MARCOS1

1Je' wili noq xtohq'ik chaloq i ak' k'uhb'aal xuk'am chaloq i Jesucristo, Rak'uun i Dios.2Re' Isaías jalal ruq'oral i Dios, rutz'ihb'aam chaloq pan santo laj huuj chi je' wili i ruq'orom i Dios:
Re' hin i nutaq'aaj reje i waj taqareel chawach, reh chi naa ruyejaam i nub'eeh.
3Jinaj i k'erik chii' chuq'orariik chi je' wili chupaam i ye'aab' chiq yuuq': Chayejaa' taq chi korik awánima chuk'ulariik i QaJaaw, je' rukab' noq inyejeb'jik rub'eeh i wilik chi ajaab'esil, inki.
4Re' Juan xuqasaj kihaa' i tinamit chupaam i ye'aab' chiq yuuq'. Xuq'or keh chi kiyot' i kik'ux chi riij i kimahk, eh chi naa ruqasam kihaa', reh chi neenkuyarik i kimahk ruum i Dios.5Eh aha' wilik i ruq'or i Juan, ink'ulik kib'iraj chu'nchel i wilkeeb' paruyuq'ul i Judea, taqe wilkeeb' Jerusaleem. Noq kipahqaam chik kuyb'al kimahk, inqahteesjik kihaa' ruum i Juan panim ha' Jordán.
6Eh re' Juan rismaal riij cameyo ruyej-aal i ruso' rukojom, eh re' b'ak'b'al paam tz'uhuum. Re' ruk'uxlaaj wii' riib' xa chili'l, eh xa riis panch'ahn winaq kaab'.7Re' Juan i ruk'uhb'alej taqe i tinamit, je' wili i ruq'or keh: Jinaj chik i k'ulik iloq reh chi wiij, q'e' nim rajaawriik chi nuwach i hin, ni xata ruk'ul chi neenuk'utzaa' qohoq wiib' chuchejariik i ruk'ahmal i ruxijab' chi rooq.8Re' hin xa ruuk' ha' taq inuqasaj ahaa'. Raaj i k'ulik iloq reh chi wiij, ruuk' i Santolaj Uxlab'al naa taq ruqasam ahaa', inki Juan. Re' i ruqajiik ruhaa' i Jesús (Mat 3.13-17; Luc 3.21-22)
9Chupaam taqe q'iij re' re', xelik chaloq i Jesús Nazaret ar paruyuq'ul i Galilea. Xchalik aha' wilik wii' i Juan, eh ar xqahteesjik ruhaa' panim ha' Jordán ruum i Juan.10Eh noq xelik cho panha' i Jesús, xrilow chi xteh chii' taxaaj, eh xrilow wo' hoq chi xqajik cho chinaah i Santolaj Uxlab'al chi je' inqajik cho paloma.11Eh x-ib'irjik jinaj i q'orik xb'aan cho pan taxaaj, je' wili i xuq'or chaloq reh i Jesús: Re' hat, hat Wak'uun q'e' ti nuk'ax, re' hat i hat nupab'aam chaloq, inki. Re' rupajariik i Jesús xb'aan ruum i aj Yahm (Mat 4.1-11; Luc 4.1-13)
12Chi riij i re', xk'amarik reje i Jesús ruum i Santolaj Uxlab'al chupaam i ye'aab' chiq yuuq'.13Ka'winaq q'iij xwihik ar chi kixilak taqe josq'laj chikop. Eh ar xpajarik ruum i aj Yahm i Jesús, eh re' taqe ánjel xi k'ulik toob'inoq reh. Re' Jesús xutoq'aa' ruq'orariik i ak' k'uhb'aal ar Galilea (Mat 4.12-17; Luc 4.14-15)
14Noq kojooj chik pantz'ilom i Juan aj qasan ha', re' Jesús xooj Galilea chuq'orariik rib'iral i ak' k'uhb'aal re' i runimaal rajaawriik i Dios.15Eh je' wili i xuq'or: Re' q'iij ruq'orom chaloq i Dios xmanlojik chik wach. Re' i runimaal rajaawriik i Dios inyijik chaloq i ruk'uliik. Chayot' taq ak'ux chi riij amahk, eh cha nimaj taq i ak' k'uhb'aal, inki. Re' Jesús xuk'am taqe chi riij i kijib' chi aj karineel (Mat 4.18-22; Luc 5.1-11)
16Noq k'ahchi' rik'iik i Jesús chi chii' i k'isa palaw ar Galilea, xrilow reje wach i Simón ruch'ihil i ruchaaq', Andres rub'ihnaal. Re' keh aj karineel taqe, k'ahchi' kikutum qohoq i kiya'l pan palaw.17Eh je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Taq taq chi wiij. Re' hin naa taq kaat nukojom chi re' taq chik aawas achaaq' naa asik'im chi jilow kar, ki uchjik.
18Re' keh jumehq'iil xkikanaa' kahnoq i kiya'l, eh xiooj chi riij i Jesús.
19Eh junk'aam-oq chik i xb'ehik reje i Jesús, xrilow kiwach i ki'ib' chi winaq kichaaq' kiib', re' Jacobo, re' Juan, rak'uun taqe i Zebedeo. Eh wilkeeb' chupaam jinaj i barco, k'ahchi' kik'ojem wach i kiya'l b'amb'al kar.20Re' taqe i ki'ib' chi winaq re' re' xiyuq'ub'jik reje ruum i Jesús. Eh xkikanaa' kahnoq pan barco i kajaaw ruch'ihil taqe i rumoso i kajaaw, xiooj chi riij i Jesús. Jinaj i winaq wilik jinaj i ma' tob'laj uxlab'al ruuk' (Luc 4.31-37)
21Noq xi ponik Capernaum pan hi'limb'al q'iij, re' Jesús xokik i koq chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios, ar xuk'uhb'alej taqe tinamit.22Eh re' keh insahchik kik'ux ruum i k'uhb'alinik i rub'an i Jesús, ruum xti wilik rajaawriik chub'aan, ma' je' ta rukab' inki a'n i kik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal.23Eh chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios, jinaj i winaq wilik ar, wilik jinaj i ma' tob'laj uxlab'al ruuk', xuk'er cho chii' chuq'orariik chi je' wili:
24¿Chib'ih inawaaj cho quuk' Jesús aj Nazaret? ¿Mi xat chalik chi rusachariik qawach re'? Re' hin weht'al awach, chi re' hat Santolaj Rak'uun i Dios, inki.
25Re' Jesús xuq'il ma' tob'laj uxlab'al, je' wili i xuq'or reh:
Matchoqik chik eleen ruuk' i winaq wili i nuchjik.
26Re' ma' tob'laj uxlab'al xuyeew nahool reh i winaq, xuq'eb' wach ak'al, xuk'er chii' chi kow, xelik reje ruuk' i winaq.27Chu'nchel i tinamit xiyo'jik noq xkilow i re', xkipahqaaj chikiwach chi je' wili:
¿Chib'ih rub'anam i winaq re' re'? Ko ak' chik i k'uhb'alinik i rub'an, eh xti wilik rajaawriik chub'aan. Noq i rukaaj taqe i ma' tob'laj uxlab'al, inimjik wo' kuum, inki taqe.
28Eh aha' wilik i xub'an i Jesús, jumehq'iil xelik rib'iral paruyuq'ul i Galilea. Re' Jesús xuk'aachrisaj i rutuut i rehk'een i Simón Pedro (Mat 8.14-15; Luc 4.38-39)
29Noq xelik chaloq i Jesús chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios, ruch'ihil i Jacobo, haa' i Juan, xooj parupaat i Simón, i Andres.30Eh re' i rutuut i rehk'een i Simón yoklik pan yokaab', ruum i tz'a' chi riij. Eh jumehq'iil xkiq'or reh i Jesús chi yowaab'.31Eh re' i Jesús xujil i koq riib' ruuk' i yowaab', xuchop chi q'ab', xruksaj johtoq, eh jumehq'iil xik'ik i tz'a' chi riij. Eh re' chik i reh xutoq'aa' cho yej-anik kiwa'. Re' Jesús ma' k'isiin taqe i yowaab' xuk'achrisaj (Mat 8.16-17; Luc 4.40-41)
32Noq xokik i q'iij, q'equm-oq chik wach aak'al, xkik'am cho ruuk' i Jesús chu'nchel i wilik kiyab'ilaal, je' wo' taqe i wilik ma' tob'laj uxlab'al kuuk'.33Eh chu'nchel i tinamit wilkeeb' ar xkimol i koq kiib' chi chii' i puerta.34Re' Jesús ma' k'isiin taqe i xa reh reh wach kiyab'ilaal xuk'achrisaj. Eh ma' k'isiin wo' taqe i ma' tob'laj uxlab'al xresaj kuuk' i tinamit. Re' reh ma' ruyee ta q'ab' chi kiq'orik i ma' tob'laj uxlab'al, ruum eht'alimaj wach kuum. Re' Jesús xuq'or rib'iral i k'uhb'aal paruyuq'ul i Galilea (Luc 4.42-44)
35Re' Jesús, ko wahq'eq xwuktik reje, ko q'equm wach aak'al, xelik reje pan tinamit, xooj chupaam jinaj ye'aab' ma' xta wii' patineel, ar xub'an rutiij.36Re' i Simón ruch'ihil taqe i ruk'u'liil xiooj chusik'ariik i Jesús.37Eh noq xponik kireq, je' wili i xkiq'or reh:
Chu'nchel k'ahchi' kisik'wik aweh, inki taqe reh.
38Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Taq taq chupaam taqe i ye'aab' wilkeeb' ma' najt ta ayu', reh chi nee inqaq'or rib'iral i ruk'uhb'aal i Dios ar, ruum re' re' xchalik nub'an, inki.
39Re' i Jesús xuq'or i ruk'uhb'aal i Dios chupaam taqe paat inlooq'jik wii' Dios paruyuq'ul Galilea, Eh xresaj taqe i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i aj rax q'aah (Mat 8.1-4; Luc 5.12-16)
40Jinaj i winaq rax q'aah i riij xuxuk'aa' i koq riib' chuwach i Jesús, je' wili xuq'or reh:
Jaaw, nee ta nawaaj, nee naq kinak'achrisaj, inki.
41Re' Jesús xuketelaaj wach, xiyub' q'ab', xutz'a'j reje, je' wili i xuq'or reh:
Tiwaaj kaat nuk'achrisam. Tik'aachjoq, inki.
42Eh noq xuq'or i Jesús chi je' re', jumehq'iil xelik i rax q'aah chi riij i winaq re' re', xk'achjik ruuk' i ruyab'ilaal.43Re' Jesús xutaq'aaj reje i winaq re' re', eh je' wili ruk'uhb'aljiik xub'an reje:
44Ma' awach aj eh aq'or chi xatnuk'achrisaj. Hiy la' cha k'uhtaaj awiib' chuwach i k'amal kib'eeh aj tiij. Eh chayeew amayiij i ruq'orom i Moisés, k'uhtb'al reh chikiwach chi xatk'achjik chik, i nuchjik.
45Eh noq xooj i winaq rax q'aah i riij, xanoq wo' xtohq'ik resam ruk'utjiik chi xk'achreesjik ruum i Jesús. Ruum aj re', ma' nokik ta chik i Jesús chuwachiil i chupaam taqe i tinamit, xa ar la' chik inkahnik chupaam taqe ye'aab' ma' xta wii' patineel. Eh sut kichalik i tinamit, kiponik chi rilariik. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i siik (Mat 9.18; Luc 5.17-26)
1Eh wili-oq chik q'iij, rik'iik i Jesús Capernaum, xponik wo' chik ar ruka'peech. Noq x-ib'irjik chi wilik ar pan jinaj paat,2ma' k'isiin i tinamit xkimol kiib' ruuk'. Eh xnujik i paat, ni xata chik inki a'n i koq okik chi chii' puerta reh i tinamit. Eh re' Jesús ar xuq'or keh i ruk'uhb'aal i Dios.3Chi riij i re', jinaj i winaq siik yoklik wach ruch'aht noq xkik'am chaloq chuwach i Jesús pan kijib'al.4Eh ruum chi nujinaq chi tinamit i paat, ma' xkian ta i koq ruk'amariik i yowaab' chuwach i Jesús. Ruum i re', xijohtik kochinaah i paat, eh chi korkiil i Jesús, xkiteh cho riik'b'aal i yowaab', wach ruch'aht wilik noq xkiqasaj chaloq chuwach.5Noq xrilow i Jesús chi kiye'em kik'ux ruuk' i reh, je' wili i xuq'or reh i siik:
Wak'uun, re' taqe amahk kuyuuj chik, inki.
6Eh wilik taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal tzunulkeeb' i koq ar, je' wili i xkikapaaj pankik'ux:7¿Chib'ih reet noq i ruq'or chi je' re' i winaq re' re'? Ruuk' taqe i ruq'or k'ahchi' ruq'ehtaam i Dios. Re' hoj qeht'al chi ma' jino'q chik inkuywik taqe i mahk, xa re' wo' hoq i Dios, inki taqe.
8Eh re' Jesús xunab'eej i k'ahchi' kikapaam taqe i kik'uhtanik reh i najtir k'uhb'aal. Ruum aj re', xuq'or keh chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq inakapaaj taq i je' re'?
9¿Aha' wilik i ma' k'axik ta chi neenuq'or reh i siik noq inakapaaj taq i hat, mi re' chi neenuq'or reh, kuyuuj chik taqe amahk, oon re' chi neenuq'or reh, wukteen johtoq, chak'am reje ach'aht tib'ehoq reje?10Yu'naak naa taq nuk'uhtaam aweh chi re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, wilik wajaawriik ayu' wach ak'al chukuyariik taqe mahk, inki. Je' wili i xuq'or reh i siik:11Aweh i hat i nuq'or: Wukteen johtoq chak'am reje ach'aht, tib'ehoq reje, hiy panapaat, inki.
12Eh re' siik jumehq'iil xpa'lojik johtoq, xuk'am reje i ruch'aht, xelik reje chikiwach i ruk'ihaal tinamit. Ruum i re', xsahchik kik'ux chi kunchelaal, xkiloq'ej i Dios, je' wili xkiq'or:
Re' xb'aan wili ma' jank'al ta nqilow, inki taqe. Re' Jesús xuyuq'eej chi riij i Leví (Mat 9.9-13; Luc 5.27-32)
13Chi riij i re', xooj wo' chik i Jesús chi chii' i k'isa palaw. Eh re' taqe tinamit xkijil i koq kiib' ruuk', eh xuk'uhb'alej taqe.14Noq ik'ik i rub'an i Jesús, xrilow i koq wach i Leví, rak'uun i Alfeo, chi tzunlik impahqaljik wii' tooj inkamanik ree ajaab'ees Roma, je' wili xuq'or:
Taq chi wiij, inki reh.
Eh re' Leví xooj wo' chi riij i Jesús.
15Noq wi'k chik i rub'an nah mexa i Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel parupaat i Leví, ma' k'isiin taqe aj pahqan tooj, je' wo' taqe i wilik kib'iral chi aj mahk taqe, wi'k inki a'n ruuk' i Jesús, ruum ma' k'isiin taqe i tinamit kitahqinik reh.16Noq xkilow i aj fariseo, eh taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, chi wi'k i rub'an i Jesús chi kixilak taqe i re', xkipahqaaj keh i raj tahqaneel i Jesús chi je' wili:
¿Chaaj wo' reet noq i rub'an ruwa' taq awaj Tijoom chi kixilak taqe aj pahqan tooj, chi kixilak taqe aj mahk? inki taqe.
17Eh noq xrib'iraj i Jesús chi je' re', je' wili i xuq'or keh:
Re' taqe ma' xta kiyab'ilaal, ma' xta kamaj keh i aj iq'omaneel, re' taqe i yowaab' ra'j ajwaal wach chi keh re' i aj iq'omaneel. Re' hin ma' xin chalik ta chi kisik'ariik i korik wach kik'ux, xin chalik la' chi kisik'ariik aj mahk, inki. Re' kuyuj wi'k chulooq'jiik i Dios (Mat 9.14-17; Luc 5.33-39)
18Noq xkikuy cho kiwa' kihaa' taqe i raj tahqaneel i Juan aj qasan ha' taqe i kaj tahqaneel i aj fariseo, wilik i xiooj chuq'orariik ree Jesús chi je' wili: Re' taqe i raj tahqaneel i Juan taqe i kaj tahqaneel i aj fariseo inkikuy kiwa' kihaa' chulooq'jiik i Dios. Raaj taqe awaj tahqaneel i hat, ¿chib'ih reet noq ma' nkikuy ta kiwa' kihaa'? inki taqe.
19Re' keh je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Re' taqe ulaa' yuuq'imaj taqe haa' chuninq'ijiik jino'q i kaxáro ma' nee ta rub'an chi neenkikuy kiwa' kihaa', ruum ko wilik i b'ahiilb'ees chi kixilak.
20Ko naa ruponiik i q'iij noq naa rehtesjiik chikiwach i b'ahiilb'ees, kora'j naa kikuyum kiwa' kihaa' re'.
21Chakoj taq rehtaal chi ma' awach taj ineeruk'ojej wach i ru q'aah so' ruuk' i ak' itz'ihy, ruum re' ak'laj k'oojb'al intz'ub'ik eh neeruxih i q'aah itz'ihy. Ruuk' i re', neenooj chunimaal i ruxihiik.22Eh ma' nee ta ruyee riib' chi neenye'arik i ak' vino chupaam taqe i q'aah koxtaal tz'uhuum, ruum re' ak' vino neeruk'er taqe i q'aah koxtaal tz'uhuum. Chi je' re', neenq'ehb'ik i vino je' wo' taqe q'aah tz'uhuum. Ruum aj re', ajwaal wach chi re' ak' vino pan ak' koxtaal tz'uhuum neenye'arik, inki. Re' taqe i raj tahqaneel i Jesús xkisik' i wach i trigo pan hi'limb'al q'iij (Mat 12.1-8; Luc 6.1-5)
23Eh chupaam i jinaj hi'limb'al q'iij, re' Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel noq xik'ik ponoq chupaam i ye'aab' tikooj wii' trigo. Re' taqe i raj tahqaneel xkisik' i wach i trigo, xkik'ux i koq.24Eh re' taqe i aj fariseo je' wili i xkiq'or reh i Jesús:
¿Chib'ih reet noq inki a'n i awaj tahqaneel i ma' ruye'em ta q'ab' i najtir k'uhb'aal chi naa rub'aan pan hi'limb'al q'iij? inki taqe.
25Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
¿Mi ma' jank'al taq inawilow re' hat pan santo laj huuj i xub'an chaloq i David noq xchalik runuhmiik i reh je' wo' taqe ruch'ihil?
26Re' noq re' Abiatar kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, re' David xokik i koq chupaam i rupaat i Dios. Eh ar xuk'ux taqe i kaxlanwi'k mayijimaj chuwach i Dios. Xuyeew keh chi k'uxarik i ruch'ihil, ro'q ta ma' ye'ooj ta naq q'ab' ree reh chi naa ruk'uxum, xa re' naq taqe i k'amal kib'eeh aj tiij naakik'uxwiik reh, inki.
27Eh je' wo' chik wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Re' hi'limb'al q'iij xkorjik chaloq chi ruhi'limb'aal, ma' ruum taj i hi'limb'al q'iij xkorjik chaloq i tinamit.
28Je' re' noq re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, wilik wo' wajaawriik chinaah i hi'limb'al q'iij, inki i Jesús. Re' winaq siik i q'ab' juntar (Mat 12.9-14; Luc 6.6-11)
1Re' Jesús xokik wo' chik i koq chupaam jinaj i paat inlooq'jik wii' Dios. Eh jinaj i winaq wilik ar siik i q'ab' juntar.2Eh re' taqe i aj fariseo k'ahchi' i koq kitaham i Jesús, mi nee i ruk'achrisaj i winaq pan hi'limb'al q'iij, xa reh naq chi naa kikojom ru mahk.3Eh re' i Jesús je' wili i xuq'or reh i winaq siik i q'ab' juntar:
Tipaa' johtoq, okeen ayu' pan qayejaal, inki reh.
4Eh re' Jesús xupahqaaj keh i aj fariseo chi je' wili:
¿Chib'ih i ruk'ul chi b'anarik pan hi'limb'al q'iij, re' otob'il oon re' i ma' holohik taj, re' ruko'ljiik riij i k'achariik oon re' rusachariik wach i k'achariik? inki, eh re' keh ma' xichaq'wik ta chik.
5Eh re' Jesús ruuk' josq'iil xrilow taqe reje tinamit wilkeeb' chi junsuut, eh intz'irik wach, ruum q'e' kow i kinaah, je' wili i xuq'or reh i winaq siik i q'ab' juntar:
Chayub' aq'ab', inki.
Eh re' winaq xuyub' wo' reje i q'ab', eh xk'achjik.
6Noq xi elik reje ar i aj fariseo, xtohq'ik kisik'im chi riij kuuk' taqe i rukomoon i Herodes nik' wach rukanteesjiik i Jesús naa kianam. Re' ruk'ihaal tinamit chi chii' i k'isa palaw Galilea
7Noq xelik reje ar i Jesús, ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, xooj chi chii' i k'isa palaw. Eh ma' k'isiin i tinamit aj Galilea, aj Judea xi tahqinik reje reh.8Eh noq xkib'iraj rib'iral i nimaq wach na'ojb'al xub'an i Jesús, ma' k'isiin i aj Judea, aj Jerusaleem, aj Idumea, aj juntar reh i nim ha' Jordán, aj Tiro, aj Sidón xi k'ulik chi rilariik i Jesús.9Ruum i re', re' Jesús xuq'or keh i raj tahqaneel chi kisik' jino'q i barco, reh chi xa uy-inik-oq i rub'an i koq k'amb'al reje reh, re' xraaj i Jesús chi ma' xch'eyarik ta kuum i ruk'ihaal tinamit re' re'.10Eh ruum chi ma' k'isiin ixuk'achrisaj i Jesús ma' k'isiin taqe i xa reh reh wach kiyab'ilaal, xa nkikut chik kiib' chinaah, reh chi naakitz'a'am i koq.11Noq inilarik wach i Jesús kuum i ma' tob'laj uxlab'al, inkixuk'aa' kiib' chuwach, eh kow inkiq'or reh chi je' wili:
Re' hat, hat Rak'uun i Dios, inki taqe reh.
12Eh re' Jesús kow taqe ruq'il i ma' tob'laj uxlab'al chi mankiq'or chikiwach i tinamit chi re' reh Rak'uun i Dios. Re' Jesús xusik' kiwach i kab'laj chi raj tahqaneel (Mat 10.1-4; Luc 6.12-16)
13Eh re' i Jesús, xjohtik johtoq i chinaah yuuq', xuyuq'eej taqe chi riij awach xraaj ruk'amam chi riij i reh. Noq kimolom chik kiib' ar,14chi kixilak taqe re' xupab'aa' taqe i kab'laj, reh chi nee kiwihik ruuk', reh chi naa rutaq'aam taqe reje chuq'orariik rib'iral i ruk'uhb'aal i Dios.15Eh xuyeew wo' kajaawriik chi naa kesam i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit, eh chi kik'achreesjiik taqe i yowaab'.16Re' taqe kab'laj xupab'aa' je' wili i kib'ihnaal: Re' peet, re' Simón Pedro i rukab' b'ih xukoj,17eh re' taqe i ki'ib' chi rak'uun i Zebedeo, Jacobo i b'ih i jinaj, eh re' i jinaj, Juan i rub'ihnaal, re' i xkojarik rukab' kib'ih chi Boanerges ruum i Jesús, (iraaj ruq'orom chi je' kikowiil i kahoq)18Re' Andres, re' Felipe, re' Bartolome, re' Mateo, re' Tomas, re' Jacobo rak'uun i Alfeo, re' Simón re' ruuk' taqe aj Canaán,19eh re' Judas Iscariote, re' i xk'ayinik reh i Jesús koq'uun. Re' i rub'ajariik i Santolaj Uxlab'al (Mat 12.22-32; Luc 11.14-23; 12.10)
20Eh re' Jesús, ma' k'isiin i tinamit xkimol i koq kiib' ruuk, xata chik inkiyeew q'ab' chi rub'an ruwa' i reh, je' wo' taqe i raj tahqaneel.21Noq xkib'iraj i ma' tokoom ta taqe ruuk' i Jesús chi je' re', xi chalik chuk'amariik: Je' nche xchalik inche ruyojiik paam i naah, inki taqe chi riij.
22Eh re' taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal kichalik Jerusaleem, je' wili i xkiq'or i keh: Re' winaq wili ruuk' i ruwinqilal i Beelzebu, re' i kajaaw i ma' tob'laj uxlab'al, i resaj taqe i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit, inki taqe.
23Xrib'iraj chi je' re' i Jesús, xuyuq'eej taqe ruuk', je' wili xuq'or keh panjalwaach q'orik:
¿Nik' wach noq re' aj yahm neerukaaj riib' chi rib'il riib'?
24Chakoj taq rehtaal chi re' jino'q nimlaj tinamit k'ih ch'uq elinaq ruum ixowaal, re' re' jumehq'iil insahchik wach.25Eh wila' k'ih ch'uq elinaq ruum ixowaal i juntzuhb' i wilkeeb' chupaam jinaj chi paat re' re' jumehq'iil insahchik kiwach.26Eh wila' re' aj Yahm i rixowaaj riib' chi rib'il riib', iraaj ruq'orom chi xa re' wo' reh k'ahchi' rupletoheem riib'. Chi je' re', xama' najt ta wo' naa ruwihiik, jumehq'iil naa rusahchiik wach.
27Eh re' jino'q i winaq wilik ransil, ma' awach taj i neenokik parupaat chi ruq'uchariik chib'ih wilik reh, chi ma' peet neerub'ak' wach i ehchan paat re' re'. Xa re' wo' chi je' re' neerub'an ruq'uchariik i chib'ih reh.
28Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi re' taqe tinamit neenkuyarik chu'nchel i kimahk ruum i Dios, je' wo' chu'nchel i yiib' wach q'orik inkiq'or.29Raaj awach ineenb'ajwik reh i Santolaj Uxlab'al, re' reh ra'j ma' jaruuj naa rukuyariik re' ru mahk ruum i Dios, naa la' rukahniik chinaah i ru mahk chi juneliik, inki Jesús.
30Je' wili i xuq'or i Jesús keh i kik'uhtanik reh i najtir k'uhb'aal, ruum inkiq'or chi ma' tob'laj uxlab'al i wilik ruuk' i Jesús. Re' rutuut eh re' taqe ruchaaq' i Jesús (Mat 12.46-50; Luc 8.19-21)
31Chi riij i re', xooj k'oloq ar i rutuut, taqe i ruchaaq' i Jesús xa re' la' rij paat xi kahnik i koq, eh xkitaq'aaj ruk'amariik i Jesús.32Re' i tinamit tzunulkeeb' chi junsuut i Jesús je' wili i xkiq'or reh:
Re' aatuut, ruch'ihil taqe aachaaq', wilkeeb' cho rij paat, k'ahchi' kaat kisik'im, inki taqe reh.
33Eh re' Jesús je' wili kichaq'weesjiik xub'an:
¿Awach i nutuut, eh awach taqe nuchaaq' noq inakapaaj taq i hat? ki uchjik.
34Re' Jesús jumehq'iil xutz'ehtaaj taqe reje i tzunulkeeb' i koq chi junsuut, je' wili i xuq'or:
Re' taqe wili jilow nutuut, eh jilow nuchaaq' noq wilkeeb'
35Je' re' noq, xa awach pa' imb'anik aha' wilik iraaj i Dios, re' reh jilow nuchaaq', jilow wanaab', eh jilow nutuut noq wilik, inki. Re' jalwaach q'orik chi riij i aj iwaal (Mat 13.1-9; Luc 8.4-8)
1Re' Jesús xutoq'aa' k'uhb'alinik chi chii' i k'isa palaw Galilea. Eh ruum chi xkimol kiib' i ma' k'isa tinamit ruuk' i Jesús, re' reh xjohtik johtoq chupaam jinaj i barco wilik chinaah i k'isa palaw, ar xutzunaa' cho riib'. Eh re' tinamit xi kahnik kahnoq chi chii' i k'isa palaw.
2Noq tzunlik chik cho pan barco i Jesús, ma' k'isiin taqe i xa chib'ih jariik xuk'uhtaaj keh i tinamit panjalwaach q'orik, je' wili xuq'or keh:
3Chakoj taq rehtaal i naa nuq'orom aweh: Jinaj i winaq xooj iwaal.4Noq xtohq'ik reje rutilem i rijaa' chupaam i rak'aal, wilik rijaa' xiqajik pantaq b'eeh, xi chalik kok' tz'ikin, xkik'ux i ja' re' re'.5Eh wilik rijaa' xiqajik xilak taq ab'aj aha' ma' piim ta wii' ak'al. Re' taqe i ja' re' re' jumehq'iil xipoq' chaloq, ruum ma' q'e' ta piim ak'al,6xa re' la', noq xchalik i rutz'a'iil i q'iij chinaah, xib'oyrik xi chiqik, ruum ma' xuk'am ta raa' chi korik.7Wilik rijaa' xiqajik xilak taq raa' k'iix. Eh noq xik'ihik johtoq i k'iix, xub'aaqrisaj taqe tik re' re'. Ruum i re', ma' xiwachinik taj.8Eh wilik i rijaa' xiqajik panrax paam ak'al, eh jumehq'iil xik'ihik johtoq, ma' k'isiin ta xiwachinik: Wilik i lajeeb' ru ka'winaq wilik i oxk'ahl wilik i jinaj siento ixkiwachuj i ju'jun chi naq'wach i ja'.
9Awach inkaaj kib'iram taqe wili, kib'iraj, inki Jesús. Re' rupahqaljiik nik' wach noq wilik i jalwaach q'orik (Mat 13.10-17; Luc 8.9-10)
10Noq xkahnik chi rutkeel i Jesús, re' taqe i kitahqinik reh, re' taqe i kab'laj chi raj tahqaneel, xkipahqaaj reh chib'ih iraaj ruq'orom i jalwaach q'orik xuq'or.11Eh je' wili i xq'orarik keh:
Re' taq i hat ye'ooj taq aweh chi naab'jik i ma' eht'alimaj ta naq chi riij i runimaal rajaawriik i Dios. Eh re' taqe i ma' re' ta aj nimaneel, panjalwaach q'orik inq'orarik keh chu'nchel i chib'ih jariik,
12Inab'iraj wo' naq taq xama' nareq ta wo' taq chi riij, inawil wo' naq taq xama' nakoj ta wo' taq rehtaal. Eh k'ahchi' wo' naq taq ab'iram, xama' nanimaj ta wo' taq i Dios, eh xama' naa ta wo' rukuyariik taq aamahk ruum i Dios, inki. Re' Jesús xuch'ob' rub'ehel i jalwaach q'orik chi riij i aj iwaal (Mat 13.18-23; Luc 8.11-15)
13Eh je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Wila' ma' nareq taq chi riij i jalwaach q'orik wili, ¿nik' wach noq nee taq inareq chi riij chu'nchel i jalwaach q'orik junch'uq?
14Re' intikwik ree i ja' rujalwaach inq'orik rib'iral i ruk'uhb'aal i Dios.15Re' i ja' xiqajik pamb'eeh kijalwaach taqe i ki-ib'irinik reh i k'uhb'aal. Eh noq kik'ulum chik pan kánima, inchalik i aj Yahm, i ruq'uch keh i k'uhb'aal kik'ulum naq pan kánima.16Eh re' i ja' xiqajik xilak taq ab'aj kijalwaach taqe i ki-ib'irinik reh i k'uhb'aal, eh xasuq chik kik'ux noq inkik'ul pan kánima.17Eh ruum chi ma' nkimol ta pan kánima chi korik i k'uhb'aal, ma' najt ta nkikuy runimjiik. Noq inchalik i pajarik, ti' k'axik chikinaah ruum i rub'anariik i ruq'or i k'uhb'aal, jumehq'iil inyoj kik'ux chi nimanik.18Re' i ja' xitikarik xilak taq raa' k'iix kijalwaach taqe i ki-ib'irinik reh i k'uhb'aal,19xa re' la', chinaah chik i xa chib'ih jariik imb'aan ayu' wach ak'al, inkich'ikaa' kik'ux, eh re' taqe k'axaj wach b'ehomal, inkaaj naq kehchaam i xa chib'ih jariik. Re' taqe re' ineesanik reh i k'uhb'aal pan kánima, eh ma' wachinik ta pan kik'achariik.20Eh re' i ja' xitikarik panrax paam ak'al kijalwaach taqe i ki-ib'irinik ree k'uhb'aal, inkik'ul pan kánima, eh kiwachinik. Wilik taqe i je' kikab' i ja' lajeeb' ru ka'winaq i oxk'ahl i jinaj siento i xkiwachuj, inki Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij i saqumb'al (Luc 8.16-18)
21Eh re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
¿Mi neenk'amarik chaloq re' jino'q i saqumb'al neenye'arik chi ri'sil jino'q i kaxoon, oon ri'sil ch'aht? ¿Mi ma' najt naah re' i ye'aab' reh iraaj re' reh chi neensihq'inik chi korik?
22Je' wo' re' noq wilik i xa chib'ih jariik imb'aan panke'lik, korehtaal i naab'jik, je' wo' hoq imb'aan chi q'eeqmaal, korehtaal wo' i nelik wach saqum.23Awach inkaaj kib'iram taqe wili, kib'iraj, inki Jesús.
24Eh je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Chakoj taq rehtaal i k'ahchi' ab'iram, ruum nik' wach i naa taq a'nam kuuk' i tokoom i hat, je' wo' chik re' i naa rub'anam taq awuuk' i Dios i hat. Eh wilik chik naah i naa taq ruye'em aweh.
25Eh awach i wilik chib'ih reh, naa ruye'ariik ruman reh. Eh awach i ma' xta chib'ih reh, naa ruq'uchariik reh wila' wilik k'isinoq chib'ih reh, inki. Re' jalwaach q'orik chi riij i ja' ink'ihik johtoq
26Eh je' wo' chik wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Re' runimaal rajaawriik i Dios je' rukab' i rub'an i ja' i rutik parak'aal jino'q i winaq.
27Re' reh inwirik chaq'ab', eh inwuktik pan q'iij, eh re' i ja' re' re' impoq' chaloq eh ink'ihik johtoq. Eh ni xata naq reht'al nik' wach noq impoq' chaloq i rijaa'.28Re' i ja' re' re', xa re' i ransil ak'al ink'isanik johtoq reh, peet impoq' chaloq i xaq, chi riij i re' inohch'inik, eh chi riij chik i re' intohq'ik ruwihiik naq'wach pariij.29Eh noq inq'aanb'ik, inkimol inaq'wach, ruum i rureq i ruq'ijil i rujachariik, inki Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij i rija'eel i mostása (Mat 13.31-32; Luc 13.18-19)
30Eh re' i Jesús je' wili i xuq'or keh:
¿Nik' wach noq wilik i runimaal rajaawriik i Dios noq inakapaaj taq i hat? ¿Chib'ih aj uuk' neenqajalwachej?
31Re' re' inqajal wachej ruuk' inaq'wach i mostása noq i rutik parak'aal i winaq. Korik noq xa re' wo' mostása q'e' kok' taq naq'wach chikiwach taqe i xa chib'ih ija'eel wilkeeb' wach ak'al.32Eh noq tikooj chik, ink'ihik johtoq, xiik' naah chamiil imponik chuwach i xa chib'ih chi tik, eh kik'ihik taqe q'ab'. Eh re' taqe kok' tz'ikin kirupinik pan taxaaj inkiyejaa' kisuuq' naah taq q'ab' parumuuj, inki Jesús. Re' ruch'ob'ariik rub'ehel chib'ih kamaj i jalwaach q'orik xuq'or i Jesús (Mat 13.34-35)
33Re' Jesús ruuk' taqe i ma' k'isa jalwaach q'orik xuq'or i ruk'uhb'aal i Dios keh i tinamit, re' q'oreel xti ko aha' pa' nkireq chi riij.34Re' Jesús ma' xtaj i ma' panjalwaach q'orik xuq'or keh i tinamit. Eh re' taqe i raj tahqaneel, xuch'ob' rub'ehel keh chi kutkeel. Re' Jesús xupab'aa' i kowlaj teew je' wo' hoq i rub'ohl i palaw (Mat 8.23-27; Luc 8.22-25)
35Eh noq xokik aq'ab' chupaam i q'iij re' re', re' Jesús je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Qoh q'ahxoq reje juntar i k'isa palaw, inki.
36Eh xkikanaa' kahnoq taqe i tinamit, xkik'am reje i Jesús pan barco, re' wo' barco wilik wii'. Wilik wo' taqe i tokoom barco xiooj chikiij.37Noq ik'ik chik inki a'n chinaah i palaw, xchalik jinaj i kowlaj teew. Eh re' rub'ohl i palaw k'ahchi' naq chik rutz'apam naah i barco, eh k'ahchi' naq chik runujiik i ha' chupaam.38Re' Jesús xukoj ruch'itnah xqajik chi wirik, ko chi riij i barco, eh xooj kuksaj je' wili i xkiq'or reh:
Qaj Tijineel ¿Je' nche ma' xta nawaaj reh chi k'ahchi' qojiik qohoq ri'si ha'? inki taqe.
39Eh re' i Jesús, xna'lojik reh, xwuktik johtoq, xupab'aa' i kowlaj teew, je' wili i xuq'or reh i palaw:
Matchoqik chik, inki reh.
Eh re' rub'ohl i palaw ruch'ihil i kowlaj teew xanoq wo' kitz'iriwanik.
40Re' Jesús je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
¿Chib'ih reet noq ma' k'isiin taq ayo'jiik? Re' taq i hat ma' aye'em ta taq ak'ux, inki.
41Eh re' keh ma' k'isiin ta xiyo'jik, je' wili i xkiq'or chikiwach:
¿Chib'aaj wo' rub'anam i winaq wili, inimjik inche ruum i kowlaj teew, je' wo' ruum i palaw? inki taqe. Re' winaq aj Gadareno wilik ma' tob'laj uxlab'al ruuk' (Mat 8.28-34; Luc 8.26-39)
1Noq xi q'ahxik juntar palaw i Jesús ruch'ihil taqe raj tahqaneel, xi ponik paruyuq'ul i Gadareno.2Eh xa kore' wo' xqajik pan barco i Jesús, jinaj i winaq wilik ma' tob'laj uxlab'al ruuk' xujil i koq riib' ruuk'. Re' winaq re' re', re' i muqulkeeb' wii' kamnaq xelik chaloq,3ruum pankijuleel kamnaq patim. Eh ma' awach ta imb'ak'wik wach, ni xata ruuk' karena i ruye riib' chimb'ak'arik wach.4Eh k'ih pech wo' naq inkib'ak' i rooq i q'ab' chi karena, eh i ruk'upib'eej taqe i xa chib'ih jariik imb'ak'arik wii' wach, ma' jino'q inkuywik ransil.5Re' winaq re' re' chi q'iij chi aq'ab' inooj chi b'ehik, eh k'erik chii' wataq yuuq' je' wo' pantaq kijuleel kamnaq, eh i ruq'ojib'eej riib' wataq ab'aj.6Eh noq xrilow reje wach i Jesús chi najt, xooj rajimam riib' ruuk', xuxuk'aa' riib' chuwach,7kow xuq'or reh chi je' wili:
Hat Rak'uun i Dios pan taxaaj, maamin awiib' wuuk', i nupahqaaj otob'il aweh parub'ihnaal i Dios chi maa a'n ti' k'axik weh, inki i winaq re' re'.
8Je' re' i xuq'or, ruum xrib'iraj chi xuq'or i Jesús reh i ma' tob'laj uxlab'al chi eloq ruuk'.
9Re' i Jesús xupahqaaj reh chi je' wili:
¿Chib'ih ab'ihnaal? inki.
Re' reh je' wili i xuq'or:
Re' i nub'ihnaal ruk'ihaal chi qiib', ruum xiik' naah qak'ihaal, inki.
10Eh re' reh xata wo' jarpech xupahqaaj ree Jesús chi maaresaj taqe reje i ma' tob'laj uxlab'al chupaam i ye'aab' re' re'.11Eh ma' najt ta ar wilkeeb' i ma' k'isa ahq k'uxuj ch'ahn inki a'n waraa' yuuq'.12Re' taqe ma' tob'laj uxlab'al xkipahqaaj otob'il ree Jesús, je' wili xkiq'or reh:
Wila' naakooj awesam ruuk' i winaq wili, qoh ataq'aaj reje kipaam taqe ahq wulu', inki taqe.
13Eh re' Jesús xuyeew wo' q'ab' keh i ma' tob'laj uxlab'al chi xi elik reje ruuk' i winaq, chi kipaam chik i ma' k'isa ahq xi okik. Re' taqe ahq, wilkeeb' naa kiib'-oq miil chi kiib', xkikutib'eej qohoq kiib' pan b'oqeel, pank'isa palaw xiooj q'ehb'oq, eh ar xijihq'ik.
14Eh re' taqe cha'jen ahq xi elik kajiim ruum kiyo'jiik, xooj kik'utjaaj pan tinamit pantaq ab'iix wilkeeb' wii' patineel chib'ih i xk'ularik. Xkib'iraj chi je' re' i tinamit, xi chalik chi rilariik i xk'ularik.15Eh noq xi ponik i wilik wii' i Jesús, xkilow chi tzunlik ar, rutiq'aam chik riib' i winaq yojinaq naq i runa'ojb'al, ruum i ruk'ihaal ma' tob'laj uxlab'al, manlik chik wach i runa'ojb'al. Noq xkilow chi je' re' i tinamit, ma' k'isiin ta xiyo'jik.16Eh re' taqe xi ilwik reh i xub'an i Jesús ruuk' i winaq wilik naq ma' tob'laj uxlab'al ruuk', je' wo' hoq i xkik'ul taqe ahq, xooj kik'utjaaj keh taqe i tokoom.17Ruum i re', chi kunchelaal xkipahqaaj otob'il ree Jesús chi eloq reje chupaam taqe ye'aab' re' re'.
18Noq xooj wo' chik i Jesús pan barco, re' winaq wilik naq ma' tob'laj uxlab'al ruuk' xupahqaaj otob'il ree Jesús chi naa naq ruk'amariik reje haa'.19Eh re' Jesús ma' xuyeew ta q'ab' reh i winaq chi xooj chi riij, je' wili i xuq'or reh:
Hiy panapaat kuuk' i ma' tokoom ta awuuk'. Chak'utjaaj keh chu'nchel i xub'an awuuk' i QaJaaw, eh chak'utjaaj keh nik' wach noq xuketelaaj awach, i nuchjik.
20Eh re' i winaq wilik naq ma' tob'laj uxlab'al ruuk' xooj chuk'utjiik keh i tinamit wilkeeb' ar Decápolis i xub'an i Jesús ruuk'. Eh ma' k'isiin ta xsahchik kik'ux i tinamit noq xkib'iraj. Re' rixq'uun i Jairo, eh re' ixoq xtz'a'inik reh i ruso' i Jesús (Mat 9.18-26; Luc 8.40-56)
21Noq xooj wo' chik pan barco i Jesús, xq'ahxik wo' chik reje juntar i k'isa palaw. Ar ma' k'isiin i tinamit xkimol kiib' ruuk', re' reh xkahnik chi chii' i k'isa palaw.22Eh xooj k'oloq ruuk' jinaj i winaq, Jairo rub'ihnaal, i k'amal b'eeh chupaam taqe paat inlooq'jik wii' Dios, xuxuk'aa' i koq riib' chuwach i Jesús.23Eh xupahqaaj otob'il reh chi je' wili:
Re' wixq'uun kimik i rub'an ruum yab'ilaal. Neeta tiooj chi wiij, nee naq i nayeew aq'ab' chinaah, nee naq ink'aachjik ma' nee ta naq inkimik, inki.
24Noq xrib'iraj chi je' re' i Jesús xooj wo' chi riij i winaq re' re', eh ma' k'isiin i tinamit xiooj chi riij, xakow chik inkipitz' i koq paam i Jesús.25Eh chi kixilak i tinamit re' re', jinaj ixoq wilik ar, kab'laj haab' rokiik pan yab'ilaal, re' rukik'eel ma' rumay ta elik.26Re' reh ruk'ulum taqe k'axik pan kiq'ab' i ma' k'isa aj iq'omaneel, xuk'ayej chu'nchel i chib'ih reh chi tz'aaq riq'oom, eh xama' nk'aachjik ta wo' hoq, uhtik chik wach i rub'an i ruyab'ilaal.27Noq xrib'iraj rib'iral i Jesús ixoq re' re', xujil i koq riib' chi riij i Jesús, eh xutz'a'j i ruso' xilak taq tinamit,28ruum xuq'or chi xa re' wi xnutz'a'j i koq i ruso' i Jesús, neekink'achjik, inki.29Eh noq xutz'a'j i koq i ruso' i Jesús ixoq re' re', jumehq'iil xtz'a'hpik i rukik'eel, eh xrik'raaj wo' hoq chi xk'achjik chik ruuk' i ruyab'ilaal.30Noq xukoj rehtaal i Jesús chi ruuk' i rajaawriik xk'achjik ixoq, xusutej riib' chi kitz'ehtjiik i tinamit, eh xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Awach xtz'a'inik reh i nuso'? inki.
31Eh re' taqe raj tahqaneel je' wili xkiq'or reh:
Inawilow chi re' i tinamit kipitz'wik aweh, ko napahqaaj wo' chik chi awach xtz'a'inik reh aso', inki taqe reh.
32Re' Jesús ma' xukanaa' ta kitz'ehtjiik i tinamit chi junsuut, naab'al reh awach xtz'a'inik ree ruso'.33Eh noq xrilow chi je' re' ixoq, ruum reht'al chik chu'nchel i xb'aan ruuk'. Xa nb'arb'otik chik ruum ruyo'jiik, noq xuxuk'aa' riib' chuwach i Jesús, eh xuq'or reh i xb'aan ruuk'.
34Eh re' Jesús je' wili i xuq'or ree ixoq:
Wixq'uun, ruum chi aye'em ak'ux, xat ko'ljik chik. Yu'naak hiy chi suq ak'ux xatk'achjik chik ruuk' ayab'ilaal, inki.
35Eh noq k'ahchi' ruq'orom taqe re' i Jesús, xiooj k'oloq i xi chalik parupaat i k'amal b'eeh chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios, je' wili i xkiq'or reh:
Re' awixq'uun xkimik chik, cha kanaa' wech'ik ruuk' i aj Tijineel, inki taqe.
36Eh re' Jesús ma' xunimaj taj i xkiq'or i aj taqareel, je' wili i xuq'or reh ink'amwik b'eeh chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios:
Maayohb'isaj awiib', chayeew la' ak'ux, inki reh.
37Re' Jesús ma' xraaj ta chi xtahqaljik reje kuum i tinamit, xa re' i Pedro, re' i Jacobo, re' i Juan jinaj chik, i ruchaaq' i Jacobo, xuk'am taqe reje chi riij.38Noq xooj k'oloq i Jesús parupaat ink'amwik b'eeh chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios, xponik taqe rureq i tinamit chi k'ahchi' kitukem kiib', choqik, eh oq'ik inki a'n39Eh noq xokik i koq i Jesús pampaat, je' wili i xuq'or keh i tinamit:
¿Chib'ih reet i choqik, i oq'ik taq i na a'n? Re' k'isa xq'un ma' kamnaq taj, xa wirik i rub'an, inki.
40Re' taqe tinamit xkikaqse'laaj i xuq'or i Jesús. Eh re' reh xresaj taqe cho rij paat i tinamit, xa re' wo' rutuut rajaaw i xq'un, eh re' taqe ixib' chi raj tahqaneel ruch'ihil, noq xokik i koq i wilik wii' i k'isa xq'un kamnaq.41Eh re' Jesús xuchop johtoq chi q'ab' i k'isa xq'un, je' wili xuq'or:
Talita, kumi, inki reh. (Iraaj ruq'orom: K'isa xq'un, aweh i nuq'or wukteen johtoq.)
42Eh xa chi jumehq'iil, xwuktik johtoq i xq'un xk'aach wo' chik ruka'peech, eh xb'ehik reje, kab'laj haab' i wilik reh. Noq xkilow chi je' re' i tinamit, ma' k'isiin ta xsahchik kik'ux.43Re' Jesús toq' toq' xuq'or keh chi ma' awach ta aj eh naa kiq'orom i xkilow. Eh xuq'or keh chi kiyeew ruwa' ruhaa' i k'isa xq'un. Re' Jesús xooj wo' chik k'oloq Nazaret (Mat 13.53-58; Luc 4.16-30)
1Eh re' Jesús xelik reje chupaam i ye'aab' re' re', ar chik xooj parutinamiit, eh xiooj chi riij taqe i raj tahqaneel.2Noq xureq i hi'limb'al q'iij, re' Jesús xub'an i k'uhb'alinik chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios. Eh noq xkib'iraj i tinamit, xsahchik kik'ux, xkipahqaaj chikiwach chi je' wili:
¿Aha' aj wo' xutijej i xa chib'ih jariik reht'al i winaq wili? Eh ¿aha' aj wo' i ruk'am chaloq i runa'ojb'al, je' wo' taqe i ma' ilooj taj i ruk'uhtaaj?
3¿Mi ma' re' re' aj sehk i wili, i rak'uun i María, ras i Jacobo, ras i José, ras i Judas, ras i Simón? ¿Mi ma' ayu' chi qaxilak patim taqe re' i ranaab'? inki taqe.
Ruum i re', ma' xkinimaj taj aha' wilik i xuq'or i Jesús.
4Eh je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Re' jino'q i jalal ruq'oral i Dios xa aha' yuuq' inye'arik ruloq'il, eh parutinamiit parupaat, kuum taqe xa awach reh ixowaal wach, inki.
5Re' Jesús ma' xuyee ta riib' chi xub'an i ma' ilooj taj ar, xakiib' ixib' la' taqe i yowaab' xuyeew i q'ab' chikinaah, eh xuk'achrisaj taqe.6Eh re' Jesús xsahchik ruk'ux, ruum re' taqe tinamit ma' xkinimaj taj i xuq'or.
Eh xub'an wo' naq k'uhb'alinik chi junsuut i ye'aab' re' re'. Re' Jesús xutaq'aaj taqe reje i raj tahqaneel chuq'orariik i runimaal rajaawriik i Dios (Mat 10.5-15; Luc 9.1-6)
7Eh re' Jesús xuyuq'eej taqe ruuk' i kab'laj chi raj tahqaneel, xutaq'aaj taqe reje pan ka'kab'iil, eh xuyeew kajaawriik chi rehtesjiik taqe i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit.8Eh xuq'or keh chi ma' naa ta kik'amam chib'ih keh, ni xata kichiim, ni xata kiwa', ni xata kitumiin, chi xa re' i kikarote xkik'am reje.9Eh chi xa re' kixijab' wilik chi kooq naa kik'amam, eh chi ma' naa ta kik'amam kiso' ree kijalb'aal.10Eh je' wili xuq'or keh i raj tahqaneel:
Noq naa taq awokiik i koq pan jino'q paat, ar taq cha a'n apatal jarub' q'iij taq nee ti wihik chupaam i ye'aab' re' re'.
11Wila' ma' xatkik'ul taq chaloq chupaam jino'q i ye'aab', wi ma' xkaaj kib'iram taq i naa aq'orom, eleen taq reje ar. Eh chapuh taq kahnoq i pooq panawooq rehtalil chi naakik'ulum i ti' k'axik. Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi na' ponoq i ruq'ijil i q'ataj q'orik, xiik' naah ti'kiil i tojb'al kimahk naakik'ulum tinamit re' re' chuwach i xkik'ul i aj Sodoma, i aj Gomorra, inki Jesús.
12Eh re' i kab'laj chi raj tahqaneel xiooj wo' chuq'orariik keh i tinamit chi kiyot' i kik'ux chi riij i kimahk.13Eh ma' k'isiin i ma' tob'laj uxlab'al xkesaj kuuk' i tinamit, ma' k'isiin i yowaab' xkib'uch' pan aséite, eh xkik'achrisaj. Re' rukimiik i Juan aj qasan ha' (Mat 14.1-12; Luc 9.7-9)
14Re' reey Herodes xrib'iraj rib'iral i chi wilik rajaawriik i Jesús. Ruum i re' je' wili i xuq'or:
Re' inkiq'or re' re', noq i nukapaaj i hin, re' Juan aj qasan ha' xk'aach wo' chik chaloq. Ruum aj re', wilik rajaawriik chub'aan taqe re', inki.
15Eh wilik kiq'orik reh chi re' Elías xjalwik cho ruq'oral i Dios.
Eh wilik kiq'orik reh chi re' ruuk' jino'q i xijalwik cho ruq'oral i Dios najtir q'iij.
16Eh noq xrib'iraj chi je' re' i Herodes, je' wili xuq'or:
Re' re', re' i Juan aj qasan ha', re' i xnutaq'aaj ruyok'ariik i ralaq, eh yu'naak xk'aach wo' chik chaloq ruka'peech, inki.
17Re' Herodes je' re' i xuq'or, ruum reht'al chi rutaq'aam ruchopariik rub'ak'ariik wach i Juan chi karena pantz'ilom. Reh chi xuch'ikaa' ruk'ux i Herodías, re' i rehk'een naq i Felipe re' ruchaaq', re' i Herodes, eh xub'an kaxáro ruuk' ixoq re' re'.18Eh re' Juan aj qasan ha' ruq'orom wo' cho reh pampeet i Herodes chi ma' ruk'ul ta chi reh chi nee ruk'am chi rixoqil i rehk'een i ruchaaq'.
19Ruum i xuq'or chi je' re' i Juan, re' Herodías xrixowaaj wach i Juan, eh xusik' naq chi riij nik' wach noq naa rukansam. Xa re' la', ma' xuyeew ta q'ab' i Herodes,20ruum re' reh i ruyeew runimaal wach i Juan, ruum reht'al chi korik wach ruk'ux, santo laj winaq. Ruum aj re', xuko'lej i Juan chuwach i Herodías. Re' Herodes, insahchik ruk'ux ruuk' i xuq'or i Juan, re' reh i ruyeew ruk'ux chi rib'irjiik.21Eh re' Herodías, xponik i q'iij chi xukapaaj cho chi riij i Juan noq xub'an i ruhab'ul i Herodes, re' noq xuyuq'eej taqe ruuk' chi ninq'ijinik i k'amal rub'eeh, je' wo' taqe i k'amal kib'eeh soldado, taqe i nimaq wach kikamaj ar Galilea.22Eh xokik i koq chi soon ar irixq'uuni Herodías. Re' Herodes xuk'ax wach i soon xub'an. Eh re' taqe i wilkeeb' ruuk' xkik'ax wo' wach i soon xub'an i xq'un. Re' Herodes je' wili i xuq'or reh i xq'un.
Chapahqaaj weh xa chib'ih pa' jariik inawaaj, re' hin neenuyeew aweh.
23Re' hin i xti korik chi neenuyeew aweh chu'nchel ineenapahqaaj weh.
Wila' xapahqaaj yejaal-oq weh i tinamit nuchopom naah, nee wo' i nuyeew aweh, inki.
24Eh re' i xq'un, xelik cho ar xooj rupahqaaj ree rutuut chi je' wili:
Tuut, ¿chib'ih naq i neenupahqaaj reh i Herodes? inki.
Chapahqaaj reh chi nee ruyeew aweh i naah i Juan aj qasan ha', inki.
25Eh re' xq'un jumehq'iil wo' chik xokik i koq i wilik wii' i Herodes, je' wili xuq'or reh:
Yu'naak inwaaj i hin chi nee nayeew weh pan jino'q pulato i naah i Juan aj qasan ha', inki.
26Eh re' Herodes q'e' xtib'ik ruk'ux chi xpahqaljik reh i naah i Juan. Xa ruum chi xuq'or i xti korik chikiwach rulaa', ma' xub'an ta chik chi ma' ta xuyeew reh i xq'un i xupahqaaj.27Je' re' noq, re' reey Herodes xutaq'aaj reje jinaj i soldado, xuq'or reh chi naa ruk'amam chaloq i naah i Juan aj qasan ha'.28Xooj wo' hoq i soldado pantz'ilom, xuyok' chaloq i ralaq i Juan, xuk'am chaloq i naah chupaam i jinaj i pulato, xuq'asaj reh i xq'un. Eh re' i xq'un xuq'asaj reh i rutuut.
29Noq xkinab'eej i raj tahqaneel i Juan chi je' re' i xb'aan reh, xponik kik'am i ruti'jolal xooj kimuq'aa'. Re' Jesús xuket taqe i ho'oob' miil chi winaq (Mat 14.13-21; Luc 9.10-17; Juan 6.1-14)
30Eh re' taqe i raj tahqaneel i Jesús xkimol kiib' ruuk' i Jesús, xkik'utjaaj reh chu'nchel i xkian, je' wo' hoq i k'uhb'alinik xkian.
31Eh re' i Jesús je' wili i xuq'or:
Taq taq, qohi'loq junk'aam-oq chi qutkeel chupaam i ye'aab' ma' xta wii' choqik, inki.
Je' re' xuq'or, ruum ma' k'isiin tinamit kichalik kiooj, ma' inkiyeew q'ab' chi inki a'n kiwa' kihaa' i keh.
32Re' Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel xi okik reje chupaam jinaj i barco, xiooj chupaam i ye'aab' ma' xta wii' patineel.33Eh ma' k'isiin i tinamit xi ilwik reh noq xiooj, eh xnaab'jik kiwach. Ruum aj re', ma' k'isiin i xi elik reje pantaq kok' tinamit, xiooj lom chupaam i ye'aab' re' re', peet xi ponik chuwach i Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel.34Noq xqajik pan barco i Jesús, xrilow chi wilkeeb' chik ar i ruk'ihaal tinamit, eh xuketelaaj kiwach, ruum xrilow taqe chi ntz'irik kiwach je' kikab' i tentzun ma' xta cha'jen keh. Ruum aj re', ma' k'isiin i kik'uhb'aljiik xub'an.35Eh noq xokik i q'iij, re' taqe i raj tahqaneel i Jesús xkijil i koq kiib' ruuk', je' wili xkiq'or reh:
Yu'naak xokik chik i q'iij, eh ayu' ma' xta taqe patineel.
36Je' re' noq, neerub'an chi nee nach'aq taqe reje i tinamit, reh chi nenooj kiloq' kiwa' pantaq ab'iix pantaq kok' tinamit ma' najt ta ayu', inki taqe reh.
37Re' Jesús je' wili xuq'or keh:
Chaket taq i hat, inki.
Re' taqe raj tahqaneel je' wili i xkiq'or:
¿Mi neerub'an re' chi re' hoj neqoh-ooj loq'woq i kaxlanwi'k ruuk' kiib'-oq siento chi tumiin re' ruuk' i saq wach, reh chi neenqaket taqe? inki taqe.
38Re' Jesús xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Jarub' taq i kaxlanwi'k xak'am chaloq i hat? ki uchjik.
Eh noq kajlaam chik, xa ho'oob' wo' chi kaxlanwi'k, eh xa ki'ib' wo' chi kar, inki taqe.
39Eh noq xrib'iraj chi je' re' Jesús, xuq'or keh i tinamit chi kitzunaa' qohoq kiib' chi ch'uhqaal chinaah i kok' ch'ahn rax wach.40Re' taqe tinamit xkitzunaa' wo' qohoq kiib' chi ch'uhqaal naah ch'ahn, je' chi jinaj siento chi kiib', je' chi lajeeb' roxk'ahl chi kiib'.41Eh tzunulkeeb'-oq chik, re' Jesús xuchop i ho'oob' chi kaxlanwi'k, je' wo' hoq i ki'ib' chi kar, xtz'ehtanik johtoq pan taxaaj, eh xut'iosej johtoq ree Dios. Chi riij i re', xuch'uy taqe i kaxlanwi'k, je' wo' kar xuyeew keh i raj tahqaneel, reh chi re' chik i keh xipuhkanik keh i tinamit.42Chu'nchel i tinamit wilkeeb' ar xkian kiwa' korehtaal xinujik chi korik.43Eh ko kab'laj chik i chakach xkinujisaj chi ruxeer i kaxlanwi'k chi ruxeer kar, re' i xqohxanik.44Re' taqe i xkian kiwa' chupaam i junk'aam re' re' ho'oob' miil taqe chi winaq. Re' Jesús xb'ehik reje chi rooq nah palaw (Mat 14.22-27; Juan 6.15-21)
45Eh chi riij i re', re' Jesús xujosaj taqe reje pan barco i raj tahqaneel, reh chi xi q'ahxik reje juntar k'isa palaw, reh chi peet xi ponik Betsaida chuwach i reh. Re' reh ko xkahnik kahnoq chi kich'aqariik i tinamit.46Ruch'aqam-oq chik taqe kahnoq i tinamit, xooj rub'an rutiij nah yuuq'.47Eh noq xokik i q'iij, re' i barco xiooj wii' i raj tahqaneel i Jesús xponik chik yejal palaw. Eh re' Jesús reh xkahnik kahnoq chi rutkeel chi chiq yuuq'.48Eh noq xrilow reje i Jesús chi xa k'axik chik i b'eesanik i barco inki a'n taqe raj tahqaneel ruum i kowlaj teew inchalik chikiwach, re' reh noq k'isiin ma' nsaq'ik, xooj ruuk' i barco. Eh chi rooq xb'ehik reje nah palaw, eh xa q'e' tii chik xik'ik reje xub'an riib'.49Noq xkilow i raj tahqaneel chi b'ehik i rub'an chi rooq i Jesús nah palaw, yohb'isaneel noq xkikapaaj, xkik'er kichii',50ruum chu'nchel xi ilwik reh, eh ma' k'isiin ta xiyo'jik. Ruum i re' je' wili xuq'or keh:
Chakowej taq ak'ux, mat yo'jik taq. Re' hin i Jesús, k'ahchi' taq awilom nuwach, inki.
51Eh noq xjohtik johtoq i Jesús pan barco i wilkeeb' wii' i raj tahqaneel, jumehq'iil xumay i kowlaj teew. Xkilow chi je' re' i raj tahqaneel, ma' k'isiin ta xsahchik kik'ux,52ruum xakomajaa' wo' inkireq chi riij i ma' ilooj taj xub'an cho ruuk' i ho'oob' chi kaxlanwi'k, eh xa ko sachalkeeb' wo' ruum i rukowiil i kinaah. Re' Jesús xuk'achrisaj taqe i yowaab' aj Genesaret (Mat 14.34-36)
53Re' Jesús ruch'ihil taqe iraaj tahqaneel xi q'ahxik reje chi juntar i k'isa palaw, xi ponik paruyuq'ul i Genesaret, eh ar xkib'ak' i barco chi chii' i k'isa palaw.54Noq xiqajik pan barco, jumehq'iil xkinab'eej wach i Jesús i tinamit.55Eh xkesaj ruq'orkiil chupaam i ye'aab' re' re' chi wilik ar i Jesús. Xkib'iraj chi je' re' i tinamit, k'ul xi chalik, xkik'am chaloq wach ch'aht i kiyowaab' aha' wilik wii' i Jesús.56Eh xa aha' nokik i Jesús, chi je' pantaq nimaq tinamit, pantaq kok' tinamit, pantaq ab'iix, inkesaj chaloq i kiyowaab' i tinamit, inkiyeew chi taq b'eeh. Eh inkipahqaaj otob'il reh chi xata naq re' i rooq i ruso' nee ruyeew chi tz'ajik keh i yowaab'. Eh chu'nchel i yowaab' xitz'a'inik reh i rooq i ruso' xik'achjik. Re' inq'eb'wik reh pamahk i winaq (Mat 15.1-20)
1Chi riij i re', re' taqe i aj fariseo, je' wo' taqe i kik'uhtanik reh i k'uhb'aal, xi chalik Jerusaleem, xkijil i koq kiib' ruuk' i Jesús.2Eh xkitoq'aa' ch'ool, noq xkilow chi wilik raj tahqaneel i Jesús ma' nkitz'aj taj i kiq'ab' noq inki a'n kiwa', re' keh inkikapaaj chi mahk chi ma' ntz'ajarik taj i q'ab'iis noq imb'aan wi'k.3Ruum re' taqe aj fariseo, chu'nchel i aj judío, ma' nkikanaa' ta rub'aan i na'ojb'al okrinaq taqe wii' i kimaam kati't, re' chi jarpech naa kia'nam kiwa', koruman chi naakitz'ajam i kiq'ab'.4Noq kisutinik cho pank'ayb'al, ma' inki a'n ta kiwa' chi ma' kitz'ajam taj i kiq'ab', je' rukab' i ruq'or i k'uhb'aal noq inkikapaaj i keh. Eh chi riij i re', xa chib'ih chik jariik inki a'n je' rukab' i tz'ajaj taqe wach kulk, tz'ajaj kiwach xaro, tz'ajaj kiwach ch'ihch' xun, tz'ajaj kiwach ch'aht.5Re' taqe aj fariseo, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal xkipahqaaj ree Jesús chi je' wili:
¿Chib'ih reet taqe awaj tahqaneel noq ma' inki a'n taj i na'ojb'al kikanaam i qamaam qati't, inki a'n inche kiwa' chi ma' kitz'ajam taj i kiq'ab'? inki taqe.
6Eh re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat xak'ul taq i na a'n awach xti korik wo' ruq'orom taq cho chawiij i Dios, re' i rutz'ihb'aam chaloq i Isaías i jalal ruq'oral i Dios chi je' wili:
Re' tinamit wili xa chi kichii' kinkiloq'ej, eh re' kánima najt wilik wuuk'.
7Xa ma' xta rutiq chi kinkiloq'ej, ruum re' k'uhb'aal inkik'uhtaaj xa kitijem xa ruk'uhb'aal winaq, inki.
8Je' re' i ruq'orom taq cho chawiij i Dios, ruum inakanaa' taq rub'aan i ruq'or i reh, re' chik taq i na a'n i na'ojb'al i xa kikananik kahnoq winaq, je' rukab' taqe tz'ajaj wach xaro, tz'ajaj wach kulk, eh xa chib'ih chik jariik taq i na a'n inki Jesús.
9Eh je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat inaq'eb' taq chi riij ak'ux i ruq'or i Dios, ruum ma' nawaaj ta taq akanaam rub'aan aana'ojb'al atijem taq chaloq.
10Re' k'uhb'aal ye'ooj cho ree Moisés je' wili i xuq'or: Chak'ax atuut awajaaw, eh Awach i rub'aj i rutuut rajaaw i ruk'ul chi neenq'atarik i q'orik chinaah, reh chi neenkanteesjik, inki.11Eh re' taq i hat inaq'or taq chi nee ruyee riib' chi nee ruq'or i winaq reh i rutuut rajaaw chi je' wili: Ma' ruyee ta riib' chi nee tinutob'eej, ruum chu'nchel i chib'ih weh nuq'asam chik chi mayiij chuwach i Dios, inko'q.12Eh inaq'or wo' taq chi xa awach inq'orik reh chi je' re': Ma' ruman ta chik chi neerutoob'eej i rutuut rajaaw, tiki taq.13Eh ma' na a'n ta taq i ruq'or i Dios ruum i rub'anariik taq ana'ojb'al atijem taq chaloq, eh k'ul taq inak'uhtaaj chawach. Eh xama' k'isiin chik taqe na'ojb'al taq i na a'n je' rukab' taqe wili, inki Jesús.
14Eh re' Jesús xuyuq'eej taqe ruuk' i tinamit, je' wili xuq'or keh:
Kinab'iraj taq chawunchelaal, eh chareq taq chi riij:
15Ma' re' taj i ruk'ux i koq i winaq inch'uwa'risanik wach i ránima, re' la' i nelik cho paránima inch'uwa'risanik wach i ránima.16Awach inkaaj kib'iram taqe q'orik wili, kib'iraj, inki.
17Noq xelik reje kuuk' i ruk'ihaal tinamit i Jesús, xokik i koq pan jinaj paat. Eh re' taqe i raj tahqaneel xkipahqaaj reh chib'ih iraaj ruq'orom rujalwaach q'orik xuq'or.18Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
¿Mi xakomajaa' wo' taq inareq chi riij re' hat i nuq'or? ¿Mi xakomajaa' wo' taq inareq chi riij re' chi ma' re' tee ruk'ux i koq i winaq inch'uwa'risanik wach i ránima?
19Ma' re' tee re' inch'uwa'risanik ree ánima, ruum re' re' ma' pan ánima ta nooj qohoq, pan pamis la' inooj qohoq, chi riij i re', inooj wo' chik sa'joq, inki.
Ruuk' taqe xuq'or chi je' re', inkan chi riij chi chu'nchel ink'uxarik saq wach.
20Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Re' i nelik cho paránima i winaq, ra'j korik re' chi re' re' inch'uwa'risanik wach i ránima.
21Ruum ko paránima i nelik chaloq taqe wili: Ma' holohik ta laj kapeew, k'oyomal, i leq', kaansanik iib'.22Eh i leq', k'axaj wach tokoom aj eh, ma' tob'laj na'ojb'al, jot'ooj, ma' tob'laj tuskil, ixowanik iib', moloj wach k'utaaj, niimb'isanik wachiis, eh re' i ma' xta rukorkiil wach k'uxliis.23Chu'nchel i yiib' wach na'ojb'al re' re' kopan ánima i nelik chaloq, re' aj taqe re' inch'uwa'risanik wach i ránima i winaq inki i Jesús. Re' ixoq ma' re' ta aj judío xnimanik reh i Jesús (Mat 15.21-28)
24Eh re' Jesús xelik reje ar, Tiro, Sidón chik xooj, ar xokik i koq chi patal chupaam jinaj i paat. Re' reh xraaj naq chi ma' ta jino'q xnab'inik reh chi wilik ar, xa re' la', ma' xub'an taj chi xukeb'aa' riib'.25Jumehq'iil la' xnaab'jik chi wilik ar i Jesús ruum jinaj ixoq wilik ma' tob'laj uxlab'al ruuk' i rixq'uun, xchalik ruxuk'aa' riib' chuwach.26Eh re' ixoq re' re', ma' re' ta aj judío, ar inchalik paruyuq'ul i Sirofenicia. Re' reh xupahqaaj otob'il ree Jesús chi naa rehtesjiik i ma' tob'laj uxlab'al ruuk' i rixq'uun.27Eh re' i Jesús je' wili xuq'or reh ixoq:
Chakanaa' chi peet neenkian kiwa' taqe i ak'uunb'ees, ruum ma' ruk'ul taj chi neenq'ucharik i kikaxlanwi'k ak'uunb'ees keh ta chik taqe i kok' tz'i' neenye'arik, i nuchjik.
28Re' ixoq je' wili xuq'or reh i Jesús:
Hoo', Jaaw, korik i xaq'or. Re' taqe tz'i' inkik'ux nare' wo' kekeh i ruxeer kaxlanwi'k inkiq'eb' qohoq ri'si mexa taqe ak'uunb'ees, inki.
29Re' i Jesús, je' wili i xuq'or reh ixoq:
Re' hat ma' xta reet i xaq'or neerub'an chi nee tiooj panapaat. Re' awixq'uun, xelik chik i ma' tob'laj uxlab'al ruuk', inki.
30Eh noq xponik parupaat ixoq re' re', ko yoklik wo' pan yokaab' i k'isa rixq'uun noq xponik rureq, re' ma' tob'laj uxlab'al elinaq chik ruuk'. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i winaq meem eh tz'ap xikin
31Re' Jesús xelik wo' chik reje Tiro, xik'ik ponoq Sidón. Xik'ik ponoq chupaam taqe tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Decápolis, eh xponik chi chii' i k'isa palaw ar Galilea.32Noq wilik chik ar i Jesús, jinaj i winaq xkik'am reje chuwach, tz'ap xikin, eh qahqab' inq'orik. Eh xkipahqaaj otob'il ree Jesús chi chuyeew i q'ab' chinaah.33Re' Jesús xuk'am reje pareh i winaq re' re', xresaj reje chikiwach i tinamit. Ar xumin taqe ju' q'ab' chupaam i ruhopil xikin kab'chel, xuchuhb'aaj i ju' q'ab' noq xutz'a'j i koq i raaq'.34Re' Jesús xtz'ehtanik johtoq pan taxaaj, xjiq'jotik noq xuketelaaj wach i winaq, je' wili xuq'or reh: Efata, inki reh. (Iraaj ruq'orom: Tehok axikin.)
35Re' winaq tz'ap xikin, eh qahqab' inq'orik jumehq'iil xteh i xikin kab'chel, eh xkahnik chi ma' xta chik reet i raaq', xchol chik q'orik chi korik.36Re' Jesús xuq'or keh i tinamit chi ma' awach ta aj eh naa kiq'orom i xub'an. Noq toq' toq' imb'aan keh ruum i Jesús chi ma' nkiq'or, eh re' keh xa nkinik'eej chik kiq'iij chuq'orariik.37Re' tinamit ma' k'isiin ta xsahchik kik'ux, je' wili i xkiq'or:
Re' winaq wili chu'nchel i nelik korik chuwach. Re' taqe i tz'ap xikin kib'irinik chik, re' taqe meem kiq'orik chik ruum, inki. Re' Jesús xuket taqe i kijib' miil chi tinamit (Mat 15.32-39)
1Pan jinaj q'iij ma' k'isa tinamit i wilkeeb' ruuk' i Jesús, eh ma' xta kiwa'. Xrilow chi je' re', xuyuq'eej taqe reje i raj tahqaneel, je' wili xuq'or keh:
2Re' hin q'e' nuketelaaj kiwach i tinamit wili, ruum ixib' chik q'iij kokiik wuuk' ayu', eh ma' xta chik kiwa'.3Re' hin ma' nwaaj ta nutaq'aam taqe reje pankipaat chi ma' kianam ta kiwa', ruum nee-oq kiq'ehb'ik pamb'eeh, ruum wilik taqe inajt kichalik, inki.
4Eh re' taqe i raj tahqaneel je' wili ruchaq'weesjiik xkian:
Ayu' ma' jino'q patineel ma' ha' ta neenchalik kiwa' i ruk'ihaal tinamit wili, inki taqe.
5Re' Jesús xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Jarub' chi kaxlanwi'k i wilik taq awuuk'? inki.
Xa wuquub' wo' chi kaxlanwi'k i wilik quuk', inki taqe.
6Chi riij i re', re' Jesús xuq'or keh i ruk'ihaal tinamit chi kitzunaa' qohoq kiib' wach ak'al. Eh xuchop i wuquub' chi kaxlanwi'k, xut'iosej johtoq ree Dios, eh xuch'uy, xuyeew keh i raj tahqaneel, re' chik i keh xipuhkanik keh i ruk'ihaal tinamit.7Eh wilik wo' hoq kiib' ixib' i kok' kar kuuk'. Eh re' Jesús xut'iosej wo' johtoq ree Dios, eh xutaq'aaj wo' rupuhkuljiik keh i tinamit.8Re' i tinamit xkian kiwa' korehtaal xinujik chi korik. Eh ko wuquub' chik i chakach xkinujisaj chi ruxeer, re' i xqohxanik.9Re' taqe i xkian kiwa', je' naa k'isiin ma' kijib' miil taqe. Eh xuch'aq taqe reje.10Eh re' reh xjohtik reje pan barco, ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, noq xooj paruyuq'ul i Dalmanuta. Re' taqe aj fariseo xkipahqaaj jinaj i ma' ilooj taj ree Jesús (Mat 16.1-4; Luc 12.54-56)
11Re' taqe i aj fariseo, xiooj k'oloq ruuk' i Jesús, xkiwech'uj i koq, xa pajb'al reh. Xkipahqaaj reh chi chub'an jino'q i ma' ilooj taj i lb'al reh mi korik chi re' Dios xtaaq'anik cho reh.12Re' Jesús, jinaj i runimaal jiq'jotik xub'an je' wili xuq'or:
¿Chib'ih reet noq inkipahqaaj weh i tinamit wili jino'q i ma' ilooj taj? Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi ma' jino'q chik i ma' ilooj taj naa rub'aan chikiwach, inki.
13Re' Jesús xukanaa' taqe kahnoq i aj fariseo, xokik reje pan barco, ruch'ihil taqe raj tahqaneel noq xooj chi juntar i k'isa palaw. Re' kik'uhb'aal i aj fariseo je' rukab' i ch'amb'esb'al ruq'oril kaxlanwi'k (Mat 16.5-12)
14Eh re' taqe raj tahqaneel i Jesús xsahchik pankik'ux ruk'amariik kikaxlanwi'k, xa jinaj i kaxlanwi'k i xkik'am reje noq xiooj pan barco.15Re' Jesús je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Chawik'raaj taq awiib' ruuk' inkikoj chi ch'amb'esb'al ruq'oril kaxlanwi'k aj fariseo, i rukoj chi ch'amb'esb'al ruq'oril kaxlanwi'k i reey Herodes.
16Re' keh k'ul xkiq'or chikiwach chi je' wili:
Je' re' i ruq'or qeh, ruum ma' xqak'am ta cho qa kaxlanwi'k inki taqe.
17Eh noq xukoj rehtaal i Jesús chi je' re' i xkiq'or je' wili xuq'or keh:
¿Chib'ih reet noq inaq'or taq chi ma' xak'am ta taq chaa kaxlanwi'k? ¿Mi xakomajaa' wo' taq inareq chi riij re'? ¿Mi xakomajaa' wo' taq inakoj rehtaal re'?
18Wilik wo' naq taq naq'awach, xama' nawilow ta wo' taq. Eh wilik wo' naq taq axikin, xama' nab'iraj ta wo' taq. ¿Mi ma' nk'ulik taq panak'ux re',19noq xnuch'aq i ho'oob' chi kaxlanwi'k keh i ho'oob' miil chi winaq? ¿Jarub' chakach ixanujisaj taq chi reh i ruqox? inki Jesús.
Kab'laj chakach, inki taqe noq xichaq'wik.
20Raaj noq xnuch'aq i wuquub' chi kaxlanwi'k keh i kijib' miil chi winaq, ¿jarub' chakach ixanujisaj taq chi reh i ruqox? inki.
Wuquub' chakach, inki taqe noq xichaq'wik.
21Eh ruuk' taq i xawil re' re', ¿mi xakomajaa' wo' taq inareq chi riij re'? inki Jesús. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i moywach ar Betsaida
22Eh re' i Jesús xi ponik ar Betsaida. Eh jinaj i moywach xkik'am reje chuwach, xkipahqaaj otob'il reh chi chutz'a'j inaq'wach.23Eh re' i Jesús xuchop reje chi q'ab' i moywach xuk'am reje rij tinamit. Ar xuyulej chi chuhb' i riij inaq'wach kab'chel, eh xuyeew kab'chel i q'ab' chinaah, eh xupahqaaj reh mi saqum chik inilwik k'isinoq.24Eh re' moywach tz'ehtanik reje, je' wili xuq'or:
Hoo', kinilwik chik k'isiin. Inwilow taqe winaq, xa re' la' je' cho chee' i b'ehik inki a'n noq inwil, inki.
25Eh re' i Jesús, xuyeew wo' chik kab'chel i q'ab' chinaah taqe inaq'wach. Eh re' i moywach x-ilwik chik chi korik, xrilow chik reje chi najt chu'nchel i xa chib'ih jariik.26Eh re' Jesús xutaq'aaj reje parupaat i moywach naq, je' wili i xuq'or reh:
Hiy panapaat matokik chik i koq pan tinamit, ma' awach eh aq'or, inki. Re' Pedro xuq'or i korik chi re' Jesús re' i Cristo (Mat 16.13-20; Luc 9.18-21)
27Eh re' Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel noq xooj pantaq ab'iix wilkeeb' wii' patineel ar Cesarea, wilik ar Filipo. Eh noq ojik inki a'n xupahqaaj keh i raj tahqaneel chi je' wili:
¿Awach aj wo' hin noq inkiq'or i tinamit? inki.
28Re' keh je' wili i xkiq'or:
Wilik kiq'orik reh chi re' hat i Juan aj qasan ha'. Wilik kiq'orik reh chi re' hat i Elías jalal chaloq ruq'oral i Dios, eh wilik kiq'orik reh chi re' hat jinaj keh i jalal chaloq ruq'oral i Dios, inki taqe.
29Eh raaj taq i hat, ¿awach i hin noq inaq'or taq? inki keh raj tahqaneel.
Re' Pedro je' wili i chaq'wik xub'an:
Re' hat i Cristo, inki.
30Eh re' Jesús xuq'or keh i raj tahqaneel chi ma' awach ta eh naa kiq'orom chi re' reh i Cristo. Re' Jesús xuq'or rib'iral i rukimiik (Mat 16.21-28; Luc 9.22-27)
31Eh xuq'or keh chi je' wili:
Re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa nuk'ulum i ti' k'axik, naa rixowjiik nuwach kuum i nimaq wach kikamaj, kuum i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, kuum i kik'uhtanik reh i k'uhb'aal. Eh naa kiin kikansam, eh paroox q'iij naa wo' chik wukteesjiik chaloq chi k'achlik nuwach, inki.
32Re' wili xq'orarik keh chi korik ruum i Jesús. Xrib'iraj chi je' re' i Pedro, xresaj reje chi rutkeel i Jesús, eh xtohq'ik ruq'ilim.33Eh re' Jesús xusutej riib', chutz'ehtjiik taqe i raj tahqaneel, je' wili i runaqariik i Pedro xub'an:
Eleen chi nuwach, re' hat je' akab' i aj yahm, ruum ma' re' taj iraaj i Dios inakapaaj, re' la' inkaaj i tinamit inakapaaj, inki reh.
34Re' Jesús xuyuq'eej taqe ruuk' i raj tahqaneel je' wo' tinamit, je' wili i xuq'or keh:
Awach iraaj kiinrutahqeem, marub'an chik runa'ojb'al riib', chuk'am i rukuruus, eh kirutahqeej.
35Awach iraaj ruko'leem riij i ruk'achariik ayu', naa ruq'eb'em i juneliik k'acharik. Eh awach i xuq'eb' i ruk'achariik ayu' ruum i nunimjiik, eh ruum i ruq'orariik i ak' k'uhb'aal re' reh naa rehchaam i juneliik k'acharik.36¿Chib'ih neerutiq reh i winaq chi nee rehchaaj chu'nchel i wilik wach ak'al eh neeruq'eb' i ránima?37Eh ¿nik' wach rutojariik riij i ko'lemb'al reh i ránima neerub'an i winaq?
38Eh awach ink'ixik chi nunimjiik, ink'ixik chuq'orariik i nuk'uhb'aal keh i tinamit wili ma' kinimanik taj runimaal aj mahk taqe, je' wo' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa wo' nuk'ixiik ruum i reh, noq naa nuk'uliik iloq ruka'peech ayu' wach ak'al ruuk' i ruloq'il i waJaaw wuch'ihil taqe i santo laj ánjel, inki.
1Eh re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi wilik i wilkeeb' ayu' yu'naak ma' naa ta kikimiik chi komajaa' inkilow i ruk'uliik i runimaal i ruloq'il i Dios ruuk' i rajaawriik, inki. Re' noq xjaljik ruwii' i Jesús (Mat 17.1-13; Luc 9.28-36)
2Waqiib'-oq chik q'iij chi riij taqe re', re' Jesús xooj chinaah jinaj i yuuq' najt naah. Eh ixib' i raj tahqaneel xuk'am reje chi riij, re' Pedro, re' Jacobo, re' Juan. Eh ar xjaljik ruwii' i Jesús chikiwach.3Re' ruso' xsutinik chi xan reprotik chik wach, xiik' naah saqiil, je' rukab' i saq suutz' ma' jino'q i tz'ajool neenkananik reh chi je' re' saqiil jino'q itz'ihy nik' ta nare' wach rutz'ajariik neerub'an.4Eh ar xkilow wach i ki'ib' i xi k'acharik cho pampeet, re' Elías, re' i Moisés k'utaaj inki a'n ruuk' i Jesús.5Xrilow chi je' re' i Pedro, je' wili xuq'or ree Jesús:
Qaj Tijineel, ma' xta reet chi wilkooj awuuk' ayu', re' hoj naqayejaam ixib'-oq i kok' perpat, jinaj awee hat, jinaj i ree Moisés, jinaj i ree Elías, inki.
6Re' Pedro je' re' xuq'or, ruum ma' rureq ta chik chi riij chib'ih naa ruq'orom ruum xiik' naah kiyo'jiik koxcheel.7Eh jinaj i suutz' xqajik cho pan taxaaj, xsuutjik kiij ruum i rumuuj. Eh chupaam i suutz' re' re', jinaj i q'orik xb'aan, je' wili i xuq'or chaloq: Re' wili i Wak'uun q'e' nuk'axam. Aha' wilik i naa ruq'orom i reh, re' taq chab'iraj, inki.8Eh noq xkib'iraj i q'orik re' re', jumehq'iil xitz'ehtanik reje chi kijunsuut, ma' awach ta chik jino'q i tokoom xkilow wach ar, ach wo' re' Jesús wilik kuuk' ar.
9Noq qajik inki a'n cho chinaah i yuuq' re' re', re' Jesús je' wili xuq'or keh i raj tahqaneel: Maa awach taq eh aq'or taq i xawilow, kore' taq naa aq'orom na' kinwuktoq chi k'achlik nuwach i hin, inki.10Ruum i xq'orarik keh re' re', xkimol pan kánima i xponik kilow, ro'q ta k'ahchi' wo' naq kipahqaam chikiwach nik' wach noq wilik i wuktik chaloq chi k'achlik wachiis.11Eh re' taqe raj tahqaneel i Jesús xkipahqaaj reh chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq inkiq'or i kik'uhtanik ree k'uhb'aal chi peet i Elías naa ruk'uliik chuwach i Cristo? inki.
12Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Korik q'orooj chaloq chi re' Elías peet naa ruk'uliik, chi re' reh naa rutuswiik wach taqe i naa rub'anam i Dios. Eh chupaam i santo laj huuj tz'ihb'amaj wo' chaloq chi re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa nuk'ulum i ti' k'axik, eh chi naa rixowjiik nuwach.
13Eh i nuq'or taq aweh chi re' Elías xk'ulik chik, xkian reh iraaj ma' raaj b'anarik, je' rukab' i q'orooj cho chi riij pan santo laj huuj, inki. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj ak'un wilik jinaj i ma' tob'laj uxlab'al ruuk' (Mat 17.14-21; Luc 9.37-43)
14Eh noq xi sutinik chaloq i Jesús i wilkeeb' wii' i ruk'u'liil i raj tahqaneel, sutimaj kiij chi ruk'ihaal tinamit noq xk'ulik taqe rureq, wilik taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal k'ahchi' i koq kiwech'um i raj tahqaneel.15Eh noq xkilow reje wach i Jesús, chi kunchelaal xsahchik kik'ux, kajimam kiib' xiooj chuk'ulariik, xkiyeew rusuqkiil ruk'ux.16Xu xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih taq inawech'uj kuuk' i waj tahqaneel? inki keh.
17Eh jinaj i wilik chi kixilak i tinamit je' wili xuq'or ree Jesús:
Aj Tijineel, re' hin xnuk'am cho chawach i wak'uun, ruum jinaj i ma' tob'laj uxlab'al wilik ruuk', meemrinaq ruum.
18Eh xa aha' inchoparik ruum i ma' tob'laj uxlab'al, inq'eb'arik wach ak'al, i nelik chaloq i puuh panchii', i ruqirich'eej naah i reeh, i ruchek' riib'. Ruum i re', xnuk'am chaloq chikiwach awaj tahqaneel, xa re' la' ma' xkian ta rehtesjiik, inki.
19Re' Jesús je' wili xuq'or keh:
Re' taq i hat ma' tinimanik ta taq ¿Xti nik' aj wo' najtiil naa nub'anam taq awuuk'? Eh ¿nik' aj wo' najtiil taq naa kaat nukuyum? Chak'am taq cho weh re' ak'un re' re', inki.
20Eh xkik'am wo' reje ak'un chuwach i Jesús, noq xrilow wach i Jesús i ma' tob'laj uxlab'al, xuyeew nahool reh ak'un, xuq'eb' wach ak'al. Eh xutolej riib'wach ak'al, xelik chaloq i puuh panchii'.21Eh re' Jesús xupahqaaj reh i rajaaw ak'un chi je' wili:
¿Jank'al i rutoq'aa' reh i yab'ilaal wili awak'uun? inki.
Ko k'isiin noq rutoq'aam cho reh, inki noq chaq'wik.
22Re' ma' tob'laj uxlab'al k'ih pech i rukut pan q'aaq', panha' i wak'uun chi kantesb'al reh. Je' re' noq, wila' re' hat neena a'n rub'aan, chaketelaaj qawach, chak'achrisaj qeh, inki.
23Re' Jesús je' wili i xuq'or reh:
¿Chib'ih reet noq inaq'or chi mi neenub'an rub'aan? awach i ruye'em ruk'ux, chu'nchel i neenb'aan ruuk' inki.
24Xrib'iraj chi je' re' i rajaaw ak'un, kow xuq'or chi je' wili:
Re' hin tinunimaj, chayeew ruman i rukowiil nuk'ux, inki ree Jesús.
25Noq xrilow i Jesús chi ma' k'isiin i tinamit kimolom kiib' xunaq i ma' tob'laj uxlab'al, je' wili xuq'or:
Meem laj ma' tob'laj uxlab'al tz'ap xikin, re' hin i nuq'or aweh eleen ruuk' ak'un chi jumpech. Matokik chik ruuk', inki reh.
26Noq xrib'iraj chi je' re' i ma' tob'laj uxlab'al, xuk'er chii', xuyeew wo' chik nahool reh ak'un, xuq'eb' wach ak'al, jumehq'iil xelik ruuk' ak'un, xa je' chik kamnaq xukanaa'. Eh ma' k'isiin i xiq'orik reh chi xkimik chik.
27Chalik i Jesús xuchop chi q'ab' ak'un, xruksaj johtoq. Eh re' ak'un xpa'lojik johtoq.28Noq xokik i Jesús pampaat, ar xpahqaljik reh kuum i raj tahqaneel chi rutkeel, chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq ma' xqa a'n ta rehtesjiik i hoj i ma' tob'laj uxlab'al re' re' ruuk' ak'un? inki taqe.
29Re' reh je' wili xuq'or:
Re' ma' tob'laj uxlab'al re' ruuk' i wili ma' nee ta nelik xa chi je' wili, ko ruuk' la' tiij chi ma' b'anooj ta wi'k ha' i nelik, inki. Re' Jesús xuq'or rib'iral ruka'peech i rukimiik (Mat 17.22-23; Luc 9.43-45)
30Noq xelik reje ar i Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, noq xik'ik ponoq Galilea, xraaj naq chi ma' ta awach xnab'inik reh chi wilik ar,31ruum kok'ahchi' ruk'uhb'alem taqe i raj tahqaneel, je' wili xuq'or keh:
Re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa kinkiq'asam pan kiq'ab' tinamit, eh naakiin kikansam, xa re' la', paroox q'iij naa wo' chik nuk'aach chaloq, inki.
32Eh re' i ruq'or i Jesús, xama' nkireq ta wo' chi riij i raj tahqaneel, eh ruum i kiyo'jiik, ma' nkipahqaaj ta reh. ¿Awach i q'e' naa ruye'ariik runimaal wach? (Mat 18.1-5; Luc 9.46-48)
33Eh noq xponik i Jesús Capernaum, ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, xokik i koq pan jinaj i paat, ar xupahqaaj keh i chi je' wili:
¿Chib'aaj wo' jariik taq inawech'uj choo riij pamb'eeh? ki uchjik.
34Re' taqe raj tahqaneel ma' xichaq'wik taj, ruum k'ahchi' cho kiwech'um riij chikiwach pamb'eeh awach keh i q'e' wilik runimaal wach.35Eh re' Jesús xutzunaa' riib', xuyuq'eej taqe ruuk' i kab'laj chi raj tahqaneel, je' wili xuq'or keh:
Awach iraaj k'amaj b'eeh, inchol ruye'em riib' chi xam b'eeh, eh inchol wo' rutoob'eem taqe i ruk'ihaal, ki uchjik.
36Chalik i Jesús xuchop chi q'ab' jinaj i k'isa k'un, xuyeew pankiyejaal, xuq'ahcheej, eh je' wili xuq'or keh i raj tahqaneel:
37Awach ink'ulwik reh panub'ihnaal jino'q i k'isa k'un je' rukab' i wili, re' wo' hin kiruk'ul ruuk'. Eh awach ink'ulwik wee hin, ma' xata re' hin kiruk'ul ruuk', i ruk'ul la' wo' ruuk' xtaaq'anik cho weh, inki. Awach i ma' rixowaaj ta qawach, re' reh i ruk'ul ruk'ux i k'ahchi'kooj (Mat 10.42; Luc 9.49-50)
38Eh re' i Juan je' wili xuq'or ree Jesús:
Qaj Tijineel, re' hoj jinaj i winaq xqilow chi panab'ihnaal i resaj taqe i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit. Ruum chi ma' re' ta ruuk' i hoj, xqaq'il chub'an, inki. Eh re' Jesús je' wili xuq'or reh:
39Maaq'il taq chub'aan i re', ruum awach i neerub'an jino'q i ma' ilooj taj panub'ihnaal, re' re' ma' nee ta rutoq'aa' nub'ajariik.40Awach i ma' rixowaaj ta qawach, re' reh i ruk'ul ruk'ux i k'ahchi'kooj.41Eh xa awach pa' i neen ye'wik jino'q kulk taq ahaa', ruum chi hat taq i waj tahqaneel i naa rusihim taq ahaa', re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi re' reh naa ruk'ulum i rukooch, inki. Re' ruyohb'alil i q'ehb'ik pamahk (Mat 18.6-9; Luc 17.1-2)
42Xa awach i neenq'eb'wik reh pamahk jino'q i nukok'taaq kinimanik weh, re' reh i ruk'ul naq chi reh chi nee ta nb'ak'arik chi ralaq jino'q i qamaam ab'aj ke'b'al neenkutarik paruchamiil palaw.43Eh wila' re' aq'ab' inq'eb'wik aweh pamahk, chayok' iloq, ruum ma' xta reet chi ma' xta aq'ab' noq nee ti okik chupaam i juneliik k'acharik chuwach chi manlik wach aq'ab' noq netiokik chupaam i tojb'al mahk, re' i q'aaq' ma' jaruuj chik naa ruchuhpiik,44aha' ma' naa ta rukimiik wii' i ruhahiil i ti'jolal, eh re' ma' jaruuj naa ruchuhpiik wii' i q'aaq'.45Eh wila' re' aawooq inq'eb'wik aweh pamahk, chayok' iloq, ruum ma' xta reet chi ma' manlik ta wach aawooq noq nee ti okik chupaam i juneliik k'acharik chuwach chi manlik wach kab'chel aawooq noq nee tikutarik chupaam i tojb'al mahk,46aha' ma' naa ta kikimiik wii' i ruhahiil i ti'jolal, eh re' i ma' jaruuj naa ruchuhpiik wii' i q'aaq'.47Eh wila' re' i naq'awach inq'eb'wik aweh pamahk, chawesaj iloq, ruum ma' xta reet chi xa jinaj i naq'awach noq nee ti okik chupaam i runimaal rajaawriik i Dios chuwach chi wilik kab'chel i naq'awach noq nee tikutarik chupaam i tojb'al mahk,48aha' ma' naa ta kikimiik wii' i ruhahiil i ti'jolal, eh re' ma' jaruuj naa ruchuhpiik wii' i q'aaq'.49Chu'nchel i tinamit naa kinik'ib'jiik ruuk' q'aaq', eh chu'nchel i mayiij i naa ruk'atariik chuwach i Dios naa rukojariik ratz'amil.50Re' aatz'aam ma' xta reet noq komajaa' inik'ik i ruki'toq'onkiil, eh wila' xik'ik i ruki'toq'onkiil, ma' xta chik kamaj. Je' wo' re' taq i hat, je'-oq wilik taq awatz'amil ti k'acharoq taq pansuqkiil k'uxliis, inki Jesús. Re' Jesu xq'orik chi riij i ch'aqaj iib' noq b'anooj chik kaxáro (Mat 19.1-12; Luc 16.18)
1Re' Jesús xelik reje Capernaum, xooj paruyuq'ul i Judea wilik chi juntar nim ha' Jordán. Eh ar xkimol kiib' i tinamit ruuk', eh xuk'uhb'alej taqe, je' wo' rukab' i okrinaq wii'.2Eh re' taqe i aj fariseo, xkijil i koq kiib' ruuk' i Jesús, xa pajb'al naq reh, xkipahqaaj reh chi je' wili: ¿Mi ruyeew riib' chi neeruch'aq i rehk'een winaq noq kaxáro chik? inki taqe.3Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
¿Chib'ih jariik i ruq'or taq aweh i k'uhb'aal ye'ooj ree Moisés? ki uchjik.
4Re' keh je' wili i xkiq'or:
Re' k'uhb'aal ye'ooj ree Moisés i ruyeew q'ab' ree winaq chi naa ruyejaam jino'q i huuj ch'aqb'al riib' ruuk' i rehk'een, inki taqe.
5Eh je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Re' k'uhb'aal ye'ooj cho ree Moisés je' re' i ruq'or taq aweh, ruum q'e' taq kow anaah.
6Eh pampeet chaloq noq xtohq'ik i k'acharik ayu' wach ak'al, re' Dios jinaj i winaq, eh jinaj ixoq xuyejaa' chaloq.7Ruum aj re', koruman chi re' winaq naa reliik nah q'ab' i rutuut rajaaw, ruuk' chik i rehk'een naa ruk'ulaam wach i ruk'achariik.8Re' taqe i ki'ib' re' re' naa kikahniik chi xa jinaj chik taqe, ma' kiib' ta chik taqe.9Ruum aj re' ma' jino'q naa ruch'aqwiik wach, i ruk'ulaam wach i Dios, inki.
10Eh noq wilik chik pan jinaj paat i Jesús, xpahqaljik wo' chik reh ar kuum taqe i raj tahqaneel nik' wach noq wilik i na'ojb'al re' re'.11Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Awach i neeruch'aq i rehk'een, eh nee wo' chik i rub'an kaxáro ruuk' i tokoom ixoq, nee ruch'uwa'risaj wach i rukaxaro ruuk' i peet rehk'een.
12Eh wila' re' ixoq xukanaa' rub'ahiil, eh nee wo' chik i rub'an kaxáro ruuk' tokoom winaq, nee wo' ruch'uwa'risaj wach i rukaxaro ruuk' i peet rub'ahiil, inki. Re' Jesús xukuxisaj taqe i kok' ha'lak'un (Mat 19.13-15; Luc 18.15-17)
13Eh xkik'am chee kok' ha'lak'un chuwach i Jesús, reh chi naa ruye'em i q'ab' chikinaah. Eh re' taqe i raj tahqaneel xkiq'il i xi k'amwik cho keh kok' ha'lak'un.14Noq xrilow chi je' re' i Jesús, xkaqrik, je' wili xuq'or keh:
Maaq'il taq kik'am pee cho wuuk' i kok' ha'lak'un, ruum re' runimaal rajaawriik i Dios keh taqe awach inki a'n chi je' kikab' i kok' ha'lak'un wili.
15Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi awach i ma' ruk'ul i runimaal rajaawriik i Dios chi je' jino'q ha'lak'un, ma' jaruuj naa rokiik pa runimaal rajaawriik i Dios inki.
16Chi riij i re', re' Jesús xuq'ahcheej taqe kok' ha'lak'un, xuyeew kab'chel i q'ab' chikinaah eh xukuxisaj taqe. Jinaj i winaq q'e' b'ehoom xq'o'rinik reh i Jesús (Mat 19.16-30; Luc 18.18-30)
17Eh noq xuchop reje i rub'eeh i Jesús, jinaj i winaq q'e' b'ehoom xooj rajimam riib' ruuk', xuxuk'aa' riib' chuwach, je' wili xuq'or reh:
Atoob'laj aj Tijineel, ¿chib'ih naq ineenub'an chi neenwehchaaj i juneliik k'acharik? inki.
18Re' Jesús je' wili xuq'or reh:
¿Chib'ih reet noq kinaq'or chi hin atoob'? Re' atoob' xa jinaj wo' hoq, xa re' wo' Dios.
19Re' hat aweht'al chib'ih taqe ruq'or i k'uhb'aal. Re' taqe ruq'or chi je' wili: Maacansaj aawas achaaq', maach'uwa'risaj wach aakaxáro, mat elq'anik, maa tz'aq wach i k'utaaj, ma' awach aajot', cha k'ax atuut aawajaaw, inki, inki Jesús.20Re' b'ehoom laj winaq je' wili xuq'or reh i Jesús:
Aj Tijineel, chu'nchel taqe i k'uhb'aal re' re', xa nub'an wo' cho runimjiik panuk'isinal, inki.
21Re' Jesús suq rilariik xub'an i winaq re' re', eh je' wili xuq'or reh:
Jinaj chik i komajaa' i na a'n, hiy cha a'n, chak'ayej chu'nchel i chib'ih aweh, eh re' tz'aaq neenasiij keh i neb'aa'. Eh netiooj chi wiij chak'am aakuruus, reh chi nee nareq i b'ehomal pan taxaaj, inki.
22Re' winaq re' re', xyoj ruk'ux noq xq'orarik reh chi je' re', eh intz'irik wach noq xooj, ruum q'e' b'ehoom.
23Xrilow chi je' re' i Jesús, xtz'ehtanik reje chi junsuut, je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Re' taqe b'ehomaq, ma' k'isiin ta k'axkiil chi keh chi neekiokik pa runimaal rajaawriik i Dios, inki.
24Eh re' taqe i raj tahqaneel, ma' k'isiin ta xsahchik kik'ux, je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Hat taq wak'uun, xti korik taq i nuq'or aweh chi q'e' k'axik chi reh okik pa runimaal rajaawriik i Dios i ch'iklik ruk'ux chinaah i rub'ehomal.
25Eh re' jino'q i cameyo ma' k'axik ta chi reh chi neenik'ik paruhopil jino'q kúxa chuwach chi neenokik jino'q b'ehoom pa runimaal rajaawriik i Dios, inki.
26Re' taqe i raj tahqaneel i Jesús, q'e' sahchik kik'ux, je' wili i xkiq'or chikiwach:
¿Awach aj wo' re' i naa ruko'ljiik chi je' re'? inki taqe.
27Re' i Jesús xutz'ehtaaj taqe, je' wili i xuq'or keh:
Re' wili ma' nee ta nkian rub'aan i winaq. Eh re' Dios neerub'an rub'aan, ruum re' reh ma' xtaj i k'axik chuwach, inki.
28Eh re' Pedro je' wili xuq'or ree Jesús:
Re' hoj xqakanaa' chaloq chu'nchel i chib'ih i wilik qeh, eh re' chik i hat xatqatahqeej, inki.
29Re' Jesús je' wili chaq'wik xub'an:
Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi xa awach pa' i ruum i nutahqaljiik i ruq'orariik i ak' k'uhb'aal xukanaa' chaloq rupaat, ras ruchaaq' winaq, ranaab', rak'uun rixq'uun, rutuut rajaaw, rehk'een oon rak'aal,
30yu'naak ayu' jinaj siento chik i jilow naa ruk'ulum i rupaat, i ras ruchaaq' winaq, i ranaab', i rutuut, i rak'uun rixq'uun, i rak'aal, atoob' ta ruuk' ti' k'axik. Eh pan junch'iht chik chi k'acharik, re' chik juneliik k'acharik naa ruk'ulum.31Xa re' la', ma' k'isiin taqe i peet b'eeh yu'naak naa kikahniik chi xam b'eeh. Eh ma' k'isiin taqe xam b'eeh yu'naak naa kikahniik chi peet b'eeh, inki. Re' Jesús xuq'or rib'iral roxpeech i rukimiik (Mat 20.17-19; Luc 18.31-34)
32Eh noq ojik inki a'n Jerusaleem, re' Jesús peet reje chikiwach i raj tahqaneel. Re' keh sahchinaq kik'ux, eh re' taqe xam b'eeh chikiij, yo'jik inki a'n Re' Jesús xuyuq'eej taqe reje pareh i kab'laj chi raj tahqaneel xuq'or keh chib'ih i naa ruk'ulum.
33Eh je' wili i xuq'or: Johtik inqa a'n Jerusaleem. Ar naa nuq'ahteesjiik i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, pan kiq'ab' i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal. Eh naa kiin kikansam, naa kinkiq'asam pan kiq'ab' i ma' re' ta taqe aj Judío,34naa kinkikaqse'laam, naa kinki chuhb'aam, naa kinkiq'ojib'eem, naa kinkikansam, xa re' la' paroox q'iij naa wo' chik nuk'aach chaloq, inki. Re' Jacobo, re' Juan xkipahqaaj jinaj otob'il ree Jesús (Mat 20.20-28)
35Re' ki'ib' chi rak'uun i Zebedeo, re' Jacobo, re' i Juan xkijil i koq kiib' ruuk' Jesús, je' wili i xkiq'or reh:
Qaj Tijineel, inqaaj chi neena a'n qeh i otob'il naa qapahqaam aweh, inki taqe.
36Re' Jesús xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih taq otob'il inawaaj chi nee taq i nub'an aweh? inki.
37Re' keh je' wili i xkiq'or:
Inqaaj naq chi nee nayeew q'ab' qeh chi nee qoh tzuhnik chupaam i aloq'laj aa ye'aab', jinaj qeh i neentzuhnik panasak'aaj, jinaj i panatz'eet, inki taqe.
38Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat ma' aweht'al ta taq i k'ahchi' apahqaam. ¿Mi nee taq inakuy ruuk'jiik re' i jinaj kulk chi k'ahlaj ha' naakiye'em weh chi uuk'jik i hin rujalwaach i ti' k'axik naa nuk'ulum? Eh ¿mi nee taq inakuy ransil i qasanik ha' i naa kianam weh i hin? inki.
39Re' taqe i ki'ib' re' re', je' wili i xkiq'or reh i Jesús:
Hoo', neenqakuy, inki taqe.
Re' Jesús je' wili xuq'or:
Korik, naa taq akuyum ruuk'jiik i k'ahlaj ha' i naakiye'em weh chi uuk'jik i hin. Eh naa wo' taq akuyum ransil i qasanik ha' i naa kianam weh i hin.
40Xa re' la', ma' weh ta ruye'ariik q'ab' taq aweh chi jinaj taq aweh i neentzuhnik panusak'aaj, jinaj i neentzuhnik panutz'eet, keh la' naa ruye'ariik awach aj eh noq ruyejaam cho wach i Dios, ki uchjik ruum i Jesús.
41Noq xkib'iraj i lajeeb' chik chi raj tahqaneel i Jesús i xkipahqaaj i koq i Jacobo i Juan, xchalik kik'aah chikinaah i ki'ib' re' re'.42Eh re' Jesús xuyuq'eej taqe i raj tahqaneel, je' wili xuq'or keh:
Re' taq i hat aweht'al taq chi re' i k'amal kib'eeh i tokoom tinamit kow inki a'n kiib' chi taaq'anik, eh re' taqe nimaq kiwach kow wo' nkian i taaq'anik.
43Eh chaxilak taq i hat, ma' ruk'ul taj chi neenb'aan i je' re'. Awach iraaj chi neenwihik rajaawriik taq chaxilak, inchol chi peet neerutoob'eej taqe i tokoom.44Eh awach iraaj k'amaj b'eeh taq chaxilak, peet inchol rutoob'eem taqe tokoom.45Je' rukab' i hin Ak'uunb'ees nuwii', winaq, ma' xin chalik ta ayu' chi re' hin naa kiin kitoob'eem i re' la' hin xin chalik chi kitoob'jiik, ruum xin chalik chuye'ariik i nuk'achariik chi ko'lb'al keh i ruk'ihaal tinamit, inki Jesús. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i moywach Bartimeo rub'ihnaal (Mat 20.29-34; Luc 18.35-43)
46Re' Jesús xponik Jericó ruch'ihil taqe raj tahqaneel. Eh noq elik chik inki a'n reje ar, kuch'ihil taqe i ma' k'isa tinamit, jinaj i moywach tzunlik chii' b'eeh chi pahqanik lemóxna, Bartimeo rub'ihnaal, rak'uun i Timeo.47Noq xrib'iraj i moywach chi re' i Jesús aj Nazaret ik'ik i rub'an, xuk'er reje chii' chuq'orob'jiik chi je' wili:
Jesús, hat riih rumaam i reey David, chaketelaaj nuwach, inki reh.
48Eh ma' k'isiin i xiq'ilwik reh, chi maruk'er chik chii'. Eh re' moywach q'e' chik kow i ruk'er reje chii' chi je' wili:
Hat riih rumaam i reey David, chaketelaaj nuwach, inki.
49Eh re' i Jesús, xpa'lojik, je' wili xuq'or:
Chayuq'eej taq cho weh, inki. Eh xooj wo' kiyuq'eej i moywach je' wili xkiq'or reh:
Chakowej ak'ux, wukteen johtoq, k'ahchi' kaat ruyuq'eem i Jesús, inki taqe reh.
50Eh noq xrib'iraj chi je' re' i moywach xukut reje wulu' rub'urb'aal, xpisk'anik parooq, eh xchalik ruuk' i Jesús.51Re' reh xupahqaaj reh i chi je' wili:
¿Chib'ih inawaaj chi nee nub'an aweh? inki.
Re' moywach je' wili i xuq'or:
Aj Tijineel, re' hin inwaaj naq chi nee nateh weh i naq'nuwach, inki reh.
52Re' Jesús je' wili xuq'or reh:
Ruum chi aye'em ak'ux xatk'achjik chik, neerub'an chi netiooj, inki.
Eh re' moywach jumehq'iil xteh inaq'wach xooj chi riij i Jesús. Re' noq xokik i Jesús Jerusaleem (Mat 21.1-11; Luc 19.28-40; Juan 12.12-19)
1Noq k'isiin ma' kiponik Jerusaleem i Jesús, ponik chik inki a'n chupaam i ki'ib' chi kok' tinamit Betfagé, eh Betania, wilkeeb' chucheel i yuuq', olivo. Re' Jesús ki'ib' i raj tahqaneel xutaq'aaj reje chi taqarik.2Je' wili i xuq'or reje keh:
Hiy taq panab'iix wilkeeb' wii' patineel wilik reje chi qawach. Eh jinaj i k'isa b'uurux nee taq inareq ar chi b'ak'lik, komajaa' ta awach injohtik chi riij. Nee taq inachej chaloq, eh nee taq i nak'am cho weh.
3Eh wila' awach xpahqanik taq aweh chihreet noq inachej taq i b'uurux, je' taq wili i cha q'or reh: Reh i QaJaaw naa rukamaniik, naa wo' chik rutaq'aam taq chaaweh, tiko'q taq reh, inki i Jesús.
4Re' taqe ki'ib' chi raj tahqaneel xiooj wo' hoq, xponik kireq i k'isa b'uurux chi b'ak'lik pamb'eeh ma' najt ta chii' puerta, eh xkichej wo' chaloq.5Eh noq k'ahchi' kiche'jeem i k'isa b'uurux, je' wili i xq'orarik keh:
¿Chib'ih reet noq inachej taq i k'isa b'uurux? ki uchjik.
6Eh re' taqe i aj tahqaneel, re' wo' xkiq'or i xq'orarik reje keh ruum i Jesús eh xye'arik wo' cho keh i k'isa b'uurux.7Re' taqe i ki'ib' chi raj tahqaneel i Jesús xkik'am cho reh i k'isa b'uurux, xkikoj i kib'urb'aal chi jurub', eh re' Jesús xjohtik reje chi riij.8Eh ma' k'isiin taqe xkihe' wach i kib'urb'aal parub'eeh i Jesús, wilik taqe i xkiyok' i xaq chee', xkiyeew parub'eeh.9Re' taqe i tinamit peet chuwach i Jesús, je' wo' taqe i xam chi riij, k'erik kichii' chuq'orariik chi je' wili:
Xti wilik ruloq'il, xti wilik runimaal wach i xk'u'loq parub'ihnaal i QaJaaw Dios.
10Loq'imaj ta naq i xk'u'loq, re' i naa ruwihiik rajaawriik chi taaq'anik, je' rukab' noq xwihik chi taaq'anik i qajaaw, re' reey David. Eh nee ta naq inye'arik ruloq'il ruum i Dios, inki taqe.
11Eh re' Jesús xokik Jerusaleem, xooj parupaat i Dios, eh tuslik xrilow taqe i chib'ih jariik wilkeeb' ar. Eh ruum chi xokik chik i q'iij, xooj Betania ruch'ihil i kab'laj chi raj tahqaneel. Re' Jesús xuchiqsaj i ruche'el i higo ma' xta wach (Mat 21.18-19)
12Eh chi junwaar, noq xelik cho Betania i Jesús, ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, re' reh xchalik runuhmiik.13Eh noq chalik inki a'n re' Jesús jinaj i ruche'el i higo ma' k'isiin i xaq xrilow reje wach. Eh xujil i koq riib' ruuk' i chee', i lb'al reh mi wilik wach. Xanaah re', ma' jino'q wo' wach xureq, xa xaq i wilik, ruum ma' re' ta paruq'ijil i wach.14Eh re' i Jesús, je' wili i xuq'or reh i ruche'el i higo:
Ma' jino'q chik naa ruk'uxwiik reh aawach, inki.
Eh re' taqe raj tahqaneel xkib'iraj i xuq'or. Re' Jesús xresaj taqe chaloq i aj k'aay wilkeeb' parupaat i Dios (Mat 21.12-17; Luc 19.45-48; Juan 2.13-22)
15Eh noq wilkeeb' chik ar Jerusaleem, re' Jesús xokik i koq parupaat i Dios, eh xukaaj taqe chaloq i aj k'aay wilkeeb' ar, je' wo' taqe i loq' inki a'n Eh xuk'ahwaaj taqe cho rij paat i kiméxa i kich'aqwik wach tumiin, je' wo' i kixiila i aj k'aay paloma.16Re' Jesús ma' jaruuj chik i ruyeew q'ab' keh i tinamit chi ki-ik'ik ponoq ruch'ihil kihq i parupaat i Dios.17Eh je' wili kik'uhb'aljiik i tinamit xub'an:
Pan santo laj huuj tz'ihb'amaj chaloq chi je' wili i ruq'or i Dios: Re' nupaat b'anb'al kitiij i kichalik panimaq taq tinamit naa rokiik wii', inki. Eh re' taq i hat akojom taq chi ke'emb'al kiib' ajileq'.
18Noq xkib'iraj chi je' re' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, xtohq'ik kisik'im chi riij nik' wach noq naakikasam i Jesús, xa re' la', kiyo'jiik wo' chik chub'aan, ruum chu'nchel i tinamit insahchik kik'ux ruum i k'uhb'alinik i rub'an.19Eh noq xokik i q'iij, re' Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel xi elik reje chupaam i tinamit re' re'. Re' ruche'el i higo ma' xta wach xchiqik (Mat 21.20-22)
20Eh wahq'eq chi junwaar, xik'ik wo' chik ponoq kilow i ruche'el i higo xa re' la' chiqinaq chik, xelik chaloq koparaa', eh xponik ko chi ju'.21Eh noq xk'ulik cho paruk'ux i Pedro i ruq'orom i Jesús, je' wili i xuq'or reh:
Qaj Tijineel, chawil i ruche'el i higo chiqik re' i xaq'or reh chi ma' naa ta chik ruwachiniik, inki.
22Re' Jesús je' wili i chaq'wik xub'an:
Chayeew taq ak'ux chunimjiik i Dios.
23Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi xa awach nee nq'orik reh i yuuq' wili chi eloq ayu', chakut awiib' pan palaw, inko'q reh, wila' ma' kiib' ruk'ux chub'aan, ruye'em la' ruk'ux chi neerub'an, naa wo' rub'aan i naa ruq'orom.24Ruum aj re', i nuq'or taq aweh i hat chi chu'nchel taq i neenapahqaaj panatiij ree Dios, wila' aye'em taq ak'ux chi nee taq i ruyeew chaaweh, nee wo' taq inak'ul.25Eh noq naa taq a'nam atiij, peet taq cha kuy kimahk i ki-ixowanik taq awach, reh chi re' taq aaWaJaaw wilik cho pan taxaaj nee wo' rukuy chu'nchel taq amahk i hat.26Eh wila' ma' xakuy taq i kimahk i tokoom i hat, je' wo' re' i neerub'an taq awajaaw wilik cho pan taxaaj, ma' jaruuj wo' taq neerukuy amahk i hat, inki. Re' i rajaawriik i Jesús (Mat 21.23-27; Luc 20.1-8)
27Re' Jesús xi sutinik wo' chik chaloq Jerusaleem. Eh xokik i koq parupaat i Dios, re' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xkijil i koq kiib' ruuk', taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, taqe i k'amal kib'eeh i aj judío.28Eh xkipahqaaj reh i Jesús chi je' wili:
¿Aha' inchalik awajaawriik chub'aan taqe re'? ¿Awach xye' wik aweh awajaawriik? inki taqe reh.
29Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Re' hin jinaj wo' i q'orik naa nupech'um taq aweh i hat. Wila' xaq'or taq weh, re' hin nee wo' nuq'or taq aweh i hat awach inye'wik i wajaawriik chub'anariik taqe re'.
30Chaq'or aj taq weh re' hat, ¿Awach xtaaq'anik cho reh i Juan chi qasanik ha', re' Dios oon xa winaq taqe xtaaq'anik cho reh? inki.
31Eh re' keh, xtohq'ik kiwech'um chikiwach chib'ih naa kiq'orom:
Wila' xqaq'or reh chi re' Dios xtaaq'anik cho reh,
¿Chib'aaj reet noq ma' xanimaj taq re'? inko'q qeh.
32Eh wila' xqaq'or chi xa winaq taqe xtaaq'anik cho reh, yohb'aal, inki taqe.
Ruum yo'jik inki a'n ruum i tinamit ruum chu'nchel kinimanik reh chi re' Juan aj qasan ha' jalal ruq'oral i Dios.
33Ruum i re', je' wili i xkiq'or reh i Jesús:
Ma' qeht'al taj awach xtaaq'anik cho reh, inki taqe.
Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Je' wo' hin ma' nee ta wo' taq i nuq'or aweh i hat awach inye'wik i wajaawriik chub'anariik taqe re', ki uchjik. Re' jalwaach q'orik chikiij i kemelen ye'aab' yiib' wach kina'ojb'al (Mat 21.33-46; Luc 20.9-19)
1Eh re' Jesús xuq'oreej panjalwaach q'orik taqe re', chi je' wili: Jinaj i winaq xutik i ru-uuva paruye'aab', eh xukoj pan koraal. Ar xuyejaa' i yitz'b'al reh, eh jinaj inajt naah paat xuyejaa' cha'jalb'al reh i ru-uuva. Eh xuyeew chi kemeel i ruye'aab' keh i junch'uq chi kamanoom, eh xooj chi najt yuuq'.2Eh paruq'ijil i rusik'ariik i wach i ru-uuva, jinaj i rumoso xutaq'aaj chaloq kuuk' i aj kemeel ye'aab' chupahqaljiik i wach i ru-uuva naa naq rukahniik ree reh.3Eh re' taqe i aj kemelen ye'aab' re' re' xkichop i móso, xkiq'ojib'eej, eh xkitaq'aaj reje chi ma' xtaj i uuva xkiyeew reje reh.4Eh xutaq'aaj wo' chik chaloq jinaj i rumoso chi taqarik. Xa re' la', re' taqe aj kemelen ye'aab' xkichop i móso, xkihop paam i naah, eh xkib'ajib'eej.5Eh jinaj wo' chik i rumoso xutaq'aaj chaloq, re' taqe aj kemelen ye'aab' xkikansaj. Chi riij i re', k'ih chik i rumoso xutaq'aaj chaloq, re' keh wilik i móso xkiq'ojib'eej, wilik i xkikansaj.
6Eh pantz'apaab' wach, re' chik i jinaj chi rak'uun q'e' ruk'ax i xutaq'aaj chaloq kuuk' i kemelen ye'aab' ruum je' wili i xuq'or paruk'ux: Noq i nuq'or i hin, neen kiyeew ruloq'il i wak'uun, inki.7Eh re' taqe i aj kemelen ye'aab' je' wili i xkiq'or chikiwach: Re' winaq wili, naa rehchaniik reh i ye'aab'. Ruum aj re' i ruk'ul chi neenqakansaj, eh qeh i hoj neenkahnik i ye'aab', inki taqe.8Re' taqe i aj kemelen ye'aab' xkichop ak'uunb'ees, xkikansaj, eh xkikut chaloq i ruti'jolal chi riij i ye'aab' tikooj wii' i uuva.
9¿Chib'ih i naa rub'anam i ehchan reh i uuva kuuk' i aj kemelen ye'aab' noq inaq'or taq i hat? Re' hin i nuq'or taq aweh chi naa taqe rukansam, eh tokoom chik aj eh naa ruye'em chi kemeel i ruye'aab' re' re'.
10¿Mi ma' jank'al taq inawil re' hat i tz'ihb'amaj chaloq pan santo laj huuj, re' i ruq'or chi je' wili?
Re' ab'aj ma' xponik ta panaq'kiwach i aj yej-an paat, re' re' i xkahnik chi rukowiil i rooq i paat.
11Re' i wili xub'an i QaJaaw, eh xiik' naah nimaal wach chi qee hoj, inki tz'ihb'amaj cho pan santo laj huuj, inki Jesús.
12Re' taqe i aj ixowaal xkireq chi riij chi chikiij i keh xq'orik, i jalwaach q'orik xuq'or i Jesús ruum i re' xkaaj naq kichopom. Xa re' la', ma' xkichop ta wo' hoq, ruum kiyo'jik ruum i tinamit. Eh xkikanaa' kahnoq i Jesús, eh xiooj. Re' rupahqaljiik mi ruyee riib' chi naa rub'aan i tooj ruuk' ajaab'ees (Mat 22.15-22; Luc 20.20-26)
13Eh wilik taqe i aj fariseo, taqe i rukomoon i Herodes, xkitaq'aaj chaloq ruuk' i Jesús, re' naq xkaaj chi chib'ih ta xkireq wii' ru mahk ruuk' i ruq'oral.14Eh xi ponik ruuk' i Jesús, je' wili xkiq'or reh:
Aj Tijineel, re' hoj qeht'al chi re' hat xti korik ti q'orik, eh ma' xta nawaaj reh inkiq'or chawiij. Eh ma' awach taj i tokoom rilariik i na a'n eh ruuk' i korik inaq'or i rub'eeh i Dios. Ruum aj re', inqaaj chi neenaq'or qeh, ¿mi ruk'ul chi neenqa a'n i tooj ruuk' ajaab'ees aj Roma? ¿Mi koruman oon ma' koruman taj? inki taqe.
15Re' Jesús reht'al chi re' taqe re' xak'ul inki a'n kiwach, je' wili xuq'or keh:
¿Chib'ih reet noq k'ahchi' taq asik'im numahk? Chak'am taq cho jino'q weh i tumiin re' ruuk' i saq wach, reh chi neenwilow, inki.
16Re' keh xkik'am wo' chaloq i tumiin ree Jesús, eh xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Awach aj eh i wachiis wilik chuwach i tumiin wili? eh ¿Awach aj b'ihnaal i tz'ihb'amaj chuwach? inki.
Re' wach ajaab'ees aj Roma, eh re' i rub'ihnaal, inki taqe.
17Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Wila' je' re', koruman taq chi neena a'n i tooj ruuk' ajaab'ees. Eh koruman wo' taq chi neena a'n tooj ruuk' i Dios, inki.
Eh xsahchik kik'ux ruuk' i xuq'or. Re' rupahqaljiik i kiwuktiik chee kamnaq chi k'achlik kiwach (Mat 22.23-33; Luc 20.27-40)
18Eh wilik taqe i aj saduceo, xiooj k'oloq ruuk' i Jesús, re' i ma' nkinimaj taj chi kiwuktiik wo' chik chaloq i kamnaq chi k'achlik kiwach, xkipahqaaj reh i Jesús chi je' wili:
19Aj Tijineel, re' k'uhb'aal rutz'ihb'aam kahnoq i Moisés i ruq'or chi je' wili: Wila' xkimik jino'q i winaq chi ma' xwihik ta rak'uun rixq'uun ruuk' i rehk'een, re' chaq'b'ees ak'un inchol rub'anam kaxáro ruuk' i kahnel ixoq, reh chi neen wihik rak'uun rixq'uun parub'ihnaal i ras kamnaq, inki.20Ayu' xi wihik naq taqe chaloq i wuquub' chi winaq kas kichaaq' kiib'. Re' aasb'ees ak'un xub'an kaxáro, eh xkimik reje chi ma' xwihik ta rak'uun rixq'uun ruuk' i rehk'een.21Eh re' rukab' ak'un xub'an wo' chik kaxáro ruuk' i kahnel ixoq, xkimik wo' chik reje chi ma' xwihik ta rak'uun rixq'uun ruuk'. Eh re' roox ak'un xub'an wo' chik kaxáro ruuk' i kahnel ixoq, eh je' wo' chik re' i xuk'ul.22Eh xkian kaxáro kiwuqcheel ruuk' i kahnel ixoq, eh ma' jino'q keh xwihik kiha'lak'uun ruuk'. Eh xkimik wo' reje i kahnel ixoq re' re'.23Eh noq na' wo' chik kik'aach cho ruka'peech, ¿awach keh i wuquub' chi winaq re' re' naa rukahniik chi rub'ahiil ixoq, ruum kiwuqcheel kianam kaxáro ruuk'? inki taqe.
24Re' Jesús je' wili xuq'or keh:
Re' taq i hat, hat taq sahchinaq ruuk' inaq'or, ruum ma' nareq ta taq chi riij i ruq'or pan santo laj huuj, ni xata re' i rajaawriik i Dios taq inareq chi riij.
25Noq naakiwuktiik chaloq i kamnaq chi k'achlik kiwach, re' taqe winaq, taqe ixoq ma' naa ta chik kianam kaxáro, naa la' kikahniik chi je' kikab' taqe ánjel wilkeeb' pan taxaaj.26Re' taq i hat inapahqaaj taq nik' wach i noq kik'aach wo' chik chaloq i kamnaq. ¿Mi ma' awilom taq re' i hat i ruq'or chupaam i santo laj huuj rutz'ihb'aam chaloq i Moisés? re' i ruq'or wii' i k'iix k'ahtik i rub'an, noq xuq'or i Dios ree Moisés chi je' wili: Re' hin i ruDios i Abraham, i ruDios i Isaac, i ruDios i Jacob, inki.27Ar inkan chi riij chi re' i Dios, ma' re' ta ki Dios i kamnaq, ki Dios la' k'achalkeeb'. Re' taq i hat, hat taq sachalkaat ruuk' inaq'or, ki uchjik ruum i Jesús. Re' k'uhb'aal xti wilik rajaawriik (Mat 22.34-40)
28Eh jinaj ink'uhtanik ree k'uhb'aal xrib'iraj chi k'ahchi' kiwech'um i Jesús taqe re'. Eh xrib'iraj chi re' Jesús ma' xta reet kichaq'weesjiik xub'an taqe, xupahqaaj reh i Jesús chi je' wili:
¿Aha' wilik i k'uhb'aal xti wilik rajaawriik chikiwach chu'nchel i k'uhb'aal? inki.
29Re' Jesús je' wili xuq'or reh:
Re' i k'uhb'aal xti wilik rajaawriik chikiwach chu'nchel i k'uhb'aal re' i ruq'or chi je' wili: Chab'iraj taq i hat aj Israel: Re' i QaJaaw i qaDios xa jinaj wo' hoq, xa re' wo' reh i QaJaaw.
30Chak'ax aaWaJaaw aaDios chu'nchel ak'ux, chu'nchel awánima, chu'nchel akapeb'aal chu'nchel awansil, inki.31Eh re' rukab' i k'uhb'aal je' wili i ruq'or: Chak'ax aawas achaaq' je' rukab' noq inak'ax awiib' i hat, inki. Eh ma' jino'q chik i k'uhb'aal xti wilik rajaawriik chuwach taqe i ki'ib' re' re', inki.
32Re' ink'uhtanik ree k'uhb'aal je' wili i xkiq'or reh i Jesús:
Aj Tijineel, ma' xta reet i xaq'or. Korik i xaq'or chi xa jinaj wo' hoq i Dios, eh ma' jino'q chik chi riij chuwach i reh.
33Re' i ruk'axariik i Dios chu'nchel qak'ux, chu'nchel i qakapeb'aal, chu'nchel i qansil, je' wo' hoq i ruk'axariik i qas qachaaq' je' rukab' noq inqak'ax qiib' i hoj, re' taqe re' xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach chu'nchel i mayijimaj chikop ink'atarik wach artaal, inki.
34Noq xrib'iraj i Jesús chi ma' xta reet i chaq'wik xub'an, je' wili xuq'or reh:
Re' hat xa k'isiin naq chik inawaaj chi nee tiokik pa runimaal rajaawriik i Dios, inki.
Eh ma' jino'q chik i xuchop ruk'ux chupeech'jiik i Jesús. ¿Awach aj iih maam i Cristo? (Mat 22.41-46; Luc 20.41-44)
35Noq k'uhb'alinik i rub'an i Jesús chupaam i rupaat i Dios, je' wili i xuq'or:
¿Chib'ih reet noq inkiq'or taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal chi re' i Cristo xa riih rumaam i reey David?
36Eh re' David ruuk' i rajaawriik i Ruxlab'al i Dios xuq'or chi je' wili:
Re' waJaaw Dios xuq'or reh i waJaaw chi je' wili: Re' hat ti tzuun panusak'aaj, korehtaal i nuyeew taqe pana wooq i ki-ixowanik awach.
37Korik ta chi xa riih rumaam i David i Cristo, re' David ma' xuq'or ta naq chi raJaaw, inki.
Re' taqe ma' k'isa tinamit xi ib'irinik reh i xuq'or i Jesús xsuuqb'ik kik'ux. Re' i Jesús xuq'or i mahk inki a'n i kik'uhtanik ree k'uhb'aal (Mat 23.1-36; Luc 11.37-54; 20.45-47)
38Re' Jesús je' wili xuq'or keh i tinamit noq k'uhb'alinik i rub'an:
Chawik'raaj taq awiib' chikiwach i kik'uhtanik ree k'uhb'aal. Re' keh imponik chikiwach chi nimaq rooq i kiso' inkikoj, eh inkaaj chi neenye'arik rusuqkiil kik'ux pantaq k'aayb'al.
39Eh chupaam taqe i sik'oj wach tzunaab' kitzuhnik chupaam taqe paat inlooq'jik wii' Dios. Eh chupaam i sik'oj wach ye'aab' kiwihik noq inki a'n kiwa'.40Eh inkiq'uch i chib'ih keh kahnel ixoq kamnaq kib'ahiil, xa re' inkaaj chi ma' nkan ta chikiij najt tii chik rooq i kitiij inki a'n Re' keh xiik' naah ti'kiil i tojb'al kimahk naakik'ulum, inki. Re' i rulemóxna xuyeew i neb'aa' laj ixoq kamnaq rub'ahiil (Luc 21.1-4)
41Junriim i Jesús, tzunlik i koq chuwach taqe i kaxoon ye'aab' lemóxna, xrilow taqe i tinamit chi xkiyeew i kilemoxna chupaam taqe kaxoon re' re'. Eh ma' k'isiin wo' taqe i b'ehomaq xkiyeew i kilemoxna.42Eh jinaj i neb'aa' laj ixoq kamnaq rub'ahiil, xuyeew chi rulemóxna pan kaxoon i ki'ib' chi kok' tumiin re' ruuk' q'an wach, ma' k'ih taq ta kiwach.43Eh re' i Jesús xuyuq'eej taqe ruuk' i raj tahqaneel, je' wili xuq'or keh:
Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi re' i neb'aa' laj ixoq wili xiik' naah k'ihaal i lemóxna xuyeew chuwach chu'nchel i xkiyeew kilemoxna chupaam taqe kaxoon re' re'.
44Chu'nchel i re', re' inkiyeew chi kilemoxna inqohxanik chikiwach. Raaj i neb'aa' laj ixoq wili, xuyeew chi rulemóxna chu'nchel i ruk'isa tz'aaq naa naq rik'sam wii' q'iij, inki. Re' Jesús xuq'or chi naa ruyojib'iik i rupaat i Dios (Mat 24.1-2; Luc 21.5-6)
1Noq xelik chaloq i Jesús parupaat i Dios, jinaj keh i raj tahqaneel je' wili xuq'or reh:
Qaj Tijineel, ¿mi naa wilow chi q'e' holohaq i paat, chi q'e' holohaq ab'aj korjinaq wii'? inki.
2Eh re' Jesús je' wili xuq'or reh: Hoo', inwilow. Raaj i hat, ¿mi nawil nimaq taq paat? Re' hin i nuq'or aweh chi ma' jino'q ab'aj korjinaq wii' naa rukahniik paruye'aab' na'yo'joq, inki. Re' i rehtalil noq komajaa' insacharik wach i wach ak'al (Mat 24.3-28; Luc 21.7-24; 17.22-24)
3Eh re' Jesús xooj rutzunaa' riib'chinaah i yuuq' olivo, chi k'ulwaach i rupaat i Dios. Eh noq rutkeel chik wilik ar re' Pedro, i Jacobo, i Juan, i Andres, xkipahqaaj reh Jesús chi je' wili:
4Re' hoj inqaaj chi neenaq'or qeh jaruuj imb'aan i xaq'or chi riij i rupaat i Dios, eh chib'ih i rehtalil naa ruwihiik noq ach k'isiin ma' imb'aan chu'nchel i re', inki taqe.
5Re' Jesús je' wili xuq'or keh:
Chawik'raaj taq awiib' reh chi ma' awach ta taq neenjot'wik aweh,
6ruum ma' k'isiin taqe i je' tii chik panub'ihnaal naa kik'uliik iloq. Re' hin i Cristo, inko'q taqe, eh ma' k'isiin i naakijot'om.7Eh re' taq i hat na' chab'iraj taq rib'iral chi k'ahchi' i q'aq'inik chi najt chi ma' najt, mat yo'jik taq, ruum xa je' wo' re' i naa ruk'ulariik. Xa re' la', komajaa' ta re' re' i rusahchiik wach i wach ak'al.8Eh re' taqe i nimaq taq tinamit k'ul naa kitoq'aam peleto chikiwach. Eh re' taqe i ju'jun seht chi tinamit k'ul naa kitoq'aam q'aq'inik chikiwach. Naa ruwihiik yihk, wi'jaleel. Re' taqe re', xa toq'omb'al pee reh i runimaal ti' k'axik naa ruk'ulariik.
9Re' taq i hat, chawik'raaj taq awiib' ruum naa taq kaat kiq'asam pan kiq'ab' i q'atal q'orik. Eh naa taq kaat kiq'ojib'eem chupaam taqe i paat inlooq'jik wii' Dios, eh naa taq kaat kiq'asam pan kiq'ab' i nimaq wach kikamaj, pan kiq'ab' i reey ruum i nunimjiik. Ar naa taq aq'orom wib'iral keh taqe re'.10Eh noq komajaa'-oq insahchik wach i wach ak'al, ajwaal wach chi peet naa ruq'orariik rib'iral i ak' k'uhb'aal chupaam i nimaq taq tinamit sut i wach ak'al.11Eh jarpech taq naa kaat kik'amam reje chikiwach i q'atal q'orik, mat kapeb'ik taq chi riij chib'ih taq i naa aq'orom, ruum re' taq i naa aq'orom aha' wilik i naa ruye'ariik taq pan awánima. Ruum ma' xata pan awánima taq naa ruchaliik i naa taq aq'orom, re' la' i Santolaj Uxlab'al naa ruq'oriik taq aweh.12Re' taqe i kas kichaaq' kiib' k'ul naa kiq'asam kiib' pankimik. Eh re' taqe i tuutb'ees ajaab'ees naa kiq'asam pankimik i kak'uun kixq'uun. Eh re' taqe ak'uunb'ees ixq'uunb'ees naa kikansam i kituut kajaaw.13Re' taq i hat, chu'nchel i tinamit naa ki-ixowaniik taq awach ruum i nunimjiik. Eh awach i ma' naa ta ruyojiik ruk'ux korehtaal i rukimiik, re' re' naa ruko'ljiik.
14Eh noq naa taq awilom i hat chi k'ahchi' i yiib' wach na'ojb'al i ruq'orom chaloq i Daniel, jalal ruq'oral i Dios chupaam i Loq'laj Ye'aab' aha' ma' ruk'ul ta naq chi naa rub'aan, (awach i rilow wach huuj, chureq chi riij) re' taqe i wilkeeb' Judea na' k'ularoq i re', inchol kimolom chi elik pantaq rax chee'.15Awach i wilik ponoq kochinaah i rupaat, manqajik chaloq chi rehtesjiik i chib'ih reh wilik parupaat.16Eh awach i wilik ponoq parab'iix, mansutinik chaloq parupaat chuk'amariik i ruso'.17Eh chupaam taqe q'iij re' re', q'e' ti' i naakik'ulum taqe ixoq wilkeeb' wach k'acharik, je' wo' taqe i wilik kikok' ha'lak'uun ko aj ch'uuch' taqe.18Je' re' noq re' taq i hat, inchol taq apahqaam ree Dios panatiij chi ma' ta naq paruq'ijil k'uxik neenk'ularik taqe re',19ruum chupaam taqe q'iij re' re', jinaj i runimaal ti' k'axik naa rilariik, ma' jank'al ta nilarik i rutz'uhkrisam chaloq i tinamit wach ak'al i Dios, eh ma' jaruuj wo' chik q'iij naa rilariik.20Eh wi ta re' QaJaaw ma' neerutoq rooq jarub' q'iij naa rub'aan i ti' k'axik re' re' ma' jino'q naq i neeruko'leej riib'. Naa la' rutoqom rooq i q'iij, ketelb'al kiwach i kinimanik ree reh, i rusik'im cho kiwach.
21Eh chupaam taqe q'iij re' re', wila' awach taq xq'orik aweh i hat chi je' wili: Ayu' wilik i Cristo, wulu' wilik, inko'q taq aweh, manimaj taq reh,22ruum naa kik'uliik iloq naa kikojom kiib' chi Cristo, i naa kikojom kiib' chi jalal ruq'oral i Dios. Eh wilik ehtalil, wilik i ma' ilooj taj naakik'uhtaam, chi jot'b'al keh taqe rusik'im cho kiwach i Dios.23Re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq noq k'ahchi' nuq'orom taq aweh chu'nchel i naa ruk'ulariik. Je' re' noq, chawik'raaj taq awiib' i hat, inki i Jesús. Re' i ruk'uliik ruka'peech i Jesucristo (Mat 24.29-35,42,44; Luc 21.25-36)
24Eh noq ik'inaq chik i runimaal ti' k'axik re' re', re' q'iij naa ruq'equumriik wach, re' poh ma' naa ta chik ruye'em i rusaqumaal.25Eh re' taqe ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj naakiq'ehb'iik chaloq. Eh re' taxaaj ruch'ihil i wilkeeb' chupaam naakikirkotiik.26Chi riij i re', naakiinkilom i tinamit i hin, chi k'ulik i nub'an iloq nah suutz' ruuk' i runimaal i wajaawriik ruuk' i nuloq'il.27Eh naa nutaq'aam taqe reje i nuánjel sut i wach ak'al, je' wo' sut i raa' taxaaj, chumolariik kiwach i nutinamiit nusik'im cho kiwach.
28Re' taq i hat, inchol taq atijem awiib' ruuk' i jalwaach q'orik wili: Re' ruche'el i higo noq ha'lak'un i q'ab' intoxlinik johtoq i xaq, ar ink'utinik chi xailook' chik i ruq'ijil i siq'jil.29Je' aj re' noq naa taq awilom chi xk'ularik chik taqe i xnuq'or taq aweh, ar taq naa akojom rehtaal chi xailook' chik kink'u'loq ruka'peech i hin, Ak'uunb'ees Dios.30Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi re' taqe re' naa ruk'ulariik noq komajaa' kikimiik taqe i tinamit wilkeeb' yu'naak.31Re' taxaaj ruch'ihil i wach ak'al naa rik'iik kiwach. Eh re' nuk'uhb'aal ma' naa tarik'iikwach.
32Xa re' la', re' ruq'ijil taqe re', ma' jino'q i naab'inik reh. Ni xata re' taqe ánjel wilkeeb' cho pan taxaaj, ni xata re' hin, Ak'uunb'ees Dios, xa re' wo' hoq i waJaaw i naab'inik reh.33Je' re' noq re' taq i hat, xa eliik-oq na'lik taq aweh, eh cha a'n taq atiij, ruum ma' aweht'al ta taq jaruuj naa ruponiik i ru orahiil chi naa ruk'ulariik taqe re'.34Je' rukab' i rub'an i winaq noq nooj chi b'iyájo chi najt. Eh i ruq'or kahnoq reh taqe rumoso chi ilaroq chib'ih reh parupaat. Eh chi kiju'junaal i ruyeew kahnoq kikamaj. I ruq'or reh i wilik chi chii' i puerta chi na'lik-oq reh chi cha'jinik.35Je' wo' re' taq i hat, xa eliik-oq taq na'lik aweh, ruum ma' aweht'al ta taq nik' naa nuk'uliik iloq ruka'peech i hin, je' rukab' i ehchan paat re' re', mi re' parujohtiik aq'ab', mi re' yejal aq'ab', mi re' pampeet koq'iim imaas, oon parusaq'iik naa nuk'uliik iloq.36Na'lik-oq taq aweh re', reh chi ma' suq ta taq awiriik noq nee taq tik'ulik nureq.37Aha' wilik i nuq'or taq awee hat, i nuq'or wo' keh chu'nchel i tinamit: Xa eliik-oq na'lik taq aweh, inki Jesús. Re' rusik'ariik chi riij i ruchopariik i Jesús ree rukanteesjiik (Mat 26.1-5; Luc 22.1-2; Juan 11.45-53)
1Ach-oq pan kiib' q'iij intohq'ik i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, re' noq ink'uxarik i kaxlanwi'k ma' xta ch'amb'esb'al reh. Re' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, xkisik' chi riij chi ruuk' jot'ooj naa kichopom naa kikansam i Jesús.2Eh je' wili i xkiq'or:
Xa re' la', ma' nee ta nqachop noq kok'ahchi' i ninq'ijinik, reh chi ma' nee ta nkimol kiib' i tinamit chi qapletohjik, inki taqe. Jinaj ixoq xujalk'iij ink'ohnik laj iq'oom wach naah i Jesús (Mat 26.6-13; Juan 12.1-8)
3Re' Jesús xooj Betania, ar xokik i koq parupaat i Simón, re' i aj rax q'aah inkiq'or reh. Eh noq wilik chik ar nah mexa i Jesús, jinaj ixoq xooj k'oloq ruuk', ruyohq'eem jinaj i lemeta, runujisam chi ink'ohnik laj iq'oom xutoq i ralaq i lemeta. Eh xujalk'iij iq'oom wach naah i Jesús.4Eh wilik taqe chi kixilak i xchalik kik'aah, je' wili i xkiq'or chikiwach:
¿Chib'ih reet noq i ruyeew chi re' chi ma' re' ink'ohnik laj iq'oom ixoq re' re'?
5Re' iq'oom re' re' xub'an naq chi xk'ayjik, eh ma' xata naq ixib' siento chi tumiin re' ruuk' i saq wach xtojarik.
Re' i tz'aaq xsiijik naq keh i neb'aa', inki taqe chuch'oljiik ixoq re' re'.
6Eh re' i Jesús je' wili i xuq'or keh:
Chakanaa' taq. ¿Chib'ih reet noq i nach'olej taq ixoq? Re' xub'an weh holohik chi b'anarik.
7Re' taqe neb'aa' eliik naa kiwihiik taq chaxilak, neerub'an chi nee taqe natoob'eej nik' taq inawaaj. Eh re' hin ma' eliik ta taq naa nuwihiik chaxilak.8Re' ixoq wili xub'an i xuyee riib' chuwach, xujalk'iij ink'ohnik laj iq'oom wach nunaah, reh chi noq xriq'omaj i nuti'jolal reh i numuhqiik.9Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi xa aha' pa' yuuq' sut i wach ak'al naa ruq'orariik i ak' k'uhb'aal, naa wo' ruq'orariik ar i xub'an ixoq wili, reh chi naa ruk'uliik pank'uxliis, inki. Re' Judas Iscariote xutoq'aa' ruk'ayem i Jesús chi ma' eht'alimaj (Mat 26.14-16; Luc 22.3-6)
10Re' Judas Iscariote, i jinaj keh i kab'laj chi raj tahqaneel i Jesús, xooj kuuk' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij chuq'ahteesjiik i Jesús.11Noq xkib'iraj chi je' re' xsuuqb'ik kik'ux, xkiq'or ree Judas chi naakiye'em rutumiin chi riij Eh xtohq'ik rusik'im chi riij i nik' wach noq naa ruq'asam i Jesús. Re' Santolaj wi'k xub'an i QaJaaw Jesús ree xq'eq (Mat 26.17-29; Luc 22.7-23; Juan 13.21-30; 1 Kor 11.23-26)
12Eh pampeet q'iij reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, re' noq ink'uxarik i kaxlanwi'k ma' xta ch'amb'esb'al reh, re' noq kikanteesjiik taqe rak'uun tentzun chi mayiij, re' taqe i raj tahqaneel i Jesús xkipahqaaj reh chi je' wili:
¿Aha' inawaaj chi neenooj qayejaa' awa' ree xq'eq naa ak'uxum reh i runinq'ijiik? inki taqe.
13Eh re' Jesús xutaq'aaj reje ki'ib' keh i raj tahqaneel, je' wili i xuq'or keh:
Yu'naak hiy taq pan tinamit. Ar taq neenareq jinaj i winaq rutehlaam nah tileb' i jinaj ikom chi jot'ik, nee taq inatahqeej reje.
14Eh aha' pa' neenokik i koq je' wili taq i neenaq'or reh i ehchan paat: Re' i qaj Tijineel xutaq'aaj cho rupahqaljiik aha' wilik apaat naa rub'anam wii' ruwa' ruch'ihil taqe i raj tahqaneel re' wi'k ree xq'eq reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, tiko'q taq reh.15Re' reh nee taq i ruk'uhtaaj aweh paruka'ch'iht i rupaat chi korjinaq chik i rujuntaas paam i paat re' re'. Ar taq neenayejaa' qawa' qahaa' ree qaxq'eeq, ki uchjik ruum i Jesús.
16Eh re' i ki'ib' chi raj tahqaneel i Jesús xiooj wo' pan tinamit. Eh xponik kireq chi je' rukab' i xq'orarik reje keh ruum i Jesús. Eh xkiyejaa' wo' hoq i kiwa' kihaa' re' xq'eq reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto.
17Eh noq xokik i q'iij, re' Jesús xooj k'oloq chupaam i paat, ruch'ihil taqe i ruk'u'liil i raj tahqaneel.18Eh noq wi'k chik i rub'an i Jesús nah mexa ruch'ihil i kab'laj chi raj tahqaneel, je' wili i xuq'or keh:
Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi jinaj taq i wilik chaxilak naakiin ruk'ayem chi ma' eht'alimaj, re' i k'ahchi' rub'anam ruwa' wuuk', inki.
19Noq xkib'iraj chi je' re' xtib'ik kik'ux. Xa riij chik riib' noq xkipech'uj chi kiju'junaal chi je' wili:
¿Re'-oq pe' nchee hin naa nuk'ayiniik aweh noq inaq'or? inki taqe reh.
20Re' Jesús je' wili i chaq'wik xub'an:
Jinaj taq chaxilak i hat i kab'laj taq chawiib' naa ruk'ayiniik weh re' i hoj junwaa' ruuk' chupaam i jinaj chi pulato.
21Re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, xanaa wo' nuk'ulum aha' wilik taqe i tz'ihb'amaj chaloq pan santo laj huuj. Xa re' la', q'e' ti' inaruk'ulum i naa ruk'ayiniik weh. Xti ruk'ul naq chi reh chi ma' ta naq aasjinaq chaloq, inki Jesús.
22Eh noq wi'k inki a'n nah méxa, re' Jesús xuchop chaloq i kaxlanwi'k xut'iosej johtoq ree Dios, xuch'uy, xuyeew keh i raj tahqaneel, je' wili i xuq'or keh:
Hu' taq, chak'ux taq i kaxlanwi'k wili, re' i rujalwaach i nuti'jolal, inki.
23Eh xuchop chaloq jinaj i nimlaj kulk xut'iosej ree Dios, eh xrik'saj reje keh i raj tahqaneel, eh chi kunchelaal xkuk'ej keh i wilik chupaam.24Eh je' wili i xuq'or keh:
Re' wili i rujalwaach i nukik'eel naa ruchihkiik chikiij i ruk'ihaal, reh chi naa rojiik eloq wach i ko ak' ruyejaam cho wach i Dios.
25Re' hin i nuq'or taq aweh chi komajaa' pee chik naawuk'em i riis uuva kore' chik na' chureq i ruq'ijil na' anwuk'ej i ak' riis uuva, re' noq naa nuwihiik pa runimaal rajaawriik i Dios pan taxaaj, inki. Re' Pedro naa ruq'orom chi ma' reht'al ta nuwach, inki Jesús (Mat 26.30-35; Luc 22.31-34; Juan 13.36-38)
26Eh kikohlaam-oq chik rutz'uuyjiik i tz'uuy loq'oomb'al ree Dios i Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, xiooj chinaah i yuuq', olivo.27Eh re' Jesús je' wili xuq'or keh:
Chawunchelaal taq i hat naa taq ruyojiik ak'ux wuuk' chupaam aq'ab' wili, ruum tz'ihb'amaj chaloq chi je' wili: Re' hin naa nukansam i cha'jen tentzun, eh re' taqe tentzun naa kitukem kiib', inki.
28Eh na' kinwukteesjoq wo' chik chaloq chi k'achlik nuwach, re' hin naa wojiik chi peet b'eeh taq chawach Galilea, inki.
29Re' Pedro reh je' wili xuq'or reh:
Ro'q ta chu'nchel taqe i nuk'u'liil neenyoj kik'ux, re' hin ma' jaruuj neenyoj nuk'ux, inki.
30Eh re' Jesús je' wili i xuq'or reh i Pedro:
Re' hin xti korik i nuq'or aweh chi chupaam aq'ab' yu'naak, noq komajaa' inoq'ik ruka'peech imaas, re' hat oxpech naa aq'orom chi ma' aweht'al ta nuwach, inki.
31Eh re' Pedro toq' toq' xuq'or ree Jesús chi je' wili:
Ro'q ta hoj junkimiik awuuk', re' hin ma' jaruuj neenuq'or chi ma' weht'al taa wach, inki, eh je' re' i xkiq'or chikuncheel. Re' noq xub'an rutiij i Jesús ar Getsemaní (Mat 26.36-46; Luc 22.39-46)
32Re' Jesús, ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, noq xooj chupaam i ye'aab', Getsemaní, eh je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat, ti tzuun pee taq kahnoq ayu' anb'an pee cho nutiij i hin wulu', inki.
33Eh xuk'am taqe reje chi riij i Pedro, i Jacobo, i Juan. Ar q'e' xchalik rutz'irkiil wach i Jesús, eh xchalik ruyot'kiil i ruk'ux.34Je' wili i xuq'or keh:
Re' hin ma' k'isiin ta tz'irkiil inwik'raaj pan wánima, je' nche xanaa chik nukimiik noq inwik'raaj, tikaan pee taq kahnoq ayu', xa re' la', matwirik taq, inki.
35Eh re' Jesús k'isiin chik xb'ehik reje, ar xupachaa' qohoq riib' wach ak'al, je' wili i xuq'or parutiij: Wila' i ruyeew riib' chawach Wajaaw, maayeew q'ab' chi neemponik i ti' laj jumehq' re' re', inki.36Eh je' wili i ruq'or parutiij: Hat waJaaw, re' hat ma' xtaj i ma' neena a'n rub'aan. Ruum aj re' nee kinako'leej chuwach i je' k'ahlaj ha' re' re'. Xa re' la', ma' ta naq neena a'n inwaaj i hin, re' ta la' naq neena a'n inawaaj i hat, inki.
37Eh xsutinik chaloq i Jesús suq kiwiriik ixib' chi raj tahqaneel noq xk'ulik rureq. Je' wili i xuq'or ree Pedro: Simón, ¿mi wirik i na a'n re'? ni xata xakuy taq junk'aam-oq chi na'lik taq aweh.38Ma a'n taq chik i wirik, cha a'n la' taq atiij, reh chi ma' nee ta taq ti q'ehb'ik pamahk. Korik chi chu'nchel taq awánima chi nunimjiik, xa re' la', re' taq ati'jolal ma' xta rukowiil, inki keh.
39Eh xooj wo' chik rub'an rutiij ruka'peech, re' wo' chik xuka'pechej ruq'orariik i xuq'or pampeet.40Eh noq xsutinik chaloq i Jesús, suq wo' chik kiwiriik koxcheel noq xk'ulik taqe rureq, ruum xama' kikuy ta naq chik i kiwiriik. Xa ma' nkireq ta chik chi riij nik' wach ruchaq'weesjiik naa kianam.41Eh noq xk'ulik taqe rureq paroxpeech, je' wili i xuq'or keh:
¿Mi xa ko wirik mi xa ko hi'lik wo' taq i na a'n re' hat? Manlik taq i wirik xa a'n. Xponik chik i ru orahiil chi re' hin, naa kinkiq'asam pan kiq'ab' taqe i aj mahk.
42Na'lojoq taq aweh, taq taq, ruum re' i naa ruk'ayiniik weh wilik chik ayu', inki Jesús. Re' noq xkichop i Jesús (Mat 26.47-56; Luc 22.47-53; Juan 18.2-11)
43Eh noq kok'ahchi' chi q'orik i Jesús, xooj k'oloq i Judas, jinaj keh i kab'laj chi raj tahqaneel, ruch'ihil taqe i ma' k'isa tinamit. Yoq'ooq' kich'ihch', i yoq'ooq' kichee'. Re' keh kitaaq'anik reje i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, i nimaq wach kikamaj.44Re' i Judas, ruq'orom chik keh i chopool nik' wach ruq'ahteesjiik naa rub'anam je' wili i xuq'or keh: Awach pa' i neenutz'ub' taq neenawilow, re' aj re' re' i Jesús, nee taq inachop reje chi korik, inki.45Re' i Judas xujil i koq riib' ruuk' i Jesús, je' wili i xuq'or reh:
Hat waj Tijineel, q'e' hat atoob', inki.
Eh xutz'ub' i koq i wach.
46Eh xkilow chi je' re' xkijil i koq kiib' ruuk' i Jesús xkichop.
47Chalik i jinaj keh i wilkeeb' ruuk' i Jesús xuqerej chaloq i ruch'ihch' parupaat, xuyok' juntar i xikin i jinaj i rumoso i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij.48Re' Jesús je' wili i xuq'or keh i tinamit: ¿Chib'ih reet noq ruuk' ch'ihch', ruuk' chee' taq xat chalik chi nuchopariik? Je' inche kinchoparik ajileq' taq i na a'n.49Re' hin chu'nchel wo' naq q'iij xinwihik parupaat i Dios chi k'uhb'alinik, eh ma' nik' ta taq xinachop. Xa re' la', re' wili k'ahchi' nuk'ulum, reh chi neenooj eloq wach i tz'ihb'amaj chaloq pan santo laj huuj, inki.
50Eh noq xchoparik i Jesús, chu'nchel i raj tahqaneel xkimol chi elik xkikanaa' kahnoq i Jesús.
51Eh re' Jesús, xa jinaj chik chi ak'un xtahqinik reje reh rub'otom riib' pan jinaj rub'urb'aal. Re' ak'un re' re', xkichop wo' naq.52Xa re' la', re' reh, xukanaa' kahnoq i rub'urb'aal pan kiq'ab' i chopool, sonlik noq xooj. Re' noq xk'amarik reje i Jesús chikiwach i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij (Mat 26.57-68; Luc 22.54-55,63-71; Juan 18.12-14,19-24)
53Eh xkik'am reje i Jesús chuwach i kajaaw taqe i k'amal kib'eeh aj tiij. Eh xkimol kiib' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i nimaq wach kikamaj, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal.54Eh re' Pedro xa chi najt xam reje chi riij i Jesús, korehtaal xponik chi chii' i rupaat i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij. Eh re' Pedro ar xutzunaa' i koq riib' chi q'axnik chi q'aaq' kuuk' i kicha'jinik reh i rupaat i Dios.55Eh re' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i juntzuhb' wilkeeb' ar, xkisik' naq ru mahk i Jesús, reh chi naakiq'atam i q'orik chinaah ree rukanteesjiik, xa re' la', ma' xkireq ta wo' ru mahk.56Atoob' ta ma' k'isiin wo' naq i xichukwik i koq ru mahk i Jesús, xa re' la' k'ul wo' chik xkiwech'uj kiib' chikiwach, xama' xkorjik ta wo' wach i xkiq'or.57Eh wilik wo' chik i xipa'lojik johtoq chi chukariik ru mahk i Jesús, je' wili i xkiq'or:
58Re' hoj qib'iram chi je' wili i xuq'or i winaq wili: Re' hin naa nuyojom i rupaat i Dios wili kiyejaam chaloq i winaq. Eh xa ruuk' wo' chik ixib' q'iij naa wuksam jinaj i paat i ma' re' ta chik kiyej-aniik winaq, inki, inki taqe.
59Ni xata ruuk' i xkiq'or taqe re' xkian jinaj wach kik'ux ruuk' i xkiyejaam wach.60Eh re' i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, xupab'aa' johtoq riib' pankiyejaal i wilkeeb' ar, eh xupech'uj ree Jesús chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq ma' tichaq'wik taj? ¿Chib'ih inaq'or chi riij amahk inkikoj? inki reh.
61Eh re' Jesús xama' xchaq'wik ta wo' hoq. Eh re' i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xupahqaaj wo' chik reh chi je' wili:
¿Mi korik chi re' hat i Cristo, i Rak'uun i Dios wilik ruloq'il? inki reh.
62Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Korik, re' hin i Cristo. Eh korehtaal taq naakiin awilom i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, chi tzunulkiin parusak'aaj Ajaab'ees Dios nim rajaawriik, naa wo' taq kin awilom chi k'ulik i nub'an iloq nah suutz' pan taxaaj, inki.
63Eh re' kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xuweq i ruso' chi riij ruum ruk'aah, je' wili i xuq'or:
Yu'naak ma' kota chik ruman chi awach neenk'u'loq chuq'orariik chi wilik ru mahk.
64Re' taq i hat xab'iraj taq chik chi xuq'ehtaaj i Dios ruuk' i ruq'oral. ¿Chib'ih taq inaq'or i hat chi riij taqe re'? inki.
Eh chi kunchelaal xkian jinaj wach kik'ux chi xkiq'at i q'orik chinaah i Jesús reh chi naa rukanteesjiik.
65Eh wilik taqe i xkichuhb'aaj i koq i Jesús. Wilik taqe i xib'urwik reh i panaq'wach, eh xkiq'ojib'eej, je' wili xkiq'or reh: Chaq'ijej aj re' awach xq'ojwik aweh, inki taqe reh.
Eh re' taqe i cha'jen rupaat i Dios xkisak' i koq i panaq'wach i Jesús. Re' Pedro xuq'or chi ma' reht'al ta wach i Jesús (Mat 26.69-75; Luc 22.55-62; Juan 18.15-18,25-29)
66Re' Pedro, noq wilik qohoq chi chii' i paat, xooj k'oloq ixoq ruuk', re' i jinaj keh i raj pooh i kajaaw taqe i k'amal kib'eeh aj tiij.67Eh xrilow ixoq re' re' chi q'axnik i rub'an i Pedro, xutz'ehtaaj i koq, je' wili xuq'or reh:
Re' hat awuch'ihil wo' naq i Jesús aj Nazaret maje', inki.
68Re' Pedro, je' wili xuq'or:
Ni xata weht'al k'isinoq wach awach inaq'or, ma' weht'al taj chib'ih inaq'or, inki, eh noq xelik cho chi chii' i ookb'al, xoq'ik jinaj imaas.
69Eh re' aj poh xrilow wo' chik wach i Pedro, je' wili i xuq'or keh i wilkeeb' ar:
Re' winaq wili re' ruuk' taqe i raj tahqaneel i Jesús, inki.
70Eh re' Pedro xuq'or wo' chik chi ma' reht'al ta wach i Jesús. Eh k'isa junk'aam-oq chik, re' taqe i wilkeeb' ar je' wili xkiq'or ree Pedro:
Re' hat xti korik chi hat jinaj keh i raj tahqaneel i Jesús. Xa ruuk' aq'oral inak'uhtaaj chi hat wo' aj Galilea, inki taqe reh.
71Noq xrib'iraj i Pedro chi je' re', xtohq'ik ruq'orom chi je' wili:
Xti korik chi ma' weht'al ta wach i winaq taq inaq'or, inki.
72Eh re' imaas xoq'ik wo' chik ruka'peech. Eh re' Pedro xk'ulik cho paruk'ux i q'orooj reh ruum i Jesús chi je' wili: Noq komajaa' inoq'ik ruka'peech imaas, oxpech naa aq'orom chi ma' aweht'al ta nuwach, i nuchjik chaloq. Eh ruum i ruti'kiil ruk'ux i Pedro, xumol chi oq'ik. Re' Jesús xq'ahtesjik pan q'ab' i Pilato (Mat 27.1-2,11-14; Luc 23.1-5; Juan 18.28-38)
1Eh noq xsaq'ik, xkimol kiib' i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i nimaq wach kikamaj, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, taqe i q'atal q'orik xkitaq'aaj rub'ak'ariik wach i Jesús, xkiq'asaj pan q'ab' i Pilato.2Eh re' i Pilato xupahqaaj reh i Jesús chi je' wili:
¿Mi korik chi re' hat i kiReey i aj judío?
Korik, re' hin, je' rukab' i xaq'or, inki i Jesús.
3Eh ruum chi ma' k'isiin i ru mahk i Jesús k'ahchi' kikojom taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij,4re' Pilato xupahqaaj wo' chik reh i Jesús chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq ma' tichaq'wik taj? ¿Mi ma' ti' inawik'raaj re' chi ma' k'isiin amahk inkikoj? inki reh.
5Eh re' Jesús xama' xchaq'wik ta wo' hoq. Xrilow chi je' re' i Pilato, ma' k'isiin ta xsahchik ruk'ux. Re' noq xq'atarik i q'orik chinaah i Jesús reh i rukanteesjiik (Mat 27.15-31; Luc 23.13-25; Juan 18.38—19.16)
6Noq imb'aan i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, re' Pilato okrinaq chi roq'taaj ju'jun i wilkeeb' chi prexohjik re' q'oreel awach inkipahqaaj i tinamit.7Chupaam i q'iij re' re', jinaj i winaq, Barrabás rub'ihnaal, wilik chi prexohjik ruch'ihil taqe i kianam chaloq ikaansanik noq xkian chaloq i peleto kuuk' i q'atal q'orik.8Noq xi ponik i tinamit ar, xkipahqaaj ree Pilato chi roq'taaj jino'q i wilik prexo, je' rukab' i rub'an rajlaal haab'.9Eh re' Pilato je' wili i chaq'wik xub'an:
¿Mi nawaaj taq i hat chi re' kiReey i aj judío neenwoq'taaj reje? inki.
10Je' re' xuq'or, ruum xunab'eej chi xa ruum ixowaal xq'ahteesjik i Jesús pan q'ab' kuum taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij.11Eh re' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij xkitaqchi'ij i tinamit chi kipahqaaj ree Pilato chi re' i Barrabás resaj cho prexo.12Eh re' Pilato xupahqaaj keh i tinamit chi je' wili:
¿Chib'ih taq inawaaj chi neenub'an ruuk' i wili, re' inaq'or taq chi kiReey i aj judío? inki.
13Re' i tinamit kow xkiq'or chi je' wili:
Chakoj wach kuruus, inki taqe reh i Pilato.
14Eh re' Pilato xupahqaaj wo' chik keh chi je' wili:
Xti ¿chib'aaj wo' jariik re' i yiib' wach xub'an? inki.
Eh re' keh q'e' chik kow xkiq'or chi je' wili:
Chakoj wach kuruus, inki taqe.
15Eh re' i Pilato, ruum chi xraaj ruch'ikaam kik'ux i tinamit, re' Barrabás xresaj cho prexo. Eh rutaq'aam-oq chik ruq'ojariik i Jesús i Pilato, xuq'asaj pan kiq'ab' i soldado, reh chi naa kikojom wach kuruus.
16Eh re' taqe soldado xkik'am reje i Jesús chi chii' i rupaat i q'atal q'orik, eh ar xmolarik kiwach i kik'u'liil i soldado.17Re' ruk'ihaal soldado re' re' xkikoj chi riij i Jesús jinaj itz'ihy q'eqjutik ru kaqiil, eh xkikoj wach naah jinaj i corona jitz'ooj k'iix ruyej-aal.18Eh kow xkiq'or i koq reh i Jesús chi je' wili:
Q'e' looq' i kiReey i aj judío maje', inki tii chik taqe reh.
19Xkit'ix-lom paam i naah i Jesús ruuk' kaxlan aaj, xata wo' jarpech xkichuhb'aaj i koq, eh xata wo' jarpech xkixuk'aa' i koq kiib' chuwach, inkiloq'ej tii chik i koq inki a'n kiib'.20Kikohlaam-oq chik rukaqse'ljiik i Jesús chi je' re', xkesaj wo' chik chi riij itz'ihy q'eqjutik ru kaqiil, xkikoj wo' chik chi riij i xti ruso' i reh, eh xkesaj cho ar, reh chi xooj kikoj wach kuruus. Re' rukojariik wach kuruus i Jesús (Mat 27.32-56; Luc 23.26-49; Juan 19.17-30)
21Noq xkik'am reje i Jesús, xkik'ul jinaj i winaq pamb'eeh chalik i rub'an parab'iix aj Cirene, Simón rub'ihnaal, re' i rajaaw i Alejandro, i Rufo. Eh re' Simón xkimin reje chuk'amariik i rukuruus i Jesús.
22Eh xkik'am reje i Jesús chupaam jinaj i ye'aab', Gólgota rub'ihnaal. (Iraaj ruq'orom chi re' Ye'aab' ruB'aqil Naah Camnaq)23Ar xkiyeew ree Jesús chi uuk'jik i vino xilakimaj ruuk' k'ah laj iq'oom mirra rub'ihnaal. Eh re' Jesús ma' xraaj ta ruk'em.24Chi riij i re', xkikoj wach kuruus i Jesús reh i rukanteesjiik. Xi chalik taqe soldado xkiq'ijej riij taqe i ruso', naab'al reh aha' wilik neenkahnik keh chi kiju'junaal.
25Eh je' naa b'elejeeb'ora i rujohtiik i q'iij, xkikoj wach kuruus i Jesús.26Eh wach kuruus, xkitz'ihb'aaj i ru mahk i Jesús, chib'ih reet noq xkikoj wach kuruus, je' wili i ruq'or: Re' wili i kiReey i aj judío, inki.27Eh ki'ib' wo' ajileq' xkikoj wach kuruus, jinaj i xkiyeew parusak'aaj i Jesús, eh jinaj i xkiyeew parutz'eet.28Je' aj re' noq xooj eloq wach i tz'ihb'amaj chaloq pan santo laj huuj, chi riij i Jesús chi je' wili: Re' reh xkojarik paruman chi kixilak taqe i yiib' wach kina'ojb'al, inki.29Eh jarub' taqe ki-ik'ik ar inkib'aj i koq i Jesús, inkik'uyu'saj i kinaah, je' wili inkiq'or reh: Haaya' chi aweht'al.
Re' hat xaq'or chi naa ayojom i rupaat i Dios, eh chi xa ruuk' ixib' q'iij naa wo' chik awuksam johtoq.
30Chako'leej aj awiib' yu'naak re', chawesaj chawiib' wach kuruus, inki taqe.
31Je' wo' re' rukaqse'ljiik i Jesús xkian i koq taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, je' wili i xkiq'or chikiwach:
Xuko'leej taqe tokoom, eh re' reh ma' ruko'leej ta riib' chi rib'il riib'.
32Xti chuqasaj aj cho riib' wach kuruus re' i Cristo, kiReey i aj Israel, reh chi neenqilow, eh neenqanimaj, inki taqe.
Eh xb'ajarik wo' i Jesús kuum taqe i ki'ib' chi ajileq' wilkeeb' wach kuruus pantaq rucheel.
33Eh noq xponik kab'lajora i q'iij, xq'equmrik chu'nchel i wach ak'al, kore' chik ixib'ora ruqajiik i q'iij xsaquumb'ik.34Eh chupaam i ora re' re', kow xuq'or i Jesús chi je' wili:
Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? inki. (Je' wili iraaj ruq'orom: Hat nuDios, hat nuDios, ¿chib'ih reet noq xi nakanaa' chi wutkeel? inki.)
35Eh wilik taqe i wilkeeb' ar xi ib'irinik reh i xuq'or, je' wili i xkiq'or:
Chab'iraj taq i ruq'or, re' i Elías i ruyuq'eej, inki taqe.
36Eh jinaj xooj rajimam riib' jinaj i potz potz paam xumuhaa' pan i ch'amlaj ha' xub'ak' ju' kaxlan aaj, xuyeew johtoq chi chii' i Jesús, reh chi naa ruyob'em ruhaa', eh je' wili i xuq'or:
Chakanaa' taq, qilow peet mi nee pa' ink'ulik qahteesjoq ruum i Elías, inki.
37Eh re' Jesús xuk'er chii' chi kow, eh xkimik.38Eh re' itz'ihy tasb'al paam i rupaat i Dios xweq panyejaal, ko taxaaj xutoq'aa' chee ruweqiik, eh xponik ko chi chii' panyuuq'.39Eh re' i k'amal kib'eeh taqe soldado, wilik i koq chuwach i Jesús, xrilow chi xkimik-lom, je' wili i xuq'or:
Re' winaq wili xti korik wo' hoq chi Rak'uun i Dios, inki.
40Eh wilik taqe ixoq xi ilwik reje reh chi najt i xuk'ul i Jesús. Eh chi kixilak taqe ixoq re' re' wilik i María aj Magdala, je' wo' hoq i María rutuut i Jacobo, re' i chaq'b'ees, rutuut i José, eh re' wo' haa' ixoq, Salome rub'ihnaal.41Re' taqe re' xi tahqinik cho reh i Jesús, eh xkitob'eej noq xwihik Galilea. Eh ma' k'isiin wo' taqe ixoq wilkeeb' ar, re' taqe i xi tahqinik reh i Jesús noq xponik Jerusaleem. Re' i rumuhqiik i Jesús (Mat 27.57-61; Luc 23.50-56; Juan 19.38-42)
42Eh noq xokik i q'iij k'ahchi'-oq chik i yej-anik iib', iraaj ruq'orom chi ach k'isiin ma' imb'aan okik chupaam i hi'limb'al q'iij,43re' José, aj Arimatea wilik rajaawriik chi kixilak i q'atal q'orik inkimol kiib', eh k'ahchi' wo' naq ruy-eem i ruk'uliik i runimaal i rajaawriik i Dios, xuchop ruk'ux chi okik ruuk' i Pilato chupahqaljiik i ruti'jolal i Jesús.44Re' Pilato xsahchik ruk'ux noq xrib'iraj chi xkimik-lom i Jesús. Ruum i re', xuyuq'eej ruuk' i k'amal kib'eeh taqe soldado, xupahqaaj reh mi korik chi xkimik chik i Jesús.45Eh noq xuq'or i k'amal kib'eeh soldado chi xkimik chik i Jesús, re' Pilato xuyeew q'ab' reh i José chi xuk'am i ruti'jolal i Jesús.46Eh re' José xuloq' jinaj i holohik itz'ihy, xuqasaj i ruti'jolal i Jesús wach kuruus, xub'ot chupaam itz'ihy, eh xumuq'aa' pan jinaj jul k'otooj panab'aj xutolej chaloq jinaj i nimlaj ab'aj, xukoj chi tz'apb'al chii' i jul.47Re' i María aj Magdala, ruch'ihil i María, re' rutuut i José ras i Jacobo, k'ahchi' reje kilom aha' xmuhqik wii' i Jesús. Re' i ruwuktiik chee Jesús chi k'achlik wach (Mat 28.1-10; Luc 24.1-12; Juan 20.1-10)
1Eh noq ik'inaq chik i hi'limb'al q'iij, re' María aj Magdala, ruch'ihil i María rutuut i Jacobo, ruch'ihil i Salome, xkiloq' ink'ohnik laj iq'oom b'uch'b'al naq reh i ruti'jolal i Jesús.2Eh pampeet q'iij ree xamano suq wach rusaq'iik manlik xelik chaloq i q'iij, xiooj taqe ixoq re' re' aha' xmuhqik wii' i Jesús.3Eh noq ojik inki a'n je' wili i k'ahchi' kiq'orom chikiwach:
Awach ta naq neenesanik reh ab'aj tz'aplik wii' chii' i jul, inki taqe.
4Noq xi ponik ar, inkilow elinaq chik iloq i nimlaj ab'aj tz'aplik naq wii' chii' i jul.5Eh noq xi okik i koq panjul ixoq xkilow wach jinaj i k'ijool saq potz'ik i runim rooq so' rukojom tzunlik pansak'aaj ree jul, ma' k'isiin ta xiyo'jik ruum.6Re' reh je' wili i xuq'or keh ixoq:
Matyo'jik taq. Re' taq i hat, re' i ruti'jolal i Jesús aj Nazaret taq inasik', re' i xkojarik wach kuruus. Re' reh xwuktik wo' chik reje chi k'achlik wach, ma' xta chik ayu'. Chawil taq i ye'aab' aha' xmuhqik wii'.
7Hiy taq cha q'or keh i raj tahqaneel, eh reh i Pedro, chi re' Jesús peet naa ruponiik chikiwach i keh Galilea. Ar naakilom wach je' rukab' i q'orooj cho keh ruum i reh, ki uchjik.
8Eh re' taqe ixoq re' re' kajimam kiib' xi elik reje chupaam i jul xmuhqik wii' i Jesús, xakib'arb'otik chik ruum kiyo'jiik. Eh xama' awach ta chik inkiq'oreej, ruum kiyo'jiik. Noq wuktinaq chik chaloq i Jesús, xuk'uhtaaj riib' reh i María aj Magdala (Juan 20.11-18)
9Wuktinaq-oq chik chee Jesús chi k'achlik wach paruwahq'eqiil i peet q'iij ree xamano, peet xuk'uhtaaj riib' ree María aj Magdala, re' i resam chaloq i wuquub' chi ma' tob'laj uxlab'al ruuk'.10Noq xrilow wach i Jesús i María, xooj-lom ruq'or keh taqe i xib'ehik cho ruuk' i Jesús, re' taqe i oq'ik inki a'n ruum i ruti'kiil kik'ux chi riij.11Eh noq xq'orarik keh ruum i María chi xk'aach wo' chik chaloq i Jesús, eh chi xrilow wach, re' keh ma' xkinimaj taj. Re' Jesús xuk'uhtaaj riib' keh i ki'ib' re' ruuk' taqe i raj tahqaneel (Luc 24.13-35)
12Chi riij i re', re' Jesús xuk'uhtaaj riib' keh i ki'ib' chi raj tahqaneel ojik inki a'n panab'iix, xa re' la', tokoom chik ruwii' noq xkilow.13Eh noq xkinab'eej wach i Jesús taqe ki'ib' chi raj tahqaneel, xiooj-lom chuq'orariik keh i kik'u'liil, eh re' keh xama' xkinimaj ta wo' hoq. Re' Jesús xuq'or keh i junlaj chi raj tahqaneel chib'ih i naa rojiik kianam (Mat 28.16-20; Luc 24.36-49; Juan 20.19-23)
14Eh noq xooj kuxoq, re' Jesús xuk'uhtaaj riib' keh i junlaj chi raj tahqaneel noq wi'k inki a'n nah méxa. Xuq'il taqe, ruum ma' kiye'em ta kik'ux chi nimanik, eh q'e' kow i kinaah, eh ma' xkinimaj taj i xkiq'or i xi ilwik wach i reh chi xk'aach wo' chik chaloq ruka'peech.15Je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Yu'naak hiy taq, cha q'or rib'iral i ak' k'uhb'aal keh chu'nchel i tinamit chi junsuut i wach ak'al.
16Eh awach i neenimanik reh i ak' k'uhb'aal, eh neenqajik ruhaa', naa ruko'ljiik. Raaj awach i ma' nee ta nimanik reh, naa ruq'atariik i q'orik chinaah.17Eh re' naakinimaniik weh, re' wili i ehtalil i naa kianam: Panub'ihnaal naa kesam i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit. Eh naa kiq'oriik pan tokoom q'orik.18Eh wila' xkichop taqe i aaq', ma' naa ta kiti'arik. Eh wila' xkuk'ej i ha' re' ruuk' inkansanik, ma' xta naa kuuchjiik ruum. Wila' xkiyeew i kiq'ab' chinaah taqe yowaab', naa kik'achjik, inki Jesús. Re' Jesús xjohtik wo' chik pan taxaaj (Luc 24.50-53)
19Noq rukohlaam chik ruq'orob'jiik taqe i raj tahqaneel i QaJaaw Jesús, xk'amarik johtoq pan taxaaj, xtzuhnik cho parusak'aaj Ajaab'ees Dios.20Re' taqe raj tahqaneel xiooj wo' chi q'orariik rib'iral i ak' k'uhb'aal xa aha' yuuq'. Eh re' QaJaaw intoob'inik keh. Eh re' i ma' ilooj taj inki a'n ink'uhtanik reh chi korik inkiq'or, je' ta naq re'.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/695aa4b9f902778f