaqkawil toj Jerusalen te t-xelju' tman.2Tetoq junaq oxe' (23) ab'q'i Joakas tej ttzyet tkawin, ex oxe' xjaw kawin toj Jerusalen.3El iq'i'n tu'n nimaqkawil aj Ejipt toju' kawb'il toj Jerusalen ex tchaq' tu'n tq'o'nte tnam jun chojb'il te oxnaq kab'lajoj kyintal tk'i' oxnaq lib'r (72.60) saqpwaq ex masch'i'n oxnaq kab'lajoj lib'r tk'i' nik'jan (72) q'anpwaq.4Expe' atl Elyakyim, ttzik mo titz'in Joakas, oktq'o'n nimaqkawil aj Ejipt te nimaqkawil toj Juda ex Jerusalen, ex tch'exb'e'nju' tb'i, Joakyim tb'i oktq'o'n, atzu'n Joakas xitiq'i'n Ejipt. Tkawb'il Joakyim (2 R 23.36—24.7)
5Tetoq junaqjo' (25) ab'q'i Joakyim, ex junlajoj (11) ab'q'i kawin toj Jerusalen. Taq'wix qe'ju' tb'incha twitz Qman Dyos.6Tzaju' Nab'ukodonosor, nimaqkawil aj B'ab'ilon, q'ojil ti'j, ex b'ajtk'lo'n tu'n xpatx'q'ank'uxb'il, xitiq'i'ntzuntz B'ab'ilon.7Xitiq'i'n Nab'ukodonosor nik'janju' aq'unb'il ate'toq toj tja Qman Dyos, ex eb'jo'kx tq'o'n toju' tja te tk'ulb'il toj B'ab'ilon.
8Xi' tz'ib'a'na' jni'tl tqanil ti'j Joakyim, kyuk'i'lju' tb'inchb'en myab'a'n exju' b'aji ti'j, toju' kyu'jil nimaqkawil toj Israel ex Juda. Atl Joakyin ju' tk'wal kawin te t-xel. Xiq'i'n Joakyin B'ab'ilon (2 R 24.8-17)
9Tetoq wajxaqlajoj ab'q'i Joakyin tej ttzyet tkawin, ex oxe' xjaw tk'i' lajoj q'ij kawin. Taq'wixqe'xi'xju' tb'incha twitz Qman Dyos.
10Tetzu'n ttzyet q'ijal te ab'q'i lu, tchaq' nimaqkawil Nab'ukodonosor tu'n txiq'i'n toj B'ab'ilon kyuk'i'lju' aq'unb'il twi' wi'yalqe'xi'x toju' tja Qman Dyos, ex atl Sedekyiy, twitze'l Joakyin, oktq'o'n te nimaqkawil toj Juda ex Jerusalen. Tkawb'il Sedekyiy
11Tetoq junaq jun (21) ab'q'i Sedekyiy tej ttzyet tkawin, ex kawin junlajoj (11) ab'q'i toj Jerusalen.12Taq'wixqe' tb'inchb'en twitz Qman Dyos. Min kub' tme'ssa'ntib' twitz Jeremiy t-sanjelal Dyos, ju' ntoq yolin Dyos toj ttzi.13Expe' jawmiltz'uj ti'ju' nimaqkawil Nab'ukodonosor, ja ojetoq ttziya toj tb'i Dyos tu'n tmujb'antetib' tuk'i'l, ex kub' tpi'sa'ntib', mixti'x anjtzti'j tanmi te Qman Dyos.
14Ex kykyaqilju' nejenel toj Juda, e'pale exqe' xjal, mixti'x eb'et toj tnik'alti'j, exi' lpe kyi'ju' nimaqtnam taq'wixi'x kyb'inchb'aj witzleb'ilqe' ex mixiti'x e'niman teju' tja Qman Dyos xjan jaw t-sk'o'n toj Jerusalen.15Intoq che tzaj tchq'o'n Qman Dyos t-sanjel kukxju' q'malkyeju' toqxenb'il, qu'n intoq laqj tk'u'j ti'ju' ttanam ex ti'ju' ja nna'njtza' tb'i.16Aye'tzunkye naq e'jawtze'n kyi'ju' t-sanjelal Dyos, el kyik'o'nju' tqanil tu'n Dyos ex e'xmayin kyi'ju' t-sanjelal, tzmax ttzaj ttx'u'jil Qman Dyos ti'ju' ttanam, mixtzunti'tlte q'anb'iltz te. Kub' xitu'n tja Dyos ex eb'je'xq'i'n aj Juda (2 R 25.8-21; Jer 39.8-10; 52.12-30)
17Tzajtzun tiq'i'n Qman Dyos kynimaqkawil aj Kaldey q'ojil kyi'j, e'kub'tb'yo'n ku'xun tu'n kchil tojku' tja Dyos ex mixti'x tzaj laqj tk'u'j kyi'ju' ku'xun ex txin, kyi'j tijwnaq ex kyi'ju' mixti'x tu'me'l tu'n kyaq'unan. Kykyaqil exi' tq'o'n Qman Dyos toj kyq'ob'.18Kykyaqilju' aq'unb'il toj tja Dyos, nimaq ex b'o'sqe', exqe' k'uwenj toj tja Dyos, tk'uwen nimaqkawil ex kyeju' nche kawin tuk'i'l, tkyaqil b'ajx tiq'i'n kynimaqkawil aj Kaldey toj B'ab'ilon.19Expe' okkyq'o'n tq'aq'alu' tja Dyos, kub' kytilu'n nintapi ti'j Jerusalen, okkyq'o'n kyq'aq'alu' ja te kawb'il ex b'ajkub' kyxitu'n tkyaqilju' ti'xti' twi' wi'yal ate'toq.20Tb'ajlenxi'tzun ja'lu eb'je'xtiq'i'nju' min e'kub'tb'yo'n ex eb'ajx tiq'i'n B'ab'ilon, jae'oka' tq'o'n te tmajen lq'o'n ex kyeju' tk'wal, tzmax tkub'ti'j B'ab'ilon tu'n kynimaqkawil aj Persya,21tu'n tjapunju' tyol Qman Dyos tma toj ttzi Jeremiy t-sanjelal. Iktzu'n ojlana' tx'otx'; qu'n atzu' ojlana' ch'i'n, tzajx tej tkub' xitu'nju' tnam, tzmax tb'aj oxnaq lajoj (70) ab'q'i. Tchaq'b'il Siro (Esd 1.1-4)
22Tu'ntzun tjapunju' tyol Qman Dyos q'ma'ntltoq tu'n Jeremiy, xitq'o'n Qman Dyos tipumal Siro, nimaqkawil te Persya, toju' tnejel ab'q'i ntoq kawin, tu'n tex tq'o'n tqanil jun chaq'b'il tu'n yol mujqa tz'ib'a'n, toj tkyaqilju' tx'otx' tjaq' tkawb'il, ikjalu:23Intma'n Siro, nimaqkawil te Persya, ikjalu: Matxi' che kub' tq'o'n Qman Dyos te toj kya'j kykyaqilju' kawb'il twitz tx'otx' toj nq'ob'e', ex tzaj toqxena'n weye' tu'n tjaw nb'incha'ne' jun tja Dyos toj Jerusalen, toju' tx'otx' Juda. Qu'mtzun alkyexku'kye' tzajni toju' ttanam Qman Dyos, awtju' Qman Dyos ntnima'n tz'oninte, ex kutanjtlti'j atzu', chiju' tchaq'b'il Siro.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/aea9d9099feb3a24

expand_more
chevron_leftPrevious Chapter
chevron_rightNext Chapter