DEUTERONOMIO1
1Re' taqe i q'orik wili xuq'or i Moisés keh chu'nchel i aj Israel noq wilkeeb' chupaam i ye'aab' chiq yuuq' chi juntar i nim ha' Jordán. Re' wilik chupaam i ye'aab' Arabá wilik wii' i kaq palaw chuwach i ye'aab' Suf, re' wilik ar Parán, Tafel, Labán, Hazerot i Dizahab.2Eh junlaj q'iij chi b'ehik ruuk' i ye'aab' Horeb ruuk' i ye'aab' Cades-barnea noq ar neenk'amarik reje chinaah i yuuq' Seir.3Eh pank'amb'al rub'eeh i rujunlaaj i poh reh i ka'winaq haab' keliik cho Egipto, noq re' i Moisés xub'an ruk'utaaj kuuk' i aj Israel, xuq'or keh chu'nchel i xq'orarik reh ruum i QaJaaw Dios chikiij i keh.4Re' wili xb'aan noq re' Moisés rub'anam chik reh i Sehón kireey i aj amorreo patim ar Hesbón. Re' noq rub'anam chik reh i Og kireey i aj Basán patim ar Astarot wilik chupaam i ye'aab' Edrei.5Eh noq wilkeeb' chi juntar i nim ha' Jordán pan kiye'aab' i aj Moab, re' i Moisés xuq'or keh i aj Israel i k'uhb'aal, je' wili i xuq'or:6Noq wilkooj cho chinaah i yuuq' Horeb je' wili i xuq'or weh i QaJaaw Dios: Re' taq i hat najtir taq chik ti okik chinaah i yuuq' wili.7Chak'am taq i chib'ih aweh hiy taq paraxchee' wilkeeb' wii' i aj amorreo, eh chupaam i ye'aab' wilkeeb' chi junsuut nee taq tiooj wach k'ixkaab' Arabá, eh chinaah taqe i yuuq'. Eh nee taq tiooj Neguev, wilik chi chii' i palaw, eh chupaam i kiye'aab' i aj cananeo, je' wo' ar Líbano, eh nee taq tiooj k'oloq chi chii' i nim ha' Éufrates.8Re' hin i Dios nuq'asam taq chik aweh i ye'aab' re' re', hiy taq cha chop naah. Re' i ye'aab' nuq'orom chaloq i xti korik chi naa nuye'em keh taqe aamaam awati't, re' Abraham, re' Isaac, re' i Jacob, eh re' i kiih kimaam, inki Dios. Re' noq xipa'ab'jik taqe i q'atal q'orik (Ex 18.13-27)9Re' i Moisés je' wili i xuq'or: Chupaam taqe i q'iij re' re' xnuq'or taq weh chi ma' nee ta nub'an ruk'amariik taq ab'eeh chi wutkeel.10Re' QaJaaw Dios xat ruk'ihaaxb'isaj taq yu'naak, eh xiik' wo' chik naah taq ak'ihaal, je' chik taq ak'ihaal i ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj.11Re' ta naq i ki Dios aamaam awati't yohb'aal taq wach nee ti ruk'ihaaxb'isaj chuwach i yu'naak. Eh nee ta naq taq ti rukuxisaj chi manlik je' rukab' i ruq'orom chaloq.12Xa re' la' re' hin chi wutkeel ma' nee ta nukuy ruk'amariik i ihq, ruch'ihil taq aak'axkiil je' wo' hoq i peleto taq i na a'n.13Eh cha sik' taq kiwach chupaam i ju'jun ch'uq chi aj Israel taqe i winaq wilik kina'ojb'al re' ruuk' i kichol kojooj na'ojb'al. Re' hin neenukoj taqe chi k'amal ab'eeh kinki taq aweh.14Eh re' taq i hat je' wili nuchaq'weesjiik taq xa a'n: Re' i hat ma' xta reet inakapaaj rub'anariik, tiki taq.15Re' hin xnusik' kiwach chupaam i ju'jun ch'uq taq chi aatinamiit i winaq wilik kina'ojb'al, kojol taqe na'ojb'al. Wilik i xnukoj chi k'amal kib'eeh i jinaj miil, wilik i xnukoj chi k'amal kib'eeh i jinaj siento, wilik i xnukoj chi k'amal kib'eeh lajeeb' roxk'ahl, wilik xnukoj chi k'amal kib'eeh i lajeeb'.16Eh re' hin xnukoj kina'ojb'al taqe i q'atal q'orik, je' wili xnuq'or keh: Re' taq i hat parub'ehel taq naa aq'atam i q'orik chikinaah taqe awuch aj Israel, eh je' wo' chikinaah taqe i tokoom tinamit wilkeeb' taq chaxilak.17Ma' awach ta taq i naa ako'leem riij, parub'ehel la' taq naa aq'atwiik q'orik, je' chikinaah i ma' xta kajaawriik, chikinaah i wilik kajaawriik. Ma' awach ta taq i naa ayohleem wach ruum re' i q'ataj q'orik ruuk' i QaJaaw Dios inchalik. Eh wila' wilik jino'q i nim wach k'axkiil nee taq i nak'am cho chi nuwach, re' hin nekinyejanik reh, kinki keh.18Chupaam taqe i q'iij re' re' xnuq'or taq aweh chu'nchel i chib'ih taq i naa a'nam. Re' i xk'ulik kian taqe i kab'laj chi tahal ye'aab' (Num 13.1—14.4)19Re' hoj xqa'an wo' hoq i xuq'or qeh i QaJaaw Dios. Xoj elik cho chupaam i ye'aab' Horeb, ar chik xoj chalik chinaah i yuuq' wilkeeb' wii' i aj amorreo, xoj ik'ik wo' pan chiq yuuq', xati yo'joq chik ruum ik'ik ar, xawil wo' taq i hat. Eh korehtaal xoj k'ulik chupaam i ye'aab' Cades-barnea.20Eh ar je' wili i xnuq'or taq aweh i hin: Yu'naak xoj k'ulik chik chinaah i yuuq' wilkeeb' wii' i aj amorreo. Re' i ye'aab' xuyeew qeh i QaJaaw i qaDios.21Chakoj taq rehtaal chi re' QaJaaw i qaDios ruq'asam taq chik aweh i ye'aab'. Je' re' noq hiy taq cha chop naah je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios keh i qamaam qati't mat yo'jik taq, eh ma' rub'an taq kiib' ak'ux, kinki taq aweh.22Xa re' la' re' taq i hat xat ponik wo' chik taq wuuk' je' wili taq i xaq'or weh: Re' hoj wilik taqe i winaq naa qataq'aam reh chi neenooj kilow qeh nik' wach noq wilik i ye'aab' re' re'. Eh noq neekisutinik chaloq neenk'ulik kiq'or qeh nik' wach noq wilik i b'eeh, eh aha' i tinamit nee qoh okik wii', tiki taq.23Eh aha' wilik taq i xaq'or xuk'ul nuk'ux i hin, eh xnusik' kiwach i kab'laj chi winaq, ju'jun xwesaj chupaam i ju'jun ch'uq taq chi aatinamiit.24Eh re' keh ar kik'am chaloq chupaam taqe i rax chee' korehtaal xi k'ulik wach k'ixkaab' Escol, xkib'ehuj paam i ye'aab' re' re'.25Eh noq xi sutinik reje wilik taqe i wach tik xkik'am reje, re' ruuk' i nelik chupaam i ye'aab' re' re', je' wili i xkiq'or qeh: Re' QaJaaw Dios xiik' naah holwochiil i ye'aab' naa ruye'em qeh inki taqe.26Xa re' la' re' taq i hat xama' xawaaj ta wo' taq ojik, ma' xanimaj ta taq aha' wilik i xuq'or taq aweh i QaJaaw Dios.27Eh re' taq i hat xatoq'aa' taq awech'um riij chupaam taq aa itz'ihy naah paat, eh je' taq wili i xaq'or: Re' QaJaaw Dios ma' qoh raaj taj ruum xoj resaj cho Egipto xa re' raaj chi naa kooj ruye'em pan kiq'ab' i aj amorreo reh chi neenkisach qawach.28¿Aha' naaqojiik yu'naak? Re' hoj xyoj qak'ux chi ojik ar ruum re' taqe i xi ponik ilwoq reh xkiq'or qeh chi re' taqe i wilkeeb' ar xiik' naah ninqaal kooq, xiik' naah kikowiil chi qawach i hoj. Eh xiik' b'ila' naah kininqaal i kitinamiit kotimaj riij ruuk' taqe najt kinaah tz'aq. Eh wilik b'ila' wo' taqe i nimaq kooq winaq ar, re' ruuk' taqe i riih rumaam nim rooq winaq Anac i rub'ihnaal, tiki taq.29Eh re' hin je' wili taq achaq'weesjiik xnub'an: Maanyoj taq ak'ux, mat yo'jik taq kuum i re'.30Re' taq aaDios naa rojiik chi peet b'eeh taq chawach, re' reh naa rub'anam i pleto taq chawiij, je' rukab' i xub'an taq aweh noq xat ruko'leej taq choo Egipto re' xawil taq ruuk' naq'awach.31Re' taq i hat xawil taq i xub'an chaa wuuk' i QaJaaw Dios pan chiq yuuq'. Re' reh xub'an taq aweh i hat je' rukab' i rub'an i winaq i ruq'ahcheej chee ruha'lak'uun. Eh re' reh xk'amwik taq cha b'eeh korehtaal taq xat k'ulik chupaam i ye'aab' wili.32Xa re' la' re' taq i hat xama' xanimaj ta wo' taq i QaJaaw Dios.33Re' QaJaaw Dios xuk'am taq cha b'eeh chaq'ab' ruuk' i junsahl chi q'aaq', eh pan q'iij junsahl chi suutz' xuk'am taq cho wii' ab'eeh. Eh xuk'uhtaaj taq cha weh i b'eeh taq xak'am chaloq, eh xuk'uhtaaj wo' taq cha weh i ye'aab' aha' i xayejaa' taq wii' aa itz'ihy naah paat. Re' QaJaaw Dios xuyeew taqe chi tojariik i kimahk i aj Israel (Num 14.20-35)34Re' QaJaaw Dios xb'iraj taq i xaq'or ma' k'isiin ta xchalik rujosq'iil xti xuq'or korik je' wili xuq'or:35Xti korik noq ma' jino'q keh i tinamit wili yiib' wach kina'ojb'al naa kianam okik chupaam i ye'aab' re' i nuq'orom chaloq chi naa nuye'em keh i kimaam kati't.36Xa re' wo' hoq Caleb rak'uun i Jefone naa rub'anam i okik ar, naa rehchaam i ye'aab' naa ruponiik wii' naa nuye'em keh i riih rumaam ruum xti korik wach ruk'ux, eh xirunimaj chi korik, inki.37Eh amahk taq i hat xchalik rujosq'iil i QaJaaw Dios chi nunaah i hin, je' wili i xuq'or weh: Moisés je' wo' hat ma' naa ta awokiik chupaam i ye'aab' re' re'.38Re' chik i Josué rak'uun i Nun i to'ool aweh naa rokiik ar chajilow i hat. Eh re' hat chayeew rukowiil ruk'ux ruum re' reh naa ruch'aqwiik i ye'aab' re' re' keh i aj Israel.39Re' taq i hat xakapaaj taq chi re' taqe i aj ixowaal naa kiq'uchwik taq awehk'een, taq aha' lak'uun. Re' taqe i kok' aha'lak'uun re' re' komajaa' ta keht'al i holohik, i ma' holohik taj naa kianam okik chupaam i ye'aab' re' re' kekeh naa nuye'em re' keh naa kehchaniik reh.40Re' taq i hat ti sutinoq wo' chik taq reje panchiq yuuq', chak'am taq reje i b'eeh inooj i chi chii' i kaq palaw inki. Re' taqe i aj Israel xb'aan keh ruum i rutehkiil kiwach (Num 14.39-45)41Eh re' taq i hat je' wili taq i chaq'wik xa a'n: Korik wo' chi xoj mahkunik chuwach i Dios, xa re' la' yu'naak naa qachopom qak'ux naa qa'nam i xuq'or i QaJaaw Dios naaqojiik chi q'aq'inik tiki taq. Korik xachop wo' taq atz'a'aamb'aal reh q'aq'inik xayejaa' wo' taq awiib' chi ojik chi q'aq'inik chinaah i yuuq'.42Eh re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh i hin: Chaq'or keh chi ma' ruk'ul ta chi nee kiooj chi q'aq'inik ruum re' hin ma' wilkiin ta kuuk', neenb'an cho keh kuum i aj ixowaal, inki.43Eh re' hin xnuq'or wo' naq taq aweh i xuq'or, xa re' la' re' taq i hat xama' xat nimanik ta wo' taq, xaq'at taq wach aha' wilik i xuq'or i QaJaaw Dios ruum chi q'e' kow taq xa a'n awiib' xat'ooj taq chi q'aq'inik chinaah i yuuq'.44Eh re' taqe i aj amorreo patim taqe chinaah i yuuq' re' re' xat chalik taq kik'ul reh i rub'anariik taq aweh. Xa je' chik taqe ruk'ihaal k'ohlox noq xi chalik taq cha naah, xat kajimaj taq reje chupaam i ye'aab' Seir korehtaal xkian taq aweh chupaam i ye'aab' Horma.45Eh noq xat sutinik taq reje xak'er naq taq chik aachii' chi oq'ik chupahqaljiik i rotob'il i Dios xa re' la' re' reh xama' xatrib'iraj ta wo' taq.46Ruum aj re' re' taq i hat najt taq xat kahnik chi patinik chupaam i ruyuq'ul i Cades. Re' jarub' haab' xkian, eh re' i xkik'ul i aj Israel chupaam i ye'aab' chiq yuuq'1Re' i Moisés je' wili i xuq'or: Chi riij i re' xoj ooj wo' chik reje chupaam i ye'aab' chiq yuuq', xqak'am reje i b'eeh inooj chi chii' i kaq palaw. Xqa'an wo' hoq je' rukab' i xuq'or weh i QaJaaw Dios, najt wo' xoj b'ehik chupaam i yuuq' Seir.2Re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh:3Re' taq i hat najtir taq chik intohq'ik akotem riij i yuuq' wili neerub'an chi nee taq tiooj pansak'aaj reje reh i rookb'aal q'iij.4Re' hat chak'uhb'alej taqe aatinamiit Israel ruuk' i q'orik wili: Re' i okik keh chi ik'ik chupaam i kiye'aab' i riih rumaam Esaú re' i k'acharik inki a'n ar Seir ma' tokoom ta wo' taqe awuuk'. Re' keh kiyo'jik taq awuum, xa re' la' chawik'raaj taq awiib'.5Mat okik taq chi q'aq'inik kuuk' ruum xama' naa ta wo' taq nuye'em aweh i hat i kiye'aab' i keh. Eh ma' naa ta wo' taq nuye'em aweh patim taqe wii'. Ruum re' hin xnuyeew keh i riih rumaam Esaú i ye'aab' Seir.6Re' taq i hat naa taq atojom keh awa' ahaa' i naa taq ak'uxlaam wii' awiib' ar, inki taq aweh.7Re' QaJaaw i qaDios xoj rukuxisaj chaloq ruuk' chu'nchel i xqa'an, eh chuwach i ka'winaq haab' xwihik cho quuk'. Eh xoj rucha'jeej cho panab'eeh chupaam i yohb'aal, chupaam i ye'aab' chiq yuuq', xuyeew cho qeh chu'nchel i ajwaal wach chi qeh.8Eh re' hoj noq xoj elik reje chupaam i ye'aab' Seir re' i patim wii' taqe i riih rumaam Esaú ma' tokoom ta quuk'. Eh qakanaa' i b'eeh reh i Arabá inooj Elat, eh Ezión-geber. Re' chik xqak'am reje i b'eeh inooj chupaam i chiq yuuq' wilik ar Moab.9Eh ar re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: Ma' xta naa awuchem, eh ni xata naa awokiik chi q'aq'inik kuuk' i aj Moab ruum re' ruuk' taqe i riih rumaam i Lot. Eh xama' naa ta wo' nuye'em k'isinoq aweh i kiye'aab', re' hin naa nuye'em keh i ye'aab' Ar rub'ihnaal.10Eh chupaam i ye'aab' re' re' i xi patinik cho najtir i aj emitaxiik'naah kik'ihaal, nimaq kooq winaq, je' taq kooq i riih rumaam i nim rooq winaq Anac i rub'ihnaal.11Re' taqe i nimaq kooq winaq re' re' eht'alimaj kiwach chi je' kikab' taqe i riih rumaam Anac. Eh re' taqe i aj Moab emita i rub'ihnaal inkiq'or.12Eh chupaam i ye'aab' Seir xi patinik cho najtir taqe aj horeos. Xa re' la' re' taqe i riih rumaam Esaú xkuxik kisacham wach taqe i patim ar. Re' chik i keh xichopwik naah i ye'aab' re' re' eh xi okik chi patinik ar. Je' wo' rukab' xkian i aj Israel ruuk' i ye'aab' ye'ooj keh ruum i QaJaaw Dios.13Eh je' wo' wili i xuq'or qeh i QaJaaw: Yu'naak cha chop taq reje ab'eeh hiy taq chi juntar i nim ha' Zered, inki. Eh re' hoj xoj hoj wo' hoq.14Eh waxaqlaj ru ka'winaq haab' i b'ehik qa'an cho Cades-barnea noq xoj q'ahxik chi juntar i nim ha' Zered. Re' noq kamnaq chik taqe chu'nchel i winaq kiooj panq'aq'inik je' rukab' i ruq'orom chee QaJaaw Dios ruuk' i xti korik.15Ruuk' i rajaawriik i Dios xb'aan cho keh korehtaal kuxik rusachariik kiwach chupaam i kiye'aab' inkimol naq wii' kiib'.16Eh noq kuxinaq chik kikimiik taqe i winaq kiooj chi q'aq'inik,17re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh:18Yu'naak taq i hat naa taq awojiik chupaam i ye'aab' Ar rub'ihnaal re' i wilkeeb' wii' i aj Moab.19Eh noq naa taq aponiik i wilkeeb' wii' i riih rumaam Amón re' wo' ruuk' taqe i riih rumaam Lot, maa jot' taqe i koq maa tik'aa' i koq peleto kuuk' ruum re' i hin xama' naa ta wo' nuye'em k'isinoq aweh i kiye'aab' ruum kekeh chik nuq'asam, inki.20Eh chupaam i ye'aab' re' re' i xi patinik najtir i nimaq kooq winaq. Re' taqe i riih rumaam i Amón Zomzomeo i kib'ihnaal taqe re' inkiq'or.21Re' re' jinaj naq nimlaj tinamit kow kiib' xiik' naah kik'ihaal, nimaq kooq winaq je' ninqaal kooq taqe i riih rumaam Anac. Ruuk' i rajaawriik i Dios sacharik kiwach kuum i riih rumaam i Amón, re' chik i keh xi okik chi patinik ar.22Re' QaJaaw Dios xub'an wo' kuuk' je' rukab' i xub'an kuuk' i riih rumaam i Esaú re' xpatinik cho chupaam i ye'aab' Seir xkisach wach i aj horeo, re' chik i keh xi okik chi patinik ar.23Eh je' wo' chik re' xkik'ul i aj aveo i xi patinik cho chupaam i kok' ye'aab' wilkeeb' ma' naj ta ruuk' i Gaza xkuxik rusachariik kiwach kuum i aj filisteo xi chalik Creta, re' chik i keh xi kahnik chi patinik ar.24Re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Yu'naak hiy taq ik'een taq reje chi juntar i nim ha' Arnón re' hin naa nuq'asam taq panaq'ab' i Sehón i aj amorreo re' i kireey i aj Hesbón naa nuye'em aweh i ruye'aab' i Sehón. Naa taq kaat nutaq'aam chi q'aq'inik kuuk' reh chi nee taq i naa wehchaaj i kiye'aab'.25Eh chi qawach reje yu'naak naa nuye'em q'ab' chi naakiyo'jiik taq awuum chu'nchel i tinamit wilkeeb' sut i wach ak'al. Eh noq naa kib'iram rib'iral chib'ih taq i k'ahchi' kaat yohb'aal wach naa kiyo'jiik eh naa rutib'iik kik'ux. Re' taqe i aj Israel xkian reh i reey Sehón (Num 21.21-30)26Eh noq wilkooj chupaam i chiq yuuq' ar Cademot wilik taqe i xnutaq'aaj reje ruuk' i Sehón kireey i aj Hesbón reh chi je' wili xponik kiq'or reh panotob'il.27Chakuy nee ta ti nayeew q'ab' qeh chi nee qoh ik'ik chupaam i ruyuq'ul aatinamiit re' hoj re' korik b'eeh neenqak'am, ma' k'ul ta nee qohooj.28Eh nee wo' inqatoj aweh i qawa' qahaa' neenqak'uxlaaj wii' qiib' xa re' la' re' inqapahqaaj aweh chi chayeew q'ab' qeh chi nee qoh ik'ik chupaam i ruyuq'ul aatinamiit.29Je' rukab' noq xkiyeew q'ab' qeh chi xoj ik'ik pan kiye'aab' i riih rumaam i Esaú ar Seir. Eh je' wo' rukab' noq xkiyeew q'ab' qeh taqe i riih rumaam i Moab patim taqe ar, korehtaal xooj q'ahxik chi juntar i nim ha' Jordán xoj ooj, reh naq chi naqapatinik chupaam i ye'aab' xuyeew qeh i QaJaaw Dios.30Eh re' i Sehón i kireey i aj Hesbón ma' xuyeew ta q'ab' chi xb'aan ik'ik chupaam i ruyuq'ul i rutinamiit ruum re' taq aaDios i hat xkowb'isanik reh i ránima chi ma' xuyeew ta q'ab' chi jumpech, reh chi xuq'asaj taq panaq'ab' i hat i kiye'aab', eh je' re' xkahnik chi jumpech.31Eh chupaam i jumehq' re' re', je' wili i xuq'or weh i QaJaaw Dios: Re' hin naa nuq'asam panaq'ab' i Sehón, je' wo' chu'nchel i ruye'aab', okeen taq ar cha chop taq naah, inki.32Eh re' i reey Sehón ruch'ihil taqe i ru soldado xchalik chi qak'ulariik chupaam i ye'aab' Jahaza ar xokik chi q'aq'inik quuk'.33Eh re' i QaJaaw Dios xuyeew q'ab' qeh chi xqa'an reh i reey re' re' je' wo' taqe i rak'uun, xqa'an wo' keh chu'nchel i ru soldado.34Eh re' hoj xqachop naah chu'nchel i kitinamiit xkuxik qasacham kiwach chu'nchel i tinamit wilkeeb' naq ar, chi winaq chi ixoq chi ha'lak'un.35Re' i xkahnik qee hoj xa re' wo' taqe i kichikoop, ruch'ihil taqe i xa chib'ih jariik k'ih tz'aaq xqareq chupaam taqe i kitinamiit, xqachop naah.36Ar xtohq'ik reje ruuk' i tinamit Aroer wilik chi chii' i nim ha' Arnón i qachop naah xik'ik reje chupaam i tinamit wilik wach k'ixkaab' xponik ko Galaad. Eh ma' jino'q keh i tinamit re' re' xkikuy i q'aq'inik quuk'. Re' i QaJaaw Dios xq'asanik panqaq'ab' chu'nchel i re'.37Eh re' taqe i tinamit ma' xqachop ta naah re' taqe wili: Re' i wilkeeb' wii' taqe i riih rumaam i Amón, re' chu'nchel i ye'aab' wilik wii' i nim ha' Jaboc re' taqe i tinamit wilkeeb' paraxchee'. Ma' xqachop ta wo' kinaah chu'nchel i tinamit xuq'or qeh i QaJaaw Dios chi ma' naa ta qa tz'a'am. Re' taqe i aj Israel xkian reh i Og kireey i aj Basán (Num 21.31-35)1Eh chi riij taqe i re' xoj ooj chupaam i b'eeh inooj Basán, eh re' Og i kireey i aj Basán ruch'ihil taqe i ru soldado xchalik chi qak'ulariik chupaam i ye'aab' Edrei ar xutoq'aa' q'aq'inik quuk'.2Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: Re' taq i hat mat yo'jik taq kuum. Re' hin naa nuq'asam taq panaq'ab' i reh ruch'ihil taqe i ru soldado je' wo' taqe i ruye'aab', reh chi nee taq i na a'n ruuk' i reh je' rukab' i xa a'n taq ruuk' i Sehón kireey i aj amorreo, re' i xwihik cho Hesbón, inki.3Eh noq re' i QaJaaw Dios ruye'em chik panq'aq'ab' i Og ruch'ihil chu'nchel i ru soldado xkuxik taqe qakansam i tinamit patim naq taqe ar.4Re' hoj i qachop naah i rutinamiit ma' xta chik jino'q i rutinamiit ma' xqachop ta naah oxk'ahl ch'uq i tinamit qachop naah. Re' taqe i wilkeeb' paruyuq'ul i Argob wilik Basán re' i xwihik wii' chi reyil i Og.5Eh chu'nchel i tinamit re' re' kotimaj kiij chi najt kinaah tz'aq, eh ch'ihch' i kipuertahiil, eh nimaq paam ch'ihch'. Eh ma' xqajlaaj ta haa' i tinamit ma' kotimaj ta kiij chi tz'aq.6Xkuxik wo' qasacham kiwach chu'nchel i wilkeeb' ar chi winaq chi ixoq chi ha'la'k'un je' rukab' i xqa'an ruuk' i Sehón kireey i aj Hesbón.7Re' xkahnik qee hoj xa re' wo' hoq i kichikoop ruch'ihil taqe i xa chib'ih jariik k'ih taq tz'aq xqareq chupaam taqe i kitinamiit.8Eh chupaam taqe i q'iij re' re' qachop wo' kinaah i kiye'aab' taqe i kiib' chi kireey i aj amorreo wilkeeb' chi juntar i nim ha' Jordán ar tohq'ik reje chi chii' i nim ha' Arnón, eh koxponik kochinaah i yuuq' Hermón.9Re' taqe i aj Sidón, Sirión inkiq'or reh i yuuq' Hermón. Eh re' taqe aj amorreo Senir inkiq'or reh.10Eh qachop wo' naah chu'nchel i tinamit wilkeeb' wach k'ixkaab' Galaad, Basán, xponik ko Salca, i Edrei. Re' taqe i ye'aab' ruchopom naq naah i Og i xwihik chi reyil ar Basán.11Eh ach wo' naq re' i Og kireey i aj Basán xkahnik chi re' ruuk' taqe i nimaq winaq kitinamiit i aj Amón, Rabá. Re' ruch'aht inwirik wii' re' ruuk' i ch'ihch', kijib' b'ara ruuk' ka'k'itub' runimaal rooq, kiib' b'ara i wach. Re' taqe riih rumaam i Rubén, riih rumaam i Gad, i yejaal i riih rumaam i Manasés, xiooj wih-oq parelb'aal q'iij reh i nim ha' Jordán (Num 32.1-42)12Eh noq xqachop naah chu'nchel i ye'aab' re' re', re' hin xnuyeew keh i riih rumaam Rubén, i riih rumaam i Gad i ye'aab' xtohq'ik reje ar Aroer chi chii' i nim ha' Arnón. Eh xnuyeew wo' keh i yejaal taqe i yuuq' wilkeeb' Galaad, je' wo' taqe jar ch'uq i tinamit wilkeeb' ar.13Eh xnuyeew keh i yejaal ch'uq chi riih rumaam Manasés i ruq'ox i ye'aab' wilik Galaad, je' wo' chu'nchel i ye'aab' wilik paruyuq'ul i Basán, re' naq i ruchopom naah i Og. Eh xnuyeew wo' keh chu'nchel i ye'aab' Argob re' inkiq'or reh chi kiye'aab' i nimaq kooq winaq.14Eh re' Jair re' ruuk' taqe i riih rumaam Manasés rehchaaj chu'nchel i ye'aab' Argob, xponik kopan k'ula't ruuk' i ye'aab' Gesur, eh ko Maaca. Eh Basán i rub'ihnaal xukoj, je' re' i rub'ihnaal xkahnik chi jumpech.15Eh re' i ye'aab' Galaad xnuyeew reh i Maquir.16Re' taqe i riih rumaam Rubén, taqe i riih rumaam Gad xnuyeew keh i ye'aab' intohq'ik reje Galaad xponik ko chi chii' i nim ha' Arnón, eh xponik ko chi chii' i nim ha' Jaboc wilik pank'ula't reh i kiye'aab' i riih rumaam Arnón.17Eh pareelb'aal reje i q'iij re' ye'aab' xnuyeew keh imponik chi chii' i nim ha' Jordán, eh ar intohq'ik chi chii' i palaw kineret, eh imponik Arabá, re' i palaw k'ah ratz'amil wilik reje pantz'eet reh i rookb'aal q'iij, eh imponik i wilik wii' i yuuq Pisga wilik reje pareelb'aal q'iij.18Eh chupaam i q'iij re' re' je' wili i xnuq'or taq aweh: Re' QaJaaw i qaDios i ruq'asaj taq aweh i ye'aab' wili. Chu'nchel i kichol q'aq'inik kichop i kitz'a'amb'aal ki-ohoq chi peet b'eeh chikiwach i kuch aj Israel reh i kito'arik.19Xa re' taqe i ehk'eenb'ees, i kok' ha'lak'un naa kikahniik chupaam i ye'aab' xnuyeew taq aweh ruch'ihil taq aachikoop ruum weht'al i hin chi k'ih taq aachikoop.20Eh noq re' hin i Dios komajaa' ta nuyeew rusuqkiil kik'ux taq awuch aj Israel je' rukab' taq i xnuyeew aweh i hat, eh noq komajaa' kiokik chi patinik chupaam i ye'aab' naa nuye'em keh chi juntar i nim ha' Jordán. Re' taq i hat ma' nee ta rub'an chi nee taq ti sutinik cho chupaam i ye'aab' nuye'em taq aweh.21Eh chupaam i q'iij re' re' je' wili i xnuq'or reh i Josué: Re' hat ruuk' naq'awach xawilow chu'nchel chib'ih i xub'an i aaDios kuuk' taqe i kiib' chi reey re' re' je' wo' re' naa rub'anam kuuk' i reey aha' taqe naa awik'iik ponoq.22Ma' naa ta ayo'jiik taq kuum ruum re' i QaJaaw i qaDios naa rub'aniik i peleto taq chawiij kuuk' i keh, kinki reh. Ma' xye'arik ta q'ab' reh i Moisés chi xokik Canaán23Chupaam taqe i q'iij re' re' xnub'an nutiij chuwach i QaJaaw Dios je' wili i xnuq'or:24QaJaaw Dios re' hat xtohq'ik ak'uhtaam awajaawriik chi nuwach i hin, hin awaj kamanoom, ma' xta chik jino'q Dios wilik pan taxaaj wilik wach ak'al neemb'anik reh taqe i nimaq wach na'ojb'al i na a'n i hat.25Chakuy chayeew q'ab' weh chi neekinik'ik reje chi juntar i nim ha' Jordán reh chi nenooj wilow i holohik laj ye'aab' wilik ar, neenwilow i yuuq', ruch'ihil i ye'aab' Líbano, kinki reh.26Eh re' i QaJaaw Dios xkaqrik wuuk' ruum taq amahk i hat, ma' xuyeew ta weh i xnupahqaaj reh je' la' wili i xuq'or weh: Manlik i xaq'or weh maaq'or chik weh inaq'or re' re'.27Johteen chinaah i yuuq' Pisga k'ul chawilow reje taqe i ye'aab' nee titz'ehtanik reje parookb'aal q'iij, pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij pantz'eet reh i rookb'aal q'iij, parelb'aal q'iij, xa chi najt naa awilom reje ruum re' hat ma' naa ta awik'iik reje chi juntar i nim ha' Jordán.28Re' hat chayeew rukowiil ruk'ux, chakoj runa'ojb'al Josué, ruum re' reh naa rojiik chi peet b'eeh chikiwach i aj Israel noq naakiq'atam wach i nim ha' Jordán. Eh re' reh naa ruch'aqwiik keh i ye'aab' naa awilom reje wach i hat yu'naak, inki.29Eh xoj kahnik wach k'ixkaab' wilik reje chuwach i tinamit Bet-peor. Re' i Moisés xuq'or keh i aj Israel chi naa kinimaniik1Re' i Moisés je' wili i xuq'or: Yu'naak taq i hat aj Israel chab'iraj taqe i k'uhb'aal, i tijinik i nuq'or taq aweh. Chak'am taq naah reh chi nee taq i naa wehchaaj, eh nee taq ti patinik chupaam i ye'aab' re' i naa taq ruye'em aweh i ki Dios qamaam qati't.2Re' taq i hat ma' ruk'ul taj chi nee taq i natiq naah chi nee taq i nawesaj ruuk' taqe i k'ahchi' nuq'orom taq aweh. Cha a'n taq i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal taq aaDios k'ahchi' taq nuq'orom aweh i hin.3Eh re' taq i hat xawil taq ruuk' naq'awach chib'ih i xub'an i QaJaaw Dios ar Baal-peor noq kuxik rusacham kiwach taq chaxilak chu'nchel i xiloq'inik reh i tiyoox Baal-peor.4Re' taq i hat ruum chi ma' xakanaa' ta taq runimjiik i k'achlik Dios ko k'achalkaat taq chawunchelaal yu'naak.5Chakoj taq rehtaal. Re' hin nuk'uhtaam taq aweh taqe i k'uhb'aal, taqe tijinik i rub'an i QaJaaw Dios. Eh nuq'or wo' taq aweh je' rukab' i xuq'or weh i reh, reh chi nee taq i na a'n chupaam i ye'aab' naa taq awojiik wii' chi patinik.6Naa taq a'nam eh ma' naa ta chik taq akanaam rub'aan, chi je' re', re' taqe i tokoom tinamit neenkikoj rehtaal chi wilik taq ana'ojb'al, eh chi wilik taq akapeb'aal. Eh noq neenkib'iraj rib'iral i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios, je' wili neenkiq'or: Re' i nimlaj tinamit wili xti wilik kina'ojb'al, eh xti wilik kikapeb'aal, inko'q taqe.7¿Mi wilik ta wo' jino'q i tinamit kitoob'jiik ruum i kitiyoox, je' rukab' noq qohrutoob'eej i hoj i qaDios noq inqapahqaaj reh chib'ih inqaaj i ruyeew wo' cho qeh?8¿Mi wilik jino'q i nimlaj tinamit wilik i ruk'uhb'aal wilik rajaawriik ruq'oral xti korik je' rukab' i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios i hoj je' rukab' i k'ahchi' taq nuq'orom aweh yu'naak?9Je' re' noq mansahchik taq panak'ux aha' wilik i xub'an i Dios taq xawilow juneliik la' wih-oq taq panawánima reh chi nee inaq'or taq keh awak'uun awixq'uun, je' wo' keh taq awiih aamaam. Re' noq xq'orik i QaJaaw Dios chinaah i yuuq Horeb10Eh k'oloq taq panak'ux i q'iij noq xnumol taq awach chinaah i yuuq' Horeb. Re' i QaJaaw Dios, je' wili i xuq'or weh: Chamol kiwach weh i tinamit reh chi neenkib'iraj i nuq'oral, reh chi neenkitijej nulooq'jiik. Eh neenkian chupaam i kik'achariik, eh nee wo' inkik'uhtaaj reh i kak'uun kixq'uun, je' wo' reh i kiih kimaam, inki.11Eh re' taq i hat xat'ooj taq waraa' i yuuq' re' re' k'ahchi' reliik i runimaal q'aaq' chi ju' xanjohtik chik yejaal taxaaj i xaq q'aaq' xaq'equm chik paam i rusib'eel i nelik.12Eh re' QaJaaw Dios xat ruq'oreej taq chaloq chupaam i runimaal q'aaq' re' re'. Re' taq i hat xab'iraj taq i ruq'oral xa re' la' xama' i xawil ta wo' taq wach.13Eh xuq'or taq aweh i chib'ih taq i naa a'nam reh chi naa taq ak'amam naah, eh xuq'or wo' taq aweh i ru lajeeb' k'uhb'aal xutz'ihb'aaj chuwach i kiib' chi tz'ilom ab'aj.14Eh re' hin xuq'or wo' weh i QaJaaw Dios reh chi naa taq nuq'orom aweh taqe i ruk'uhb'aal, eh aha' wilik taqe i ruq'or chi naa taq a'nam reh chi naa taq a'nam chupaam i ye'aab' naa taq awojiik wii' chi patinik. Re' q'ilooj chi riij i kilooqjiik i xatz'aqoj tiyoox15Eh chupaam i q'iij noq xat ruq'oreej taq chaloq panyejaal i xaq q'aaq' chinaah i yuuq' Horeb xama' xawil ta wo' taq wach, je' re' noq chawik'raaj taq awiib'.16Ma' ch'uwareej taq awiib' ruuk' i kiyejeb'jiik taqe i winaq tiyoox, oon ixoq tiyoox.17Eh ni xata naa taq ayejaam kijalwaach taqe i chikop wilkeeb' wach ak'al, eh ni xata kijalwaach i tz'ikin kirupinik pan taxaaj.18Ni xata naa taq ayejaam kijalwaach i chikop kijukem kiib' noq kib'ehik, ni xata re' kar wilkeeb' pantaq ha'.19Eh noq nee taq titz'ehtanik johtoq pan taxaaj noq nee nawil i q'iij i poh, i ch'umiil maa loq'ej taq ruum re' taqe re' re' aaWaJaaw aaDios xkorb'isanik keh. Reh chi naa rukamaniik chi sihq'b'al keh chu'nchel i tinamit wilkeeb' wach ak'al.20Re' taq i hat xat resaj taq chik cho Egipto panti' k'axik je' rukab' i q'aaq' inhaab'ik wii' i ch'ihch' reh chi xat rukanaa' taq chi hat rak'uun rixq'uun je' rukab' i yu'naak.21Eh re' QaJaaw Dios xkaqrik wuuk' i hin amahk taq i hat, eh xti xuq'or i korik chi re' hin ma' naa ta nuq'ahxiik reje chi juntar i nim ha' Jordán, eh chi ma' naa ta wokiik chupaam i holohik laj ye'aab' naa ruye'em taq aweh i hat.22Re' hin chi juntar chee nim ha' Jordán naa nukimiik, ma' naa ta nuq'ahxiik reje chi juntar. Re' taq i hat naa taq aq'ahxiik reje chi juntar naa taq awehchaam i holohik ye'aab' re' re'.23Xa re' chawik'raaj taq awiib' mansahchik taq panak'ux rub'anariik i xuyejaa' wach i QaJaaw Dios taq awuuk'. Ma' naa ta taq ayejaam jino'q tiyoox chi kijalwaach i chikop xuq'or taq aweh chi ma' toob' ta chi naa taq a'nam.24Ruum re' QaJaaw i qaDios iraaj i reh chi xa re' reh taq i neenanimaj, re' reh je' rukab' i q'aaq' xa re' yu' rusach wach i ma' holohik taj.25Eh koq'uun chik noq awik'sam-oq taq chik jarub'-oq haab' chupaam i ye'aab' re' re' wilik-oq taq chik awak'uun awixq'uun, awiih aamaam, xa yejaa'-oq taq atiyoox re' ruuk' i rujalwaach jino'q i xa chib'ih jariik mahk taq i neena a'n chuwach, eh wi xa a'n taq i je' re' nee taq i nayeew rujosq'iil i Dios.26Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chuwach i taxaaj, chuwach i ak'al chi wi xayejaa' taq atiyoox jumehq'iil naa rusahchiik taq awach chi jumpech. Ma' najt ta naa taq awihiik chupaam i ye'aab' naa taq awehchaam noq naa taq aq'ahxiik chi juntar i nim ha' Jordán.27Eh naa taq rutukem awach chupaam taqe i tokoom tinamit. Eh xakiib' ixib' chik taqe ak'uliil naa kikahniik chi patinik chupaam i ye'aab' re' re'.28Eh chupaam taqe i tokoom tinamit re' re' naa taq aloq'em taqe tiyoox ruyej-anik winaq re' ruuk' taqe i chee' ab'aj korjinaq wii', ma' ki-ilwik taj, ma' ki-ib'irinik taj ma' kiwi'k taj, eh ma' ki uxlab'inik taj.29Noq naa taq awihiik pan tokoom tinamit wila' xasik' taq i Dios chu'nchel ak'ux, chu'nchel taq awánima nee wo' taq i naa req.30Eh noq naa taq ak'ulum chu'nchel i ti' k'axik re' re' taqe i ruti'kiil k'uxliis, naa wo' chik taq asik'im i Dios, eh naa taq a'nam i nuq'orom taq aweh, eh naa wo' ruketelaam taq awach.31Re' i QaJaaw Dios ma' jaruuj taq nee ti ruq'eb' chi riij ruk'ux, ma' naa ta rusacham taq awach. Ruum ma' naa ta rusahchiik paruk'ux i xti korik i ruq'orom cho rib'iral keh taq aamaam awati't.32Re' hin i nuq'or taq aweh chi chasik' taq chi riij, cha kapaaj taq riij i b'anooj cho najtir noq komajaa' taq wilkaat i hat noq xutz'uhkrisaj chee winaq i QaJaaw Dios. Eh cha sik' taq chi riij i hat mi i b'irimaj cho rib'iral chinaah i wach ak'al ixiik'naah nimaal wach xub'an taq cha wuuk' i hat.33¿Mi wilik jino'q re' i tinamit rib'iram chee ruq'oral i Dios xq'orob'jik cho ruum i Dios eh ma' xikimik taj je' rukab' noq xat ruq'oreej taq chee hat chupaam i xaq q'aaq'?34¿Mi wilik ta wo' jino'q chi kixilak i k'ih chuq' chi tinamit xsik'arik cho kiwach ruum i kitiyoox. Eh xi-ik'ik chupaam taqe ti' k'axik, eh xitoob'jik ruuk' i ma' ilooj taj i nimaq wach na'ojb'al i pajarik, q'aq'inik, eh xuk'uhtaaj chee runimaal i rajaawriik chikinaah, je' rukab' noq xat rutoob'eej taq i hat i QaJaaw Dios noq xat resaj taq cho pan tinamit Egipto re' i xawil taq ruuk' naq'awach?35Re' taqe re' xuk'uhtaaj chee i QaJaaw Dios taq aweh i hat reh chi xanab'eej taq chi xa re' wo' reh i xti korik Dios ma' xta chik jino'q Dios chuwach i reh.36Re' reh kopan taxaaj taq xat ruq'oreej chaloq reh taq aq'ilariik ayu' wach ak'al. Eh xuk'uhtaaj taq cha weh i runimaal q'aaq', eh panyejaal i q'aaq' re' re' xab'iraj taq i ruq'oral.37Eh re' reh xuk'ax wo' taqe chaloq aamaam awati't taq i hat, je' re' noq xusik' cho wach chi rutinamiit i kiih kimaam. Eh ruuk' i runimaal i rajaawriik xresaj taqe cho Egipto.38Resaj wo' taqe i nimaq tinamit chupaam i ye'aab' xiik' naah kik'ihaal, q'e' kow kiib' taq chawach i hat reh chi aweh taq chik naa ruye'em i ye'aab' re' re', reh chi re' taq chik i hat naa apatiniik ar, je' wo' rukab' i k'ahchi' ruk'ulariik yu'naak.39Je' re' noq yu'naak taq i hat chanab'eej taq juneliik-oq wilik taq panak'ux chi re' QaJaaw Dios xa re' wo' reh i Dios pan taxaaj, eh je' wo' wach ak'al, ma' xta chik jino'q Dios chuwach i reh.40Chanimaj chu'nchel i ruk'uhb'aal, je' wo' chu'nchel aha' wilik taqe i ruq'or re' i nuq'or taq aweh i hin yu'naak. Chi je' re' ma' xta reet taq nee ti k'acharik i hat, je' wo' taq awiih aamaam, eh k'ih laj haab' taq nee ti k'achariik chupaam i ye'aab' naa taq ruye'em aweh i aaDios re' taq i naa aweh chaam chi juneliik, inki. Re' taqe ixib' chi tinamit ke'emb'al iib' wilkeeb' reje parelb'aal q'iij reh i nim ha' Jordán41Re' i Moisés xusik' wach ixib' chi tinamit wilkeeb' reje parelb'aal q'iij reh i nim ha' Jordán.42Reh chi chupaam taqe i tinamit re' re' nenooj rukeb'aa' riib' awach i nee rukansaj i ras ruchaaq' ma' xata xraaj chi xukansaj, eh ma' ruum ta chi wilik cho rupleto ruuk' pampeet. Eh noq neenooj rukeb'aa' riib' chupaam jino'q keh i tinamit re' re' nee ruko'leej riij i ruk'achariik.43Re' taqe ixib' chi tinamit je' wili i kib'ihnaal: Re' Beser wilik wach k'ixkaab' reh i chiq yuuq', keh i riih rumaam Rubén. Re' Ramot wilik paruyuq'ul i Galaad, keh riih rumaam Gad. Re' i Golán wilik paruyuq'ul i Basán reh i yejaal i junch'uq i riih rumaam Manasés. Re' i k'uhb'aal chi riij i ruk'ulariik i lajeeb' ruk'uhb'aal i Dios44Re' wili i k'uhb'aal xuyeew i Moisés keh i aj Israel.45Re' taqe wili i k'uhb'aal, kitaq'ab'jik, kitijiik xb'aan i aj Israel ruum i Moisés noq xi elik cho Egipto.46Re' noq ko wilkeeb' chi juntar i nim ha' Jordán chuwach i rutinamiit i Bet-peor re' i ruye'aab' i Sehón kireey i aj amorreo. Re' i Sehón xwihik chi taaq'anik ar Hesbón. Eh noq xi elik cho Egipto i Moisés ruch'ihil taqe i aj Israel xkian reh i reey Sehón.47Eh re' taqe i aj Israel xkichop naah i rutinamiit i Sehón ruch'ihil irutinamiit Og aj Basán, re' taqe re' i kiib' chi kireey i aj amorreo patim taqe chi juntar i nim ha' Jordán.48Re' i kiye'aab' ar intohq'ik reje Aroer re' wilik chi chii' i nim ha' Arnón, eh ko ar imponik chinaah i yuuq' Sirión, eh Hermón wo' inkiq'or reh.49Eh i nik'ik wo' reje Arabá parookb'aal q'iij reje reh i nim ha' Jordán, eh imponik chi chii' i palaw wilik Arabá wilik waraa' i yuuq' Pisga rub'ihnaal. Re' i lajeeb' k'uhb'aal (Ex 20.1-17)1Re' i Moisés xumol kiwach chu'nchel i tinamit Israel je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat aj Israel chab'iraj taqe i k'uhb'aal ruch'ihil taq i ataq'ab'jiik naa nuq'orom taq aweh yu'naak, cha tijej taq chi korik, eh cha a'n wo' taq.2Re' i QaJaaw Dios jinaj i xuyejaa' wach quuk' chinaah i yuuq' Horeb chi naaqanam.3Re' wili ma' xata ruuk' taqe i qamaam qati' xuyejaa' cho wach xuyejaa' la' wo' wach quuk' i hoj i qamolom q'iib' ayu' yu'naak.4Re' i QaJaaw Dios xti xat ruq'oreej taq cho chi korik chupaam i runimaal q'aaq' chinaah i yuuq'.5Eh re' hin panayejaal naq taq wilkiin ruuk' i Dios xa hin naq kinq'orik taq aweh chib'ih i ruq'or i Dios ruum re' taq i hat ma' xawaaj ta taq johtik chinaah i yuuq', ruum xat yo'jik taq ruum i q'aaq'.6Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Re' hin taq aaWaJaaw aaDios, re' hin xineesanik taq cho aweh ar i Egipto, re' naq i hat taq minooj wii' pankowlaj kamanik.7Ma' naa ta taq ruwihiik jino'q atokoom dios chi nuwach i hin.8Eh ma' naa ta taq atz'aqam jino'q atiyoox, ni xata naa taq atz'aqam rujalwaach i wilik pan taxaaj, ni xata re' i wilik wach ak'al, ni xata re' wilik pan palaw ri'sil ak'al.9Eh ma' naa ta wo' taq axuk'aam awiib' chikiwach i tiyoox, eh ma' naa ta taq aloq'em. Ruum xa re' wo' hin, hin taq aaDios, inwaaj i hin chi xa re' wo' hin naa nulooq'jiik. Eh awach i nixowanik nuwach i nuyeew taqe chutojariik i kimahk i keh, eh je' wo' taqe kiih kimaam.10Re' taqe i kik'axwik weh, eh inkinimaj i nuk'uhb'aal, i nuyeew i nuk'axb'al chikinaah i keh, eh chikinaah i kiih kimaam.11Ma' q'or taq i nub'ihnaal, chi xama' xta rub'ehel i hin, hin taq aaWaJaaw aaDios. Ruum re' hin ma' nee ta nukanaa' chi je' re' awach i nee nq'orik i nub'ihnaal chi ma' xta rub'ehel korehtaal i nuyeew chi tojariik i ru mahk.12Eh mansahchik taq panak'ux i hi'limb'al q'iij re' re', re' naa kiin taq aloq'em wii', hin taq aaDios, je' wo' rukab' i xnuq'or taq aweh.13Waqiib' q'iij taq naa akamaniik, eh chupaam i waqiib' q'iij re' re' naa taq a'nam chu'nchel akamaj.14Eh re' ruwuuq q'iij hi'limb'al q'iij, chi weh i hin, hin taq aaWaJaaw aaDios. Ma' xta jino'q i kamanik naa taq a'nam chupaam i q'iij re' re', ni xata re' taq awak'uun, awixq'uun, ni xata re' taq amoso winaq, ni xata re' taq awaaj poh ixoq, ni xata re' taq aab'oyaax, ni xata re' taq aab'uuruux, ni xata jino'q keh taq aachikoop, ni xata re' i tokoom tinamit wilkeeb' taq pana tinamit. Reh chi nee kihi'lik taqe amoso chi winaq chi ixoq, je' rukab' noq naa taq ahi'liik i hat.15K'oloq taq panak'ux i hat chi hat wo' taq moso noq xat wihik taq cho pan tinamit Egipto re' i xat wesaj taq cho wii' i hin, hin taq aaDios ruuk' i nunimaal i wajaawriik. Ruum aj re', re' hin taq aaWaJaaw aaDios i nuq'or taq aweh chi chamol taq i hi'limb'al q'iij.16Chak'ax taq atuut aawajaaw reh chi nee najtb'ik taq rooq aak'achariik, eh suq taq neti wihik ayu' wach ak'al i nuye'em taq aweh i hin, hin taq aaWaJaaw aaDios.17Ma' naa ta taq akaansaniik.18Ma' naa ta taq ach'uwa'risam wach aakaxáro.19Ma' naa ta taq awelq'aniik.20Ma' naa ta taq atz'aqam wach i k'utaaj chi riij aawas achaaq'.21Maa k'ax taq wach i rehk'een aawas achaaq', maa k'ax taq wach i rupaat aawas achaaq'. Ni xata re' i rak'aal, ni xata re' i rumoso winaq, ni xata re' i raj poh ixoq, ni xata re' i rub'oyaax, ni xata re' i rub'uuruux. Ma' jino'q i chib'ih reh taq aawas achaaq' nataq ak'axam wach, inki Dios. Re' tinamit Israel ma' k'isiin ta xiyo'jik (Ex 20.18-26)22Re' taqe i wili i k'uhb'aal xuq'or taq cha weh i QaJaaw Dios noq amolom taq awiib' waraa' i yuuq'. Re' i Dios kow taq xat ruq'oreej chaloq chupaam i runimaal q'aaq', eh chupaam i q'equm paam suutz'. Chi riij i re' ma' xta chik xuq'or, eh re' taqe i q'orik re' re' xutz'ihb'aaj chuwach i kiib' chi tz'ilom ab'aj, eh xuq'asaj weh i hin.23Eh noq re' taq i hat xab'iraj taq i ruq'oral i Dios xelik cho panq'equm xawilow taq i yuuq' Horeb ruye'aab' i Dios chi k'ahchi' ruqopiik ruum i q'aaq'. Eh chu'nchel i kik'amwik taq ab'eeh taqe mama' winaq k'amal ab'eeh xi chalik chi nuq'orob'jiik.24Eh je' wili xkiq'or weh: Xti korik wo' hoq chi re' i QaJaaw Dios xuk'uhtaaj qeh i runimaal i rajaawriik, eh xqib'iraj i ruq'oral xelik cho panyejaal q'aaq', yu'naak xqanimaj chi re' reh neerub'an chi nee ruq'oreej taqe i tinamit, eh chi ma' nee ta kikimik.25Xa re' la' ¿Chib'ih reet noq neenqayeew qiib' pankimik re' qaaq' re' re' neerusach qawach? Ma' nee ta chik inqakuy wila' xoj ruq'oreej chik cho junriim-oq i QaJaaw Dios nee qoh kimik.26¿Mi wilik ta wo' chik jino'q i nenib'irinik reh i ruq'oral i k'achlik Dios neerub'an cho yejal q'aaq' eh ma' nee ta nkimik?27Ruum aj re' inqaq'or aweh i hat chi neerub'an chi re' hat nee tiooj chi rib'irjiik chu'nchel i nee ruq'or aweh i QaJaaw Dios. Eh re' chik i hat nee ti q'orik qeh aha' wilik i neeruq'or, eh re' hoj neen qa'an aha' wilik i neeruq'or, inki taqe.28Eh re' i QaJaaw Dios noq k'ahchi' kiin kiq'oreem k'achi' rib'iram, je' wili i xuq'or cho weh: Re' hin xb'iraj chik chu'nchel i xkiq'or i tinamit re' re', eh xuk'ul nuk'ux i xkiq'or.29Ma' xta naq reet chi je' re' i neenkikapaaj chi juneliik, eh nee ta naq inkiyeew nuloq'il nee ta naq inkinimaj i nuk'uhb'aal chi juneliik. Reh chi suq neekik'achariik i keh, je' wo' taqe i kiih kimaam.30Je' re' noq cha q'or keh chi kisutinoq reje chupaam i ki-itz'ihy naah paat.31Eh re' hat naa akahniik wuuk' ayu', ruum naa nuq'orom aweh chu'nchel i nuk'uhb'aal eh i tinutaq'aaj i ti nutijej taq wii'. Re' hat re' taqe i re' neenaq'or keh, reh chi neenkian chupaam i ye'aab' naa nuye'em keh i hin, inki.32Je' re' noq re' taq i hat i ruk'ul chi naa taq a'nam chu'nchel i xuq'or i QaJaaw i qaDios maakanaa' taq chik rub'aan chi jumpech.33Eh chak'am wo' taq naah chu'nchel i xuk'uhtaaj taq aweh aaWaJaaw aaDios, reh chi suq taq nee ti wihik, eh k'ih haab' taq nee ti k'achariik chupaam i ye'aab' naa taq ruye'em aweh i QaJaaw chi naa taq awehchaam. Re' i runimaal wach k'uhb'aal (Ex 20.1-17)1Re' hin xuq'or weh i QaJaaw Dios chi re' taqe i k'uhb'aal wili i taaq'anik, i tijinik i rub'an naa nuq'orom taq aweh reh chi nee taq i na a'n chupaam i ye'aab' taq naa awojiik wii' chi k'achariik.2Reh chi naa taq ayohleem i QaJaaw i qaDios, reh chi nee taq i na a'n taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal i taaq'anik i rub'an. Nee i na a'n taq i hat eh nee wo' inki a'n taq awak'uun awixq'uun, je' wo' taqe awiih aamaam reh chi nee najtb'ik taq rooq aak'achariik.3Hat taq aj Israel chab'iraj taq i k'ahchi' nuq'orom cha a'n taq reh chi suq taq nee ti wihik chupaam i ye'aab' wilkeeb' wii' i suq atoob' reh wo' chi nee taq ti k'ihaaxb'ik je' rukab' i ruq'orom taq chaaweh aaDios re' i ki Dios taq aamaam awati't.4Chab'iraj taq i hat aj Israel, re' i QaJaaw i qaDios xa jinaj wo' hoq xa re' wo' reh i QaJaaw.5Eh cha k'ax taq aaWaJaaw i aaDios chu'nchel ak'ux, chu'nchel awánima, chu'nchel awansil.6Eh re' i k'uhb'aal k'ahchi' taq nuq'orom aweh yu'naak chamol taq panawánima.7Eh k'ih pech taq naa ach'ob'om rub'ehel keh awak'uun awixq'uun noq wilkaat taq panapaat, noq b'ehik taq i na a'n, noq okik taq aweh chi wirik, eh je' wo' noq naa taq awuktiik.8Re' taqe i k'uhb'aal wili naa taq ab'ak'am ralaq aq'ab', eh naa taq ab'ak'am yejal awach reh chi neenk'ulik taq panak'ux.9Eh naa wo' atz'ihb'aam chuwach i rooq taq apaat, je' wo' chuwach i ru puertahiil taq apaat. Re' ruq'orariik chi naa kinimanik i aj Israel10Re' QaJaaw Dios naa ruye'em q'ab' chi naa taq awokiik chupaam i ye'aab' re' i xuq'or chee korik keh taq aamaam awati't, re' i Abraham, Isaac, i Jacob chi naa ruye'em taq aweh. Re' wilkeeb' wii' i nimaq tinamit q'e' holohaq ma' re' ta taq i hat xatyej-anik reh.11Eh naa taq awehchaam taqe i paat, haa' chu'nchel i nujinaq chupaam ma' hat ta taq xatyej-anik reh, je' wo' taqe i jul ha' ma' hat ta taq xat k'otwik reh, je' wo' taqe i uuva, i olivo, ma' hat ta taq xatikwik reh. Eh re' taq i re' naa ak'uxum korehtaal taq ti nujik chi korik.12Eh noq ar taq chik wilkaat, chawik'raaj taq awiib', mansahchik taq panak'ux i QaJaaw Dios x-esanik taq cha weh Egipto re' naq i hat taq minooj wii' pankowlaj kamanik.13Eh xa re' wo' QaJaaw Dios taq naa aloq'em xa re' wo' reh taq naa kamaneem wach, eh xa parub'ihnaal wo' reh taq naa aq'orom i korik.14Ma' naa ta wo' taq aloq'em i tiyoox, re' inkiloq'ej taqe i tinamit wilkeeb' taq cha junsuut.15Ruum re' aaDios taq i wilik awuuk' iraaj chi xa re' reh taq neenaloq'ej. Eh wii xaloq'ej taq i tiyoox nee taq inajosaj chee rujosq'iil, nee taq i rusach awach chinaah i wach ak'al.16Eh ma' naa ta chik taq apajam aaDios, je' rukab' noq xapaj taq cho chupaam i ye'aab' Masah.17Cha a'n taq chu'nchel ak'ux taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw i qaDios je' wo' taq i tirutaq'aaj wii', i tirutijej taq wii', re' ruq'orom taq chaaweh.18Re' i holohik, re' imponik chuwach i Dios reh chi suq taq nee ti wihik chupaam i ye'aab' taq narojiik achopom naah. Re' i xuq'or chaloq i xti korik i QaJaaw Dios, chi xye'arik cho keh taq aamaam awati't.19Reh chi re' i QaJaaw Dios neeresaj taq reje chawach chu'nchel i ki-ixowanik taq awach, je' rukab' i ruq'orom i reh.20Eh pan jinaj q'iij noq naa taq kipahqaam aweh awak'uun, awixq'uun chi je' wili: ¿Chib'ih kamaj i k'uhb'aal i taaq'anik i tijinik ruq'orom i QaJaaw? inko'q taqe21Re' taq i hat je' wili kichaq'weesjiik taq naa a'nam: Re' hoj noq xub'an Egipto noq wilkooj chaloq ar naq hoj ruminim pankowlaj kamanik i kireey i aj Egipto. Eh re' i QaJaaw Dios x-esanik cho qeh ar ruuk' i runimaal i rajaawriik.22Re' hoj xqilow ruuk' naq'qawach taqe i ma' ilooj taj, taqe i sahchb'al k'uxliis ti yo'joq ruum, taqe i xuk'uhtaaj, i xub'an i QaJaaw Dios ar Egipto, eh je' wo' ruuk' i reey, je' wo' xub'an cho ruuk' taqe i rak'uun rixq'uun.23Re' qaDios xoj resaj cho ar xoj ruk'am cho chupaam i ye'aab' ruq'orom chaloq i xti korik keh i qamaam qati't chi naa ruye'em qeh.24Re' i QaJaaw Dios xuq'or qeh chi naa qanimam chu'nchel i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal. Eh chi naa qayohleem wach i reh, eh chi suq naa qawihiik, eh chi narunajtb'isam rooq i qak'achariik, je' rukab' i k'achi' rub'anam quuk' yu'naak.25Je' re' noq i ruk'ul chi neenqa a'n chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios je' rukab' i ruq'orom qeh, tiko'q taq keh. Re' ruq'orariik chi ma' toob' taj kilooq'jiik i tiyoox (Ex 34.11-17)1Re' i QaJaaw i qaDios naa ruye'em q'ab' chi naa taq awokiik chupaam i ye'aab' naa taq achopom naah, naa resam taq reje chawach i wuquub' chi tinamit. Xiik' naah kininqaal xiik' naah kikowiil taq chawach i hat, re' taqe wili: Re' i aj heteo, aj gergeseo, aj amorreo, aj cananeo, aj ferezeo, aj heveo, aj jebuseo.2Eh noq re' i QaJaaw Dios ruq'asam taq chik panaq'ab' taqe tinamit re' re', noq achopom taq chik kinaah naa taq asacham kiwach ma' naa ta taq aketelaam kiwach, ma' xta taq i naa ayejaam wach kuuk'.3Eh ma' naa ta a'nam jinaj taq awach kuuk', ma' naa ta kianam kaxáro taq awak'uun ruuk' i kixq'uun i keh, eh ni xata re' taq awixq'uun i hat naa kianam kaxáro kuuk' i kak'uun i keh.4Ruum re' keh neen kesaj awak'uun taq i hat chi nunimjiik i hin k'achlik Dios neenkik'am reje chi kilooq'jiik taqe i tiyoox, eh re' i hin neenuyeew i nujosq'iil taq cha naah i hat, eh nee taq i nusach awach xa ruuk' i junteeh i jumuutz' chi naq'wachiis.5Re' i naa a'nam taq i hat, re' chi naa taq asacham wach i kiartaal i kitiyoox ab'aj raa' chee' korjinaq wii', eh naa asacham kiwach chi jumpech i kitiyoox inkiloq'ej.6Ruum re' taq i hat, hat taq rusantolaj tinamit i QaJaaw Dios. Eh re' wo' QaJaaw Dios sik'wik taq chawach chi kixilak chu'nchel i tinamit wilkeeb' sut i wach ak'al. Reh chi xat kahnik taq chi jinaj tinamit q'e' looq chi reh. Jinaj santo laj tinamit chi reh i QaJaaw Dios7Eh re' i QaJaaw Dios xusik' taq chawach, xa re' ma' ruum ta chi xiik' taq naah animaal chikiwach taqe i tokoom tinamit xa hat la' taq k'isa tinamit chikiwach taqe re'.8Xa ruum la' chi ti ruk'ax taq i QaJaaw Dios. Eh ma' xraaj ta chi ma' xooj ta eloq wach i xti korik ruq'orom cho keh taq aamaam awati't ruum aj re' xat resaj taq chaloq i ruuk' i runimaal i rajaawriik chupaam i kowlaj kamanik i hat naq taq ruminim wii' i wilik naq chi reyil ar Egipto.9Eh chanab'eej taq i hat chi re' taq aaWaJaaw aaDios i xti manlik Dios korik wach ruk'ux, eh i ruketelaaj kiwach i kik'axwik reh, eh i rub'an i ruq'or i ruk'uhb'aal, i rub'an taqe i ruq'or chaloq kuuk' i rak'uun rixq'uun xajarch'iht pa' chi k'achareel i neeki-ik'ik.10Xa re' la' re' i QaJaaw naa wo' ruye'em taqe chutojariik i kimahk inixowanik wach, naa rusacham kiwach, jumehq'iil naa ruye'em chee ti' k'axik chikinaah i ma' kinimanik ta reh, je' rukab' i ruk'ul chi keh.11Je' re' noq re' taq i hat cha a'n taq i ruq'or i ruk'uhb'aal, i taaq'anik i tijinik i rub'an, re' i k'ahchi' taq nuq'orom aweh i hin yu'naak. Re' i rotob'il i Dios inkik'ul awach i kinimanik reh (Lev 26.3-13; Deut 28.1-14)12Eh noq ab'iram taq chik taqe i k'uhb'aal wili, wi xa a'n taq wila' ma' xakanaa' taq chik rub'aan. Re' QaJaaw i qaDios naa taq ruketelaam chawach naa rub'anam taq cho awuuk' chi manlik i ruq'orom cho rib'iral keh i qamaam qati't.13Eh naa kaat taq ruk'axam, naa taq kaat ruk'ihaaxb'isam, naa rukuxisam taq awak'uun awixq'uun, naa rukuxisam taq i awach atik, atrigo, taq i riis aa-uuva, taq awaseite, je' wo' taq i rak'uun awaakaax, taq i rak'uun aatentzuun. Chu'nchel i wilik chupaam i ye'aab' ruq'orom cho keh aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh.14Xa re' wo' taq i hat naa taq kaat rukuxisam chikiwach chu'nchel i tinamit. Ma' jino'q taq aweh ma' naa ta ruwihiik ruha'lak'uun chi je' winaq, chi je' ixoq. Eh ma' jino'q wo' taq aachikoop ma' naa ta rak'uunaniik.15Re' i QaJaaw Dios naa ruko'liniik taq aweh chuwach i runimaal yab'ilaal, je' wo' chuwach i ti' k'axik je' rukab' i xkik'ul i aj Egipto noq wilkaat taq cho ar. Re' QaJaaw Dios chikinaah taqe i ki-ixowanik taq awach naa ruye'em chee ti' k'axik re' re'.16Eh naa taq rukuxiik asacham kiwach i tinamit naa ruye'em taq panaq'ab' i QaJaaw Dios ma' naa ta taq aketelaam kiwach. Eh ma' naa ta taq aloq'em i kitiyoox i keh ruum wixaloq'ej taq re' re' naa ruq'eb'wiik taq aweh.17Eh re' taq i hat neenakapaaj taq chi q'e' k'ih taqe chawach taq i hat. Eh je' naa wili taq i neenaq'or: ¿Nik' wach noq neenqesaj taqe reje? tiko'q naa taq.18Re' taq i hat mat yo'jik taq kuum k'oloq taq panak'ux i xub'an taq aaDios ruuk' i kireey i aj Egipto, je' wo' i xub'an kuuk' chu'nchel i aj Egipto.19Eh k'oloq taq panak'ux taqe i nimaq wach pajarik xub'an i QaJaaw re' i xawil taq i hat ruuk' naq'awach, re' taqe i ma' ilooj taj, re' taqe i sachb'al k'uxliis xuk'uhtaaj. Je' wo' hoq i runimaal i rajaawriik xuk'uhtaaj noq xat resaj taq cho ar Egipto. Re' taq i QaJaaw i qaDios, je' wo' re' i naa rub'anam kuuk' i tinamit naa taq ayo'jiik kuum.20Eh naa wo' rutaq'aam chaloq i ma' k'isa winaq kaab' reh chi naa kojiik sik'aroq reh i kikanteesjiik taqe i naa kikeb'aam kiib' taq chawach i hat, korehtaal naa kikanteesjiik kuum.21Je' re' noq ma' naa ta taq ayo'jiik kuum, ruum re' taq i QaJaaw i qaDios xiik' naah nimaal wach naa ruwihiik taq awuuk' cha toob'jiik.22Re' i QaJaaw Dios q'uun q'uun naa resam taqe reje ar chawach taqe i k'ih ch'uq chi tinamit re' re' noq ojik taq i na a'n reje. Re' taq i hat ma' nee ta taq inasach kiwach xa chi jumehq'iil, reh chi ma' nee ta kik'ihaaxb'iik i josq'laj chikop cha junsuut reh chi ma' nee ta inki a'n taq aweh.23Re' QaJaaw i qaDios naa ruq'asam taqe panaq'ab' i k'ih ch'uq chi tinamit re' re' naa resam i kajaawriik korehtaal inkuxik rusacham kiwach.24Re' taqe i kireey naa ruye'em taqe panaq'ab' i hat. Eh re' taq i hat naa rukuxiik taq a'nam keh, ma' naa ta chik rib'irjiik kib'iral chupaam chu'nchel i tokoom tinamit. Eh ma' jino'q kekeh naa kikuyum i peleto taq awuuk', naa la' taq ruk'uxiik asacham kiwach.25Eh naa taq rukuxiik ak'atam i kitiyoox, eh re' i oro, i plata wilik chikiij i kitiyoox ma' k'am taq, ruum wixak'am taq nee naq'eb' taq awiib' chuwach i QaJaaw Dios ruum re' reh ma' imponik ta chuwach taqe re'.26Je' re' noq ma' xtaj i ma' imponik ta chuwach i Dios taq naa ak'amam reje panapaat reh chi ma' nee ta nsacharik taq awach i hat. Re' taqe i tiyoox re' re' ma' naa ta taq ak'axam kiwach ruum xanaa wo' rusachariik kiwach. Re' i Moisés xukoj kina'ojb'al i aj Israel1Chayeew taq ak'ux chub'anariik taqe i k'uhb'aal k'ahchi' taq nuq'orom aweh hin yu'naak reh chi nee taq ti k'acharik, eh nee taq ti k'ihaaxb'ik reh wo' chi nee taq inachop naah i ye'aab' xuq'or chee i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh.2Eh maa nsahchik taq panak'ux aaDios i xk'amwik taq cha b'eeh pan chiq yuuq' chuwach i ka'winaq haab'. Eh xuyeew wo' taq i ti' k'axik cha naah loch'b'al taq anaah, pajb'al taq aweh, nab'al reh taq akapeb'aal, naab'al reh mi korik chi naa taq animam i ruk'uhb'aal, oon ma' chih taj.3Atoob' ta xat rik'saj taq chi ti' xat ruyeew taq chi kuyuj wi'k, eh xat ruket taq cho ruuk' i maná jinaj i k'uxumb'al ma' aweht'al ta taq wach ni xata re' taq aamaam awati't xi eht'alinik wach. Ruuk' i re' xuyeew taq aweh chi naab'jik chi re' winaq ma' xata ruuk' i kaxlanwi'k naa ruk'achariik naa la' wo' ruwihiik ruk'achariik ruuk' i ruq'oral i Dios i nelik cho panchii'.4Eh chuwach i ka'winaq haab' xat b'ehik taq chaloq ma' nik' ta xat kahnik taq chi ma' xta aso', eh ma' xsipjik ta wo' taq aawooq.5Chakoj taq rehtaal chi re' QaJaaw i qaDios xat ruq'il taq je' rukab' noq i ruq'il i rak'uun rixq'uun jino'q ajaab'ees.6Je' re' noq i ruk'ul chi naa taq a'nam taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw i qaDios. Chayeew taq ruloq'il, chak'am taq naah xat rutijej taq wii'.7Ruum re' i QaJaaw naa taq kaat ruk'amam reje chupaam jinaj i aak'al q'e' rax paam jinaj ye'aab' wilik wii' taqe i rooq ha', taqe i raasb'al ha', taqe i nim ha' i ki elik chaloq chupaam taqe i yuuq' k'ixkaab' wilkeeb' wii' i tik mu'uun.8Jinaj ye'aab' wilik wii' i trigo, i sebada, i uuva, higo, i granado, i olivo, eh wilik wii' i riis kaab'.9Chupaam i ye'aab' re' re' ma' naa ta taq aqajiik kapeew chi riij awa' ahaa', ma' xta taq naa aqajiik wii' kapeew. Re' taqe ab'aj wilkeeb' ar naa taq ayejaam chi ch'ihch', eh wataq yuuq' naa taq areqem i q'an ch'ihch'.10Xa re' la' noq suq taq chik awa' ahaa' korehtaal taq naa anujiik chi korik, koruman chi naa taq at'iosem ree Dios i xye'wik taq aweh i ye'aab' q'e' rax paam. Rukojariik na'ojb'al chi ma' naa ta rusahchiik pank'uxliis i Dios11Chawik'raaj taq awiib' mansahchik taq panak'ux aaWaJaaw aaDios, cha a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal je' wo' taq i tirutaqaaj wii' i tirutijej taq wii', re' taqe i nuq'or taq aweh i hin yu'naak.12Eh noq suq taq chik awa' ahaa' korehtaal taq naa anujiik chi korik, k'acharik-oq taq chik i naa a'n chupaam taq aaholohik paat.13Eh xk'ihaaxb'ik-oq taq awaakaax, aatentzuun, eh xk'ihaaxb'ik-oq wo' taq aa plata, aa oro, xk'ihaaxb'ik-oq chu'nchel i chib'ih taq aweh.14Ma' naa ta taq animb'isam awiib' ruum taqe re', eh mansahchik taq panak'ux aaDios x-esanik taq cha weh Egipto re' naq i hat taq minooj wii' pankowlaj kamanik.15Re' i Dios imb'esanik taq cha weh chupaam i chiq yuuq' xiik' naah yohb'aalil, re' i wilkeeb' wii' i ma' k'isa aaq', xa re' yu' kikansanik, re' i wilkeeb' wii' tzina'j. Eh noq ma' nareq ta naq taq chik ahaa' re' reh xresaj chaloq i ha' chupaam i saqrehp ab'aj ruuk' i re' xuyeew taq ahaa' chawunchelaal.16Eh pan chiq yuuq' xat ruket wo' taq chaloq ruuk' i maná re' i k'uxumb'al ma' xkinab'eej ta cho wach taq aamaam awati't, xuyeew wo' taq i ti' k'axik cha naah loch'b'al taq anaah, pajb'al taq aweh mi korik taq wach ak'ux, eh reh chi suq taq naa awihiik koq'uun.17Eh ma' naa ta wo' taq aq'orom panak'ux chi je' wili: Ruuk' i qakowiil, ruuk' i qansil xqareq taqe i qab'ehomal wili, mat ko'q taq.18Wilik-oq la' taq panak'ux chi re' taq aaWaJaaw aaDios naa ruye'wiik taq awansil chureqariik taqe i b'ehomal re' re'. Re' reh je' re' i naa rub'anam taq cha wuuk' reh chi narojiik eloq wach i ruq'orom cho rib'iral keh taqe aamaam awati't, je' rukab' i k'ahchi' rub'anam taq awuuk' yu'naak.19Eh wila' re' taq i hat xsahchik taq panak'ux aaWaJaaw aaDios, eh wila' chikiwach chik taqe i tiyoox xooj taq aaxuk'aa' awiib' reh i kilooq'jiik. Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh yu'naak chi naa taq rusacham awach.20Nik' wach noq naa rusacham kiwach i nimaq tinamit i QaJaaw Dios i naa taq awik'iik poo wii', je' wo' re' noq naa rusacham awach taq i hat wila' ma' xanimaj taq i QaJaaw Dios, inki i Moisés. Re' i Moisés xuq'or chi re' i Dios naa rusacham kiwach i nimaq tinamit wilkeeb' Canaán1Chab'iraj taq i hat aj Israel xponik chik i q'iij chi naa taq aq'atam reje wach i nim ha' Jordán. Reh chi naa taq rojiik achopom kinaah i tinamit xiik' naah kininqaal, xiik' naah kikowiil chawach taq i hat. Re' taqe tinamit re' re' kotimaj kiij chi najt kinaah tz'aq.2Eh re' taqe i wilkeeb' ar xiik' naah kininqaal je' kininqaal i riih rumaam i qamaam winaq Anac rub'ihnaal. Re' taq i hat ab'iram taq inq'orarik cho chi je' wili: Ma' jino'q i neerub'an ruko'ljiik riib' pan kiq'ab' i riih rumaam nimlaj winaq Anac rub'ihnaal, inki.3Yu'naak chanab'eej taq chi re' i QaJaaw i qaDios naa rojiik chi peet taq chawach je' rukab' i q'aaq' xa re' yu' ink'atwik, naa ruqasam i kajaawriik naa rusacham kiwach i nimaq tinamit re' re'. Eh re' taq i hat naa taqe awesam reje naa taq asacham kiwach chi jumehq'iil, je' rukab' i ruq'orom taq aweh i QaJaaw Dios.4Eh noq re' i QaJaaw Dios naa resam reje taqe i tinamit chupaam i ye'aab' taq naa awojiik wii' maa q'or taq chi ruum chi korik ta wach ak'ux naa ruye'em taq aweh i Dios i ye'aab' re' re' ruum la' i ruyib'kiil wach i kina'ojb'al i tinamit re' re' naakehteesjiik reje ar ruum i Dios.5Re' taq i hat ma' ruum ta taq i rukorkiil wach ak'ux naa ruye'em taq aweh i Dios i ye'aab' re' re', Naa la' kehteesjiik reje ar i tinamit re' re' ruum i ruyib'kiil wach i kina'ojb'al. Eh ruum wo' hoq chi naa rojiik eloq wach i ruq'orom cho rib'iral keh aamaam awati't, i Abraham, i Isaac, i Jacob.6Je' re' noq maaq'or taq chi ruum i rukorkiil taq wach ak'ux naa ruye'em taq aweh i rax paam ye'aab' re' re', k'oloq taq panak'ux chi re' taq i hat q'e' kow anaah. Re' taqe aj Israel xkiq'etwachej i QaJaaw Dios chinaah i yuuq' Horeb (Ex 31.18—32.35)7K'oloq taq panak'ux noq xajosaj taq chaloq i rujosq'iil i QaJaaw Dios pan chiq yuuq' ar taq xatoq'aa' cho rub'aan, eh xa ko je' wo' re' taq i k'ahchi' kaat yu'naak noq xat k'uloq taq chupaam i ye'aab' wili. Eh xama' tinimanik ta wo' taq.8Eh noq wilkaat taq naah i yuuq' Horeb xayeew taq rujosq'iil i QaJaaw Dios. Eh re' reh xchalik rujosq'iil taq cha naah ruum i re' k'isiin ma' xusach taq awach.9Eh re' hin xin johtik chinaah i yuuq' chi k'ulariik i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' i tz'ihb'amaj wii' i ruyejaam wach i QaJaaw Dios taq awuuk'. Re' hin ka'winaq q'iij ka'winaq aq'ab' xnub'an cho ar chi ma' xnub'an ta nuwa' nuhaa'.10Eh re' i QaJaaw Dios xuyeew cho weh i kiib' chi tz'ilom ab'aj rutz'ihb'aam wach ruuk' q'ab' i reh. Ar wo' tz'ihb'amaj chu'nchel i xuq'or taq cha weh pa runimaal q'aaq' noq wilkaat taq waraa' yuuq' re' noq qamolom qiib' ar chi qunchelaal.11Eh noq xik'ik i ka'winaq q'iij i ka'winaq aq'ab' re' QaJaaw Dios xuyeew weh i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' i tz'ihb'amaj wii' i korjinaq wach.12Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: Hiy qajeen qohoq chi jumehq'iil ruum re' i tinamit xawesaj cho Egipto xkiq'eb' chik kiib', jumehq'iil xkikanaa' rub'aan i xnuq'or keh. Re' keh xkiyejaa' chik kitiyoox re' ruuk' i haab'imaj ch'ihch', inki.13Eh je' wo' chik wili i xuq'or i QaJaaw: Re' hin xnukoj chik rehtaal chi re' i tinamit re' re' q'e' kow i kinaah.14Re' hat kinakanaa' chi nee nusach kiwach, reh chi neensahchik wach i kib'ihnaal chinaah i wach ak'al. Re' chik i hat naa nuk'ihaaxb'isam taqe aawak'uun awixq'uun korehtaal kiponik chi nimlaj tinamit, eh q'e' kow chikiwach i keh, inki.15Re' hin xinelik cho chinaah i yuuq' qoplik ruq'aq'al xinqajik chaloq nuyohq'eem taqe i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' i tz'ihb'amaj taqe wii' i korjinaq wach.16Xa re' la' noq xwilow chi xat mahkunik taq chik i hat chuwach i QaJaaw i qaDios, xayejaa' taq atiyoox k'isa imas wakax, re' ruuk' i haab'imaj ch'ihch' xakanaa' taq rub'aan i xuq'or taq aweh i QaJaaw Dios.17Re' hin xnukut taqe wach ak'al i kiib' chi tz'ilom ab'aj nuyohq'eem naq xnupaxib'eej taq chawach.18Chi riij i re' xnuxuk'aa' wiib' chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' rukab' i xnub'an pampeet, eh ka'winaq q'iij ka'winaq aq'ab' ma' xnub'an ta nuwa' nuhaa', ruum taq amahk ruum taq ayiib' wach na'ojb'al xa a'n taq chuwach i QaJaaw Dios ruuk' i re' xajosaj taq chee rujosq'iil.19Re' hin ma' k'isiin ta xinyo'jik ruum yohb'aal wach noq xchalik rujosq'iil i QaJaaw Dios taq cha naah reh naq chi naa taq rusacham awach. Xa re' la' re' hin xirib'iraj wo' chik chaloq i QaJaaw Dios xuyeew weh aha' wilik i xnupahqaaj reh.20Eh re' i QaJaaw Dios ma' k'isiin ta wo' chalik rujosq'iil chinaah i Aarón naa naq rusacham wach, eh re' hin xnub'an wo' nutiij chi riij i Aarón chupaam taqe q'iij re' re'.21Eh re' hin xnuchop chaloq i k'isa imas wakax tiyoox taq xayejaa' re' i xat mahkunik taq wii' xnukut wach q'aaq' xnuke'j wach xkorjik chi pooq xnutilej chupaam i nim ha' i nelik cho chupaam i yuuq'.22Eh xajosaj wo' taq chaloq i rujosq'iil i QaJaaw Dios noq wilkaat taq chupaam taqe i ye'aab' Tabera, eh Masah, eh Kibrot-hataava.23Eh noq wilkaat taq Cades xuq'or taq aweh aaWaJaaw aaDios chi naa naq taq ajohtiik johtoq chi choparik naah i ye'aab' naa naq ruye'em taq aweh. Re' taq i hat xama' xayeew ta wo' taq ak'ux ruuk', eh xama' xanimaj ta wo' taq i xuq'or aweh.24Re' taq i hat xat k'uloq taq ayu' yu'naak ma' nanimaj ta taq i QaJaaw Dios xa je' wo' re' noq xnunab'eej taq chawach.25Eh noq xuq'or i QaJaaw Dios chi naa naq rusacham taq awach ka'winaq q'iij ka'winaq aq'ab' xnuxuk'aa' wiib' chuwach i QaJaaw Dios chub'aan i nutiij taq chawiij.26Je' wili i xnuq'or reh: QaJaaw Dios cha kuy maa sach tii kiwach aatinamiit wili, re' i xawesaj taqe chaloq panti' k'axik ar Egipto ruuk' animaal awajaawriik.27K'oloq tii panak'ux i xaq'or cho keh taqe awaj kamanoom Abraham, Isaac, i Jacob. Mayeew panak'ux i rukowiil i kinaah, i kimahk, taqe i yiib' wach na'ojb'al inki a'n28Ruum wixasach kiwach re' taqe i aj Egipto je' wili i neenkiq'or: Re' ki Dios i re' ma' xub'an ta kikojariik chupaam i ye'aab' ruq'orom rib'iral keh, Xa rixowjiik kiwach xub'an noq xresaj taqe reje ayu', xa re' xraaj chi ponik taqe rukansaj pan chiq yuuq', inko'q taqe.29Re' taqe wili aatinamiit, awak'uun awixq'uun taqe. Eh re' wo' hat xat esanik cho keh Egipto ruuk' i runimaal awajaawriik, kinki reh i Dios. Re' i Miosés xuk'ul wo' chik ruka'peech i k'uhb'aal (Ex 34.1-10)1Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: Re' hat cha yejaa' kiib'-oq i tz'ilom ab'aj je' wo' kiwii' i kiib' xnuyeew aweh pampeet, eh cha yejaa' wo' jino'q i kaxa re' ruuk' i chee'. Eh nee ti johtik chinaah i yuuq' reh chi nee nub'an nuk'utaaj awuuk'.2Eh re' hin chikiwach taqe i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' re' naa nutz'ihb'aam taqe i q'orik xnutz'ihb'aaj chikiwach i tz'ilom ab'aj re' xaxer wach ak'al, eh neenamol chupaam i loq'laj kaxa, inki.3Eh re' hin xuyejaa' wo' hoq jinaj i kaxa re' ruuk' i chee' acacia, eh xnuyejaa' wo' hoq kiib' chi tz'ilom ab'aj eh xnuk'am johtoq chinaah i yuuq'.4Eh re' i QaJaaw Dios xutz'ihb'aaj wo' chik i lajeeb' k'uhb'aal chikiwach i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' re', je' wo' rukab' i xutz'ihb'aaj cho pampeet. Re' i xuq'or taq cha weh i QaJaaw chinaah i yuuq' chupaam i runimaal q'aaq', re' noq qamolom qiib' chi qunchelaal, eh xuyeew wo' chik cho weh i kiib' chi tz'ilom ab'aj.5Eh re' hin xinqajik wo' chik cho chinaah i yuuq', eh xnuyeew i kiib' chi tz'ilom ab'aj chupaam i loq'laj kaxa je' rukab' i xuq'or weh i QaJaaw Dios, eh ar xkahnik chi jumpech.6Chi riij i re', re' taqe i aj Israel xi elik reje Beerot-bene-jaacán, ar chik xi chalik chupaam i ye'aab' Mosera rub'ihnaal, eh ar xkimik i Aarón, ar xmuhqik, eh re' chik i rak'uun Eleazar rub'ihnaal xkahnik chi k'amal kib'eeh aj tiij chi jilow.7Eh noq xi elik cho Mosera ar chik xi chalik Gudgoda. Noq xi elik cho ar xi chalik chupaam i ye'aab' Jotbata rub'ihnaal re' i wilkeeb' wii' i ma' k'isa rooq haa'.8Chupaam taqe q'iij re' re', re' i QaJaaw Dios xusik' kiwach i riih rumaam Leví reh chi re' keh xi k'amwik chaloq i loq'laj kaxa i molooj taqe wii' i ruk'uhb'aal i QaJaaw. Reh chi xa eliik naa kiwihiik chuwach reh ruk'amariik rub'eeh i rulooq'jiik, reh chi naa kianam i kuxisanik parub'ihnaal, eh ma' xkikanaa' ta chik rub'aan.9Ruum aj re', re' taqe i riih rumaam Leví ma' xkik'ul ta kak'aal je' rukab' i xkik'ul taqe i kuch aj Israel, ruum re' i kikooch i keh re' rukamaj i QaJaaw je' rukab' i q'orooj keh ruum i QaJaaw Dios.10Re' hin ka'winaq q'iij ka'winaq aq'ab' xnub'an cho chinaah i yuuq'. Je' wo' najtiil i xnub'an pampeet. Eh re' i QaJaaw Dios xirib'iraj wo' cho weh i xnupahqaaj reh taq chawiij ma' xusach ta wo' taq awach.11Xa je' la' wili i xuq'or weh: Re' hat cha yejaa' awiib' chi ruk'amariik kib'eeh i tinamit Israel reh chi nee nooj kichop naah i ye'aab' nuq'orom cho rib'iral keh i kimaam kati't chi naa nuye'em keh, inki. Re' i rupahqaaj i Dios chi naa rub'aan12¿Hat taq aj Israel chib'ih i rupahqaaj taq aweh i QaJaaw Dios noq inaq'or taq i hat? Re' i chi naa taq ayohleem, re' chi naa taq ak'amam i rub'eeh, i QaJaaw Dios, re' chi naa taq ak'axam, re' chi naa taq kamaneem wach chu'nchel taq ak'ux, chu'nchel taq awánima.13Eh re' chi naa taq animam taqe i ruk'uhb'aal re' chi naa taq a'nam taq tirutaq'aaj wii' reh chi nee taq ti elik korik.14Eh re' QaJaaw Dios inehchanik reh i taxaaj, je' wo' hoq i runajtiil paam i taxaaj, ruch'ihil i wach ak'al, eh je' wo' chu'nchel i wilkeeb' chupaam.15Eh re' i QaJaaw Dios xusik' cho kiwach taq aamaam awati't, xuk'ax taqe. Re' taq i hat, hat taq cho kiih kimaam taqe re' xusik' taq chawach chi kixilak i k'ih ch'uq chi tinamit ruum q'e' taq xatruk'ax xat rukoj taq chi hat rak'uun rixq'uun je' rukab' taq i k'ahchi' awilom yu'naak.16Je' re' noq xti chamol taq panawánima taqe i k'uhb'aal cha kanaa' taq rukowb'eesjiik anaah.17Ruum re' i QaJaaw i qaDios re' reh i Dios chikinaah taqe i wilik kajaawriik, chikinaah ajaab'ees. Eh Dios xiik' naah nimaal i rajaawriik, xiik' naah ruyohb'aalil wach, ma' awach taj i tokoom rilariik i rub'an ma' awach taj i neeruko'leej riij ruuk' tumiin.18Re' rub'ehel i rub'an ruuk' i ma' xta kituut kajaaw, je' wo' kuuk' taqe i neb'aa' ixoq. Eh ruk'ax wo' taqe i tokoom tinamit wilkeeb' taq chaxilak i ruyeew kiwa' kihaa' je' wo' hoq i kiso'.19Eh re' taq i hat cha k'ax taqe i tokoom tinamit wilkeeb' taq chaxilak ruum hat wo' taq tokoom tinamit i hat noq xat wihik taq cho Egipto.20Eh chayeew taq runimaal wach i QaJaaw i qaDios, xa re' taq i reh naa aloq'em. Korik-oq taq wach ak'ux ruuk' noq nee taq inaq'or i xti korik cha a'n taq parub'ihnaal.21Re' reh i raa' ri'sil taq aloq'iniik, re' wo' reh i Dios i xb'anik cho reh i nimaq wach na'ojb'al awuuk' taq i hat, re' taqe i sachb'al k'uxliis xiik' naah nimaal wach re' i k'ahchi' taq awilom ruuk' naq'awach.22Re' taq i aamaam awati't noq xi ponik pan tinamit Egipto xalajeeb' ru kajwinaq chi kiib', eh yu'naak yohb'aal taq chik wach xat ruk'ihaaxb'isaj i QaJaaw, xa je' taq chik ak'ihaal i ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj. Re' i runimaal wach i QaJaaw Dios1Re' taq i hat cha k'ax taq i QaJaaw i qaDios cha a'n taq chi juneliik i tirutaq'aaj taq wii', je' wo' hoq chu'nchel i ruk'uhb'aal, je' wo' hoq i tirutijej taq wii'.2Re' taqe i wili aweh taq i hat k'ahchi' nuq'orom ma' keh ta taq awak'uun awixq'uun. Re' keh ma' xkilow taj noq xat ruq'il taq i Dios ma' xkilow ta wo' hoq i sahchb'al k'uxliis, je' wo' hoq i runimaal i rajaawriik.3Eh ni xata xkilow i xuk'uhtaaj je' wo' hoq i nimaq wach na'ojb'al. Re' taq i hat xawilow taq i xub'an ruuk' i kireey i aj Egipto, je' wo' i xub'an chupaam chu'nchel i tinamit Egipto.4Eh xawilow wo' hoq chib'ih i xub'an kuuk' i ki soldado i aj Egipto taqe i ki kawáyu i kikareta, re' noq xusach kiwach chupaam i kaq palaw noq k'ahchi' naq cho kooj kajimam. Re' i QaJaaw Dios xsachwik kiwach chi jumpech.5Eh k'oloq wo' taq panak'ux i hat atoob'jiik xub'an chee QaJaaw Dios noq xat ik'ik taq cho panchiq yuuq' korehtaal taq xat k'uloq ayu' yu naak.6Re' taq i hat aweht'al taq i xub'an i QaJaaw Dios ruuk' i Datán, ruuk' Abiram, rak'uun taqe i Eliab riih rumaam taqe i Rubén. Eh nik' wach noq xtar ak'al, eh xib'iq'arik qohoq ruum i jul i keh, i kak'uun kixq'uun, i ki-itz'ihy naah paat, i kichikoop. Re' taq i hat aj Israel xawilow taq i re'.7Re' taq i hat xti xawilow taq chi korik taqe i nimaq wach na'ojb'al xub'an i QaJaaw Dios ruuk' i rajaawriik. Re' ye'aab' q'orooj rib'iral keh kuxisamaj cho ruum i Dios8Je' re' noq cha a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios re' i k'ahchi' taq nuq'orom aweh i hin yu'naak, reh chi neenkowjik taq ak'ux chi choparik naah i ye'aab' q'orooj taq rib'iral aweh.9Reh wo' hoq chi k'ih laj haab' taq nee ti k'acharik chupaam i ye'aab' re' re', re' i xuq'or cho rib'iral i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em keh. Eh chi naa wo' ruye'em taq aweh i hat. Re' i ye'aab' i wilik wii' i suq atoob' chi manlik.10Re' i ye'aab' naa rojiik taq achopom naah ma' je' ta rukab' i ye'aab' xat elik taq cho wii' Egipto. Ar noq inatik taq i chib'ih aweh ko nat'aqsaj taq ruuk' aq'ab', je' rukab' imb'aan reh i tik kont'aqtesjik ruuk' q'ab'iis.11Eh re' ye'aab' naa rojiik taq achopom naah wilik i yuuq' wilik i k'ixkaab'. Re' jab' inqajik cho pan taxaaj int'aqsanik reh i tik i nelik ar.12Re' i ye'aab' re' re' looq' reh i QaJaaw i qaDios re' reh incha'jinik reh chi juneliik je' pantoq'omb'al reh i ju'jun chi haab', eh korehtaal inkuxik wach i ju'jun chi haab'.13Eh wila' xa a'n taq chu'nchel ak'ux taqe i ruq'or i k'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak, wila' xak'ax taq i QaJaaw i qaDios xaloq'ej taq chu'nchel ak'ux, chu'nchel taq awánima.14Re' i QaJaaw Dios nee ruyeew chee peet jab' paruq'ijil, je' wo' hoq xam jab' paruq'ijil, reh chi k'ih i wach atrigo taq naa amolom, reh chi nee inwihik taq riis aa-uuva, je' wo' taq aawaseite.15Eh naa wo' ruk'isam taqe rax ch'ahn reh chi naa ruwihiik kiwa' taq awaakaax. Eh naa wo' taq ruwihiik awa' ahaa' taq i hat chi manlik korehtaal taq ti nujik.16Xa re' la' chawik'raaj taq awiib' maayeew taq awiib' chi jot'arik, maa q'eb' taq chi riij ak'ux i QaJaaw Dios ruum i rojiik chi kilooq'jiik taqe i tiyoox, eh ma' xuk'aa' taq awiib' chikiwach.17Ruum wi xaloq'ej taqe re', re' i QaJaaw Dios neenchalik rujosq'iil taq cha naah, eh ma' nee ta rutaq'aaj chaloq i jab'. Eh re' i ye'aab' ma' nee ta chik inwachinik i tik chuwach. Eh re' taq i hat xa chi jumehq'iil taq naa akimiik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh.18Je' re' noq chamol taq panakapeb'aal panawánima taqe i k'uhb'aal i nuq'or taq aweh chab'ak' taq ralaq aq'ab', eh chee wo' taq yejal awach, reh chi neen k'ulik taq panak'ux.19Eh cha tijej taq awak'uun awixq'uun ruuk' taqe i k'uhb'aal re' re', chach'ob' taq rub'ehel keh noq wilkaat taq pampaat, noq b'ehik taq i na a'n, noq okik taq aweh chi wirik, noq naa taq awuktiik.20Eh cha tz'ihb'aaj chuwach i rooq taq apaat, je' wo' chuwach i ru puertahiil taq apaat.21Chi je' re' neenajtb'ik rooq aak'achariik taq i hat, je' wo' kik'achariik taq awak'uun awixq'uun chupaam i ye'aab' ruq'orom rib'iral i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh. Re' taq aak'achariik naa ruponiik chi je' najtiil i ruk'achariik i taxaaj chinaah i wach ak'al.22Eh wila' xa a'n taq chu'nchel ak'ux taqe i ruq'or i k'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak, eh wila' xak'am taq naah. Eh wila' xak'ax taq i QaJaaw i qaDios, wila' ma' xakanaa' taq chik i rub'eeh, wii xa a'n taq chu'nchel i ruq'or.23Re' i QaJaaw Dios reh naa resam taq reje chawach chu'nchel i nimaq tinamit noq naa taq awokiik chupaam i ye'aab' re' re', eh re' taq i hat naa taq achopom naah i nimaq tinamit q'e' kow kiib' chawach taq i hat.24Eh chu'nchel i ye'aab' naa taq awik'iik wii' naa rukahniik taq cha weh. Ko ar naa rutohq'iik cho chupaam i ye'aab' chiq yuuq' naa ruponiik Líbano. Naa rutohq'iik cho chi chii' i nim ha' Éufrates, naa ruponiik ko chi chii' i palaw Mediterráneo.25Ma' jino'q naa ruq'at wiik taq awach, naa rub'anam chaloq i Dios, aha' wilik i ruq'orom cho rib'iral taq aweh ma' k'isiin ta naa kiyo'jiik i tinamit aha' taq naa awik'iik wii', eh aha' taq naa awojiik i k'oq.26Re' hin chupaam i q'iij yu'naak i nuq'or taq aweh nik' wach noq nee taq inak'ul otob'il, eh nik' wach noq nee taq inak'ul i k'axik.27Re' otob'il wila' xanimaj i ruk'uhb'aal taq aaWaJaaw aaDios xnuq'or taq aweh yu'naak.28Eh ti' k'axik i neenchalik taq cha naah wila' xa ruum i kilooq'jiik i tiyoox ma' eht'alimaj ta kiwach xakanaa' taq rub'aan taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw i qaDios, eh wila' xaq'eb' taq chi riij ak'ux runimjiik i k'ahchi' i nuq'orom taq aweh.29Eh noq re' QaJaaw i qaDios hat taq chik rukojom chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah i naa taq aq'orom rib'iral i rotob'il chinaah i yuuq' Gerizim. Eh naa taq aq'orom rib'iral i ti' k'axik chinaah i yuuq' Ebal.30Re' taqe i yuuq' re' re' ar wilkeeb' chi juntar i nim ha' Jordán chi korkiil i nimb'eeh wilik reje parookb'aal q'iij pan kiye'aab' i aj cananeo patim taqe wach k'ixkaab' ma' naj ta ruuk' i wilkeeb' wii' i chee' tz'inuj ar Moré wilik paruyuq'ul i Gilgal.31Re' taq i hat achk'isiin taq ma' naq'at wach i nim ha' Jordán reh chi naa taq rojiik achopom naah i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Eh noq achopom taq chik naah ar taq naa ak'achariik.32Je' re' noq cha a'n taq chu'nchel ak'ux, chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal xnuq'or taq aweh i hin yu'naak. Re' taqe i aj Israel q'orarik keh chi xa jinaj wo' ye'aab' naa kiloq'inik wii'1Re' taqe wili i k'uhb'aal, ruch'ihil i titaq'ab'jik taq wii' i ruk'ul taq chi naa a'nam chupaam taq aak'achariik chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah, re' i naa ruye'em taq aweh aaDios i ki Dios aamaam awati't.2Eh chupaam taqe i tinamit naa achopom naah naa asacham kiwach, chi jumpech i ye'aab' inkiloq'ej wii' taqe i tiyoox, re' taqe i ye'aab' wilkeeb' wataq yuuq' k'ixkaab', je' wo' hoq i wilkeeb' chi ri'sil taqe i rumuuj i nimaq chee'.3Eh naa wo' taq asacham kiwach i kiartaal, naa taq apaxem ab'aj inki a'n wii' i loq'inik, eh naa wo' taq ak'atam taqe i chee' inkiloq'ej wii' i Asera i ki dios, eh naa wo' taq asacham kiwach i kitiyoox reh chi ma' nee ta chik inq'orarik kib'ihnaal chi jumpech ar.4Re' QaJaaw i qaDios i hoj ma' ruk'ul ta chi je' re' rulooq'jiik naa qa'nam.5Eh re' i QaJaaw Dios chupaam i jinaj keh taq aye'aab' i hat naa rusik'im wach jino'q i ye'aab' naa rulooq'jiik wii' i rub'ihnaal. Eh re' ye'aab' re' re' naa asik'im taq i hat, ar taq narojiik aloq'em i qaDios.6Ar taq naa rojiik ak'atam i chikop chi mayiij chuwach i Dios. Eh ar taq ak'amam reje atumiin i lajeeb' ketzal naa taq awesam ruuk' i jinaj siento, eh naa taq ak'amam reje atoob'aal, re' aq'orom taq chi naa aye'em. Eh ar wo' naa taq ak'amam reje amayiij xanaa taq ruchaliik panak'ux, je' wo' hoq peet taq rak'uun awaakaax, i peet taq kak'uun aatentzuun.7Eh chupaam i ye'aab' re' re' naa taq a'nam awa' ahaa' chuwach QaJaaw i qaDios chi suq taq ak'ux awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun. Eh naa a'nam rusuqkiil taq atik, ruum naa kaat rutob'eem i QaJaaw i qaDios.8Eh ar ma' naa ta chik a'nam taq i hat je' rukab' inqa'an ayu', yu'naak re' inqa'an aha' wilik imponik chi qawach.9Re' taq i hat yu'naak komajaa' taq ti okik chupaam i ye'aab' naa ruwihiik wii' i rusuqkiil taq ak'ux re' ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.10Eh noq naa taq aponiik chi juntar i nim ha' Jordán, re' i QaJaaw Dios ar taq naa kaat ruye'em chi patinik chi suq taq ak'ux. Ruum ma' naa ta chik ruye'em q'ab' chi naa kojiik chi pleto taq awuuk' i ki-ixowanik taq awach, atoob' ta wilkeeb' taq chi junsuut taq aaye'aab'.11Re' i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw Dios chi naa ruye'ariik ruloq'il ar taq naa rojiik aq'asam chi amayiij chuwach chu'nchel i xnuq'or taq aweh. Re' taqe i k'atoj chikop ye'b'al ruloq'il i reh, je' wo' taq atumiin i lajeeb' naa taq awesam ruuk' i jinaj siento, je' wo' taq atoob'aal, je' wo' chu'nchel i sik'ooj wach i aq'orom taq reh i QaJaaw Dios chi naa taq aye'em reh.12Re' taq i hat awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun je' wo' taqe amoso winaq, amoso ixoq naa taq rusuuqb'iik ak'ux chuwach i QaJaaw Dios awuch'ihil taqe i riih rumaam Leví patim taq chaxilak ruum re' keh ma' xkik'ul ta kiye'aab' taq chaxilak.13Cha wik'raaj taq awiib' ma' xata aha' taq naa ak'atam chi amayiij taqe i chikop chuwach i QaJaaw Dios.14Re' taqe i amayiij xa ar wo' taq naa aq'asam chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw Dios chupaam i jinaj keh i ye'aab' ar taq narojiik aq'asam chu'nchel i xnuq'or taq aweh.15Xa re' la' nee wo' rub'an chi nee taq i naakansaj i chikop, nee taq inak'ux, chupaam taq aatinamiit cha ju'junaal, xanik' pa' taq inawaaj i hat, xa re' la' mi xuyeew taq cha weh i QaJaaw Dios, atoob' ta re' ruuk' i saq wach, atoob' ta re' ruuk' i ma' saq ta wach chikop, atoob' ta rutib'kaal taqe keej neerub'an chi nee taq inak'ux.16Xa re' la', re' i rukik'eel ma' naa ta taq ak'uxum, koruman chi naa taq achihkaam je' rukab' noq inchihkik i ha'.17Eh ma' naa ta taq ak'uxum pan aatinamiit i lajeeb' naa awesam taq ruuk' i jinaj siento, i wach taq atrigo, i riis taq aa-uuva, taq aawaseite, taqe peet rak'uun taq awaakaax, aatentzuun. Eh ni xata re' taq i mayiij xa panak'ux taq naa ruchaliik je' wo' taq amayiij chi riij, nee taq i neenaq'or ree Dios chi wilik taq i na a'n, je' wo' taq amayiij inaq'asaj taq ruuk' aq'ab'.18Re' taqe i mayiij re' re' xa ar taq naa ak'uxum chuwach i QaJaaw i qaDios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun, awuch'ihil taq amoso winaq, taqe amoso ixoq. Eh awuch'ihil wo' taqe i riih rumaam Leví wilkeeb' taq panatinamiit, eh naa taq rusuuqb'iik ak'ux chuwach i QaJaaw ruum naa taq akamaneem wach.19Eh ma' naa ta wo' taq akanaam chi ma' xta wilik keh i riih rumaam Leví nik' najtiil naa taq aak'achariik wach ak'al.20Eh noq re' QaJaaw i qaDios runimb'isam taq chik reje aye'aab', je' rukab' i ruq'orom taq aweh neerub'an chi nee taq inak'ux i tiwik xanik' pa' taq neenawaaj i hat panak'ux.21Wila' re' i ye'aab' xusik' wach i QaJaaw i qaDios chi naa ruq'orariik i rub'ihnaal najt ruuk' taq aaye'aab' neerub'an chi nee taq i naakansaj ixoq wakax, je' wo' taqe aatentzuun ruye'em taq aweh aaDios. Eh neerub'an chi nee taq inak'ux i kitib'kaal i naa taq apatiniik wii' xanik' pa' k'ihaal taq inawaaj, je' rukab' i nuq'orom taq aweh.22Eh nee wo' rub'an chi nee taq inak'ux i kitib'kaal i keej, je' wo' taqe i chikop ch'uwa' kiwach, je' wo' taqe i chikop ma' ch'uwa' ta kiwach.23Xa re' la' ma' ruk'ul taj chi nee taq ak'uxum i kikik'eel ruum re' re' inye'wik k'acharik. Je' re' noq ma' ruk'ul taj chi nee taq inak'ux inye'wik k'acharik ruuk' i tiwik.24Re' taq i naa a'nam naa taq achihkaam wach ak'al i kik', je' rukab' noq inchihkik i ha'.25Maak'ux taq i kik' reh chi nee taq ti elik korik ruuk' i chib'ih jariik taq i neena a'n, eh nee wo' kielik korik taq awiih aamaam ruum naa taq a'nam i rukorkiil chuwach i QaJaaw Dios.26Eh re' taqe i chib'ih jariik naa aq'asam taq chi mayiij chuwach i QaJaaw Dios, eh aha' wilik i aq'orom taq chi naa aye'em reh, ar taq naa aq'asam chuwach, chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh.27Eh ar chinaah i ru artaal i QaJaaw Dios naa taq aq'asam ak'atoj mayiij. Re' i kikik'eel i chikop naa aq'asam chi mayiij naa taq ajalk'iim chinaah i ru artaal taq aaWaJaaw aaDios, eh re' kitib'kaal neerub'an chi nee taq inak'ux.28Chab'iraj taq cha a'n taq rub'aan chu'nchel i nuq'or taq aweh, reh chi suq taq nee ti wihik i hat, eh suq wo' nee kiwihik taq awiih aamaam, ruum i rub'anariik i korik chi b'anarik, je' wo' hoq imponik chuwach i QaJaaw Dios. Re' i q'ilooj chi ma' naa ta kilooqjiik taqe i tiyoox29Noq re' i QaJaaw i qaDios naa rusacham kiwach i tinamit wilkeeb' chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah, re' taq chik i hat naa awihiik ar.30Eh noq wilkaat taq chik ar noq sachooj chik kiwach chawik'raaj taq awiib' maayeew taq awiib' chi jot'arik, maa pahqaaj taq chib'ih aweh keh taqe i kitiyoox, eh maa kapaaj wo' taq kiloq'jik je' rukab' noq inkiloq'ej keh.31Eh noq naa taq aloq'em i QaJaaw i qaDios i hat maa a'n taq aweh i ma' holohik taj inki a'n i tokoom tinamit re' re', re' keh noq inkiloq'ej i kitiyoox inki a'n i ma' holohik taj korehtaal inkik'at i kiha'lak'uun chi kimayiij chikiwach, re' taqe re' ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios.32Eh koruman chi naa taq a'nam chi korik chu'nchel i xnuq'or taq aweh, ma' naa ta taq atiqim naah, eh ma' naa ta wo' taq awesam ruuk'.1Wila' xponik jino'q taq chaxilak i jalal ruq'oral i Dios i rub'an riib', oon jino'q i wilik i rilow wach parusaq wiriik, xuq'or-oq taq aweh jino'q i ma' ilooj taj, oon sahchb'al k'uxliis.2Eh xk'ularik-oq wo' hoq i xuq'or, eh xuq'or-oq taq aweh chi je' wili: Taq taq qaloq'ej taqe i tiyoox ma' aweht'al ta taq wach i hat qanimaj taq je' rukab' inqa'an i hoj, inko'q taq aweh.3Maa nimaj taq reh i jot'ool re' re' ruum re' taq aaWaJaaw aaDios ruuk' i re' taq naa kaat rupajam mi korik taq chi k'ahchi' animam chu'nchel awánima, chu'nchel taq awansil.4Je' re' noq xa re' wo' i QaJaaw i qaDios naa taq animam, xa re' wo' reh taq naa aloq'em cha a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, eh xa re' wo' reh taq naa ab'iram i ruq'oral ti k'acharoq taq pan jinaj wach k'uxliis ruuk' i reh.5Eh re' i jalal ruq'oral i Dios i rub'an riib' re' re', oon wilik i rilow parusaq wiriik i ruk'ul chi naa rukanteesjiik ruum xuq'or taq aweh chi naa taq akanaam runimjiik i QaJaaw i qaDios x-eesanik taq aweh pankowlaj kamanik ar Egipto. Eh ruum chi xuq'or taq aweh chi naa taq akanaam i rub'eeh taq aaDios re' i ruq'orom chi naa taq ak'amam. Ruum aj re' koruman chi naa taq asacham wach i yiib' wach wilik taq chaxilak.6Atoob' ta re' awehk'een, oon awak'uun awixq'uun, oon jino'q taq aawas, oon jino'q taq i naah awamigo chi ma' eht'alimaj ta nee tirumin chupaam chi nee taq inaloq'ej taqe i tiyoox ma' aweht'al ta taq kiwach i hat. Eh ni xata re' taqe aamaam awati't xi eht'alinik cho kiwach.7Nik' wach kika'yik taqe i tiyoox inkiloq'ej taqe i tinamit wilkeeb' taqe reje chi najt, chi ma' najt taq cha junsuut wilkeeb' sut i wach ak'al.8Re' i neeminwik taq aweh chi kilooq'jiik taqe re' maab'iraj taq reh manimaj taq reh, maaketelaaj taq wach, eh maa keb'aa' wo' taq aha' wilik i rub'an.9I ruk'ul la' chi naa taq akansam. Re' taq i hat naa ab'aniik reh chi peet, chi riij i re' naa wo' rub'aan reh kuum chu'nchel i tinamit.10Naa kikutib'eem chi ab'aj korehtaal inkikansaj ruum xat raj naq taq kaat resam chi runimjiik i QaJaaw i qaDios x-esanik taq cha weh Egipto re' hat naq taq minooj wii' pankowlaj kamanik.11Eh wila' kanteesjik awach i naa rub'aniik reh i na'ojb'al re' re', chu'nchel i tinamit Israel naa runab'iniik reh, chi je' re' neekiyo'jik, ma' awach ta chik naa rub'aniik i yiib' wach na'ojb'al re' re'.12Eh noq wilkaat taq chik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios, eh xab'iraj-oq taq rib'iral,13chi wilkeeb' taqe i winaq ma' holohik taj i kina'ojb'al xkik'am-oq rub'eeh taq aatinamiit chi kiloq'oonjiik taqe i tiyoox re' i ma' aweht'al ta taq wach.14Re' taq i hat inchol taq asik'im chi riij mi korik chi wilkeeb' ar. Eh wila' korik chi wilkeeb' ar, eh korik chi k'achi' kianam taqe i yiib' wach na'ojb'al re' re'.15Re' taq i hat inchol taq akansam ruuk' i q'aslaj ch'ihch' taqe i patineel chupaam i tinamit re' re', je' wo' taqe i kichikoop, eh naa wo' taq rukuxiik asacham wach chu'nchel i wilkeeb' chupaam.16Re' taqe i kib'ehomal naa taq amolom kiwach panyejaal i tinamit junk'ahtiik taq naa a'nam kuuk' i tinamit, je' wo' chu'nchel i wilkeeb' ar. Eh naa taq rukuxiik ak'atam chi je' k'atoj mayiij chuwach i QaJaaw Dios. Re' tinamit re' re' naa rusahchiik wach chi jumpech ma' jaruuj chik naa rukorjiik.17Eh ma' naa ta taq amolom cha weh i ye'ooj taq aweh chi naa taq asacham kiwach, reh chi re' Dios ma' nee ta nchalik i rujosq'iil taq cha naah nee la' ruketelaaj taq chawach naa ruye'em q'ab' chi naa taq apatiniik chi runimaal tinamit, je' rukab' i ruq'orom cho ruuk' korik i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't.18Je' re' neerub'an taq cha wuuk' wila' xanimaj taq i QaJaaw i qaDios, wila' xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, re' i k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak. Eh re' taq i cha a'n imponik chuwach i reh.1Re' taq i hat, hat taq rak'uun rixq'uun aaWaJaaw aaDios ma' ruk'ul ta chi nee nayok' wach taq ati'jolal, chi neenajoy i rismaal taq anaah ruum i ruti'kiil taq ak'ux ruum i rukimiik awach taq aweh.2Re' taq i hat, hat taq rusantolaj tinamit i QaJaaw i qaDios. Xa re' la' wo' taq i hat rusik'im chawach chi kixilak i tinamit wilkeeb' sut i wach ak'al. Re' taqe i chikop saq kiwach, eh re' taqe i chikop ch'uwa' kiwach (Lev 11.1-47)3Ma' jino'q i ch'uwa' wach taq naa ak'uxum.4Re' i wili i kib'ihnaal i chikop neerub'an chi nee taq inak'ux: Re' imas wakax, re' tentzun, re' imas kaprax.5Re' i k'ih b'uhr kiwach chi keej re' kok' keej ma' xta ruk'aa', re' i chikop wilik kuk'aa' wilkeeb' panch'ahn, re' i kaprax chu'nchel i chikop wilkeeb' panch'ahn.6Je' re' noq neerub'an chi nee taq inak'ux i kitib'kaal chu'nchel i chikop inkixab'ej wo' chik ruka'peech i kiwa', eh mi lach' i naah kooq, je' wo' hoq i naah k'ixk'aq.7Re' taqe i chikop wili ma' naa ta taq ak'uxum chi kixilak inkixab'ej cho ruka'peech i kiwa', eh lach' i naah i kixk'aq: Re' cameyo, re' i je' ruwii' imul, re' imul. Re' taqe i chikop re' re' ch'uwa' taq kiwach cha weh atoob' ta inkixab'ej wo' chik cho ruka'peech i kiwa' xa re' la' ma' lach' taj i naah kixk'aq.8Re' ahq ma' naa ta taq ak'uxum ruum re' reh lach' naah i rixk'aq, xa re' la' ma' ruxab'ej ta cho ruka'peech i ruwa', ruum aj re' ch'uwa' wach taq cha weh, maa k'ux taq aweh i ni xata naa taq atz'a'am i kiti'jolal noq kamnaq chik taqe.9Re' taqe i chikop wilkeeb' pan palaw, eh re' taqe i wilkeeb' parooq ha' neerub'an chi nee taq inak'ux, eh nee wo' taq inak'ux i kar wilik kixiik' eh i wilik rutastaas i kiij.10Xa re' la' maa k'ux taq i ma' xta kixiik', eh i ma' xta rutastaas i kiij, re' taqe re' i ruk'ul chi nee taq inaq'or chi ch'uwa' kiwach.11Eh chu'nchel i chikop wilik kixiik' saq kiwach, eh neerub'an chi nee taq inak'ux.12Xa re' la' wilik wo' keh i re' ma' ruyee ta riib' chi nee taq inak'ux je' wili i kib'ihnaal: Re' xihk, re' ooloch' q'eq riij, eh re' kaq riij.13Re' k'uch q'eq riij, je' wo' chu'nchel i chikop wilik kixiik' re' q'oreel nik' wach kiwii'.14Eh je' wo' hoq k'ih b'uhr wach i chikop wilik kixiik'15Re' nimlaj chikop wilik ruxiik', re' tuhkur, re' tz'ikin chi' ha' i rusik' ruwa', re' taqe i k'ih b'uhr kiwach chi xihk.16Re' rajaaw tuhkur, re' chikop je' ruwii' k'uch, re' chikop wilik ruxiik' nim i ju'.17Re' je' cho nimaq patuxk, re' i nimaq k'uch, re' saq i kiij.18Re' i tz'ikin molol siip, re' tz'ikin wilik rikoom, re' i sootz'.19Eh chu'nchel i kok' chikop wilik kixiik' ma' naa ta taq ak'uxum ruum ch'uwa' taq wach cha weh.20Eh re' taqe i chikop wilik kixiik' saq kiwach neerub'an chi nee taq inak'ux.21Eh ma' naa ta wo' taq ak'uxum i kitib'kaal taqe i chikop xakikimik chi kutkeel, ruum re' taq i hat, hat taq rusantolaj tinamit i QaJaaw i qaDios. Re' tiwik re' re' neerub'an chi nee taq i nayeew keh chi k'uxarik taqe i tokoom tinamit patim taq chaxilak. Eh nee wo' rub'an chi nee taq i nak'ayej keh i tokoom tinamit.
Eh ma' naa ta wo' taq achaq'sam i kitib'kaal i kok' rak'uun kaprax chupaam i riis iruch'uuch' i rutuut. Re' i k'uhb'aal chi riij i ruye'ariik i jinaj naa rehtesjiik ruuk' i lajeeb'22Re' taq i hat koruman chi rajlaal haab' taq naa aye'em reh i QaJaaw Dios i ju'jun naa taq awesam iloq ruuk' i lajeeb' i wach taq atik naa reliik taq panaye'aab'.23Eh naa taq awojiik chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw i qaDios naa ruq'orariik wii' i rub'ihnaal. Ar chuwach i QaJaaw naa taq ak'uxum i ju'jun naa taq awesam iloq ruuk' i lejeeb' i wach taq atik, je' wo' hoq i naa awesam taq iloq ruuk' i ak' riis uuva, ruuk' taq aawaseite, je' wo' hoq peet rak'uun taq awaakaax, je' wo' hoq i peet rak'uun taq aatentzuun. Je' taq re' i naa a'nam reh chi nee taq i natijej i ruyohljiik wach i QaJaaw Dios.24Eh wila' q'e' najt wilik taq awuuk' i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw Dios i naa ruq'oriik wii' i rub'ihnaal. Eh wii ma' xa a'n taq reje ruk'amariik amayiij re' re' ruum i runajtiil,25neerub'an chi nee taq i nak'ayej kahnoq amayiij re' re'. Eh re' chik i tumiin taq neenak'am reje chupaam i ye'aab' narusik'im wach i QaJaaw i qaDios.26Ruuk' i tumiin re' re' neenaloq' taq i hat ar i jilow taq amayiij xa chib'ih pa' jariik taq inawaaj, b'oyax, tentzun, riis uuva, oon xa chib'ih chik jariik i ha' re' ruuk' i ch'am. Eh ar taq naa ak'uxum chuwach i QaJaaw Dios awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun, naa taq a'nam i ninq'iij reh i suq kiil k'uxliis.27Eh mansahchik taq panak'ux i ruye'ariik i k'uxumb'al keh taqe i riih rumaam Leví ruum re' keh ma' xkik'ul ta kiye'aab' je' rukab' i xak'ul taq i hat.28Rajlaal ox ox haab' pan kuxesb'al wach reh i haab' naa taq awesam i ju'jun ruuk' i lajeeb' i wach taq atik, eh ar taq naa amolom wach pana tinamiit.29Re' taqe i re' naa rukamaniik chi k'uxumb'al keh i riih rumaam Leví ruum re' keh ma' naa ta kik'ulum kiye'aab' je' rukab' taq i naa ak'ulum i hat. Eh k'uxumb'al keh i tokoom tinamit patim taq chaxilak, eh je' wo' taqe i ma' xta kituut kajaaw, ruch'ihil taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil korehtaal kinujik. Eh re' QaJaaw i qaDios nee taq ti rukuxisaj ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam. Re' haab' inkuyarik wii' i mahk chi riij i k'aas1Re' taq i hat rajlaal wuquub' haab' taq naa akuyum kimahk i wilik kik'aas taq awuuk'.2Re' kuyuj mahk taq naa a'nam re' taqe wili: Wila' xayeew taq i chib'ih aweh chi kemeel keh taq aawas achaaq' koruman chi naa taq akuyum ru mahk ruuk' i rukemeel, eh wila' awach i wilik ruk'aas taq awuuk' maa pahqaaj taq chik reh awuch tinamitaal aj Israel ruum ruq'orom i QaJaaw Dios chi re' i ruwuuq haab' naa rukuyariik wii' i mahk chi riij i k'aas.3Re' taqe i tokoom tinamit naa taq apahqaam keh chi naa kiye'em jilow i kikemeel, eh re' taqe aatinamiit naa taq akuyum kimahk ruuk' i kikemeel.4Eh wila' je' taq re' xa a'n ma' xta jino'q i neb'aa' naa ruwihiik taq chaxilak, eh naa taq kaat rukuxisam chee Dios chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh chi akooch.5Xa re' la' wi xanimaj taq, wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe i k'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak.6Re' i QaJaaw i qaDios naa taq kaat rukuxisam je' rukab' i ruq'orom taq aweh. Eh naa ruwihiik chib'ih taq aweh, naa taq aye'em keh chi kemeel i ma' k'isa nimaq tinamit. Eh re' taq i hat ma' naa ta taq awojiik chi kemeel kuuk', eh ma' k'isiin i nimaq tinamit naa taq aq'atam kiwach, re' keh ma' naa ta kiq'atam taq awach. I ruk'ul chi naa ruye'ariik kikemeel i neb'aa'7Eh wila' wilik jino'q taq chaxilak i neb'aa' re' ruuk' taq aatinamitaal aj Israel chupaam jino'q keh taq aatinamiit re' i naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios maa kowb'isaj taq awánima chayeew la' taq reh chib'ih neerupahqaaj taq aweh chatoob'eej taq awuch tinamitaal.8Xa hat-oq taq atoob' ruuk' chayeew taq reh chu'nchel chib'ih i neerupahqaaj taq aweh chi kemeel.9Eh maa nokik taq panakapeb'aal i yiib' wach, maa q'or taq chi je' wili: Re' hoj ma' xtaj naa qayeew chi kemeel ruum xailook' chik imponik i wuquub' haab' reh i kuyuj mahk chi riij i k'aas, mat ko'q taq. Eh ma' nee ta rub'an chi ma' suq ta rilariik taq neena a'n i aatinamitaal, wila' ma' xakemelej taq chib'ih reh i neb'aa', re' reh nee ruq'or reh i Dios, eh naa rukahniik chi jinaj mahk taq cha naah.10Naa la' taq atoob'eem chu'nchel ak'ux chi juneliik ruum wi je' re' taq i xa a'n naa taq kaat rukuxisam i QaJaaw i qaDios ruuk' taq i naa a'nam ruuk' taq i naa aq'orom.11Juneliik naa kiwihiik i neb'aa' taq chupaam aatinamiit ruum aj re' i nuq'or taq aweh chi chatoob'eej taqe i neb'aa' i ti' wilkeeb' taq chaxilak taqe i ma' xta wilik keh wilkeeb' chupaam taq aatinamiit. Re' k'uhb'aal chikiij i k'ayimaj pankowlaj kamanik (Ex 21.1-11)12Wila' xaloq' taq jino'q amoso re' ruuk' taq awuch aj Israel winaq, oon ixoq, xa waqiib' haab' naa rukamaniik awuuk', eh paruwuuq haab' naa taq awoq'taam reje.13Eh noq naa rojiik ma' naa ta taq ataq'aam reje chi ma' xta taq i naa aye'em reh.14Naa la' naa aye'em reje ruchikoop, k'ih wo' rutrigo naa aye'em, je' wo' hoq i ruriis uuva, naa taq awunem reje i chib'ih aweh ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.15Mansahchik panak'ux taq i hat chi xat wihik wo' cho pankowlaj kamanik ar Egipto, eh chi re' i QaJaaw i qaDios x-esanik taq cho aweh. Ruum aj re', re' hin i nuq'or taq aweh chi je' re' taq i naa a'nam.16Eh wila' re' amoso aloq'om ma' ti raaj ta kaat rukanaam ruum chi hat atoob' ruuk', eh xokrik chikiij taqe i awach aweh.17Koruman chi nee nahop taq i xikin ruuk' q'as ju' ch'ihch' rehtalil chi naa rukahniik taq chi amoso chi jumpech. Eh je' wo' taq re' i naa a'nam reh taq amoso ixoq wila' ma' raaj ojik.18Eh maayoj taq ak'ux chi nee taq i naa woq'taaj reje amoso aloq'om ruum waq'iib' haab' wo' taq naa rukamaniik awuuk', eh xayejaal ti rutojb'aal taq naa aye'em ma' manlik ta rutojb'aal jino'q i xa kamanoom chi je' wili. Eh wila' xa a'n taq i nuq'or aweh re' i QaJaaw i qaDios naa taq kaat rukuxisam, inki. Re' ruq'ahteesjiik reh i QaJaaw Dios imas chikop i peet qak'uun taqe i chikop19Chu'nchel imas i peet kak'uun taq awaakaax, taq aatentzuun koruman chi naa taq aq'asam reh i aaWaJaaw aaDios.
Ma' naa ta taq akojom chi kamanik i peet kak'uun taqe i wakax, eh ma' naa ta wo' taq aset'em i rismaal riij i peet kak'uun taqe atentzuun.20Eh rajlaal haab' awuch'ihil taqe awak'uun awixq'uun naa taq rojiik ak'uxum i chikop re' re' chuwach i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh.21Xa re' la' re' chikop yeq yeq rooq, oon mutz'wach, oon xa chib'ih chik jariik i ruyab'ilaal ma' nee ta rub'an chi nee taq inaq'asaj chi amayiij chuwach i QaJaaw i qaDios.22Re' taqe chikop re' re' neerub'an chi nee taq inak'ux i panatinamiit xanik' pa' taq k'ihaal inawaaj, atoob' ta saq wach, atoob' ta ch'uwa' wach nee taq inak'ux, je' rukab' noq inak'ux i taqe i keej.23Xa re' la' ma' naa ta taq ak'uxum i kikik'eel koruman chi naa taq achihkaam je' rukab' noq inchihkik i ha'. Re' ninq'iij imb'aan rajlaal haab' (Ex 23.14-17; 34.18-24)1Noq naa ruponiik i poh reh i rumolariik taqe i wach atik ar taq naa aninq'ijeem i elik chaloq Egipto loq'oomb'al reh i QaJaaw Dios, ruum chupaam i poh re' re' xat resaj taq cho Egipto i QaJaaw Dios pan jinaj chaq'ab'.2Eh chupaam i ninq'iij re' re' naa taq aq'asam chi amayiij taqe ixoq wakax, eh tentzun chuwach i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, re' naa ruq'orariik wii' i rub'ihnaal.3Re' i chikop naa taq aq'asam chi amayiij naa taq ak'uxum ruuk' i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh. Eh wuquub' q'iij taq naa ak'uxum i kaxlanwi'k re' re', re' i kaxlanwi'k rehtalil i ti' k'axik taq xak'ul ruum pan ajiim b'eeh, eh chaq'ab' taq xat elik taq cho ar Egipto. Eh nik' taq najtiil naa aak'achariik naa taq ruk'uliik panak'ux i chih q'ijil xat elik taq cho Egipto.4Eh chuwach i wuquub' q'iij re' re' ma' naa ta ruwihiik taq pana tinamiit i re' ruuk' inch'amb'risanik. Re' i chikop naa taq aq'asam chi mayiij chupaam i ruxq'eqiil reh i peet q'iij naa taq rukuxiik ak'uxum, ma' naa ta rukahniik reh i wahq'eq chi junwaar.5Ma' nee ta wo' rub'an chi nee taq inaq'asaj i chikop chi amayiij reh i ninq'iij imb'aan ruum i elik chaloq Egipto xa aha' chupaam taqe i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw Dios.6Xa ar wo' taq naa aq'asam amayiij chuwach i reh chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, re' naa ruq'orariik wii' i rub'ihnaal. Re' mayiij re' re' parokiik i q'iij taq naa aq'asam re' i ru orahiil noq xat elik taq cho Egipto.7Re' i tiwik re' re' naa taq ab'aham ar taq naa ak'uxum chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw i qaDios. Eh wahq'eq chi junwaar naa wo' chik asutiniik reje panapaat.8Eh waq'iib' q'iij taq naa ak'uxum i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh. Eh re' i ruwuuq q'iij jinaj i nim wach moloj iib' taq naa a'nam ye'b'al ruloq'il i QaJaaw Dios, eh ma' jino'q taq aweh i naa rukamaniik.9Eh chupaam i q'iij noq naa rutohq'iik rumolariik i wach taq atrigo ar taq naa atoq'aam reje rajaljiik i wuq'uub' xamano.10Naa taq aninq'ijeem i xamano, loq'oomb'al reh i QaJaaw i qaDios, ar wo' taq naa aye'em amayiij xanaa ruchaliik taq panak'ux re' q'oreel nik' k'ihaal taq i chib'ih aweh naa ruye'em i QaJaaw i qaDios ruuk' i rotob'il.11Naa taq a'nam i ninq'iij chuwach i QaJaaw i qaDios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, re' i naa ruq'orariik wii' i rub'ihnaal. Re' ninq'iij re' re' naa taq a'nam awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun, taqe amoso aminim pankowlaj kamanik, je' wo' taqe ma' xta kituut kajaaw, taqe i ixoq kamnaq kib'ahiil, je' wo' taqe i riih rumaam Leví wilkeeb' taq panatinamiit.12K'oloq taq panak'ux noq hat wo' taq minooj pankowlaj kamanik noq xat wihik taq cho ar Egipto. Je' re' noq cha a'n taq chu'nchel i k'uhb'aal wili.13Eh noq naa taq akohlaam i rumolariik i wach taq atrigo, noq naa taq akohlaam ruyitz'ariik i riis wach taq aa-uuva naa taq ayejaam i kok' perpat xaq chee' naah, eh naa taq aninq'ijeem.14Eh naa taq a'nam chi suq taq ak'ux awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun, taqe amoso aminim pankowlaj kamanik, taqe i ma' xta kituut kajaaw, taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil, taqe i riih rumaam Leví wilkeeb' taq panatinamiit.15Re' ninq'iij re' re' wuquub' q'iij taq naa a'nam ye'b'al ruloq'il i QaJaaw i qaDios, chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh. Wila' xa a'n taq i je' re', re' QaJaaw i qaDios naa taq kaat rukuxisam ruuk' chu'nchel taq atik, ruuk' taq akamaj, eh juneliik naa ruwihiik taq rusuqkiil ak'ux.16Eh chu'nchel winaq oxpech naa kojiik chuwach i QaJaaw i qaDios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh. Re' noq naa taq aninq'ijeem i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh, re' noq naa taq aye'em chi amayiij i wach taq atik, re' noq naa taq aninq'ijeem i kok' perpat xaq chee' naah. Eh ma' jino'q i narojiik chuwach i QaJaaw Dios chi ma' xta i naa ruk'amam reje.17Chi kiju'junaal naa kik'amam reje kimayiij re' q'oreel nik' k'ihaal i chib'ih aweh naa ruye'em taq cha weh aaWaJaaw aaDios ruuk' i rotob'il. Re' i k'uhb'aal chi riij chi re' i rub'ehel naa rub'aan18Re' taq i hat naa taq apab'aam i q'atal q'orik ruch'ihil taqe i ajaab'ees chikinaah i ju'jun ch'uq chi tinamit aha' taq naa awihiik wii' re' chi naakiq'atam i q'orik chinaah i tinamit xti parub'ehel.19Eh re' taqe i naakokiik chi q'atal q'orik ruch'ihil taqe ajaab'ees ma' naa ta kiyojom wach i korik, eh ma' naa ta kik'ulum i tumiin chi riij i ma' korik taj ruum re' i tumiin i rutz'ap i kikapeb'aal i wilik kina'ojb'al, eh i ruyoj wach i kiq'oral i korik wach kik'ux.20Eh re' taq i hat re' i rub'ehel, re' i korik taq naa a'nam reh chi neenajtb'ik rooq taq ak'achariik, eh nee taq i naa wehchaaj aye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.21Eh ma' naa ta taq atikim jino'q i chee' naakilooq'onjiik wii' i tiyoox Asera rub'ihnaal ma' naa ta taq aye'em i koq chu'nchel i ru artaal i QaJaaw i qaDios.22Eh ma' naa ta taq ayejaam jino'q i jalwaach reh chi neenlooq'jik, ruum re' re' ma' imponik ta chuwach taq aaWaJaaw aaDios.1Ma' naa ta taq aq'asam chi amayiij chuwach i Dios imas wakax, oon jino'q i tentzun ma' manlik ta wach i kiti'jolal, oon wilik kiyab'ilaal, ruum re' re' ma' imponik ta chuwach i Dios.2Eh wila' chupaam taq aaye'aab' naa ruye'em taq aweh aaWaJaaw aaDios wilik jino'q i winaq oon ixoq ma' runimaj ta taqe i k'uhb'aal, oon i rub'an i ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios,3oon xooj kixuk'aa' kiib' chi looq'jiik taqe i tiyoox, oon chi looq'jiik i q'iij, chi looq'jiik i poh, chi kilooq'jiik i ch'umiil. Re' taqe i ma' ruq'orom taj i QaJaaw Dios chi naa rub'aan.4Wila' xab'iraj taq i rib'iral chi wilik i k'ahchi' rub'aniik reh taqe na'ojb'al re' re' cha sik' taq chi riij chi korik, wila' korik chi k'ahchi' i yiib' wach na'ojb'al re' re' chupaam taq aatinamiit Israel.5Naa taq ak'amam reje pan q'atb'al q'orik wilik chupaam taq aatinamiit i naa rub'aniik reh yiib' wach na'ojb'al, eh naa taq akutum chi ab'aj korehtaal inakansaj.6Wila' wilik ki'ib' oon ixib'-oq i neekiq'orik reh korik chi wilik ru mahk neerub'an chi nee taq inakansaj. Eh wila' xa jinaj i neenq'orik reh chi wilik ru mahk ma' nee ta rub'an chi neenkanteesjik.7Eh re' taqe i naa kiq'oriik reh chi korik chi wilik ru mahk naakikutwiik reh chi ab'aj chi peet chi riij i re' naa kokiik haa' chu'nchel i tinamit reh chi naa taq asacham wach chaxilak taq i hat aj Israel i yiib' wach na'ojb'al re' re'.8Eh wila' wilik i naa taq aq'atam i q'orik chinaah re' ruuk' k'axik chi b'anarik chi riij ikaansanik, chi riij peleto, chi riij yok'oj iib', oon xa chib'ih chik jariik i neenk'ularik chupaam taq aatinamiit. Koruman chi naa taq awojiik chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw i qaDios.9Ar nee taq tiooj kuuk' i aj Levíta re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' ruuk' i q'atal q'orik naa ruwihiik chupaam i q'iij re' re'. Eh nee taq inaq'or keh i k'axkiil, eh re' i keh neekiq'orik taq aweh chib'ih taq i neena a'n.10Eh re' taq i hat naa taq a'nam chi korik xti nik' wach i naa kiq'orom taq aweh. Eh re' re' ar taq naa a'nam chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach QaJaaw i qaDios.11Aha' wilik i k'uhb'aal neenkiq'or taq aweh koruman chi naa taq a'nam nik' wach ruq'atariik i q'orik naa kiq'orom, je' wo' re' rub'aan taq naa a'nam i hat, eh ma' naa ta taq ajalam wach rub'aan.12Eh wila' wilik jino'q i xuq'etwachej ma' nee ta raaj rub'aan i xuq'or i k'amal kib'eeh aj tiij wilik ar chub'anariik i rukamaj i Dios, oon ma' xunimaj taj i q'ataj q'orik. Re' re' i ruk'ul chi naa rukanteesjiik, chi je' re' nee taq i naa sach wach chaxilak i hat taq aj Israel i yiib' wach na'ojb'al re' re'.13Eh noq neenkib'iraj i tinamit chi je' re' neenchalik kiyo'jiik ma' nee ta chik inki a'n i xa chib'ih jariik ruuk' i q'etwachiil. Re' k'uhb'aal chi riij i kipa'ab'jiik i reey14Noq naa taq awokiik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh QaJaaw i qaDios noq achopom taq chik naah, eh k'acharik taq chik i naa a'n ar nee-oq inaq'or taq chi je' wili: Re' hoj inqaj chi naa ruwihiik jino'q qa reey. Je' rukab' noq wilkeeb' i tinamit wilkeeb' chi junsuut i qatinamiit, tiko'q taq.15Ma' xta reet chi nee taq inakoj aareey, xa re' la' koruman chi re' i QaJaaw i qaDios narusik'wiik wach. Eh re' wo' ruuk' aatinamiit taq i hat, ma' nee ta rub'an chi tokoom tinamit i nee taq inakoj chi aareey.16Xa re' la' re' reey re' re' ma' nee ta ruwihiik ruk'ihaal-oq i rukawayu, eh ma' naa ta wo' rutaq'aam i rutinamiit Egipto chusik'ariik ruman i rukawayu. Ruum re' i QaJaaw Dios ruq'orom taq aweh chi ma' jaruuj taq chik naa asutiniik reje chupaam i ye'aab' re' re'.17Eh ma' nee ta wo' rub'an chi neen wihik k'ih-oq rixoqil reh chi ma' nee ta inyoj i rukapeb'aal. Eh ma' nee ta wo' rub'an chi neen wihik ruk'ihaal-oq ru oro, ru plata.18Eh noq naa rokiik chi taaq'anik i reey re' re' taq cha naah naa rutaq'aam rutz'ihb'jiik rehtalil pan jino'q huuj i k'uhb'aal wili wilik kuuk' i aj Levíta k'amal kib'eeh aj tiij re' xtz'ihb'jik cho pampeet.19Re' huuj naa rutz'ihb'jiik wii' i k'uhb'aal wili eliik naa ruwihiik ruuk', eh naa rilom wach chib'ih i ruq'or chupaam, chu'nchel q'iij reh i ruk'achariik, reh chi nee rutijej reh chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal wili, eh nee ruyohleej wach i QaJaaw i qaDios.20Reh chi ma' nee ta runimb'isaj riib' chuwach i rutinamiit. Eh ma' nee ta rukanaa' rub'aan chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal, chi je' re' najt naa ruwihiik chi reyil chinaah i tinamit Israel, eh najt wo' naa kiwihiik chi reyil i riih rumaam. Re' i naa ruye'ariik keh i aj Levíta k'amal kib'eeh aj tiij1Re' taqe i aj Levíta i k'amal kib'eeh aj tiij, re' taqe i junch'uq chi riih rumaam Leví. Ma' xta i kikooch naakik'ulum chaxilak taq i hat aj Israel. Re' keh xa ruuk' tii xa chib'ih jariik i naa ruye'ariik chi mayiij chuwach i QaJaaw Dios naa kik'uxlaam wii' kiib'.2Eh ma' naa ta kik'ulum jino'q kikooch je' rukab' inkik'ul taqe i kuch aj Israel ruum re' kikooch i keh re' rub'anariik i rukamaj i Dios.3Re' taqe i tinamit naa kiq'asam chi kimayiij imas wakax, je' wo' hoq i tentzun, eh re' i raa' kitileb', i kikahkachi', i ki porok' i chikop re' re', naa rukahniik chi keh i k'amal kib'eeh aj tiij.4Eh naa wo' rukahniik keh i peet wach taq atik, je' wo' hoq i riis taq aa-uuva, je' wo' taq aawaseite, je' wo' hoq rismaal riij taqe atentzuun peet taq naa ayok'om.5Ruum re' keh re' i QaJaaw i qaDios xsik'wik cho kiwach chi kixilak taq aatinamiit reh chi naa kianam i kamanik nik' naa ruwihiik rulooq'jiik i Dios. Eh je' wo' chik re' i naa kianam i kiih kimaam.6Eh wila' re' i aj Levíta xa aha' pa' wilik taq cho chupaam i ju'jun chi aatinamiit taq i hat aj Israel neerik'raaj cho paránima chi neenchalik chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw Dios.7Neerub'an chi neen kamanik chi k'amal kib'eeh aj tiij ar parub'ihnaal i QaJaaw Dios. Je' wo' rukab' inki a'n taqe i ruch aj Levíta xawilkeeb' ar chub'aan i rukamaj i QaJaaw Dios.8Nee wo' rub'an chi nee ruk'ul i k'uxumb'al i reh je' k'ihaal inkik'ul i k'amal kib'eeh aj tiij xawilkeeb' wo' ar, atoob' ta wilik wo' hoq i xye'arik reh ruum i rajaaw. Re' rukojariik i na'ojb'al chi ma' naa ta chik rub'aan i loq'inik tiyoox9Noq hat taq chik okinaq chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Maatijej taq aweh i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i tinamit wilkeeb' ar.10Eh ma' jino'q taq aweh i hat i naa ruq'asam chi k'atoj mayiij i rak'uun rixq'uun, ma' tijej taq aweh i q'ijinik, maa q'or taq chi aweht'al taq chib'ih i naa ruk'ulariik naa chub'an ma'an taq aweh i warinik.11Eh ma' naa ta wo' rojiik apahqaam taq ana'ojb'al kuuk' i aj q'iij. Je' wo' kuuk' i kiq'orinik reh i ma' tob'laj Uxlab'al, je' wo' kuuk' i kiq'orinik reh i kamnaq.12Re' i QaJaaw Dios ma' imponik ta k'isinoq panaq'wach i kib'anik reh taqe i yiib' wach na'ojb'al re' re'. Re' QaJaaw Dios naa resam taq reje chawach taqe i tinamit re' re' ruum inki a'n i yiib' wach na'ojb'al re' re'.13Je' re' noq re' taq i hat korik-oq taq wach ak'ux ruuk' i QaJaaw Dios.14Re' taqe i tinamit wilkeeb' chupaam i ye'aab' i naa taq rojiik achopom naah inkinimaj i kiq'orik rib'iral chib'ih i naa ruk'ulariik, je' wo' taqe aj q'iij. Eh re' i QaJaaw i qaDios i hoj, xuq'or chi ma' ruk'ul ta chi nee taq i na a'n aweh taqe i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i keh. Re' Dios xuq'or chi naa rupab'aam jino'q jalal ruq'oral je' rukab' i Moisés15Re' i QaJaaw i qaDios naa rusik'im wach taq chaxilak jino'q i jalal ruq'oral je' rukab' i hin aha' wilik i naa ruq'orom taq aweh naa taq animam.16Re' i wili xa pahq'aaj taq reh QaJaaw i qaDios chinaah i yuuq' Horeb, noq amolom taq awiib' ar xaq'or taq, chi ma' nawaaj ta taq chik ab'iram i ruq'oral i QaJaaw i Dios, eh chi ma' nawaaj ta taq chik awilom wach i runimaal q'aaq', ruum wixqilow wach nee hoq kimik, tiki taq.17Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: Ma' xta reet aha' wilik i xapahqaaj.18Re' hin naa nusik'im wach chi kixilak jino'q i jalal nuq'oral re' ruuk' i kitinamiit, je' rukab' i hat re' chi nee ruq'or aha' wilik i neenuq'or reh i hin. Eh nee wo' chik inq'orarik kekeh.19Eh chu'nchel i ma' naa ta kinimaniik reh aha' wilik taqe i naa ruq'orom i jalal nuq'oral re' re', re' hin naa taqe nuye'em chi tojariik i kimahk.20Wila' re' jino'q i jalal tii chik nuq'oral noq nee ruq'or, panub'ihnaal ti chik neenq'orik i rub'an riib', oon aha' wilik i ma' nuq'orom ta reh i hin, oon nee nq'orik pankib'ihnaal taqe i tiyoox, re' re' i ruk'ul chi naa rukanteesjiik, inki.21Eh wila' re' hat inaq'or taq panak'ux chi je' wili: ¿Nik' wach noq neenqanab'eej chi ma' re' ta ruq'oral i Dios i ruq'or jino'q i jalal q'orik? tiko'q taq. Je' taq wili noq naa akojom rehtaal.22Wila' re' i jalal ruq'oral i Dios i rub'an riib' ma' xoj ta iloq wach taqe i xuq'or parub'ihnaal i QaJaaw Dios, ar naa ruk'utiniik chi ma' re' tee Dios xq'orik reh. Iraaj ruq'orom chi xa ruum i nimb'esb'al riib' xuq'or iraaj i reh, re' re' matyo'jik taq ruum. Re' rusik'ariik i tinamit ke'emb'al iib' (Num 35.9-28)1Noq re' i QaJaaw Dios rusacham chik kiwach tinamit chupaam i ye'aab' wilkeeb' wii' yu'naak re' i naa ruye'em taq aweh, re' taq chik i hat naa awihiik ar, eh naa taq apatiniik pankipaat.2Noq wilkaat taq chik ar, naa taq asik'im wach i oxseht chi tinamit re' ruuk' i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.3Eh naa taq ayejaam taqe b'eeh, eh ixib' taq naa awesam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Eh ar naa kiwihiik i ju'jun chi tinamit reh chi ar neenooj rukeb'aa' riib' i xa chi ma' reht'al i nee rukansaj i ras ruchaaq'.4Awach i nee rukansaj i ras ruchaaq' chi ma' xata paruk'ux, noq nenb'aan reh ma' ruum ta chi wilik ruk'aah ruuk' neerub'an chi neenooj rukeb'aa' riib' chupaam jino'q i keh i tinamit ke'emb'al iib'.5Qaq'or chi re' jino'q i winaq xooj si'wiil, eh noq nee rutoq'aa' yok'oj sii', eh neenkalojik i rikeej, eh nee ruyok' i ruch'ihil, eh neenkimik. Ruum chi ma' xata paruk'ux xchalik noq xukansaj neerub'an chi nee nooj rukeb'aa' riib' chupaam i jinaj keh i tinamit ke'emb'al iib', reh chi ma' nee ta nkanteesjik.6Xa re' la' winajt wilik i tinamit neenooj rukeb'aa' wii' riib' eh re' i ma' tokoom ta ruuk' i xukansaj, neraaj ruq'ajam wach i rukimiik chi yohb'aal wach i ruk'aah noq nee rajimaj reje i xb'anik kaansanik korehtaal i rureq wach b'eeh. Eh nee rukansaj xanaah re' ma' ruk'ul ta naq chi naa rukanteesjiik, ruum ma' xata raaj noq xukansaj i ruch'ihil.7Je' aj re' noq i nuq'or taq aweh i hin chi chasik' taq wach oxseht-oq i tinamit ke'emb'al iib'.8Eh noq re' i QaJaaw i qaDios runib'isam chik taq aye'aab', eh nee ruyeew taq aweh chu'nchel je' rukab' i ruq'orom chaloq noq i xuq'or chee xti korik keh i qamaam qati't chi naa ruye'em taq aweh.9Re' taq i hat oxseht wo' chik chi tinamit ke'emb'al iib' naa taq atiqim naah, ruuk' i naa taq asik'im wach pampeet, eh wi xa a'n taq i ruq'or i k'uhb'aal wili. Eh wixak'ax taq chu'nchel ak'ux i QaJaaw i qaDios, eh wi ma' xakanaa' taq chik i rub'eeh.10Naa taq asik'im kiwach i tinamit re' re' reh chi ma' nee ta imb'aan ikaansanik chupaam taq aye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Eh ma' nee ta inkahnik taq wach anaah i rukimiik i ma' xta ru mahk.11Eh wila' re' jino'q i winaq i rixowaaj wach i ras ruchaaq' neerusik' chi riij nik' wach noq nee rukansaj. Eh noq rukansam chik neerumol chi eliik nenooj rukeb'aa' riib' chupaam jino'q keh i tinamit ke'emb'al iib'.12Re' taqe k'amal b'eeh chupaam i tinamit re' re' naa kitoq'aam ruchopariik naa kiq'asam pan q'ab' i ma' tokoom ta ruuk' awach i xukansaj reh wo' chi neenkikansaj i reh.13Ma' naa ta taq aketelaam wach, chi je' re' ma' nee ta nkanteesjik chupaam taq aatinamiit Israel i ma' xta ru mahk. Eh chu'nchel taq i neena a'n nee taq ti elik korik ruuk'.14Eh chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh aaWaJaaw aaDios, ma' naa ta taq ajilim paam i ruk'ula't aka'jaah, re' i k'ula't kikojom kahnoq taqe i aj najtir q'iij. Re' k'uhb'aal chikiij i ma' korik ta kiq'orik chi riij i tokoom15Eh aweht'al-oq taq chi ma' manlik taj chi xa jinaj i nee nq'orik reh chi wilik ru mahk jino'q i winaq kore' ta nenimjik wila' wilkeeb' kiib' oon ixib'-oq neenq'orik reh chi korik chi wilik ru mahk.16Eh wila' re' jino'q i yiib' wach runa'ojb'al xooj ruq'or i ma' korik taj xuq'or chi wilik ru mahk jino'q i winaq,17re' taqe kiib' chi k'ahchi' keeb' chi peleto koruman chi naa kojiik pa'lojoq chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' chikiwach i k'amal kib'eeh aj tiij, eh je' wo' chikiwach i q'atal q'orik naa kiwihiik pankikamaj chupaam taqe i q'iij re' re'.18Eh re' i q'atal q'orik narusik'wiik chi riij mi korik i xuq'or chi wilik ru mahk i ras ruchaaq'. Eh wila' xkan chi riij chi xa xutz'aq wach ru mahk i ras ruchaaq'.19I ruk'ul chi naa ruye'ariik chi tojariik i ru mahk i reh je' naq rukab' i k'ahchi' rupahqaam chi riij i ras ruchaaq'. Je' re' naa rub'anam reh chi neensahchik wach i yiib' wach na'ojb'al re' re' taq chaxilak.20Eh noq neenkib'iraj i tinamit chi je' re' neenchalik kiyo'jiik ma' nee ta chik inki a'n i yiib' wach na'ojb'al re' re'.21Maa ketelaaj taq kiwach. Re' i naa rukansaniik, naa wo' taq akansam i reh, re' i neeresaj inaq'wach i ras ruchaaq' nee wo' taq inawesaj i ree reh, re' i neeresaj i wareeh i ras ruchaaq' nee wo' taq inawesaj i ree reh, re' i nee ruyok' i q'ab' i ras ruchaaq', nee wo' taq inayok' i ree reh, re' i nee ruyok' i rooq' i ras ruchaaq', nee wo' taq inayok' i ree reh. Re' k'uhb'aal chi riij i q'aq'inik1Wila' xat'ooj taq chi q'aq'inik kuuk' i aj ixowaal, eh nee taq inawil chi ma' k'isiin i kikawayu, je' wo' i kikareta, je' wo' i ki soldado chuwach taq aweh hat, mat yo'jik taq kuum. Ruum re' taq i hat wilik taq awuuk' aaDios chatoob'jiik re' x-esanik taq cha weh Egipto.2Eh noq naa ruponiik i ru orahiil i q'aq'inik re' k'amal kib'eeh aj tiij naa ruq'oreem taqe i soldado je' wili i naa ruq'orom keh:3Chab'iraj taq i hat aj Israel yu'naak naa taq atoq'aam q'aq'inik kuuk' i aj ixowaal, maayoj taq ak'ux mat qaaj taq kapeew, maa nchalik taq ab'arb'otiik ruum ayo'jiik.4Ruum re' i QaJaaw i qaDios wilik taq awuuk', naa rutob'iniik taq aweh reh chi naa taq a'nam keh i ki-ixowanik taq awach, reh chi nee taq i na a'n keh, inko'q.5Eh re' taqe i k'amal kib'eeh i soldado je' wili i naa kiq'orom: wila' awach taq aweh i hat i koxuyej-aa' rupaat komajaa' impatinik chupaam neerub'an chi nee nooj patinoq parupaat. Ruum nee-oq inkimik panq'aq'inik. Eh tokoom chik neenpatinik chupaam i rupaat.6Eh wila' awach taq aweh i hat i rutikim ru-uuva, eh komajaa' i rub'an rusuqkiil i wach, neerub'an chi nee nooj parupaat ruum nee-oq inkimik cho panq'aq'inik. Eh tokoom chik neemb'anik rusuqkiil i wach i ru-uuva.7Eh wila' awach taq aweh i ruyejaam chik wach chi naa rub'anam kaxáro, sutinoq reje parupaat, chub'an kaxáro, ruum xkimik-oq cho panq'aq'inik, tokoom chik aj uuk' neerub'an kaxáro i xq'un, inko'q taqe.8Eh re' taqe k'amal kib'eeh soldado, je' wo' chik wili i naa kiq'orom reh i ki soldado: Wila' wilik taq aweh i hat ma' kow ta ruk'ux, eh inyo'jik neerub'an chi nee nooj parupaat, reh chi ma' nee ta ruyoj kik'ux taqe i ruch'ihil.9Eh noq re' taqe i k'amal kib'eeh naa kikohlaam q'orik re' taqe i kajaaw soldado nee kiye'em kiib' chi peet b'eeh chikiwach i soldado.10Eh noq naa taq aponiik chupaam jino'q i tinamit peet taq naa apahqaam keh okik pansuqkiil k'uxliis.11Eh wila' xkik'ulaa' okik pansuqkiil k'uxliis, eh wixkiyeew taq awokiik chupaam i tinamit, re' taqe i patim ar naa taq kikahniik chi je' taqe amoso.12Eh raaj wila' ma' xkaaj okik pansuqkiil k'uxliis taq awuuk', wixkiq'or chi q'aq'inik inkaaj, re' taq i hat jumehq'iil taq neena kotej riij i kitinamiit.13Re' i QaJaaw i qaDios naa ruq'asaniik taq panaq'ab' i tinamit re' re', ruuk' i re' naa taq rukuxiik akansam ruuk' q'aslaj ch'ihch' taqe tinamit re' re'.14Eh chu'nchel ixoq je' wo' taqe i ha'lak'un chu'nchel i wilkeeb' chupaam i tinamit re' re' naa rukahniik taq panaq'ab'. Eh naa taq a'nam rusuqkiil nik' k'ihaal naa taq ruye'em q'ab' aweh i QaJaaw chi naa taq aq'uchum keh i aj ixowaal.15Je' re' taq i naa a'nam kuuk' i ju'jun seht chi tinamit najt wilkeeb' reje, ma' re' ta ruuk' taqe aatinamiit ma' najt ta wilkeeb' reje.16Xa re' la' chupaam i ju'jun seht chi tinamit wilkeeb' chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios, ma' jino'q chik i naa taq akanaam chi k'achlik.17Naa la' taq rukuxiik asacham kiwach i taqe i tinamit wili: aj heteo, aj amorreo, aj cananeo, aj ferezeo, aj heveo, aj jebuseo, je' wo' rukab' i ruq'orom i QaJaaw i qaDios.18Reh chi ma' nee ta nkik'uhtaaj taq aweh i xiik' naah yiib' kiil wach na'ojb'al inki a'n i keh, chi ye'b'al ruloq'il i kitiyoox, reh chi ma' nee ta taq ti mahkunik chuwach i QaJaaw i qaDios.19Eh noq naa achopom naah jino'q i tinamit konajt taq naa akotem riij. Eh ma' naa ta taq ayok'om ruuk' ikej i chee' ar, ruum naa rukamaniik chi k'uxumb'al taq aweh i naakiwachum. Eh re' taqe re' xa chee' wo' taqe wataq yuuq' k'ixkaab', ma' re' ta taqe winaq xama' xta wo' taq neetikuchej.20Re' taqe i chee' ma' kiwachinik taj neerub'an chi nee taq inayok', nee ta inkamanik aweh chi kootb'al riij i tinamit naa taq achopom naah, je' taq re' i naa a'nam korehtaal taq inachop naah. Re' ruch'ob'ariik rub'ehel chib'ih i naa rub'aan ruuk' i kamnaq ma' eh t'alimaj taj awach kaansanik reh1Wila' chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios xkan jino'q i kamnaq panab'iix ma' eht'alimaj taj awach i xkansanik reh.2Re' taqe i k'amal b'eeh ar kuch'ihil taqe i q'atal q'orik naa rojiik kipajam nik' najtiil wilkeeb' i tinamit chi junsuut i xkan wii' i kamnaq.3Eh re' taqe i winaq wilkeeb' chi k'amaj b'eeh chupaam i tinamit ma' najt ta wilik ruuk' i ye'aab' xkan wii' i kamnaq naa kik'amam chaloq jinaj i k'isa wakax ma' jaa' ta nokik perper laj chee' chinaah reh kamanik.4Eh re' taqe k'amal b'eeh chupaam i tinamit re' re' naa kik'amam qohoq chupaam i rooq yuuq' i k'isa wakax, re' i ye'aab' ma' jank'al ta nab'ixjik wach, eh ma' jank'al ta wo' intik paam. Ar naakitoqom i ralaq i k'isa wakax.5Eh naa kichaliik taqe i k'amal kib'eeh aj tiij re' taqe i riih rumaam Leví, ruum re' keh sik'ooj cho kiwach ruum i QaJaaw i qaDios chi re' keh naa kib'aniik i kamanik nik' wilik rulooq'jiik i reh naa kianam i kuxisanik. Eh re' keh naa kiq'oriik reh chib'ih i naa rub'aan ruuk' i mahk, eh ruuk' i wech'inik iib'.6Eh chi riij i re' chu'nchel winaq wilkeeb' chi k'amaj b'eeh ar naakitz'ajam i kiq'ab' chinaah i k'isa wakax kamnaq.7Eh je' wili i naa kiq'orom: Xti korik noq ma' re' tee hoj xojkaansanik reh i winaq wili, eh ma' xqilow ta wo' hoq awach xkansanik reh.8QaJaaw Dios cha kuy ru mahk aatinamiit Israel re' i xako'leej taqe chaloq i hat, maakoj pankinaah i rukimiik i ma' xta ru mahk, inko'q taqe. Chi je' re' ma' nee ta taq tiye'arik chutojariik riij i ru mahk i winaq re' re'.9Re' taq i hat wi xa a'n taq i korik, i rub'ehel chuwach i QaJaaw Dios ma' nee ta taq inokik pananaah i rukimiik i ma' xta ru mahk. Re' i k'uhb'aal chikiij i kichopariik panq'aq'inik10Noq naa taq awojiik chi q'aq'inik kuuk' i ki-ixowanik taq awach, eh xuyeew-oq q'ab' taq aweh i QaJaaw Dios chi wilik keh taq neenachop.11Eh wila' wilik taq aweh i hat xrilow wach jino'q ixoq q'e' holohik, eh xuk'ax wach neerub'an chi nee ruchop naah chi rehk'een.12Eh nee ruk'am reje parupaat ixoq re' re', nee ruq'or reh chi nee rujoy i rismaal naah chi nee ruyok' i rixk'aq.13Eh nee wo' ruq'or reh chi neeresaj i ruso' rukojom noq xchoparik, eh neenkahnik parupaat i winaq re' re'. Eh jinaj poh neeroq'ej i rutuut rajaaw, chi riij i re', re' i aj Israel chopwik naah neerub'an chi neeruq'oreej chi rehk'een chik, eh re' re' naa rukahniik chi rub'ahiil.14Eh wila' ma' ruk'ax chik wach koq'uun neerub'an chi nee rutaq'aaj reje ixoq re' re', xa re' la' ma' nee ta rub'an chi nee ruk'ayej ruuk' tumiin, ma' nee ta rub'an chi neerub'an reh je' rukab' imb'aan reh i xa minooj pankowlaj kamanik, ruum xujot' chik reje.15Wila' re' jino'q i winaq kiib' i rixoqil, xa re' jinaj i ruk'ax, eh re' jinaj ma' ruk'ax taj, eh kikab'cheel-oq xwihik rak'uun ruuk', re' aasb'ees rak'uun ruuk'-oq irixooqil ma' ruk'ax taj xwihik.16Eh noq naa ruponiik i q'iij chi naa ruch'aq'am i chib'ih reh i winaq re' re' ma' nee ta rub'an chi nee rukoj chi peet rak'uun i xwihik ruuk' i rixoqil i ruk'ax, ruum neentib'ik ruk'ux i rak'uun xwihik ruuk' i rixoqil ma' ruk'ax taj ruum re' re' peet rak'uun.17Eh re' wo' re' inchol rukojom chi peet rak'uun, eh k'ih wo' hoq i rukooch naa ruye'em, je' wo' rukab' i ruk'ul chi reh. Atoob' ta ma' re' ta rak'uun i rixoqil q'e' ruk'ax, naa wo' ruye'em reh aha' wilik i rukooch ruum re' re' i peet rak'uun.18Eh wila' wilik jino'q i winaq wilik jino'q rak'uun ma' nib'irinik taj, ma' nimanik taj, ma' runimaj taj aha' wilik inq'orarik reh ruum i rutuut rajaaw. Eh ni xata re' noq imb'aan reh chi tz'uhuum i nimanik.19Re' ak'un re' re' neerub'an chi neenkik'am reje pan q'atb'al q'orik chikiwach i winaq k'amal b'eeh chupaam i tinamit re' re'.20Eh je' wili i naa kiq'orom: Re' qak'uun wili ma' nimanik ta chi jumpech ma' qoh runimaj taj xa re' i wi'k iraaj, xa re' xohk'rik iraaj, inko'q taqe.21Eh re' ak'un re' re' chi ab'aj naa rukanteesjiik kuum chu'nchel i tinamit re' re' Chi je' re' naa taq asacham wach i ti' k'axik wilik taq pana tinamiit. Eh noq naa kib'iram chi je' re' taq awuch aj Israel neekiyo'jik.22Eh wila' wilik jino'q i winaq yohb'aal wach i ru mahk, i ruk'ul chi naa rukanteesjiik, eh neenkit'uyaa' ju' chee' noq neenkikansaj.23Re' ruti'jolal ma' nee ta nik'ik aq'ab' chi t'uylik ju' chee' koruman chi naa kimuq'aam chupaam i q'iij naa rukimiik wii'. Ruum ye'ooj i ti' k'axik chinaah ruum i Dios awach t'uylik ju' chee' noq inkimik. Je' re' noq maa ch'uwa'reej taq paam aye'aab' ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.1Wila' sahchik jino'q i rub'ooyax, oon rutentzuun aawas achaaq', eh wila' re' hat xawil wach maakanaa' chi je' re', neenachop, eh nee naq'asaj reh aawas achaaq'.2Eh wila' re' ehchan reh ma' re' ta ka'jaah, oon ma' aweht'al ta wach, nee nak'am reje panapaat i chikop re' re'. Eh konee chik inooj rupahqaaj aweh aawas achaaq' kora'j nee naq'asaj cho reh re'.3Eh je' wo' re' taq i naa a'nam ruuk' i b'uurux ruuk' jino'q itz'ihy, oon xa chib'ih jariik neeruq'eb' aawas achaaq' eh xa req-oq taq i hat maakanaa' taq chi je' re'.4Eh wila' xawilow chi kutlik pamb'eeh i rub'uuruux, oon rub'ooyax i aawas achaaq' ma' naa ta akanaam chi je' re' inchol la' atoob'eem, eh nee nawuksaj johtoq i ruchikoop.5Re' ixoq ma' ruk'ul taj chi neerukoj i ruso' i winaq, eh re' winaq ma' ruk'ul taj chi nee rukoj i ruso' ixoq. Ruum re' i QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach i kib'anik reh taqe i je' re'.6Eh wila' awach taq aweh i xureq parub'eeh jino'q i rusuuq' tz'ikin naah chee', oon wach ak'al, eh wilik-oq kok' rak'uun, oon rumiloj chupaam i rusuuq', eh pachlik-oq chinaah i kok' rak'uun, oon chinaah i rumiloj, ma' nee ta rupinik i rutuut ruch'ihil i kok' rak'uun.7Xa re' la' kok' rak'uun naa rukahniik ruuk', naa rukanaam chi naa rojiiki kituut, chi je' re' suq naa ruwihiik, eh naa runajtb'ik rooq i ruk'achariik.8Eh wila' awach taq aweh i xuyejaa' rupaat koruman chi naa rukojom koraal tz'aq chi junsuut i naah i rupaat ko'lemb'al iib' reh chi ma' nee ta nokik pankinaah awach reh i rukimiik i awach i neenq'ehb'ik cho ar.9Eh ma' tik taq i tokoom i ja' chi xilak aa-uuva ruum wixa tik taq neensahchik wach i awijaa', je' wo' hoq i wach taq aa-uuva.10Eh ma' naa ta wo' taq akojom chi k'otooj paam ak'al i b'ooyax chi b'uurux i nee taq inakoj chi ruk'uliil.11Eh ma' naa ta taq akojom chi aso' xilakimaj i runoq'il, re' ruuk' rismaal riij chikop, eh re' ruuk' i lino.12Eh koruman chi naa taq akojom rusinchii' aso' chi chii' kajchel i rutz'u'kaal. Re' ruch'ob'ariik rub'ehel chib'ih i naa rub'aan ruuk' i ma' ruch'uwa' risam ta riib'13Eh wila' re' jino'q i winaq xuk'am chi rehk'een jino'q ixoq, eh noq k'acharik chik i rub'an ruuk' neentohq'ik rixowaam wach.14Eh noq wirinaq chik ruuk' neerutoq'aa' i ma' holohik ta laj q'orik chi riij je' wili neeruq'or: Re' ixoq wili noq xnub'an kaxáro ruuk', eh noq xinwirik ruuk' xnukoj rehtaal chi ruq'oreem chik winaq, inko'q.15Eh re' taqe i rutuut rajaaw ixq'un naa kik'amam reje i rehtalil chi korik chi ma' ruq'oreem ta winaq naa kik'amam reje pan q'atb'al q'orik chikiwach i ajaab'ees chupaam i tinamit re' re'.16Re' i rajaaw i k'isa q'ahxoq je' wili i naa ruq'orom keh i ajaab'ees re' re': Re' wixq'uun xnuyeew chi rehk'een i winaq wili, eh yu'naak i rixowaaj chik wach.17Eh noq wirinaq chik ruuk' ma' holohik ta chik inq'orik chi riij k'ahchi' ruq'orom chi re' wixq'uun ruq'oreem chik winaq, re' hin weht'al chi ma' reht'al ta q'orinik winaq i wixq'uun noq xooj ruuk', eh wili i rehtaliil, inko'q. Eh kikab'cheel ruuk' i rehk'een naa kihe'em i koq wach i itz'ihy chikiwach ajaab'ees.18Eh noq naakilom chi je' re' naa kichopom i winaq naakiye'em chutojariik i ru mahk.19Re' winaq re' re' jinaj siento chi tumiin re' ruuk' i plata i rumulta naa kesam, eh naa ruq'ahtesjiik reh i rajaaw ixq'un ruum xuchuk i q'orik chi riij jinaj ixq'un aj Israel ma' reht'al ta wach q'orinik winaq. Eh re' winaq re' re' naa wo' rukahniik chi rehk'een chi jumpech ixq'un re' re' ma' nee ta rub'an chi nee ruch'aq riib' ruuk'.20Eh wila' korik i xuq'or i winaq chi re' xq'un reht'al chik wach q'orinik winaq, noq xureq.21Naakesam cho chi chii' i rupaat i rajaaw, eh naa rukutariik chi ab'aj kuum i tinamit wilkeeb' ar korehtaal inkikansaj, ruum xub'an Israel i na'ojb'al xiik' naah yib'kiil wach. Eh ruum wo' chi xuch'uwa'risaj wach i rupaat i rajaaw, xa re' wo' chi naa rukanteesjiik naa rusachariik wach i yiib' wach na'ojb'al taq chaxilak.22Eh wila' xkan jino'q i winaq chi yoklik ruuk' jino'q ixoq wilik rub'ahiil kikab'cheel i ruk'ul chi naa kikanteesjiik, xa re' wo' chi je' re' naa rusachariik wach i yiib' wach na'ojb'al taq chaxilak i hat taq aj Israel.23Eh re' jino'q ixq'un ma' reht'al ta wach q'orinik winaq ruye'em chik wach i q'orik reh jino'q i winaq chi naa rub'anam kaxáro ruuk' eh neenwirik ruuk' jino'q i winaq chupaam i tinamit.24Eh kikab'cheel naa kik'amariik reje chikiwach i q'atal q'orik, naakikutariik chi ab'aj reh i kikanteesjiik. Re' xq'un naa rukanteesjiik ruum ma' xupahqaaj taj chi xko'ljik, eh pan tinamit wo' naq wilik, re' winaq ruum chi xrixoqb'eej i naa naq rub'anam wii' kaxáro i ras ruchaaq'. Xa re' wo' chi je' re' naa rusahchiik wach i na'ojb'al re' re' taq chaxilak.25Eh wila' re' jino'q i winaq neerureq panab'iix ixq'un ruye'em chik wach i q'orik chi naa rub'anam kaxáro ruuk' i tokoom winaq, eh neerumin chupaam ixq'un chi neen wirik ruuk', xa re' winaq re' re' neenkanteesjik.26Re' xq'un ma' xta naruuchjiik ruum ma' re' tee reh wilik ru mahk ma' ruk'ul ta chi naa rukanteesjiik. Eliik wach ruuk' i neerub'an jino'q i winaq nee ruk'ul jino'q i winaq, eh chi ma' reht'al nee rukansaj.27Ruum re' winaq re' re' xa panab'iix xureq ixq'un, eh ar xwirik ruuk' atoob' ta wo' naq xuk'er chii' xama' awach ta wo' naq xko'linik reh.28Eh wila' re' jino'q i winaq xureq jino'q ixq'un ma' reht'al ta wach q'orinik winaq, eh ma' aha' ta ruye'em wach i q'orik chi naa rub'anam kaxáro, eh neerumin chupaam chi neen wirik ruuk', eh wixkan chi riij,29re' winaq re' re' naa ruye'em i lajeeb' roxk'ahl chi tumiin re' ruuk' i plata reh i rajaaw ixq'un ruum i xub'an. Eh ruum chi xuch'uwa'risaj wach i ruk'achariik ixq'un, koruman chi naa rub'anam kaxáro ruuk', ma' jaruuj chik naa ruch'aqam riib' ruuk' chi jumpech.30Eh ma' awach taj i naa rixoqb'eem i rixoqil i rajaaw ruum ma' ruk'ul ta chi nee ruk'utaaj ruk'ixb'ilaal i rajaaw. Re' taqe i ma' xik'ularik ta cho chi kixilak irutinamiiti Dios1Re' jino'q i winaq q'ojeel i rumiloj, oon yok'eel i ruk'achab' ma' naa ta rokiik chi kixilak i rutinamiit i Dios.2Re' taqe i ma' kaxáro ta kituut kajaaw ma' naa ta kokiik chi kixilak i rutinamiit i Dios ni xata re' kiih kimaam naakokiik ar, atoob' ta neenik'ik lajeeb'-oq ch'iht chi k'achareel.3Re' taqe aj amonita, taqe aj moabita ma' jaruuj naa kokiik chi kixilak i rutinamiit i Dios, ni xata re' kiih kimaam naakokiik ar, atoob' ta neenik'ik lajeeb'-oq ch'iht chi k'achareel.4Ruum ma' xi elik ta cho chak'ulariik ma' xkiyeew ta taq awa' ahaa' noq xat ik'ik taq cho pan kitinamiit noq xat elik taq chaloq Egipto. Eh xkitoj i Balaam rak'uun i Beor ar inchalik Petor wilik ar Mesopotamia reh chi xupahqaaj i ma' holohik ta taq cha naah.5Eh re' i QaJaaw i qaDios ma' xrib'iraj taj aha' wilik i ma' holohik taj i xupahqaaj taq chawiij i Balaam, re' chik i rotob'il xuyeew taq cho aweh aaDios, ruum q'e' taq ti ruk'ax.6Eh maa sik' taq i wihik pansuqkiil k'uxliis kuuk', maa sik' taq i holohik chikee i tinamit re' re' nik' taq najtiil naa aak'achariik ayu' wach ak'al.7Eh ma' wixowaaj taq kiwach i aj Edom, ruum ma' tokoom ta taq awuuk'. Eh ma' wixowaaj wo' taq kiwach i aj Egipto, ruum re' taq i hat xat k'acharik wo' taq cho pan kitinamiit.8Re' i roxch'iht chi k'achareel taqe kiih kimaam i tinamit re' re' neerub'an chi neekiokik haa' chi kixilak i aj Israel rutinamiit i Dios. Re' ruq'orariik chi ma' xtaj i ch'uwa' wach naa rub'aan9Eh noq naa taq awojiik chi q'aq'inik kuuk' i ki-ixowanik taq awach ma' naa ta taq a'nam jino'q i yiib' wach na'ojb'al.10Eh wila' wilik jino'q i winaq taq chaxilak ch'uwa' wach ruum chi xelik ruha'iil i ruk'achab' chaq'ab', inchol reliik reje chupaam taq aa itz'ihy naah paat ma' naa ta rokiik i koq chuwach i jinaj q'iij.11Noq naa ruqajiik i q'iij koruman chi naa rub'anam ritiin, eh noq naa rokiiki q'iij neerub'an chi nee wo' chik inokik i koq chupaam i itz'ihy naah paat.12Re' taq asa'rb'aal najt ruuk' taqe aa itz'ihy naah paat naa taq aye'em reje.13Eh chi kixilak taq aatz'a'aamb'aal naa taq ak'amam reje jino'q aq'as ju' chee'. Eh noq naa taq a'nam aasaa' ruuk' i re' naa taq ak'otom ajuul ar taq naa a'nam qohoq aasaa', naa taq atz'apam naah chi ak'al.14Ruum re' i QaJaaw i qaDios wilik taq awuuk' chupaam taq aa itz'ihy naah paat, re' naa rutoob'iniik taq aweh chi naa taq aq'atam kiwach i ki-ixowanik taq awach. Ruum aj re', re' taq aa itz'ihy naah paat koruman chi naa rukahniik chi santo laj ruye'aab' i Dios, ma' xtaj i ma' holohik taj naa rilom ar, reh chi ma' nee ta taq tirukanaa' cha wutkeel. Re' k'uhb'aal chi riij jino'q i ye'aab' ke'emb'al iib'15Re' noq neenooj rukeb'aa' riib' taq awuuk' i moso k'ayimaj pankowlaj kamanik, ma' nee ta chik taq inaq'asaj reh i rupatroon.16Chakanaa' taq chi nee taq ink'acharik awuuk', xa aha' pa' i tinamit nee raaj wihik i reh, eh xa aha' pa' ye'aab' i ruk'ax wach i reh, eh ma' awach ta naa rujot'wiik reh.17Ma' jino'q i winaq ma' jino'q ixoq aj Israel naa ruk'ayem riib' chub'aan i k'oyomal, je' rukab' inki a'n i aj looq'en tiyoox.18Eh ma' naa ta taq aye'em q'ab' i hat chi neenk'ulik kitoj parupaat taq aaDios i kiq'orom chi naa kiye'em, ruuk' i tumiin inkan cho ruuk' k'oyomal je' rukab' i re'. Ruum re' re' ma' imponik ta k'isinoq chuwach i QaJaaw Dios.19Eh ma' naa ta taq apahqaam tojb'al riij reh i aatinamitaal wila' xukemelej rutumiin awuuk', oon re' ruuk' ink'uxarik, oon xa chib'ih chik jariik i neerukemelej awuuk' ma' xtaj i naa taq apahqaam tojb'al riij reh.20Re' i tokoom tinamit neerub'an chi nee taq inapahqaaj tojb'al riij reh chib'ih jariik i neerukemelej awuuk'. Eh re' taq aatinamitaal ma' naa ta taq apahqaam tojb'al riij reh i rukemeel. Chi je' re', re' i QaJaaw Dios naa taq kaat rutoob'eem ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah.21Eh wila' xaq'or taq chi wilik i naa taq aye'em reh i QaJaaw i qaDios chayeew reh chi jumehq'iil. Ruum re' Dios naa ruye'em taq wach anaah rutojariik, eh wila' ma' xatoj taq nee inkahnik i mahk taq cha naah.22Eh wila' ma' xaq'or taq reh chi wilik taq i naa aye'em reh atoob' ta ma' nee ta i nayeew reh ma' xta mahk neenkahnik taq cha naah.23Eh wila' xa panak'ux taq naa ruchaliik chi naa taq aq'orom reh i QaJaaw i qaDios chi wilik taq i naa aye'em reh koruman wo' hoq chi naa taq aye'em reh.24Eh wila' xat okik taq i koq chupaam i ru-uuva aawas achaaq' neerub'an chi nee nak'ux taq aweh korehtaal taq nee ti nujik, xa re' la' ma' nee ta rub'an chi nee nak'am taq reje aweh pan achakaach.25Eh wila' xat okik taq i koq chupaam i rutrigo aawas achaaq' neerub'an chi neenach'uq taq aweh i wach ruuk' i q'ab', xa re' la' ma' nee ta rub'an chi nee taq inayok' ruuk' ch'ihch'. Re' k'uhb'aal chi riij i ch'aqaj iib' ruuk' huuj1Wila' re' i winaq xub'an kaxáro ruuk' i rehk'een. Eh noq rub'anam chik kaxáro ma' nee ta chik iraaj wach, ruum chi xureq chi riij chi ma' holohik taj i runa'ojb'al, neerub'an chi nee rutz'ihb'aaj jino'q i huuj ch'aqb'al kiib' nee ruyeew reje reh ixoq, eh neeresaj reje parupaat.2Eh noq elinaq chik reje parupaat i winaq ixoq re' re' neerub'an chi nee wo' chik i rub'an kaxáro ruuk' i tokoom winaq.3Eh wila' re' rukab' rub'ahiil ixoowjik wo' chik wach ruum. Eh nee wo' chik i rutz'ihb'aaj jino'q i huuj reh ch'aqb'al kiib' nee wo' chik i ruyeew reje reh ixoq re' re' nee risaj reje parupaat. Eh wila' xkimik reje i rukab' rub'ahiil.4Eh re' peet rub'ahiil ma' nee ta chik i ruyee riib' chi neerub'an kaxáro ruuk' ruum xiik' chik naah ch'uwa'iil wach ixoq re' re'. Re' na'ojb'al re' re' ma' imponik ta chuwach i Dios. Je' re' noq re' taq i hat ma' ruk'ul ta chi nee taq inach'uwa'risaj paam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw Dios.5Re' jino'q i winaq koxub'an kaxáro ma' ruk'ul ta chi naa rojiik panq'aq'inik, ma' jino'q i rukamaj i wilik chi ajaab'esil naa rub'anam manlik jinaj haab' naa rub'anam parupaat reh chi naa ruye'em rusuqkiil ruk'ux i rehk'een.6Eh ma' naa ta taq ak'ulum i rukaa' rukeb'aal, ni xata re' q'ab' i rukaa' aawas achaaq' chi nee rukanaa' taq awuuk' chi riij kemeel ruum re' rukaa' i rusik' wii' riib' ik'tesb'al reh i ju'jun chi q'iij.7Eh wila' re' i winaq neerelq'aaj jino'q i ruch i aj Israel reh chi neerumin pankowlaj kamanik, oon neeruk'ayej. Re' ajileq' re' re' inchol rukanteesjiik chi je' re' nee taq inasach wach chaxilak i yiib' wach na'ojb'al re' re'.8Eh wila' awach i xelik chaloq i rax q'aah chi riij chaxilak naa taq a'nam kuuk' xti nik' wach inkiq'or taqe i k'amal kib'eeh aj tiij re' ruuk' taqe i aj Levíta. Eh inchol taq a'nam chu'nchel xti nik' wach i nuq'orom reh i hin.9Eh k'oloq taq panak'ux i xub'an i QaJaaw i qaDios ruuk' i María noq hat taq chik elinaq cho Egipto.10Eh wila' xub'an rukemeel taq awuuk' aawas achaaq' mat okik taq i koq parupaat chu chopariik jino'q i ritz'ihy nee rukanaa' taq awuuk' chi riij i kemeel.11Tikaan pee taq rijpaat chi ruyub'jiik reh chi re' reh neenye'wik taq aweh i ritz'ihy nee rukanaa' taq awuuk' chi riij i rukemeel.12Eh wila' xa k'isa neb'aa' tii xub'an rukemeel taq awuuk' ma' nee ta taq nik'ik aq'ab' awuuk' i ritz'ihy naa rukanaam taq awuuk'.13Koruman la' chik naa aq'asam taq reh noq neenokik i q'iij ruuk' i ritz'ihy re' re' neerub'ur riib' chaq'ab' noq neenwirik. Chi je' re' nee taq ti rukuxisaj i QaJaaw i qaDios, ruum holohik taq naa ab'aniik chuwach.14Maa wik'saj taq chi ti' amoso xa neb'aa' tii chatoj taq chi jumehq'iil, atoob' ta re' ruuk' taq aatinamiit, atoob' ta re' ruuk' taqe i tokoom tinamit wilkeeb' taq chaxilak.15Re' taq amoso noq taq naa atojom reh i jinaj q'iij chi kamanik, noq komajaa' inokik qohoq i q'iij, ruum re' reh xa neb'aa' tii re' tumiin re' re' neenkamanik chi k'uxumb'al reh. Ruum nee-oq inoq'ik johtoq chuwach i Dios ruum i ruti'kiil ruk'ux, wach anaah taq i hat naa rukahniik i mahk.16Re' taqe i tuutb'ees ajaab'ees ma' nee ta kikanteesjiik ruum i kimahk i kak'uun kixq'uun. Eh ni xata re' taqe ak'uunb'ees ixq'uunb'ees naa kikanteesjiik ruum i kimahk i kituut kajaaw. Re' ju'jun ruum i ru mahk naa rukanteesjiik.17Eh ma' a'n taq i yiib' wach na'ojb'al kuuk' i tokoom tinamit wilkeeb' taq chaxilak, eh ni xata kuuk' taqe i ma' xta kituut kajaaw. Eh ma' k'am taq i kiso' i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil chi riij i kikemeel.18Mansahchik taq panak'ux chi re' taq i hat xat minarik wo' taq cho pankowlaj kamanik ar Egipto. Eh re' i QaJaaw i qaDios x-esanik taq cha weh ar, ruum aj re' i nuq'or taq aweh chi cha a'n taq i nuq'or taq aweh.19Eh noq naa taq aamolom i wach atik, neensahchik taq panak'ux rumolariik jumb'ohr-oq i wach taq atrigo, mat sutinik taq chik chi rumolariik, cha kanaa' taq ar reh chi neenkimol i tokoom tinamit, i ma' xta rutuut rajaaw, i neb'aa' ixoq kamnaq i rub'ahiil. Chi je' re' nee taq ti rukuxisaj i QaJaaw i qaDios.20Eh noq naa taq i asik'im i wach aachee' olivo maa sik' taq ruka'peech aha' wilik i neenkahnik, cha kanaa' taq chi re' taqe i tokoom tinamit nee kimolwik reh, taqe i ma' xta kituut kajaaw, taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.21Eh noq naa taq asik'im i wach aa-uuva ma' sik' taq chik ruka'peech i neenkahnik, cha kanaa' taq chi re' taqe i tokoom tinamit nee kimolwik reh, taqe i ma' xta kituut kajaaw, taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.22Mansahchik taq panak'ux chi re' taq i hat xat minarik wo' taq cho pankowlaj kamanik noq xat wihik taq Egipto. Ruum aj re' i nuq'or taq aweh chi cha a'n taq chu'nchel i nuq'or taq aweh.1Wila' awach i peleto inki a'n chikiwach nakojiik pa'lojoq pan q'atb'al q'orik. Eh re' taqe i q'atal q'orik naa kiq'oriik awach i wilik ru mahk, eh awach i ma' xta ru mahk.2Eh wila' re' i wilik ru mahk i ruk'ul chi naa ruye'ariik chi tz'uhuum, re' q'atal q'orik naa ruq'oriik chi naa ruyok'aam riib' wach ak'al. Eh chuwach i reh neenye'arik chi tz'uhuum chi riij i ru mahk xub'an.3Xa re' la' re' tz'uhuum naa ruye'ariik reh i xa ka'winaq wo' hoq ma' naa tarik'iiknaah, reh chi re' taq awuch tinamitaal re' re' ma' q'e' ta kow i tojb'al ru mahk nee ruk'ul, reh chi ma' nee ta ruk'uhtaaj ruk'ixb'ilaal taq chawach.4Eh ma' naa ta taq ab'ak'am i ju' i b'oyax noq k'ahchi' ruyeq'em parooq i Trigo reh i rupotz'ariik i riij.5Eh wila' wilik kiib'-oq i winaq kichaaq' kiib' jinaj chi paat wilkeeb' wii', eh wila' jinaj keh i re' xkimik reje chi ma' xwihik ta ruha'lak'uun ruuk' i rehk'een. Re' kahnel ixoq re' re' ma' ruuk' taj tokoom winaq neerub'an kaxáro. Ruuk' la' i rub'aluk naa rub'anam kaxáro, chi je' re' neerub'an i kanamaj chinaah.6Eh re' peet rak'uun naa ruwihiik ruuk' i rehk'een i naq i ras re' b'ih i ras xkimik reje naa rukojom reh, reh chi ma' nee ta insahchik wach i rub'ihnaal i ras chaxilak taq i hat aj Israel.7Eh wila' re' chaq'b'ees ak'un ma' raaj kaxáro ruuk' i rehk'een naq i ras. Re' ixoq re' re' naa rojiik rujalam keh i wilkeeb' chi ajaab'esil je' wili i naa ruq'orom: Re' i ruchaaq' i kamnaq nub'ahiil iraaj chi naa rusahchiik wach i b'ih i ras chi qaxilak i hoj, hoj aj Israel, ruum ma' raaj ta kaxáro wuuk'. Ma' raaj ta rub'anam i kanamaj chi qanaah, inko'q.8Eh re' taqe i ajaab'ees chupaam i tinamit re' re', naa kitaq'aam ruk'amariik i winaq re' re', naa kipahqaam reh mi korik chi ma' raaj ta kaxáro ruuk' i rehk'een naq i ras. Eh wila' re' reh kow xuq'or chi korik chi ma' raaj taj,9re' i rehk'een naq i ras naa rujilim i koq riib' ruuk' naa resam i ruxijab' chi rooq chikiwach i wilkeeb' chi ajaab'esil, eh naa ruchuhb'aam i koq i panaq' wach je' wili i naa ruq'orom reh: Je' wili imb'aan reh i winaq iraaj rusacham wach i rub'ihnaal i ras, inko'q.10Re' rak'uun rixq'uun i winaq re' re' i ma' xta ruxijab' i naa kib'ihnaam chi kixilak i aj Israel.11Eh wila' k'ahchi' keeb' chi peleto kiib'-oq chi winaq, eh re' rehk'een i jinaj nee raaj ruko'leem i rub'ahiil nee ruchop i koq chi ruk'achab' i k'ahchi' ruq'ojwiik reh i rub'ahiil.12Re' ixoq re' re' i ruk'ul chi naa ruyok'ariik i q'ab' ma' naa ta rukuyariik i ru mahk.13Re' taq i hat ma' naa ta taq awelq'aam aawas achaaq' ruuk' taq i apexú ma' manlik ta npajwik.14Eh ruuk' taq ayak naa a'nam ma' kiib' ta taq apajb'aal naa akojom jinaj i manlik, eh jinaj i ma' manlik taj.15Xti manlik la' taq apajb'aal chakoj reh chi k'ih laj haab' taq nee ti k'achariik chupaam i ye'aab' naa taq ruye'em aweh i QaJaaw i qaDios.16Ruum re' i QaJaaw Dios ma' imponik ta k'isinoq panaq'wach i kib'anik reh i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' taqe i re'. Re' ruq'orariik nik' wach noq xkimik i Amalec17Re' taq i hat mansahchik taq panak'ux i xkian taq aweh wach b'eeh riih rumaam Amalec, noq hat taq chik elenaq cho Egipto.18Mansahchik taq panak'ux chi ma' xkiyohleej taj i Dios noq xkian taq aweh i ti' k'axik wach b'eeh, re' noq ma' nakuy ta naq taq chik noq hat taq q'uhtinaq. Eh re' noq xkian reh i rij kinaah i ma' xta kikowiil. Re' taqe i xi kahnik cho chi xam b'eeh.19Re' QaJaaw Dios, hat taq chik ruko'leem chikiwach chu'nchel i aj ixowaal naa ruwihiik taq cha junsuut chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i reh. Re' taq i hat naa akuxiik akansam taqe i riih rumaam i Amalec reh chi neensahchik wach i kib'ihnaal chinaah i wach ak'al taq panak'ux rub'anariik i wili. Re' i peet wach i tik naa ruye'ariik chi mayiij1Noq hat taq chik okinaq chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Eh noq k'acharik taq chik i na a'n ar,2naa taq achopom reje i peet wach taq atik naa taq awesam chupaam awak'aal naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios, eh naa taq aye'em chupaam jino'q i chakach naa taq ak'amam reje chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw i qaDios. Re' i ye'aab' naa rulooq'jiik wii' i rub'ihnaal.3Eh ar naa taq awojiik ruuk' i k'amal kib'eeh i aj tiij naa ruwihiik chi kamanik chupaam i q'iij re' re', je' taq wili i naa aq'orom reh: Re' hoj inqaq'or yu'naak chuwach i QaJaaw i qaDios chi xoj okik chik chupaam i ye'aab'. Re' i ye'aab' ruq'orom chee xti korik i QaJaaw Dios keh i qamaam qati't chi naa ruye'em qeh, tiko'q taq.4Eh re' i k'amal kib'eeh aj tiij naa ruk'ulum taq aweh i chakach naa ak'amam taq reje, naa ruye'em chuwach i ru artaal i QaJaaw Dios.5Eh re' taq i hat naa taq aq'orom i q'orik wili chuwach i QaJaaw i qaDios:
Re' taqe i qamaam qati't xa k'isa juntz'uhb' taqe i aj arameo noq xiooj k'oloq Egipto, ar xi patinik. Eh ar xi k'ihaaxb'ik, yohb'aal wach kik'ihaal xi ponik, korehtaal xi ponik chii' i nimlaj tinamit, q'e' kow kiib'.6Xa re' la' re' taqe i aj Egipto xooj kiq'oj, eh xooj kik'saj chi ti' k'axik, xooj kimin pankowlaj kamanik.7Eh re' hoj i qapahqaaj reh i QaJaaw Dios, re' wo' kiDios chee qamaam qati't, chi naakooj rutob'eem. Eh re' reh xoj rib'iraj wo' hoq xojrutoob'eej wo' hoq ruuk' ruti'kiil qak'ux i kowlaj kamanik, ti' k'axik k'ahchi' naq rub'aan qeh.8Eh xuk'uhtaaj chee runimaal i rajaawriik noq wilkooj chupaam i runimaal ti' k'axik. Xub'an chee runimaal wach sahchb'al k'uxliis taqe i ma' ilooj taj noq xoj resaj cho ar Egipto.9Xoj ruk'am cho chupaam i ye'aab' wili xuyeew qeh i re' i xuyeew qeh i ye'aab' wili re' i nelik wii' chu'nchel i suq atoob'.10Ruum aj re' xqak'am chee peet wach i qatik, re' i xelik chupaam i ye'aab' xuyeew qeh i QaJaaw i qaDios.
Eh chi riij i re' naa taq aye'em i chakach chuwach QaJaaw i qaDios, eh naa taq axuk'aam i koq awiib' chuwach i QaJaaw.11Eh naa taq a'nam i ninq'iij chi riij chu'nchel i chib'ih taq aweh, je' wo' chi riij i chib'ih keh taq awak'uun awixq'uun i ruyeew taq cha weh aaWaJaaw aaDios. Eh naa wo' kib'aniik i rusuqkiil taq ak'ux i aj Levíta, je' wo' taqe i tokoom tinamit patim taq chaxilak.12Eh paroox haab' re' noq aye'em taq chik i jinaj i nelik ruuk' i lajeeb', eh noq aye'em taq chik amayiij chi riij taq atik. Eh noq aye'em taq chik keh i aj Levíta, keh i tokoom tinamit, keh i ma' xta kituut kajaaw, keh ixoq kamnaq kib'ahiil. Reh chi naa kik'uxum chupaam taqe aatinamiit korehtaal neekinujiik.13Eh je' taq wili i naa aq'orom chuwach i QaJaaw i qaDios:
Re' hoj xqesaj chik reje panqapaat i wach i qatik xqaq'asaj chik chi mayiij, xqach'aq wo' keh i aj Levíta, keh i tokoom tinamit, keh i ma' xta kituut kajaaw, keh ixoq kamnaq kib'ahiil. Re' hoj i qa'an chu'nchel i xaq'or qeh, eh ma' jino'q aak'uhb'aal xsahchik panqak'ux.14Re' hoj ma' jino'q keh i wach i tik re' re' xqak'ux noq ti' i qak'ux, noq ch'uwa' qawach, eh ma' xta wo' hoq i qaq'asaj chikiwach i kamnaq. QaJaaw qaDios re' hoj xat qanimaj. Eh xqa'an chu'nchel i xaq'or qeh.15QaJaaw Dios qoh awilow tii chaloq kopan taxaaj, ko chupaam asantolaj ye'aab', qoh aakuxisaj chee i hoj, hoj aatinamiit Israel chupaam i qaye'aab' xayeew qeh. Re' i ye'aab' i nelik wii' chu'nchel i suq atoob', je' rukab' i xaq'or cho keh i qamaam qati't, tiko'q taq.16Re' taq i hat i ruq'or taq aweh i QaJaaw i qaDios chi cha a'n taq aha' wilik taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal re' re', je' wo' taaq'anik i rub'an. Cha a'n taq chu'nchel ak'ux, chu'nchel taq awánima.17Re' taq i hat xaq'or taq chik yu'naak chi re' reh aaWaJaaw aaDios. Eh xaq'or wo' taq chi naa taq animam, eh chi naa taq animam i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal, taqe i taaq'anik, i tijinik i rub'an, eh chi naa taq a'nam chi juneliik i ruq'or.18Eh je' wo' hoq i QaJaaw Dios xuq'or wo' yu'naak chi re' taq i hat aj Israel hat taq rutinamiit chi manlik, je' wo' rukab' i ruq'orom taq chaaweh. Je' re' noq re' reh iraaj chi naa taq a'nam taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal.19Re' i QaJaaw Dios naa rutoob'iniik taq aweh reh chi nee taq aponiik chi nimlaj tinamit, eh chi naa ruwihiik taq aloq'il, chi holohik taq awib'iral. Chi naa ruwihiik taq asantohiil chikiwach i tinamit ruyejaam chaloq, je' wo' rukab' i ruq'orom chaloq i reh. Re' ruq'orariik chi naa rutz'ihb'jiik i k'uhb'aal chuwach taqe i ab'aj chinaah i yuuq' Ebal1Re' i Moisés, ruch'ihil taqe i winaq k'amal b'eeh ar Israel, je' wili xkiq'or reh i tinamit:
Re' taq i hat koruman chi naa taq a'nam i k'uhb'aal naa taq nuq'orom aweh yu'naak.2Eh noq naa taq aq'ahxiik reje chi juntar i nim ha' Jordán, noq naa taq awokiik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Ar taq naa atikim i nimaq ab'aj, eh naa taq achunem wach.3Eh chikiwach ab'aj re' re' naa atz'ihb'aam chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal. Re' taqe i re' naa taq a'nam noq naa taq awokiik chupaam i ye'aab' i nelik wii' chu'nchel i suq atoob'. Re' i ye'aab' naa ruye'em taq aweh aaDios, re' wo' ki Dios aamaam awati't, je' rukab' i ruq'orom taq cha weh.4Je' re' noq hat taq chik q'ahxinaq reje chi juntar i nim ha' Jordán naa taq atikim ab'aj xnuq'or taq aweh chinaah i yuuq' Ebal, eh naa taq achunem wach.5Eh ar naa taq ayejaam jino'q i artaal tusuj ab'aj loq'oomb'al ree QaJaaw Dios. Re' artaal re' re' ma' naa ta taq apaxem ruuk' ch'ihch' taqe ab'aj naa taq ayejaam wii'.6Eh manlik kiwach ab'aj taq naa ayejaam wii' i artaal loq'oomb'al reh i QaJaaw i qaDios. Eh chinaah i artaal re' re' naa taq ak'atam amayiij ye'b'al ruloq'il i QaJaaw i qaDios.7Ar taq naa aye'em amayiij k'amb'al taq awiib' panotob'il ruuk' i Dios. Ar taq naa a'nam awa', naa taq rusuuqb'iik ak'ux chuwach taq aaWaJaaw aaDios.8Re' taq i hat holohik rutz'ihb'jiik taq naa a'nam chu'nchel i k'uhb'aal xnuq'or taq aweh, inki.9Eh re' i Moisés, re' taqe i aj Levíta k'amal kib'eeh aj tiij je' wili i xuq'or keh i aj Israel:
Chab'iraj taq i naa nuq'orom chakoj taq rehtaal chi korik, yu'naak xat kahnik taq chik chi manlik rutinamiit i QaJaaw i qaDios.10Eh inchol taq animam, eh cha a'n taq i ruq'or i ruk'uhb'aal i taaq'anik i rub'an i nuq'or taq aweh i hin yu'naak, inki. Re' ruq'orariik chi xkiq'eb' kiib' panti' i yiib' wach kina'ojb'al11Chupaam i q'iij re' re' je' wili i xuq'or i Moisés keh i tinamit.12Eh noq hat taq chik ik'inaq chi juntar i nim ha' Jordán, re' taqe i kiih kimaam i je' wili kib'ihnaal: Simeón, Leví, Judá, Isacar, José, Benjamín, naa rojiik kipab'aam kiib' chinaah i yuuq' Gerizim, chuq'orariik rib'iral i rotob'il i Dios.13Eh re' i kiih kimaam i Rubén, Gad, Aser, Zabulón, Dan, Neftalí, naa rojiik kipab'aam kiib' chinaah i yuuq' Ebal chuq'orariik rib'iral chi naakiye'ariik panti' k'axik i ma' holohik ta kib'anik.14Re' taqe i aj Levíta naa kiq'oriik kuuk' chu'nchel i aj Israel kow naa kiq'orom chi je' wili:15Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neeruyejaa' jino'q i rutiyoox, oon neeruyejaa' jino'q i jalwaach ruuk' chee', ruuk' i haab'imaj ch'ihch' xa ruye'janiik i winaq, eh neenooj rukeb'aa' chupaam jino'q i ye'aab'. Re' re' ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios, je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.16Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i ma' imponik ta panaq'wach i rutuut rajaaw. Je' ta naq re' i nee ruk'ul, inko'q taqe chu'nchel i tinamit.17Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i rujil paam i ruk'ula't ruka'jaah. Je' ta naq re' i nee ruk'ul, inko'q taqe chu'nchel i tinamit.18Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neerusach ruuk' i rub'eeh i moywach. Je' ta naq re' i neeruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.19Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neerub'an i ma' holohik taj reh i tokoom tinamit, reh ixoq kamnaq rub'ahiil, reh i ma' xta rutuut rajaaw. Je' ta naq re' i nee ruk'ul, inko'q taqe chu'nchel i tinamit.20Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neenyohkik i koq ruuk' i rixoqil i rajaaw ruuk' i re' neeruk'uhtaaj ruk'ixb'ilaal i rajaaw. Je' ta naq re' nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.21Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neerixoqb'eej jino'q i chikop. Je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.22Naa ruq'eb'em riib' panti' awach inyohkik i koq ruuk' i ranaab', atoob' ta ranaab' ruuk' i rajaaw, oon ranaab' ruuk' i rutuut. Je' ta naq re' i nee ruk'ul, inko'q taqe chu'nchel i tinamit.23Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neenyohkik i koq ruuk' i rutuut i rehk'een, Je' ta naq re' i neeruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.24Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i nee rukansaj i ras ruchaaq', atoob' ta chi ma' eht'alimaj neerub'an reh. Je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.25Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i nee ruk'ul i tumiin reh chi nee rukansaj i ma' xta ru mahk. Je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.26Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i ma' ruyeew ta rajaawriik, eh ma' nee ta rub'an chu'nchel i ruq'or taqe i k'uhb'aal wili. Je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit. Re' i rotob'il i Dios chikinaah i kib'anik reh iraaj i reh (Lev 26.3-13; Deut 7.12-24)1Wila' korik chi xanimaj i QaJaaw i qaDios wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak. Re' i QaJaaw i qaDios naa taq ruye'em awajaawriik chikinaah chu'nchel i tinamit wach ak'al.2Wila' xab'iraj taq i ruq'oral wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal: Naa ruye'em taq cha weh chu'nchel i rotob'il wili.3Naa taq kaat rukuxisam panatinamiit, naa taq kaat rukuxisam pan awab'iix.4Eh naa rukuxisam taq awak'uun awixq'uun, naa rukuxisam taq atik, naa rukuxisam taq i rak'uun awaakaax, i rak'uun taq atentzuun.5Naa rukuxisam i naa taq amolom wii' i wach atik, je' wo' i ye'aab' i naa ke'j taq wii' wach i ruq'oril i k'uxumb'al taq aweh.6Eh naa rukuxisam taq aweliik reje, je' wo' noq naa taq asutiniik chaloq.7Re' i QaJaaw Dios naa rub'aniik keh i ki-ixowanik taq awach. Re' keh xakilok'ik chik noq naa kichaliik taq cha naah, xa re' la' noq naakimolom chi elik taq chawach naa kitukem kiib'.8Eh re' i QaJaaw Dios naa rukuxisam i naa amolom taq wii' inaq'wach atik, naa rukuxisam chu'nchel taq aakamaj. Eh naa ruye'em taq aweh i suq laj k'achariik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh.9Eh wila' re' taq i hat xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, eh wila' ma' xakanaa' taq chik runimjiik i QaJaaw i qaDios. Re' reh naa taq kaat rukanaam chi hat taq rusantolaj tinamiit, je' wo' rukab' i xuq'or taq cha weh noq xuq'or i xti korik.10Eh chi je' re' chu'nchel i tinamit wilkeeb' chinaah i wach ak'al chi re' i QaJaaw Dios xsik'wik taq chaawach, eh naa kiyo'jiik taq awuum.11Re' i QaJaaw Dios naa ruk'ihaax b'iisaniik reh taq awak'uun awixq'uun, je' wo' hoq i kak'uun taq aachikoop, eh chi naa taq ruye'em cha weh atik chupaam i ye'aab' re' i xuq'or cho keh xti korik keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh.12Re' QaJaaw Dios naa rutehem taq cha weh i rub'ehomal, eh pan taxaaj naa ruqasam chee jab' paruq'ijil chinaah taq atik, ruuk' i re' naa aweliik taq korik ruuk' akamaj. Eh ma' k'isiin i nimaq tinamit naa kikemelem chib'ih keh taq awuuk', eh re' taq i hat ma' awach ta taq aj uuk' naa apahqaam chi kemeel i chib'ih taq aweh.13Re' i QaJaaw Dios naa ruye'em taq awajaawriik chi naa taq akahniik chi k'amal b'eeh ma' hat ta taq xam b'eeh, eh naa taq ruye'em awajaawriik chikinaah i tokoom, wixanimaj taq, wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios, re' i k'ahchi' ruq'orom taq aweh i hin yu'naak.14Eh ma' jaruuj taq naa akanaam runimjiik i ruq'oral i nuq'or taq aweh i hin yu'naak, ruum i kinimjiik i rukamaanjiik kiwach i tiyoox. Re' ti' k'axik xchalik chikinaah i ma' kinimanik taj (Lev 26.14-46)15Eh wila' ma' xanimaj taq i QaJaaw i qaDios, wila' ma' xa a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal, i tirutaq'aaj taq wii' re' i k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak. Naa ruchaliik taq cha naah chu'nchel i ti' k'axik wili:16Naa taq ruchaliik i ti' k'axik cha naah chupaam taq aatinamiit, je' wo' chupaam taq aawab'iix.17Naa ruq'ehb'iik panti' inamol taq wii' inaq'wach atik, je' wo' hoq i naa ke'j taq wii' wach i ruq'oril inak'uxlaaj taq wii' awiib'.18Eh naa wo' kiq'ehb'iik panti' taq awak'uun awixq'uun, je' wo' hoq i wach taq atik, je' wo' hoq i kak'uun awaakaax, je' wo' taqe i atentzuun.19Eh naa wo' taq aq'ehb'iik panti' i hat ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam.20Ruum re' i QaJaaw Dios naa ruye'em chaloq i ti' k'axik taq cha naah naa taq rutib'iik ak'ux, eh ma' naa ta taq aweliik korik ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam. Eh xa chi jumehq'iil taq naa rusacham awach, ruum chi xaq'eb' taq chi riij ak'ux ruum i rub'anariik ayiib' wach na'ojb'al.21Re' i QaJaaw Dios naa rutaq'aam chaloq i kaq yab'ilaal taq cha naah korehtaal taq naa kaat rukuxiik rukansam chupaam i ye'aab' taq naa rojiik achopom naah.22Eh naa rutaq'aam taq cho cha naah i chiq sajik q'antz'a' kaq tz'a', sipjeel, runimaal tz'a'. Eh naa ruchaliik i yab'ilaal chinaah taq atik amu'uun naa ruchiqiik aak'al, eh ma' k'isiin i ti naa ruchaliik taq cha naah korehtaal taq tirukansaj.23Re' taxaaj naa rukowjiik ma' naa ta chik ruye'em taq cha weh i jab', re' i wach ak'al naa rukowjiik wach ma' naa ta chik kiwachiniik i tik.24Re' i QaJaaw Dios saniib', pooq chik i naa ruye'em taq cho cha naah pan taxaaj chi jilow i jab' korehtaal taq inkisach awach.25Re' taqe i ki-ixowanik taq awach, noq naa taq awojiik chi kik'ulb'ejiik xati lok'ik taq chik. Xa re' la' naa taq atukem awiib' noq naa taq amolom chi elik chikiwach. Eh ruum taq i naa ak'ulum re' re' ma' k'isiin ta naa ruchaliik kiyo'jiik i tinamit wach ak'al.26Eh re' taqe i chikop wilik kixiik', re' taqe i josq'laj chikop naakik'uxwiik reh taq ati'jolal noq naa taq akimiik, ma' awach ta naa ruyob'isaniik keh.27Re' i QaJaaw Dios naa ruye'em chaloq q'aah taq chawiij je' rukab' i xub'an cho keh i aj Egipto naa ruye'em chee, sipjeel, poj paam, t'olot'aq yab'ilaal, i saj-ij, ni xata naq chik riq'omal naa rajwaam.28Re' QaJaaw Dios naa taq kaat rukanaam chi yojeel taq aanaah, eh chi naa rumuhtz'iik taq i naq'awach, naa taq rusahchiik ana'ojb'al.29Eh xanaa taq chik amajem ab'eeh je' rukab' i rub'an i moywach Eh chu'nchel taq i naa a'nam ma' xtaj i naa reliik korik taq chawach. Naa taq awik'iik chi ti' naa relq'jiik i chib'ih taq aweh i ma' awach ta naa rutoob'iniik taq aweh.30Wilik taq aweh i xanaa naq chik kianam kaxáro, xa re' la' tokoom chik winaq i naa ruwiriik ruuk' ixoq re' re'. Eh naa naq taq ayejaam apaat, xama' naa ta wo' taq apatiniik chupaam. Eh naa naq taq atikim aa-uuva xama' naa ta wo' taq a'nam rusuqkiil.31Eh chawach taq i hat naa kikansam aab'oyaax, eh ma' naa ta taq ak'uxum aweh. Eh chawach taq naa kiq'uchum reje aab'uuruux, eh ma' naa ta chik kisutem taq aweh. Eh re' taqe atentzuun naa taq kiq'uchum aweh i ki-ixowanik taq awach, eh ma' awach ta taq naa rutowiik aweh chi kiq'uchariik.32Eh re' taq awak'uun awixq'uun, chawach taq naa kiq'ahteesjiik pan kiq'ab' i tokoom tinamit, xa eqal eqal naq chik taq naa asik'im, eh ma' naa ta chik taq areqem, ruum xama' xta wo' chik taq naa awuchem.33Eh re' taq i wach atik naa reliik chinaah i wach ak'al i nataq akamaneem wach, re' taqe i tinamit ma' jank'al ta taq i nanaab'eej kiwach naakik'uxwiik reh xa eliik pan k'axik taq naa awihiik, eh naa taq kaat kik'sam chi ti'.34Eh noq naa taq ak'ulum i ti' k'axik wili naa taq ruchaliik ruyojiik paam anaah.35Re' QaJaaw Dios naa ruye'em chaloq i yiib' wach q'aah taq chawiij naa rutohq'iik taq cho ju' aawooq, naa ruponiik taq koyejal anaah, ni xata naq chik riq'omal naa rajwaam.36Re' i QaJaaw Dios naa ruye'em q'ab' chi naa taq ak'amariik reje pan tokoom tinamit ni xata re' taq i hat ni xata re' taq aamaam awati't, xinab'inik cho reh. Eh ar taq naa aloq'em taqe i tiyoox chee', eh ab'aj taqe korjinaq wii'.37Eh chu'nchel i tinamit naa rusahchiik kik'ux taq cha wilariik, ma' holohik taq naa kiq'oriik chawiij naa taq akahniik chi se'lb'al chupaam chu'nchel i tinamit naa taq kaat ruk'amam reje wii' i QaJaaw Dios.38Eh xiik' naq naah k'ihaal taq awijaa' naa atikim panak'al, xama' k'ih ta wo' hoq i wach taq naa amolom, ruum re' taqe i nimaq chili'l naakik'uxwiik reh.39Eh naa wo' naq taq atikim aa-uuva naa wo' naq taq acha'jeem xama' naa ta wo' taq asik'im i wach, eh ni xata naa taq awuk'em aweh i riis i uuva, ruum re' taqe haah naakik'uxwiik reh.40Eh naa ruwihiik i ruche'el olivo chupaam chu'nchel taq aye'aab' xama' xta wo' hoq ink'ohnik laj aseite naa taq aawiq'omaam wii' awiib' ruum re' wach i olivo naa ruq'ehb'iik noq komajaa' inq'aanb'ik.41Eh naa ruwihiik taq awak'uun awixq'uun, xa re' la' xama' awuuk' ta wo' taq naa kiwihiik ruum naa kik'amariik reje pantaq tokoom tinamit.42Eh chu'nchel taq aachee' kiwachinik ruch'ihil taqe wach taq atik naa rukuxiik kik'uxarik kuum i nimaq chili'l.43Eh re' taqe i tokoom kitinamiit naa kiwihiik chupaam taq aatinamiit ma' k'isiin ta naa ruwihiik kajaawriik, eh re' taq i hat naa taq akahniik chi ma' xta chik taq awajaawriik.44Eh kuuk' chik i keh naa taq akemelem atumiin, eh re' taq i hat ma' xta taq i naa aye'em keh chi kemeel. Re' chik i keh naa kikahniik chi k'amal b'eeh, eh re' taq i hat naa taq akahniik chi xam b'eeh.45Chu'nchel i ti' k'axik wili, naa ruchaliik taq cha naah korehtaal inkuxik taq rusacham awach. Ruum ma' xanimaj ta taq i QaJaaw i qaDios, eh ma' xa a'n ta wo' taq i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal, je' wo' taq ataq'ab'jiik xub'an, re' xuq'or taq chaaweh i reh.46Re' taqe i ti' k'axik re' re' jinaj rehtaliil taq chawach i hat je' wo' chikiwach taq awiih aamaam na' chub'an chi naa kiye'ariik panti' k'axik chi juneliik.47Eh ruum chi ma' xaloq'ej ta taq aaDios chu'nchel ak'ux, eh chi suq taq ak'ux chi korik taq wach awánima, re' noq ma' k'isiin taq i chib'ih aweh xuyeew.48Naa taq akamaneem kiwach taqe i aj ixowaal naa rutaq'aam chee QaJaaw Dios taq cha naah. Eh naa taq akuyum awa' ahaa', naa taq akahniik chi ma' xta taq aso', naa taq akahniik paneb'a'il. Re' QaJaaw Dios naa ruye'em q'ab' chi naa taq aminariik pankowlaj kamanik korehtaal taq insahchik awach.49Re' QaJaaw Dios ko chi najt yuuq' naa rutaq'aam chaloq jinaj i tinamit naa ruchaliik chi rusachariik taq awach ma' naa ta taq areqem chi riij i kiq'oral, xa je' chik rukab' noq inrupinik i qamaan xihk noq naa ruchaliik taq cha naah.50Re' taqe tinamit re' re' xiik' naah kijosq'iil, ma' naa ta ruponiik panaq' kiwach i rijib' kiristianu', eh ni xata naa kiketelaam wach i kok' ha'lak'un.51Re' keh naa kik'uxum i kak'uun taq aachikoop, je' wo' hoq i wach taq atik amu'uun naa taq kaat kikanaam chi ma' xta wilik taq aweh. Eh naa kisacham wach taq atrigo, i riis taq aa-uuva, taq aawaseite, ni xata re' taq i rak'uun awaakaax, ni xata re' taq atentzuun naa kikanaam taq aweh, naa taq akimiik ruum awa' ahaa'.52Re' keh naa kikotem riij taq aatinamiit korehtaal inkiq'eb' inajt naah koraal tz'aq wilik chi junsuut taq aatinamiit ko'lemb'al naq taq awiib' i ch'iklik naq taq wii' ak'ux. Eh naa wo' kianam reh jar ch'uq chi tinamit wilik taq chupaam aye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.53Eh noq naa kikotem riij taq aatinamiit taqe i aj ixowaal, ma' k'isiin taq i ti' naa ak'ulum, eh ruum chi ma' k'isiin taq aanuhmiik korehtaal taq naa ak'uxum i kitib'kal awak'uun awixq'uun xuyeew taq cha weh i QaJaaw Dios.54Eh re' winaq xa chaq'laam, xa atoob', wilik taq chaxilak ma' naa ta ruketelaam wach i ras, oon ruchaaq', ni xata re' rehk'een q'e' ruk'ax ni xata re' taqe i rak'uun rixq'uun konaa kikahniik chi k'achalkeeb' naa ruketelaam kiwach.55Ni xata naa rusihim keh i ruti'b'kal i rak'uun rixq'uun k'ahchi' ruk'uxum. Xa re' reh naa ruk'uxwiik reh, ruum ma' xta chik chib'ih reh, noq naa kichaliik i aj ixowaal chi peleto chikinaah taq aatinamiit. Re' keh ma' k'isiin i ti' k'axik naa kib'anam chupaam i aatinamiit.56Eh re' ixoq xa chaq'laam, xa atoob' ma' jank'al ta rutz'unaa' riib' wach ak'al, ma' jank'al ta imb'ehik chi ma' xta ruxijab', wilik taq chaxilak, ma' naa ta ruketelaam wach i rub'ahiil q'e' naq i ruk'ax, eh ma' naa ta wo' ruketelaam kiwach i rak'uun rixq'uun.57Eh ni xata naa rusihim k'isinoq keh i rutib'kaal i ruha'lak'uun kore' naa rasjiik, naa la' rukeb'aam riib' noq naa ruk'uxum ruch'ihil i raasb'al i ruha'lak'uun, xa re' reh naa ruk'uxwiik reh ruum ma' xta chik k'isinoq i chib'ih jariik naa ruk'uxariik, noq naa kichaliik i aj ixowaal chi peleto chikinaah taq aatinamiit.58Eh wila' ma' xa a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili. Eh wila' ma' xayeew taq runimaal wach i loq'laj rub'ihnaal i QaJaaw i qaDios.59Re' reh naa rutiqim cho naah i ti' k'axik taq cha naah, naa ruye'em chee kaq yab'ilaal, eh yiib' wach yab'ilaal cha naah taq i hat, je' wo' chikinaah taq awiih aamaam. Re' taqe i yab'ilaal re' re' ni xata naq chik riq'omal naa rajwaam.60Re' QaJaaw Dios naa ruye'em taq cho cha naah i ti' k'axik xub'an cho Egipto, re' i xiik' naah xat yo'jik taq ruum, eh ma' jaruuj taq chik naa kaat rukanaam.61Eh naa wo' ruye'em taq cho cha naah i tokoom chik chi yab'ilaal, chi ti' k'axik ma' tz'ihb'amaj ta chupaam i huuj wili reh i k'uhb'aal. Re' taqe re' korehtaal inkuxik rusacham taq awach.62Re' taq i hat aj Israel i xiik' naq taq naah ak'ihaal, je' naq taq ak'ihaal i ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj, xa hat taq chik kiib' ixib' naa akahniik, ruum ma' xanimaj ta taq aaWaJaaw aaDios.63Re' QaJaaw Dios xsuuqb'ik ruk'ux noq xub'an otob'il taq aweh, eh noq xat ruk'ihaaxb'isaj taq, je' wo' chik re' noq naa rusuuqb'iik ruk'ux noq naa taq kaat ruye'em panti' k'axik noq naa rusacham taq awach. Eh naa taq aqajiik cho chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah.64Re' QaJaaw Dios naa taq rutukem reje awach chupaam taqe i tinamit wilkeeb' wach ak'al. Eh ar taq naa aloq'em taqe i tiyoox, re' taqe i tiyoox chee' ab'aj korjinaq wii' ni xata re' taq i hat, ni xata re' taq aamaam awati't xinab'inik cho kiwach.65Noq naa taq aak'achariik chupaam taqe i tinamit re' re' ma' naa ta ruwihiik taq rusuqkiil ak'ux. Eh ma' naa ta taq ahi'liik ruum re' i QaJaaw Dios naa ruye'em q'ab' chi ti' taq awánima, chi ntz'irik taq awach, chi xa ruuk' yo'jik taq naa aak'achariik ar.66Eh re' taq aak'achariik xa eliik panyohb'aal naa ruwihiik, xa eliik panyo'jik taq naa awihiik chi q'iij chi aq'ab'. Eh ma' naa ta taq akapaam chi konaa taq aak'achariik nik'-oq najtiil.67Eh yohb'aal wach i ti' k'axik naa taq ak'ulum noq naa rusaq'iik atanaq xokik i q'iij eh noq naa rokiik i q'iij atanaq xsaq'ik, tiko'q taq, ruum ayo'jiik.68Re' QaJaaw Dios naa wo' chik taq kaat rutaq'aam reje Egipto chupaam i nimaq barco atoob' ta ruq'orom wo' naq taq aweh chi ma' jaruuj chik naa asutiniik taq reje ar. Eh noq wilkaat taq chik ar naa taq ak'aayjiik keh i ki-ixowanik taq awach, xa re' la' xama' naa ta wo' chik taq kaat kiloq'om. Re' xuyejaa' wach i Dios kuuk' i aj Israel ar Moab1Re' wili i ruyejaam wach i Dios xuq'or reh i Moisés chupaam i tinamit Moab reh chi naa rub'anam kuuk' i aj Israel. Atoob' ta ruyejaam wo' naq chik wach kuuk' i aj Israel chinaah i yuuq' Horeb.2Eh re' i Moisés xumol kiwach chu'nchel i aj Israel je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat xawil taq chu'nchel i xub'an i QaJaaw Dios kuuk' i aj Egipto, ruuk' i wilik chi reyil ar, kuuk' i kikamanik ruuk', kuuk' chu'nchel i rutinamiit.3Re' taq i hat xawilow taq ruuk' naq'awach taqe i runimaal ti' k'axik, taqe i ma' ilooj taj, taqe i sahchb'al k'uxliis xub'an i QaJaaw.4Eh xk'uloq ayu' yu'naak chi re' QaJaaw Dios majaa' taq i ruyeew aweh chi naab'jik eh chi naa taq areqem chi riij chib'ih taq i xawilow chib'ih taq i xab'iraj re' re'.5Re' hin xnuk'am taq ab'eeh chupaam taqe i ye'aab' chiq yuuq' chuwach i ka'winaq haab', eh k'oloq taq panak'ux chi ma' nik' ta taq xat kahnik chi ma' xta taq aso', eh chi ma' xta taq axijab'.6Eh noq ma' xta naq taq chik aakaxlanwi'k, ma' xta naq taq aha', ma' xta naq taq ariis uuva re' ruuk' i ch'amb'isamaj chik re' i QaJaaw qaDios xye' wik taq cha weh reh chi xanab'eej taq chi re' reh i QaJaaw i qaDios.7Eh noq xoj ponik chupaam i ye'aab' wili, re' Sehón i kireey i aj Hesbón, re' Og kireey i aj Basán xi elik chaloq chi qapletojik, xa re' la' re' hoj xqa'an keh.8Eh qachop naah i kiye'aab', xqayeew chi kiye'aab' i junch'uq chi riih rumaam Rubén, i junch'uq chi riih rumaam Gad, i yejaal i chuq chi riih rumaam Manasés.9Re' taq i hat koruman chi naa taq a'nam, i ruyejaam cho wach i Dios taq awuuk', maakanaa' taq chik rub'aan, reh chi nee taq ti elik korik ruuk' chu'nchel taq i neena a'n.10Re' taq i hat yu'naak amolom taq awiib' ayu' chuwach taq i QaJaaw i qaDios: Re' taqe k'amal taq ab'eeh cha ch'uhqaal re' taqe i winaq k'amal b'eeh, je' wo' chu'nchel i winaq nimaq wach kikamaj.11Eh kimolom wo' kiib' taqe i kok' ha'lak'un, je' wo' taqe i ehk'eenb'ees, je' wo' taqe i tokoom tinamit, k'acharik inki a'n taq chaxilak chi je' taqe b'ehlan sii', chi je' taqe b'ehlan ha'.12Eh wilkaat taq ayu' reh chi nee taq inaq'or i xti korik chi naa taq a'nam i ruq'or i xayejaa' taq wach ruuk' i QaJaaw i qaDios yu'naak.13Eh yu'naak naa qakahniik chi manlik rutinamiit, eh re' reh naa rukahniik chi QaJaaw i qaDios, je' wo' rukab' i ruq'orom cho rib'iral keh i qamaam qati't re' i Abraham, Isaac, i Jacob.14Re' i QaJaaw Dios ma' xata wo' awuuk' taq i hat, xuq'or i xti korik noq xuyejaa' wach taqe i wili.15Xuq'or la' wo' xti korik noq wilik xuyejaa' wach awuuk' taq i hat i wilkaat taq ayu' yu'naak chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' kuuk' i ma' wilkeeb' ta yu'naak.16Re' taq i hat aweht'al taq chi korik nik' wach i k'achariik xqa'an cho Egipto. Eh aweht'al wo' taq chib'ih i xqak'ul chupaam taqe i ye'aab', taqe i tinamit xoj ik'ik cho wii'.17Re' i xqilow cho wii' kiwach taqe i tiyoox ma' imponik ta chuwach i Dios chee', ab'aj, plata, oro, korjinaq taqe wii', re' taqe i inkiloq'ej i tinamit re' re'.18Eh ma' ta naq jino'q taq aweh i hat chi winaq chi ixoq ma' ta naq awach taq aweh chupaam taq i ruch'uhqaal aatinamiit, nee rukanaa' runimjiik i Dios, ruum i kinimjiik taqe i kitiyoox i tinamit re' re'. Eh ma' ta naq awach taq aweh i neenkahnik chi je' k'ahlaj raa' ch'ahn inkansanik.19Eh noq ab'iram taq chik i naa ruk'ulariik, eh wilik-oq jino'q taq chaxilak, kow neerub'an riib' nee ruq'or chi je' wili: Re' hin chu'nchel nee nelik korik chi nuwach atoob' ta xa re' neenub'an inwaaj i hin, inko'q. Re' reh ru mahk i reh naa rusachariik kiwach i chu'nchel i aj Israel.20Re' reh ma' naa ta rukuyariik ru mahk ruum i QaJaaw Dios, naa la' ruye'em i runimaal i rujosq'iil chinaah naa ruye'em chee ti' k'axik, re' tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj wili. Eh naa rusahchiik wach chi jumpech, ni xata naq chik riih rumaam i naa ruwihiik na'chub'an.21Re' winaq re' re' naa rehtesjiik reje ruum i QaJaaw Dios chaxilak taq i hat aj Israel, naa ruye'em i ti' k'axik chinaah je' rukab' i ruq'or i ruyejaam cho wach i Dios, re' i tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj wili reh i k'uhb'aal.22Eh re' taqe i k'achareel naa kiwihiik na'chub'an, eh re' taq awiih aamaam naa kiwihik na'chub'an ruch'ihil taqe i tokoom tinamit naa kichaliik chi najt yuuq' naakilom i ti' k'axik i yab'ilaal naa ruye'em i QaJaaw Dios chinaah taq aye'aab'.23Eh ma' xta chik i tik nareliik chupaam taq aye'aab', xa asufre, xa aatz'aam k'ahtlam paam ak'al chik. Eh ni xata naq chik ch'ahn naa rupoq'iik chupaam. Re' taq aye'aab' naa rukahniik chi xa je' chik rukab' i tinamit Sodoma, i Gomorra, i tinamit Adma i Zeboim, re' taqe i xusach kiwach i QaJaaw Dios ruum i rujosq'iil.24Eh chu'nchel i wilkeeb' chupaam i nimaq tinamit naa kipahqaam chi je' wili: ¿Chib'ih reet noq xusach wach i QaJaaw Dios i kitinamiit i aj Israel? ¿Chib'ih reet noq yohb'aal wach i rujosq'iil xuyeew cho chikinaah? inko'q taqe.25Eh je' wili kichaq'weesjiik naa rub'aan: Re' tinamit re' re', je' re' xkik'ul ruum re' kimaam kati't ma' xkian taj aha' wili i kiyejaam cho wach ruuk' i Dios, noq xi ehtesjik cho Egipto;26re' keh re' chik taqe i tiyoox xtohq'ik kinimam xkixuk'aa' kiib' chikiwach reh i kilooq'jiik atoob' ta xama' kitoob'jiik ta wo' kuum.27Ruum aj re', re' i QaJaaw Dios ma' k'isiin ta noq chalik rujosq'iil chinaah i tinamit re' re'. Ruum i re' xuyeew cho chikinaah chu'nchel i ti' k'axik tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj wili.28Re' QaJaaw Dios ruum chi yohb'aal wach i rujosq'iil xresaj taqe reje chupaam i kitinamiit. Ruum chi yohb'aal wach i rujosq'iil xutukej reje kiwach chupaam taqe i tokoom tinamit, je' rukab' i k'ahchi' ruk'ulariik yu'naak ki uchjik.29Ko wilik taqe i chib'ih jariik komajaa' i ruyeew qeh chi naab'jik i QaJaaw Dios, re' taqe i re', re' reh i naab'inik reh. Eh re' taqe i xa chib'ih jariik i xuyeew qeh chi naab'jik i QaJaaw Dios, reh chi re' hoj, chi re' taqe i qiih qamaam neenqanimaj chi juneliik chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal wili. Re' i naa rub'aan chi nee wo' chik ink'ularik i rotob'il i Dios1Eh noq naa ruchaliik taq cha naah chu'nchel i xnuq'or rib'iral taq aweh, re' i rotob'il i Dios, oon re' ti' k'axik, cha kapaaj taq riij chi korik chupaam taqe i tinamit naa taq rutukem reje wii' awach i QaJaaw i qaDios.2Eh wila' re' taq i hat awuch'ihil taq awiih aamaam xayot' taq ak'ux chi riij taq amahk xanimaj wo' taq chik i QaJaaw Dios chu'nchel taq ak'ux, chu'nchel taq awansil, je' rukab' i k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak.3Re' i QaJaaw i qaDios naa ruketelaam taq awach naa taq kaat resam cho panti' k'axik chupaam taqe i tokoom tinamit re' i naa rutukem taq reje wii' awach.4Atoob' ta ma' wili chi yuuq' k'ixkaab' rutukem taq reje awach i QaJaaw i qaDios ko ar wo' chik taq naa kaat resam chaloq.5Eh re' i QaJaaw Dios naa wo' chik rumolom taq awach chupaam taq aatinamiit, re' i xi wihik cho wii' taq aamaam awati't. Ar taq naa aweliik korik, eh xiik' naah k'ihaal taq awak'uun awixq'uun naa ruye'em ma' xata je' kik'ihaal taq aamaam awati't.6Eh naa rukojom rehtalil taq panawánima i ruyejaam wach taq awuuk', je' wo' pankanima taq awiih aamaam, reh chi naa taq ak'axam chu'nchel taq ak'ux chu'nchel taq awánima, i QaJaaw Dios reh chi nee taq inwihik aak'achariik chi juneliik.7Re' i QaJaaw i qaDios re' ti' k'axik re' re' chikinaah chik taqe i ki-ixowanik taq awach, re' taqe i xisik'wik taq aweh i ma' inkaaj ta k'isinoq taq awach.8Eh re' taq i hat naa wo' chik taq animam i QaJaaw Dios, eh naa taq a'nam chu'nchel i ruk'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak.9Eh re' i QaJaaw Dios naa rutoob'iniik taq aweh chi naa taq aweliik korik ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam. Naa kik'ihaaxb'iik taq awak'uun awixq'uun, je' wo' taqe chikop, naa wo' kiwachiniik taq atik amu'uun. Naa taq kaat rukuxisam chee i QaJaaw Dios, naa rusuqb'iik ruk'ux taq awuuk' je' rukab' i xub'an cho kuuk' taq aamaam awati't.10Je' re' naa rub'anam taq awuuk' wila' xanimaj taq, i QaJaaw i qaDios, eh wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, eh tirutaq'aaj taq wii' tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili. Eh wila' xti korik chi xanimaj taq chu'nchel ak'ux, chu'nchel awánima.11Re' i k'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak ma' q'e' ta k'axik rub'aan taq cha weh i hat, eh ma' najt ta wilik taq awuuk'.12Eh ma' pan taxaaj ta wilik chaloq reh chi ma' awach ta nee nq'orik reh chi je' wili: ¿Awach i neenooj q'oroq chiqij pan taxaaj, reh chi nee ruyeew qeh chi naab'jik chi neeruk'am cho qeh reh chi neenqa'an rub'aan,? ma' inko'q taj.13Eh ma' chi juntar ta wo' palaw wilik reh chi ma' awach ta nee nq'orik reh chi je' wili: ¿Awach i neen q'ahxik reje juntar palaw reh chi nee ruk'am cho qeh, reh chi nee ruyeew qeh chi naab'jik, reh chi neenqa'an rub'aan? ma' inko'q taj.14Ruum re' taqe i k'uhb'aal awuuk' taq wilik, wilik taq xaq aachii', wilik taq panawánima reh chi ma' k'axik taj noq nee taq i na a'n rub'aan.15Chab'iraj taq, re' hin yu'naak xnuyeew taq chik chawach i holohik reh chi nee inwihik taq ak'achariik. Eh xnuyeew taq chik chawach i ma' holohik taj reh chi nee taq tikimik.16Re' hin i k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak, wi xak'ax taq i QaJaaw i qaDios, wi xak'am taq i rub'eeh, wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, wixa nimaj taq, ataq'ab'jiik rub'aan, naa taq ruwihiik ak'achariik. Eh naa taq kik'ihaaxb'iik awak'uun awixq'uun, eh naa taq kaat rukuxisam i QaJaaw i qaDios chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah.17Eh wila' ma' xanimaj taq chu'nchel i re', wi xat'ooj taq chi kilooq'jiik taqe tiyoox, wi xaxuk'aa' taq awiib' chikiwach.18Yu'naak i nuq'or taq aweh chi naa taq akimiik ma' naa ta rik'iik wach. Xti korik chi ma' najt ta taq naa awihiik chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah, re' noq hat taq chik ik'inaq reje chi juntar i nim ha' Jordán.19Re' hin yu'naak, re' taxaaj, re' wach ak'al k'ahchi' kilom chi xnuyeew q'ab' taq aweh chi naa taq asik'im wach aha' wilik taq inawaaj, mi re' k'acharik, oon re' i kimik, re' rotob'il i Dios, oon re' i ti' k'axik. Re' hin i nuq'or taq aweh chi re' i k'achariik taq cha sik' reh chi neen wihik aak'achariik taq i hat, je' wo' taq awiih aamaam.20Je' re' noq cha k'ax taq i QaJaaw i qaDios, cha nimaj taq, korik-oq taq wach ak'ux chuwach, chi je' re', re' reh neenye'wik taq ak'achariik. Eh najt taq nee ti k'achariik chupaam i ye'aab' naa rojiik taq achopom naah, re' i xuq'or chee i xti korik i QaJaaw Dios chi naa ruye'em keh taq aamaam awati't, Abraham, i Isaac, i Jacob. Re' i Josué xkahnik chi k'amal b'eeh chi jilow i Moisés (Num 27.12-23)1Re' i Moisés je' wili i xuq'or keh chu'nchel i aj Israel:2Re' hin jinaj siento ruuk' juninaq haab' chik i wilik weh ma' xta chik wansil chi k'ul nee kinooj.
Eh re' QaJaaw Dios ruq'orom wo' weh chi ma' naa ta nuq'ahxiik reje chi juntar i nim ha' Jordán.3Eh re' taq aaWaJaaw aaDios naa rojiik chi peet b'eeh taq chawach reh chi nee taq i na a'n keh i tinamit naa taq awik'iik ponoq wii', korehtaal taq i nawehchaaj i kiye'aab'. Eh re' chik i Josué naa rukahniik chi k'amal taq ab'eeh, je' rukab' i ruq'orom i QaJaaw Dios.4Re' QaJaaw Dios naa rub'anam kuuk' i tinamit re' re' je' rukab' i xub'an reh i Sehón, eh ruuk' i Og kireey i aj amorreo, je' rukab' i xub'an cho kuuk' i kitinamiit xu sach kiwach.5Eh wila' re' i QaJaaw Dios xuyeew taq panaq'ab' taqe i tinamit re' re' inchol taq a'nam kuuk' i nuq'or taq aweh.6Hat-oq taq kow, eh achopom-oq taq ak'ux, mat yo'jik taq kuum noq naa taq kaat kik'ulb'ilem, ruum re' i QaJaaw i qaDios naa rutoob'iniik taq aweh, eh ma' jaruuj taq naa kaat rukanaam cha wutkeel, inki.7Eh re' i Moisés xuyuq'eej ruuk' i Josué, je' wili i xuq'or reh chikiwach chu'nchel i aj Israel:
Matyo'jik kow-oq ak'ux ruum re' chik i hat naa ak'amwiik reje kib'eeh i tinamit wili reh ojik chupaam i ye'aab', re' i xuq'or chee i xti korik i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh, eh re' hat naa aye'wiik keh i kiye'aab'.8Re' wo' i QaJaaw Dios naa rojiik chi peet b'eeh chawach re' reh naa rutoob'iniik aweh, ma' jaruuj naa kaat rukanaam cha wutkeel. Je' re' noq mat yo'jik, marub'an kiib' ak'ux, inki.9Re' i Moisés xutz'ihb'aaj i k'uhb'aal wili, eh xuq'asaj keh i k'amal kib'eeh i aj tiij re' taqe i riih rumaam i Leví i kik'amwik reh i loq'laj kaxa molik wii' i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios. Eh xuyeew keh i k'amal b'eeh chi kixilak i aj Israel.10Re' i Moisés je' wili i xuq'or keh:
Rajlaal wuquub' haab' noq naa ruponiik i q'iij reh i kuyuj mahk chi riij i k'aas, noq naa rub'aan i ninq'iij chi riij i kok' perpat xaq chee' kinaah.11Re' noq inkimol kiib' chu'nchel i aj Israel chuwach i kaJaaw i ki Dios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, ar naa rilariik wach i k'uhb'aal wili, chi kixikin i keh.12Eh naa amolom kiwach chu'nchel i tinamit, chi winaq chi ixoq, chi ha'lak'un chi tokoom tinamit i patim taq chupaam aatinamiit reh chi neenkib'iraj noq neenilarik wach i k'uhb'aal wili. Reh chi neenkitijej ruyohljiik i kaJaaw i ki Dios, reh chi neenkian i ruq'or i k'uhb'aal re' re'.13Reh wo' hoq chi re' taq awak'uun awixq'uun naa kiwihik re' i ma' k'ahchi' ta kib'iram neenkib'iraj rib'iral, reh chi neenkitijej ruyohljiik taq aaWaJaaw aaDios chupaam i kik'achariik chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah noq hat taq chik q'ahxinaq reje chi juntar i nim ha' Jordán, inki.14Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Moisés:
Yu'naak i hat k'isiin chik ma' imponik i ruq'ijil akimiik, chayuq'eej i Josué hiy taq akab'cheel chupaam i nuSanto laj itz'ihynaah paat molb'al iib', inki.
Eh re' Moisés ruch'ihil i Josué xiooj wo' kikab'cheel chupaam i rusanto laj itz'ihy naah paat molb'al iib'.15Eh ar xuk'uhtaaj riib' i QaJaaw Dios chikiwach chupaam i junsahl chi suutz', xooj pa'lojoq chinaah i ookb'al reh i rusanto laj itz'ihy naah paat i Dios.16Eh re' i QaJaaw Dios, je' wili i xuq'or reh i Moisés:
Re' hat achk'isiin ma' tikimik, naa rojiik taqe areqem aamaam awati't. Eh re' tinamit wili naa kianam i je' k'oyomal ruum nakiloq'em taqe i tiyoox, re' inkiloq'ej chupaam i tinamit naa rojiik kichopom naah. Eh naa kiin kiq'eb'em chi riij kik'ux, ma' naa ta kianam i nuyejaam wach kuuk'.17Xa re' la' re' hin yohb'aal wach i nujosq'iil naa nuye'em chikinaah, naa taqe nuq'eb'em chi riij nuk'ux ma' naa ta chik nukapaam taqe ma' k'isiin i ti' naa ruchaliik chikinaah naa rutib'iik kik'ux korehtaal naa kiq'orom chi je' wili: Re' ti' k'axik wili k'ahchi' qak'ulum ruum re' i QaJaaw Dios xoj rukanaa' chi qutkeel, inko'q taqe.18Eh chupaam i q'iij re' re' naa nuq'eb'em taqe chi riij nuk'ux chi jumpech ma' naa ta b'iram taqe ruum i yiib' wach na'ojb'al naa kianam, eh ruum chi naa kojiik chi kiloq'oonjiik taqe i xatz'aqoj tiyoox.19Yu'naak i hat cha tz'ihb'aaj keh i tz'uuy wili chak'uhtaaj keh i aj Israel reh chi neenkitz'uyej ch'ob'al rub'ehel chikiwach chi ma' holohik taj i naa kianam.20Re' hin naa nuk'amam taqe reje chupaam i ye'aab' i nelik wii' i suq atoob' re' i nuq'orom chaloq i xti korik keh i kimaam kati't chi naa nuye'em keh. Eh noq re' keh suq chik kiwa' kihaa', eh naakiq'inab'iik, naa kojiik chi kilooq'jiik i tiyoox. Re' hin naa chik kixowaam nuwach, ma' naa ta kianam i nuyejaam wach kuuk'.21Eh noq naa ruchaliik i ma' k'isa ti' k'axik chikinaah naa rutiib'iik kik'ux, naa kitz'uyem i tz'uuy wili rehtalil chikiwach chi ma' holohik ta kib'anik. Eh re' taqe i kiih kimaam naa wo' ruk'uliik pankik'ux naa kitz'uyem i tz'uuy re' re'. Re' hin noq komajaa' naq i nuk'am taqe reje chupaam i ye'aab' nuq'orom rib'iral keh, xa weht'al wo' naq chik aha' wilik reje i kikapeb'aal, inki i Dios.22Re' Moisés xanoq wo' chupaam i q'iij re' re' xutz'ihb'aaj i tz'uuy re' re', xuk'uhtaaj keh i aj Israel reh chi xkitijej.23Re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Josué i rak'uun i Nun:
Re' hat chakowej awiib' maa rub'an kiib' ak'ux, re' hin naa nuwihiik awuuk', re' chik i hat naa ak'amam reje kib'eeh i tinamit Israel noq naa kokiik chupaam i ye'aab' nuq'orom keh chi naa nuye'em keh, inki. Re' ruq'orariik chi naa rumolariik i k'uhb'aal chupaam i loq'laj kaxa24Eh noq re' i Moisés xukohlaaj rutz'ihb'jiik i k'uhb'aal wili pan jinaj huuj,25je' wili i xuq'or keh i k'amal kib'eeh i aj tiij re' ruuk' taqe riih rumaam i Leví, re' kik'amwik reh i loq'laj kaxa molik wii' ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios:26Chak'am taq i huuj wili chamol taq qohoq parucheel i kaxa molik wii' k'uhb'aal reh chi ar naa ruwihiik k'uhtb'al reh chi ma' holohik ta taq naa ab'aniik.27Re' hin weht'al chi ma' tinimanik ta taq, q'e' taq kow i anaah. Eh yu'naak ko k'achalkiin wo' naq, eh xaq'eb' taq chi riij ak'ux runimjiik i QaJaaw Dios. Eh raaj noq hin chik kamnaq xiik' naa nchinaah yib'kiil wach taq naa ab'aniik.28Yu'naak chamol taq cho kiwach awuuk' ayu' taqe i k'amal b'eeh, taqe i kitaaq'anik taq aweh chupaam taqe i ju'jun ch'uq chi aatinamiit, reh chi neenuq'or keh taqe i wili, eh re' hin i nuq'or chi re' taxaaj, chi re' i wach ak'al naa rilwiik reh chi korik chi naakik'ulum i ti' k'axik re' re'.29Re' hin weht'al chi noq hin chik kamnaq ma' holohik ta taq naa ab'aniik, naa taq akanaam rub'aan i xnuq'or taq aweh chi naa a'nam. Eh weht'al wo' hoq chi naa ruchaliik i runimaal i ti' k'axik taq cha naah ruum chi naa taq a'nam i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios naa ruchaliik i rujosq'iil taq cha naah, inki. Re' i rutz'uuy i Moisés30Eh re' Moisés xuq'or i tz'uuy wilik chikiwach chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' ar, xuq'or nik' wach i ruq'or i tz'uuy pantoq'omb'al cho reh, eh xponik kopan kuxesb'al wach.1Re' i Moisés je' wili i xuq'or parutz'uuy: Chab'iraj i hat taxaaj, chab'iraj i hat wach ak'al i naa nuq'orom ruuk' nuchii'.2Re' tijinik i nub'an je' rukab' i jab', re' nuq'oral, je' rukab' i raab' suutz', je' rukab' i musjab' intaqsanik i reh i rax ch'ahn, je' rukab' i kowlaj jab' inqajik chinaah i tik mu'uun.3Eh naa nuq'orom i rub'ihnaal i QaJaaw Dios, reh chi re' tinamit neenkikoj rehtaal chi wilik rajaawriik.4Re' reh i ko'linik qeh, je' rukab' i paat ab'aj chi qeh, re' rukamaj xti manlik wach, eh korik wach ruk'ux. Re' wo' reh i Dios inye'wik reh i korik, ma' xtaj i ma' holohik taj i rub'an, eh xa re' i holohik i rub'an, eh re' i korik.5Re' taq i hat yiib' taq wach ana'ojb'al, ma' holohik ta taq tib'anik chuwach i Dios ma' ruk'ul ta chi hat taq rak'uun rixq'uun.6¿Mi je' taq re' i rutojariik riij reh re' i QaJaaw taq i naa a'n i hat taq tinamit yojeel taq aanaah ma' xta taq ana'ojb'al? ¿Mi ma' re' taq re' reh aaWaJaaw xtz'uhkrisanik taq aweh, eh xuyeew taq ak'achariik?7K'oloq taq panak'ux chib'ih i taqe i k'uluuj chaloq, cha kapaaj taq riij taqe i haab' xat ik'ik taq cho wii'. Eh cha pahqaaj taq reh awajaaw reh chi neenkiq'or taq aweh, cha pahqaaj taq keh i mama' winaq reh chi neenkik'utjaaj taq aweh.8Eh noq re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik xuch'aq i kiye'aab' i nimaq tinamit xuq'or keh aha' naa rik'iik i kik'ula't. Eh xuyeew kiye'aab' taqe i aj Israel re' q'oreel nik' kik'ihaal taqe chupaam i ju'jun ch'uq chi kitinamiit,9Eh re' QaJaaw Dios cha'jinik taq aweh i hat aj Israel riih rumaam chee Jacob re' taq i hat xat kahnik chi rutinamiit.10Eh xatrutob'eej taq chupaam i ye'aab' chiq yuuq' ma' xta wilik chupaam, xat rub'ur taq chuwach i k'uxik, xukoj taq ana'ojb'al, xatrucha'jeej taq, chi je' rutiyoxil naq'wach.11Eh i rub'an taq awuuk' je' rukab' i rub'an i xihk i rutijej taqe i kok' rak'uun chi rupinik i ruk'am kib'eeh noq majaa' inki a'n i rupinik i ruk'ul taqe chinaah i ruxiik' noq kiq'ehb'ik naq.12Xa re' wo' i QaJaaw Dios xk'amwik taq ab'eeh ma' jino'q i tiyoox xtoob'inik taq aweh.13Eh xat ruk'am taq chinaah taqe i yuuq', eh xat ruk'uxlaaj taq ruuk' taqe i tik xelik chupaam taqe i ye'aab'. Eh xilak ab'aj xareq taq i riis kaab', eh xilak taq nimaq ab'aj xelik i higo, inokik chi aseite.14Eh xkiyeew taq aweh i sas wach lecha awaakaax, eh xak'ux taq aweh i chihooj laj tentzun, i q'ina' laj kaprax, taqe imas tentzun kichalik Basán. Eh xak'ux taq aweh i chihooj laj trigo, eh xa wuk'ej taq aweh i riis uuva xa kaq chik wach, xa je' chik k'ik'.15Re' Jesurún ma' k'isiin ta xq'inab'ik, xan reprotik chik inka'yik ruum i ruq'ina'iil, xa re' la' xuq'eb' chi riij ruk'ux i Dios tz'uhk'risanik reh, xuq'eb' chi riij ruk'ux intoob'inik reh, i raj ko'loom.16Yohb'aal wach noq xajosaj taq rujosq'iil ruum xaloq'ej taq i tiyoox, xchalik i rujosq'iil ruum i yiib' wach na'ojb'al taq xa a'n17Eh xaq'asaj taq amayiij chikiwach i aj yahm, je' wo' chikiwach taqe i tiyoox i ma' aweht'al ta taq kiwach. Re' taqe i tiyoox ko ak' chik taqe ko xik'uloq, ma' xkiyeew ta cho ruloq'il aamaam awati't.18Re' taq i hat aj Israel xsahchik taq panak'ux aaWaJaaw inko'linik taq aweh, xsahchik taq panak'ux aaDios i xye'wik ak'achariik.19Eh re' QaJaaw Dios ma' k'isiin ta xchalik rujosq'iil noq xaq'eb' taq chi riij ak'ux, i hat naq taq rak'uun rixq'uun.20Re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Re' hin naa nuq'eb'em taqe chi kutkeel chib'ih pa' nee kiooj pa'lojoq wii', xti korik wo' hoq chi yiib' wach kina'ojb'al ma' korik ta wach i kik'ux.21Re' keh xkiyeew nujosq'iil ruum re' chik i tiyoox xkinimaj ma' re' ta wo' taqe Dios. Re' hin naa wo' nuye'em kijosq'iil ruum tokoom chik tinamit i naa nukojom chi nutinamiit. Re' hin naa nuye'em kijosq'iil i ruum jinaj tinamit ma' rureq ta chi riij.22Yohb'aal wach noq xqop i nujosq'iil xa je' chik rukab' i q'aaq' xa re' yu' ruk'atam i ruchamiil paam aak'al, eh je' naa neeruk'at i wach ak'al, haa' taqe i tik, je' na naa ruk'atam i waraa' taqe i yuuq'.23Wach kinaah i keh naa nuye'em chu'nchel i ti' k'axik je' naa ruuk' flecha naa nukutum taqe.24Naa kikimiik ruum wi'jaleel, eh ruum tz'a', naa rusachariik kiwach ruum i runimaal yab'ilaal. Eh naa nutaq'aam cho chikinaah i ma' k'isa josq'laj panch'ahn chikop, je' wo' taqe i josq'laj aaq' re' ruuk' i xa re' yu' kikansanik.25Re' naa kikanteesjiik chi q'aslaj ch'ihch' pantaq b'eeh, eh naakiyohb'eesjiik pankipaat. Eh naa kikimiik taqe i k'ijolaq, taqe i q'ahxoq, taqe i kok' ha'lak'un koch'uch' inki a'n i je' wo' taqe i rijib' chik taqe.26Re' hin xnukapaaj naq nutukem kiwach pantaq tokoom tinamit, reh chi xsahchik wach i kib'ihnaal chinaah i wach ak'al.27Re' hin ma' xwaaj taj chi ma' holohik ta xiq'orik chawiij i aj ixowaal, ma' xwaaj ta wo' hoq chi xkinimb'isaj kiwach i ki-ixowanik nuwach, eh chi xkiq'or chi je' wili: Re' wili hoj xoj b'anik ruuk' i qajaawriik, ma' re' taj i Dios xb'anik, ma' inko'q ta taqe.28Ruum re' taqe i aj Israel ma' keht'al ta chik inki a'n ma' xta kina'ojb'al.29Wita wilik kina'ojb'al nee naq inkikapaaj riij nee naq inkireq chi riij nik' wach noq nakojiik kuxoq.30¿Chib'ih reet re' noq xa jinaj chi winaq xkahnik reje keh i jinaj miil? ¿Chib'ih reet noq xakiib' chi winaq i xkahnik reje keh i lajeeb' miil? Je' re' xkik'ul ruum re' i kaJaaw i ki Dios ma' xuko'leej ta chik taqe.31Re' i ki-ixowanik qawach keht'al chi re' inko'linik kekeh ma' je' ta rukab' inko'linik qeh i hoj. Eh re' ki-ixowanik qawach keht'al chi je' re'.32Eh re' i nixowanik kiwach i aj Israel re' ruuk' taq i kiih kimaam i aj Sodoma i aj Gomorra, re' taqe re' inki a'n je' rukab' i rub'an i k'ahlaj uuva inkansanik.33Re' kihaa' je' rukab' i rukiih i aaq' xa re' yu' inkansanik.34Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Chu'nchel inki a'n re' re' wilik panuk'ux k'ahchi' numolom wach.35Eh noq naa ruponiik i q'iij naa nuye'em jilow keh inki a'n je' rukab' i ruk'ul chi keh noq naa ruponiik i q'iij noq naa kiq'ehb'iik, ponik reh i q'iij, i ora chi naa rusahchiik kiwach, inki.36Re' i QaJaaw Dios naa ruko'leem i rutinamiit naa ruketelaam kiwach i rumoso. Noq naa rilom chi ma' inkikuy ta chik, ma' xta chik kikowiil, i kow naq kiib', re' i ma' kow ta kiib', naa ruketelaam kiwach.37Eh je' wili i naa ruq'orom keh i aj ixowaal re' re': ¿Aha' wilik taq aadios inakoj naq taq chi ko'len aweh, re' i naa ch'ikaa' naq taq wii' ak'ux?38Re' taq aadios inak'at taq aq'ina' laj mayiij chuwach i nayeew taq i riis uuva chuwach, kiwuktoq cho yu'naak reh taq cha toob'jiik tik'oloq taq ruko'leej.39Chanab'eej taq chi xa re' wo' hin i Dios, ma' xta chik jino'q dios chi nuwach. Re' hin kinye'wik i k'achariik, re' wo' hin kinesanik reh. Re' hin kinye'wik i ti', hin wo' chik kiniq'omanik reh. Ma' awach taj i neeruko'leej riib' panuq'ab'.40Re' hin i nujosaj i nuq'ab' taxaaj i nuq'or i xti korik chi re' hin i k'achlik Dios wilkiin chi juneliik.41Re' hin je' naa xan reprotik chik ch'ihch' i naa nuq'asb'isam, noq naa nutoq'aam q'ataj q'orik naa nub'anam jilow keh i ki-ixowanik nuwach i xkian naa nuye'em jilow xkian i ki-ixowanik nuwach, je' rukab' i ruk'ul chi keh.42Re' hin je' naa nunujisam chik'ik' i nuflecha, eh je' naa ruuk' q'aslaj ch'ihch' naa nukansam, taqe i wilkeeb' pantz'ilom, taqe i kib'anik i taaq'anik chi kixilak i ki-ixowanik nuwach, inki i Dios.43Re' taq i hat nimaq tinamit suuqb'oq taq ak'ux ruuk' i rutinamiit i QaJaaw Dios, ruum re' reh naa rub'anam jilow i kikimiik i rumoso, naa rub'anam jilow keh i xikansanik keh i rutinamiit, eh naa rukuyum kimahk i rutinamiit, inki parutz'uuy i Moisés.44Re' i Moisés ruch'ihil i Josué rak'uun i Nun xiooj kuuk' i tinamit kimolom kiib' xuch'ob' rub'ehel chikiwach nik' wach i ruq'or i tz'uuy.45Eh noq re' i Moisés rukohlaam chik i tz'uuy wili je' wili i xuq'or keh, chu'nchel i aj Israel:46Re' taq i hat chamol taq panawánima taqe i k'uhb'aal i xnuq'or taq aweh yu'naak, reh chi nee taq inaq'or keh awak'uun awixq'uun chi neenkian chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal re' re'.47Re' ruk'uhb'aal i Dios wili ma' xata k'utaaj wilik la' ruk'am chaloq, ruum re' re' taq naa ruye'wiik ak'achariik. Eh ruum i re' najt taq naa aak'achariik chupaam i ye'aab' naa rojiik taq achopom naah, re' i wilik chi juntar i nim ha' Jordán, inki. Re' i QaJaaw Dios xa chi najt xuk'uhtaaj reje reh i Moisés i ye'aab' xuyeew keh i aj Israel48Eh xa chupaam wo' hoq i q'iij re' re', re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Moisés:49Re' hat johteen chinaah i yuuq' Nebo, re' i wilik panyejaal yuuq' Abarim re' i wilik pankiyuq'ul i aj Moab, re' wilik cho chuwach i tinamit Jericó, ar xa chi najt neenawil reje wach i ye'aab' Canaán, re' i naa nuye'em keh awuch i aj Israel.50Eh chinaah i yuuq' naa ajohtiik wii' ar naa akimiik naa rojiik taqe areqem awach aweh kamnaq, je' rukab' noq xkimik aawas Aarón chinaah i yuuq' Hor xoj wo' rureq taqe awach reh kamnaq.51Je' wo' re' i naa ak'ulum i hat ruum akab'cheel taq xat mahkunik, chi nuwach noq wilkaat taq kuuk' i aj Israel noq wilkaat taq chi chi' i nim ha' Meriba-cades, chupaam i chiq yuuq' Zin. Korik noq ma' xayeew ta taq nuloq'il chikiwach awuch aj Israel.52Ruum aj re' xa chi najt naa awilom reje wach i ye'aab' naa nuye'em keh awuch aj Israel, eh re' hat ma' naa ta awokiik ar i nuchjik. Re' i Moisés xukuxisaj i kab'laj ch'uq chi aj Israel1Noq ach k'isiin ma' inkimik i Moisés raaj kamanoom i Dios xukuxisaj taqe kab'laj ch'uq chi aj Israel.2Je' wili i xuq'or:
Re' QaJaaw Dios xuk'uhtaaj riib' qeh chinaah i yuuq' Sinaí, eh Seir xuk'uhtaaj chee rusaqumaal, eh xk'ulik sihq'inoq chinaah i yuuq' Parán, ruch'ihil taqe i ruk'ihaal chi santo laj ánjel. Eh ruk'amam chaloq i k'uhb'aal parusak'aaj q'ab', xa je' chik rukab' i q'aaq'.3Re' i QaJaaw Dios i ruk'ax i rutinamiit, eh ruko'leej taqe i kiq'asam kiib' reh. Eh inkimol kiib' chuwach i Dios chuk'ulariik i ruk'uhb'aal.4Eh noq re' i Moisés xuyeew qeh i ruk'uhb'aal i Dios reh chi xkahnik chi jinaj qa kooch i hoj, hoj cho riih rumaam i Jacob.5Eh xwihik jinaj i reey ar Jesurún noq xkimol kiib' i k'amal b'eeh kuch'ihil taqe i k'ih ch'uq chi aj Israel.6Eh re' i Moisés je' wili xuq'or:
Neeta naq inwihik kik'achariik i riih rumaam i Rubén, Ma' ta naq neensahchik kiwach atoob' ta ma' q'e' k'ih taqe chi kiib', inki.7Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
QaJaaw Dios chab'iraj chee kitiij i riih rumaam Judá,
chamol wo' chik kiwach kuuk' i kitinamiit. Chako'leej taqe ruuk' awajaawriik, chatoob'eej taqe reh chi ma' xta neeki uchjik kuum i nixowanik kiwach, inki.8Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Re' hat QaJaaw Dios xayeew Turim i Urim keh i riih rumaam Leví, re' kikamanik chawach. Re' xapaj taqe chaloq ar Masah, eh ar chi chii' i nim ha' Meriba.9Re' taqe i q'e' xat kik'ax i hat chikiwach i kituut, kajaaw, kak'uun, kixq'uun, kas, kichaaq'. Eh re' taqe i riih rumaam Leví xkian taqe i ruq'or aq'oral je' wo' hoq i xayejaa' cho wach kuuk'.10Re' keh naakik'uhtaniik taqe i aak'uhb'aal keh i aj Israel re' taqe i riih rumaam Jacob. Re' wo' keh kik'atwik insensia, kiye'wik i mayiij chikop chuwach i artaal.11QaJaaw Dios chakuxisaj tii i naa kianam, eh nee ta naq i suuqb'ik ak'ux chi riij i kikamaj. Eh nee ta naq i na a'n keh i neenkitoq'aa' peleto kuuk', korehtaal ta naq inasach kiwach taqe i nixowanik kiwach, inki.12Eh chi riij taqe i riih rumaam i Benjamín je' wili i xuq'or:
Re' taqe keh q'e' kik'axarik ruum i QaJaaw naa kik'achariik chi suq kik'ux. Eh re' i QaJaaw Dios naa ruko'liniik, naa rutoob'iniik keh chi juneliik, inki.13Eh chi riij taqe i riih rumaam José je' wili i xuq'or:
Re' ta naq i QaJaaw Dios neenkuxisanik cho reh i kak'aal, eh nee ta naq i rut'aqsaj chaloq ruuk' i jab' inchalik pan taxaaj, je' wo' kuuk' i ha' i nelik cho panak'al.14Eh nee ta naq kikuxeesjik cho ruuk' i wach i kitik i nelik rajlaal haab', je' wo' hoq i nelik rajlaal i poh.15Eh nee ta naq i nelik chi korik i wach i kitik kimu'uun q'e' looq i nelik chinaah taqe i yuuq' xawilkeeb' wo' cho najtir q'iij.16Neeta naq i nujik i kiye'aab' ruuk' i suq atoob'. Eh nee ta naq inkuxeesjik chee kak'aal ruum i QaJaaw Dios xq'orik cho pank'iix qoplik ruq'aq'al. Neeta naq inye'arik cho keh chu'nchel otob'il wili reh taqe i riih rumaam José, ruum re' reh xk'amwik cho kib'eeh taqe i ras ruchaaq.17Re' taqe i riih rumaam José q'e' holohik je' kiloq'il i peet rak'uun imas wakax, je' i kikowiil imas wakax wilik cho panch'ahn xiik' naah kowiil i rukaa'. Eh ruuk' i re' naa kianam reh i wilkeeb' pan nimaq tinamit chinaah i wach ak'al. Re' naa kib'aniik i re', re' taqe i ruk'ihaal chi riih rumaam Efraín, i ruk'ihaal chi riih rumaam Manasés.18Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Re' taq i hat riih rumaam Zabulón suuq b'oq taq ak'ux ruuk' aab'iyajo. Re' taq i hat riih rumaam Isacar suuq b'oq taq ak'ux chupaam taq aa itz'ihy naah paat.19Eh naa taq ayuq'eem i aatinamiit chinaah i yuuq', ar taq naa aq'asam aamayiij reh i korik wach k'uxliis. Eh naa taq areqem ab'ehomal chinaah taqe i palaw, eh naa wo' taq areqem ab'ehomal ruuk' i saniib' chi chii' palaw, inki.20Eh je' wili i xuq'or chi riij i riih rumaam Gad:
Neeta naq inye'arik runimaal wach i QaJaaw Dios i ye'wik chi nim i kiye'aab' i riih rumaam Gad. Re' keh je' kikab' i kaq b'ahlam noq ruy-eej rutiib' mi re' i tileb', oon re' i naah neeruk'ux.21Re' taqe riih rumaam Gad sik'ooj wach ye'aab' xye'arik keh, je' rukab' i ye'aab' xye'arik keh i k'amal b'eeh. Eh xkian wo' hoq i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw, xkian i korik taqe i kik'amwik kib'eeh i aj Israel, inki.22Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Re' taqe riih rumaam Dan je' kikowiil i rak'uun kaq b'ahlam i nelik cho ar Basán, inki.23Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Re' taqe i riih rumaam Neftalí ma' k'isiin ta xikuxeesjik ruum i Dios, ruum kehchaaj ye'aab', i nelik cho chi korkiil i rookb'aal q'iij, imponik kopan tz'eet reh i rookb'aal q'iij, inki.24Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Neeta naq kikuxeesjik i riih rumaam Aser nee ta naq inajawjik kiwach kuum i kuch aj Israel, eh nee ta naq i nelik i ma' k'isa aseite pan kiye'aab'.25Eh re' taqe i ru puertahiil i kitinamiit re' ruuk' i raxch'ihch' i q'an ch'ihch' korjinaq wii', eh nee ta naq inwihik kikowiil nik' najtiil neekik'acharik.26Re' taq i hat aj Jesurún chanab'eej taq chi ma' xta chik jino'q dios chi je' rukab' i QaJaaw Dios k'ulik i rub'an i loq' pan taxaaj reh taq atoob'jiik kulik i rub'an iloq nah suutz' ruuk' i runimaal i rajaawriik.27Re' QaJaaw Dios wilik chi junelik neenko'linik taq aweh, eh naa taq ruye'em aakowiil chi juneliik. Eh xresaj taq reje chawach i aj ixowaal, eh xuq'or taq aweh chi naa taq asacham kiwach.28Re' taq i hat aj Israel i hat taq riih rumaam Jacob ch'iklik taq ak'ux noq naa taq ak'achariik, re' taq awiih aamaam pansuqkiil k'uxliis naa kik'achariik. Eh ma' k'isiin i trigo, i uuva naa reliik taq panaye'aab', eh elik naa rutz'aqteesjiik ruum i jab'.29Atoob' taq aweh i hat aj Israel, ¿Mi wilik chik jino'q i tinamit chi je' taq rukab' i hat? Re' QaJaaw Dios, xko'linik, inchajinik, je' taq aq'as laj ch'ihch' noq wilik, ruum i reh taq naa aweliik korik. Re' i ki-ixowanik taq awach naa kiq'asam kiib' taq panaq'ab' naa taq awesam i runimaal kiwach, inki i Moisés. Re' rukimiik, re' rumuhqiik i Moisés1Re' Moisés xelik reje Moab xjohtik chinaah i yuuq' Nebo, xooj kochinaah i yuuq' Pisga, re' wilik chuwach i Jericó. Re' QaJaaw Dios ar xuk'uhtaaj reje reh i Moisés i runimaal i ye'aab' Galaad xponik chupaam i kiye'aab' riih rumaam i Dan.2Eh k'uhtjik wo' reh i ye'aab' q'orooj rib'iral keh i riih rumaam i Neftalí, i Efraín, Manasés, i ye'aab' q'orooj rib'iral keh i riih rumaam Judá, xponik ko chi chii' i palaw Mediterráneo.3Xk'uhtjik wo' reh i Neguev, je' wo' hoq i wach i k'ixkaab' Jordá i wach k'ixkaab' Jericó, i tinamit wilkeeb' wii' i xaq ipak' xponik ko chupaam i ye'aab' Zoar.4Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Moisés ar:
Re' aj taqe i ye'aab' wulu' xnuq'or chaloq i xti korik keh aamaam awati't, re' Abraham, i Isaac, i Jacob chi naa nuye'em keh i kiih kimaam. Re' hin xwaaj chi xawil reje wach chi najt ruum ma' naa ta wokiik ar, i nuchjik.5Chi riij i re' xkimik i Moisés raj kamanoom i Dios chupaam i ruyuq'ul i Moab, je' rukab' i xq'orarik reh ruum i Dios.6Eh ar xmuhqik chupaam i jinaj ye'aab' wilik wach k'ixkaab' Moab, wilik chuwach i Bet-peor, re' ye'aab' re' re' ma' awach ta xnab'inik reh, chi jumpech.7Eh jinaj siento ruuk' juninaq haab' i wilik reh noq xkimik ko saqum inilwik inaq'wach, eh ko kow i ruti'jolal.8Eh re' taqe i aj Israel lajeeb' ru ka'winaq q'iij xkoq'ej i rukimiik i Moisés chupaam i ye'aab' Moab, xkikoj i kiq'eq so' chikiij ruum i ruti'kiil kik'ux chi riij.9Eh re' i Josué rak'uun i Nun xuk'ul i runa'ojb'al ruuk' i Moisés noq xuyeew i q'ab' chinaah rehtalil chi re' i reh xkahnik chi k'amal kib'eeh i aj Israel, eh re' keh xkinimaj wo' hoq i Josué je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios reh i Moisés.10Eh ma' jaruuj chik q'iij xkan chupaam i tinamit Israel jino'q i jalal ruq'oral i Dios chi je' rukab' i Moisés, chi xrilow ta wach i Dios chi korik je' rukab' i xub'an i reh.11Eh ma' awach ta chik xb'anik reh i ma' k'isa sahchb'al k'uxliis i ma' k'isa ma' ilooj taj xub'an re' i xq'orarik reh ruum i QaJaaw Dios chi xub'an chupaam chu'nchel i tinamit Egipto, re' xub'an chuwach i wilik chi reyil ar, chikiwach taqe i kikamanik ruuk'.12Eh ma' awach ta wo' chik xk'uhtanik awajaawriik i nimaq wach na'ojb'al q'e' looq' xub'an chikiwach chu'nchel i ruch aj Israel.
Re' taq i hat aj Israel chab'iraj taqe i k'uhb'aal ruch'ihil taq i ataq'ab'jiik naa nuq'orom taq aweh yu'naak, cha tijej taq chi korik, eh cha a'n wo' taq.2Re' i QaJaaw Dios jinaj i xuyejaa' wach quuk' chinaah i yuuq' Horeb chi naaqanam.3Re' wili ma' xata ruuk' taqe i qamaam qati' xuyejaa' cho wach xuyejaa' la' wo' wach quuk' i hoj i qamolom q'iib' ayu' yu'naak.4Re' i QaJaaw Dios xti xat ruq'oreej taq cho chi korik chupaam i runimaal q'aaq' chinaah i yuuq'.5Eh re' hin panayejaal naq taq wilkiin ruuk' i Dios xa hin naq kinq'orik taq aweh chib'ih i ruq'or i Dios ruum re' taq i hat ma' xawaaj ta taq johtik chinaah i yuuq', ruum xat yo'jik taq ruum i q'aaq'.6Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Re' hin taq aaWaJaaw aaDios, re' hin xineesanik taq cho aweh ar i Egipto, re' naq i hat taq minooj wii' pankowlaj kamanik.7Ma' naa ta taq ruwihiik jino'q atokoom dios chi nuwach i hin.8Eh ma' naa ta taq atz'aqam jino'q atiyoox, ni xata naa taq atz'aqam rujalwaach i wilik pan taxaaj, ni xata re' i wilik wach ak'al, ni xata re' wilik pan palaw ri'sil ak'al.9Eh ma' naa ta wo' taq axuk'aam awiib' chikiwach i tiyoox, eh ma' naa ta taq aloq'em. Ruum xa re' wo' hin, hin taq aaDios, inwaaj i hin chi xa re' wo' hin naa nulooq'jiik. Eh awach i nixowanik nuwach i nuyeew taqe chutojariik i kimahk i keh, eh je' wo' taqe kiih kimaam.10Re' taqe i kik'axwik weh, eh inkinimaj i nuk'uhb'aal, i nuyeew i nuk'axb'al chikinaah i keh, eh chikinaah i kiih kimaam.11Ma' q'or taq i nub'ihnaal, chi xama' xta rub'ehel i hin, hin taq aaWaJaaw aaDios. Ruum re' hin ma' nee ta nukanaa' chi je' re' awach i nee nq'orik i nub'ihnaal chi ma' xta rub'ehel korehtaal i nuyeew chi tojariik i ru mahk.12Eh mansahchik taq panak'ux i hi'limb'al q'iij re' re', re' naa kiin taq aloq'em wii', hin taq aaDios, je' wo' rukab' i xnuq'or taq aweh.13Waqiib' q'iij taq naa akamaniik, eh chupaam i waqiib' q'iij re' re' naa taq a'nam chu'nchel akamaj.14Eh re' ruwuuq q'iij hi'limb'al q'iij, chi weh i hin, hin taq aaWaJaaw aaDios. Ma' xta jino'q i kamanik naa taq a'nam chupaam i q'iij re' re', ni xata re' taq awak'uun, awixq'uun, ni xata re' taq amoso winaq, ni xata re' taq awaaj poh ixoq, ni xata re' taq aab'oyaax, ni xata re' taq aab'uuruux, ni xata jino'q keh taq aachikoop, ni xata re' i tokoom tinamit wilkeeb' taq pana tinamit. Reh chi nee kihi'lik taqe amoso chi winaq chi ixoq, je' rukab' noq naa taq ahi'liik i hat.15K'oloq taq panak'ux i hat chi hat wo' taq moso noq xat wihik taq cho pan tinamit Egipto re' i xat wesaj taq cho wii' i hin, hin taq aaDios ruuk' i nunimaal i wajaawriik. Ruum aj re', re' hin taq aaWaJaaw aaDios i nuq'or taq aweh chi chamol taq i hi'limb'al q'iij.16Chak'ax taq atuut aawajaaw reh chi nee najtb'ik taq rooq aak'achariik, eh suq taq neti wihik ayu' wach ak'al i nuye'em taq aweh i hin, hin taq aaWaJaaw aaDios.17Ma' naa ta taq akaansaniik.18Ma' naa ta taq ach'uwa'risam wach aakaxáro.19Ma' naa ta taq awelq'aniik.20Ma' naa ta taq atz'aqam wach i k'utaaj chi riij aawas achaaq'.21Maa k'ax taq wach i rehk'een aawas achaaq', maa k'ax taq wach i rupaat aawas achaaq'. Ni xata re' i rak'aal, ni xata re' i rumoso winaq, ni xata re' i raj poh ixoq, ni xata re' i rub'oyaax, ni xata re' i rub'uuruux. Ma' jino'q i chib'ih reh taq aawas achaaq' nataq ak'axam wach, inki Dios. Re' tinamit Israel ma' k'isiin ta xiyo'jik (Ex 20.18-26)22Re' taqe i wili i k'uhb'aal xuq'or taq cha weh i QaJaaw Dios noq amolom taq awiib' waraa' i yuuq'. Re' i Dios kow taq xat ruq'oreej chaloq chupaam i runimaal q'aaq', eh chupaam i q'equm paam suutz'. Chi riij i re' ma' xta chik xuq'or, eh re' taqe i q'orik re' re' xutz'ihb'aaj chuwach i kiib' chi tz'ilom ab'aj, eh xuq'asaj weh i hin.23Eh noq re' taq i hat xab'iraj taq i ruq'oral i Dios xelik cho panq'equm xawilow taq i yuuq' Horeb ruye'aab' i Dios chi k'ahchi' ruqopiik ruum i q'aaq'. Eh chu'nchel i kik'amwik taq ab'eeh taqe mama' winaq k'amal ab'eeh xi chalik chi nuq'orob'jiik.24Eh je' wili xkiq'or weh: Xti korik wo' hoq chi re' i QaJaaw Dios xuk'uhtaaj qeh i runimaal i rajaawriik, eh xqib'iraj i ruq'oral xelik cho panyejaal q'aaq', yu'naak xqanimaj chi re' reh neerub'an chi nee ruq'oreej taqe i tinamit, eh chi ma' nee ta kikimik.25Xa re' la' ¿Chib'ih reet noq neenqayeew qiib' pankimik re' qaaq' re' re' neerusach qawach? Ma' nee ta chik inqakuy wila' xoj ruq'oreej chik cho junriim-oq i QaJaaw Dios nee qoh kimik.26¿Mi wilik ta wo' chik jino'q i nenib'irinik reh i ruq'oral i k'achlik Dios neerub'an cho yejal q'aaq' eh ma' nee ta nkimik?27Ruum aj re' inqaq'or aweh i hat chi neerub'an chi re' hat nee tiooj chi rib'irjiik chu'nchel i nee ruq'or aweh i QaJaaw Dios. Eh re' chik i hat nee ti q'orik qeh aha' wilik i neeruq'or, eh re' hoj neen qa'an aha' wilik i neeruq'or, inki taqe.28Eh re' i QaJaaw Dios noq k'ahchi' kiin kiq'oreem k'achi' rib'iram, je' wili i xuq'or cho weh: Re' hin xb'iraj chik chu'nchel i xkiq'or i tinamit re' re', eh xuk'ul nuk'ux i xkiq'or.29Ma' xta naq reet chi je' re' i neenkikapaaj chi juneliik, eh nee ta naq inkiyeew nuloq'il nee ta naq inkinimaj i nuk'uhb'aal chi juneliik. Reh chi suq neekik'achariik i keh, je' wo' taqe i kiih kimaam.30Je' re' noq cha q'or keh chi kisutinoq reje chupaam i ki-itz'ihy naah paat.31Eh re' hat naa akahniik wuuk' ayu', ruum naa nuq'orom aweh chu'nchel i nuk'uhb'aal eh i tinutaq'aaj i ti nutijej taq wii'. Re' hat re' taqe i re' neenaq'or keh, reh chi neenkian chupaam i ye'aab' naa nuye'em keh i hin, inki.32Je' re' noq re' taq i hat i ruk'ul chi naa taq a'nam chu'nchel i xuq'or i QaJaaw i qaDios maakanaa' taq chik rub'aan chi jumpech.33Eh chak'am wo' taq naah chu'nchel i xuk'uhtaaj taq aweh aaWaJaaw aaDios, reh chi suq taq nee ti wihik, eh k'ih haab' taq nee ti k'achariik chupaam i ye'aab' naa taq ruye'em aweh i QaJaaw chi naa taq awehchaam. Re' i runimaal wach k'uhb'aal (Ex 20.1-17)1Re' hin xuq'or weh i QaJaaw Dios chi re' taqe i k'uhb'aal wili i taaq'anik, i tijinik i rub'an naa nuq'orom taq aweh reh chi nee taq i na a'n chupaam i ye'aab' taq naa awojiik wii' chi k'achariik.2Reh chi naa taq ayohleem i QaJaaw i qaDios, reh chi nee taq i na a'n taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal i taaq'anik i rub'an. Nee i na a'n taq i hat eh nee wo' inki a'n taq awak'uun awixq'uun, je' wo' taqe awiih aamaam reh chi nee najtb'ik taq rooq aak'achariik.3Hat taq aj Israel chab'iraj taq i k'ahchi' nuq'orom cha a'n taq reh chi suq taq nee ti wihik chupaam i ye'aab' wilkeeb' wii' i suq atoob' reh wo' chi nee taq ti k'ihaaxb'ik je' rukab' i ruq'orom taq chaaweh aaDios re' i ki Dios taq aamaam awati't.4Chab'iraj taq i hat aj Israel, re' i QaJaaw i qaDios xa jinaj wo' hoq xa re' wo' reh i QaJaaw.5Eh cha k'ax taq aaWaJaaw i aaDios chu'nchel ak'ux, chu'nchel awánima, chu'nchel awansil.6Eh re' i k'uhb'aal k'ahchi' taq nuq'orom aweh yu'naak chamol taq panawánima.7Eh k'ih pech taq naa ach'ob'om rub'ehel keh awak'uun awixq'uun noq wilkaat taq panapaat, noq b'ehik taq i na a'n, noq okik taq aweh chi wirik, eh je' wo' noq naa taq awuktiik.8Re' taqe i k'uhb'aal wili naa taq ab'ak'am ralaq aq'ab', eh naa taq ab'ak'am yejal awach reh chi neenk'ulik taq panak'ux.9Eh naa wo' atz'ihb'aam chuwach i rooq taq apaat, je' wo' chuwach i ru puertahiil taq apaat. Re' ruq'orariik chi naa kinimanik i aj Israel10Re' QaJaaw Dios naa ruye'em q'ab' chi naa taq awokiik chupaam i ye'aab' re' i xuq'or chee korik keh taq aamaam awati't, re' i Abraham, Isaac, i Jacob chi naa ruye'em taq aweh. Re' wilkeeb' wii' i nimaq tinamit q'e' holohaq ma' re' ta taq i hat xatyej-anik reh.11Eh naa taq awehchaam taqe i paat, haa' chu'nchel i nujinaq chupaam ma' hat ta taq xatyej-anik reh, je' wo' taqe i jul ha' ma' hat ta taq xat k'otwik reh, je' wo' taqe i uuva, i olivo, ma' hat ta taq xatikwik reh. Eh re' taq i re' naa ak'uxum korehtaal taq ti nujik chi korik.12Eh noq ar taq chik wilkaat, chawik'raaj taq awiib', mansahchik taq panak'ux i QaJaaw Dios x-esanik taq cha weh Egipto re' naq i hat taq minooj wii' pankowlaj kamanik.13Eh xa re' wo' QaJaaw Dios taq naa aloq'em xa re' wo' reh taq naa kamaneem wach, eh xa parub'ihnaal wo' reh taq naa aq'orom i korik.14Ma' naa ta wo' taq aloq'em i tiyoox, re' inkiloq'ej taqe i tinamit wilkeeb' taq cha junsuut.15Ruum re' aaDios taq i wilik awuuk' iraaj chi xa re' reh taq neenaloq'ej. Eh wii xaloq'ej taq i tiyoox nee taq inajosaj chee rujosq'iil, nee taq i rusach awach chinaah i wach ak'al.16Eh ma' naa ta chik taq apajam aaDios, je' rukab' noq xapaj taq cho chupaam i ye'aab' Masah.17Cha a'n taq chu'nchel ak'ux taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw i qaDios je' wo' taq i tirutaq'aaj wii', i tirutijej taq wii', re' ruq'orom taq chaaweh.18Re' i holohik, re' imponik chuwach i Dios reh chi suq taq nee ti wihik chupaam i ye'aab' taq narojiik achopom naah. Re' i xuq'or chaloq i xti korik i QaJaaw Dios, chi xye'arik cho keh taq aamaam awati't.19Reh chi re' i QaJaaw Dios neeresaj taq reje chawach chu'nchel i ki-ixowanik taq awach, je' rukab' i ruq'orom i reh.20Eh pan jinaj q'iij noq naa taq kipahqaam aweh awak'uun, awixq'uun chi je' wili: ¿Chib'ih kamaj i k'uhb'aal i taaq'anik i tijinik ruq'orom i QaJaaw? inko'q taqe21Re' taq i hat je' wili kichaq'weesjiik taq naa a'nam: Re' hoj noq xub'an Egipto noq wilkooj chaloq ar naq hoj ruminim pankowlaj kamanik i kireey i aj Egipto. Eh re' i QaJaaw Dios x-esanik cho qeh ar ruuk' i runimaal i rajaawriik.22Re' hoj xqilow ruuk' naq'qawach taqe i ma' ilooj taj, taqe i sahchb'al k'uxliis ti yo'joq ruum, taqe i xuk'uhtaaj, i xub'an i QaJaaw Dios ar Egipto, eh je' wo' ruuk' i reey, je' wo' xub'an cho ruuk' taqe i rak'uun rixq'uun.23Re' qaDios xoj resaj cho ar xoj ruk'am cho chupaam i ye'aab' ruq'orom chaloq i xti korik keh i qamaam qati't chi naa ruye'em qeh.24Re' i QaJaaw Dios xuq'or qeh chi naa qanimam chu'nchel i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal. Eh chi naa qayohleem wach i reh, eh chi suq naa qawihiik, eh chi narunajtb'isam rooq i qak'achariik, je' rukab' i k'achi' rub'anam quuk' yu'naak.25Je' re' noq i ruk'ul chi neenqa a'n chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios je' rukab' i ruq'orom qeh, tiko'q taq keh. Re' ruq'orariik chi ma' toob' taj kilooq'jiik i tiyoox (Ex 34.11-17)1Re' i QaJaaw i qaDios naa ruye'em q'ab' chi naa taq awokiik chupaam i ye'aab' naa taq achopom naah, naa resam taq reje chawach i wuquub' chi tinamit. Xiik' naah kininqaal xiik' naah kikowiil taq chawach i hat, re' taqe wili: Re' i aj heteo, aj gergeseo, aj amorreo, aj cananeo, aj ferezeo, aj heveo, aj jebuseo.2Eh noq re' i QaJaaw Dios ruq'asam taq chik panaq'ab' taqe tinamit re' re', noq achopom taq chik kinaah naa taq asacham kiwach ma' naa ta taq aketelaam kiwach, ma' xta taq i naa ayejaam wach kuuk'.3Eh ma' naa ta a'nam jinaj taq awach kuuk', ma' naa ta kianam kaxáro taq awak'uun ruuk' i kixq'uun i keh, eh ni xata re' taq awixq'uun i hat naa kianam kaxáro kuuk' i kak'uun i keh.4Ruum re' keh neen kesaj awak'uun taq i hat chi nunimjiik i hin k'achlik Dios neenkik'am reje chi kilooq'jiik taqe i tiyoox, eh re' i hin neenuyeew i nujosq'iil taq cha naah i hat, eh nee taq i nusach awach xa ruuk' i junteeh i jumuutz' chi naq'wachiis.5Re' i naa a'nam taq i hat, re' chi naa taq asacham wach i kiartaal i kitiyoox ab'aj raa' chee' korjinaq wii', eh naa asacham kiwach chi jumpech i kitiyoox inkiloq'ej.6Ruum re' taq i hat, hat taq rusantolaj tinamit i QaJaaw Dios. Eh re' wo' QaJaaw Dios sik'wik taq chawach chi kixilak chu'nchel i tinamit wilkeeb' sut i wach ak'al. Reh chi xat kahnik taq chi jinaj tinamit q'e' looq chi reh. Jinaj santo laj tinamit chi reh i QaJaaw Dios7Eh re' i QaJaaw Dios xusik' taq chawach, xa re' ma' ruum ta chi xiik' taq naah animaal chikiwach taqe i tokoom tinamit xa hat la' taq k'isa tinamit chikiwach taqe re'.8Xa ruum la' chi ti ruk'ax taq i QaJaaw Dios. Eh ma' xraaj ta chi ma' xooj ta eloq wach i xti korik ruq'orom cho keh taq aamaam awati't ruum aj re' xat resaj taq chaloq i ruuk' i runimaal i rajaawriik chupaam i kowlaj kamanik i hat naq taq ruminim wii' i wilik naq chi reyil ar Egipto.9Eh chanab'eej taq i hat chi re' taq aaWaJaaw aaDios i xti manlik Dios korik wach ruk'ux, eh i ruketelaaj kiwach i kik'axwik reh, eh i rub'an i ruq'or i ruk'uhb'aal, i rub'an taqe i ruq'or chaloq kuuk' i rak'uun rixq'uun xajarch'iht pa' chi k'achareel i neeki-ik'ik.10Xa re' la' re' i QaJaaw naa wo' ruye'em taqe chutojariik i kimahk inixowanik wach, naa rusacham kiwach, jumehq'iil naa ruye'em chee ti' k'axik chikinaah i ma' kinimanik ta reh, je' rukab' i ruk'ul chi keh.11Je' re' noq re' taq i hat cha a'n taq i ruq'or i ruk'uhb'aal, i taaq'anik i tijinik i rub'an, re' i k'ahchi' taq nuq'orom aweh i hin yu'naak. Re' i rotob'il i Dios inkik'ul awach i kinimanik reh (Lev 26.3-13; Deut 28.1-14)12Eh noq ab'iram taq chik taqe i k'uhb'aal wili, wi xa a'n taq wila' ma' xakanaa' taq chik rub'aan. Re' QaJaaw i qaDios naa taq ruketelaam chawach naa rub'anam taq cho awuuk' chi manlik i ruq'orom cho rib'iral keh i qamaam qati't.13Eh naa kaat taq ruk'axam, naa taq kaat ruk'ihaaxb'isam, naa rukuxisam taq awak'uun awixq'uun, naa rukuxisam taq i awach atik, atrigo, taq i riis aa-uuva, taq awaseite, je' wo' taq i rak'uun awaakaax, taq i rak'uun aatentzuun. Chu'nchel i wilik chupaam i ye'aab' ruq'orom cho keh aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh.14Xa re' wo' taq i hat naa taq kaat rukuxisam chikiwach chu'nchel i tinamit. Ma' jino'q taq aweh ma' naa ta ruwihiik ruha'lak'uun chi je' winaq, chi je' ixoq. Eh ma' jino'q wo' taq aachikoop ma' naa ta rak'uunaniik.15Re' i QaJaaw Dios naa ruko'liniik taq aweh chuwach i runimaal yab'ilaal, je' wo' chuwach i ti' k'axik je' rukab' i xkik'ul i aj Egipto noq wilkaat taq cho ar. Re' QaJaaw Dios chikinaah taqe i ki-ixowanik taq awach naa ruye'em chee ti' k'axik re' re'.16Eh naa taq rukuxiik asacham kiwach i tinamit naa ruye'em taq panaq'ab' i QaJaaw Dios ma' naa ta taq aketelaam kiwach. Eh ma' naa ta taq aloq'em i kitiyoox i keh ruum wixaloq'ej taq re' re' naa ruq'eb'wiik taq aweh.17Eh re' taq i hat neenakapaaj taq chi q'e' k'ih taqe chawach taq i hat. Eh je' naa wili taq i neenaq'or: ¿Nik' wach noq neenqesaj taqe reje? tiko'q naa taq.18Re' taq i hat mat yo'jik taq kuum k'oloq taq panak'ux i xub'an taq aaDios ruuk' i kireey i aj Egipto, je' wo' i xub'an kuuk' chu'nchel i aj Egipto.19Eh k'oloq taq panak'ux taqe i nimaq wach pajarik xub'an i QaJaaw re' i xawil taq i hat ruuk' naq'awach, re' taqe i ma' ilooj taj, re' taqe i sachb'al k'uxliis xuk'uhtaaj. Je' wo' hoq i runimaal i rajaawriik xuk'uhtaaj noq xat resaj taq cho ar Egipto. Re' taq i QaJaaw i qaDios, je' wo' re' i naa rub'anam kuuk' i tinamit naa taq ayo'jiik kuum.20Eh naa wo' rutaq'aam chaloq i ma' k'isa winaq kaab' reh chi naa kojiik sik'aroq reh i kikanteesjiik taqe i naa kikeb'aam kiib' taq chawach i hat, korehtaal naa kikanteesjiik kuum.21Je' re' noq ma' naa ta taq ayo'jiik kuum, ruum re' taq i QaJaaw i qaDios xiik' naah nimaal wach naa ruwihiik taq awuuk' cha toob'jiik.22Re' i QaJaaw Dios q'uun q'uun naa resam taqe reje ar chawach taqe i k'ih ch'uq chi tinamit re' re' noq ojik taq i na a'n reje. Re' taq i hat ma' nee ta taq inasach kiwach xa chi jumehq'iil, reh chi ma' nee ta kik'ihaaxb'iik i josq'laj chikop cha junsuut reh chi ma' nee ta inki a'n taq aweh.23Re' QaJaaw i qaDios naa ruq'asam taqe panaq'ab' i k'ih ch'uq chi tinamit re' re' naa resam i kajaawriik korehtaal inkuxik rusacham kiwach.24Re' taqe i kireey naa ruye'em taqe panaq'ab' i hat. Eh re' taq i hat naa rukuxiik taq a'nam keh, ma' naa ta chik rib'irjiik kib'iral chupaam chu'nchel i tokoom tinamit. Eh ma' jino'q kekeh naa kikuyum i peleto taq awuuk', naa la' taq ruk'uxiik asacham kiwach.25Eh naa taq rukuxiik ak'atam i kitiyoox, eh re' i oro, i plata wilik chikiij i kitiyoox ma' k'am taq, ruum wixak'am taq nee naq'eb' taq awiib' chuwach i QaJaaw Dios ruum re' reh ma' imponik ta chuwach taqe re'.26Je' re' noq ma' xtaj i ma' imponik ta chuwach i Dios taq naa ak'amam reje panapaat reh chi ma' nee ta nsacharik taq awach i hat. Re' taqe i tiyoox re' re' ma' naa ta taq ak'axam kiwach ruum xanaa wo' rusachariik kiwach. Re' i Moisés xukoj kina'ojb'al i aj Israel1Chayeew taq ak'ux chub'anariik taqe i k'uhb'aal k'ahchi' taq nuq'orom aweh hin yu'naak reh chi nee taq ti k'acharik, eh nee taq ti k'ihaaxb'ik reh wo' chi nee taq inachop naah i ye'aab' xuq'or chee i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh.2Eh maa nsahchik taq panak'ux aaDios i xk'amwik taq cha b'eeh pan chiq yuuq' chuwach i ka'winaq haab'. Eh xuyeew wo' taq i ti' k'axik cha naah loch'b'al taq anaah, pajb'al taq aweh, nab'al reh taq akapeb'aal, naab'al reh mi korik chi naa taq animam i ruk'uhb'aal, oon ma' chih taj.3Atoob' ta xat rik'saj taq chi ti' xat ruyeew taq chi kuyuj wi'k, eh xat ruket taq cho ruuk' i maná jinaj i k'uxumb'al ma' aweht'al ta taq wach ni xata re' taq aamaam awati't xi eht'alinik wach. Ruuk' i re' xuyeew taq aweh chi naab'jik chi re' winaq ma' xata ruuk' i kaxlanwi'k naa ruk'achariik naa la' wo' ruwihiik ruk'achariik ruuk' i ruq'oral i Dios i nelik cho panchii'.4Eh chuwach i ka'winaq haab' xat b'ehik taq chaloq ma' nik' ta xat kahnik taq chi ma' xta aso', eh ma' xsipjik ta wo' taq aawooq.5Chakoj taq rehtaal chi re' QaJaaw i qaDios xat ruq'il taq je' rukab' noq i ruq'il i rak'uun rixq'uun jino'q ajaab'ees.6Je' re' noq i ruk'ul chi naa taq a'nam taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw i qaDios. Chayeew taq ruloq'il, chak'am taq naah xat rutijej taq wii'.7Ruum re' i QaJaaw naa taq kaat ruk'amam reje chupaam jinaj i aak'al q'e' rax paam jinaj ye'aab' wilik wii' taqe i rooq ha', taqe i raasb'al ha', taqe i nim ha' i ki elik chaloq chupaam taqe i yuuq' k'ixkaab' wilkeeb' wii' i tik mu'uun.8Jinaj ye'aab' wilik wii' i trigo, i sebada, i uuva, higo, i granado, i olivo, eh wilik wii' i riis kaab'.9Chupaam i ye'aab' re' re' ma' naa ta taq aqajiik kapeew chi riij awa' ahaa', ma' xta taq naa aqajiik wii' kapeew. Re' taqe ab'aj wilkeeb' ar naa taq ayejaam chi ch'ihch', eh wataq yuuq' naa taq areqem i q'an ch'ihch'.10Xa re' la' noq suq taq chik awa' ahaa' korehtaal taq naa anujiik chi korik, koruman chi naa taq at'iosem ree Dios i xye'wik taq aweh i ye'aab' q'e' rax paam. Rukojariik na'ojb'al chi ma' naa ta rusahchiik pank'uxliis i Dios11Chawik'raaj taq awiib' mansahchik taq panak'ux aaWaJaaw aaDios, cha a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal je' wo' taq i tirutaqaaj wii' i tirutijej taq wii', re' taqe i nuq'or taq aweh i hin yu'naak.12Eh noq suq taq chik awa' ahaa' korehtaal taq naa anujiik chi korik, k'acharik-oq taq chik i naa a'n chupaam taq aaholohik paat.13Eh xk'ihaaxb'ik-oq taq awaakaax, aatentzuun, eh xk'ihaaxb'ik-oq wo' taq aa plata, aa oro, xk'ihaaxb'ik-oq chu'nchel i chib'ih taq aweh.14Ma' naa ta taq animb'isam awiib' ruum taqe re', eh mansahchik taq panak'ux aaDios x-esanik taq cha weh Egipto re' naq i hat taq minooj wii' pankowlaj kamanik.15Re' i Dios imb'esanik taq cha weh chupaam i chiq yuuq' xiik' naah yohb'aalil, re' i wilkeeb' wii' i ma' k'isa aaq', xa re' yu' kikansanik, re' i wilkeeb' wii' tzina'j. Eh noq ma' nareq ta naq taq chik ahaa' re' reh xresaj chaloq i ha' chupaam i saqrehp ab'aj ruuk' i re' xuyeew taq ahaa' chawunchelaal.16Eh pan chiq yuuq' xat ruket wo' taq chaloq ruuk' i maná re' i k'uxumb'al ma' xkinab'eej ta cho wach taq aamaam awati't, xuyeew wo' taq i ti' k'axik cha naah loch'b'al taq anaah, pajb'al taq aweh mi korik taq wach ak'ux, eh reh chi suq taq naa awihiik koq'uun.17Eh ma' naa ta wo' taq aq'orom panak'ux chi je' wili: Ruuk' i qakowiil, ruuk' i qansil xqareq taqe i qab'ehomal wili, mat ko'q taq.18Wilik-oq la' taq panak'ux chi re' taq aaWaJaaw aaDios naa ruye'wiik taq awansil chureqariik taqe i b'ehomal re' re'. Re' reh je' re' i naa rub'anam taq cha wuuk' reh chi narojiik eloq wach i ruq'orom cho rib'iral keh taqe aamaam awati't, je' rukab' i k'ahchi' rub'anam taq awuuk' yu'naak.19Eh wila' re' taq i hat xsahchik taq panak'ux aaWaJaaw aaDios, eh wila' chikiwach chik taqe i tiyoox xooj taq aaxuk'aa' awiib' reh i kilooq'jiik. Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh yu'naak chi naa taq rusacham awach.20Nik' wach noq naa rusacham kiwach i nimaq tinamit i QaJaaw Dios i naa taq awik'iik poo wii', je' wo' re' noq naa rusacham awach taq i hat wila' ma' xanimaj taq i QaJaaw Dios, inki i Moisés. Re' i Moisés xuq'or chi re' i Dios naa rusacham kiwach i nimaq tinamit wilkeeb' Canaán1Chab'iraj taq i hat aj Israel xponik chik i q'iij chi naa taq aq'atam reje wach i nim ha' Jordán. Reh chi naa taq rojiik achopom kinaah i tinamit xiik' naah kininqaal, xiik' naah kikowiil chawach taq i hat. Re' taqe tinamit re' re' kotimaj kiij chi najt kinaah tz'aq.2Eh re' taqe i wilkeeb' ar xiik' naah kininqaal je' kininqaal i riih rumaam i qamaam winaq Anac rub'ihnaal. Re' taq i hat ab'iram taq inq'orarik cho chi je' wili: Ma' jino'q i neerub'an ruko'ljiik riib' pan kiq'ab' i riih rumaam nimlaj winaq Anac rub'ihnaal, inki.3Yu'naak chanab'eej taq chi re' i QaJaaw i qaDios naa rojiik chi peet taq chawach je' rukab' i q'aaq' xa re' yu' ink'atwik, naa ruqasam i kajaawriik naa rusacham kiwach i nimaq tinamit re' re'. Eh re' taq i hat naa taqe awesam reje naa taq asacham kiwach chi jumehq'iil, je' rukab' i ruq'orom taq aweh i QaJaaw Dios.4Eh noq re' i QaJaaw Dios naa resam reje taqe i tinamit chupaam i ye'aab' taq naa awojiik wii' maa q'or taq chi ruum chi korik ta wach ak'ux naa ruye'em taq aweh i Dios i ye'aab' re' re' ruum la' i ruyib'kiil wach i kina'ojb'al i tinamit re' re' naakehteesjiik reje ar ruum i Dios.5Re' taq i hat ma' ruum ta taq i rukorkiil wach ak'ux naa ruye'em taq aweh i Dios i ye'aab' re' re', Naa la' kehteesjiik reje ar i tinamit re' re' ruum i ruyib'kiil wach i kina'ojb'al. Eh ruum wo' hoq chi naa rojiik eloq wach i ruq'orom cho rib'iral keh aamaam awati't, i Abraham, i Isaac, i Jacob.6Je' re' noq maaq'or taq chi ruum i rukorkiil taq wach ak'ux naa ruye'em taq aweh i rax paam ye'aab' re' re', k'oloq taq panak'ux chi re' taq i hat q'e' kow anaah. Re' taqe aj Israel xkiq'etwachej i QaJaaw Dios chinaah i yuuq' Horeb (Ex 31.18—32.35)7K'oloq taq panak'ux noq xajosaj taq chaloq i rujosq'iil i QaJaaw Dios pan chiq yuuq' ar taq xatoq'aa' cho rub'aan, eh xa ko je' wo' re' taq i k'ahchi' kaat yu'naak noq xat k'uloq taq chupaam i ye'aab' wili. Eh xama' tinimanik ta wo' taq.8Eh noq wilkaat taq naah i yuuq' Horeb xayeew taq rujosq'iil i QaJaaw Dios. Eh re' reh xchalik rujosq'iil taq cha naah ruum i re' k'isiin ma' xusach taq awach.9Eh re' hin xin johtik chinaah i yuuq' chi k'ulariik i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' i tz'ihb'amaj wii' i ruyejaam wach i QaJaaw Dios taq awuuk'. Re' hin ka'winaq q'iij ka'winaq aq'ab' xnub'an cho ar chi ma' xnub'an ta nuwa' nuhaa'.10Eh re' i QaJaaw Dios xuyeew cho weh i kiib' chi tz'ilom ab'aj rutz'ihb'aam wach ruuk' q'ab' i reh. Ar wo' tz'ihb'amaj chu'nchel i xuq'or taq cha weh pa runimaal q'aaq' noq wilkaat taq waraa' yuuq' re' noq qamolom qiib' ar chi qunchelaal.11Eh noq xik'ik i ka'winaq q'iij i ka'winaq aq'ab' re' QaJaaw Dios xuyeew weh i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' i tz'ihb'amaj wii' i korjinaq wach.12Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: Hiy qajeen qohoq chi jumehq'iil ruum re' i tinamit xawesaj cho Egipto xkiq'eb' chik kiib', jumehq'iil xkikanaa' rub'aan i xnuq'or keh. Re' keh xkiyejaa' chik kitiyoox re' ruuk' i haab'imaj ch'ihch', inki.13Eh je' wo' chik wili i xuq'or i QaJaaw: Re' hin xnukoj chik rehtaal chi re' i tinamit re' re' q'e' kow i kinaah.14Re' hat kinakanaa' chi nee nusach kiwach, reh chi neensahchik wach i kib'ihnaal chinaah i wach ak'al. Re' chik i hat naa nuk'ihaaxb'isam taqe aawak'uun awixq'uun korehtaal kiponik chi nimlaj tinamit, eh q'e' kow chikiwach i keh, inki.15Re' hin xinelik cho chinaah i yuuq' qoplik ruq'aq'al xinqajik chaloq nuyohq'eem taqe i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' i tz'ihb'amaj taqe wii' i korjinaq wach.16Xa re' la' noq xwilow chi xat mahkunik taq chik i hat chuwach i QaJaaw i qaDios, xayejaa' taq atiyoox k'isa imas wakax, re' ruuk' i haab'imaj ch'ihch' xakanaa' taq rub'aan i xuq'or taq aweh i QaJaaw Dios.17Re' hin xnukut taqe wach ak'al i kiib' chi tz'ilom ab'aj nuyohq'eem naq xnupaxib'eej taq chawach.18Chi riij i re' xnuxuk'aa' wiib' chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' rukab' i xnub'an pampeet, eh ka'winaq q'iij ka'winaq aq'ab' ma' xnub'an ta nuwa' nuhaa', ruum taq amahk ruum taq ayiib' wach na'ojb'al xa a'n taq chuwach i QaJaaw Dios ruuk' i re' xajosaj taq chee rujosq'iil.19Re' hin ma' k'isiin ta xinyo'jik ruum yohb'aal wach noq xchalik rujosq'iil i QaJaaw Dios taq cha naah reh naq chi naa taq rusacham awach. Xa re' la' re' hin xirib'iraj wo' chik chaloq i QaJaaw Dios xuyeew weh aha' wilik i xnupahqaaj reh.20Eh re' i QaJaaw Dios ma' k'isiin ta wo' chalik rujosq'iil chinaah i Aarón naa naq rusacham wach, eh re' hin xnub'an wo' nutiij chi riij i Aarón chupaam taqe q'iij re' re'.21Eh re' hin xnuchop chaloq i k'isa imas wakax tiyoox taq xayejaa' re' i xat mahkunik taq wii' xnukut wach q'aaq' xnuke'j wach xkorjik chi pooq xnutilej chupaam i nim ha' i nelik cho chupaam i yuuq'.22Eh xajosaj wo' taq chaloq i rujosq'iil i QaJaaw Dios noq wilkaat taq chupaam taqe i ye'aab' Tabera, eh Masah, eh Kibrot-hataava.23Eh noq wilkaat taq Cades xuq'or taq aweh aaWaJaaw aaDios chi naa naq taq ajohtiik johtoq chi choparik naah i ye'aab' naa naq ruye'em taq aweh. Re' taq i hat xama' xayeew ta wo' taq ak'ux ruuk', eh xama' xanimaj ta wo' taq i xuq'or aweh.24Re' taq i hat xat k'uloq taq ayu' yu'naak ma' nanimaj ta taq i QaJaaw Dios xa je' wo' re' noq xnunab'eej taq chawach.25Eh noq xuq'or i QaJaaw Dios chi naa naq rusacham taq awach ka'winaq q'iij ka'winaq aq'ab' xnuxuk'aa' wiib' chuwach i QaJaaw Dios chub'aan i nutiij taq chawiij.26Je' wili i xnuq'or reh: QaJaaw Dios cha kuy maa sach tii kiwach aatinamiit wili, re' i xawesaj taqe chaloq panti' k'axik ar Egipto ruuk' animaal awajaawriik.27K'oloq tii panak'ux i xaq'or cho keh taqe awaj kamanoom Abraham, Isaac, i Jacob. Mayeew panak'ux i rukowiil i kinaah, i kimahk, taqe i yiib' wach na'ojb'al inki a'n28Ruum wixasach kiwach re' taqe i aj Egipto je' wili i neenkiq'or: Re' ki Dios i re' ma' xub'an ta kikojariik chupaam i ye'aab' ruq'orom rib'iral keh, Xa rixowjiik kiwach xub'an noq xresaj taqe reje ayu', xa re' xraaj chi ponik taqe rukansaj pan chiq yuuq', inko'q taqe.29Re' taqe wili aatinamiit, awak'uun awixq'uun taqe. Eh re' wo' hat xat esanik cho keh Egipto ruuk' i runimaal awajaawriik, kinki reh i Dios. Re' i Miosés xuk'ul wo' chik ruka'peech i k'uhb'aal (Ex 34.1-10)1Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: Re' hat cha yejaa' kiib'-oq i tz'ilom ab'aj je' wo' kiwii' i kiib' xnuyeew aweh pampeet, eh cha yejaa' wo' jino'q i kaxa re' ruuk' i chee'. Eh nee ti johtik chinaah i yuuq' reh chi nee nub'an nuk'utaaj awuuk'.2Eh re' hin chikiwach taqe i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' re' naa nutz'ihb'aam taqe i q'orik xnutz'ihb'aaj chikiwach i tz'ilom ab'aj re' xaxer wach ak'al, eh neenamol chupaam i loq'laj kaxa, inki.3Eh re' hin xuyejaa' wo' hoq jinaj i kaxa re' ruuk' i chee' acacia, eh xnuyejaa' wo' hoq kiib' chi tz'ilom ab'aj eh xnuk'am johtoq chinaah i yuuq'.4Eh re' i QaJaaw Dios xutz'ihb'aaj wo' chik i lajeeb' k'uhb'aal chikiwach i kiib' chi tz'ilom ab'aj re' re', je' wo' rukab' i xutz'ihb'aaj cho pampeet. Re' i xuq'or taq cha weh i QaJaaw chinaah i yuuq' chupaam i runimaal q'aaq', re' noq qamolom qiib' chi qunchelaal, eh xuyeew wo' chik cho weh i kiib' chi tz'ilom ab'aj.5Eh re' hin xinqajik wo' chik cho chinaah i yuuq', eh xnuyeew i kiib' chi tz'ilom ab'aj chupaam i loq'laj kaxa je' rukab' i xuq'or weh i QaJaaw Dios, eh ar xkahnik chi jumpech.6Chi riij i re', re' taqe i aj Israel xi elik reje Beerot-bene-jaacán, ar chik xi chalik chupaam i ye'aab' Mosera rub'ihnaal, eh ar xkimik i Aarón, ar xmuhqik, eh re' chik i rak'uun Eleazar rub'ihnaal xkahnik chi k'amal kib'eeh aj tiij chi jilow.7Eh noq xi elik cho Mosera ar chik xi chalik Gudgoda. Noq xi elik cho ar xi chalik chupaam i ye'aab' Jotbata rub'ihnaal re' i wilkeeb' wii' i ma' k'isa rooq haa'.8Chupaam taqe q'iij re' re', re' i QaJaaw Dios xusik' kiwach i riih rumaam Leví reh chi re' keh xi k'amwik chaloq i loq'laj kaxa i molooj taqe wii' i ruk'uhb'aal i QaJaaw. Reh chi xa eliik naa kiwihiik chuwach reh ruk'amariik rub'eeh i rulooq'jiik, reh chi naa kianam i kuxisanik parub'ihnaal, eh ma' xkikanaa' ta chik rub'aan.9Ruum aj re', re' taqe i riih rumaam Leví ma' xkik'ul ta kak'aal je' rukab' i xkik'ul taqe i kuch aj Israel, ruum re' i kikooch i keh re' rukamaj i QaJaaw je' rukab' i q'orooj keh ruum i QaJaaw Dios.10Re' hin ka'winaq q'iij ka'winaq aq'ab' xnub'an cho chinaah i yuuq'. Je' wo' najtiil i xnub'an pampeet. Eh re' i QaJaaw Dios xirib'iraj wo' cho weh i xnupahqaaj reh taq chawiij ma' xusach ta wo' taq awach.11Xa je' la' wili i xuq'or weh: Re' hat cha yejaa' awiib' chi ruk'amariik kib'eeh i tinamit Israel reh chi nee nooj kichop naah i ye'aab' nuq'orom cho rib'iral keh i kimaam kati't chi naa nuye'em keh, inki. Re' i rupahqaaj i Dios chi naa rub'aan12¿Hat taq aj Israel chib'ih i rupahqaaj taq aweh i QaJaaw Dios noq inaq'or taq i hat? Re' i chi naa taq ayohleem, re' chi naa taq ak'amam i rub'eeh, i QaJaaw Dios, re' chi naa taq ak'axam, re' chi naa taq kamaneem wach chu'nchel taq ak'ux, chu'nchel taq awánima.13Eh re' chi naa taq animam taqe i ruk'uhb'aal re' chi naa taq a'nam taq tirutaq'aaj wii' reh chi nee taq ti elik korik.14Eh re' QaJaaw Dios inehchanik reh i taxaaj, je' wo' hoq i runajtiil paam i taxaaj, ruch'ihil i wach ak'al, eh je' wo' chu'nchel i wilkeeb' chupaam.15Eh re' i QaJaaw Dios xusik' cho kiwach taq aamaam awati't, xuk'ax taqe. Re' taq i hat, hat taq cho kiih kimaam taqe re' xusik' taq chawach chi kixilak i k'ih ch'uq chi tinamit ruum q'e' taq xatruk'ax xat rukoj taq chi hat rak'uun rixq'uun je' rukab' taq i k'ahchi' awilom yu'naak.16Je' re' noq xti chamol taq panawánima taqe i k'uhb'aal cha kanaa' taq rukowb'eesjiik anaah.17Ruum re' i QaJaaw i qaDios re' reh i Dios chikinaah taqe i wilik kajaawriik, chikinaah ajaab'ees. Eh Dios xiik' naah nimaal i rajaawriik, xiik' naah ruyohb'aalil wach, ma' awach taj i tokoom rilariik i rub'an ma' awach taj i neeruko'leej riij ruuk' tumiin.18Re' rub'ehel i rub'an ruuk' i ma' xta kituut kajaaw, je' wo' kuuk' taqe i neb'aa' ixoq. Eh ruk'ax wo' taqe i tokoom tinamit wilkeeb' taq chaxilak i ruyeew kiwa' kihaa' je' wo' hoq i kiso'.19Eh re' taq i hat cha k'ax taqe i tokoom tinamit wilkeeb' taq chaxilak ruum hat wo' taq tokoom tinamit i hat noq xat wihik taq cho Egipto.20Eh chayeew taq runimaal wach i QaJaaw i qaDios, xa re' taq i reh naa aloq'em. Korik-oq taq wach ak'ux ruuk' noq nee taq inaq'or i xti korik cha a'n taq parub'ihnaal.21Re' reh i raa' ri'sil taq aloq'iniik, re' wo' reh i Dios i xb'anik cho reh i nimaq wach na'ojb'al awuuk' taq i hat, re' taqe i sachb'al k'uxliis xiik' naah nimaal wach re' i k'ahchi' taq awilom ruuk' naq'awach.22Re' taq i aamaam awati't noq xi ponik pan tinamit Egipto xalajeeb' ru kajwinaq chi kiib', eh yu'naak yohb'aal taq chik wach xat ruk'ihaaxb'isaj i QaJaaw, xa je' taq chik ak'ihaal i ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj. Re' i runimaal wach i QaJaaw Dios1Re' taq i hat cha k'ax taq i QaJaaw i qaDios cha a'n taq chi juneliik i tirutaq'aaj taq wii', je' wo' hoq chu'nchel i ruk'uhb'aal, je' wo' hoq i tirutijej taq wii'.2Re' taqe i wili aweh taq i hat k'ahchi' nuq'orom ma' keh ta taq awak'uun awixq'uun. Re' keh ma' xkilow taj noq xat ruq'il taq i Dios ma' xkilow ta wo' hoq i sahchb'al k'uxliis, je' wo' hoq i runimaal i rajaawriik.3Eh ni xata xkilow i xuk'uhtaaj je' wo' hoq i nimaq wach na'ojb'al. Re' taq i hat xawilow taq i xub'an ruuk' i kireey i aj Egipto, je' wo' i xub'an chupaam chu'nchel i tinamit Egipto.4Eh xawilow wo' hoq chib'ih i xub'an kuuk' i ki soldado i aj Egipto taqe i ki kawáyu i kikareta, re' noq xusach kiwach chupaam i kaq palaw noq k'ahchi' naq cho kooj kajimam. Re' i QaJaaw Dios xsachwik kiwach chi jumpech.5Eh k'oloq wo' taq panak'ux i hat atoob'jiik xub'an chee QaJaaw Dios noq xat ik'ik taq cho panchiq yuuq' korehtaal taq xat k'uloq ayu' yu naak.6Re' taq i hat aweht'al taq i xub'an i QaJaaw Dios ruuk' i Datán, ruuk' Abiram, rak'uun taqe i Eliab riih rumaam taqe i Rubén. Eh nik' wach noq xtar ak'al, eh xib'iq'arik qohoq ruum i jul i keh, i kak'uun kixq'uun, i ki-itz'ihy naah paat, i kichikoop. Re' taq i hat aj Israel xawilow taq i re'.7Re' taq i hat xti xawilow taq chi korik taqe i nimaq wach na'ojb'al xub'an i QaJaaw Dios ruuk' i rajaawriik. Re' ye'aab' q'orooj rib'iral keh kuxisamaj cho ruum i Dios8Je' re' noq cha a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios re' i k'ahchi' taq nuq'orom aweh i hin yu'naak, reh chi neenkowjik taq ak'ux chi choparik naah i ye'aab' q'orooj taq rib'iral aweh.9Reh wo' hoq chi k'ih laj haab' taq nee ti k'acharik chupaam i ye'aab' re' re', re' i xuq'or cho rib'iral i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em keh. Eh chi naa wo' ruye'em taq aweh i hat. Re' i ye'aab' i wilik wii' i suq atoob' chi manlik.10Re' i ye'aab' naa rojiik taq achopom naah ma' je' ta rukab' i ye'aab' xat elik taq cho wii' Egipto. Ar noq inatik taq i chib'ih aweh ko nat'aqsaj taq ruuk' aq'ab', je' rukab' imb'aan reh i tik kont'aqtesjik ruuk' q'ab'iis.11Eh re' ye'aab' naa rojiik taq achopom naah wilik i yuuq' wilik i k'ixkaab'. Re' jab' inqajik cho pan taxaaj int'aqsanik reh i tik i nelik ar.12Re' i ye'aab' re' re' looq' reh i QaJaaw i qaDios re' reh incha'jinik reh chi juneliik je' pantoq'omb'al reh i ju'jun chi haab', eh korehtaal inkuxik wach i ju'jun chi haab'.13Eh wila' xa a'n taq chu'nchel ak'ux taqe i ruq'or i k'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak, wila' xak'ax taq i QaJaaw i qaDios xaloq'ej taq chu'nchel ak'ux, chu'nchel taq awánima.14Re' i QaJaaw Dios nee ruyeew chee peet jab' paruq'ijil, je' wo' hoq xam jab' paruq'ijil, reh chi k'ih i wach atrigo taq naa amolom, reh chi nee inwihik taq riis aa-uuva, je' wo' taq aawaseite.15Eh naa wo' ruk'isam taqe rax ch'ahn reh chi naa ruwihiik kiwa' taq awaakaax. Eh naa wo' taq ruwihiik awa' ahaa' taq i hat chi manlik korehtaal taq ti nujik.16Xa re' la' chawik'raaj taq awiib' maayeew taq awiib' chi jot'arik, maa q'eb' taq chi riij ak'ux i QaJaaw Dios ruum i rojiik chi kilooq'jiik taqe i tiyoox, eh ma' xuk'aa' taq awiib' chikiwach.17Ruum wi xaloq'ej taqe re', re' i QaJaaw Dios neenchalik rujosq'iil taq cha naah, eh ma' nee ta rutaq'aaj chaloq i jab'. Eh re' i ye'aab' ma' nee ta chik inwachinik i tik chuwach. Eh re' taq i hat xa chi jumehq'iil taq naa akimiik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh.18Je' re' noq chamol taq panakapeb'aal panawánima taqe i k'uhb'aal i nuq'or taq aweh chab'ak' taq ralaq aq'ab', eh chee wo' taq yejal awach, reh chi neen k'ulik taq panak'ux.19Eh cha tijej taq awak'uun awixq'uun ruuk' taqe i k'uhb'aal re' re', chach'ob' taq rub'ehel keh noq wilkaat taq pampaat, noq b'ehik taq i na a'n, noq okik taq aweh chi wirik, noq naa taq awuktiik.20Eh cha tz'ihb'aaj chuwach i rooq taq apaat, je' wo' chuwach i ru puertahiil taq apaat.21Chi je' re' neenajtb'ik rooq aak'achariik taq i hat, je' wo' kik'achariik taq awak'uun awixq'uun chupaam i ye'aab' ruq'orom rib'iral i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh. Re' taq aak'achariik naa ruponiik chi je' najtiil i ruk'achariik i taxaaj chinaah i wach ak'al.22Eh wila' xa a'n taq chu'nchel ak'ux taqe i ruq'or i k'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak, eh wila' xak'am taq naah. Eh wila' xak'ax taq i QaJaaw i qaDios, wila' ma' xakanaa' taq chik i rub'eeh, wii xa a'n taq chu'nchel i ruq'or.23Re' i QaJaaw Dios reh naa resam taq reje chawach chu'nchel i nimaq tinamit noq naa taq awokiik chupaam i ye'aab' re' re', eh re' taq i hat naa taq achopom naah i nimaq tinamit q'e' kow kiib' chawach taq i hat.24Eh chu'nchel i ye'aab' naa taq awik'iik wii' naa rukahniik taq cha weh. Ko ar naa rutohq'iik cho chupaam i ye'aab' chiq yuuq' naa ruponiik Líbano. Naa rutohq'iik cho chi chii' i nim ha' Éufrates, naa ruponiik ko chi chii' i palaw Mediterráneo.25Ma' jino'q naa ruq'at wiik taq awach, naa rub'anam chaloq i Dios, aha' wilik i ruq'orom cho rib'iral taq aweh ma' k'isiin ta naa kiyo'jiik i tinamit aha' taq naa awik'iik wii', eh aha' taq naa awojiik i k'oq.26Re' hin chupaam i q'iij yu'naak i nuq'or taq aweh nik' wach noq nee taq inak'ul otob'il, eh nik' wach noq nee taq inak'ul i k'axik.27Re' otob'il wila' xanimaj i ruk'uhb'aal taq aaWaJaaw aaDios xnuq'or taq aweh yu'naak.28Eh ti' k'axik i neenchalik taq cha naah wila' xa ruum i kilooq'jiik i tiyoox ma' eht'alimaj ta kiwach xakanaa' taq rub'aan taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw i qaDios, eh wila' xaq'eb' taq chi riij ak'ux runimjiik i k'ahchi' i nuq'orom taq aweh.29Eh noq re' QaJaaw i qaDios hat taq chik rukojom chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah i naa taq aq'orom rib'iral i rotob'il chinaah i yuuq' Gerizim. Eh naa taq aq'orom rib'iral i ti' k'axik chinaah i yuuq' Ebal.30Re' taqe i yuuq' re' re' ar wilkeeb' chi juntar i nim ha' Jordán chi korkiil i nimb'eeh wilik reje parookb'aal q'iij pan kiye'aab' i aj cananeo patim taqe wach k'ixkaab' ma' naj ta ruuk' i wilkeeb' wii' i chee' tz'inuj ar Moré wilik paruyuq'ul i Gilgal.31Re' taq i hat achk'isiin taq ma' naq'at wach i nim ha' Jordán reh chi naa taq rojiik achopom naah i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Eh noq achopom taq chik naah ar taq naa ak'achariik.32Je' re' noq cha a'n taq chu'nchel ak'ux, chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal xnuq'or taq aweh i hin yu'naak. Re' taqe i aj Israel q'orarik keh chi xa jinaj wo' ye'aab' naa kiloq'inik wii'1Re' taqe wili i k'uhb'aal, ruch'ihil i titaq'ab'jik taq wii' i ruk'ul taq chi naa a'nam chupaam taq aak'achariik chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah, re' i naa ruye'em taq aweh aaDios i ki Dios aamaam awati't.2Eh chupaam taqe i tinamit naa achopom naah naa asacham kiwach, chi jumpech i ye'aab' inkiloq'ej wii' taqe i tiyoox, re' taqe i ye'aab' wilkeeb' wataq yuuq' k'ixkaab', je' wo' hoq i wilkeeb' chi ri'sil taqe i rumuuj i nimaq chee'.3Eh naa wo' taq asacham kiwach i kiartaal, naa taq apaxem ab'aj inki a'n wii' i loq'inik, eh naa wo' taq ak'atam taqe i chee' inkiloq'ej wii' i Asera i ki dios, eh naa wo' taq asacham kiwach i kitiyoox reh chi ma' nee ta chik inq'orarik kib'ihnaal chi jumpech ar.4Re' QaJaaw i qaDios i hoj ma' ruk'ul ta chi je' re' rulooq'jiik naa qa'nam.5Eh re' i QaJaaw Dios chupaam i jinaj keh taq aye'aab' i hat naa rusik'im wach jino'q i ye'aab' naa rulooq'jiik wii' i rub'ihnaal. Eh re' ye'aab' re' re' naa asik'im taq i hat, ar taq narojiik aloq'em i qaDios.6Ar taq naa rojiik ak'atam i chikop chi mayiij chuwach i Dios. Eh ar taq ak'amam reje atumiin i lajeeb' ketzal naa taq awesam ruuk' i jinaj siento, eh naa taq ak'amam reje atoob'aal, re' aq'orom taq chi naa aye'em. Eh ar wo' naa taq ak'amam reje amayiij xanaa taq ruchaliik panak'ux, je' wo' hoq peet taq rak'uun awaakaax, i peet taq kak'uun aatentzuun.7Eh chupaam i ye'aab' re' re' naa taq a'nam awa' ahaa' chuwach QaJaaw i qaDios chi suq taq ak'ux awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun. Eh naa a'nam rusuqkiil taq atik, ruum naa kaat rutob'eem i QaJaaw i qaDios.8Eh ar ma' naa ta chik a'nam taq i hat je' rukab' inqa'an ayu', yu'naak re' inqa'an aha' wilik imponik chi qawach.9Re' taq i hat yu'naak komajaa' taq ti okik chupaam i ye'aab' naa ruwihiik wii' i rusuqkiil taq ak'ux re' ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.10Eh noq naa taq aponiik chi juntar i nim ha' Jordán, re' i QaJaaw Dios ar taq naa kaat ruye'em chi patinik chi suq taq ak'ux. Ruum ma' naa ta chik ruye'em q'ab' chi naa kojiik chi pleto taq awuuk' i ki-ixowanik taq awach, atoob' ta wilkeeb' taq chi junsuut taq aaye'aab'.11Re' i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw Dios chi naa ruye'ariik ruloq'il ar taq naa rojiik aq'asam chi amayiij chuwach chu'nchel i xnuq'or taq aweh. Re' taqe i k'atoj chikop ye'b'al ruloq'il i reh, je' wo' taq atumiin i lajeeb' naa taq awesam ruuk' i jinaj siento, je' wo' taq atoob'aal, je' wo' chu'nchel i sik'ooj wach i aq'orom taq reh i QaJaaw Dios chi naa taq aye'em reh.12Re' taq i hat awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun je' wo' taqe amoso winaq, amoso ixoq naa taq rusuuqb'iik ak'ux chuwach i QaJaaw Dios awuch'ihil taqe i riih rumaam Leví patim taq chaxilak ruum re' keh ma' xkik'ul ta kiye'aab' taq chaxilak.13Cha wik'raaj taq awiib' ma' xata aha' taq naa ak'atam chi amayiij taqe i chikop chuwach i QaJaaw Dios.14Re' taqe i amayiij xa ar wo' taq naa aq'asam chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw Dios chupaam i jinaj keh i ye'aab' ar taq narojiik aq'asam chu'nchel i xnuq'or taq aweh.15Xa re' la' nee wo' rub'an chi nee taq i naakansaj i chikop, nee taq inak'ux, chupaam taq aatinamiit cha ju'junaal, xanik' pa' taq inawaaj i hat, xa re' la' mi xuyeew taq cha weh i QaJaaw Dios, atoob' ta re' ruuk' i saq wach, atoob' ta re' ruuk' i ma' saq ta wach chikop, atoob' ta rutib'kaal taqe keej neerub'an chi nee taq inak'ux.16Xa re' la', re' i rukik'eel ma' naa ta taq ak'uxum, koruman chi naa taq achihkaam je' rukab' noq inchihkik i ha'.17Eh ma' naa ta taq ak'uxum pan aatinamiit i lajeeb' naa awesam taq ruuk' i jinaj siento, i wach taq atrigo, i riis taq aa-uuva, taq aawaseite, taqe peet rak'uun taq awaakaax, aatentzuun. Eh ni xata re' taq i mayiij xa panak'ux taq naa ruchaliik je' wo' taq amayiij chi riij, nee taq i neenaq'or ree Dios chi wilik taq i na a'n, je' wo' taq amayiij inaq'asaj taq ruuk' aq'ab'.18Re' taqe i mayiij re' re' xa ar taq naa ak'uxum chuwach i QaJaaw i qaDios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun, awuch'ihil taq amoso winaq, taqe amoso ixoq. Eh awuch'ihil wo' taqe i riih rumaam Leví wilkeeb' taq panatinamiit, eh naa taq rusuuqb'iik ak'ux chuwach i QaJaaw ruum naa taq akamaneem wach.19Eh ma' naa ta wo' taq akanaam chi ma' xta wilik keh i riih rumaam Leví nik' najtiil naa taq aak'achariik wach ak'al.20Eh noq re' QaJaaw i qaDios runimb'isam taq chik reje aye'aab', je' rukab' i ruq'orom taq aweh neerub'an chi nee taq inak'ux i tiwik xanik' pa' taq neenawaaj i hat panak'ux.21Wila' re' i ye'aab' xusik' wach i QaJaaw i qaDios chi naa ruq'orariik i rub'ihnaal najt ruuk' taq aaye'aab' neerub'an chi nee taq i naakansaj ixoq wakax, je' wo' taqe aatentzuun ruye'em taq aweh aaDios. Eh neerub'an chi nee taq inak'ux i kitib'kaal i naa taq apatiniik wii' xanik' pa' k'ihaal taq inawaaj, je' rukab' i nuq'orom taq aweh.22Eh nee wo' rub'an chi nee taq inak'ux i kitib'kaal i keej, je' wo' taqe i chikop ch'uwa' kiwach, je' wo' taqe i chikop ma' ch'uwa' ta kiwach.23Xa re' la' ma' ruk'ul taj chi nee taq ak'uxum i kikik'eel ruum re' re' inye'wik k'acharik. Je' re' noq ma' ruk'ul taj chi nee taq inak'ux inye'wik k'acharik ruuk' i tiwik.24Re' taq i naa a'nam naa taq achihkaam wach ak'al i kik', je' rukab' noq inchihkik i ha'.25Maak'ux taq i kik' reh chi nee taq ti elik korik ruuk' i chib'ih jariik taq i neena a'n, eh nee wo' kielik korik taq awiih aamaam ruum naa taq a'nam i rukorkiil chuwach i QaJaaw Dios.26Eh re' taqe i chib'ih jariik naa aq'asam taq chi mayiij chuwach i QaJaaw Dios, eh aha' wilik i aq'orom taq chi naa aye'em reh, ar taq naa aq'asam chuwach, chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh.27Eh ar chinaah i ru artaal i QaJaaw Dios naa taq aq'asam ak'atoj mayiij. Re' i kikik'eel i chikop naa aq'asam chi mayiij naa taq ajalk'iim chinaah i ru artaal taq aaWaJaaw aaDios, eh re' kitib'kaal neerub'an chi nee taq inak'ux.28Chab'iraj taq cha a'n taq rub'aan chu'nchel i nuq'or taq aweh, reh chi suq taq nee ti wihik i hat, eh suq wo' nee kiwihik taq awiih aamaam, ruum i rub'anariik i korik chi b'anarik, je' wo' hoq imponik chuwach i QaJaaw Dios. Re' i q'ilooj chi ma' naa ta kilooqjiik taqe i tiyoox29Noq re' i QaJaaw i qaDios naa rusacham kiwach i tinamit wilkeeb' chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah, re' taq chik i hat naa awihiik ar.30Eh noq wilkaat taq chik ar noq sachooj chik kiwach chawik'raaj taq awiib' maayeew taq awiib' chi jot'arik, maa pahqaaj taq chib'ih aweh keh taqe i kitiyoox, eh maa kapaaj wo' taq kiloq'jik je' rukab' noq inkiloq'ej keh.31Eh noq naa taq aloq'em i QaJaaw i qaDios i hat maa a'n taq aweh i ma' holohik taj inki a'n i tokoom tinamit re' re', re' keh noq inkiloq'ej i kitiyoox inki a'n i ma' holohik taj korehtaal inkik'at i kiha'lak'uun chi kimayiij chikiwach, re' taqe re' ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios.32Eh koruman chi naa taq a'nam chi korik chu'nchel i xnuq'or taq aweh, ma' naa ta taq atiqim naah, eh ma' naa ta wo' taq awesam ruuk'.1Wila' xponik jino'q taq chaxilak i jalal ruq'oral i Dios i rub'an riib', oon jino'q i wilik i rilow wach parusaq wiriik, xuq'or-oq taq aweh jino'q i ma' ilooj taj, oon sahchb'al k'uxliis.2Eh xk'ularik-oq wo' hoq i xuq'or, eh xuq'or-oq taq aweh chi je' wili: Taq taq qaloq'ej taqe i tiyoox ma' aweht'al ta taq wach i hat qanimaj taq je' rukab' inqa'an i hoj, inko'q taq aweh.3Maa nimaj taq reh i jot'ool re' re' ruum re' taq aaWaJaaw aaDios ruuk' i re' taq naa kaat rupajam mi korik taq chi k'ahchi' animam chu'nchel awánima, chu'nchel taq awansil.4Je' re' noq xa re' wo' i QaJaaw i qaDios naa taq animam, xa re' wo' reh taq naa aloq'em cha a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, eh xa re' wo' reh taq naa ab'iram i ruq'oral ti k'acharoq taq pan jinaj wach k'uxliis ruuk' i reh.5Eh re' i jalal ruq'oral i Dios i rub'an riib' re' re', oon wilik i rilow parusaq wiriik i ruk'ul chi naa rukanteesjiik ruum xuq'or taq aweh chi naa taq akanaam runimjiik i QaJaaw i qaDios x-eesanik taq aweh pankowlaj kamanik ar Egipto. Eh ruum chi xuq'or taq aweh chi naa taq akanaam i rub'eeh taq aaDios re' i ruq'orom chi naa taq ak'amam. Ruum aj re' koruman chi naa taq asacham wach i yiib' wach wilik taq chaxilak.6Atoob' ta re' awehk'een, oon awak'uun awixq'uun, oon jino'q taq aawas, oon jino'q taq i naah awamigo chi ma' eht'alimaj ta nee tirumin chupaam chi nee taq inaloq'ej taqe i tiyoox ma' aweht'al ta taq kiwach i hat. Eh ni xata re' taqe aamaam awati't xi eht'alinik cho kiwach.7Nik' wach kika'yik taqe i tiyoox inkiloq'ej taqe i tinamit wilkeeb' taqe reje chi najt, chi ma' najt taq cha junsuut wilkeeb' sut i wach ak'al.8Re' i neeminwik taq aweh chi kilooq'jiik taqe re' maab'iraj taq reh manimaj taq reh, maaketelaaj taq wach, eh maa keb'aa' wo' taq aha' wilik i rub'an.9I ruk'ul la' chi naa taq akansam. Re' taq i hat naa ab'aniik reh chi peet, chi riij i re' naa wo' rub'aan reh kuum chu'nchel i tinamit.10Naa kikutib'eem chi ab'aj korehtaal inkikansaj ruum xat raj naq taq kaat resam chi runimjiik i QaJaaw i qaDios x-esanik taq cha weh Egipto re' hat naq taq minooj wii' pankowlaj kamanik.11Eh wila' kanteesjik awach i naa rub'aniik reh i na'ojb'al re' re', chu'nchel i tinamit Israel naa runab'iniik reh, chi je' re' neekiyo'jik, ma' awach ta chik naa rub'aniik i yiib' wach na'ojb'al re' re'.12Eh noq wilkaat taq chik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios, eh xab'iraj-oq taq rib'iral,13chi wilkeeb' taqe i winaq ma' holohik taj i kina'ojb'al xkik'am-oq rub'eeh taq aatinamiit chi kiloq'oonjiik taqe i tiyoox re' i ma' aweht'al ta taq wach.14Re' taq i hat inchol taq asik'im chi riij mi korik chi wilkeeb' ar. Eh wila' korik chi wilkeeb' ar, eh korik chi k'achi' kianam taqe i yiib' wach na'ojb'al re' re'.15Re' taq i hat inchol taq akansam ruuk' i q'aslaj ch'ihch' taqe i patineel chupaam i tinamit re' re', je' wo' taqe i kichikoop, eh naa wo' taq rukuxiik asacham wach chu'nchel i wilkeeb' chupaam.16Re' taqe i kib'ehomal naa taq amolom kiwach panyejaal i tinamit junk'ahtiik taq naa a'nam kuuk' i tinamit, je' wo' chu'nchel i wilkeeb' ar. Eh naa taq rukuxiik ak'atam chi je' k'atoj mayiij chuwach i QaJaaw Dios. Re' tinamit re' re' naa rusahchiik wach chi jumpech ma' jaruuj chik naa rukorjiik.17Eh ma' naa ta taq amolom cha weh i ye'ooj taq aweh chi naa taq asacham kiwach, reh chi re' Dios ma' nee ta nchalik i rujosq'iil taq cha naah nee la' ruketelaaj taq chawach naa ruye'em q'ab' chi naa taq apatiniik chi runimaal tinamit, je' rukab' i ruq'orom cho ruuk' korik i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't.18Je' re' neerub'an taq cha wuuk' wila' xanimaj taq i QaJaaw i qaDios, wila' xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, re' i k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak. Eh re' taq i cha a'n imponik chuwach i reh.1Re' taq i hat, hat taq rak'uun rixq'uun aaWaJaaw aaDios ma' ruk'ul ta chi nee nayok' wach taq ati'jolal, chi neenajoy i rismaal taq anaah ruum i ruti'kiil taq ak'ux ruum i rukimiik awach taq aweh.2Re' taq i hat, hat taq rusantolaj tinamit i QaJaaw i qaDios. Xa re' la' wo' taq i hat rusik'im chawach chi kixilak i tinamit wilkeeb' sut i wach ak'al. Re' taqe i chikop saq kiwach, eh re' taqe i chikop ch'uwa' kiwach (Lev 11.1-47)3Ma' jino'q i ch'uwa' wach taq naa ak'uxum.4Re' i wili i kib'ihnaal i chikop neerub'an chi nee taq inak'ux: Re' imas wakax, re' tentzun, re' imas kaprax.5Re' i k'ih b'uhr kiwach chi keej re' kok' keej ma' xta ruk'aa', re' i chikop wilik kuk'aa' wilkeeb' panch'ahn, re' i kaprax chu'nchel i chikop wilkeeb' panch'ahn.6Je' re' noq neerub'an chi nee taq inak'ux i kitib'kaal chu'nchel i chikop inkixab'ej wo' chik ruka'peech i kiwa', eh mi lach' i naah kooq, je' wo' hoq i naah k'ixk'aq.7Re' taqe i chikop wili ma' naa ta taq ak'uxum chi kixilak inkixab'ej cho ruka'peech i kiwa', eh lach' i naah i kixk'aq: Re' cameyo, re' i je' ruwii' imul, re' imul. Re' taqe i chikop re' re' ch'uwa' taq kiwach cha weh atoob' ta inkixab'ej wo' chik cho ruka'peech i kiwa' xa re' la' ma' lach' taj i naah kixk'aq.8Re' ahq ma' naa ta taq ak'uxum ruum re' reh lach' naah i rixk'aq, xa re' la' ma' ruxab'ej ta cho ruka'peech i ruwa', ruum aj re' ch'uwa' wach taq cha weh, maa k'ux taq aweh i ni xata naa taq atz'a'am i kiti'jolal noq kamnaq chik taqe.9Re' taqe i chikop wilkeeb' pan palaw, eh re' taqe i wilkeeb' parooq ha' neerub'an chi nee taq inak'ux, eh nee wo' taq inak'ux i kar wilik kixiik' eh i wilik rutastaas i kiij.10Xa re' la' maa k'ux taq i ma' xta kixiik', eh i ma' xta rutastaas i kiij, re' taqe re' i ruk'ul chi nee taq inaq'or chi ch'uwa' kiwach.11Eh chu'nchel i chikop wilik kixiik' saq kiwach, eh neerub'an chi nee taq inak'ux.12Xa re' la' wilik wo' keh i re' ma' ruyee ta riib' chi nee taq inak'ux je' wili i kib'ihnaal: Re' xihk, re' ooloch' q'eq riij, eh re' kaq riij.13Re' k'uch q'eq riij, je' wo' chu'nchel i chikop wilik kixiik' re' q'oreel nik' wach kiwii'.14Eh je' wo' hoq k'ih b'uhr wach i chikop wilik kixiik'15Re' nimlaj chikop wilik ruxiik', re' tuhkur, re' tz'ikin chi' ha' i rusik' ruwa', re' taqe i k'ih b'uhr kiwach chi xihk.16Re' rajaaw tuhkur, re' chikop je' ruwii' k'uch, re' chikop wilik ruxiik' nim i ju'.17Re' je' cho nimaq patuxk, re' i nimaq k'uch, re' saq i kiij.18Re' i tz'ikin molol siip, re' tz'ikin wilik rikoom, re' i sootz'.19Eh chu'nchel i kok' chikop wilik kixiik' ma' naa ta taq ak'uxum ruum ch'uwa' taq wach cha weh.20Eh re' taqe i chikop wilik kixiik' saq kiwach neerub'an chi nee taq inak'ux.21Eh ma' naa ta wo' taq ak'uxum i kitib'kaal taqe i chikop xakikimik chi kutkeel, ruum re' taq i hat, hat taq rusantolaj tinamit i QaJaaw i qaDios. Re' tiwik re' re' neerub'an chi nee taq i nayeew keh chi k'uxarik taqe i tokoom tinamit patim taq chaxilak. Eh nee wo' rub'an chi nee taq i nak'ayej keh i tokoom tinamit.
Eh ma' naa ta wo' taq achaq'sam i kitib'kaal i kok' rak'uun kaprax chupaam i riis iruch'uuch' i rutuut. Re' i k'uhb'aal chi riij i ruye'ariik i jinaj naa rehtesjiik ruuk' i lajeeb'22Re' taq i hat koruman chi rajlaal haab' taq naa aye'em reh i QaJaaw Dios i ju'jun naa taq awesam iloq ruuk' i lajeeb' i wach taq atik naa reliik taq panaye'aab'.23Eh naa taq awojiik chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw i qaDios naa ruq'orariik wii' i rub'ihnaal. Ar chuwach i QaJaaw naa taq ak'uxum i ju'jun naa taq awesam iloq ruuk' i lejeeb' i wach taq atik, je' wo' hoq i naa awesam taq iloq ruuk' i ak' riis uuva, ruuk' taq aawaseite, je' wo' hoq peet rak'uun taq awaakaax, je' wo' hoq i peet rak'uun taq aatentzuun. Je' taq re' i naa a'nam reh chi nee taq i natijej i ruyohljiik wach i QaJaaw Dios.24Eh wila' q'e' najt wilik taq awuuk' i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw Dios i naa ruq'oriik wii' i rub'ihnaal. Eh wii ma' xa a'n taq reje ruk'amariik amayiij re' re' ruum i runajtiil,25neerub'an chi nee taq i nak'ayej kahnoq amayiij re' re'. Eh re' chik i tumiin taq neenak'am reje chupaam i ye'aab' narusik'im wach i QaJaaw i qaDios.26Ruuk' i tumiin re' re' neenaloq' taq i hat ar i jilow taq amayiij xa chib'ih pa' jariik taq inawaaj, b'oyax, tentzun, riis uuva, oon xa chib'ih chik jariik i ha' re' ruuk' i ch'am. Eh ar taq naa ak'uxum chuwach i QaJaaw Dios awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun, naa taq a'nam i ninq'iij reh i suq kiil k'uxliis.27Eh mansahchik taq panak'ux i ruye'ariik i k'uxumb'al keh taqe i riih rumaam Leví ruum re' keh ma' xkik'ul ta kiye'aab' je' rukab' i xak'ul taq i hat.28Rajlaal ox ox haab' pan kuxesb'al wach reh i haab' naa taq awesam i ju'jun ruuk' i lajeeb' i wach taq atik, eh ar taq naa amolom wach pana tinamiit.29Re' taqe i re' naa rukamaniik chi k'uxumb'al keh i riih rumaam Leví ruum re' keh ma' naa ta kik'ulum kiye'aab' je' rukab' taq i naa ak'ulum i hat. Eh k'uxumb'al keh i tokoom tinamit patim taq chaxilak, eh je' wo' taqe i ma' xta kituut kajaaw, ruch'ihil taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil korehtaal kinujik. Eh re' QaJaaw i qaDios nee taq ti rukuxisaj ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam. Re' haab' inkuyarik wii' i mahk chi riij i k'aas1Re' taq i hat rajlaal wuquub' haab' taq naa akuyum kimahk i wilik kik'aas taq awuuk'.2Re' kuyuj mahk taq naa a'nam re' taqe wili: Wila' xayeew taq i chib'ih aweh chi kemeel keh taq aawas achaaq' koruman chi naa taq akuyum ru mahk ruuk' i rukemeel, eh wila' awach i wilik ruk'aas taq awuuk' maa pahqaaj taq chik reh awuch tinamitaal aj Israel ruum ruq'orom i QaJaaw Dios chi re' i ruwuuq haab' naa rukuyariik wii' i mahk chi riij i k'aas.3Re' taqe i tokoom tinamit naa taq apahqaam keh chi naa kiye'em jilow i kikemeel, eh re' taqe aatinamiit naa taq akuyum kimahk ruuk' i kikemeel.4Eh wila' je' taq re' xa a'n ma' xta jino'q i neb'aa' naa ruwihiik taq chaxilak, eh naa taq kaat rukuxisam chee Dios chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh chi akooch.5Xa re' la' wi xanimaj taq, wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe i k'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak.6Re' i QaJaaw i qaDios naa taq kaat rukuxisam je' rukab' i ruq'orom taq aweh. Eh naa ruwihiik chib'ih taq aweh, naa taq aye'em keh chi kemeel i ma' k'isa nimaq tinamit. Eh re' taq i hat ma' naa ta taq awojiik chi kemeel kuuk', eh ma' k'isiin i nimaq tinamit naa taq aq'atam kiwach, re' keh ma' naa ta kiq'atam taq awach. I ruk'ul chi naa ruye'ariik kikemeel i neb'aa'7Eh wila' wilik jino'q taq chaxilak i neb'aa' re' ruuk' taq aatinamitaal aj Israel chupaam jino'q keh taq aatinamiit re' i naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios maa kowb'isaj taq awánima chayeew la' taq reh chib'ih neerupahqaaj taq aweh chatoob'eej taq awuch tinamitaal.8Xa hat-oq taq atoob' ruuk' chayeew taq reh chu'nchel chib'ih i neerupahqaaj taq aweh chi kemeel.9Eh maa nokik taq panakapeb'aal i yiib' wach, maa q'or taq chi je' wili: Re' hoj ma' xtaj naa qayeew chi kemeel ruum xailook' chik imponik i wuquub' haab' reh i kuyuj mahk chi riij i k'aas, mat ko'q taq. Eh ma' nee ta rub'an chi ma' suq ta rilariik taq neena a'n i aatinamitaal, wila' ma' xakemelej taq chib'ih reh i neb'aa', re' reh nee ruq'or reh i Dios, eh naa rukahniik chi jinaj mahk taq cha naah.10Naa la' taq atoob'eem chu'nchel ak'ux chi juneliik ruum wi je' re' taq i xa a'n naa taq kaat rukuxisam i QaJaaw i qaDios ruuk' taq i naa a'nam ruuk' taq i naa aq'orom.11Juneliik naa kiwihiik i neb'aa' taq chupaam aatinamiit ruum aj re' i nuq'or taq aweh chi chatoob'eej taqe i neb'aa' i ti' wilkeeb' taq chaxilak taqe i ma' xta wilik keh wilkeeb' chupaam taq aatinamiit. Re' k'uhb'aal chikiij i k'ayimaj pankowlaj kamanik (Ex 21.1-11)12Wila' xaloq' taq jino'q amoso re' ruuk' taq awuch aj Israel winaq, oon ixoq, xa waqiib' haab' naa rukamaniik awuuk', eh paruwuuq haab' naa taq awoq'taam reje.13Eh noq naa rojiik ma' naa ta taq ataq'aam reje chi ma' xta taq i naa aye'em reh.14Naa la' naa aye'em reje ruchikoop, k'ih wo' rutrigo naa aye'em, je' wo' hoq i ruriis uuva, naa taq awunem reje i chib'ih aweh ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.15Mansahchik panak'ux taq i hat chi xat wihik wo' cho pankowlaj kamanik ar Egipto, eh chi re' i QaJaaw i qaDios x-esanik taq cho aweh. Ruum aj re', re' hin i nuq'or taq aweh chi je' re' taq i naa a'nam.16Eh wila' re' amoso aloq'om ma' ti raaj ta kaat rukanaam ruum chi hat atoob' ruuk', eh xokrik chikiij taqe i awach aweh.17Koruman chi nee nahop taq i xikin ruuk' q'as ju' ch'ihch' rehtalil chi naa rukahniik taq chi amoso chi jumpech. Eh je' wo' taq re' i naa a'nam reh taq amoso ixoq wila' ma' raaj ojik.18Eh maayoj taq ak'ux chi nee taq i naa woq'taaj reje amoso aloq'om ruum waq'iib' haab' wo' taq naa rukamaniik awuuk', eh xayejaal ti rutojb'aal taq naa aye'em ma' manlik ta rutojb'aal jino'q i xa kamanoom chi je' wili. Eh wila' xa a'n taq i nuq'or aweh re' i QaJaaw i qaDios naa taq kaat rukuxisam, inki. Re' ruq'ahteesjiik reh i QaJaaw Dios imas chikop i peet qak'uun taqe i chikop19Chu'nchel imas i peet kak'uun taq awaakaax, taq aatentzuun koruman chi naa taq aq'asam reh i aaWaJaaw aaDios.
Ma' naa ta taq akojom chi kamanik i peet kak'uun taqe i wakax, eh ma' naa ta wo' taq aset'em i rismaal riij i peet kak'uun taqe atentzuun.20Eh rajlaal haab' awuch'ihil taqe awak'uun awixq'uun naa taq rojiik ak'uxum i chikop re' re' chuwach i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh.21Xa re' la' re' chikop yeq yeq rooq, oon mutz'wach, oon xa chib'ih chik jariik i ruyab'ilaal ma' nee ta rub'an chi nee taq inaq'asaj chi amayiij chuwach i QaJaaw i qaDios.22Re' taqe chikop re' re' neerub'an chi nee taq inak'ux i panatinamiit xanik' pa' taq k'ihaal inawaaj, atoob' ta saq wach, atoob' ta ch'uwa' wach nee taq inak'ux, je' rukab' noq inak'ux i taqe i keej.23Xa re' la' ma' naa ta taq ak'uxum i kikik'eel koruman chi naa taq achihkaam je' rukab' noq inchihkik i ha'. Re' ninq'iij imb'aan rajlaal haab' (Ex 23.14-17; 34.18-24)1Noq naa ruponiik i poh reh i rumolariik taqe i wach atik ar taq naa aninq'ijeem i elik chaloq Egipto loq'oomb'al reh i QaJaaw Dios, ruum chupaam i poh re' re' xat resaj taq cho Egipto i QaJaaw Dios pan jinaj chaq'ab'.2Eh chupaam i ninq'iij re' re' naa taq aq'asam chi amayiij taqe ixoq wakax, eh tentzun chuwach i QaJaaw Dios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, re' naa ruq'orariik wii' i rub'ihnaal.3Re' i chikop naa taq aq'asam chi amayiij naa taq ak'uxum ruuk' i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh. Eh wuquub' q'iij taq naa ak'uxum i kaxlanwi'k re' re', re' i kaxlanwi'k rehtalil i ti' k'axik taq xak'ul ruum pan ajiim b'eeh, eh chaq'ab' taq xat elik taq cho ar Egipto. Eh nik' taq najtiil naa aak'achariik naa taq ruk'uliik panak'ux i chih q'ijil xat elik taq cho Egipto.4Eh chuwach i wuquub' q'iij re' re' ma' naa ta ruwihiik taq pana tinamiit i re' ruuk' inch'amb'risanik. Re' i chikop naa taq aq'asam chi mayiij chupaam i ruxq'eqiil reh i peet q'iij naa taq rukuxiik ak'uxum, ma' naa ta rukahniik reh i wahq'eq chi junwaar.5Ma' nee ta wo' rub'an chi nee taq inaq'asaj i chikop chi amayiij reh i ninq'iij imb'aan ruum i elik chaloq Egipto xa aha' chupaam taqe i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw Dios.6Xa ar wo' taq naa aq'asam amayiij chuwach i reh chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, re' naa ruq'orariik wii' i rub'ihnaal. Re' mayiij re' re' parokiik i q'iij taq naa aq'asam re' i ru orahiil noq xat elik taq cho Egipto.7Re' i tiwik re' re' naa taq ab'aham ar taq naa ak'uxum chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw i qaDios. Eh wahq'eq chi junwaar naa wo' chik asutiniik reje panapaat.8Eh waq'iib' q'iij taq naa ak'uxum i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh. Eh re' i ruwuuq q'iij jinaj i nim wach moloj iib' taq naa a'nam ye'b'al ruloq'il i QaJaaw Dios, eh ma' jino'q taq aweh i naa rukamaniik.9Eh chupaam i q'iij noq naa rutohq'iik rumolariik i wach taq atrigo ar taq naa atoq'aam reje rajaljiik i wuq'uub' xamano.10Naa taq aninq'ijeem i xamano, loq'oomb'al reh i QaJaaw i qaDios, ar wo' taq naa aye'em amayiij xanaa ruchaliik taq panak'ux re' q'oreel nik' k'ihaal taq i chib'ih aweh naa ruye'em i QaJaaw i qaDios ruuk' i rotob'il.11Naa taq a'nam i ninq'iij chuwach i QaJaaw i qaDios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, re' i naa ruq'orariik wii' i rub'ihnaal. Re' ninq'iij re' re' naa taq a'nam awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun, taqe amoso aminim pankowlaj kamanik, je' wo' taqe ma' xta kituut kajaaw, taqe i ixoq kamnaq kib'ahiil, je' wo' taqe i riih rumaam Leví wilkeeb' taq panatinamiit.12K'oloq taq panak'ux noq hat wo' taq minooj pankowlaj kamanik noq xat wihik taq cho ar Egipto. Je' re' noq cha a'n taq chu'nchel i k'uhb'aal wili.13Eh noq naa taq akohlaam i rumolariik i wach taq atrigo, noq naa taq akohlaam ruyitz'ariik i riis wach taq aa-uuva naa taq ayejaam i kok' perpat xaq chee' naah, eh naa taq aninq'ijeem.14Eh naa taq a'nam chi suq taq ak'ux awuch'ihil taq awak'uun awixq'uun, taqe amoso aminim pankowlaj kamanik, taqe i ma' xta kituut kajaaw, taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil, taqe i riih rumaam Leví wilkeeb' taq panatinamiit.15Re' ninq'iij re' re' wuquub' q'iij taq naa a'nam ye'b'al ruloq'il i QaJaaw i qaDios, chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh. Wila' xa a'n taq i je' re', re' QaJaaw i qaDios naa taq kaat rukuxisam ruuk' chu'nchel taq atik, ruuk' taq akamaj, eh juneliik naa ruwihiik taq rusuqkiil ak'ux.16Eh chu'nchel winaq oxpech naa kojiik chuwach i QaJaaw i qaDios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh. Re' noq naa taq aninq'ijeem i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh, re' noq naa taq aye'em chi amayiij i wach taq atik, re' noq naa taq aninq'ijeem i kok' perpat xaq chee' naah. Eh ma' jino'q i narojiik chuwach i QaJaaw Dios chi ma' xta i naa ruk'amam reje.17Chi kiju'junaal naa kik'amam reje kimayiij re' q'oreel nik' k'ihaal i chib'ih aweh naa ruye'em taq cha weh aaWaJaaw aaDios ruuk' i rotob'il. Re' i k'uhb'aal chi riij chi re' i rub'ehel naa rub'aan18Re' taq i hat naa taq apab'aam i q'atal q'orik ruch'ihil taqe i ajaab'ees chikinaah i ju'jun ch'uq chi tinamit aha' taq naa awihiik wii' re' chi naakiq'atam i q'orik chinaah i tinamit xti parub'ehel.19Eh re' taqe i naakokiik chi q'atal q'orik ruch'ihil taqe ajaab'ees ma' naa ta kiyojom wach i korik, eh ma' naa ta kik'ulum i tumiin chi riij i ma' korik taj ruum re' i tumiin i rutz'ap i kikapeb'aal i wilik kina'ojb'al, eh i ruyoj wach i kiq'oral i korik wach kik'ux.20Eh re' taq i hat re' i rub'ehel, re' i korik taq naa a'nam reh chi neenajtb'ik rooq taq ak'achariik, eh nee taq i naa wehchaaj aye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.21Eh ma' naa ta taq atikim jino'q i chee' naakilooq'onjiik wii' i tiyoox Asera rub'ihnaal ma' naa ta taq aye'em i koq chu'nchel i ru artaal i QaJaaw i qaDios.22Eh ma' naa ta taq ayejaam jino'q i jalwaach reh chi neenlooq'jik, ruum re' re' ma' imponik ta chuwach taq aaWaJaaw aaDios.1Ma' naa ta taq aq'asam chi amayiij chuwach i Dios imas wakax, oon jino'q i tentzun ma' manlik ta wach i kiti'jolal, oon wilik kiyab'ilaal, ruum re' re' ma' imponik ta chuwach i Dios.2Eh wila' chupaam taq aaye'aab' naa ruye'em taq aweh aaWaJaaw aaDios wilik jino'q i winaq oon ixoq ma' runimaj ta taqe i k'uhb'aal, oon i rub'an i ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios,3oon xooj kixuk'aa' kiib' chi looq'jiik taqe i tiyoox, oon chi looq'jiik i q'iij, chi looq'jiik i poh, chi kilooq'jiik i ch'umiil. Re' taqe i ma' ruq'orom taj i QaJaaw Dios chi naa rub'aan.4Wila' xab'iraj taq i rib'iral chi wilik i k'ahchi' rub'aniik reh taqe na'ojb'al re' re' cha sik' taq chi riij chi korik, wila' korik chi k'ahchi' i yiib' wach na'ojb'al re' re' chupaam taq aatinamiit Israel.5Naa taq ak'amam reje pan q'atb'al q'orik wilik chupaam taq aatinamiit i naa rub'aniik reh yiib' wach na'ojb'al, eh naa taq akutum chi ab'aj korehtaal inakansaj.6Wila' wilik ki'ib' oon ixib'-oq i neekiq'orik reh korik chi wilik ru mahk neerub'an chi nee taq inakansaj. Eh wila' xa jinaj i neenq'orik reh chi wilik ru mahk ma' nee ta rub'an chi neenkanteesjik.7Eh re' taqe i naa kiq'oriik reh chi korik chi wilik ru mahk naakikutwiik reh chi ab'aj chi peet chi riij i re' naa kokiik haa' chu'nchel i tinamit reh chi naa taq asacham wach chaxilak taq i hat aj Israel i yiib' wach na'ojb'al re' re'.8Eh wila' wilik i naa taq aq'atam i q'orik chinaah re' ruuk' k'axik chi b'anarik chi riij ikaansanik, chi riij peleto, chi riij yok'oj iib', oon xa chib'ih chik jariik i neenk'ularik chupaam taq aatinamiit. Koruman chi naa taq awojiik chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw i qaDios.9Ar nee taq tiooj kuuk' i aj Levíta re' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' ruuk' i q'atal q'orik naa ruwihiik chupaam i q'iij re' re'. Eh nee taq inaq'or keh i k'axkiil, eh re' i keh neekiq'orik taq aweh chib'ih taq i neena a'n.10Eh re' taq i hat naa taq a'nam chi korik xti nik' wach i naa kiq'orom taq aweh. Eh re' re' ar taq naa a'nam chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach QaJaaw i qaDios.11Aha' wilik i k'uhb'aal neenkiq'or taq aweh koruman chi naa taq a'nam nik' wach ruq'atariik i q'orik naa kiq'orom, je' wo' re' rub'aan taq naa a'nam i hat, eh ma' naa ta taq ajalam wach rub'aan.12Eh wila' wilik jino'q i xuq'etwachej ma' nee ta raaj rub'aan i xuq'or i k'amal kib'eeh aj tiij wilik ar chub'anariik i rukamaj i Dios, oon ma' xunimaj taj i q'ataj q'orik. Re' re' i ruk'ul chi naa rukanteesjiik, chi je' re' nee taq i naa sach wach chaxilak i hat taq aj Israel i yiib' wach na'ojb'al re' re'.13Eh noq neenkib'iraj i tinamit chi je' re' neenchalik kiyo'jiik ma' nee ta chik inki a'n i xa chib'ih jariik ruuk' i q'etwachiil. Re' k'uhb'aal chi riij i kipa'ab'jiik i reey14Noq naa taq awokiik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh QaJaaw i qaDios noq achopom taq chik naah, eh k'acharik taq chik i naa a'n ar nee-oq inaq'or taq chi je' wili: Re' hoj inqaj chi naa ruwihiik jino'q qa reey. Je' rukab' noq wilkeeb' i tinamit wilkeeb' chi junsuut i qatinamiit, tiko'q taq.15Ma' xta reet chi nee taq inakoj aareey, xa re' la' koruman chi re' i QaJaaw i qaDios narusik'wiik wach. Eh re' wo' ruuk' aatinamiit taq i hat, ma' nee ta rub'an chi tokoom tinamit i nee taq inakoj chi aareey.16Xa re' la' re' reey re' re' ma' nee ta ruwihiik ruk'ihaal-oq i rukawayu, eh ma' naa ta wo' rutaq'aam i rutinamiit Egipto chusik'ariik ruman i rukawayu. Ruum re' i QaJaaw Dios ruq'orom taq aweh chi ma' jaruuj taq chik naa asutiniik reje chupaam i ye'aab' re' re'.17Eh ma' nee ta wo' rub'an chi neen wihik k'ih-oq rixoqil reh chi ma' nee ta inyoj i rukapeb'aal. Eh ma' nee ta wo' rub'an chi neen wihik ruk'ihaal-oq ru oro, ru plata.18Eh noq naa rokiik chi taaq'anik i reey re' re' taq cha naah naa rutaq'aam rutz'ihb'jiik rehtalil pan jino'q huuj i k'uhb'aal wili wilik kuuk' i aj Levíta k'amal kib'eeh aj tiij re' xtz'ihb'jik cho pampeet.19Re' huuj naa rutz'ihb'jiik wii' i k'uhb'aal wili eliik naa ruwihiik ruuk', eh naa rilom wach chib'ih i ruq'or chupaam, chu'nchel q'iij reh i ruk'achariik, reh chi nee rutijej reh chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal wili, eh nee ruyohleej wach i QaJaaw i qaDios.20Reh chi ma' nee ta runimb'isaj riib' chuwach i rutinamiit. Eh ma' nee ta rukanaa' rub'aan chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal, chi je' re' najt naa ruwihiik chi reyil chinaah i tinamit Israel, eh najt wo' naa kiwihiik chi reyil i riih rumaam. Re' i naa ruye'ariik keh i aj Levíta k'amal kib'eeh aj tiij1Re' taqe i aj Levíta i k'amal kib'eeh aj tiij, re' taqe i junch'uq chi riih rumaam Leví. Ma' xta i kikooch naakik'ulum chaxilak taq i hat aj Israel. Re' keh xa ruuk' tii xa chib'ih jariik i naa ruye'ariik chi mayiij chuwach i QaJaaw Dios naa kik'uxlaam wii' kiib'.2Eh ma' naa ta kik'ulum jino'q kikooch je' rukab' inkik'ul taqe i kuch aj Israel ruum re' kikooch i keh re' rub'anariik i rukamaj i Dios.3Re' taqe i tinamit naa kiq'asam chi kimayiij imas wakax, je' wo' hoq i tentzun, eh re' i raa' kitileb', i kikahkachi', i ki porok' i chikop re' re', naa rukahniik chi keh i k'amal kib'eeh aj tiij.4Eh naa wo' rukahniik keh i peet wach taq atik, je' wo' hoq i riis taq aa-uuva, je' wo' taq aawaseite, je' wo' hoq rismaal riij taqe atentzuun peet taq naa ayok'om.5Ruum re' keh re' i QaJaaw i qaDios xsik'wik cho kiwach chi kixilak taq aatinamiit reh chi naa kianam i kamanik nik' naa ruwihiik rulooq'jiik i Dios. Eh je' wo' chik re' i naa kianam i kiih kimaam.6Eh wila' re' i aj Levíta xa aha' pa' wilik taq cho chupaam i ju'jun chi aatinamiit taq i hat aj Israel neerik'raaj cho paránima chi neenchalik chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw Dios.7Neerub'an chi neen kamanik chi k'amal kib'eeh aj tiij ar parub'ihnaal i QaJaaw Dios. Je' wo' rukab' inki a'n taqe i ruch aj Levíta xawilkeeb' ar chub'aan i rukamaj i QaJaaw Dios.8Nee wo' rub'an chi nee ruk'ul i k'uxumb'al i reh je' k'ihaal inkik'ul i k'amal kib'eeh aj tiij xawilkeeb' wo' ar, atoob' ta wilik wo' hoq i xye'arik reh ruum i rajaaw. Re' rukojariik i na'ojb'al chi ma' naa ta chik rub'aan i loq'inik tiyoox9Noq hat taq chik okinaq chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Maatijej taq aweh i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i tinamit wilkeeb' ar.10Eh ma' jino'q taq aweh i hat i naa ruq'asam chi k'atoj mayiij i rak'uun rixq'uun, ma' tijej taq aweh i q'ijinik, maa q'or taq chi aweht'al taq chib'ih i naa ruk'ulariik naa chub'an ma'an taq aweh i warinik.11Eh ma' naa ta wo' rojiik apahqaam taq ana'ojb'al kuuk' i aj q'iij. Je' wo' kuuk' i kiq'orinik reh i ma' tob'laj Uxlab'al, je' wo' kuuk' i kiq'orinik reh i kamnaq.12Re' i QaJaaw Dios ma' imponik ta k'isinoq panaq'wach i kib'anik reh taqe i yiib' wach na'ojb'al re' re'. Re' QaJaaw Dios naa resam taq reje chawach taqe i tinamit re' re' ruum inki a'n i yiib' wach na'ojb'al re' re'.13Je' re' noq re' taq i hat korik-oq taq wach ak'ux ruuk' i QaJaaw Dios.14Re' taqe i tinamit wilkeeb' chupaam i ye'aab' i naa taq rojiik achopom naah inkinimaj i kiq'orik rib'iral chib'ih i naa ruk'ulariik, je' wo' taqe aj q'iij. Eh re' i QaJaaw i qaDios i hoj, xuq'or chi ma' ruk'ul ta chi nee taq i na a'n aweh taqe i yiib' wach na'ojb'al inki a'n i keh. Re' Dios xuq'or chi naa rupab'aam jino'q jalal ruq'oral je' rukab' i Moisés15Re' i QaJaaw i qaDios naa rusik'im wach taq chaxilak jino'q i jalal ruq'oral je' rukab' i hin aha' wilik i naa ruq'orom taq aweh naa taq animam.16Re' i wili xa pahq'aaj taq reh QaJaaw i qaDios chinaah i yuuq' Horeb, noq amolom taq awiib' ar xaq'or taq, chi ma' nawaaj ta taq chik ab'iram i ruq'oral i QaJaaw i Dios, eh chi ma' nawaaj ta taq chik awilom wach i runimaal q'aaq', ruum wixqilow wach nee hoq kimik, tiki taq.17Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: Ma' xta reet aha' wilik i xapahqaaj.18Re' hin naa nusik'im wach chi kixilak jino'q i jalal nuq'oral re' ruuk' i kitinamiit, je' rukab' i hat re' chi nee ruq'or aha' wilik i neenuq'or reh i hin. Eh nee wo' chik inq'orarik kekeh.19Eh chu'nchel i ma' naa ta kinimaniik reh aha' wilik taqe i naa ruq'orom i jalal nuq'oral re' re', re' hin naa taqe nuye'em chi tojariik i kimahk.20Wila' re' jino'q i jalal tii chik nuq'oral noq nee ruq'or, panub'ihnaal ti chik neenq'orik i rub'an riib', oon aha' wilik i ma' nuq'orom ta reh i hin, oon nee nq'orik pankib'ihnaal taqe i tiyoox, re' re' i ruk'ul chi naa rukanteesjiik, inki.21Eh wila' re' hat inaq'or taq panak'ux chi je' wili: ¿Nik' wach noq neenqanab'eej chi ma' re' ta ruq'oral i Dios i ruq'or jino'q i jalal q'orik? tiko'q taq. Je' taq wili noq naa akojom rehtaal.22Wila' re' i jalal ruq'oral i Dios i rub'an riib' ma' xoj ta iloq wach taqe i xuq'or parub'ihnaal i QaJaaw Dios, ar naa ruk'utiniik chi ma' re' tee Dios xq'orik reh. Iraaj ruq'orom chi xa ruum i nimb'esb'al riib' xuq'or iraaj i reh, re' re' matyo'jik taq ruum. Re' rusik'ariik i tinamit ke'emb'al iib' (Num 35.9-28)1Noq re' i QaJaaw Dios rusacham chik kiwach tinamit chupaam i ye'aab' wilkeeb' wii' yu'naak re' i naa ruye'em taq aweh, re' taq chik i hat naa awihiik ar, eh naa taq apatiniik pankipaat.2Noq wilkaat taq chik ar, naa taq asik'im wach i oxseht chi tinamit re' ruuk' i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.3Eh naa taq ayejaam taqe b'eeh, eh ixib' taq naa awesam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Eh ar naa kiwihiik i ju'jun chi tinamit reh chi ar neenooj rukeb'aa' riib' i xa chi ma' reht'al i nee rukansaj i ras ruchaaq'.4Awach i nee rukansaj i ras ruchaaq' chi ma' xata paruk'ux, noq nenb'aan reh ma' ruum ta chi wilik ruk'aah ruuk' neerub'an chi neenooj rukeb'aa' riib' chupaam jino'q i keh i tinamit ke'emb'al iib'.5Qaq'or chi re' jino'q i winaq xooj si'wiil, eh noq nee rutoq'aa' yok'oj sii', eh neenkalojik i rikeej, eh nee ruyok' i ruch'ihil, eh neenkimik. Ruum chi ma' xata paruk'ux xchalik noq xukansaj neerub'an chi nee nooj rukeb'aa' riib' chupaam i jinaj keh i tinamit ke'emb'al iib', reh chi ma' nee ta nkanteesjik.6Xa re' la' winajt wilik i tinamit neenooj rukeb'aa' wii' riib' eh re' i ma' tokoom ta ruuk' i xukansaj, neraaj ruq'ajam wach i rukimiik chi yohb'aal wach i ruk'aah noq nee rajimaj reje i xb'anik kaansanik korehtaal i rureq wach b'eeh. Eh nee rukansaj xanaah re' ma' ruk'ul ta naq chi naa rukanteesjiik, ruum ma' xata raaj noq xukansaj i ruch'ihil.7Je' aj re' noq i nuq'or taq aweh i hin chi chasik' taq wach oxseht-oq i tinamit ke'emb'al iib'.8Eh noq re' i QaJaaw i qaDios runib'isam chik taq aye'aab', eh nee ruyeew taq aweh chu'nchel je' rukab' i ruq'orom chaloq noq i xuq'or chee xti korik keh i qamaam qati't chi naa ruye'em taq aweh.9Re' taq i hat oxseht wo' chik chi tinamit ke'emb'al iib' naa taq atiqim naah, ruuk' i naa taq asik'im wach pampeet, eh wi xa a'n taq i ruq'or i k'uhb'aal wili. Eh wixak'ax taq chu'nchel ak'ux i QaJaaw i qaDios, eh wi ma' xakanaa' taq chik i rub'eeh.10Naa taq asik'im kiwach i tinamit re' re' reh chi ma' nee ta imb'aan ikaansanik chupaam taq aye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Eh ma' nee ta inkahnik taq wach anaah i rukimiik i ma' xta ru mahk.11Eh wila' re' jino'q i winaq i rixowaaj wach i ras ruchaaq' neerusik' chi riij nik' wach noq nee rukansaj. Eh noq rukansam chik neerumol chi eliik nenooj rukeb'aa' riib' chupaam jino'q keh i tinamit ke'emb'al iib'.12Re' taqe k'amal b'eeh chupaam i tinamit re' re' naa kitoq'aam ruchopariik naa kiq'asam pan q'ab' i ma' tokoom ta ruuk' awach i xukansaj reh wo' chi neenkikansaj i reh.13Ma' naa ta taq aketelaam wach, chi je' re' ma' nee ta nkanteesjik chupaam taq aatinamiit Israel i ma' xta ru mahk. Eh chu'nchel taq i neena a'n nee taq ti elik korik ruuk'.14Eh chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh aaWaJaaw aaDios, ma' naa ta taq ajilim paam i ruk'ula't aka'jaah, re' i k'ula't kikojom kahnoq taqe i aj najtir q'iij. Re' k'uhb'aal chikiij i ma' korik ta kiq'orik chi riij i tokoom15Eh aweht'al-oq taq chi ma' manlik taj chi xa jinaj i nee nq'orik reh chi wilik ru mahk jino'q i winaq kore' ta nenimjik wila' wilkeeb' kiib' oon ixib'-oq neenq'orik reh chi korik chi wilik ru mahk.16Eh wila' re' jino'q i yiib' wach runa'ojb'al xooj ruq'or i ma' korik taj xuq'or chi wilik ru mahk jino'q i winaq,17re' taqe kiib' chi k'ahchi' keeb' chi peleto koruman chi naa kojiik pa'lojoq chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' chikiwach i k'amal kib'eeh aj tiij, eh je' wo' chikiwach i q'atal q'orik naa kiwihiik pankikamaj chupaam taqe i q'iij re' re'.18Eh re' i q'atal q'orik narusik'wiik chi riij mi korik i xuq'or chi wilik ru mahk i ras ruchaaq'. Eh wila' xkan chi riij chi xa xutz'aq wach ru mahk i ras ruchaaq'.19I ruk'ul chi naa ruye'ariik chi tojariik i ru mahk i reh je' naq rukab' i k'ahchi' rupahqaam chi riij i ras ruchaaq'. Je' re' naa rub'anam reh chi neensahchik wach i yiib' wach na'ojb'al re' re' taq chaxilak.20Eh noq neenkib'iraj i tinamit chi je' re' neenchalik kiyo'jiik ma' nee ta chik inki a'n i yiib' wach na'ojb'al re' re'.21Maa ketelaaj taq kiwach. Re' i naa rukansaniik, naa wo' taq akansam i reh, re' i neeresaj inaq'wach i ras ruchaaq' nee wo' taq inawesaj i ree reh, re' i neeresaj i wareeh i ras ruchaaq' nee wo' taq inawesaj i ree reh, re' i nee ruyok' i q'ab' i ras ruchaaq', nee wo' taq inayok' i ree reh, re' i nee ruyok' i rooq' i ras ruchaaq', nee wo' taq inayok' i ree reh. Re' k'uhb'aal chi riij i q'aq'inik1Wila' xat'ooj taq chi q'aq'inik kuuk' i aj ixowaal, eh nee taq inawil chi ma' k'isiin i kikawayu, je' wo' i kikareta, je' wo' i ki soldado chuwach taq aweh hat, mat yo'jik taq kuum. Ruum re' taq i hat wilik taq awuuk' aaDios chatoob'jiik re' x-esanik taq cha weh Egipto.2Eh noq naa ruponiik i ru orahiil i q'aq'inik re' k'amal kib'eeh aj tiij naa ruq'oreem taqe i soldado je' wili i naa ruq'orom keh:3Chab'iraj taq i hat aj Israel yu'naak naa taq atoq'aam q'aq'inik kuuk' i aj ixowaal, maayoj taq ak'ux mat qaaj taq kapeew, maa nchalik taq ab'arb'otiik ruum ayo'jiik.4Ruum re' i QaJaaw i qaDios wilik taq awuuk', naa rutob'iniik taq aweh reh chi naa taq a'nam keh i ki-ixowanik taq awach, reh chi nee taq i na a'n keh, inko'q.5Eh re' taqe i k'amal kib'eeh i soldado je' wili i naa kiq'orom: wila' awach taq aweh i hat i koxuyej-aa' rupaat komajaa' impatinik chupaam neerub'an chi nee nooj patinoq parupaat. Ruum nee-oq inkimik panq'aq'inik. Eh tokoom chik neenpatinik chupaam i rupaat.6Eh wila' awach taq aweh i hat i rutikim ru-uuva, eh komajaa' i rub'an rusuqkiil i wach, neerub'an chi nee nooj parupaat ruum nee-oq inkimik cho panq'aq'inik. Eh tokoom chik neemb'anik rusuqkiil i wach i ru-uuva.7Eh wila' awach taq aweh i ruyejaam chik wach chi naa rub'anam kaxáro, sutinoq reje parupaat, chub'an kaxáro, ruum xkimik-oq cho panq'aq'inik, tokoom chik aj uuk' neerub'an kaxáro i xq'un, inko'q taqe.8Eh re' taqe k'amal kib'eeh soldado, je' wo' chik wili i naa kiq'orom reh i ki soldado: Wila' wilik taq aweh i hat ma' kow ta ruk'ux, eh inyo'jik neerub'an chi nee nooj parupaat, reh chi ma' nee ta ruyoj kik'ux taqe i ruch'ihil.9Eh noq re' taqe i k'amal kib'eeh naa kikohlaam q'orik re' taqe i kajaaw soldado nee kiye'em kiib' chi peet b'eeh chikiwach i soldado.10Eh noq naa taq aponiik chupaam jino'q i tinamit peet taq naa apahqaam keh okik pansuqkiil k'uxliis.11Eh wila' xkik'ulaa' okik pansuqkiil k'uxliis, eh wixkiyeew taq awokiik chupaam i tinamit, re' taqe i patim ar naa taq kikahniik chi je' taqe amoso.12Eh raaj wila' ma' xkaaj okik pansuqkiil k'uxliis taq awuuk', wixkiq'or chi q'aq'inik inkaaj, re' taq i hat jumehq'iil taq neena kotej riij i kitinamiit.13Re' i QaJaaw i qaDios naa ruq'asaniik taq panaq'ab' i tinamit re' re', ruuk' i re' naa taq rukuxiik akansam ruuk' q'aslaj ch'ihch' taqe tinamit re' re'.14Eh chu'nchel ixoq je' wo' taqe i ha'lak'un chu'nchel i wilkeeb' chupaam i tinamit re' re' naa rukahniik taq panaq'ab'. Eh naa taq a'nam rusuqkiil nik' k'ihaal naa taq ruye'em q'ab' aweh i QaJaaw chi naa taq aq'uchum keh i aj ixowaal.15Je' re' taq i naa a'nam kuuk' i ju'jun seht chi tinamit najt wilkeeb' reje, ma' re' ta ruuk' taqe aatinamiit ma' najt ta wilkeeb' reje.16Xa re' la' chupaam i ju'jun seht chi tinamit wilkeeb' chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios, ma' jino'q chik i naa taq akanaam chi k'achlik.17Naa la' taq rukuxiik asacham kiwach i taqe i tinamit wili: aj heteo, aj amorreo, aj cananeo, aj ferezeo, aj heveo, aj jebuseo, je' wo' rukab' i ruq'orom i QaJaaw i qaDios.18Reh chi ma' nee ta nkik'uhtaaj taq aweh i xiik' naah yiib' kiil wach na'ojb'al inki a'n i keh, chi ye'b'al ruloq'il i kitiyoox, reh chi ma' nee ta taq ti mahkunik chuwach i QaJaaw i qaDios.19Eh noq naa achopom naah jino'q i tinamit konajt taq naa akotem riij. Eh ma' naa ta taq ayok'om ruuk' ikej i chee' ar, ruum naa rukamaniik chi k'uxumb'al taq aweh i naakiwachum. Eh re' taqe re' xa chee' wo' taqe wataq yuuq' k'ixkaab', ma' re' ta taqe winaq xama' xta wo' taq neetikuchej.20Re' taqe i chee' ma' kiwachinik taj neerub'an chi nee taq inayok', nee ta inkamanik aweh chi kootb'al riij i tinamit naa taq achopom naah, je' taq re' i naa a'nam korehtaal taq inachop naah. Re' ruch'ob'ariik rub'ehel chib'ih i naa rub'aan ruuk' i kamnaq ma' eh t'alimaj taj awach kaansanik reh1Wila' chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios xkan jino'q i kamnaq panab'iix ma' eht'alimaj taj awach i xkansanik reh.2Re' taqe i k'amal b'eeh ar kuch'ihil taqe i q'atal q'orik naa rojiik kipajam nik' najtiil wilkeeb' i tinamit chi junsuut i xkan wii' i kamnaq.3Eh re' taqe i winaq wilkeeb' chi k'amaj b'eeh chupaam i tinamit ma' najt ta wilik ruuk' i ye'aab' xkan wii' i kamnaq naa kik'amam chaloq jinaj i k'isa wakax ma' jaa' ta nokik perper laj chee' chinaah reh kamanik.4Eh re' taqe k'amal b'eeh chupaam i tinamit re' re' naa kik'amam qohoq chupaam i rooq yuuq' i k'isa wakax, re' i ye'aab' ma' jank'al ta nab'ixjik wach, eh ma' jank'al ta wo' intik paam. Ar naakitoqom i ralaq i k'isa wakax.5Eh naa kichaliik taqe i k'amal kib'eeh aj tiij re' taqe i riih rumaam Leví, ruum re' keh sik'ooj cho kiwach ruum i QaJaaw i qaDios chi re' keh naa kib'aniik i kamanik nik' wilik rulooq'jiik i reh naa kianam i kuxisanik. Eh re' keh naa kiq'oriik reh chib'ih i naa rub'aan ruuk' i mahk, eh ruuk' i wech'inik iib'.6Eh chi riij i re' chu'nchel winaq wilkeeb' chi k'amaj b'eeh ar naakitz'ajam i kiq'ab' chinaah i k'isa wakax kamnaq.7Eh je' wili i naa kiq'orom: Xti korik noq ma' re' tee hoj xojkaansanik reh i winaq wili, eh ma' xqilow ta wo' hoq awach xkansanik reh.8QaJaaw Dios cha kuy ru mahk aatinamiit Israel re' i xako'leej taqe chaloq i hat, maakoj pankinaah i rukimiik i ma' xta ru mahk, inko'q taqe. Chi je' re' ma' nee ta taq tiye'arik chutojariik riij i ru mahk i winaq re' re'.9Re' taq i hat wi xa a'n taq i korik, i rub'ehel chuwach i QaJaaw Dios ma' nee ta taq inokik pananaah i rukimiik i ma' xta ru mahk. Re' i k'uhb'aal chikiij i kichopariik panq'aq'inik10Noq naa taq awojiik chi q'aq'inik kuuk' i ki-ixowanik taq awach, eh xuyeew-oq q'ab' taq aweh i QaJaaw Dios chi wilik keh taq neenachop.11Eh wila' wilik taq aweh i hat xrilow wach jino'q ixoq q'e' holohik, eh xuk'ax wach neerub'an chi nee ruchop naah chi rehk'een.12Eh nee ruk'am reje parupaat ixoq re' re', nee ruq'or reh chi nee rujoy i rismaal naah chi nee ruyok' i rixk'aq.13Eh nee wo' ruq'or reh chi neeresaj i ruso' rukojom noq xchoparik, eh neenkahnik parupaat i winaq re' re'. Eh jinaj poh neeroq'ej i rutuut rajaaw, chi riij i re', re' i aj Israel chopwik naah neerub'an chi neeruq'oreej chi rehk'een chik, eh re' re' naa rukahniik chi rub'ahiil.14Eh wila' ma' ruk'ax chik wach koq'uun neerub'an chi nee rutaq'aaj reje ixoq re' re', xa re' la' ma' nee ta rub'an chi nee ruk'ayej ruuk' tumiin, ma' nee ta rub'an chi neerub'an reh je' rukab' imb'aan reh i xa minooj pankowlaj kamanik, ruum xujot' chik reje.15Wila' re' jino'q i winaq kiib' i rixoqil, xa re' jinaj i ruk'ax, eh re' jinaj ma' ruk'ax taj, eh kikab'cheel-oq xwihik rak'uun ruuk', re' aasb'ees rak'uun ruuk'-oq irixooqil ma' ruk'ax taj xwihik.16Eh noq naa ruponiik i q'iij chi naa ruch'aq'am i chib'ih reh i winaq re' re' ma' nee ta rub'an chi nee rukoj chi peet rak'uun i xwihik ruuk' i rixoqil i ruk'ax, ruum neentib'ik ruk'ux i rak'uun xwihik ruuk' i rixoqil ma' ruk'ax taj ruum re' re' peet rak'uun.17Eh re' wo' re' inchol rukojom chi peet rak'uun, eh k'ih wo' hoq i rukooch naa ruye'em, je' wo' rukab' i ruk'ul chi reh. Atoob' ta ma' re' ta rak'uun i rixoqil q'e' ruk'ax, naa wo' ruye'em reh aha' wilik i rukooch ruum re' re' i peet rak'uun.18Eh wila' wilik jino'q i winaq wilik jino'q rak'uun ma' nib'irinik taj, ma' nimanik taj, ma' runimaj taj aha' wilik inq'orarik reh ruum i rutuut rajaaw. Eh ni xata re' noq imb'aan reh chi tz'uhuum i nimanik.19Re' ak'un re' re' neerub'an chi neenkik'am reje pan q'atb'al q'orik chikiwach i winaq k'amal b'eeh chupaam i tinamit re' re'.20Eh je' wili i naa kiq'orom: Re' qak'uun wili ma' nimanik ta chi jumpech ma' qoh runimaj taj xa re' i wi'k iraaj, xa re' xohk'rik iraaj, inko'q taqe.21Eh re' ak'un re' re' chi ab'aj naa rukanteesjiik kuum chu'nchel i tinamit re' re' Chi je' re' naa taq asacham wach i ti' k'axik wilik taq pana tinamiit. Eh noq naa kib'iram chi je' re' taq awuch aj Israel neekiyo'jik.22Eh wila' wilik jino'q i winaq yohb'aal wach i ru mahk, i ruk'ul chi naa rukanteesjiik, eh neenkit'uyaa' ju' chee' noq neenkikansaj.23Re' ruti'jolal ma' nee ta nik'ik aq'ab' chi t'uylik ju' chee' koruman chi naa kimuq'aam chupaam i q'iij naa rukimiik wii'. Ruum ye'ooj i ti' k'axik chinaah ruum i Dios awach t'uylik ju' chee' noq inkimik. Je' re' noq maa ch'uwa'reej taq paam aye'aab' ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.1Wila' sahchik jino'q i rub'ooyax, oon rutentzuun aawas achaaq', eh wila' re' hat xawil wach maakanaa' chi je' re', neenachop, eh nee naq'asaj reh aawas achaaq'.2Eh wila' re' ehchan reh ma' re' ta ka'jaah, oon ma' aweht'al ta wach, nee nak'am reje panapaat i chikop re' re'. Eh konee chik inooj rupahqaaj aweh aawas achaaq' kora'j nee naq'asaj cho reh re'.3Eh je' wo' re' taq i naa a'nam ruuk' i b'uurux ruuk' jino'q itz'ihy, oon xa chib'ih jariik neeruq'eb' aawas achaaq' eh xa req-oq taq i hat maakanaa' taq chi je' re'.4Eh wila' xawilow chi kutlik pamb'eeh i rub'uuruux, oon rub'ooyax i aawas achaaq' ma' naa ta akanaam chi je' re' inchol la' atoob'eem, eh nee nawuksaj johtoq i ruchikoop.5Re' ixoq ma' ruk'ul taj chi neerukoj i ruso' i winaq, eh re' winaq ma' ruk'ul taj chi nee rukoj i ruso' ixoq. Ruum re' i QaJaaw Dios ma' imponik ta chuwach i kib'anik reh taqe i je' re'.6Eh wila' awach taq aweh i xureq parub'eeh jino'q i rusuuq' tz'ikin naah chee', oon wach ak'al, eh wilik-oq kok' rak'uun, oon rumiloj chupaam i rusuuq', eh pachlik-oq chinaah i kok' rak'uun, oon chinaah i rumiloj, ma' nee ta rupinik i rutuut ruch'ihil i kok' rak'uun.7Xa re' la' kok' rak'uun naa rukahniik ruuk', naa rukanaam chi naa rojiiki kituut, chi je' re' suq naa ruwihiik, eh naa runajtb'ik rooq i ruk'achariik.8Eh wila' awach taq aweh i xuyejaa' rupaat koruman chi naa rukojom koraal tz'aq chi junsuut i naah i rupaat ko'lemb'al iib' reh chi ma' nee ta nokik pankinaah awach reh i rukimiik i awach i neenq'ehb'ik cho ar.9Eh ma' tik taq i tokoom i ja' chi xilak aa-uuva ruum wixa tik taq neensahchik wach i awijaa', je' wo' hoq i wach taq aa-uuva.10Eh ma' naa ta wo' taq akojom chi k'otooj paam ak'al i b'ooyax chi b'uurux i nee taq inakoj chi ruk'uliil.11Eh ma' naa ta taq akojom chi aso' xilakimaj i runoq'il, re' ruuk' rismaal riij chikop, eh re' ruuk' i lino.12Eh koruman chi naa taq akojom rusinchii' aso' chi chii' kajchel i rutz'u'kaal. Re' ruch'ob'ariik rub'ehel chib'ih i naa rub'aan ruuk' i ma' ruch'uwa' risam ta riib'13Eh wila' re' jino'q i winaq xuk'am chi rehk'een jino'q ixoq, eh noq k'acharik chik i rub'an ruuk' neentohq'ik rixowaam wach.14Eh noq wirinaq chik ruuk' neerutoq'aa' i ma' holohik ta laj q'orik chi riij je' wili neeruq'or: Re' ixoq wili noq xnub'an kaxáro ruuk', eh noq xinwirik ruuk' xnukoj rehtaal chi ruq'oreem chik winaq, inko'q.15Eh re' taqe i rutuut rajaaw ixq'un naa kik'amam reje i rehtalil chi korik chi ma' ruq'oreem ta winaq naa kik'amam reje pan q'atb'al q'orik chikiwach i ajaab'ees chupaam i tinamit re' re'.16Re' i rajaaw i k'isa q'ahxoq je' wili i naa ruq'orom keh i ajaab'ees re' re': Re' wixq'uun xnuyeew chi rehk'een i winaq wili, eh yu'naak i rixowaaj chik wach.17Eh noq wirinaq chik ruuk' ma' holohik ta chik inq'orik chi riij k'ahchi' ruq'orom chi re' wixq'uun ruq'oreem chik winaq, re' hin weht'al chi ma' reht'al ta q'orinik winaq i wixq'uun noq xooj ruuk', eh wili i rehtaliil, inko'q. Eh kikab'cheel ruuk' i rehk'een naa kihe'em i koq wach i itz'ihy chikiwach ajaab'ees.18Eh noq naakilom chi je' re' naa kichopom i winaq naakiye'em chutojariik i ru mahk.19Re' winaq re' re' jinaj siento chi tumiin re' ruuk' i plata i rumulta naa kesam, eh naa ruq'ahtesjiik reh i rajaaw ixq'un ruum xuchuk i q'orik chi riij jinaj ixq'un aj Israel ma' reht'al ta wach q'orinik winaq. Eh re' winaq re' re' naa wo' rukahniik chi rehk'een chi jumpech ixq'un re' re' ma' nee ta rub'an chi nee ruch'aq riib' ruuk'.20Eh wila' korik i xuq'or i winaq chi re' xq'un reht'al chik wach q'orinik winaq, noq xureq.21Naakesam cho chi chii' i rupaat i rajaaw, eh naa rukutariik chi ab'aj kuum i tinamit wilkeeb' ar korehtaal inkikansaj, ruum xub'an Israel i na'ojb'al xiik' naah yib'kiil wach. Eh ruum wo' chi xuch'uwa'risaj wach i rupaat i rajaaw, xa re' wo' chi naa rukanteesjiik naa rusachariik wach i yiib' wach na'ojb'al taq chaxilak.22Eh wila' xkan jino'q i winaq chi yoklik ruuk' jino'q ixoq wilik rub'ahiil kikab'cheel i ruk'ul chi naa kikanteesjiik, xa re' wo' chi je' re' naa rusachariik wach i yiib' wach na'ojb'al taq chaxilak i hat taq aj Israel.23Eh re' jino'q ixq'un ma' reht'al ta wach q'orinik winaq ruye'em chik wach i q'orik reh jino'q i winaq chi naa rub'anam kaxáro ruuk' eh neenwirik ruuk' jino'q i winaq chupaam i tinamit.24Eh kikab'cheel naa kik'amariik reje chikiwach i q'atal q'orik, naakikutariik chi ab'aj reh i kikanteesjiik. Re' xq'un naa rukanteesjiik ruum ma' xupahqaaj taj chi xko'ljik, eh pan tinamit wo' naq wilik, re' winaq ruum chi xrixoqb'eej i naa naq rub'anam wii' kaxáro i ras ruchaaq'. Xa re' wo' chi je' re' naa rusahchiik wach i na'ojb'al re' re' taq chaxilak.25Eh wila' re' jino'q i winaq neerureq panab'iix ixq'un ruye'em chik wach i q'orik chi naa rub'anam kaxáro ruuk' i tokoom winaq, eh neerumin chupaam ixq'un chi neen wirik ruuk', xa re' winaq re' re' neenkanteesjik.26Re' xq'un ma' xta naruuchjiik ruum ma' re' tee reh wilik ru mahk ma' ruk'ul ta chi naa rukanteesjiik. Eliik wach ruuk' i neerub'an jino'q i winaq nee ruk'ul jino'q i winaq, eh chi ma' reht'al nee rukansaj.27Ruum re' winaq re' re' xa panab'iix xureq ixq'un, eh ar xwirik ruuk' atoob' ta wo' naq xuk'er chii' xama' awach ta wo' naq xko'linik reh.28Eh wila' re' jino'q i winaq xureq jino'q ixq'un ma' reht'al ta wach q'orinik winaq, eh ma' aha' ta ruye'em wach i q'orik chi naa rub'anam kaxáro, eh neerumin chupaam chi neen wirik ruuk', eh wixkan chi riij,29re' winaq re' re' naa ruye'em i lajeeb' roxk'ahl chi tumiin re' ruuk' i plata reh i rajaaw ixq'un ruum i xub'an. Eh ruum chi xuch'uwa'risaj wach i ruk'achariik ixq'un, koruman chi naa rub'anam kaxáro ruuk', ma' jaruuj chik naa ruch'aqam riib' ruuk' chi jumpech.30Eh ma' awach taj i naa rixoqb'eem i rixoqil i rajaaw ruum ma' ruk'ul ta chi nee ruk'utaaj ruk'ixb'ilaal i rajaaw. Re' taqe i ma' xik'ularik ta cho chi kixilak irutinamiiti Dios1Re' jino'q i winaq q'ojeel i rumiloj, oon yok'eel i ruk'achab' ma' naa ta rokiik chi kixilak i rutinamiit i Dios.2Re' taqe i ma' kaxáro ta kituut kajaaw ma' naa ta kokiik chi kixilak i rutinamiit i Dios ni xata re' kiih kimaam naakokiik ar, atoob' ta neenik'ik lajeeb'-oq ch'iht chi k'achareel.3Re' taqe aj amonita, taqe aj moabita ma' jaruuj naa kokiik chi kixilak i rutinamiit i Dios, ni xata re' kiih kimaam naakokiik ar, atoob' ta neenik'ik lajeeb'-oq ch'iht chi k'achareel.4Ruum ma' xi elik ta cho chak'ulariik ma' xkiyeew ta taq awa' ahaa' noq xat ik'ik taq cho pan kitinamiit noq xat elik taq chaloq Egipto. Eh xkitoj i Balaam rak'uun i Beor ar inchalik Petor wilik ar Mesopotamia reh chi xupahqaaj i ma' holohik ta taq cha naah.5Eh re' i QaJaaw i qaDios ma' xrib'iraj taj aha' wilik i ma' holohik taj i xupahqaaj taq chawiij i Balaam, re' chik i rotob'il xuyeew taq cho aweh aaDios, ruum q'e' taq ti ruk'ax.6Eh maa sik' taq i wihik pansuqkiil k'uxliis kuuk', maa sik' taq i holohik chikee i tinamit re' re' nik' taq najtiil naa aak'achariik ayu' wach ak'al.7Eh ma' wixowaaj taq kiwach i aj Edom, ruum ma' tokoom ta taq awuuk'. Eh ma' wixowaaj wo' taq kiwach i aj Egipto, ruum re' taq i hat xat k'acharik wo' taq cho pan kitinamiit.8Re' i roxch'iht chi k'achareel taqe kiih kimaam i tinamit re' re' neerub'an chi neekiokik haa' chi kixilak i aj Israel rutinamiit i Dios. Re' ruq'orariik chi ma' xtaj i ch'uwa' wach naa rub'aan9Eh noq naa taq awojiik chi q'aq'inik kuuk' i ki-ixowanik taq awach ma' naa ta taq a'nam jino'q i yiib' wach na'ojb'al.10Eh wila' wilik jino'q i winaq taq chaxilak ch'uwa' wach ruum chi xelik ruha'iil i ruk'achab' chaq'ab', inchol reliik reje chupaam taq aa itz'ihy naah paat ma' naa ta rokiik i koq chuwach i jinaj q'iij.11Noq naa ruqajiik i q'iij koruman chi naa rub'anam ritiin, eh noq naa rokiiki q'iij neerub'an chi nee wo' chik inokik i koq chupaam i itz'ihy naah paat.12Re' taq asa'rb'aal najt ruuk' taqe aa itz'ihy naah paat naa taq aye'em reje.13Eh chi kixilak taq aatz'a'aamb'aal naa taq ak'amam reje jino'q aq'as ju' chee'. Eh noq naa taq a'nam aasaa' ruuk' i re' naa taq ak'otom ajuul ar taq naa a'nam qohoq aasaa', naa taq atz'apam naah chi ak'al.14Ruum re' i QaJaaw i qaDios wilik taq awuuk' chupaam taq aa itz'ihy naah paat, re' naa rutoob'iniik taq aweh chi naa taq aq'atam kiwach i ki-ixowanik taq awach. Ruum aj re', re' taq aa itz'ihy naah paat koruman chi naa rukahniik chi santo laj ruye'aab' i Dios, ma' xtaj i ma' holohik taj naa rilom ar, reh chi ma' nee ta taq tirukanaa' cha wutkeel. Re' k'uhb'aal chi riij jino'q i ye'aab' ke'emb'al iib'15Re' noq neenooj rukeb'aa' riib' taq awuuk' i moso k'ayimaj pankowlaj kamanik, ma' nee ta chik taq inaq'asaj reh i rupatroon.16Chakanaa' taq chi nee taq ink'acharik awuuk', xa aha' pa' i tinamit nee raaj wihik i reh, eh xa aha' pa' ye'aab' i ruk'ax wach i reh, eh ma' awach ta naa rujot'wiik reh.17Ma' jino'q i winaq ma' jino'q ixoq aj Israel naa ruk'ayem riib' chub'aan i k'oyomal, je' rukab' inki a'n i aj looq'en tiyoox.18Eh ma' naa ta taq aye'em q'ab' i hat chi neenk'ulik kitoj parupaat taq aaDios i kiq'orom chi naa kiye'em, ruuk' i tumiin inkan cho ruuk' k'oyomal je' rukab' i re'. Ruum re' re' ma' imponik ta k'isinoq chuwach i QaJaaw Dios.19Eh ma' naa ta taq apahqaam tojb'al riij reh i aatinamitaal wila' xukemelej rutumiin awuuk', oon re' ruuk' ink'uxarik, oon xa chib'ih chik jariik i neerukemelej awuuk' ma' xtaj i naa taq apahqaam tojb'al riij reh.20Re' i tokoom tinamit neerub'an chi nee taq inapahqaaj tojb'al riij reh chib'ih jariik i neerukemelej awuuk'. Eh re' taq aatinamitaal ma' naa ta taq apahqaam tojb'al riij reh i rukemeel. Chi je' re', re' i QaJaaw Dios naa taq kaat rutoob'eem ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah.21Eh wila' xaq'or taq chi wilik i naa taq aye'em reh i QaJaaw i qaDios chayeew reh chi jumehq'iil. Ruum re' Dios naa ruye'em taq wach anaah rutojariik, eh wila' ma' xatoj taq nee inkahnik i mahk taq cha naah.22Eh wila' ma' xaq'or taq reh chi wilik taq i naa aye'em reh atoob' ta ma' nee ta i nayeew reh ma' xta mahk neenkahnik taq cha naah.23Eh wila' xa panak'ux taq naa ruchaliik chi naa taq aq'orom reh i QaJaaw i qaDios chi wilik taq i naa aye'em reh koruman wo' hoq chi naa taq aye'em reh.24Eh wila' xat okik taq i koq chupaam i ru-uuva aawas achaaq' neerub'an chi nee nak'ux taq aweh korehtaal taq nee ti nujik, xa re' la' ma' nee ta rub'an chi nee nak'am taq reje aweh pan achakaach.25Eh wila' xat okik taq i koq chupaam i rutrigo aawas achaaq' neerub'an chi neenach'uq taq aweh i wach ruuk' i q'ab', xa re' la' ma' nee ta rub'an chi nee taq inayok' ruuk' ch'ihch'. Re' k'uhb'aal chi riij i ch'aqaj iib' ruuk' huuj1Wila' re' i winaq xub'an kaxáro ruuk' i rehk'een. Eh noq rub'anam chik kaxáro ma' nee ta chik iraaj wach, ruum chi xureq chi riij chi ma' holohik taj i runa'ojb'al, neerub'an chi nee rutz'ihb'aaj jino'q i huuj ch'aqb'al kiib' nee ruyeew reje reh ixoq, eh neeresaj reje parupaat.2Eh noq elinaq chik reje parupaat i winaq ixoq re' re' neerub'an chi nee wo' chik i rub'an kaxáro ruuk' i tokoom winaq.3Eh wila' re' rukab' rub'ahiil ixoowjik wo' chik wach ruum. Eh nee wo' chik i rutz'ihb'aaj jino'q i huuj reh ch'aqb'al kiib' nee wo' chik i ruyeew reje reh ixoq re' re' nee risaj reje parupaat. Eh wila' xkimik reje i rukab' rub'ahiil.4Eh re' peet rub'ahiil ma' nee ta chik i ruyee riib' chi neerub'an kaxáro ruuk' ruum xiik' chik naah ch'uwa'iil wach ixoq re' re'. Re' na'ojb'al re' re' ma' imponik ta chuwach i Dios. Je' re' noq re' taq i hat ma' ruk'ul ta chi nee taq inach'uwa'risaj paam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw Dios.5Re' jino'q i winaq koxub'an kaxáro ma' ruk'ul ta chi naa rojiik panq'aq'inik, ma' jino'q i rukamaj i wilik chi ajaab'esil naa rub'anam manlik jinaj haab' naa rub'anam parupaat reh chi naa ruye'em rusuqkiil ruk'ux i rehk'een.6Eh ma' naa ta taq ak'ulum i rukaa' rukeb'aal, ni xata re' q'ab' i rukaa' aawas achaaq' chi nee rukanaa' taq awuuk' chi riij kemeel ruum re' rukaa' i rusik' wii' riib' ik'tesb'al reh i ju'jun chi q'iij.7Eh wila' re' i winaq neerelq'aaj jino'q i ruch i aj Israel reh chi neerumin pankowlaj kamanik, oon neeruk'ayej. Re' ajileq' re' re' inchol rukanteesjiik chi je' re' nee taq inasach wach chaxilak i yiib' wach na'ojb'al re' re'.8Eh wila' awach i xelik chaloq i rax q'aah chi riij chaxilak naa taq a'nam kuuk' xti nik' wach inkiq'or taqe i k'amal kib'eeh aj tiij re' ruuk' taqe i aj Levíta. Eh inchol taq a'nam chu'nchel xti nik' wach i nuq'orom reh i hin.9Eh k'oloq taq panak'ux i xub'an i QaJaaw i qaDios ruuk' i María noq hat taq chik elinaq cho Egipto.10Eh wila' xub'an rukemeel taq awuuk' aawas achaaq' mat okik taq i koq parupaat chu chopariik jino'q i ritz'ihy nee rukanaa' taq awuuk' chi riij i kemeel.11Tikaan pee taq rijpaat chi ruyub'jiik reh chi re' reh neenye'wik taq aweh i ritz'ihy nee rukanaa' taq awuuk' chi riij i rukemeel.12Eh wila' xa k'isa neb'aa' tii xub'an rukemeel taq awuuk' ma' nee ta taq nik'ik aq'ab' awuuk' i ritz'ihy naa rukanaam taq awuuk'.13Koruman la' chik naa aq'asam taq reh noq neenokik i q'iij ruuk' i ritz'ihy re' re' neerub'ur riib' chaq'ab' noq neenwirik. Chi je' re' nee taq ti rukuxisaj i QaJaaw i qaDios, ruum holohik taq naa ab'aniik chuwach.14Maa wik'saj taq chi ti' amoso xa neb'aa' tii chatoj taq chi jumehq'iil, atoob' ta re' ruuk' taq aatinamiit, atoob' ta re' ruuk' taqe i tokoom tinamit wilkeeb' taq chaxilak.15Re' taq amoso noq taq naa atojom reh i jinaj q'iij chi kamanik, noq komajaa' inokik qohoq i q'iij, ruum re' reh xa neb'aa' tii re' tumiin re' re' neenkamanik chi k'uxumb'al reh. Ruum nee-oq inoq'ik johtoq chuwach i Dios ruum i ruti'kiil ruk'ux, wach anaah taq i hat naa rukahniik i mahk.16Re' taqe i tuutb'ees ajaab'ees ma' nee ta kikanteesjiik ruum i kimahk i kak'uun kixq'uun. Eh ni xata re' taqe ak'uunb'ees ixq'uunb'ees naa kikanteesjiik ruum i kimahk i kituut kajaaw. Re' ju'jun ruum i ru mahk naa rukanteesjiik.17Eh ma' a'n taq i yiib' wach na'ojb'al kuuk' i tokoom tinamit wilkeeb' taq chaxilak, eh ni xata kuuk' taqe i ma' xta kituut kajaaw. Eh ma' k'am taq i kiso' i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil chi riij i kikemeel.18Mansahchik taq panak'ux chi re' taq i hat xat minarik wo' taq cho pankowlaj kamanik ar Egipto. Eh re' i QaJaaw i qaDios x-esanik taq cha weh ar, ruum aj re' i nuq'or taq aweh chi cha a'n taq i nuq'or taq aweh.19Eh noq naa taq aamolom i wach atik, neensahchik taq panak'ux rumolariik jumb'ohr-oq i wach taq atrigo, mat sutinik taq chik chi rumolariik, cha kanaa' taq ar reh chi neenkimol i tokoom tinamit, i ma' xta rutuut rajaaw, i neb'aa' ixoq kamnaq i rub'ahiil. Chi je' re' nee taq ti rukuxisaj i QaJaaw i qaDios.20Eh noq naa taq i asik'im i wach aachee' olivo maa sik' taq ruka'peech aha' wilik i neenkahnik, cha kanaa' taq chi re' taqe i tokoom tinamit nee kimolwik reh, taqe i ma' xta kituut kajaaw, taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.21Eh noq naa taq asik'im i wach aa-uuva ma' sik' taq chik ruka'peech i neenkahnik, cha kanaa' taq chi re' taqe i tokoom tinamit nee kimolwik reh, taqe i ma' xta kituut kajaaw, taqe i neb'aa' ixoq kamnaq kib'ahiil.22Mansahchik taq panak'ux chi re' taq i hat xat minarik wo' taq cho pankowlaj kamanik noq xat wihik taq Egipto. Ruum aj re' i nuq'or taq aweh chi cha a'n taq chu'nchel i nuq'or taq aweh.1Wila' awach i peleto inki a'n chikiwach nakojiik pa'lojoq pan q'atb'al q'orik. Eh re' taqe i q'atal q'orik naa kiq'oriik awach i wilik ru mahk, eh awach i ma' xta ru mahk.2Eh wila' re' i wilik ru mahk i ruk'ul chi naa ruye'ariik chi tz'uhuum, re' q'atal q'orik naa ruq'oriik chi naa ruyok'aam riib' wach ak'al. Eh chuwach i reh neenye'arik chi tz'uhuum chi riij i ru mahk xub'an.3Xa re' la' re' tz'uhuum naa ruye'ariik reh i xa ka'winaq wo' hoq ma' naa tarik'iiknaah, reh chi re' taq awuch tinamitaal re' re' ma' q'e' ta kow i tojb'al ru mahk nee ruk'ul, reh chi ma' nee ta ruk'uhtaaj ruk'ixb'ilaal taq chawach.4Eh ma' naa ta taq ab'ak'am i ju' i b'oyax noq k'ahchi' ruyeq'em parooq i Trigo reh i rupotz'ariik i riij.5Eh wila' wilik kiib'-oq i winaq kichaaq' kiib' jinaj chi paat wilkeeb' wii', eh wila' jinaj keh i re' xkimik reje chi ma' xwihik ta ruha'lak'uun ruuk' i rehk'een. Re' kahnel ixoq re' re' ma' ruuk' taj tokoom winaq neerub'an kaxáro. Ruuk' la' i rub'aluk naa rub'anam kaxáro, chi je' re' neerub'an i kanamaj chinaah.6Eh re' peet rak'uun naa ruwihiik ruuk' i rehk'een i naq i ras re' b'ih i ras xkimik reje naa rukojom reh, reh chi ma' nee ta insahchik wach i rub'ihnaal i ras chaxilak taq i hat aj Israel.7Eh wila' re' chaq'b'ees ak'un ma' raaj kaxáro ruuk' i rehk'een naq i ras. Re' ixoq re' re' naa rojiik rujalam keh i wilkeeb' chi ajaab'esil je' wili i naa ruq'orom: Re' i ruchaaq' i kamnaq nub'ahiil iraaj chi naa rusahchiik wach i b'ih i ras chi qaxilak i hoj, hoj aj Israel, ruum ma' raaj ta kaxáro wuuk'. Ma' raaj ta rub'anam i kanamaj chi qanaah, inko'q.8Eh re' taqe i ajaab'ees chupaam i tinamit re' re', naa kitaq'aam ruk'amariik i winaq re' re', naa kipahqaam reh mi korik chi ma' raaj ta kaxáro ruuk' i rehk'een naq i ras. Eh wila' re' reh kow xuq'or chi korik chi ma' raaj taj,9re' i rehk'een naq i ras naa rujilim i koq riib' ruuk' naa resam i ruxijab' chi rooq chikiwach i wilkeeb' chi ajaab'esil, eh naa ruchuhb'aam i koq i panaq' wach je' wili i naa ruq'orom reh: Je' wili imb'aan reh i winaq iraaj rusacham wach i rub'ihnaal i ras, inko'q.10Re' rak'uun rixq'uun i winaq re' re' i ma' xta ruxijab' i naa kib'ihnaam chi kixilak i aj Israel.11Eh wila' k'ahchi' keeb' chi peleto kiib'-oq chi winaq, eh re' rehk'een i jinaj nee raaj ruko'leem i rub'ahiil nee ruchop i koq chi ruk'achab' i k'ahchi' ruq'ojwiik reh i rub'ahiil.12Re' ixoq re' re' i ruk'ul chi naa ruyok'ariik i q'ab' ma' naa ta rukuyariik i ru mahk.13Re' taq i hat ma' naa ta taq awelq'aam aawas achaaq' ruuk' taq i apexú ma' manlik ta npajwik.14Eh ruuk' taq ayak naa a'nam ma' kiib' ta taq apajb'aal naa akojom jinaj i manlik, eh jinaj i ma' manlik taj.15Xti manlik la' taq apajb'aal chakoj reh chi k'ih laj haab' taq nee ti k'achariik chupaam i ye'aab' naa taq ruye'em aweh i QaJaaw i qaDios.16Ruum re' i QaJaaw Dios ma' imponik ta k'isinoq panaq'wach i kib'anik reh i yiib' wach na'ojb'al je' rukab' taqe i re'. Re' ruq'orariik nik' wach noq xkimik i Amalec17Re' taq i hat mansahchik taq panak'ux i xkian taq aweh wach b'eeh riih rumaam Amalec, noq hat taq chik elenaq cho Egipto.18Mansahchik taq panak'ux chi ma' xkiyohleej taj i Dios noq xkian taq aweh i ti' k'axik wach b'eeh, re' noq ma' nakuy ta naq taq chik noq hat taq q'uhtinaq. Eh re' noq xkian reh i rij kinaah i ma' xta kikowiil. Re' taqe i xi kahnik cho chi xam b'eeh.19Re' QaJaaw Dios, hat taq chik ruko'leem chikiwach chu'nchel i aj ixowaal naa ruwihiik taq cha junsuut chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i reh. Re' taq i hat naa akuxiik akansam taqe i riih rumaam i Amalec reh chi neensahchik wach i kib'ihnaal chinaah i wach ak'al taq panak'ux rub'anariik i wili. Re' i peet wach i tik naa ruye'ariik chi mayiij1Noq hat taq chik okinaq chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Eh noq k'acharik taq chik i na a'n ar,2naa taq achopom reje i peet wach taq atik naa taq awesam chupaam awak'aal naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios, eh naa taq aye'em chupaam jino'q i chakach naa taq ak'amam reje chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i QaJaaw i qaDios. Re' i ye'aab' naa rulooq'jiik wii' i rub'ihnaal.3Eh ar naa taq awojiik ruuk' i k'amal kib'eeh i aj tiij naa ruwihiik chi kamanik chupaam i q'iij re' re', je' taq wili i naa aq'orom reh: Re' hoj inqaq'or yu'naak chuwach i QaJaaw i qaDios chi xoj okik chik chupaam i ye'aab'. Re' i ye'aab' ruq'orom chee xti korik i QaJaaw Dios keh i qamaam qati't chi naa ruye'em qeh, tiko'q taq.4Eh re' i k'amal kib'eeh aj tiij naa ruk'ulum taq aweh i chakach naa ak'amam taq reje, naa ruye'em chuwach i ru artaal i QaJaaw Dios.5Eh re' taq i hat naa taq aq'orom i q'orik wili chuwach i QaJaaw i qaDios:
Re' taqe i qamaam qati't xa k'isa juntz'uhb' taqe i aj arameo noq xiooj k'oloq Egipto, ar xi patinik. Eh ar xi k'ihaaxb'ik, yohb'aal wach kik'ihaal xi ponik, korehtaal xi ponik chii' i nimlaj tinamit, q'e' kow kiib'.6Xa re' la' re' taqe i aj Egipto xooj kiq'oj, eh xooj kik'saj chi ti' k'axik, xooj kimin pankowlaj kamanik.7Eh re' hoj i qapahqaaj reh i QaJaaw Dios, re' wo' kiDios chee qamaam qati't, chi naakooj rutob'eem. Eh re' reh xoj rib'iraj wo' hoq xojrutoob'eej wo' hoq ruuk' ruti'kiil qak'ux i kowlaj kamanik, ti' k'axik k'ahchi' naq rub'aan qeh.8Eh xuk'uhtaaj chee runimaal i rajaawriik noq wilkooj chupaam i runimaal ti' k'axik. Xub'an chee runimaal wach sahchb'al k'uxliis taqe i ma' ilooj taj noq xoj resaj cho ar Egipto.9Xoj ruk'am cho chupaam i ye'aab' wili xuyeew qeh i re' i xuyeew qeh i ye'aab' wili re' i nelik wii' chu'nchel i suq atoob'.10Ruum aj re' xqak'am chee peet wach i qatik, re' i xelik chupaam i ye'aab' xuyeew qeh i QaJaaw i qaDios.
Eh chi riij i re' naa taq aye'em i chakach chuwach QaJaaw i qaDios, eh naa taq axuk'aam i koq awiib' chuwach i QaJaaw.11Eh naa taq a'nam i ninq'iij chi riij chu'nchel i chib'ih taq aweh, je' wo' chi riij i chib'ih keh taq awak'uun awixq'uun i ruyeew taq cha weh aaWaJaaw aaDios. Eh naa wo' kib'aniik i rusuqkiil taq ak'ux i aj Levíta, je' wo' taqe i tokoom tinamit patim taq chaxilak.12Eh paroox haab' re' noq aye'em taq chik i jinaj i nelik ruuk' i lajeeb', eh noq aye'em taq chik amayiij chi riij taq atik. Eh noq aye'em taq chik keh i aj Levíta, keh i tokoom tinamit, keh i ma' xta kituut kajaaw, keh ixoq kamnaq kib'ahiil. Reh chi naa kik'uxum chupaam taqe aatinamiit korehtaal neekinujiik.13Eh je' taq wili i naa aq'orom chuwach i QaJaaw i qaDios:
Re' hoj xqesaj chik reje panqapaat i wach i qatik xqaq'asaj chik chi mayiij, xqach'aq wo' keh i aj Levíta, keh i tokoom tinamit, keh i ma' xta kituut kajaaw, keh ixoq kamnaq kib'ahiil. Re' hoj i qa'an chu'nchel i xaq'or qeh, eh ma' jino'q aak'uhb'aal xsahchik panqak'ux.14Re' hoj ma' jino'q keh i wach i tik re' re' xqak'ux noq ti' i qak'ux, noq ch'uwa' qawach, eh ma' xta wo' hoq i qaq'asaj chikiwach i kamnaq. QaJaaw qaDios re' hoj xat qanimaj. Eh xqa'an chu'nchel i xaq'or qeh.15QaJaaw Dios qoh awilow tii chaloq kopan taxaaj, ko chupaam asantolaj ye'aab', qoh aakuxisaj chee i hoj, hoj aatinamiit Israel chupaam i qaye'aab' xayeew qeh. Re' i ye'aab' i nelik wii' chu'nchel i suq atoob', je' rukab' i xaq'or cho keh i qamaam qati't, tiko'q taq.16Re' taq i hat i ruq'or taq aweh i QaJaaw i qaDios chi cha a'n taq aha' wilik taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal re' re', je' wo' taaq'anik i rub'an. Cha a'n taq chu'nchel ak'ux, chu'nchel taq awánima.17Re' taq i hat xaq'or taq chik yu'naak chi re' reh aaWaJaaw aaDios. Eh xaq'or wo' taq chi naa taq animam, eh chi naa taq animam i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal, taqe i taaq'anik, i tijinik i rub'an, eh chi naa taq a'nam chi juneliik i ruq'or.18Eh je' wo' hoq i QaJaaw Dios xuq'or wo' yu'naak chi re' taq i hat aj Israel hat taq rutinamiit chi manlik, je' wo' rukab' i ruq'orom taq chaaweh. Je' re' noq re' reh iraaj chi naa taq a'nam taqe i ruq'or i ruk'uhb'aal.19Re' i QaJaaw Dios naa rutoob'iniik taq aweh reh chi nee taq aponiik chi nimlaj tinamit, eh chi naa ruwihiik taq aloq'il, chi holohik taq awib'iral. Chi naa ruwihiik taq asantohiil chikiwach i tinamit ruyejaam chaloq, je' wo' rukab' i ruq'orom chaloq i reh. Re' ruq'orariik chi naa rutz'ihb'jiik i k'uhb'aal chuwach taqe i ab'aj chinaah i yuuq' Ebal1Re' i Moisés, ruch'ihil taqe i winaq k'amal b'eeh ar Israel, je' wili xkiq'or reh i tinamit:
Re' taq i hat koruman chi naa taq a'nam i k'uhb'aal naa taq nuq'orom aweh yu'naak.2Eh noq naa taq aq'ahxiik reje chi juntar i nim ha' Jordán, noq naa taq awokiik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios. Ar taq naa atikim i nimaq ab'aj, eh naa taq achunem wach.3Eh chikiwach ab'aj re' re' naa atz'ihb'aam chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal. Re' taqe i re' naa taq a'nam noq naa taq awokiik chupaam i ye'aab' i nelik wii' chu'nchel i suq atoob'. Re' i ye'aab' naa ruye'em taq aweh aaDios, re' wo' ki Dios aamaam awati't, je' rukab' i ruq'orom taq cha weh.4Je' re' noq hat taq chik q'ahxinaq reje chi juntar i nim ha' Jordán naa taq atikim ab'aj xnuq'or taq aweh chinaah i yuuq' Ebal, eh naa taq achunem wach.5Eh ar naa taq ayejaam jino'q i artaal tusuj ab'aj loq'oomb'al ree QaJaaw Dios. Re' artaal re' re' ma' naa ta taq apaxem ruuk' ch'ihch' taqe ab'aj naa taq ayejaam wii'.6Eh manlik kiwach ab'aj taq naa ayejaam wii' i artaal loq'oomb'al reh i QaJaaw i qaDios. Eh chinaah i artaal re' re' naa taq ak'atam amayiij ye'b'al ruloq'il i QaJaaw i qaDios.7Ar taq naa aye'em amayiij k'amb'al taq awiib' panotob'il ruuk' i Dios. Ar taq naa a'nam awa', naa taq rusuuqb'iik ak'ux chuwach taq aaWaJaaw aaDios.8Re' taq i hat holohik rutz'ihb'jiik taq naa a'nam chu'nchel i k'uhb'aal xnuq'or taq aweh, inki.9Eh re' i Moisés, re' taqe i aj Levíta k'amal kib'eeh aj tiij je' wili i xuq'or keh i aj Israel:
Chab'iraj taq i naa nuq'orom chakoj taq rehtaal chi korik, yu'naak xat kahnik taq chik chi manlik rutinamiit i QaJaaw i qaDios.10Eh inchol taq animam, eh cha a'n taq i ruq'or i ruk'uhb'aal i taaq'anik i rub'an i nuq'or taq aweh i hin yu'naak, inki. Re' ruq'orariik chi xkiq'eb' kiib' panti' i yiib' wach kina'ojb'al11Chupaam i q'iij re' re' je' wili i xuq'or i Moisés keh i tinamit.12Eh noq hat taq chik ik'inaq chi juntar i nim ha' Jordán, re' taqe i kiih kimaam i je' wili kib'ihnaal: Simeón, Leví, Judá, Isacar, José, Benjamín, naa rojiik kipab'aam kiib' chinaah i yuuq' Gerizim, chuq'orariik rib'iral i rotob'il i Dios.13Eh re' i kiih kimaam i Rubén, Gad, Aser, Zabulón, Dan, Neftalí, naa rojiik kipab'aam kiib' chinaah i yuuq' Ebal chuq'orariik rib'iral chi naakiye'ariik panti' k'axik i ma' holohik ta kib'anik.14Re' taqe i aj Levíta naa kiq'oriik kuuk' chu'nchel i aj Israel kow naa kiq'orom chi je' wili:15Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neeruyejaa' jino'q i rutiyoox, oon neeruyejaa' jino'q i jalwaach ruuk' chee', ruuk' i haab'imaj ch'ihch' xa ruye'janiik i winaq, eh neenooj rukeb'aa' chupaam jino'q i ye'aab'. Re' re' ma' imponik ta chuwach i QaJaaw Dios, je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.16Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i ma' imponik ta panaq'wach i rutuut rajaaw. Je' ta naq re' i nee ruk'ul, inko'q taqe chu'nchel i tinamit.17Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i rujil paam i ruk'ula't ruka'jaah. Je' ta naq re' i nee ruk'ul, inko'q taqe chu'nchel i tinamit.18Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neerusach ruuk' i rub'eeh i moywach. Je' ta naq re' i neeruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.19Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neerub'an i ma' holohik taj reh i tokoom tinamit, reh ixoq kamnaq rub'ahiil, reh i ma' xta rutuut rajaaw. Je' ta naq re' i nee ruk'ul, inko'q taqe chu'nchel i tinamit.20Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neenyohkik i koq ruuk' i rixoqil i rajaaw ruuk' i re' neeruk'uhtaaj ruk'ixb'ilaal i rajaaw. Je' ta naq re' nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.21Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neerixoqb'eej jino'q i chikop. Je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.22Naa ruq'eb'em riib' panti' awach inyohkik i koq ruuk' i ranaab', atoob' ta ranaab' ruuk' i rajaaw, oon ranaab' ruuk' i rutuut. Je' ta naq re' i nee ruk'ul, inko'q taqe chu'nchel i tinamit.23Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i neenyohkik i koq ruuk' i rutuut i rehk'een, Je' ta naq re' i neeruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.24Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i nee rukansaj i ras ruchaaq', atoob' ta chi ma' eht'alimaj neerub'an reh. Je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.25Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i nee ruk'ul i tumiin reh chi nee rukansaj i ma' xta ru mahk. Je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit.26Naa ruq'eb'em riib' panti' awach i ma' ruyeew ta rajaawriik, eh ma' nee ta rub'an chu'nchel i ruq'or taqe i k'uhb'aal wili. Je' ta naq re' i nee ruk'ul inko'q taqe chu'nchel i tinamit. Re' i rotob'il i Dios chikinaah i kib'anik reh iraaj i reh (Lev 26.3-13; Deut 7.12-24)1Wila' korik chi xanimaj i QaJaaw i qaDios wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak. Re' i QaJaaw i qaDios naa taq ruye'em awajaawriik chikinaah chu'nchel i tinamit wach ak'al.2Wila' xab'iraj taq i ruq'oral wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal: Naa ruye'em taq cha weh chu'nchel i rotob'il wili.3Naa taq kaat rukuxisam panatinamiit, naa taq kaat rukuxisam pan awab'iix.4Eh naa rukuxisam taq awak'uun awixq'uun, naa rukuxisam taq atik, naa rukuxisam taq i rak'uun awaakaax, i rak'uun taq atentzuun.5Naa rukuxisam i naa taq amolom wii' i wach atik, je' wo' i ye'aab' i naa ke'j taq wii' wach i ruq'oril i k'uxumb'al taq aweh.6Eh naa rukuxisam taq aweliik reje, je' wo' noq naa taq asutiniik chaloq.7Re' i QaJaaw Dios naa rub'aniik keh i ki-ixowanik taq awach. Re' keh xakilok'ik chik noq naa kichaliik taq cha naah, xa re' la' noq naakimolom chi elik taq chawach naa kitukem kiib'.8Eh re' i QaJaaw Dios naa rukuxisam i naa amolom taq wii' inaq'wach atik, naa rukuxisam chu'nchel taq aakamaj. Eh naa ruye'em taq aweh i suq laj k'achariik chupaam i ye'aab' naa ruye'em taq aweh.9Eh wila' re' taq i hat xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, eh wila' ma' xakanaa' taq chik runimjiik i QaJaaw i qaDios. Re' reh naa taq kaat rukanaam chi hat taq rusantolaj tinamiit, je' wo' rukab' i xuq'or taq cha weh noq xuq'or i xti korik.10Eh chi je' re' chu'nchel i tinamit wilkeeb' chinaah i wach ak'al chi re' i QaJaaw Dios xsik'wik taq chaawach, eh naa kiyo'jiik taq awuum.11Re' i QaJaaw Dios naa ruk'ihaax b'iisaniik reh taq awak'uun awixq'uun, je' wo' hoq i kak'uun taq aachikoop, eh chi naa taq ruye'em cha weh atik chupaam i ye'aab' re' i xuq'or cho keh xti korik keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh.12Re' QaJaaw Dios naa rutehem taq cha weh i rub'ehomal, eh pan taxaaj naa ruqasam chee jab' paruq'ijil chinaah taq atik, ruuk' i re' naa aweliik taq korik ruuk' akamaj. Eh ma' k'isiin i nimaq tinamit naa kikemelem chib'ih keh taq awuuk', eh re' taq i hat ma' awach ta taq aj uuk' naa apahqaam chi kemeel i chib'ih taq aweh.13Re' i QaJaaw Dios naa ruye'em taq awajaawriik chi naa taq akahniik chi k'amal b'eeh ma' hat ta taq xam b'eeh, eh naa taq ruye'em awajaawriik chikinaah i tokoom, wixanimaj taq, wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios, re' i k'ahchi' ruq'orom taq aweh i hin yu'naak.14Eh ma' jaruuj taq naa akanaam runimjiik i ruq'oral i nuq'or taq aweh i hin yu'naak, ruum i kinimjiik i rukamaanjiik kiwach i tiyoox. Re' ti' k'axik xchalik chikinaah i ma' kinimanik taj (Lev 26.14-46)15Eh wila' ma' xanimaj taq i QaJaaw i qaDios, wila' ma' xa a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal, i tirutaq'aaj taq wii' re' i k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak. Naa ruchaliik taq cha naah chu'nchel i ti' k'axik wili:16Naa taq ruchaliik i ti' k'axik cha naah chupaam taq aatinamiit, je' wo' chupaam taq aawab'iix.17Naa ruq'ehb'iik panti' inamol taq wii' inaq'wach atik, je' wo' hoq i naa ke'j taq wii' wach i ruq'oril inak'uxlaaj taq wii' awiib'.18Eh naa wo' kiq'ehb'iik panti' taq awak'uun awixq'uun, je' wo' hoq i wach taq atik, je' wo' hoq i kak'uun awaakaax, je' wo' taqe i atentzuun.19Eh naa wo' taq aq'ehb'iik panti' i hat ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam.20Ruum re' i QaJaaw Dios naa ruye'em chaloq i ti' k'axik taq cha naah naa taq rutib'iik ak'ux, eh ma' naa ta taq aweliik korik ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam. Eh xa chi jumehq'iil taq naa rusacham awach, ruum chi xaq'eb' taq chi riij ak'ux ruum i rub'anariik ayiib' wach na'ojb'al.21Re' i QaJaaw Dios naa rutaq'aam chaloq i kaq yab'ilaal taq cha naah korehtaal taq naa kaat rukuxiik rukansam chupaam i ye'aab' taq naa rojiik achopom naah.22Eh naa rutaq'aam taq cho cha naah i chiq sajik q'antz'a' kaq tz'a', sipjeel, runimaal tz'a'. Eh naa ruchaliik i yab'ilaal chinaah taq atik amu'uun naa ruchiqiik aak'al, eh ma' k'isiin i ti naa ruchaliik taq cha naah korehtaal taq tirukansaj.23Re' taxaaj naa rukowjiik ma' naa ta chik ruye'em taq cha weh i jab', re' i wach ak'al naa rukowjiik wach ma' naa ta chik kiwachiniik i tik.24Re' i QaJaaw Dios saniib', pooq chik i naa ruye'em taq cho cha naah pan taxaaj chi jilow i jab' korehtaal taq inkisach awach.25Re' taqe i ki-ixowanik taq awach, noq naa taq awojiik chi kik'ulb'ejiik xati lok'ik taq chik. Xa re' la' naa taq atukem awiib' noq naa taq amolom chi elik chikiwach. Eh ruum taq i naa ak'ulum re' re' ma' k'isiin ta naa ruchaliik kiyo'jiik i tinamit wach ak'al.26Eh re' taqe i chikop wilik kixiik', re' taqe i josq'laj chikop naakik'uxwiik reh taq ati'jolal noq naa taq akimiik, ma' awach ta naa ruyob'isaniik keh.27Re' i QaJaaw Dios naa ruye'em chaloq q'aah taq chawiij je' rukab' i xub'an cho keh i aj Egipto naa ruye'em chee, sipjeel, poj paam, t'olot'aq yab'ilaal, i saj-ij, ni xata naq chik riq'omal naa rajwaam.28Re' QaJaaw Dios naa taq kaat rukanaam chi yojeel taq aanaah, eh chi naa rumuhtz'iik taq i naq'awach, naa taq rusahchiik ana'ojb'al.29Eh xanaa taq chik amajem ab'eeh je' rukab' i rub'an i moywach Eh chu'nchel taq i naa a'nam ma' xtaj i naa reliik korik taq chawach. Naa taq awik'iik chi ti' naa relq'jiik i chib'ih taq aweh i ma' awach ta naa rutoob'iniik taq aweh.30Wilik taq aweh i xanaa naq chik kianam kaxáro, xa re' la' tokoom chik winaq i naa ruwiriik ruuk' ixoq re' re'. Eh naa naq taq ayejaam apaat, xama' naa ta wo' taq apatiniik chupaam. Eh naa naq taq atikim aa-uuva xama' naa ta wo' taq a'nam rusuqkiil.31Eh chawach taq i hat naa kikansam aab'oyaax, eh ma' naa ta taq ak'uxum aweh. Eh chawach taq naa kiq'uchum reje aab'uuruux, eh ma' naa ta chik kisutem taq aweh. Eh re' taqe atentzuun naa taq kiq'uchum aweh i ki-ixowanik taq awach, eh ma' awach ta taq naa rutowiik aweh chi kiq'uchariik.32Eh re' taq awak'uun awixq'uun, chawach taq naa kiq'ahteesjiik pan kiq'ab' i tokoom tinamit, xa eqal eqal naq chik taq naa asik'im, eh ma' naa ta chik taq areqem, ruum xama' xta wo' chik taq naa awuchem.33Eh re' taq i wach atik naa reliik chinaah i wach ak'al i nataq akamaneem wach, re' taqe i tinamit ma' jank'al ta taq i nanaab'eej kiwach naakik'uxwiik reh xa eliik pan k'axik taq naa awihiik, eh naa taq kaat kik'sam chi ti'.34Eh noq naa taq ak'ulum i ti' k'axik wili naa taq ruchaliik ruyojiik paam anaah.35Re' QaJaaw Dios naa ruye'em chaloq i yiib' wach q'aah taq chawiij naa rutohq'iik taq cho ju' aawooq, naa ruponiik taq koyejal anaah, ni xata naq chik riq'omal naa rajwaam.36Re' i QaJaaw Dios naa ruye'em q'ab' chi naa taq ak'amariik reje pan tokoom tinamit ni xata re' taq i hat ni xata re' taq aamaam awati't, xinab'inik cho reh. Eh ar taq naa aloq'em taqe i tiyoox chee', eh ab'aj taqe korjinaq wii'.37Eh chu'nchel i tinamit naa rusahchiik kik'ux taq cha wilariik, ma' holohik taq naa kiq'oriik chawiij naa taq akahniik chi se'lb'al chupaam chu'nchel i tinamit naa taq kaat ruk'amam reje wii' i QaJaaw Dios.38Eh xiik' naq naah k'ihaal taq awijaa' naa atikim panak'al, xama' k'ih ta wo' hoq i wach taq naa amolom, ruum re' taqe i nimaq chili'l naakik'uxwiik reh.39Eh naa wo' naq taq atikim aa-uuva naa wo' naq taq acha'jeem xama' naa ta wo' taq asik'im i wach, eh ni xata naa taq awuk'em aweh i riis i uuva, ruum re' taqe haah naakik'uxwiik reh.40Eh naa ruwihiik i ruche'el olivo chupaam chu'nchel taq aye'aab' xama' xta wo' hoq ink'ohnik laj aseite naa taq aawiq'omaam wii' awiib' ruum re' wach i olivo naa ruq'ehb'iik noq komajaa' inq'aanb'ik.41Eh naa ruwihiik taq awak'uun awixq'uun, xa re' la' xama' awuuk' ta wo' taq naa kiwihiik ruum naa kik'amariik reje pantaq tokoom tinamit.42Eh chu'nchel taq aachee' kiwachinik ruch'ihil taqe wach taq atik naa rukuxiik kik'uxarik kuum i nimaq chili'l.43Eh re' taqe i tokoom kitinamiit naa kiwihiik chupaam taq aatinamiit ma' k'isiin ta naa ruwihiik kajaawriik, eh re' taq i hat naa taq akahniik chi ma' xta chik taq awajaawriik.44Eh kuuk' chik i keh naa taq akemelem atumiin, eh re' taq i hat ma' xta taq i naa aye'em keh chi kemeel. Re' chik i keh naa kikahniik chi k'amal b'eeh, eh re' taq i hat naa taq akahniik chi xam b'eeh.45Chu'nchel i ti' k'axik wili, naa ruchaliik taq cha naah korehtaal inkuxik taq rusacham awach. Ruum ma' xanimaj ta taq i QaJaaw i qaDios, eh ma' xa a'n ta wo' taq i ruq'or taqe i ruk'uhb'aal, je' wo' taq ataq'ab'jiik xub'an, re' xuq'or taq chaaweh i reh.46Re' taqe i ti' k'axik re' re' jinaj rehtaliil taq chawach i hat je' wo' chikiwach taq awiih aamaam na' chub'an chi naa kiye'ariik panti' k'axik chi juneliik.47Eh ruum chi ma' xaloq'ej ta taq aaDios chu'nchel ak'ux, eh chi suq taq ak'ux chi korik taq wach awánima, re' noq ma' k'isiin taq i chib'ih aweh xuyeew.48Naa taq akamaneem kiwach taqe i aj ixowaal naa rutaq'aam chee QaJaaw Dios taq cha naah. Eh naa taq akuyum awa' ahaa', naa taq akahniik chi ma' xta taq aso', naa taq akahniik paneb'a'il. Re' QaJaaw Dios naa ruye'em q'ab' chi naa taq aminariik pankowlaj kamanik korehtaal taq insahchik awach.49Re' QaJaaw Dios ko chi najt yuuq' naa rutaq'aam chaloq jinaj i tinamit naa ruchaliik chi rusachariik taq awach ma' naa ta taq areqem chi riij i kiq'oral, xa je' chik rukab' noq inrupinik i qamaan xihk noq naa ruchaliik taq cha naah.50Re' taqe tinamit re' re' xiik' naah kijosq'iil, ma' naa ta ruponiik panaq' kiwach i rijib' kiristianu', eh ni xata naa kiketelaam wach i kok' ha'lak'un.51Re' keh naa kik'uxum i kak'uun taq aachikoop, je' wo' hoq i wach taq atik amu'uun naa taq kaat kikanaam chi ma' xta wilik taq aweh. Eh naa kisacham wach taq atrigo, i riis taq aa-uuva, taq aawaseite, ni xata re' taq i rak'uun awaakaax, ni xata re' taq atentzuun naa kikanaam taq aweh, naa taq akimiik ruum awa' ahaa'.52Re' keh naa kikotem riij taq aatinamiit korehtaal inkiq'eb' inajt naah koraal tz'aq wilik chi junsuut taq aatinamiit ko'lemb'al naq taq awiib' i ch'iklik naq taq wii' ak'ux. Eh naa wo' kianam reh jar ch'uq chi tinamit wilik taq chupaam aye'aab' naa ruye'em taq aweh i QaJaaw i qaDios.53Eh noq naa kikotem riij taq aatinamiit taqe i aj ixowaal, ma' k'isiin taq i ti' naa ak'ulum, eh ruum chi ma' k'isiin taq aanuhmiik korehtaal taq naa ak'uxum i kitib'kal awak'uun awixq'uun xuyeew taq cha weh i QaJaaw Dios.54Eh re' winaq xa chaq'laam, xa atoob', wilik taq chaxilak ma' naa ta ruketelaam wach i ras, oon ruchaaq', ni xata re' rehk'een q'e' ruk'ax ni xata re' taqe i rak'uun rixq'uun konaa kikahniik chi k'achalkeeb' naa ruketelaam kiwach.55Ni xata naa rusihim keh i ruti'b'kal i rak'uun rixq'uun k'ahchi' ruk'uxum. Xa re' reh naa ruk'uxwiik reh, ruum ma' xta chik chib'ih reh, noq naa kichaliik i aj ixowaal chi peleto chikinaah taq aatinamiit. Re' keh ma' k'isiin i ti' k'axik naa kib'anam chupaam i aatinamiit.56Eh re' ixoq xa chaq'laam, xa atoob' ma' jank'al ta rutz'unaa' riib' wach ak'al, ma' jank'al ta imb'ehik chi ma' xta ruxijab', wilik taq chaxilak, ma' naa ta ruketelaam wach i rub'ahiil q'e' naq i ruk'ax, eh ma' naa ta wo' ruketelaam kiwach i rak'uun rixq'uun.57Eh ni xata naa rusihim k'isinoq keh i rutib'kaal i ruha'lak'uun kore' naa rasjiik, naa la' rukeb'aam riib' noq naa ruk'uxum ruch'ihil i raasb'al i ruha'lak'uun, xa re' reh naa ruk'uxwiik reh ruum ma' xta chik k'isinoq i chib'ih jariik naa ruk'uxariik, noq naa kichaliik i aj ixowaal chi peleto chikinaah taq aatinamiit.58Eh wila' ma' xa a'n taq chu'nchel i ruq'or taqe k'uhb'aal tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili. Eh wila' ma' xayeew taq runimaal wach i loq'laj rub'ihnaal i QaJaaw i qaDios.59Re' reh naa rutiqim cho naah i ti' k'axik taq cha naah, naa ruye'em chee kaq yab'ilaal, eh yiib' wach yab'ilaal cha naah taq i hat, je' wo' chikinaah taq awiih aamaam. Re' taqe i yab'ilaal re' re' ni xata naq chik riq'omal naa rajwaam.60Re' QaJaaw Dios naa ruye'em taq cho cha naah i ti' k'axik xub'an cho Egipto, re' i xiik' naah xat yo'jik taq ruum, eh ma' jaruuj taq chik naa kaat rukanaam.61Eh naa wo' ruye'em taq cho cha naah i tokoom chik chi yab'ilaal, chi ti' k'axik ma' tz'ihb'amaj ta chupaam i huuj wili reh i k'uhb'aal. Re' taqe re' korehtaal inkuxik rusacham taq awach.62Re' taq i hat aj Israel i xiik' naq taq naah ak'ihaal, je' naq taq ak'ihaal i ch'umiil wilkeeb' pan taxaaj, xa hat taq chik kiib' ixib' naa akahniik, ruum ma' xanimaj ta taq aaWaJaaw aaDios.63Re' QaJaaw Dios xsuuqb'ik ruk'ux noq xub'an otob'il taq aweh, eh noq xat ruk'ihaaxb'isaj taq, je' wo' chik re' noq naa rusuuqb'iik ruk'ux noq naa taq kaat ruye'em panti' k'axik noq naa rusacham taq awach. Eh naa taq aqajiik cho chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah.64Re' QaJaaw Dios naa taq rutukem reje awach chupaam taqe i tinamit wilkeeb' wach ak'al. Eh ar taq naa aloq'em taqe i tiyoox, re' taqe i tiyoox chee' ab'aj korjinaq wii' ni xata re' taq i hat, ni xata re' taq aamaam awati't xinab'inik cho kiwach.65Noq naa taq aak'achariik chupaam taqe i tinamit re' re' ma' naa ta ruwihiik taq rusuqkiil ak'ux. Eh ma' naa ta taq ahi'liik ruum re' i QaJaaw Dios naa ruye'em q'ab' chi ti' taq awánima, chi ntz'irik taq awach, chi xa ruuk' yo'jik taq naa aak'achariik ar.66Eh re' taq aak'achariik xa eliik panyohb'aal naa ruwihiik, xa eliik panyo'jik taq naa awihiik chi q'iij chi aq'ab'. Eh ma' naa ta taq akapaam chi konaa taq aak'achariik nik'-oq najtiil.67Eh yohb'aal wach i ti' k'axik naa taq ak'ulum noq naa rusaq'iik atanaq xokik i q'iij eh noq naa rokiik i q'iij atanaq xsaq'ik, tiko'q taq, ruum ayo'jiik.68Re' QaJaaw Dios naa wo' chik taq kaat rutaq'aam reje Egipto chupaam i nimaq barco atoob' ta ruq'orom wo' naq taq aweh chi ma' jaruuj chik naa asutiniik taq reje ar. Eh noq wilkaat taq chik ar naa taq ak'aayjiik keh i ki-ixowanik taq awach, xa re' la' xama' naa ta wo' chik taq kaat kiloq'om. Re' xuyejaa' wach i Dios kuuk' i aj Israel ar Moab1Re' wili i ruyejaam wach i Dios xuq'or reh i Moisés chupaam i tinamit Moab reh chi naa rub'anam kuuk' i aj Israel. Atoob' ta ruyejaam wo' naq chik wach kuuk' i aj Israel chinaah i yuuq' Horeb.2Eh re' i Moisés xumol kiwach chu'nchel i aj Israel je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat xawil taq chu'nchel i xub'an i QaJaaw Dios kuuk' i aj Egipto, ruuk' i wilik chi reyil ar, kuuk' i kikamanik ruuk', kuuk' chu'nchel i rutinamiit.3Re' taq i hat xawilow taq ruuk' naq'awach taqe i runimaal ti' k'axik, taqe i ma' ilooj taj, taqe i sahchb'al k'uxliis xub'an i QaJaaw.4Eh xk'uloq ayu' yu'naak chi re' QaJaaw Dios majaa' taq i ruyeew aweh chi naab'jik eh chi naa taq areqem chi riij chib'ih taq i xawilow chib'ih taq i xab'iraj re' re'.5Re' hin xnuk'am taq ab'eeh chupaam taqe i ye'aab' chiq yuuq' chuwach i ka'winaq haab', eh k'oloq taq panak'ux chi ma' nik' ta taq xat kahnik chi ma' xta taq aso', eh chi ma' xta taq axijab'.6Eh noq ma' xta naq taq chik aakaxlanwi'k, ma' xta naq taq aha', ma' xta naq taq ariis uuva re' ruuk' i ch'amb'isamaj chik re' i QaJaaw qaDios xye' wik taq cha weh reh chi xanab'eej taq chi re' reh i QaJaaw i qaDios.7Eh noq xoj ponik chupaam i ye'aab' wili, re' Sehón i kireey i aj Hesbón, re' Og kireey i aj Basán xi elik chaloq chi qapletojik, xa re' la' re' hoj xqa'an keh.8Eh qachop naah i kiye'aab', xqayeew chi kiye'aab' i junch'uq chi riih rumaam Rubén, i junch'uq chi riih rumaam Gad, i yejaal i chuq chi riih rumaam Manasés.9Re' taq i hat koruman chi naa taq a'nam, i ruyejaam cho wach i Dios taq awuuk', maakanaa' taq chik rub'aan, reh chi nee taq ti elik korik ruuk' chu'nchel taq i neena a'n.10Re' taq i hat yu'naak amolom taq awiib' ayu' chuwach taq i QaJaaw i qaDios: Re' taqe k'amal taq ab'eeh cha ch'uhqaal re' taqe i winaq k'amal b'eeh, je' wo' chu'nchel i winaq nimaq wach kikamaj.11Eh kimolom wo' kiib' taqe i kok' ha'lak'un, je' wo' taqe i ehk'eenb'ees, je' wo' taqe i tokoom tinamit, k'acharik inki a'n taq chaxilak chi je' taqe b'ehlan sii', chi je' taqe b'ehlan ha'.12Eh wilkaat taq ayu' reh chi nee taq inaq'or i xti korik chi naa taq a'nam i ruq'or i xayejaa' taq wach ruuk' i QaJaaw i qaDios yu'naak.13Eh yu'naak naa qakahniik chi manlik rutinamiit, eh re' reh naa rukahniik chi QaJaaw i qaDios, je' wo' rukab' i ruq'orom cho rib'iral keh i qamaam qati't re' i Abraham, Isaac, i Jacob.14Re' i QaJaaw Dios ma' xata wo' awuuk' taq i hat, xuq'or i xti korik noq xuyejaa' wach taqe i wili.15Xuq'or la' wo' xti korik noq wilik xuyejaa' wach awuuk' taq i hat i wilkaat taq ayu' yu'naak chuwach i QaJaaw Dios, je' wo' kuuk' i ma' wilkeeb' ta yu'naak.16Re' taq i hat aweht'al taq chi korik nik' wach i k'achariik xqa'an cho Egipto. Eh aweht'al wo' taq chib'ih i xqak'ul chupaam taqe i ye'aab', taqe i tinamit xoj ik'ik cho wii'.17Re' i xqilow cho wii' kiwach taqe i tiyoox ma' imponik ta chuwach i Dios chee', ab'aj, plata, oro, korjinaq taqe wii', re' taqe i inkiloq'ej i tinamit re' re'.18Eh ma' ta naq jino'q taq aweh i hat chi winaq chi ixoq ma' ta naq awach taq aweh chupaam taq i ruch'uhqaal aatinamiit, nee rukanaa' runimjiik i Dios, ruum i kinimjiik taqe i kitiyoox i tinamit re' re'. Eh ma' ta naq awach taq aweh i neenkahnik chi je' k'ahlaj raa' ch'ahn inkansanik.19Eh noq ab'iram taq chik i naa ruk'ulariik, eh wilik-oq jino'q taq chaxilak, kow neerub'an riib' nee ruq'or chi je' wili: Re' hin chu'nchel nee nelik korik chi nuwach atoob' ta xa re' neenub'an inwaaj i hin, inko'q. Re' reh ru mahk i reh naa rusachariik kiwach i chu'nchel i aj Israel.20Re' reh ma' naa ta rukuyariik ru mahk ruum i QaJaaw Dios, naa la' ruye'em i runimaal i rujosq'iil chinaah naa ruye'em chee ti' k'axik, re' tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj wili. Eh naa rusahchiik wach chi jumpech, ni xata naq chik riih rumaam i naa ruwihiik na'chub'an.21Re' winaq re' re' naa rehtesjiik reje ruum i QaJaaw Dios chaxilak taq i hat aj Israel, naa ruye'em i ti' k'axik chinaah je' rukab' i ruq'or i ruyejaam cho wach i Dios, re' i tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj wili reh i k'uhb'aal.22Eh re' taqe i k'achareel naa kiwihiik na'chub'an, eh re' taq awiih aamaam naa kiwihik na'chub'an ruch'ihil taqe i tokoom tinamit naa kichaliik chi najt yuuq' naakilom i ti' k'axik i yab'ilaal naa ruye'em i QaJaaw Dios chinaah taq aye'aab'.23Eh ma' xta chik i tik nareliik chupaam taq aye'aab', xa asufre, xa aatz'aam k'ahtlam paam ak'al chik. Eh ni xata naq chik ch'ahn naa rupoq'iik chupaam. Re' taq aye'aab' naa rukahniik chi xa je' chik rukab' i tinamit Sodoma, i Gomorra, i tinamit Adma i Zeboim, re' taqe i xusach kiwach i QaJaaw Dios ruum i rujosq'iil.24Eh chu'nchel i wilkeeb' chupaam i nimaq tinamit naa kipahqaam chi je' wili: ¿Chib'ih reet noq xusach wach i QaJaaw Dios i kitinamiit i aj Israel? ¿Chib'ih reet noq yohb'aal wach i rujosq'iil xuyeew cho chikinaah? inko'q taqe.25Eh je' wili kichaq'weesjiik naa rub'aan: Re' tinamit re' re', je' re' xkik'ul ruum re' kimaam kati't ma' xkian taj aha' wili i kiyejaam cho wach ruuk' i Dios, noq xi ehtesjik cho Egipto;26re' keh re' chik taqe i tiyoox xtohq'ik kinimam xkixuk'aa' kiib' chikiwach reh i kilooq'jiik atoob' ta xama' kitoob'jiik ta wo' kuum.27Ruum aj re', re' i QaJaaw Dios ma' k'isiin ta noq chalik rujosq'iil chinaah i tinamit re' re'. Ruum i re' xuyeew cho chikinaah chu'nchel i ti' k'axik tz'ihb'amaj rehtaliil chupaam i huuj wili.28Re' QaJaaw Dios ruum chi yohb'aal wach i rujosq'iil xresaj taqe reje chupaam i kitinamiit. Ruum chi yohb'aal wach i rujosq'iil xutukej reje kiwach chupaam taqe i tokoom tinamit, je' rukab' i k'ahchi' ruk'ulariik yu'naak ki uchjik.29Ko wilik taqe i chib'ih jariik komajaa' i ruyeew qeh chi naab'jik i QaJaaw Dios, re' taqe i re', re' reh i naab'inik reh. Eh re' taqe i xa chib'ih jariik i xuyeew qeh chi naab'jik i QaJaaw Dios, reh chi re' hoj, chi re' taqe i qiih qamaam neenqanimaj chi juneliik chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal wili. Re' i naa rub'aan chi nee wo' chik ink'ularik i rotob'il i Dios1Eh noq naa ruchaliik taq cha naah chu'nchel i xnuq'or rib'iral taq aweh, re' i rotob'il i Dios, oon re' ti' k'axik, cha kapaaj taq riij chi korik chupaam taqe i tinamit naa taq rutukem reje wii' awach i QaJaaw i qaDios.2Eh wila' re' taq i hat awuch'ihil taq awiih aamaam xayot' taq ak'ux chi riij taq amahk xanimaj wo' taq chik i QaJaaw Dios chu'nchel taq ak'ux, chu'nchel taq awansil, je' rukab' i k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak.3Re' i QaJaaw i qaDios naa ruketelaam taq awach naa taq kaat resam cho panti' k'axik chupaam taqe i tokoom tinamit re' i naa rutukem taq reje wii' awach.4Atoob' ta ma' wili chi yuuq' k'ixkaab' rutukem taq reje awach i QaJaaw i qaDios ko ar wo' chik taq naa kaat resam chaloq.5Eh re' i QaJaaw Dios naa wo' chik rumolom taq awach chupaam taq aatinamiit, re' i xi wihik cho wii' taq aamaam awati't. Ar taq naa aweliik korik, eh xiik' naah k'ihaal taq awak'uun awixq'uun naa ruye'em ma' xata je' kik'ihaal taq aamaam awati't.6Eh naa rukojom rehtalil taq panawánima i ruyejaam wach taq awuuk', je' wo' pankanima taq awiih aamaam, reh chi naa taq ak'axam chu'nchel taq ak'ux chu'nchel taq awánima, i QaJaaw Dios reh chi nee taq inwihik aak'achariik chi juneliik.7Re' i QaJaaw i qaDios re' ti' k'axik re' re' chikinaah chik taqe i ki-ixowanik taq awach, re' taqe i xisik'wik taq aweh i ma' inkaaj ta k'isinoq taq awach.8Eh re' taq i hat naa wo' chik taq animam i QaJaaw Dios, eh naa taq a'nam chu'nchel i ruk'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak.9Eh re' i QaJaaw Dios naa rutoob'iniik taq aweh chi naa taq aweliik korik ruuk' chu'nchel taq i naa a'nam. Naa kik'ihaaxb'iik taq awak'uun awixq'uun, je' wo' taqe chikop, naa wo' kiwachiniik taq atik amu'uun. Naa taq kaat rukuxisam chee i QaJaaw Dios, naa rusuqb'iik ruk'ux taq awuuk' je' rukab' i xub'an cho kuuk' taq aamaam awati't.10Je' re' naa rub'anam taq awuuk' wila' xanimaj taq, i QaJaaw i qaDios, eh wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, eh tirutaq'aaj taq wii' tz'ihb'amaj chupaam i huuj wili. Eh wila' xti korik chi xanimaj taq chu'nchel ak'ux, chu'nchel awánima.11Re' i k'uhb'aal k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak ma' q'e' ta k'axik rub'aan taq cha weh i hat, eh ma' najt ta wilik taq awuuk'.12Eh ma' pan taxaaj ta wilik chaloq reh chi ma' awach ta nee nq'orik reh chi je' wili: ¿Awach i neenooj q'oroq chiqij pan taxaaj, reh chi nee ruyeew qeh chi naab'jik chi neeruk'am cho qeh reh chi neenqa'an rub'aan,? ma' inko'q taj.13Eh ma' chi juntar ta wo' palaw wilik reh chi ma' awach ta nee nq'orik reh chi je' wili: ¿Awach i neen q'ahxik reje juntar palaw reh chi nee ruk'am cho qeh, reh chi nee ruyeew qeh chi naab'jik, reh chi neenqa'an rub'aan? ma' inko'q taj.14Ruum re' taqe i k'uhb'aal awuuk' taq wilik, wilik taq xaq aachii', wilik taq panawánima reh chi ma' k'axik taj noq nee taq i na a'n rub'aan.15Chab'iraj taq, re' hin yu'naak xnuyeew taq chik chawach i holohik reh chi nee inwihik taq ak'achariik. Eh xnuyeew taq chik chawach i ma' holohik taj reh chi nee taq tikimik.16Re' hin i k'ahchi' nuq'orom taq aweh i hin yu'naak, wi xak'ax taq i QaJaaw i qaDios, wi xak'am taq i rub'eeh, wi xa a'n taq chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal, wixa nimaj taq, ataq'ab'jiik rub'aan, naa taq ruwihiik ak'achariik. Eh naa taq kik'ihaaxb'iik awak'uun awixq'uun, eh naa taq kaat rukuxisam i QaJaaw i qaDios chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah.17Eh wila' ma' xanimaj taq chu'nchel i re', wi xat'ooj taq chi kilooq'jiik taqe tiyoox, wi xaxuk'aa' taq awiib' chikiwach.18Yu'naak i nuq'or taq aweh chi naa taq akimiik ma' naa ta rik'iik wach. Xti korik chi ma' najt ta taq naa awihiik chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah, re' noq hat taq chik ik'inaq reje chi juntar i nim ha' Jordán.19Re' hin yu'naak, re' taxaaj, re' wach ak'al k'ahchi' kilom chi xnuyeew q'ab' taq aweh chi naa taq asik'im wach aha' wilik taq inawaaj, mi re' k'acharik, oon re' i kimik, re' rotob'il i Dios, oon re' i ti' k'axik. Re' hin i nuq'or taq aweh chi re' i k'achariik taq cha sik' reh chi neen wihik aak'achariik taq i hat, je' wo' taq awiih aamaam.20Je' re' noq cha k'ax taq i QaJaaw i qaDios, cha nimaj taq, korik-oq taq wach ak'ux chuwach, chi je' re', re' reh neenye'wik taq ak'achariik. Eh najt taq nee ti k'achariik chupaam i ye'aab' naa rojiik taq achopom naah, re' i xuq'or chee i xti korik i QaJaaw Dios chi naa ruye'em keh taq aamaam awati't, Abraham, i Isaac, i Jacob. Re' i Josué xkahnik chi k'amal b'eeh chi jilow i Moisés (Num 27.12-23)1Re' i Moisés je' wili i xuq'or keh chu'nchel i aj Israel:2Re' hin jinaj siento ruuk' juninaq haab' chik i wilik weh ma' xta chik wansil chi k'ul nee kinooj.
Eh re' QaJaaw Dios ruq'orom wo' weh chi ma' naa ta nuq'ahxiik reje chi juntar i nim ha' Jordán.3Eh re' taq aaWaJaaw aaDios naa rojiik chi peet b'eeh taq chawach reh chi nee taq i na a'n keh i tinamit naa taq awik'iik ponoq wii', korehtaal taq i nawehchaaj i kiye'aab'. Eh re' chik i Josué naa rukahniik chi k'amal taq ab'eeh, je' rukab' i ruq'orom i QaJaaw Dios.4Re' QaJaaw Dios naa rub'anam kuuk' i tinamit re' re' je' rukab' i xub'an reh i Sehón, eh ruuk' i Og kireey i aj amorreo, je' rukab' i xub'an cho kuuk' i kitinamiit xu sach kiwach.5Eh wila' re' i QaJaaw Dios xuyeew taq panaq'ab' taqe i tinamit re' re' inchol taq a'nam kuuk' i nuq'or taq aweh.6Hat-oq taq kow, eh achopom-oq taq ak'ux, mat yo'jik taq kuum noq naa taq kaat kik'ulb'ilem, ruum re' i QaJaaw i qaDios naa rutoob'iniik taq aweh, eh ma' jaruuj taq naa kaat rukanaam cha wutkeel, inki.7Eh re' i Moisés xuyuq'eej ruuk' i Josué, je' wili i xuq'or reh chikiwach chu'nchel i aj Israel:
Matyo'jik kow-oq ak'ux ruum re' chik i hat naa ak'amwiik reje kib'eeh i tinamit wili reh ojik chupaam i ye'aab', re' i xuq'or chee i xti korik i QaJaaw Dios keh taq aamaam awati't chi naa ruye'em taq aweh, eh re' hat naa aye'wiik keh i kiye'aab'.8Re' wo' i QaJaaw Dios naa rojiik chi peet b'eeh chawach re' reh naa rutoob'iniik aweh, ma' jaruuj naa kaat rukanaam cha wutkeel. Je' re' noq mat yo'jik, marub'an kiib' ak'ux, inki.9Re' i Moisés xutz'ihb'aaj i k'uhb'aal wili, eh xuq'asaj keh i k'amal kib'eeh i aj tiij re' taqe i riih rumaam i Leví i kik'amwik reh i loq'laj kaxa molik wii' i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios. Eh xuyeew keh i k'amal b'eeh chi kixilak i aj Israel.10Re' i Moisés je' wili i xuq'or keh:
Rajlaal wuquub' haab' noq naa ruponiik i q'iij reh i kuyuj mahk chi riij i k'aas, noq naa rub'aan i ninq'iij chi riij i kok' perpat xaq chee' kinaah.11Re' noq inkimol kiib' chu'nchel i aj Israel chuwach i kaJaaw i ki Dios chupaam i ye'aab' naa rusik'im wach i reh, ar naa rilariik wach i k'uhb'aal wili, chi kixikin i keh.12Eh naa amolom kiwach chu'nchel i tinamit, chi winaq chi ixoq, chi ha'lak'un chi tokoom tinamit i patim taq chupaam aatinamiit reh chi neenkib'iraj noq neenilarik wach i k'uhb'aal wili. Reh chi neenkitijej ruyohljiik i kaJaaw i ki Dios, reh chi neenkian i ruq'or i k'uhb'aal re' re'.13Reh wo' hoq chi re' taq awak'uun awixq'uun naa kiwihik re' i ma' k'ahchi' ta kib'iram neenkib'iraj rib'iral, reh chi neenkitijej ruyohljiik taq aaWaJaaw aaDios chupaam i kik'achariik chupaam i ye'aab' naa taq rojiik achopom naah noq hat taq chik q'ahxinaq reje chi juntar i nim ha' Jordán, inki.14Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Moisés:
Yu'naak i hat k'isiin chik ma' imponik i ruq'ijil akimiik, chayuq'eej i Josué hiy taq akab'cheel chupaam i nuSanto laj itz'ihynaah paat molb'al iib', inki.
Eh re' Moisés ruch'ihil i Josué xiooj wo' kikab'cheel chupaam i rusanto laj itz'ihy naah paat molb'al iib'.15Eh ar xuk'uhtaaj riib' i QaJaaw Dios chikiwach chupaam i junsahl chi suutz', xooj pa'lojoq chinaah i ookb'al reh i rusanto laj itz'ihy naah paat i Dios.16Eh re' i QaJaaw Dios, je' wili i xuq'or reh i Moisés:
Re' hat achk'isiin ma' tikimik, naa rojiik taqe areqem aamaam awati't. Eh re' tinamit wili naa kianam i je' k'oyomal ruum nakiloq'em taqe i tiyoox, re' inkiloq'ej chupaam i tinamit naa rojiik kichopom naah. Eh naa kiin kiq'eb'em chi riij kik'ux, ma' naa ta kianam i nuyejaam wach kuuk'.17Xa re' la' re' hin yohb'aal wach i nujosq'iil naa nuye'em chikinaah, naa taqe nuq'eb'em chi riij nuk'ux ma' naa ta chik nukapaam taqe ma' k'isiin i ti' naa ruchaliik chikinaah naa rutib'iik kik'ux korehtaal naa kiq'orom chi je' wili: Re' ti' k'axik wili k'ahchi' qak'ulum ruum re' i QaJaaw Dios xoj rukanaa' chi qutkeel, inko'q taqe.18Eh chupaam i q'iij re' re' naa nuq'eb'em taqe chi riij nuk'ux chi jumpech ma' naa ta b'iram taqe ruum i yiib' wach na'ojb'al naa kianam, eh ruum chi naa kojiik chi kiloq'oonjiik taqe i xatz'aqoj tiyoox.19Yu'naak i hat cha tz'ihb'aaj keh i tz'uuy wili chak'uhtaaj keh i aj Israel reh chi neenkitz'uyej ch'ob'al rub'ehel chikiwach chi ma' holohik taj i naa kianam.20Re' hin naa nuk'amam taqe reje chupaam i ye'aab' i nelik wii' i suq atoob' re' i nuq'orom chaloq i xti korik keh i kimaam kati't chi naa nuye'em keh. Eh noq re' keh suq chik kiwa' kihaa', eh naakiq'inab'iik, naa kojiik chi kilooq'jiik i tiyoox. Re' hin naa chik kixowaam nuwach, ma' naa ta kianam i nuyejaam wach kuuk'.21Eh noq naa ruchaliik i ma' k'isa ti' k'axik chikinaah naa rutiib'iik kik'ux, naa kitz'uyem i tz'uuy wili rehtalil chikiwach chi ma' holohik ta kib'anik. Eh re' taqe i kiih kimaam naa wo' ruk'uliik pankik'ux naa kitz'uyem i tz'uuy re' re'. Re' hin noq komajaa' naq i nuk'am taqe reje chupaam i ye'aab' nuq'orom rib'iral keh, xa weht'al wo' naq chik aha' wilik reje i kikapeb'aal, inki i Dios.22Re' Moisés xanoq wo' chupaam i q'iij re' re' xutz'ihb'aaj i tz'uuy re' re', xuk'uhtaaj keh i aj Israel reh chi xkitijej.23Re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Josué i rak'uun i Nun:
Re' hat chakowej awiib' maa rub'an kiib' ak'ux, re' hin naa nuwihiik awuuk', re' chik i hat naa ak'amam reje kib'eeh i tinamit Israel noq naa kokiik chupaam i ye'aab' nuq'orom keh chi naa nuye'em keh, inki. Re' ruq'orariik chi naa rumolariik i k'uhb'aal chupaam i loq'laj kaxa24Eh noq re' i Moisés xukohlaaj rutz'ihb'jiik i k'uhb'aal wili pan jinaj huuj,25je' wili i xuq'or keh i k'amal kib'eeh i aj tiij re' ruuk' taqe riih rumaam i Leví, re' kik'amwik reh i loq'laj kaxa molik wii' ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios:26Chak'am taq i huuj wili chamol taq qohoq parucheel i kaxa molik wii' k'uhb'aal reh chi ar naa ruwihiik k'uhtb'al reh chi ma' holohik ta taq naa ab'aniik.27Re' hin weht'al chi ma' tinimanik ta taq, q'e' taq kow i anaah. Eh yu'naak ko k'achalkiin wo' naq, eh xaq'eb' taq chi riij ak'ux runimjiik i QaJaaw Dios. Eh raaj noq hin chik kamnaq xiik' naa nchinaah yib'kiil wach taq naa ab'aniik.28Yu'naak chamol taq cho kiwach awuuk' ayu' taqe i k'amal b'eeh, taqe i kitaaq'anik taq aweh chupaam taqe i ju'jun ch'uq chi aatinamiit, reh chi neenuq'or keh taqe i wili, eh re' hin i nuq'or chi re' taxaaj, chi re' i wach ak'al naa rilwiik reh chi korik chi naakik'ulum i ti' k'axik re' re'.29Re' hin weht'al chi noq hin chik kamnaq ma' holohik ta taq naa ab'aniik, naa taq akanaam rub'aan i xnuq'or taq aweh chi naa a'nam. Eh weht'al wo' hoq chi naa ruchaliik i runimaal i ti' k'axik taq cha naah ruum chi naa taq a'nam i yiib' wach na'ojb'al chuwach i QaJaaw Dios naa ruchaliik i rujosq'iil taq cha naah, inki. Re' i rutz'uuy i Moisés30Eh re' Moisés xuq'or i tz'uuy wilik chikiwach chu'nchel i aj Israel kimolom kiib' ar, xuq'or nik' wach i ruq'or i tz'uuy pantoq'omb'al cho reh, eh xponik kopan kuxesb'al wach.1Re' i Moisés je' wili i xuq'or parutz'uuy: Chab'iraj i hat taxaaj, chab'iraj i hat wach ak'al i naa nuq'orom ruuk' nuchii'.2Re' tijinik i nub'an je' rukab' i jab', re' nuq'oral, je' rukab' i raab' suutz', je' rukab' i musjab' intaqsanik i reh i rax ch'ahn, je' rukab' i kowlaj jab' inqajik chinaah i tik mu'uun.3Eh naa nuq'orom i rub'ihnaal i QaJaaw Dios, reh chi re' tinamit neenkikoj rehtaal chi wilik rajaawriik.4Re' reh i ko'linik qeh, je' rukab' i paat ab'aj chi qeh, re' rukamaj xti manlik wach, eh korik wach ruk'ux. Re' wo' reh i Dios inye'wik reh i korik, ma' xtaj i ma' holohik taj i rub'an, eh xa re' i holohik i rub'an, eh re' i korik.5Re' taq i hat yiib' taq wach ana'ojb'al, ma' holohik ta taq tib'anik chuwach i Dios ma' ruk'ul ta chi hat taq rak'uun rixq'uun.6¿Mi je' taq re' i rutojariik riij reh re' i QaJaaw taq i naa a'n i hat taq tinamit yojeel taq aanaah ma' xta taq ana'ojb'al? ¿Mi ma' re' taq re' reh aaWaJaaw xtz'uhkrisanik taq aweh, eh xuyeew taq ak'achariik?7K'oloq taq panak'ux chib'ih i taqe i k'uluuj chaloq, cha kapaaj taq riij taqe i haab' xat ik'ik taq cho wii'. Eh cha pahqaaj taq reh awajaaw reh chi neenkiq'or taq aweh, cha pahqaaj taq keh i mama' winaq reh chi neenkik'utjaaj taq aweh.8Eh noq re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik xuch'aq i kiye'aab' i nimaq tinamit xuq'or keh aha' naa rik'iik i kik'ula't. Eh xuyeew kiye'aab' taqe i aj Israel re' q'oreel nik' kik'ihaal taqe chupaam i ju'jun ch'uq chi kitinamiit,9Eh re' QaJaaw Dios cha'jinik taq aweh i hat aj Israel riih rumaam chee Jacob re' taq i hat xat kahnik chi rutinamiit.10Eh xatrutob'eej taq chupaam i ye'aab' chiq yuuq' ma' xta wilik chupaam, xat rub'ur taq chuwach i k'uxik, xukoj taq ana'ojb'al, xatrucha'jeej taq, chi je' rutiyoxil naq'wach.11Eh i rub'an taq awuuk' je' rukab' i rub'an i xihk i rutijej taqe i kok' rak'uun chi rupinik i ruk'am kib'eeh noq majaa' inki a'n i rupinik i ruk'ul taqe chinaah i ruxiik' noq kiq'ehb'ik naq.12Xa re' wo' i QaJaaw Dios xk'amwik taq ab'eeh ma' jino'q i tiyoox xtoob'inik taq aweh.13Eh xat ruk'am taq chinaah taqe i yuuq', eh xat ruk'uxlaaj taq ruuk' taqe i tik xelik chupaam taqe i ye'aab'. Eh xilak ab'aj xareq taq i riis kaab', eh xilak taq nimaq ab'aj xelik i higo, inokik chi aseite.14Eh xkiyeew taq aweh i sas wach lecha awaakaax, eh xak'ux taq aweh i chihooj laj tentzun, i q'ina' laj kaprax, taqe imas tentzun kichalik Basán. Eh xak'ux taq aweh i chihooj laj trigo, eh xa wuk'ej taq aweh i riis uuva xa kaq chik wach, xa je' chik k'ik'.15Re' Jesurún ma' k'isiin ta xq'inab'ik, xan reprotik chik inka'yik ruum i ruq'ina'iil, xa re' la' xuq'eb' chi riij ruk'ux i Dios tz'uhk'risanik reh, xuq'eb' chi riij ruk'ux intoob'inik reh, i raj ko'loom.16Yohb'aal wach noq xajosaj taq rujosq'iil ruum xaloq'ej taq i tiyoox, xchalik i rujosq'iil ruum i yiib' wach na'ojb'al taq xa a'n17Eh xaq'asaj taq amayiij chikiwach i aj yahm, je' wo' chikiwach taqe i tiyoox i ma' aweht'al ta taq kiwach. Re' taqe i tiyoox ko ak' chik taqe ko xik'uloq, ma' xkiyeew ta cho ruloq'il aamaam awati't.18Re' taq i hat aj Israel xsahchik taq panak'ux aaWaJaaw inko'linik taq aweh, xsahchik taq panak'ux aaDios i xye'wik ak'achariik.19Eh re' QaJaaw Dios ma' k'isiin ta xchalik rujosq'iil noq xaq'eb' taq chi riij ak'ux, i hat naq taq rak'uun rixq'uun.20Re' QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Re' hin naa nuq'eb'em taqe chi kutkeel chib'ih pa' nee kiooj pa'lojoq wii', xti korik wo' hoq chi yiib' wach kina'ojb'al ma' korik ta wach i kik'ux.21Re' keh xkiyeew nujosq'iil ruum re' chik i tiyoox xkinimaj ma' re' ta wo' taqe Dios. Re' hin naa wo' nuye'em kijosq'iil ruum tokoom chik tinamit i naa nukojom chi nutinamiit. Re' hin naa nuye'em kijosq'iil i ruum jinaj tinamit ma' rureq ta chi riij.22Yohb'aal wach noq xqop i nujosq'iil xa je' chik rukab' i q'aaq' xa re' yu' ruk'atam i ruchamiil paam aak'al, eh je' naa neeruk'at i wach ak'al, haa' taqe i tik, je' na naa ruk'atam i waraa' taqe i yuuq'.23Wach kinaah i keh naa nuye'em chu'nchel i ti' k'axik je' naa ruuk' flecha naa nukutum taqe.24Naa kikimiik ruum wi'jaleel, eh ruum tz'a', naa rusachariik kiwach ruum i runimaal yab'ilaal. Eh naa nutaq'aam cho chikinaah i ma' k'isa josq'laj panch'ahn chikop, je' wo' taqe i josq'laj aaq' re' ruuk' i xa re' yu' kikansanik.25Re' naa kikanteesjiik chi q'aslaj ch'ihch' pantaq b'eeh, eh naakiyohb'eesjiik pankipaat. Eh naa kikimiik taqe i k'ijolaq, taqe i q'ahxoq, taqe i kok' ha'lak'un koch'uch' inki a'n i je' wo' taqe i rijib' chik taqe.26Re' hin xnukapaaj naq nutukem kiwach pantaq tokoom tinamit, reh chi xsahchik wach i kib'ihnaal chinaah i wach ak'al.27Re' hin ma' xwaaj taj chi ma' holohik ta xiq'orik chawiij i aj ixowaal, ma' xwaaj ta wo' hoq chi xkinimb'isaj kiwach i ki-ixowanik nuwach, eh chi xkiq'or chi je' wili: Re' wili hoj xoj b'anik ruuk' i qajaawriik, ma' re' taj i Dios xb'anik, ma' inko'q ta taqe.28Ruum re' taqe i aj Israel ma' keht'al ta chik inki a'n ma' xta kina'ojb'al.29Wita wilik kina'ojb'al nee naq inkikapaaj riij nee naq inkireq chi riij nik' wach noq nakojiik kuxoq.30¿Chib'ih reet re' noq xa jinaj chi winaq xkahnik reje keh i jinaj miil? ¿Chib'ih reet noq xakiib' chi winaq i xkahnik reje keh i lajeeb' miil? Je' re' xkik'ul ruum re' i kaJaaw i ki Dios ma' xuko'leej ta chik taqe.31Re' i ki-ixowanik qawach keht'al chi re' inko'linik kekeh ma' je' ta rukab' inko'linik qeh i hoj. Eh re' ki-ixowanik qawach keht'al chi je' re'.32Eh re' i nixowanik kiwach i aj Israel re' ruuk' taq i kiih kimaam i aj Sodoma i aj Gomorra, re' taqe re' inki a'n je' rukab' i rub'an i k'ahlaj uuva inkansanik.33Re' kihaa' je' rukab' i rukiih i aaq' xa re' yu' inkansanik.34Re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or: Chu'nchel inki a'n re' re' wilik panuk'ux k'ahchi' numolom wach.35Eh noq naa ruponiik i q'iij naa nuye'em jilow keh inki a'n je' rukab' i ruk'ul chi keh noq naa ruponiik i q'iij noq naa kiq'ehb'iik, ponik reh i q'iij, i ora chi naa rusahchiik kiwach, inki.36Re' i QaJaaw Dios naa ruko'leem i rutinamiit naa ruketelaam kiwach i rumoso. Noq naa rilom chi ma' inkikuy ta chik, ma' xta chik kikowiil, i kow naq kiib', re' i ma' kow ta kiib', naa ruketelaam kiwach.37Eh je' wili i naa ruq'orom keh i aj ixowaal re' re': ¿Aha' wilik taq aadios inakoj naq taq chi ko'len aweh, re' i naa ch'ikaa' naq taq wii' ak'ux?38Re' taq aadios inak'at taq aq'ina' laj mayiij chuwach i nayeew taq i riis uuva chuwach, kiwuktoq cho yu'naak reh taq cha toob'jiik tik'oloq taq ruko'leej.39Chanab'eej taq chi xa re' wo' hin i Dios, ma' xta chik jino'q dios chi nuwach. Re' hin kinye'wik i k'achariik, re' wo' hin kinesanik reh. Re' hin kinye'wik i ti', hin wo' chik kiniq'omanik reh. Ma' awach taj i neeruko'leej riib' panuq'ab'.40Re' hin i nujosaj i nuq'ab' taxaaj i nuq'or i xti korik chi re' hin i k'achlik Dios wilkiin chi juneliik.41Re' hin je' naa xan reprotik chik ch'ihch' i naa nuq'asb'isam, noq naa nutoq'aam q'ataj q'orik naa nub'anam jilow keh i ki-ixowanik nuwach i xkian naa nuye'em jilow xkian i ki-ixowanik nuwach, je' rukab' i ruk'ul chi keh.42Re' hin je' naa nunujisam chik'ik' i nuflecha, eh je' naa ruuk' q'aslaj ch'ihch' naa nukansam, taqe i wilkeeb' pantz'ilom, taqe i kib'anik i taaq'anik chi kixilak i ki-ixowanik nuwach, inki i Dios.43Re' taq i hat nimaq tinamit suuqb'oq taq ak'ux ruuk' i rutinamiit i QaJaaw Dios, ruum re' reh naa rub'anam jilow i kikimiik i rumoso, naa rub'anam jilow keh i xikansanik keh i rutinamiit, eh naa rukuyum kimahk i rutinamiit, inki parutz'uuy i Moisés.44Re' i Moisés ruch'ihil i Josué rak'uun i Nun xiooj kuuk' i tinamit kimolom kiib' xuch'ob' rub'ehel chikiwach nik' wach i ruq'or i tz'uuy.45Eh noq re' i Moisés rukohlaam chik i tz'uuy wili je' wili i xuq'or keh, chu'nchel i aj Israel:46Re' taq i hat chamol taq panawánima taqe i k'uhb'aal i xnuq'or taq aweh yu'naak, reh chi nee taq inaq'or keh awak'uun awixq'uun chi neenkian chu'nchel i ruq'or i k'uhb'aal re' re'.47Re' ruk'uhb'aal i Dios wili ma' xata k'utaaj wilik la' ruk'am chaloq, ruum re' re' taq naa ruye'wiik ak'achariik. Eh ruum i re' najt taq naa aak'achariik chupaam i ye'aab' naa rojiik taq achopom naah, re' i wilik chi juntar i nim ha' Jordán, inki. Re' i QaJaaw Dios xa chi najt xuk'uhtaaj reje reh i Moisés i ye'aab' xuyeew keh i aj Israel48Eh xa chupaam wo' hoq i q'iij re' re', re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Moisés:49Re' hat johteen chinaah i yuuq' Nebo, re' i wilik panyejaal yuuq' Abarim re' i wilik pankiyuq'ul i aj Moab, re' wilik cho chuwach i tinamit Jericó, ar xa chi najt neenawil reje wach i ye'aab' Canaán, re' i naa nuye'em keh awuch i aj Israel.50Eh chinaah i yuuq' naa ajohtiik wii' ar naa akimiik naa rojiik taqe areqem awach aweh kamnaq, je' rukab' noq xkimik aawas Aarón chinaah i yuuq' Hor xoj wo' rureq taqe awach reh kamnaq.51Je' wo' re' i naa ak'ulum i hat ruum akab'cheel taq xat mahkunik, chi nuwach noq wilkaat taq kuuk' i aj Israel noq wilkaat taq chi chi' i nim ha' Meriba-cades, chupaam i chiq yuuq' Zin. Korik noq ma' xayeew ta taq nuloq'il chikiwach awuch aj Israel.52Ruum aj re' xa chi najt naa awilom reje wach i ye'aab' naa nuye'em keh awuch aj Israel, eh re' hat ma' naa ta awokiik ar i nuchjik. Re' i Moisés xukuxisaj i kab'laj ch'uq chi aj Israel1Noq ach k'isiin ma' inkimik i Moisés raaj kamanoom i Dios xukuxisaj taqe kab'laj ch'uq chi aj Israel.2Je' wili i xuq'or:
Re' QaJaaw Dios xuk'uhtaaj riib' qeh chinaah i yuuq' Sinaí, eh Seir xuk'uhtaaj chee rusaqumaal, eh xk'ulik sihq'inoq chinaah i yuuq' Parán, ruch'ihil taqe i ruk'ihaal chi santo laj ánjel. Eh ruk'amam chaloq i k'uhb'aal parusak'aaj q'ab', xa je' chik rukab' i q'aaq'.3Re' i QaJaaw Dios i ruk'ax i rutinamiit, eh ruko'leej taqe i kiq'asam kiib' reh. Eh inkimol kiib' chuwach i Dios chuk'ulariik i ruk'uhb'aal.4Eh noq re' i Moisés xuyeew qeh i ruk'uhb'aal i Dios reh chi xkahnik chi jinaj qa kooch i hoj, hoj cho riih rumaam i Jacob.5Eh xwihik jinaj i reey ar Jesurún noq xkimol kiib' i k'amal b'eeh kuch'ihil taqe i k'ih ch'uq chi aj Israel.6Eh re' i Moisés je' wili xuq'or:
Neeta naq inwihik kik'achariik i riih rumaam i Rubén, Ma' ta naq neensahchik kiwach atoob' ta ma' q'e' k'ih taqe chi kiib', inki.7Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
QaJaaw Dios chab'iraj chee kitiij i riih rumaam Judá,
chamol wo' chik kiwach kuuk' i kitinamiit. Chako'leej taqe ruuk' awajaawriik, chatoob'eej taqe reh chi ma' xta neeki uchjik kuum i nixowanik kiwach, inki.8Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Re' hat QaJaaw Dios xayeew Turim i Urim keh i riih rumaam Leví, re' kikamanik chawach. Re' xapaj taqe chaloq ar Masah, eh ar chi chii' i nim ha' Meriba.9Re' taqe i q'e' xat kik'ax i hat chikiwach i kituut, kajaaw, kak'uun, kixq'uun, kas, kichaaq'. Eh re' taqe i riih rumaam Leví xkian taqe i ruq'or aq'oral je' wo' hoq i xayejaa' cho wach kuuk'.10Re' keh naakik'uhtaniik taqe i aak'uhb'aal keh i aj Israel re' taqe i riih rumaam Jacob. Re' wo' keh kik'atwik insensia, kiye'wik i mayiij chikop chuwach i artaal.11QaJaaw Dios chakuxisaj tii i naa kianam, eh nee ta naq i suuqb'ik ak'ux chi riij i kikamaj. Eh nee ta naq i na a'n keh i neenkitoq'aa' peleto kuuk', korehtaal ta naq inasach kiwach taqe i nixowanik kiwach, inki.12Eh chi riij taqe i riih rumaam i Benjamín je' wili i xuq'or:
Re' taqe keh q'e' kik'axarik ruum i QaJaaw naa kik'achariik chi suq kik'ux. Eh re' i QaJaaw Dios naa ruko'liniik, naa rutoob'iniik keh chi juneliik, inki.13Eh chi riij taqe i riih rumaam José je' wili i xuq'or:
Re' ta naq i QaJaaw Dios neenkuxisanik cho reh i kak'aal, eh nee ta naq i rut'aqsaj chaloq ruuk' i jab' inchalik pan taxaaj, je' wo' kuuk' i ha' i nelik cho panak'al.14Eh nee ta naq kikuxeesjik cho ruuk' i wach i kitik i nelik rajlaal haab', je' wo' hoq i nelik rajlaal i poh.15Eh nee ta naq i nelik chi korik i wach i kitik kimu'uun q'e' looq i nelik chinaah taqe i yuuq' xawilkeeb' wo' cho najtir q'iij.16Neeta naq i nujik i kiye'aab' ruuk' i suq atoob'. Eh nee ta naq inkuxeesjik chee kak'aal ruum i QaJaaw Dios xq'orik cho pank'iix qoplik ruq'aq'al. Neeta naq inye'arik cho keh chu'nchel otob'il wili reh taqe i riih rumaam José, ruum re' reh xk'amwik cho kib'eeh taqe i ras ruchaaq.17Re' taqe i riih rumaam José q'e' holohik je' kiloq'il i peet rak'uun imas wakax, je' i kikowiil imas wakax wilik cho panch'ahn xiik' naah kowiil i rukaa'. Eh ruuk' i re' naa kianam reh i wilkeeb' pan nimaq tinamit chinaah i wach ak'al. Re' naa kib'aniik i re', re' taqe i ruk'ihaal chi riih rumaam Efraín, i ruk'ihaal chi riih rumaam Manasés.18Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Re' taq i hat riih rumaam Zabulón suuq b'oq taq ak'ux ruuk' aab'iyajo. Re' taq i hat riih rumaam Isacar suuq b'oq taq ak'ux chupaam taq aa itz'ihy naah paat.19Eh naa taq ayuq'eem i aatinamiit chinaah i yuuq', ar taq naa aq'asam aamayiij reh i korik wach k'uxliis. Eh naa taq areqem ab'ehomal chinaah taqe i palaw, eh naa wo' taq areqem ab'ehomal ruuk' i saniib' chi chii' palaw, inki.20Eh je' wili i xuq'or chi riij i riih rumaam Gad:
Neeta naq inye'arik runimaal wach i QaJaaw Dios i ye'wik chi nim i kiye'aab' i riih rumaam Gad. Re' keh je' kikab' i kaq b'ahlam noq ruy-eej rutiib' mi re' i tileb', oon re' i naah neeruk'ux.21Re' taqe riih rumaam Gad sik'ooj wach ye'aab' xye'arik keh, je' rukab' i ye'aab' xye'arik keh i k'amal b'eeh. Eh xkian wo' hoq i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw, xkian i korik taqe i kik'amwik kib'eeh i aj Israel, inki.22Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Re' taqe riih rumaam Dan je' kikowiil i rak'uun kaq b'ahlam i nelik cho ar Basán, inki.23Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Re' taqe i riih rumaam Neftalí ma' k'isiin ta xikuxeesjik ruum i Dios, ruum kehchaaj ye'aab', i nelik cho chi korkiil i rookb'aal q'iij, imponik kopan tz'eet reh i rookb'aal q'iij, inki.24Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Neeta naq kikuxeesjik i riih rumaam Aser nee ta naq inajawjik kiwach kuum i kuch aj Israel, eh nee ta naq i nelik i ma' k'isa aseite pan kiye'aab'.25Eh re' taqe i ru puertahiil i kitinamiit re' ruuk' i raxch'ihch' i q'an ch'ihch' korjinaq wii', eh nee ta naq inwihik kikowiil nik' najtiil neekik'acharik.26Re' taq i hat aj Jesurún chanab'eej taq chi ma' xta chik jino'q dios chi je' rukab' i QaJaaw Dios k'ulik i rub'an i loq' pan taxaaj reh taq atoob'jiik kulik i rub'an iloq nah suutz' ruuk' i runimaal i rajaawriik.27Re' QaJaaw Dios wilik chi junelik neenko'linik taq aweh, eh naa taq ruye'em aakowiil chi juneliik. Eh xresaj taq reje chawach i aj ixowaal, eh xuq'or taq aweh chi naa taq asacham kiwach.28Re' taq i hat aj Israel i hat taq riih rumaam Jacob ch'iklik taq ak'ux noq naa taq ak'achariik, re' taq awiih aamaam pansuqkiil k'uxliis naa kik'achariik. Eh ma' k'isiin i trigo, i uuva naa reliik taq panaye'aab', eh elik naa rutz'aqteesjiik ruum i jab'.29Atoob' taq aweh i hat aj Israel, ¿Mi wilik chik jino'q i tinamit chi je' taq rukab' i hat? Re' QaJaaw Dios, xko'linik, inchajinik, je' taq aq'as laj ch'ihch' noq wilik, ruum i reh taq naa aweliik korik. Re' i ki-ixowanik taq awach naa kiq'asam kiib' taq panaq'ab' naa taq awesam i runimaal kiwach, inki i Moisés. Re' rukimiik, re' rumuhqiik i Moisés1Re' Moisés xelik reje Moab xjohtik chinaah i yuuq' Nebo, xooj kochinaah i yuuq' Pisga, re' wilik chuwach i Jericó. Re' QaJaaw Dios ar xuk'uhtaaj reje reh i Moisés i runimaal i ye'aab' Galaad xponik chupaam i kiye'aab' riih rumaam i Dan.2Eh k'uhtjik wo' reh i ye'aab' q'orooj rib'iral keh i riih rumaam i Neftalí, i Efraín, Manasés, i ye'aab' q'orooj rib'iral keh i riih rumaam Judá, xponik ko chi chii' i palaw Mediterráneo.3Xk'uhtjik wo' reh i Neguev, je' wo' hoq i wach i k'ixkaab' Jordá i wach k'ixkaab' Jericó, i tinamit wilkeeb' wii' i xaq ipak' xponik ko chupaam i ye'aab' Zoar.4Eh re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or reh i Moisés ar:
Re' aj taqe i ye'aab' wulu' xnuq'or chaloq i xti korik keh aamaam awati't, re' Abraham, i Isaac, i Jacob chi naa nuye'em keh i kiih kimaam. Re' hin xwaaj chi xawil reje wach chi najt ruum ma' naa ta wokiik ar, i nuchjik.5Chi riij i re' xkimik i Moisés raj kamanoom i Dios chupaam i ruyuq'ul i Moab, je' rukab' i xq'orarik reh ruum i Dios.6Eh ar xmuhqik chupaam i jinaj ye'aab' wilik wach k'ixkaab' Moab, wilik chuwach i Bet-peor, re' ye'aab' re' re' ma' awach ta xnab'inik reh, chi jumpech.7Eh jinaj siento ruuk' juninaq haab' i wilik reh noq xkimik ko saqum inilwik inaq'wach, eh ko kow i ruti'jolal.8Eh re' taqe i aj Israel lajeeb' ru ka'winaq q'iij xkoq'ej i rukimiik i Moisés chupaam i ye'aab' Moab, xkikoj i kiq'eq so' chikiij ruum i ruti'kiil kik'ux chi riij.9Eh re' i Josué rak'uun i Nun xuk'ul i runa'ojb'al ruuk' i Moisés noq xuyeew i q'ab' chinaah rehtalil chi re' i reh xkahnik chi k'amal kib'eeh i aj Israel, eh re' keh xkinimaj wo' hoq i Josué je' rukab' i xuq'or i QaJaaw Dios reh i Moisés.10Eh ma' jaruuj chik q'iij xkan chupaam i tinamit Israel jino'q i jalal ruq'oral i Dios chi je' rukab' i Moisés, chi xrilow ta wach i Dios chi korik je' rukab' i xub'an i reh.11Eh ma' awach ta chik xb'anik reh i ma' k'isa sahchb'al k'uxliis i ma' k'isa ma' ilooj taj xub'an re' i xq'orarik reh ruum i QaJaaw Dios chi xub'an chupaam chu'nchel i tinamit Egipto, re' xub'an chuwach i wilik chi reyil ar, chikiwach taqe i kikamanik ruuk'.12Eh ma' awach ta wo' chik xk'uhtanik awajaawriik i nimaq wach na'ojb'al q'e' looq' xub'an chikiwach chu'nchel i ruch aj Israel.
Bible Society in Guatemala