Read San Lucas 1

San Lucas1

Ajun Lukas tz'ib'a'n tpakb'al b'a'n

¹Nimqe' xjal matxi' tz'ok tilil kyu'n tu'n tkub' ktz'ib'a'n tqanil tkyaqilju' oje tb'incha Dyos qxole',²se'nx kyej q'ma'n qeye' kyu'nku' eka'yinte ttzajlen qe, ex kk'am kyoklen tu'n kpakb'ante.³Ikxwe', qman Teopl, matxi' b'aj njyo'ne' tqanil b'a'nxi'x tkyaqil ttzajlen qex, ex b'a'n sela' toj nwitze' tu'n kxintz'ib'a'ne' ti'xti' lu toj ttxolilti'j teya,⁴tu'n totzqintexi'xa ax ti'ju' matxi'xnaq'tza'n teya, chij. Tqanil qa k'itz'jel Xwan Jawsal a'

⁵Najlitoq jun pale toju' tq'ijlalil intoq kawin nimaqkawil Erodes toj ktx'otx' aj Juda, Sakariy tb'i, ajuntoq kxolju' tk'loj Ab'iy. Sab'el tb'i t-xu'jil, tyajajil Aaron.⁶Tnik'altoq kyi'j kkab'il twitz Dyos ex intoq che knima'n tchaq'b'il ex tkawb'il Qman Dyos, mixti'xtoq jun kyil.⁷Mixtoqtzunti'x kk'wal, qu'n mixtoqti'x nalin Sab'el; expe' matxitoq che tijin kkab'il.

⁸Tojtzun jun q'ij aye'toq tk'loj pale Sakariy e'ok b'inchal kyaq'un twitz Dyos,⁹atzu' pon tz'aqa' ti'j Sakariy tu'n tokx toju' ja xjan toj tja Qman Dyos tz'e'ysal sturak, kse'nxtoq nb'inchet kxolju' pale.¹⁰Tetzunj intoq tz'e'ysetju' sturak, tkyaqilju' tnam intoq che na'n Dyos twipe'n.¹¹O'kx tkub' tyek'u'ntib' jun tanjl Dyos twitz Sakariy, wa'ltoq toj tb'a'nq'ob' q'olb'eb'l tz'e'ysb'il sturak.¹²Tetzunj tka'yinte Sakariyju' anjl, jawsak'puj ex majx b'aj xob'.¹³Atzunte' anjl tzaj tma'n te:
—Sakariy, lalun xob'a, qu'n matxi' tzaj tb'i'n Dyos tna'j Dyosa, ex k'itz'jel jun tk'wala tuk'i'l Sab'el t-xu'jila, Xwan tb'i k'okyel tq'o'na.¹⁴Okxi'x ktzalajela ti'j, ex nim xjal che tzalajel ajtitz'ji,¹⁵qu'n ktenb'el toklenju' tk'wala twitz Qman Dyos. Lay k'wan b'in ex q'e'n, ex knojel tu'n Xewb'aj Xjan ttzajlenx na'mxtoq titz'ji.¹⁶Nim xjal toju' nintnam Israel k'anjetz kyi'j tuk'i'l Qman Dyos tu'n.¹⁷Kb'el neju' Xwan lu twitz Qajaw, ax tipumalju' ex toklen se'n Eliy t-sanjelal Dyos, tu'n tb'ant kten manb'aj kyuk'i'l kk'wal exqe' pi's tu'n tb'ant kyniman te Dyos. Iktzu'n kb'entela' kten xjal tu'n, tu'n kyk'monte Qajaw, chi anjl.

¹⁸Xi'tzun tqani'n Sakariy teju' anjl:
—¿Se'n taq'wi tu'n tqe nk'u'je' qa ax ja'lu? Matxi'na' qo tijinqe' tuk'i'l nxu'jile', chij.

¹⁹Tzaj ttzaq'we'n anjl te:
—Ayinwe' Kab'ryel, nchin ajb'ene' te Dyos; ate saj chq'onweye' yolil tuk'i'la ex q'malteju' b'a'n tqanil lu.²⁰Atzu'n ja'lo, minajun xxitoksla'na xinma'ne' teya, kjela me; lay b'ent tyolina tzmax ajtpon tq'ijlalil tu'n tjapun ja'lu, chi anjl.

²¹Aye'tzu'n xjal intoq che ayon twipe'n ti'j Sakariy ex intoq che xjelun kxolx tiqu'n min q'o'n tu'n tetztoq Sakariy toju' ja xjan.²²Tetzunj tetz, mixti'xtoq nb'ent tyolin kye; eltzun knik'tz qa ati matxitoq tz'ok tka'yi'n toju' ja xjan, qu'n intoq yolin kye tuk'i'l tq'ob'; kukxtzun tena'ju', mixti'x b'ent tyolin.

²³Tetzunj tjapunju' taq'un, anj Sakariy tja.²⁴Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, kyej Sab'el ju' t-xu'jil ch'onwi', ex mixti'x etz toju' tja, intoq ximan:²⁵Matb'incha Qman Dyos ja'lu weye' ja'lo, tu'n lalun chin el ik'o'ntle' kyu'n xjal, chij. Tma jun anjl tqanil qa k'itz'jel Jesus

²⁶Tojtzun tqaqi'n xjaw, tzaj tchq'o'n Dyos tanjl, Kab'ryel tb'i, tojun tnam Nasaret tb'i toj Kaliley,²⁷janajla'toq jun txin Mariy tb'i; qpojtoq, b'entnitoq ti'j tu'n tmje tuk'i'l jun ichan Jse tb'i, tyajajil nimaqkawil Dab'i.²⁸Okxju' anjl jatoq ta'ya' txin, ex xitma'n te:
—¡Nxi' nq'olb'e'na, nim t-xtalb'il Dyos saj tq'o'n teya! Atite Qman Dyos tuk'i'la, chi anjl.

²⁹Jawsak'puj Mariy kyu'n yol lu, ex ntoq ximan titi' tz'elpuna' q'olb'e'n lu.³⁰Xi'tzun tma'n anjl te:
—Mariy, lalun xob'a, matxi' k'iwlanjtza tu'n Dyos.³¹Kjela ch'onwi' ja'lo: ktzajel q'o'n jun tala ex Jesus tb'i k'okyel tq'o'na.³²Nim toklen, k'okyel q'o'n tb'i Tk'wal Dyos te toj kya'j, ex k'okyel q'o'n te Nimaqkawil tu'n Qman Dyos, kse'n Dab'i ojtxi' tyajilb'en,³³tu'n tkawin kukxju' kyib'aj tyajajil Jakob'. Lay b'aj ttxa'nju' tkawb'il.

³⁴Xi'tzun tqani'n Mariy te anjl:
—¿Se'n taq'witzun ajtb'ent ja'lu, na'mxna' nmjewe' tuk'i'l jun ichan? chij.

³⁵Tzaj ttzaq'we'n anjl te:
—Tzulju' Xewb'aj Xjan tuk'i'la, ex ktenb'el tipumal Qman Dyos nim toklen tib'aja kse'nju' muj. Qu'mtzun k'okyel tb'iju' Ne'ẍ k'itz'jel te Xjan ex Tk'wal Dyos.³⁶Ex tzul q'o'n jun tal Sab'el ju' twitze'la qu'npetzun matxi' tijwnaqix; aju' nq'manjtz qa layxtoq che ul tal, mab'ent qaq xjaw ch'onwi'tel.³⁷Mixti' jun ti'xti' laywit b'ent tu'nte Dyos, chi anjl te Mariy.

³⁸Tmatzun Mariy:
—K'ayi'n majin qinwe' te Dyos; tb'inchaxwit Dyos wi'je' se'n xtmaya, chij.
Xi'tzun anjltzu'. Pon Mariy xb'etzalte Sab'el

³⁹Xi'tzun Mariy ojqel tojun tnam kwi' witz toj tx'otx' Juda toju' tq'ijlalil lu,⁴⁰okx toj tja Sakariy ex xitq'olb'e'n Sab'el.⁴¹Tetzunj t-xitb'i'n Sab'el q'olb'eb'lte tu'n Mariy, jaw xlik'punju' k'wal toj tk'u'j Sab'el, ex noj Sab'el tu'n Xewb'aj Xjan.⁴²Jaw tma'ntzuntz kuw:
—¡K'i'wla'nxi'xta tu'n Qman Dyos kyekwitz kkyaqil qya, ex matxi' ky'i'wlanjtzju' tala!⁴³¿Ti'xi'xtzunwe' woklen tu'n sula xb'etzalweye', aya ttxu wajawe'?⁴⁴Naqxi'x nxinb'i'ne' ẍintzaj tq'olb'e'na, majaw xlik'punju' wale' tu'n ttzalajb'il toj nk'u'je'.⁴⁵¡K'i'wla'nta tu'n xi'toksla'na qa che japumelju' xb'ajtzaj tma'n Qman Dyos teya! chi Sab'el.

⁴⁶Xitzun ttzaq'we'n Mariy:
Njaw nnimsa'ne' Qman Dyos nim toklen,⁴⁷ex nchin tzalaje' ti'j Dyos Klol weye'.⁴⁸Qu'n machin tzajtka'yi'ne' Qman Dyos, ayine' tal tmajin lq'o'n, ex kxe'l qex ja'lo, kq'manjtzel qa k'iwla'n qine';⁴⁹qu'n nim matxi' tb'inchaju' Nimtipumal weye'. ¡Xjanju' tb'i!⁵⁰Inlaqtk'u'j Qman Dyos kukxju' kyi'ju' nche nimante.⁵¹Matb'incha taq'un tu'n tipumal: makub' t-xitu'n kximju' nkynima'kyib',⁵²matz'el tiq'i'n kyoklenju' nimaqkawil ex matz'ok tq'o'n kyoklenju' me's.⁵³Matzaj tq'o'n ti'xti' kyeju' mixti' kwa aye'tzu'n q'inun mixti'xte xitq'o'n kye.⁵⁴Matz'onin ti'ju' tnam Israel, ju' tmajin majx na'n tu'n nlaqtk'u'j ti'j.⁵⁵Axtziya'nju' tu'n kye ojtxi' qyajilb'en, te Ab'raam ex kye tyajajil, chi Mariy.

⁵⁶Kyejten oxe' xjaw Mariy tk'etz Sab'el, yajxi'tzuntl anjti'j tja. Titz'jlen Xwan jawsal a'

⁵⁷Tetzunj tpon tq'ijlalil tu'n titz'ji tal Sab'el, q'aju' tal itz'ji.⁵⁸Eponju' najlqe' nqayin tk'etz exqe' twitze'l q'olb'elte, etzalaj tuk'i'l tej kb'inte matxitoq tzaj q'aq'an tk'u'j Dyos ti'j.⁵⁹Tojtzun wajxaq q'ij xikyiq'i'nju' ne'ẍ tu'n tok techel ti'j tchib'jil, ex kyajb'iltoq tu'n tok kq'o'n tb'i Sakariy ju' tman te tb'i.⁶⁰Xi'tzun tma'n ttxu:
—Lay, Xwan te'tb'i k'okyel, chij.

⁶¹Xi'tzun ktzaq'we'n te:
—Mixna' a'lo'te jun iktb'iju' kxol toj tjaya, chechij.

⁶²Xikqani'ntzuntz tuk'i'l kyq'ob' te tmanju' k'wal, tu'n kb'inte ti'toq tb'iju' k'wal tu'n tok.⁶³Tqanitzun tman k'wal jun tz'lan tu'n tkub' ttz'ib'a'n, kub' ttz'ib'a'ntzuntz: Xwan te'tb'i, chij. Ex kkyaqil eb'jaw lab'ti.⁶⁴Axtzun kmuju' yolin jumajtl Sakariy, aq'witzuntz ajwalilte tb'i Qman Dyos.⁶⁵Kkyaqiltzu'n najlqe' nqayin tk'etz tzaj xob'il kyi'j, ex intoq yolinjtzju' b'aj lu kyoj kkyaqilju' b'us toj Juda.⁶⁶Kkyaqilju' nche b'inte intoq che ximan ti'j kjalu: ¿Ti'tzulo k'okyela' k'wal lu? chechij. Qu'n axxi'x intoq tyek'u'n Qman Dyos tipumal ti'ju' k'wal lu. Tb'itz Sakariy

⁶⁷Noj Sakariy tmanju' k'wal tu'n Xewb'aj Xjan, ex tmaju' tpakb'alil kjalu:

⁶⁸¡Nimanjtzxwit Qman Dyos janche ajb'ena' aj Israel, qu'n matzul kolpilteju' ttanam.!⁶⁹Matxi' tzaj tchq'o'n jun klolqe nimtipumal, jun tyajajil Dab'i tmajin.⁷⁰Ate tzaj ttziya'n Dyosju' ojtxi' kye t-sanjelal tu'n kmante tqanil:⁷¹qa qotkla' toj kq'ob' qajq'oj ex kye kkyaqilju' nche el ik'onqe,⁷²qatoq ktzajel q'aq'an tk'u'j kyi'ju' ojtxi' qyajilb'en ex tu'n ttzaj tna'nju' yol kyajni b'antti'j tu'n.⁷³A yol ja'lu tzajni ttziya'n Dyos te Ab'raam ojtxi' qyajilb'en qa ktzajeltoq tq'o'n anb'il qe⁷⁴tu'n qanq'in mixti'tl qxob'el, tzaqpi'nqo'tl kye qajq'oj, tu'n qajb'en te Dyos⁷⁵tu'n qok xjan ex tnik'alqi'j twitz Dyos toj tkyaqilju' qchwinqlal⁷⁶Atzunta nky'ajul, k'okyel tb'iya te t-sanjelal Dyos nim toklen, qu'n kb'el neja twitz Qajaw b'inchalte ktenju' tb'e,⁷⁷tu'n txitq'o'na tqanil teju' ttanam qa kb'el tnajsa'n Dyos kyil ex che kletel tu'n.⁷⁸Qu'n inxi'x laqj tk'u'j Qman Dyos qi'j, matzaj tqoptz'a'n jun spik'un toj kya'j qib'aj,⁷⁹tu'n ttzaj tq'o'n spik'un kyeju' najlqe' tojxi'x qxopin ex tu'n qxitiq'i'n toju' b'e te nak'b'il, chi Sakariy.

⁸⁰Intoqtzun ch'iyju' k'wal ex in oktnab'l, ex atzu' anq'ina' toj chq'ajlaj tzmax tpon q'ij tu'n tyek'u'ntetib' kye aj Israel. Titz'jlen Jesus (Mt 1.18-25)

¹Etz jun chaq'b'il toju' tq'ijlalil lu tu'n ninimaqkawil Akust, tu'n tjaw jun kyajlal kkyaqil xjal.²Jawju' tnejel kyajlal xjal lu tej atoq Kyirin kawil toj Sirya.³Kkyaqil xjal atitoq tu'n kxi' tz'ib'al kyb'i tojilex ktanam.

⁴Qu'mtzun, etz Jse toju' tnam Nasaret, toj tx'otx' Kaliley ex xi' B'elen, toj tx'otx' Juda, ja itz'ja' nimaqkawil Dab'i, qu'n tyajajil Dab'i toqu' Jse.⁵Xi' atzu' tz'ib'al tb'i, tuk'i'l Mariy ju' t-xu'jil, ch'onwi'toq.⁶Tetzunj ate'toq B'elen, pon q'ij tu'n titz'ji tal Mariy.⁷Atzuntzu' itz'ja' tnejel tal, kub' tb'altz'i'n toju' tan ex kub' tkuẍb'a'n toj twab'l chej, qu'n min knet jatu'n kkyeja' tojun ja. Aye' anjl exqe' k'ik'lel

⁸Ate'toqtzun jte' k'ik'lel nqayin tk'etz B'elen, intoq che xq'uqin kyrit qonik'an toj kojb'il.⁹Naqx minab'en tkub' tyek'u'ntib' jun tanjl Qman Dyos kwitz, ex tzaj qoptz'aju' tajwalil Dyos kyi'jile; majxtzun eb'ajxob'.¹⁰Tzajtzun tma'n anjl kye: Lalun che xob'e', qu'n matzaj wiq'i'ne' jun tb'anilxi'x tqanil kyeye', kkyaqil xjal che tzalajel tu'n:¹¹Matxi' tz'itz'ji jun klolkyeye ja'lo toju' ttanam Dab'i, aju' Krist, ju' Qajaw.¹²A techelju' kyeye', kknetelju' ne'ẍ kyu'ne' b'altz'i'n toj tan ex kuẍli tojun twab'l chej, chiju' anjl.

¹³Textzu'n kmoj lu kub' kyek'u'n kyib' txqantl anjl eb'ajtzaj toj kya'j tk'etzju' anjl ntoq yolin, intoq jawkyajwali'n Qman Dyos kjalu:

¹⁴¡Ajwalinjtzxwit Qman Dyos te toj kya'j! ¡Tenxwit nak'b'il kyeju' xjal twitz tx'otx' sajlaq tk'u'j Dyos kyi'j! chechij.

¹⁵Tetzunj tanjkyi'ju' anjl toj kya'j, e'aq'wiju' k'ik'lel q'malte kxolilex:
—Qo'qe'ye' B'elen ka'yilte xb'aj lu, aj saj tma'n Qman Dyos tqanil qe, chechij.

¹⁶Ojqeltzun kb'ajx ex knet Mariy ex Jse kyu'n, tuk'i'lju' ne'ẍ kuẍli toj twab'l chej.¹⁷Tej klonte, e'okten q'malteju' tma anjl kye ti'ju' ne'ẍ,¹⁸ex kkyaqilju' eb'inte eb'jaw lab'ti ti'ju' b'aj kma'n k'ik'lel.¹⁹Majx kyej tenju' lu toj tanmi Mariy, intoq ximan ti'j.²⁰Anjtzun kyi'ju' k'ik'lel, intoq jawkynima'n Qman Dyos ex njaw kyajwali'n tu'n tkyaqilju' matxitoq kb'i ex matxitoq kyil, tkyaqil ikb'aju' kse'nx tzaj q'ma'n kye. Pon q'i'n ne'ẍ Jesus toj tja Dyos

²¹Te wajxaq q'iju' ne'ẍ tej tokq'o'n techel ti'j tchib'jil, ex Jesus tb'i okq'o'n, axju' tb'i ojetoq tma anjl te Mariy na'mxtoq tok ch'onwi'.

²²Tetzunj tjapun tq'ijlalil tu'n kẍtilsante kyib' se'nx ntma'n toj tkawb'il Moyses, xikyiq'i'n ne'ẍ Jesus Jerusalen tu'n txi'q'et te Qman Dyos.²³Kyb'incha ja'lu qu'n iktz'ib'a'n toj tkawb'il Qman Dyos kjalu: Tkyaqil tnejel k'wal q'a kxel q'et te Dyos, chij.²⁴Exi'tzun q'olteju' chojb'il q'ma'n toj tkawb'il Qman Dyos: kab'e' xlak'uk' mujqa kab'e' tal paloms.

²⁵Najlitoq jun ichan Simeon tb'i toj Jerusalen toju' tq'ijlalil lu. Tnik'altoqti'j ex nniman te Dyos, intoq ayon tu'n ttzaqpetju' tnam Israel. Atitoqju' Xewb'aj Xjan tuk'i'l Simeon,²⁶ex ojetoq tzaj yek'u'n te qa tzmaxi' kkyimel ajxi' tlonte twitz Krist.²⁷Xi'tzun Simeon toj tja Dyos, atitoq Xewb'aj Xjan tuk'i'l; ex tej txiq'i'n ne'ẍ Jesus kyu'n tman, tu'n tjapunju' ntma'n toj kawb'il,²⁸jaw tchle'n Simeonju' ne'ẍ ex jaw tajwali'n Qman Dyos, kjalu:

²⁹Matxi' japunju' tziya'ntl tu'na ja'lo, Nman Dyos: b'a'n tu'n nkyime' ja'lo, mixti'tl nb'ise'.³⁰Qu'n matxi' wile' kolb'il³¹ju' matxi' tzyet tb'inchanteya kywitzku' kkyaqil tnam,³²aju' spik'un ktxaqul kye nimaqtnam ex k'okyel te tajwalilju' tnam Israel, chi Simeon.

³³Majx e'jaw lab'tiju' tman ex ttxu Jesus tej t-xikb'i'nju' tma Simeon ti'ju' ne'ẍ.³⁴E'kub' tk'i'wla'n Simeon, ex xitma'n te Mariy ttxu Jesus kjalu:
—Q'o'ntlte' k'wal lu tu'n kyjaw tz'aq mujqa tu'n kjawe' nim xjal toj Israel tu'n. K'okyel te jun techel nim xjal che elel ik'onte,³⁵tu'ntzun kq'ancha'lin kyxim nim xjal. Tkyaqiltzun ja'lu k'okyel kse'n jun k'uẍtx'e'nb'il teya, kk'ixb'el tanmiya tu'n, chi Simeon.

³⁶Ex atitoq jun qya atzu' Ana tb'i t-sanjel Dyos, tmyal Penwel, kxol tnej tyajajil Aser. Tijwnaqxi'xtoq. Tzmaxtoq txin tej tmje, ex najan wuq ab'q'i tuk'i'l tchmil;³⁷matxitoqtzun b'ent kyajnaq kyaje' (84) ab'q'i tkyimlen tchmil, nanq'in tjunal. Majxtoq ati toj tja Dyos, intoq ajb'en te Dyos q'ijtl ex qonik'an, toj mewayi'n ex na'j Dyos.³⁸Ex pon Ana tojxju' kmuj lu, aq'wi q'ol chjonte te Dyos ex okten yolil ti'ju' ne'ẍ Jesus kye kkyaqilju' ntoq che ayon tu'n ttzaqpet Jerusalen. Anjkyi'j Nasaret

³⁹Tetzunj kb'inchante tkyaqilju' ntma'n toj tkawb'il Qman Dyos, anjtlkyi'j toj Kaliley, tojku' ktanam Nasaret.⁴⁰Intoq ch'iyju' k'wal ex intoq okxi'x tipumal, atixi'xtoq tnab'l ex atitoq t-xtalb'il Dyos tib'aj.

⁴¹Intoqtzun che'xju' tman Jesus tkyaqil ab'q'i Jerusalen ik'salte tq'ij Tzaqpib'l.⁴²Ex tej tel kab'lajoj ab'q'i Jesus, exi' kkyaqil Jerusalen, kse'nx nkb'incha'n toju' ninq'ij lu.⁴³Tetzunj tb'aju' ninq'ij lu, tej kb'aj anj kyja, kyejten k'wal Jesus Jerusalen, ex min kyilju' tman tej tkyej.⁴⁴Toj knab'l qa ajuntoq Jesus nb'et kyxol xjal, jun q'ij eb'et; tetzunj tb'aj kjyo'n kyxol kwitze'l ex kyxolilex ojtzqi'nqe' kyu'n,⁴⁵mixti'x knet kyu'n. Anjtzun kyi'jtz Jerusalen jyolte.

⁴⁶Tb'ajlenxi'tzun oxe' q'ij tknet kyu'n toj tja Dyos, q'uqlitoq kxolju' xnaq'tzal kawb'il, intoq b'in kye ex nxjelun kye.⁴⁷Intoq che lab'ti kkyaqilju' nche b'in te tu'nju' k'atztwi' ex kyi'ju' ttzaq'web'l.⁴⁸Ejawtzun sak'puju' tman ti'j tej t-xikyka'yi'n; xi'tzun tma'n ttxu te kjalu:
—Wal, ¿Tiqu'n xtb'inchaju'ya lu qeye'? Lu tmana ex ayine' nxi'x qojyone' nqob'isune' ti'ja, chij.

⁴⁹Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus kye:
—¿Tiqu'n nchin kjyo'na'ye'? ¿Ma mitzun jun b'i'n kyu'ne' qa ati tu'n ntene' toj taq'un Nmane'? chij kye.

⁵⁰Mixtzunti'x ekane ti'ju' xitma'n kye.

⁵¹Anjtzun ti'jtz kyuk'i'l Nasaret, axtzuntzu' anq'ina', intoq niman kye toj tkyaqil. Majxtzun e'kyajten tkyaqil ja'lu toj tanmi ttxu.⁵²Intoq ch'iy Jesus ex intoq tenxi'x tnab'l, ex b'a'n ela' twitz Dyos ex kwitz xjal. Pakb'an Xwan jawsal a' toj chq'ajlaj (Mt 3.1-12; Mc 1.1-8; Jn 1.19-28)

¹Tojtzun o'lajoj ab'q'i nkawin ninimaqkawil Tib'eryas, ex atoq Pons Pilat kawil toj Juda. Intoq kawin Erodes toj Kaliley, atzu'n Pelip ju' titz'in intoq kawin toj Iturey ex toj Trakonitide, atzun Lisanya ntoq kawin toj Ab'ilene.²Aye'tzu'n Anas ex Kaypas knejel pale qe'toq. Yolin Qman Dyos toj chq'ajlaj te Xwan tk'wal Sakariy toju' tq'ijlalil lu,³ex b'aj b'et Xwan ttziyile nin a' Jordan, intoq xitma'n kye xjal qa ati tu'n tanjtzkyi'j tuk'i'l Dyos ex tu'n tjaw a' kwi', tu'n tkub' tnajsa'n Dyos kyil.⁴B'aj ja'lu kse'n tz'ib'a'n toj tuj Isayiy t-sanjelal Dyos ntma'n kjalu:
Nxi' b'i'n jun tq'ojq'ojel wi'yj kjalu: Kyb'inchame' tb'e Qajaw; kjqonxe' jun b'e tzinun.⁵Tkyaqilju' b'ya' che nojsetel kkyaqil witz ex b'us che b'elplanset, che tzinsetelju' b'e ch'ok kyi'j, ex che plansetelju' b'e b'ajni xaqix.⁶Kkyaqil xjal che ka'yilteju' kolb'il ktzajel tq'o'n Dyos, chiju' tz'ib'a'n.

⁷Ajkypon xjal tk'etz Xwan tu'n tjaw tq'o'n a' kywi', intoq xitma'n kye: ¡Tyajajil q'antin! ¿Alkye xiq'mante kyeye' tu'n kkolpaje' teju' tz'e'ysb'il witzb'aj kuwxi'x xi' tul kanun?⁸Kyb'inchame' b'a'n tu'n tq'ancha'lin b'a'nxi'x qa matxi' tz'anjtz kyi'je' tk'etz Dyos, ex lalun kmaye' kxolxe' kjalu: ¡Tyajajil Ab'raam qo'qe'!, chechiwte'; qu'n kxe'l nma'ne' kyeye' axxi'x qa jakupena' che jawb'entju' ab'j lu tu'n Dyos te tyajajil Ab'raam.⁹Expe' naqtkub'tlju' k'uxb'il tu'n kjaw tx'emitju' tze tk'ixi' kylok'. Kkyaqilju' tze min nel lob'j kyi'j, che jawil tx'emit ex che okyex toj q'aq', chi Xwan.¹⁰Xi'tzun kqani'n xjal te:
—¿Ti'tzu'n qb'incha'ye'? chechij.

¹¹Xittzaq'we'n Xwan kye kjalu:
—Alkye ati kab'e' t-xb'alun, q'onx jun teju' mixti'x t-xb'alun; ex alkye ati twa, q'onx twaju' mixti' twa ti'ju' twa, chij kye.

¹²Ex e'pon lq'e junjun peyul chojb'il te Rom, ex xikqani'n te Xwan kjalu:
—Xnaq'tzal, ¿ti'tzunqe' tu'n qb'inchante? chechij.

¹³Xitma'n Xwan kye:
—Lalun tz'el kqani'ntle' pwaq kye xjal tib'ajxi'tlju' ati tu'n kychjonte, chij.

¹⁴Ex xikqani'n junjun xjal te q'oj te Xwan:
—Yajtzunqe', ¿Titi' qb'incha'ye'? chechij.
Xittzaq'we'n Xwan kye:
—Lalun tz'el kyiq'i'ne' ti'xti' kye xjal, ex lalun che oktene' xob'tzalkye xjal tu'nwt kyoktene' poqolkye tojun il min xkb'incha; ex qex kyk'u'je' ti'ju' twikk'u'je' nkyk'mo'ne', chij kye.

¹⁵Inxi'xtoq che ka'yin xjal extoq nche xjelun qaj ate Xwanju' Krist;¹⁶atzunte Xwan xitma'n kye kkyaqil: Axxi'x, injaw nq'o'nwe' a' kywi'ye' tuk'i'l a'; tzultzun junte' kjawil tq'o'n a' kwi'ye' tu'n Xewb'aj Xjan ex tuk'i'l q'aq'. Nimxi'x tipumal kye nwitze', mixpeti'xwe' woklen tu'n tel npoq'i'ne' taq'e'l t-xajab'.¹⁷Q'i'n t-xq'iq'b'il, tu'n t-xq'iq'etju' triy ex tu'n t-ẍtilset. Kxe'l tk'u'n triy toj tkb'el, atzu'n ttxa triy k'okyex tq'o'n toj q'aq' layx yupj, chi Xwan.

¹⁸Iktzu'n, ex tuk'i'l txqantl nab'l, nxitma'n Xwan tpakb'al b'a'n kye xjal.¹⁹Expe' b'ajttzak'u'n Erodes ju' nkawin, qu'n xinitoq tiq'i'n Erodiy, t-xu'jil titz'in, te t-xu'jil, ex tu'n tpaj tkyaqil myab'a'n ojetoq tb'incha;²⁰Atzunte Erodes, tb'inchaxi'x juntl tib'ajxi' tkyaqilju' taq'wix b'aj tb'incha'n: okx tjpu'nju' Xwan. Jaw a' twi' Jesus (Mt 3.13-17; Mc 1.9-11)

²¹Tetzunj intoq jaw a' kywi' kkyaqil xjal tu'n Xwan, ex jaw a' twi' Jesus; intoqtzun na'n Dyos, jqetu' kya'j²²ex q'ancha'lixju' Xewb'aj Xjan tk'u'l tib'aj kse'n jun paloms, ex xib'i'n jun tzaj yolin toj kya'j, ntoq tma'n:
—Aya nk'wale' k'u'jlanxi'x wu'ne', jawni nsk'o'na, chij. Aye' ojtxi' tyajilb'en Jesus (Mt 1.1-17)

²³Tetoq junaq lajoj (30) ab'q'i Jesus tej ttzyet taq'unan. Toj knab'l xjal qa tk'wal Jse. Atzunte Jse tk'wal Eli,²⁴atzun Eli tk'wal Matat, atzun Matat tk'wal Leb'i, atzun Leb'i tk'wal Melkyi, atzun Melkyi tk'wal Janay, atzun Janay tk'wal Jse,²⁵atzun Jse tk'wal Matatiy, atzun Matatiy tk'wal Amos, atzun Amos tk'wal Nawum, atzun Nawun tk'wal Esli, atzun Esli tk'wal Nakay,²⁶atzun Nakay tk'wal Maat, atzun Maat tk'wal Matatiy, atzun Matatiy tk'wal Semeyi, atzun Semeyi tk'wal Jsek, atzun Jsek tk'wal Joyada,²⁷atzun Joyada tk'wal Joanan, atzun Joanan tk'wal Resa, atzun Resa tk'wal Sorob'ab'el, Atzun Sorob'ab'el tk'wal Salatyel, atzun Salatyel tk'wal Neri,²⁸atzun Neri tk'wal Melkyi, atzun Melkyi tk'wal Adi, atzun Adi tk'wal Kosam, atzun Kosam tk'wal Elmadam, atzun Elmadam tk'wal Er,²⁹atzun Er tk'wal Jesus, atzun Jesus tk'wal Elyeser, atzun Elyeser tk'wal Jorim, atzun Jorim tk'wal Matat,³⁰atzun Matat tk'wal Leb'i, atzun Leb'i tk'wal Simeon, atzun Simeon tk'wal Juda, atzun Juda tk'wal Jse, atzun Jse tk'wal Jonam, atzun Jonam tk'wal Elyakyim,³¹atzun Elyakyim tk'wal Melea, atzun Melea tk'wal Mena, atzun Mena tk'wal Matata, atzun Matata tk'wal Natan,³²atzun Natan tk'wal Dab'i, atzun Dab'i tk'wal Jese, atzun Jese tk'wal Ob'ed, atzun Ob'ed tk'wal B'oos, atzun B'oos tk'wal Sela, atzun Sela tk'wal Naason,³³atzun Naason tk'wal Aminadab', atzun Ab'inadab' tk'wal Admin, atzun Admin tk'wal Arni, atzun Arni tk'wal Erson, atzun Erson tk'wal Pares, atzun Pares tk'wal Juda,³⁴atzun Juda tk'wal Jakob', atzun Jakob' tk'wal Isaak, atzun Isaak tk'wal Ab'raam, atzun Ab'raam tk'wal Tera, atzun Tera tk'wal Naor,³⁵atzun Naor tk'wal Seruk, atzun Seruk tk'wal Rakaw, atzun Rakaw tk'wal Pelek, atzun Pelek tk'wal Eb'er, atzun Eb'er tk'wal Sela,³⁶atzun Sela tk'wal Kaynan, atzun Kaynan tk'wal Arpaksad, atzun Arpaksad tk'wal Sem, atzun Sem tk'wal Noe, atzun Noe tk'wal Lamek,³⁷atzun Lamek tk'wal Matusalen, atzun Matusalen tk'wal Enok, atzun Enok tk'wal Jered, atzun Jered tk'wal Maalaleel, atzun Maaleleel tk'wal Kaynan,³⁸atzun Kaynan tk'wal Enos, atzun Enos tk'wal Set, atzun Set tk'wal Adan, atzun Adan tk'wal Dyos. Ok Jesus toj joyb'ilti'j tu'n tajaw il (Mt 4.1-11; Mc 1.12-13)

¹Nojnitoq Jesus tu'n Xewb'aj Xjan, anjtz ttzi nin a' Jordan, ex xiq'i'n tu'n Xewb'aj toj chq'ajlaj.²Ten kab'naq q'ij atzu', ex ok toj joyb'ilti'j tu'n tajaw il. Mixti'x wan toju' tq'ijlalil lu, tzajtzun we'yaj ti'j.³Xi'tzun tma'n tajaw il te:
—Qa tk'wal Dyos xi'xa, q'manxa kye ab'j lu tu'n kjaw b'ent te wab'j, chij.

⁴Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus te:
—Intma'nte' toj Tu'jil kjalu: Myanaq o'kx tu'n wab'j k'anq'ila'te xjal, chij.

⁵Xi'tzun q'i'n Jesus tu'n tajaw il, ex tojun kmujx eb'ajxtyek'u'n kkyaqilju' tnam twitz tx'otx' te Jesus,⁶xitma'n te:
—Kxe'l nq'o'ne' tkyaqil kyipumal ex kyoklenju' tnam lu teya. Qu'n tzajni q'o'n weye', ex kxe'l nq'o'ne' ja wajb'ila'ye' tu'n txinq'o'ne'.⁷Tkyaqil kxe'l nq'o'ne' teya qama kub' mejeya exqa mak'uluna weye', chij te Jesus.

⁸Xittzaq'we'n Jesus te kjalu:
—Intma'nte' toj Tu'jil kjalu: K'uluna teku' Dyos Manb'aj janajb'ena'ya, ex o'kxtzu' tz'ajb'ena'ya te, chij.

⁹Xiq'i'ntzuntz toju' nintnam Jerusalen tu'n tajaw il, jaxtiq'i'n tib'aj tja Dyos janajchaqxi'x tokxa', ex xitma'n te:
—Qa axxi'x Tk'wal Dyosa, xonku'x tib'a tzalu;¹⁰qu'n ina' tma'n toj Tu'jil kjalu:
Che tzajel tchq'o'nte Dyos tanjl tu'n txi' ka'yi'na ex tu'n tklonjtza kyu'n.¹¹Kjawil tzyu'na kyu'n, tu'n lalun tokpaj tqana ti'j jun ab'j, chij.

¹²Xittzaq'we'n Jesus te kjalu:
—Ex intma'n toj Tu'jil: lalun tz'ok tq'o'na Dyos Manb'aj janajb'ena'ya toj joyb'ilti'j, chij.

¹³Tetzunj min knet juntl tu'me'l tu'n tajaw il tu'n tkub' tz'aq Jesus tu'n, eltpa'n jte' q'ij tib' ti'j. Tzyet taq'un Jesus toj Kaliley (Mt 4.12-17; Mc 1.14-15)

¹⁴Anjtzun ti'j Jesus Kaliley, nojni tu'n Xewb'aj Xjan, ex intoq q'manjtz tqanil ti'j toj tkyaqilju' tx'otx' ti'jile.¹⁵Intoq q'on xnaq'tzb'il kyoj ja te k'u'lb'il jachaq npona', ex kkyaqil xjal nche lab'ti ti'j. Pon Jesus toj tnam Nasaret (Mt 13.53-58; Mc 6.1-6)

¹⁶Pon Jesus toju' tnam Nasaret jach'iya'. Okx toju' ja te k'u'lb'il toj q'ij te ojlab'l, kse'nxtoq ntb'incha'n, ex jawe' ẍch'ilte Tu'jil tyol Dyos.¹⁷Xiq'o'n anb'il te tu'n tjaw t-ẍch'i'n toju' tuj Isayiy t-sanjelal Dyos, ex tej t-xitjqo'n, knet tu'n ja ntma'na' kjalu:

¹⁸Atiju' Xewb'aj te Qman Dyos wib'aje', tu'nju' machin t-xjansaye' tu'n txinma'ne' tpakb'al b'a'n kyeju' prow; machin tzaj tchq'o'ne' q'malte tqanil tzaqpib'l kyeju' jpu'nqe' jqolte kwitzju' moẍqe'; ex tzaqpil kyeju' jtz'o'nqe'.¹⁹tu'n t-xinpakb'a'ne' tq'ijlalil xtalb'il tzul tu'n Dyos, chij.

²⁰Kub'tzun tjpu'n Jesus u'j, xitq'o'n teju' nonin toju' ja te k'u'lb'il, ex kub' qe. Kkyaqilu' ate'toq intoq che ka'yink ti'j Jesus.²¹Aq'witzuntz q'malte kye kjalu:
—Matxi' japunju' xkb'iye' ja'lo toj tyol Dyos, chij.

²²Kkyaqil intoq che yolin b'a'n ti'j Jesus ex intoq che lab'ti kyi'ju' ti'xti' tb'anilxi'x ntoq che tma'n. Intoq che xjelun kxolx kjalu:
—¿Ma myatzun tk'wal Jse ja'lu? chechij.

²³Xittzaq'we'n Jesus kye kjalu:
—Okpetzunlo ktzajel kma'ne' yol weye' kjalu: Q'anal, q'anam tib'a tib'xtib'a. Expelo ktzajel kyma'ne': B'inchamtzuna tzalu tojx ttanama, kse'nx oje qb'iye' b'aj tb'incha'na toj tnam Kaparnawum, chechiloye', chij.

²⁴Ex xitljo'n tmante kjalu:
—Axxi'x kxe'l nma'ne' kyeye', mixti' jun t-sanjelal Dyos b'a'nwt nk'monjtza' tojx ttanam.²⁵Axxi'x nimtoq te qya kyimni kychmil kyxol aj Israel tej tten Eliy t-sanjelal Dyos, tej min kub' jb'al toj oxe' ab'q'i tk'i' nik'jan, ex tzaj nin we'yaj toj tkyaqilju' tx'otx';²⁶extzun min xichq'o'n Eliy tja junju' qya kyimni kychmil kyxol aj Israel, xi' xa' chq'o'na' tja jun qya kyimni tchmil aj Sarepta, nqayin tk'etz nintnam Sidon.²⁷Ex ikx nimtoq xjal yab'qe' tu'n xlemtx'a'k kxol aj Israel tej tten Elisey t-sanjelal Dyos, extzun mix-a'lo' junkye q'anet, ate Naaman aj Sirya q'anet, chi Jesus.

²⁸Kkyaqiltzu'n ate'toq toju' ja te k'u'lb'il, tzaj ktx'u'jil b'a'nxi'x tej kyb'inte ja'lu.²⁹Eb'jawe'tzuntz, exkyiq'i'n Jesus ti'jxi' tnam, xikyiq'i'n twi' xaq jatokxa'toqju' tnam tu'n tex kxon.³⁰Atzunte Jesus elb'et kxol, xi'tzuntz. Jun ichan tzyu'ntoq tu'n tajaw il (Mc 1.21-28)

³¹Xi' Jesus Kaparnawum, jun tnam toj Kaliley, intoq q'on xnaq'tzb'il kye xjal kyoju' q'ij te ojlab'l.³²Intoq che lab'ti xjal ti'j tu'nju' xnaq'tzb'il ntoq tq'o'n, qu'n intoq yolin kye tuk'i'l oklenj.

³³Atitoq jun ichan tzyu'n tu'n tajaw il toju' ja te k'u'lb'il, jawẍch'in kuw:

³⁴—¡Qo tenku' qeju'ye'! ¿Tiqu'n saja'ya yekulqeye', Jesus aj Nasaret? ¿Mamatzaja b'yolqeye'? Wojtzqi'n na'ta, ex b'i'n wu'ne' aya Xjan te Dyos, chij.

³⁵Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus teju' tajaw il lu, kjalu:
—¡Kuttziya ex tzaqpinkja ichan lu! chij.
Kub'tzun xonju' ichan twitz tx'otx' tu'n tajaw il kwitz kkyaqil, kyej ttzaqpi'ntzuntz, mixti'te k'ixb'j tu'n.³⁶Kkyaqil xjal eb'ajxob' ex ntoq kma'n kyxolilex:
—¿Se'ntzulo ttenju' yol lu? Nche ex tchq'o'n ichan lu tajaw il tuk'i'l ipumalj ex oklenj, ¡ex nche ex! chechij.

³⁷Ex kub' puqli tyolji Jesus toj tkyaqilju' tx'otx'. Tq'a'na Jesus qya tji Simon (Mt 8.14-15; Mc 1.29-31)

³⁸Tej tetz Jesus toju' ja te k'u'lb'il, xi' tja Simon. Yab'toqju' qya, tji Simon tu'n nim kyaq, ex ekub'san te Jesus ti'j.³⁹Kub' tzipe Jesus ex xitmyo'nju' kyaq, ex elju' kyeqti'j. Jawe'tzuntz ex aq'wi b'inchalte kwa. Nim yab' etq'a'na' Jesus (Mt 8.16-17; Mc 1.32-34)

⁴⁰Tetzunj tex q'ij, kkyaqilju' ati kyab' te chukchaq yab'il eb'aj tzaj kyiq'i'n tk'etz Jesus; kub'tzun tq'o'n tq'ob' kyib'aj te junjunal, ex eq'anet tu'n.⁴¹Ex nim yab' e'kyaj tzaqpi'n tu'n tajaw il, intoq jawkma'n kuw:
—¡Aya Tk'wal Dyos! chechij.
Atzunte Jesus intoq che'x tmyo'n tajaw il ex mintjo'n tu'n kyolin, qu'n ojtzqi'ntoq kyu'n qa a Krist. Xitma'n Jesus tpakb'al b'a'n kyoj ja te k'u'lb'il (Mc 1.35-39)

⁴²Tetzunj qsqix, ex Jesus ti'jxi' nintnam tojun tenb'el tjunalx. Aye'tzu'n xjal ejyon ti'j, ex e'pon tk'etz ja ta'toq. Intoq kub' kmyo'n tu'n lalun txi',⁴³atzunte Jesus ntoq xitma'n kye:
—Ex ikx ati tu'n t-xinpakb'a'ne' tpakb'al b'a'n kye txqantl tnam, qu'n a ẍintzaja' chq'o'nju'ye', chij.

⁴⁴Iktzu'n intoq xi' Jesus q'malteju' tpakb'al b'a'n kyoj ja te k'u'lb'il toju' ktx'otx' aj Juda. Nim kyiẍ tzyet tu'n tipumal Dyos (Mt 4.18-22; Mc 1.16-20)

¹Atzun jumaj atitoq Jesus ttzi njab' toj Jenesaret, nim xjal b'aj kb'u'yi'n kyib' tk'etz b'ilte tyol Dyos. Expe' majxtaq nok yeq'l kyu'n xjal.²Xitka'yi'n Jesus kab'e' b'ark ttzi a'. Matxitoq che ku'tzju' tzyul kyiẍ kyoj txjolkye ktzyub'l kyiẍ.³Okxtzun Jesus tojun b'ark, tetoq Simon, xitkub'sa'n tu'n tokx laq'b'a'n ch'i'ntl toj a'. Kub'tzun qe Jesus toju' b'ark ex atzu' aq'wiya' q'ol xnaq'tzb'il kye xjal.⁴Tetzunj tb'aj yolin, xitma'n te Simon:
—Laq'b'anxa tb'arka ja nima' t-xeju' njab', ex xonxa pa tzyub'l kyiẍ tu'n ktzyet kyiẍ tu'na, chij.

⁵Xi'tzun ttzaq'we'n Simon te:
—Xnaq'tzal, mab'aj qonik'an qu'ne' ex mixti'xte xtzyet; ja'lo mana' tzaj tma'na, che kxe'l nxone' tzyub'l kyiẍ, chij.

⁶Tetzunj txi' t-xon, nim txqan kyiẍ tzyet tu'n, naqxi'xtoq tu'n kyel laqju' pa tjaq kyalal.⁷Xi'tzun kyek'u'n kq'ob' kyeju' ate'toq toju' juntl b'ark, tu'n ktzaj onilkye. Epontzun txqantl onilkye, ojexi'x che noju' kab'e' b'ark kyu'n, naqxi'x tu'n ch'i'ntl minche'xa' mulq'aj toj a'.⁸Tetzunj tlonte Simon ja'lu, kub' meje twitz Jesus ex tma:
—¡Lq'emila wi'je' Nman, qu'n aj ilqinwe'! chij.

⁹Qu'n eb'ajxob' Simon kyuk'i'l txqantl tu'n tpaj nim txqan kyiẍ tzyet kyu'n.¹⁰Exqe' tuk'i'l Simon, aye' Santyay ex Xwan tk'wal Seb'edey. Atzunte Jesus xitma'n te Simon:
—Lalun xob'a; kxe'l qex ja'lo, lay tzyuntl kyiẍa, xjal qe'tl che tzajel tb'u'yina, chij.

¹¹Eb'jetztzun kyiq'i'n b'ark twitz tx'otx', b'ajkyaj kyq'o'n tkyaqil ex exilpe ti'j Jesus. Tq'a'na Jesus jun ichan te xlemtx'a'k (Mt 8.1-4; Mc 1.40-45)

¹²Tetzunj atitoq Jesus tojun tnam, pon jun ichan tk'etz, yab' tu'n xlemtx'a'k; tetzunj tok tka'yi'n Jesus, kub' meje majx ku'pun tplaj twitz tx'otx' ex xitkub'sa'n te:
—Taye, qa tajb'ila, chin ttxjoma teju' nyab'ile', chij.

¹³Oktzun tmko'n Jesus, xitma'n te:
—Wajb'ile'. ¡Kutkyaja ẍtilun! chij.
Textzun kmuj lu elju' yab'il ti'ju' ichan,¹⁴xi'tzun tma'n Jesus te:
—Lalun txi tyoli'na; o'kxte' kutxi'ya ex yek'u'k tib'a te pale, q'inxa oyaj tchaq' Moyses tu'nju' matxi' ẍtilseta, tu'ntzun klonte qa matxi' q'aneta, chij.

¹⁵Aye'tzunkye xjal ljo'ntoq tkub' puqlixi'x tyolji Jesus kyu'n, ex nim xjal ntoq kychmo'n kyib' b'ilte tyol ex tu'n kq'anet tu'n.¹⁶Atzunte Jesus intoq xi' na'l Dyos jamixti'qe' xjal. Kub' tnajsa'n Jesus til jun xjal k'oljni ex tq'a'na (Mt 9.1-8; Mc 2.1-12)

¹⁷Atzun jun q'ij intoq q'on xnaq'tzb'il Jesus, q'uqliqe'toq junjun parisey ex xnaq'tzal kawb'il, tzajniqe'toq kyoj kkyaqil kojb'il toj Kaliley, toj Juda ex Jerusalen. Intoq yek'unjtz tipumal Dyos tuk'i'l Jesus ajkq'anetju' yab' tu'n.¹⁸Epontzun jte' ichan q'i'ntoq jun ichan k'oljni twi' kuẍb'il kyu'n. Kyajb'iltaq tu'n tokpun kyiq'i'n tuja twitz Jesus,¹⁹mixtoqtzunti'x nknet jatu'n tokxa' kyiq'i'n, jawtzun kxopq'i'n twi' ja, atzuntzu' ku'tza' kyq'o'n yab' tib'aj tkuẍb'il twitz Jesus kwitzku' kkyaqil xjal.²⁰Tetzunj tlonte Jesus atitoq kyokslab'l, xitma'n teju' yab':
—Wamiw, matxi' che najsetju' tila, chij.

²¹E'aq'witzu'n xnaq'tzal kawb'il exqe' parisey ximal kjalu: ¿Ti'tzunte' lu toklen nok tq'o'ntib' q'mal yol tu'n ttzaj ttx'u'jil Dyos? O'kxte Dyos kb'entel tnajsante kyil xjal, chechij.

²²Eltzun tnik' Jesus ti'ju' nkxima'ntoq, ex xit-xjelu'n kye:
—¿Tiqu'ntzun nkub' kxima'ne' ikju'?²³¿Alkyetzun mya ch'uẍ, ma aju' tu'n t-xiq'met: Matxi' che najset tila, mujqa aju': We'ktza ex b'eta?²⁴Kxe'l nyek'u'ne' kyeye' qa ayine' Tk'wal Dyos, ati woklene' twitz tx'otx' tu'n tkub' nnajsa'ne' kyil xjal, chij.
Xitma'ntzuntz teju' k'oljni:
—Kxe'l nma'ne' teya, we'ktza, iqa'nktza tkuẍb'ila ex kutxi'ya tjaya, chij.

²⁵Textzu'n kmuj lu jawe' k'oljni kwitz kkyaqilju' ate'toq, jawtiqa'n tkuẍb'il jatoq iqa'na' ex anjtzuntz tja, intoq jaw tajwali'n Dyos.²⁶Kkyaqil xjal eb'jaw lab'ti ex intoq kajwali'n Dyos, ex intoq che xob', kyma:
—Matxi' qil ti'xti' te lab'te'nxi'x ja'lo, chechij. Ttxok Jesus Leb'i (Mt 9.9-13; Mc 2.13-17)

²⁷Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, exb'et Jesus ex kyej ka'yin ti'jun kxolju' peyul chojb'il te Rom. Leb'i tb'i, q'uqlitoq janpeyuna' chojb'il, tma Jesus te:
—Lpetza wi'je', chij.

²⁸Jawtzun we' Leb'i, kyej tq'o'n tkyaqilju' taq'un, xilpe ti'j Jesus.

²⁹Yajxi'tzuntl, kub' tik'sa'n Leb'i jun ninq'ij tja te ninb'ilte Jesus; ex nimju' peyul chojb'il te Rom kyuk'i'l txqantl xjal, q'uqliqe'toq kyuk'i'l ti'j mes.³⁰Aye'tzu'n parisey exqe' xnaq'tzal kawb'il kxjal qe'x, e'aq'wi yolil kyi'ju' t-xnaq'tzb'en Jesus. Xikma'n te:
—¿Tiqu'ntzun nche wane' ex nche k'wane' kyuk'i'l peyul chojb'il exqe' aj il? chechij.

³¹Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus kye:
—Min nojqelante q'anal kyeju' b'a'nqe' ex mya yab'qe', atzu' nojqelana'te q'anal kyeju' yab'qe'.³²Min ẍinulwe' txkolkye tnik'alkyi'j, txkolkye aj il ẍinula'we' tu'n tanjtzkyi'j tuk'i'l Dyos. Xjel tib'aj mewayi'n (Mt 9.14-17; Mc 2.18-22)

³³Xikyma'ntzuntz te Jesus kjalu:
—Inxi'x che mewayinju' t-xnaq'tzb'en Xwan ex kyxnaq'tzb'en parisey, ex nxi'x che na'n Dyos, aye'tzu'n t-xnaq'tzb'ena mixti'x, chechij.

³⁴Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus kye:
—¿Ma jakutzun che okkq'o'ne' xjal mewayil, txko'nqe' tojun mjeb'le'n, extzun atiju' chmilb'aj kyuk'i'l?³⁵Oktzun kpomel tq'ijlalil kxe'l q'i'n chmilb'aj; ajtponju' q'ij lu, che mewayiltzuntz, chij.

³⁶Ex kub' tq'o'n jun techlal kjalu:
—Mix-a'lote nkub' t-ẍilu'n jun piẍ xb'alun ak'a'j te xk'ojb'ilte jun xb'alun ttx'anqi'n. Qu'n qama tb'incha, naqkb'el tyaju'n xb'alun ak'a'j; expe' myab'a'n kjela' xb'alun ak'a'j tuk'i'lju' ttx'anqi'ntl.³⁷Ex min nku'x q'o'n ak'a'j b'in tojun tz'u'n ttx'anqi'n, qu'n inex laqju' tz'u'n tu'n ak'a'j b'in, kkab'ilxtzuntz che b'elyajti.³⁸Qu'mtzun ati tu'n tku'x q'etju' ak'a'j b'in kyoj ak'a'j tz'u'n.³⁹Exqa matxitk'wa'n jun xjal ojtxi' b'in, lay kub' toj twitz tu'n txitk'wa'n ak'a'j b'in, qu'n a tyolju': Majx k'ok'jxi'xte' ojtxi' b'in, chij. Jaw kk'usi'n xnaq'tzb'en t-spiyil triy toj q'ij te ojlab'l (Mt 12.1-8; Mc 2.23-28)

¹Intoq b'et Jesus toj triy toju' q'ij te ojlab'l. Jawtzun kk'usi'n t-xnaq'tzb'en t-spiyil triy, b'je'l kxq'uchi'n toj kq'ob' ex xikywanju' triy.²Xi'tzun kqani'n junjun parisey kye:
—¿Tiqu'ntzun nkb'incha'ne' min q'o'n tu'n tb'inchet toj q'ij te ojlab'l? chechij.

³Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus kye:
—¿Ma b'ajx jawa' kyẍch'i'ne' ti' tb'incha Dab'i jumaj tej intoq che q'aq'an kyuk'i'lju' t-xjal?⁴Okx toj tja Dyos ex xi'ttzyu'n wab'j xjansa'n twitz Dyos, wan ti'j ex xitq'o'n kyeju' t-xjal, naqtoqtzun o'qe'kxkye pale nche wan ti'ju' wab'j lu, chij.

⁵Ex xitma'ntl kye:
—Atiwe' woklen ayine' Tk'wal Dyos tib'aju' q'ij te ojlab'l, chij. Tq'a'na Jesus jun yab' toj q'ij te ojlab'l (Mt 12.9-14; Mc 3.1-6)

⁶Tojtzun juntl q'ij te ojlab'l, okx Jesus toju' ja te k'u'lb'il ex aq'wi q'ol xnaq'tzb'il. Atitoq jun ichan tzqij tq'ob' toju' ja te k'u'lb'il;⁷Aye'tzun xnaq'tzal kawb'il exqe' parisey intoq che ka'yin ti'j Jesus qa oktoq kq'anal toj q'ij te ojlab'l, tu'ntzun tb'ant kb'ajsan ti'j.⁸Atzunte kanlitoq twitz ti'toq nkxima'n, xitma'n teju' ichan tzqij tq'ob' kjalu:
—We'ktza ex we'ku'ya kyxol xjal, chij.
Jawtzun we' ichan ex kub' we',⁹xi'tzun tma'n Jesus kye txqantel:
—Ati jun nxjele' kyeye': ¿Titi'tzu'n b'a'n tu'n tb'inchet toj q'ij te ojlab'l: ma aju' b'a'n mujqa aju' myab'a'n? ¿Ma tu'n tklet jun xjal mujqa tu'n tkub' b'yet? chij.

¹⁰Xika'yintzuntz kye kkyaqilju' ate'toq ti'jile, ex xitma'n teju' ichan:
—Nuqpinxa tq'ob'a, chij.
Xi'tzun tnuqpi'n ichan tq'ob', ex kyej b'anixju' tq'ob'.¹¹Aye'tzu'n txqantel tzaj ktx'u'jil b'a'nxi'x ex e'aq'wi wuljel titi' tu'n kyb'inchante ti'j Jesus. Ejaw t-sk'o'n Jesus kab'lajoj (12) chq'o'nqe' (Mt 10.1-4; Mc 3.13-19)

¹²Tojtzun tq'ijlalil lu, xi' Jesus na'l Dyos twi' jun witz, b'aj qonik'an tu'n nna'n Dyos.¹³Tetzunj tjawu'l q'ij, e'tzaj ttxko'n t-xnaq'tzb'en, ex e'jaw t-sk'o'n kab'lajoj kxol, oktq'o'n kyb'i chq'o'nqe'.¹⁴Aye'ju': Simon, ju' oktq'o'n tb'i Luch; ex Leẍ, ttzik Simon; ex Santyay, Xwan, Pelip, B'artolome,¹⁵Matey, Tomas, Santyay, tk'wal Alpey; ex Simon, aju' tok tb'i Selot,¹⁶ex Judas tk'wal Santyay, ex Judas Skaryot, aju' jawmiltz'uj ti'j Jesus. Q'on Jesus xnaq'tzb'il kye nim xjal (Mt 4.23-25)

¹⁷Ku'tz Jesus kyuk'i'l twi' witz ex kub'ten twi' jun b'us. Matxitoq b'aj kb'u'yi'n kyib' txqan t-xnaq'tzb'en atzu' ex nim xjal e'tzaj toj tkyaqilju' tx'otx' toj Juda, toj Jerusalen ex toju' mlaj kye Tiro ex Sidon.¹⁸Ma'toq che b'ajpon xjal tu'n kb'inte tyol Jesus ex tu'n kkub' q'a'na'n toj chukchaq yab'il. Ex intoq che q'anetju' nche yajti tu'n tajaw il.¹⁹Kkyaqilju' xjal kyajb'il tu'n tok kymko'n Jesus, qu'n kkyaqil nche q'anet tu'n ipumalj ati tuk'i'l. Ky'i'wla'n exqe' mya' ky'i'wla'nqe' (Mt 5.1-12)

²⁰Xika'yin Jesus kyeju' t-xnaq'tzb'en, ex xitma'n kye: K'i'wla'n qekye' prow qe'ye', qu'n kyejuye' tkawb'il Dyos.

²¹K'i'wla'n qekye' nche naje' tu'n we'yaj ja'lo, qu'n che nojelkye'. Ky'i'wla'n qekye' nche oq'e' ja'lo, qu'n che tze'le' yajxi'tl.

²²K'i'wla'n qekye' ajkyel ik'o'ne' kyu'n xjal, ajkyex xla'ja'ne', ajkyok i'li'ne' ex ajtel kyik'o'n kb'iye' naku'j mixyab'a'nqe'ye', naq tu'n npaje' ayine' Tk'wal Dyos.²³Che tzalajxe' b'a'nxi'x, che tzalajxe' toju' tq'ijlalil lu, qu'n kk'ma'ye' tu'me'l t-xel nim toklen toj kya'j; qu'n ex ikx eb'je'l ik'o'n t-sanjelal Dyos kyu'n ojtxi' kyajilb'en xjal lu.

²⁴¡Qab'anxtzunkye' kwitz q'inun, qu'n matxi' che tzalaje'!

²⁵¡Qab'anx kwitze' nojniqe'ye' ja'lo, qu'n tzul we'yaj kyi'je'!
¡Qab'anx kwitze' nche tze'ne' ja'lo, qu'n che oq'ele' tu'n b'is!

²⁶¡Qab'anx kywitze' ajkyjaw nima'ne' kyu'n kykyaqil xjal, iktoqna' nkyb'incha'n ojtxi' kyajilb'en xjalju' lu kyeju' sanjelal chalyolqe'! Aju' tk'u'jlalil kyi'ju' ajq'oj (Mt 5.38-48; 7.12)

²⁷Atzun kyeye' nche b'ine' weye', kxe'l nma'ne': Che kk'u'jlame' kyajq'oje', kb'inchame' b'a'n kyeju' nche el ik'onkyeye',²⁸kqaninxe' b'a'n kyib'aju' nche txkon taq'wix kyib'aje', che na'nqe' Dyose' kyi'ju' nche ilin kyeye'.²⁹Qama tz'ok tz'aju'n twitza tu'n jun xjal, q'onxa jun plajtl tu'n tok ttz'aju'n; exqa matz'elq'i'n tpinpa'ta tu'n jun xjal, ex q'onxa tkamisa te.³⁰Alkyexku' maqaninte jun ti'xti' teya, q'onxa te, exqa matz'el q'i'n jun ti'xti' teya teku'ya, lalun txitqani'ntla.³¹Kse'nx kyajb'ile' tu'n kb'inchante txqantl kyeye', ikxtzun kb'inchamju'ye' kye txqantl.

³²Qa oqe'kx ẍe kk'u'jlaju'ye' nche k'u'jlankyeye', ¿Ti'tzun juntlkye' b'a'n nkb'incha'ntz? Ikxna' nkyb'incha'n xjalju' aj ilqe'.³³Ex qa o'kxtzu' nkb'incha'ne' b'a'n kyeju' nkb'incha'n b'a'n kyeye', ¿ti'tzun juntlkye' b'a'n nkb'incha'n? Ikxna' nkyb'incha'n aj ilju'.³⁴Ex qa o'kxtzu' nche q'ona' ch'exe' kyeju' ati tu'me'l tu'n kq'onte ch'i'ntl kyeye', ¿ti'tzun juntlkye' b'a'n nkb'incha'ntz? Ikxna' nkyb'incha'n aj ilju' nche q'on ch'ex kxolx, tu'n kykanb'antetl ti'j.³⁵Ati tu'n kk'u'jlankye' kye kyajq'oje', tu'n kb'inchanteye' b'a'n ex tu'n kyq'on ch'exe' mya te kanb'ab'l. Nimtzun tu'me'l t-xeltz kyeye', ex che okyele' te tk'wal Dyos nim toklen ex ati tk'u'j kyi'ju' myab'a'n xjal ex b'inchal myab'a'n qe'.³⁶Q'aq'anx kk'u'je' kyi'j xjal, kse'nte Dyos Manb'aj kyeye', nq'aq'an tk'u'j kyi'je'. Lalun che yoline' myab'a'n kyi'j txqantl (Mt 7.1-5)

³⁷Lalun che yoline' myab'a'n kyi'j txqantl, laytzun che mlonjtztze' tu'n Dyos. Lalun kmaye' tu'n ttz'e'yset kywitz txqantl, laytzun kutz'e'ysa'n kwitztze' tu'n Dyos. Knajsanku'ye' til juntl, kb'el najsa'ntzun kyiltze' tu'n Dyos.³⁸Kq'onxe' kye txqantl, ex ktzajel tq'o'n Dyos kyeye'. Ktzajel tq'o'n jun nin mlon kyeye', knojel tkb'el b'a'nxi'x, qritz' ex qtipun. Ax ktzajel tq'o'n Dyosju' kyeye' kse'nju' makyb'inchaye' kye txqantl, chij.

³⁹Xi'tzun tma'n Jesus jun techlal lu kye: ¿Ma jakutzun b'ent tok jun moẍ xkolte juntl moẍ? ¿Ma laytzun che jaw tz'aq kkab'il?⁴⁰Mixti' jun xnaq'tzb'en nimxi'xwit tojtzqib'l kyetwitzju' xnaq'tzalte: kpomel kse'n xnaq'tzalte qama japun b'aju' t-xnaq'tzb'il.

⁴¹¿Tiqu'ntzun toka' twitza ti'ju' tz'is ati toj twitz ttzika mo titz'ina, ex min nel tnik'a ti'ju' ptzo'n tokx toj twitza?⁴²Qatzun min nel tnik'a ti'ju' ptzo'n tokx toj twitza, ¿tiqu'ntzun noka' tena q'malte teju' ttzika mo titz'ina: Q'ontza anb'il tu'n tetz wiq'i'ne' tz'is tokx toj twitza chija? ¡Xmletz'!, nej q'imitza ptzo'n tokx toj twitza, kb'anteltzun tetz tiq'i'ntza tz'is toj twitzju' ttzika mo titz'ina. Tu'n twitzju' tze nela' tnik'tzil (Mt 7.17-20; 12.34-35)

⁴³Lay taq'te jun b'a'n tze twitz taq'wix, exju' taq'wix tze lay taq' twitz b'a'n.⁴⁴Teyile junjun tze nel tnik'tzil tu'nju' twitz: Lay tz'el twitz iw ti'j ch'i'x, ex lay tz'el twitz ub'a ti'j saqch'i'x.⁴⁵Ikxtzunte b'a'n xjalju' b'a'nqe' nche tma'n qu'n b'a'nju' ati toj tanmi, atzu'n myab'a'n xjal myab'a'n qe' nche tma'n, qu'n myab'a'n ati toj tanmi. Aju' nojniku'x toj tanmi xjal, axtzun ntma'nju', chi Jesus. Kab'e' tq'uqlil ja (Mt 7.24-27)

⁴⁶¿Tiqu'n nkma'na'ye', Taye, Taye, chechije' weye', extzun min nkyb'incha'ne' nxinma'ne' kyeye'?⁴⁷Kxe'l nma'ne' kyeye' se'nqe' xjal nche ul nk'etze', inkyb'i'n ex nxikyb'incha'nju' nxinma'ne' kye:⁴⁸Ikqe' se'n jun xjal tjaw tb'incha'n tja, ku'x tlku'n tkb'el tzmax kub'l, ku'xtzun tb'incha'n tq'uqlil tja tzmax tib'aj pk'at. Tetzunj tch'iy tnimal a', uljumju' a' ti'ju' ja, mixti'x yukchiju' ja, qu'n jawni b'incha'n b'a'nxi'x.⁴⁹Aye'tzu'n machin kb'iye' ex min nkyb'incha'nju' nxinma'ne', ikqe' se'n jun xjal jawtb'incha'n tja tib'aj tx'otx' mixti' tq'uqlil; tetzunj tch'iyju' tnimal a' ul jumj ti'ju' ja, kub' tz'aq ex majxkub' xitj, chi Jesus. Tq'a'na Jesus tmajin jun nejenel aj rom (Mt 8.5-13; Jn 4.43-54)

¹Tetzunj tb'aj yolin Jesus kye xjal, xi' toj Kaparnawum.²Najlitoqtzun jun knejel xjal te q'oj aj Rom atzu', atitoq jun tmajin k'u'jla'nxi'xtoq tu'n, yab'toq ex ch'inxtoq tkyim.³Tetzunj tb'inte nejenel tqanil ti'j Jesus, exi' tchq'o'n junjun tijwnaq aj Juda kub'sal twitz Jesus tu'n tpon q'analte tmajin.⁴Epontzun tk'etz Jesus ex ekub'sanxi'x twitz kjalu:
—B'a'nte' tu'n t-xitoni'na nejenel lu,⁵qu'n intk'u'jla'n qtanam ex axte jaw b'inchante ja te k'u'lb'il qe, chechij.

⁶Xi'tzun Jesus kyuk'i'l, tetzunj kpon nqayin tk'etzju' tja, exi' tchq'o'n nejenel jte' amiw q'malte te Jesus kjalu: Taye, lalun tyajutib'a, qu'n myab'a'n qinwe' tu'n toktza toju' njaye';⁷qu'mtzun mixpeti'x ẍinxe' ayinku'ye' jyolteya. O'kxte' q'manxa tu'n tq'anetju' nmajine'.⁸Qu'n ikxwe' atinqine' tjaq' kychaq'b'il nimaq kyoklen, ex ate' xjal tjaq' nchaq'b'ile'. Ajt-xinma'ne' te junkye tu'n txi', inxi'; ex ajt-xi nma'ne' te juntl tu'n ttzaj, intzaj; ex ajt-xinma'ne' te nmajine' tu'n txitb'incha'n jun ti'xti', nxitb'incha'n, chij.

⁹Majx kyej lab'ti Jesus tej tb'inte ja'lu, xika'yin kye xjal lepchqe'ktoq ti'j, tma:
—Axxi'x b'ajxpe' tz'oka'yala'we' nim okslab'l wu'n kxol aj Israel kse'nte ichan lu, chij.

¹⁰Tetzunj tanjkyi'ju' exi' tchq'o'n nejenel tuja matxitoq q'anette' majin. Jaw anq'in tal jun qya kyimni tchmil tu'n Jesus

¹¹Yajxi'tzuntl xi' Jesus tojun tnam Nayin tb'i. Lepchqe'ktoq t-xnaq'tzb'en ti'j kyuk'i'l txqan xjal.¹²Tetzunj tpon nqayin tk'etzju' tnam, til xi'toq kxi' xjal mqulte jun kyimni, o'kxku'toq tal jun qya kyimni tchmil. Nim xjal toju' tnam lepchqe'ktoq ti'j.¹³Tetzunj tka'yinte Qajaw, tzaj q'aq'an tk'u'j ti'j ex xitma'n te:
—Lalun tz'oq'a, chij.

¹⁴Xilq'etzuntz ex okttzyu'n iq'b'ilte kyimni, e'kub'tzun we'ju' q'ilte kyimni. Xitma'n Jesus teju' kyimni:
—Kxe'l nma'ne' teya q'a, ¡We'k'tza! chij.

¹⁵Jawtzun we'ju' matxitoq kyim ex aq'wi yolil, xi'tzun q'o'n tu'n Jesus teju' ttxu.¹⁶Tetzunj kka'yinte xjal ja'lu, kkyaqil tzaj xob'el kyi'j ex e'aq'wi ajwalilte tb'i Dyos, kma:
—Jun t-sanjelal Dyoste' nim toklen matxi' tzul qxol, chechij.
Ex intoq kyma'n:
—Matxi' tzul Qman Dyos onilteju' ttanam.

¹⁷Ex kub' puqli tyoljiju' matxitoq tb'incha Jesus toj tkyaqil tx'otx' Juda ex kyoju' tx'otx' ti'jile. Aye' e'tzaj tchq'o'n Xwan Jawsal a' (Mt 11.2-19)

¹⁸Tb'i Xwan tkyaqilju' ti'xti' lu, qu'n b'ajx kma'n t-xnaq'tzb'en te. E'tzajtzun ttxko'n kab'e' kyxol¹⁹ex exi' tchq'o'n tk'etz Qajaw, qanilte te qa axxi'x atoqte ati tu'n tul mujqa tu'n tkub' kyo'n juntl.²⁰Epontzun lq'eju' chq'o'nqe'toq tu'n Xwan tk'etz Jesus ex xikma'n te:
—Maqotzaj chq'o'ne' tu'n Xwan Jawsal a' qanilte teya qa aju'ya ati tulel, mujqa ati tu'n tkub' qyo'n juntle', chechij.

²¹Textzu'n kmuj lu etq'a'na' Jesus nim xjal te yab'il ex te yajb'ilkye, ex kye tajaw il, ex jqet kwitz txqan moẍ tu'n.²²Xittzaq'we'ntzuntz kye:
—Kutanj kyi'je' ex kmanxe' te Xwan aju' matxi' kyile' ex matxi' kb'iye'. Kmanxe te qa njqet kywitzju' moẍ, nche b'etju' kox, nche ẍtilsetju' ati xlemtx'a'k kyi'j, njqet kẍkyinju' t-ẍkyinqe', nche jaw anq'intlju' kyimni ex nxiq'metju' tpakb'al b'a'n kyeju' prow.²³¡K'i'wla'nxi'xte' q'uqli tk'u'j kukxju' wi'je'! chi Jesus.

²⁴Tetzunj tanjkyi'ju' e'tzaj tchq'o'n Xwan, aq'wi Jesus q'malte kye xjal ti'ju' Xwan, tma: ¿Titi'kye' eb'je'x ka'yilte toj chq'ajlaj? ¿ma jun ajlaj nxyijunjtz tu'n kyq'iq'?²⁵Qatzun mya, ¿Ti'tzu'n eb'je'tze' ka'yilte? ¿mo ikse'n jun ichan tb'anil xb'alun ti'j tok? Kanli kywitze' aye'kye' tb'anil kyxb'alun tok ex inxi'x che achin, toj kyja nimaqkawil ta'qe'.²⁶¿Ti'tzu'n eb'je'tz tzuntze' ka'yilte? ¿Jun t-sanjel Dyos? Ikxi'xju', expe' nimxi'x toklen twitz t-sanjel Dyos.²⁷Ti'j te Xwanju' nyolina' toj tu'jil kjalu:
Matxi' nnejb'a'ne' nsanjelale' twitza, tu'n tb'inchanteju' tb'eya, chij.

²⁸Kxe'l nma'ne' kyeye', qa mixa'lo'xi' juntl kxol kkyaqil nimxi'xwit toklen kyetwitz Xwan; atzunte' naq ch'i'nxi'x toklen toj tkawb'il Dyos nimxi'x toklen kyetwitz Xwan.

²⁹Kkyaqilju' eb'inte Xwan, exqepe' peyul chojb'il te Rom, b'jaw a' kwi' tu'n, ikytzu'n japunju' tajb'il Dyos kyu'n;³⁰aye'tzu'n parisey exqe' xnaq'tzal kawb'il elkik'o'nju' tb'is tk'u'j Dyos kyi'j, min kyaj tu'n tjaw a' kwi' tu'n Xwan.

³¹¿Se'nqetzunju' xjal toju' tq'ijlalil ja'lo? ¿Se'n kyu'me'l?³²Ikqe' se'nqe' k'wal nche kub' qe ẍchal jate'qe' nim xjal ex nxikyẍch'in kye kyuk'i'l kjalu: Ochinb'ane', aye'tzunkye' mixti'x eb'ixane'; ob'itzan b'itze' te b'is, ex mixti'x e'oq'e', chechij.³³Qu'n ulju' Xwan jawsal a', min nwan wab'j ex min nk'wan b'in, kmaye' qa tajaw il ati toj.³⁴Ex ma chinule' ayine' Tk'wal Dyos, nchin wane' ex nchin k'wane', ex nkma'ne' qa ya'l chin wane' ex ya'l chin k'wane', wamiw wib'e' kyuk'i'l xjal aj il ex kyuk'i'l peyul chojb'il te Rom.³⁵Atzunte' tnab'l Dyos nq'ancha'lin tu'nju' ntb'incha'n. Pon Jesus tja parisey Simon tb'i

³⁶Txokli Jesus tu'n jun parisey wal, ex xi' Jesus tja. Q'uqlitoqtzun ti'j mes.³⁷Atitoq jun qya, aj il, najlitoq tojxju' tnam lu, tb'i qa matxitoq pon Jesus wal tjaju' parisey, pon q'i'ntoq jun lmet tu'n, nojni tu'n k'ok'sb'il.³⁸Intoq oq', pon lq'e t-xe tqan Jesus ex eb'aj ak' tqan Jesus tu'n ta'l twitz, oktentzuntz tzqijsalkye tu'n t-xya'mal twi', b'aj tma'tzi'n ex oktq'o'n k'ok'sb'il kyi'j.³⁹Tetzunj tka'yinte parisey ja'lu, aju' txkonte Jesus, kub' t-xima'n kjalu: Naqwit t-sanjelalxi'x Dyosju' ichan lu, ma'wtlo tz'el tnik' ti'j se'nju' xjal nok mkonte, chij.⁴⁰Xi'tzun tma'n Jesus teju' parisey:
—Simon, ati jun nyole' teya, chij.
Xi'tzun ttzaq'we'n parisey te:
—Q'mantza Xnaq'tzal, chij.

⁴¹Xi'tzun tma'n Jesus te:
—Ate' kab'e' xjal ati kk'as te jun q'ol pwaq ch'ex. Aju' jun junk'al jo'naq (500) pwaq tk'as, atzu'n juntl kab'naqlajoj (50);⁴²mixtoqtzunti'x nb'ant tchjet kyu'n, kub' najsa'n kyk'as tu'nju' q'onte kych'ex kkab'il. Q'mantz tzuna ja'lo, ¿Alkyetzulo ktk'u'jla'xi'xtl kxol? chij.

⁴³Xi'tzun ttzaq'we'n Simon:
—Qapelo aju' xjal nimxi'x tk'as kub' tnajsa'n, chij.
Xi'tzun tma'n Jesus te:
Tu'me'l tu'na, chij.

⁴⁴Xi'tzun ka'yin Jesus ti'ju' qya, ex xitma'n te Simon kjalu:
—¿Ma ntka'yi'na qya lu? Machin oktze' toj tjaya ex min saj tq'o'na a' tx'ajb'ilkye nqane'; atzunte' qya lu macheb'aj ttxjo'n nqane' tu'n ta'l twitz ex mab'aj t-sun tu'n t-xya'mal twi'.⁴⁵Min ẍintzaj tq'olb'e'na tu'n jun ma'tz, atzunte' qya lu, atxi'x woktzlene' tuja, kukx kyok tma'tzi'n nqanju'ye'.⁴⁶Ex min xjax tq'o'na k'ok'sb'il toj nwi'ye', atzunte' qya lu matz'ok tq'o'n k'ok'sb'il kyi'ju' nqane'.⁴⁷Qu'mtzun kxe'l nma'ne' teya, matxi' che najsetju' txqan til, qu'n ma'xi'x tyek'u' tk'u'jlalil; atzunte' xjal naqch'i'n til xkub'najset, naqch'i'n tk'u'jlalil ntyek'u'n.

⁴⁸Xitma'ntzuntz teju' qya:
—Matxi' che kub'najsetju' tila, chij.

⁴⁹Aye'tzun txqantl txokyenj ate'toq atzu', e'aq'wi xjelul kxolx kjalu:
—¿Alkyetzu'n xjal lu, inpe' che kub' tnajsa'nju' il? chechij.

⁵⁰Atzunte Jesus xitma'ntl teju' qya:
—Matxi' kleta tu'nju' tokslab'la wi'je'; kutanja toj tzalajb'il, chij. Aye' qya e'onin tuk'i'l Jesus

¹Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, b'et Jesus kyoj b'a'npun tnam ex kojb'il, nxitma'n tpakb'al b'a'n ti'j tkawb'il Dyos. Lepchqe'ktoq kab'lajoj (12) chq'o'nqe' ti'j,²exqe' junjun qya ojetoq che tq'a'na kye tajaw il ex toj yab'il. Atoq jun Mariy aju' tok tb'i Makdalena, ojetoq che etz wuq tajaw il toj tanmi;³Ex Xwana t-xu'jil Kus, tnuk'ultoq Erodes; ex Susana; ex txqantl ntoq che onin kyi'j tu'nju' ati kye. Techlal ti'ju' awal (Mt 13.1-9; Mc 4.1-9)

⁴Nim xjal eb'je'tz kyoju' tnam ka'yilte Jesus, nim txqan xjal echmet. Xi'tzun tma'n techlal lu kye:⁵Xi' jun xjal awal. Tetzunj tawan, ati ij kyej tz'aq toj b'e, ex b'aj wab'e'n kyu'n xjal, ex xi'kwan pich'.⁶Atzun jni'tl kyej tz'aq kxol ab'j; tetzunj ttzaj twi' ij lu, kub' tzqij tu'n tpaj mixti' tcha'xal tx'otx'.⁷Atzun jni'tl kyej tz'aq kxol ch'i'x; ex tej ttzaj twi' kub' ẍk'osti tu'n ch'i'x.⁸Atzun jni'tl kyej tz'aq toj tb'anil tx'otx'; ex ch'iy, taq' twitz, atipete' jo'naq twitz taq' junjun, chij.
Atzun tma Jesusju', ex jawtma'ntl kuw: ¡Alkye ati t-ẍkyin, b'inku'! chij. Tiqu'n nyolina' Jesus kyuk'i'l techlal (Mt 13.10-17; Mc 4.10-12)

⁹Xikqani'n xnaq'tzb'en te Jesus ti' tz'elpuna' techlal lu.¹⁰Xi'tzun tma'n kye: Matxi' tzaj tyek'u'nte Dyosju' e'wa'ntoq nejtl ti'ju' tkawb'il tu'n telkynik'e' ti'j; atzu'n kye txqantl nxinma'ne' kye kyoj techlal, tu'ntzun maskye nkka'yi'n lay kyil, ex maskye nkb'i'n lay kane toj kywitz, chij. Tchik'b'a Jesus techlal ti'j awal (Mt 13.18-23; Mc 4.13-20)

¹¹Ate tz'elpuna' techlal ja'lu: Aju' ij atzu' nyolina' ti'j tyol Dyos;¹²atzun jni' ij kyej tz'aq toj b'e nyolin kyi'ju' nkb'i'n tyol Dyos, ajtzun tulju' tajaw il neltiq'i'n toj kyanmi, tu'n mitxa' kyoksla'ntl ex tu'n lalun che klet.¹³Atzun ij kyej tz'aq kxol ab'j nyolin kyi'ju' nkb'i'n tyol Dyos ex nkyk'mo'n tuk'i'l tzalajb'il, mixtzunti'xi'x klok'; nche okslan jte' q'ij, ajtzun ttzaj joyb'ilkyi'j nche kub' tz'aq.¹⁴Atzun ij kyej tz'aq kxol ch'i'x nyolin kyi'ju' nkb'i'n tyol Dyos, tu'ntzu'n atzu' nb'ajxa'tl kyk'u'j ti'j q'inumal ex achb'il te twitz tx'otx', mixtzunti' nwitzan tyol Dyos toj kyanmi.¹⁵Atzunte' ij kub' tz'aq toj tb'anil tx'otx', nyolin kyi'ju' xjal nkb'i'n tyol Dyos tu'n tkyaqil kk'u'j ex nxikyb'incha'n tnik'alilti'j, nche we' toj kyokslab'l ex b'a'n kb'inchb'aj. Techlal ti'j kantil (Mc 4.21-25)

¹⁶Mix-a'lo' jun xjal ajwit tjaw ttxqo'n tkantil inwt kub' tq'o'ntzuntz tjaq' jun k'wil mo tjaq' kuẍb'il, xi' njawa' q'eta'te' jawl tu'n tq'onte spik'un kyeju' nche okx tuja.¹⁷Ikxtzu'n mixti' jun e'wa'n laywit tz'el tqanil, ex mixti' jun ti'xti' e'wa'n laywit tz'el chik'puj.

¹⁸Qu'mtzun kb'inku'ye' b'a'nxi'x, alkye tojtzqi'n, kxe'l yek'u'n txqantl te; atzunte' min tojqtzqi'n, jni'xpe'ju' ch'i'n b'i'n tu'n k'ik'el tna'l tu'n, chi Jesus. Pon ttxu Jesus exqe' titz'in Jesus (Mt 12.46-50; Mc 3.31-35)

¹⁹Pon ttxu Jesus kyuk'i'l titz'in jatoq ta', mixtzunti' b'ent kyokx tk'etz qu'n nimtoq xjal ate'.²⁰Xi'tzun q'ma'n te Jesus kjalu:
—Lu ttxuya kyuk'i'l titz'ina ate' pe'n, kyajb'il tu'n kyolin tuk'i'la, chij.

²¹Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus kjalu:
—Aye'kye' nxikb'i'n tyol Dyos ex nkub' kyanq'i'n, aye'tzunwe' ntxu ex witz'in, chij. We' jun nin kyq'iq' tu'n Jesus (Mt 8.23-27; Mc 4.35-41)

²²Jun q'ij e'okx Jesus tojun b'ark kyuk'i'l t-xnaq'tzb'en, ex xitma'n kye:
—Qo ik'x jlajxi' njab', chij.
Exi'tzuntz,²³ex tej ljo'ntoq kyik'x tib'aju' njab', ik'wtan Jesus. O'kxi'x ttzaj jun nin kyq'iq' kuw tib'aju' njab', ljo'ntoq tokx noj a' toju' b'ark tu'n kyq'iq' ex xi'toq txi' mulq'aju' b'ark kjaq'.²⁴Exi'tzuntz k'asulte Jesus, ex kma:
—¡Xnaq'tzal! ¡Xnaq'tzal! ¡Xi' qxi' mulq'aj toj a'!, chechij.
Atzunte Jesus jawe' ex xitmyo'nju' kyq'iq' exju' ttolob' a', ex kub' nak'chaj, tkyaqil nak'litl.²⁵Yajxi'tzuntl tma kye t-xnaq'tzb'en:
—¿Jatzunta' kyokslab'le'? chij.
Aye'tzunkye eb'ajxob' ex e'jaw lab'ti, ntoq che xjelun kxolx:
—¿Alkyetzunlo xjal lu, nxitma'n te kyq'iq' ex te a', ex nche b'in te? chechij. Aju' ichan aj Kadara tzyu'ntoq tu'n tajaw il (Mt 8.28-34; Mc 5.1-20)

²⁶Epontzuntz toju' tx'otx' Kerasa, jlajxi' njab', jlaj Kaliley.²⁷Tetzunj tetz Jesus toj b'ark, etz jun ichan toju' tnam tzyu'ntoq tu'n tajaw il, ex tzaj lq'e tk'etz. Ojtxi'tltoq min nok tq'o'n ti'j ex min najli tojun ja, kxol kymuqb'il kyimni ta'ya'.²⁸Tetzunj tka'yinte Jesus, kub' meje twitz ex jawtma'n kuw:
—¡Titi' tajb'ila tu'n tb'inchanteya wi'je' Jesus, Tk'wal Dyos Nim toklen! ¡B'inchama xtalb'il lalun chin kub' tyaju'na! chij.

²⁹Tma ikju' qu'n matxitoq txitma'n Jesus teju' tajaw il tu'n tkyaj ttzaqpi'n ichan. B'a'npunxi'toq maj nyajlanjtz tu'n tajaw il; maskye ntoq che kub' kk'lo'n xjal tq'ob' exqe' tqan tu'n xpatx'k'uxb'il tu'n lalun tz'el tzaqpaj, nche b'je'l tlaqu'n ex nxi' oq toj chq'ajlaj tu'n tajaw il.³⁰Xitqani'n Jesus te kjalu:
—¿Titi' tb'iya? chij.
Xittzaq'we'n:
Lejyon we' nb'i, chij.
Tma ikju' qu'n nimtoq txqan tajaw il te'qe'kxtoq toj tanmi,³¹xikqani'n te Jesus tu'n lalun che'x tchq'o'n toju' jul jaloja t-xelo.³²Nimtoqtzun txqan b'och nche wan twi' witz, xikqani'n tajaw il tu'n kyokx kyoju' b'och; xi'tzun tq'o'n Jesus anb'il kye.³³Eb'jetztzun tajaw iltz toju' ichan ex eb'jo'kx kyoju' b'och, eb'jawtzun ojqelan b'och toj kub'l majx eku'x toju' njab', atzuntzu' eb'aj kyima'.

³⁴Aye'tzu'n xjal nche k'ik'lentoq kyi'ju' b'och, tej klonteju' b'aj lu, eb'ajx oq ex exi' yolilte toju' tnam ex kyoj kojb'il.³⁵Eb'je'tztzun xjaltz ka'yilteju' b'aj. Tetzunj kpon ja ta'toq Jesus, q'uqlitoqu' ichan t-xe tqan Jesus matxitoq kyej tzaqpi'n kyu'n tajaw il, tok t-xb'alun spik'litl tuk'i'l; eb'ajxob'tzuntz.³⁶Aye'tzun elonteju' b'aj, xikma'n kyeju' xjal se'n q'aneta' ichan tzyu'ntoq kyu'n tajaw il.³⁷Kkyaqiltzu'n xjal toju' tx'otx' Kerasa eokten kub'sal twitz Jesus tu'n tik'b'et na'tz, qu'n inxi'xtoq che xob'. Okxtzun Jesus toj b'ark ex ik'b'et.³⁸Xi'tzun tkub'sa'n ichan matxitoq kyej tzaqpi'n kyu'n tajaw il tu'ntoq tq'onte Jesus anb'il te tu'n txi' tuk'i'l, atzunte Jesus xitma'n te tu'n tkyaj, ex xitma'n te:

³⁹—Kutanj ti'ja tjaya ex yolinxa tkyaqilju' matxi' tb'incha Dyos teya, chij.
Xi'tzun ichantz ex xitma'n toj tkyaqilju' tnam aju' matxitoq tb'incha Jesus te. Jun qya yab' ex tmyal Jayr (Mt 9.18-26; Mc 5.21-43)

⁴⁰Tetzunj tul jumajtl Jesus jlaj njab', k'monjtz kyu'n xjal toj tzalajb'il, qu'n intoq che ayon te.⁴¹O'kxtzun tpon jun ichan Jayr tb'i, nejeneltoq toju' ja te k'u'lb'il. Kub' mejeju' ichan lu t-xe tqan Jesus ex kub'san twitz tu'n txi' tja,⁴²qu'n naqtoq jun tmyal ati, te kab'lajoj ab'q'i, ch'inxtltoq tkyim.
Ljo'ntoqtzun txi' Jesus, intoq okyeq'li Jesus tu'nju' nim txqan xjal lepchqe'k ti'j.⁴³Atitoqtzun jun qya kxolju' txqan xjal, ma'toq b'ent kab'lajoj ab'q'i yab' tu'nju' ttx'ajin, ex matxitoq b'aj tnajsa'n tkyaqilju' ati te tu'n q'a'nb'ilte kyuk'i'l q'anal, ex mix-a'lo'xte jun ma'toqwit q'anante.⁴⁴Oklq'eju' qya lu ttze'lti'j Jesus ex okttzyu'n ttxa'n tpinpa't, textzu'n kmuj lu we' ttx'ajin.⁴⁵Xjeluntzun Jesus:
—¿Alkye sok mkonweye'? chij.
Mixtoqtzun alo'xte inq'mante qa ma'toq tz'ok tmko'n, xitma'n Luch te:
Xnaq'tzal, in ok yeq'liya kyu'n xjal ex nlmunjtza toj tkyaqil plaj, chij.

⁴⁶Atzunte Jesus xitma'ntl:
—Atite jun sok mkonweye', qu'n matz'el nnik'e' ati jun xq'anet wu'ne', chij.

⁴⁷Tetzunj tka'yinte qya laytoq b'ent tewit tu'n, kub' meje twitz Jesus intoq lu'lun. Xitma'n kwitz kkyaqil tiqu'n oka' tmko'na', ex majx q'anet tej tok tmko'n.⁴⁸Xitma'n Jesus te:
—Nmyal, tu'nju' tokslab'la xq'aneta'ya. Kutanja toj tzalajb'il, chij.

⁴⁹Inxtoqtzun yolin Jesus tej tpon jun sanjelal q'malte teju' nejenel toju' ja te k'u'lb'il:
—Matxi' kyimte' tmyala; lalun tzaj ttxko'ntla xnaq'tzal, chij.

⁵⁰Tb'itzun Jesus ex xitma'n te:
—Lalun xob'a; o'kxte' okslanxa, ex kkletelte' tmyala, chij.⁵¹Tetzunj tpon tuja, min taj tu'n kyokxju' xjal, oqe'kxkye Luch, Santyay ex Xwan tuk'i'l tmanju' k'wal ex ttxu eb'jo'kx tiq'i'n.⁵²Kkyaqil xjal nche oq' ti'ju' txin, atzunte Jesus xitma'n kye:
—Lalun che oq'e', qu'n min xkyimte' txin, nktante', chij.

⁵³Kykyaqil eb'jaw tze'n ti'j, qu'n kkyaqilkye' xjal kyil matxitoq kyim.⁵⁴Jawtzun tchle'n Jesus ex jawtma'n kuw:
—¡We'ktza txin! chij.

⁵⁵O'kx tul jumajtl t-xew; textzu'n kmuj lu jawe', xi'tzun tma'n Jesus tu'n txi' kq'o'n twa.⁵⁶Majx eb'jaw lab'tiju' tman; atzunte Jesus xitma'n kye tu'n lalun txi' kyoli'nju' b'aj lu. Exi' tchq'o'n Jesus t-xnaq'tzb'en pakb'alte tkawb'il Dyos (Mt 10.5-15; Mc 6.7-13)

¹Etb'u'yi Jesus kab'lajoj t-xnaq'tzb'en, ex xitq'o'n kyipumal ex kyoklen tu'n kyex kxla'ja'n tkyaqil ch'ix tajaw il ex tu'n kq'anan kye yab'.²Exi' tchq'o'n q'malte tqanil tkawb'il Dyos ex q'analkye yab'.³Xitma'n kye:
—Mixti'te tu'n t-xikyiq'i'ne' toj kb'eye': lalun txi' kyine' tze, ch'u'ẍ, wab'j, pwaq mo xb'alun te kych'ixpub'le'.⁴Alqjaxku' mache okxa'ye', axtzun che tenkja'ye' tzmax ajkyik'e' toju' najb'il.⁵Qatzun mixti'x ẍek'amliye' tojun tnam, kukyik' b'ete' ex kychtomile' quq ti'j kqane', te yek'b'il kye qa myab'a'n qe'.

⁶Eb'je'xtzuntz, eb'ajx kyoj kkyaqil kojb'il, intoq xikma'n tpakb'al b'a'n ex nche q'anan. Tkamik Xwan jawsal a' (Mt 14.1-12; Mc 6.14-29)

⁷Tb'i nimaqkawil Erodes tkyaqilju' ntoq b'aj; ex mixtoqti'x nkane toj twitz, qu'n junjun intoq kma'n qa a Xwan matxitoq jaw anq'in,⁸junjuntl nkma'n qa matxitoq tzul Eliy, junjuntl ntoq kma'n qa jun kxolju' ojtxi' t-sanjelal Dyos.⁹Atzunte Erodes tma:
—Ayinku'ye' inq'mante tu'n tel q'i'n twi' Xwan. ¿Alkyetzun xjal lu, inxi'x yolinjtz txqan ti'xti' ti'j? chij.
Qu'mtzun tajb'iltoq Erodes tu'n tok tka'yi'n Jesus. Xitq'o'n Jesus kwa nim xjal (Mt 14.13-21; Mc 6.30-44; Jn 6.1-14)

¹⁰Tetzunj tanjtzkyi'ju' exichq'o'n, b'ajx kma'n te Jesus jni'xju' b'ajb'ent kyu'n. Exi' tiq'i'ntzuntz kjunalx, exi' tiq'i'n tojun tnam B'etzayda tb'i.¹¹Tetzunj kb'inte xjal, exilpe kyi'j, ex etk'am Jesus, okten q'malte tkawb'il Dyos kye ex etq'a'naju' yab'.

¹²Tetzunj tok qale, e'pon lq'eju' kab'lajoj xnaq'tzb'en tk'etz Jesus ex xikma'n te:
—Q'manxa kye xjal tu'n kyanj ojlal ex tu'n kxi' jyol kwa kyoj kojb'il ex najb'il nqayin, mixti'xte wab'j tzalu, chechij.

¹³Xi'tzun tma'n Jesus kye:
—Kq'onxkye' kwa, chij.
Xi'tzun ktzaq'we'n te:
—Naqna' jwe' wab'j ati qk'etzqe' ex kab'e' kyiẍ, o'kxtzun qa maqo'xe' lq'olte kwa kkyaqilju' xjal lu, chechij.

¹⁴Kab'lajk'al lajnaqlo (5,000) ichan. Atzunte Jesus xitma'n kye t-xnaq'tzb'en:
—Kmanxe' tu'n kkub' qe toj tneji'n te kab'naqlajoj chaq, chij.

¹⁵Xi'tzun kb'i'n ex eb'ajkub' qe kkyaqil kyu'n.¹⁶Jawtzun ttzyu'n Jesus jwe' wab'j exju' kab'e' kyiẍ, ex jaw ka'yin twitz kya'j, xitqani'n k'i'wb'il tib'aj, kub' taq'pu'n ex xitq'o'n kye t-xnaq'tzb'en tu'n t-xiksipa'n kye xjal.¹⁷Eb'ajwan kye xjal ex eb'aj noj, ex jaw kyb'u'yi'ntlju' min b'aj, kab'lajoj chi'l b'ant. Tma Luch qa a Jesus Krist (Mt 16.13-19; Mc 8.27-29)

¹⁸Jun q'ij intoq na'n Dyos Jesus tjunal, ex ate'toqju' t-xnaq'tzb'en tuk'i'l, xitqani'n kye:
—¿Alkye qine' toj kwitz xjal? chij.

¹⁹Xi'tzun ktzaq'we'n:
Ate' junjun nkma'n qa aya Xwan jawsal a', junjuntl nkma'n qa aya jun ojtxi' t-sanjelal Dyos majaw anq'in, chechij.

²⁰—Yajtzunkye', ¿Alkye qine' toj kywitze'? chi Jesus xitqani'n kye.
Xi'tzun ttzaq'we'n Luch te:
—Ateju'ya Krist chq'o'n tu'n Dyos, chij.

²¹Atzunte Jesus xi'xi'x tab'tzi'n kye tu'n lalun txi' kyoli'n.²²Ex xitma'n kye:
—Chin yajtele' nimxi'x ayine' Tk'wal Dyos ex chin elelkyik'o'ne' tijwnaq, e'kynejel pale exqe' xnaq'tzal kawb'il. Chin b'el kyb'yo'ne', tojtzun toxi'n q'ij chin jawil anq'intle', chij.

²³Yajxi'tzuntl xitma'n kye kykyaqil:
—Qa ati jun tajb'il tu'n tok te nxnaq'tzb'ene', lalun tb'inchaju' tajb'il, iqanktz tkurus junjun q'ij ex lpek wi'je'.²⁴Qu'n alkyete o'kx tajb'il tu'n tklontetib' twitz tx'otx', lay tkanb'a tchwinqlal; alkyetzunte matz'ok lpe wi'je' maskye makub'yo'n tu'npaje', kkletel.²⁵¿Titi' k'ajb'ela' teju' xjal qama tkanb'a tkyaqil twitz tx'otx', extzun qama tzpet mujqa matxi' toj kamik?²⁶Alkye makub' ch'ixwi wi'je' ex ti'ju' nyole', ex chin b'el ch'ixwiye' ti'j ajwule' toj wajwalile' ex toj tajwalil Nmane' kyuk'i'lju' tanjl.²⁷Axxi'x kxe'l nma'ne' kyeye', ate' junjun xjal ate' tzalu k'okyel kyka'yi'n tkawb'il Dyos na'mxtoq kykyim. Jaw ch'ixpuj tilb'ilal Jesus (Mt 17.1-8; Mc 9.2-8)

²⁸Tb'ajlenxi' wajxaq q'ij tb'ajlen tma'n Jesus ja'lu, jawx Jesus na'l Dyos twi' jun witz, lepchqe'k Luch, Santyay ex Xwan ti'j.²⁹Intoqtzun na'n Dyos, ch'ixpuju' ka'yin, ex b'entju' t-xb'alun saqxi'x ex nqoptz'aj;³⁰ex kub' kyek'u'n kyib' kab'e' ichan nche yolin tuk'i'l. Aye'toq Moyses ex Eliy,³¹intoq qoptz'aj jun spik'un tb'anilxi'x kyi'jile ex ntoq che yolin ti'ju' tik'el Jesus twitz tx'otx', qa Jerusalen kkyimela'.³²Maskye atitoq txqankye Luch kywatl, min ektan, kyilju' tajwalil Jesus exqe' kab'e' ichan ate'toq tk'etz.³³Tetzunj xi'toq tel kypa'n kyib'ju' ichan tk'etz Jesus, xitma'n Luch te Jesus:
—Xnaq'tzal, ¡b'a'nte' tu'n qten tzalu! Che jawil qb'incha'ne' oxe' pach: jun teya, juntl te Moyses ex juntl te Eliy, chij.
Naqtzun eltma'nte' Luch, mixtoqti' nkane toj twitz titi' nxitma'n.³⁴Intoqtzun yolin, o'kx tkub' jupe' muj kyib'aj, ex eb'ajxob' tkub' jupe' muj kyib'aj.³⁵Tzajtzun jun tq'ojq'ojel wi'yj toju' muj, tma: Ate Nk'walju'ye' lu, sk'o'n wu'ne': kyb'inku'ye' tyol, chij.

³⁶Tetzunj kyb'i'nte tq'ojq'ojel wi'yj lu, kyejten Jesus tjunal. Aye'tzunkye kub' kyewa'nju' lu ex mix-a'lo'qe xa'kyma'na'ju' kyil lu. Tq'a'na Jesus jun q'a tzyu'ntoq tu'n tajaw il (Mt 17.14-21; Mc 9.14-29)

³⁷Tetzun juntl q'ij tej kku'tz twi' witz, nim xjal eb'je'tz k'lulte Jesus.³⁸Atzun jun ichan kxolju' xjal jawtma'n kuw kjalu:
—Xnaq'tzal, b'inchama xtalb'il, ka'yink pech'i'na nk'wale', qu'n o'kxku' jun nk'walju'ye';³⁹intzyet tu'n jun tajaw il, njaw ẍch'in ex nkub' tz'aq, ex nb'je'tz woqot toj ttzi tu'n. Nb'aj tyaju'n ex min nkyaj ttzaqpi'n.⁴⁰Matxi' chin kub'sane' kywitzju' t-xnaq'tzb'ena tu'n tex kyxla'ja'n tajaw il lu, ex min nb'ent tex kyu'n, chij.

⁴¹Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus te:
—¡Xjal mixti' kyokslab'le' ex myab'a'n qe'ye'! ¿Ma kukxtzun weju'ye' nten kyuk'i'le' tu'n tik'x wu'ne' kyxole'? Q'intza tk'wala tzalu, chij.

⁴²Tetzunj xi'toq tul lq'eju' q'a, kub' xon twitz tx'otx' tu'n tajaw il ex tzaj tq'o'n juntl tak ti'j; atzunte Jesus xi'tmyo'n tajaw il, q'anetju' ku'xun tu'n ex xitq'o'n teju' tman.⁴³Kykyaqilju' xjal e'jaw lab'ti tu'nju' nimxi'x toklen Dyos. Xitma'ntl Jesus tkamik tkamaji'n (Mt 17.22-23; Mc 9.30-32)
Intoqtzun che lab'ti kykyaqil ti'ju' ntoq tb'incha'n Jesus, xitma'n Jesus kye t-xnaq'tzb'en:

⁴⁴—Kyb'intzpeye' kxe'l nma'ne' kyeye' ex lalun tzik'tna'l kyu'ne': chin xel q'o'ne' ayine' Tk'wal Dyos toj kyq'ob' xjal, chij.

⁴⁵Aye'tzunkye min kane toj kywitz, na'mxtoqna' tjqet kynab'l tu'n tkane toj kywitz; expe' ntoq che xob' tu'n t-xi'kyqani'n teku' Jesus tu'n txi' tchik'b'a'n kye. ¿Alkye nimxi'x toklen? (Mt 18.1-5; Mc 9.33-37)

⁴⁶E'aq'witzun xnaq'tzb'entz wuljel alkyetoqju' nimxi'x toklen kxol.⁴⁷Tetzunj teltnik' Jesus ti'ju' ntoq kyxima'n, tzaj ttxko'n jun k'wal, kub' tq'o'n tk'etz⁴⁸ex xitma'n kye:
—Alkye mak'monteju' k'wal lu toj nb'iye', ayine' nchin tk'mo'n; ex aju' ma k'mon weye', ex intk'mo'nju' saj chq'onweye'. Qu'mtzun aju' mixti'x toklen kyxole', atzunte nimxi'x toklenju', chi Jesus. Aju' min nq'ojin qi'j, quk'i'lte' (Mc 9.38-40)

⁴⁹Xitma'n Xwan te kjalu:
—Xnaq'tzal, ati jun xjal xqile' ntoq che ex t-xla'ja'n tajaw il toj kyanmi xjal toj tb'iya; ma'tzun txi' qmyo'ne' qu'n min nb'et quk'i'l, chij.

⁵⁰Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus te:
—Lalun txi'kymyo'ne', qu'n ate' min nq'ojin qi'j, quk'i'lte', chij. Eb'aj ttzak'u'n Jesus Santyay ex Xwan

⁵¹Tetzunj xi'toq tulkanun tu'n txi' Jesus toj kya'j, twab'a' tib' tu'n txi' Jerusalen.⁵²Exi' tnejb'a'n sanjelal tu'n kyxi' jyolte jatu'n tkyaja' wtan tojun kojb'il toj Samarya;⁵³aye'tzu'n aj Samarya mixti'x kyk'am, qu'n elkynik' ti'j qa xi'toq txi' Jerusalen.⁵⁴Tetzunj kyka'yinte t-xnaq'tzb'en, aye' Santyay ex Xwan, xikyma'n te Jesus:
—Taye, ¿Ma tajb'ila tu'n txiqma'ne' tu'n tku'tz q'aq' toj kya'j, tu'n kyb'aj tz'e'y tu'n? chechij.

⁵⁵Anjtzun miltz'uj twitz Jesus kyi'j ex eb'aj ttzak'u'n:
—Min kanlikye' kywitz ja ntzaja' kyxime' lu, chij.⁵⁶Qu'n min ẍinulwe' b'yolkye xjal, ayine' Tk'wal Dyos, klol kye ẍinula'we', chij.
Exi'tzuntz tojuntl kojb'il. Aye' kyajb'il tu'n kyxilpe ti'j Jesus (Mt 8.19-22)

⁵⁷Ljo'ntoqtzun kyb'e, xitma'n jun ichan te Jesus:
—Taye, wajb'ilwe' tu'n nxilpe ti'ja jaxjaku' matxa'ya, chij.

⁵⁸Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus te:
—Ati kye chuẍ kyjul ex ati kye pich' kyja; ayintzunwe' Tk'wal Dyos qine', mixti' jatu'n nkyaja' txaleye', chij.

⁵⁹Xitma'n Jesus te juntl:
—Lpetza wi'je', chij.
Atzunte xittzaq'we'n:
—Taye, q'ontza anb'il tu'n nmqunteye' nmane' nejtl, chij.

⁶⁰Xittzaq'we'n Jesus te:
—Q'onkjta kye kyimni tu'n tku'x kymqu'n kykyimni; lwix kutxi'ta ex pakb'anxa tkawb'il Dyos, chij.

⁶¹Atzun juntl xitma'n te Jesus:
—Taye, wajb'ilwe' tu'n nxi' tuk'i'la, naq o'kx q'ontz anb'ila weye' nejtl tu'n nxi'ye' q'olb'elkyeju' toj njaye', chij.

⁶²Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus te:
—Jun xjal nkjon extzun nka'yinxtl ti'jxi', lay b'ent tajb'en toj tkawb'il Dyos, chij. Exi' tchq'o'n Jesus oxnaq kab'lajoj (72) xnaq'tzb'en

¹Yajxi'tzuntl, e'jaw t-sk'o'n Qajaw oxnaq kab'lajojtl (72) xnaq'tzb'en, ex exi' tnejb'a'n twitz te kakab' kb'aj, kyoj kkyaqil kojb'il ex tnam jachaq tu'n t-xa'ya'.

²Xitma'n kye kjalu: Axxi'x nimte' twitz awal ati, aye'tzu'n aq'unal naqjte'x. Qu'mtzun kyqaninxe' teju' tajaw awal tu'n kytzaj tchq'o'n txqantl aq'unal.³Kuxkxi'ye'; nche'x nchq'o'ne' kse'nqe' rit kxol xo'j.⁴Lalun txikyiq'i'n kpwaqe' mo kwaye' mo kxajab'e'; ex lalun che kub' we'ye' q'olb'elkye xjal toj b'e.⁵Ajkyokxe' toj jun ja, nejtl che kq'olb'enqe'xe' xjal kjalu: Tzalajb'ilxwit kyeye' toju' ja lu, chechiku'ye'.⁶Qatzun b'a'n kten xjal toju' ja lu, kjapumel se'n tb'is kyk'u'je'; qatzun mya, k'anjetz ti'ju' q'olb'eb'l kyuk'ile'.⁷Naq toj junx ja che tenkja'ye', che wanqe'ye' ex che k'wanqe'ye' ti'ju' ati kye, qu'n ati tu'n tk'montete' aq'unal twitk'u'j. Lalun che'xe' jayi'n.⁸Ajkpone' tojun tnam, jamache k'monjtza'ye', che wanqe'ye' ti'ju' makub' q'o'n kwitze';⁹che kyq'aname' yab' ate' toj, ex kymanxe' kye xjal: Matxi' tzulkanun tkawb'il Dyos kyuk'i'le' chechiku'ye'.¹⁰Qatzun mache pone' tojun tnam ex mix-a'lo' xk'monkyeye', kukyetze' toj b'e ex kymanxe':¹¹¡Expe' k'elel qchto'ne' quq sok ti'j qqane' toj ttanama, te yek'b'il qa myab'a'n xjal qe'ye'! kyb'inku'tzune' qa matxi' tzul kanunju' tkawb'il Dyos kyk'etze', chechiku'ye'.¹²Kxe'l nma'ne' kyeye', ajtjapun tq'ijlalil, nimxi'x tz'e'ysb'il twitzju' tnam lu kb'el kyekywitzu' xjal toju' Sodom. Aye' najlqe' kyoj nimaqtnam min nche okslan (Mt 11.20-24)

¹³¡Qab'anx kwitze' aj Korasin! ¡Qab'anx kywitze' aj B'etzayda! Qu'n naqwit kyoj tnam Tiro ex Sidon ẍeb'enta' b'a'nq'ob'aj ẍenb'incha'ye' kyxole', ojtxi'xi'x witlo tanjtzlen ti'j kyanmi tuk'i'l Dyos, tokwitlo kyi'j te b'is ex q'uqlqe'wtlo toj tza'j.¹⁴Ajtzun tpon tq'ijlalil tu'n kyokye' toj xjel, nimxi'x tz'e'ysb'il kywitze' kb'el kyekywitzju' xjal aj Tiro ex aj Sidon.¹⁵Extzunta Kaparnawum, ¿chiloya qa matxi' jawlq'eya najchaq? ¡tzmax t-xexi' jul kpomela' tz'aqa!

¹⁶Alkyete makub' b'inkyeye', ayine' nchin kub' tb'i'n; ex alkye matz'el ik'onkyeye', ayine' nchin eltik'o'n; ex alkye matz'el ik'onweye', inel tik'o'nju' saj chq'onweye', chi Jesus. Anjtzkyi'ju' oxnaq kab'lajoj (72)

¹⁷Nche tzalaju' oxnaq kab'lajoj tej tanjtzkyi'j, kyma kjalu:
—¡Taye, inpe' qo'x kyb'i'nju'ye' tajaw il toj tb'iya! chechij.

¹⁸Xitma'n Jesus kye:
—Ikyju', mawile' ajq'oj ntzaj tz'aq twitz kya'j naku'j xloq'lo'kya'j.¹⁹Matxinq'o'ne' kyipumale' tu'n kyb'ete' kyib'aj kan ex lakran, ex tu'n tkub'ti'j tkyaqil tipumalju' ajq'oj kyu'ne', ex mixti'te tu'n kyk'ixb'iye' tu'n.²⁰Lantzun che tzalaje' tu'nju' nche'x b'i'ne' kyu'n tajaw il, xi' che tzalaja'ye' tu'nju' tz'ib'a'ntl kyb'iye' toj kya'j, chi Jesus kye. O'kxte Tk'wal Dyos ojtzqilte Dyos Manb'aj (Mt 11.25-27; 13.16-17)

²¹Tojtzu'n kmuj lu, inxi'xtoq tzalaj Jesus tu'n Xewb'aj Xjan, tma kjalu: Njaw wajwali'na Nman Dyos, Tajaw kya'j ex tx'otx', qu'n aye' ti'xti' e'kub' tewa'na kye ati kynab'l ex ati kyojtzqib'l, matyek'uya kyeju' ch'i'n kyoklen.

²²Matzaj tq'o'n Nmane' kykyaqil ti'xti' weye'. Mix-a'lo' b'ilte alkyeqine', ayine' Tk'wal Dyos, o'kx nma'ne' ojtzqil weye', ex mix-a'lo' ojtzqilte alkyeju' Nmane', o'qinkxe' ojtzqilte ayine' Tk'wal, chi Jesus.

²³Ul jumajtl kyk'etzju' t-xnaq'tzb'en, xitma'n kye oqe'kxtoq kjalu: Tb'anilxi'xte' kyeju' nche lonteju' nche kyka'yi'ne';²⁴qu'n nim t-sanjelal Dyos ex nimaqkawil kyajb'iltoq tu'n tok kyka'yi'nju' nkyka'yi'ne' ja'lo ex mixti'x xkyil; kyajb'iltoq tu'n kyb'inteju' nkyb'i'ne' ja'lo ex mixti'x xkyb'i, chij. Techlal ti'ju' b'a'n aj Samarya

²⁵Ul lq'e jun xnaq'tzal kawb'il naq tu'n tel yal jun til Jesus tu'n, chij kjalu:
—Xnaq'tzal, ¿Titi' ati tu'n nb'inchanteye' tu'n nkanb'anteye' chwinqlal tejumajx? chij.

²⁶Xittzaq'we'n Jesus te:
—¿Ti'tzu'n tz'ib'a'n toj kawb'il? ¿Ti'tzu'n njaw t-ẍch'i'na? chij.

²⁷Xi'tzun ttzaq'we'n xnaq'tzal kawb'il kjalu:
—K'u'jlama Dyos Manb'aj janajb'ena'ya tu'n tkyaqil tanmiya, tu'n tkyaqil tk'u'ja, tu'n tkyaqil tipumala ex tu'n tkyaqil tnab'la; ex k'u'jlama t-xjalila kse'nxta ntk'u'jla'n tib'a, chij.

²⁸Xitma'n Jesus te:
—B'a'n ttzaq'web'la. Qa ntb'incha'na ikju', ktenb'el tchwinqlala, chi Jesus.

²⁹Atzunte' xnaq'tzal kawb'il, tajb'iltoq tu'nxi'x t-xjelun te Jesus, tma:
—¿Alkyetzu'n nwnaqile'? chij.

³⁰Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus te:
—Jun xjal intoq b'et toju' b'e ntzaj Jerusalen tu'n tpon Jeriko, eb'jo'k tzaqpaj leq' ti'j majxpe' b'je'l kyiq'i'n ti'j; b'aj kyb'yo'n ex eb'ajx oqtzuntz, ch'inxmi kyima' kyu'n.³¹Naqtzun minab'en tik' jun pale tojxju' b'e lu; tetzunj t-xitka'yi'n xjal, ik' kuman ti'j ex xitljo'n tb'e.³²Ex pon jun aj Leb'i atzu', ex tej tka'yinte, ik' kuman ti'j ex xitljo'n tb'e.³³Atzun jun aj Samarya ntoq b'et tojxju' b'e lu, tej tka'yinte, tzaj laqj tk'u'j ti'j.³⁴Xilq'e tk'etz, b'aj tq'a'na'n tk'ixb'len tu'n aseyt ex b'in, ex b'aj tptzo'n. Jax tq'o'ntzuntz tib'ajku' tchej, xitiq'i'n tojun ja ex xitka'yi'n.³⁵Tetzun juntl q'ij, jatztiq'i'n aj Samarya pwaq kse'n chojb'il kab'e' tq'ij jun aq'unal, xitq'o'n teju' tajaw posadb'il ex xitma'n te: Ka'yinx ch'i'na ichan lu, qatzun matnajsatl pwaqa ti'j, kxe'l nchjo'ntle' teya ajtanjtz wi'je', chij.³⁶¿Alkyetzun jun kyxolju' oxe' lu ok te twnaqilju' e'oktzaqpaj eleq' ti'j toj twitza? chi Jesus.³⁷Xi'tzun ttzaq'we'n xnaq'tzal kawb'il:
—Aju' tzaj laqj tk'u'j ti'j, chij.
—Kutzun txi'ya ex b'inchama ikju', chi Jesus te. Pon Jesus kja Marta ex Mariy

³⁸Xitljo'n Jesus tb'e ex pon tojun kojb'il, kyej tja jun qya Marta tb'i.³⁹Atitoq jun ttzik mo titz'in Marta, Mariy tb'i, kub' qe tk'etz Jesus b'ilteju' ntoq tma'n.⁴⁰Atzunte Marta inxi'xtoq b'ajx tk'u'j tij txqan taq'un, pon lq'e tk'etz Jesus ex xitma'n te kjalu:
—Taye, ¿ma min nximana tu'nju' nchin kyej tq'o'ne' witz'ine' njunale' ti'j tkyaqil txqan aq'untl? Q'manxa te tu'n ttzaj onilweye', chij.

⁴¹Atzunte Jesus xittzaq'we'n te:
—Marta, Marta, inxi'x b'ajx tk'u'ja ex mixti'x nojlana toju' txqan taq'una,⁴²naqna' junte' in nojqelan. Aju' tb'anilxi'x xjaw t-sk'o'n Mariy, ex mix-a'lo' k'elel q'inte te, chi Jesus. Q'on xnaq'tzb'il Jesus ti'ju' na'j Dyos (Mt 6.9-15; 7.7-11)

¹Jumaj intoq na'n Dyos Jesus tojun najb'il; tetzunj tb'aj na'n Dyos, xitma'n jun t-xnaq'tzb'en te:
—Taye, qot-xnaq'tzantza tu'n tb'ent qna'n Dyose', kse'nte Xwan xit-xnaq'tza'n kye t-xnaq'tzb'en, chij.

²Xitzun tma'n Jesus kye:
—Ajkna'n Dyose', kymanxe' kjalu:
Qman Dyos, atiya toj kya'j, nimanjtzwit tb'iya xjan. Kutzaja kawil. B'inchet-xwit tajb'ila twitz tx'otx' kse'n nb'inchet toj kya'j.³Q'ontza qwaye' nojqelan junjun q'ij.⁴Najsanku'ya qile' kse'nqe' nkub' qnajsa'ne' kyilju' matxi' che b'inchan myab'a'n qe'ye'. Ex lalun taq'a anb'il tu'n qokye' toj joyb'il qi'je', qo tkloma teju' myab'a'n, chi Jesus.

⁵Ex xitma'n Jesus kye:
—Kse'n atiwt junkye' ati jun tamiw, extzun matxi' tk'u'j aq'b'il tja ex matz'okx tma'n: Wamiw, txontz oxe'ta wab'j weye',⁶qu'n tzma sul jun wamiwe' toj tb'e matzul njaye', ex mixti'xte titi' kxe'l nq'o'ne' te, qa chi.⁷Exwittzun tz'etz tma'n tamiw tuja te: Lalun chin tzaj tyeku'na; jpu'ntlte ja ex kuẍli qo'ye' kyuk'i'l nk'wale'; lay b'ent njawe'ye' q'olte jun ti'xti' teya, chiwt.⁸Kxe'l nma'ne' kyeye', b'a'ntzun qa tamiw, maskye min tajb'il tu'n tjawe', tu'nju' nxi'x kub'sankx kjawil we' q'olteju' nojqelan te.⁹Qu'mtzun kxe'l nma'ne' kyeye': Kyqaninxe' te Dyos, ktzajel tq'o'nte' titi' nojqelan kyeye'; kyjyome', kknetelte' kyu'ne'; kyk'ojchankxe' ja, kjqonjtzelte' kyeye'.¹⁰Qu'n alkye nqaninte, kxe'l q'o'n te; ex alkye njyonte, kknetel tu'n; ex alkye nk'ojchan ttzija, kjqonjtzel ja te.

¹¹¿Ma atitzun junkye', manb'aj, qa nqanin tk'wal twa kxe'l tq'o'n jun ab'j te, mujqa nqanin jun tchi' kyiẍ, jaku' txi' tq'o'n jun kan te,¹²mujqa nqanin tchi' jos, qa jaku' jun lakran txitq'o'n te tk'wal?¹³Maskye myab'a'n xjal qe'ye', aye' b'a'n ti'xti' nche'x kyq'o'ne' kye kyk'wale', ¡mitzunloyate' Manb'aj te toj kya'j ktzajel tq'o'n Xewb'aj Xjan kyeju' nche qaninte!, chi Jesus. Poqonjtz Jesus (Mt 12.22-30; Mc 3.20-27)

¹⁴Intoq ex t-xla'ja'n Jesus jun tajaw il kub' tmeysa'n jun ichan; tetzunj texju' tajaw il, aq'wiju' me yolil. Eb'jaw lab'ti xjal tu'n ja'lu,¹⁵aye'tzun junjun eq'mante: A B'eelseb'u knejel tajaw il, xiq'onte tipumalju' ichan lu tu'n kyex t-xla'ja'n tajaw il, chechij.

¹⁶Aye'tzun junjuntl, naqx tu'n tkub' tz'aq Jesus tojun til kyu'n, xikyqani'n te tu'n tb'inchante jun techlal b'a'nq'ob'aj te toj kya'j.¹⁷Atzunte Jesus eltnik' tiju' ntoq kyxima'n, xitma'n kye:
Tkyaqil nimaqkawb'il qa pa'ntib', kyajq'oj kyib' kyxolx, nkub' t-xitu'ntib' ex kykyaqilxju' janche kub' ch'uyj jun tib'aj juntl.¹⁸Ikyxtzu'n, qama kub' tpa'ntib'ju' tajaw il tu'n tq'ojin kyxolx, ¿se'n taq'witzun tu'n tb'ant ttenju' tkawb'il kukxju'? Inxi' nma'ne' lu kyeye' qu'n inkyma'ne' qa nche ex nxla'ja'ne' tajaw il tu'n tipumal B'eelseb'u;¹⁹qatzun ikju', ¿alkyetzun nq'onte impumalj kye kyxnaq'tzb'ene' tu'n kyex kyxla'ja'n tajaw il? Qu'mtzun aye'xkye che q'malteju' myab'a'n kyxime'.²⁰Tu'na' tipumal Dyos nche exa' nxla'ja'nwe' tajaw il, a ntma'nju' qa matxi' tzulju' tkawb'il Dyos kyuk'i'le'.

²¹Qa ati jun ichan kuw ex iq'i'n tq'ojb'il nxq'uqin ti'j tja, mixti' xob'el ti'ju' nt-xq'uqi'n toju' ja.²²Qatzun matzul juntl kuwxi'x kyetwitz ex makub'ti'j tu'n, che eleltiq'i'n tq'ojb'il jaq'uqla' tk'u'j, ex tkyaqilju' ati te che b'je'lel q'i'n.

²³Alkye mya wuk'i'le' ta', ajq'oj wi'je', ex alkye min nonin tu'n kyb'uyet twitz awal, atok chitulte. Aju' tajaw il nanjtzti'j (Mt 12.43-45)

²⁴Ajtetz jun tajaw il toj tanmi jun xjal, naq nb'et toj chq'ajlaj njyon jatu'n ttena'; tu'ntzu'n min nknet tja, nkub' t-xima'ntzuntz: K'anjel wi'je' toju' njaye' janetza'ye', chij.²⁵Ajtzun tul jumajtl, qa ẍtilun toj tanmiju' xjal naku'j jun ja mso'n toj ex b'ajni nk'u'n.²⁶Nxi'tzuntz b'uyilkye wuqtl tajaw il taq'wix qexi'xtl kyetwitz, nche okxtzuntz najal kykyaqil toj tanmiju' xjal, ex nkub'o'lj xi'xtlju' xjal kyu'n kyetwitz tnejel, chi Jesus. Alkyeqe' ky'i'wla'nqe'

²⁷Akxtoqtzun nxitma'n Jesus ja'lu, jawtma'n jun qya kuw kjalu:
¡Ky'i'wlanxi'xte' qya jaela' iz'ja'ya ex q'onte tch'u'ya! chij.

²⁸Xittzaq'we'n Jesus te:
—¡Aye'kye ky'i'wla'nqe'ju' aye' inkyb'i'n tyol Dyos ex nxikyb'incha'n! chij. Junjun xjal eqanin jun b'a'nq'ob'aj te techlal (Mt 12.38-42; Mc 8.12)

²⁹Xikyljo'n kyb'uyinte kyib' txqan xjal tk'etz Jesus, aq'witzun Jesus q'malte kye kjalu: Mya b'a'nqe' xjal toju' tq'ijlalil ja'lo; nkyqani'n jun techlal b'a'nq'ob'aj, laytzun txiq'et juntlte' techlal kye tib'ajxi' techlal ti'j Jonas.³⁰Kse'nte Jonas ok te techlal kye xjal aj Ninib'e, ikxtzun weju'ye' ayine' Tk'wal Dyos chin okyele' te jun techlal kye xjal toju' tq'ijlalil ja'lo.³¹Ajkyoku' xjal ja'lo toj xjel toju' tq'ijlalil tzul, kjawil we'ju' qya, nimaqkawil tzaj toj tnayajkya'j, ex ktma' tu'n ttz'e'yset kywitz; qu'n najchaqxi'x tzaja' qya lu tu'n tul b'ilte tnab'l Salomon, nimxi'xtzunte' toklenju' ati tzalu kyetwitz Salomon.³²Ex che jawil we' aj Ninib'e toju' tq'ijlalil tzul, ajkyoku' xjal ate' ja'lo toj xjel, kkyma' aj Ninib'e tu'n ttz'e'yset kwitz; qu'n kyanjsa kyib' aj Ninib'e tuk'i'l Dyos tej kyb'inte tyol Dyos xitma'n Jonas kye, nimxi'xtzunte' toklenju' ati tzalu kyetwitz Jonas. T-spik'b'il qxmilal (Mt 5.15; 6.22-23)

³³Mix-a'lo' jun xjal ajtjaw ttxqo'n kantil inwt xitewa'ntzuntz mo inwt kub' tmutzb'a'n jun kajon tib'aj, xi' njawa' q'eta'te' jawl tu'n tq'onte spik'un kyeju' nche okx tuja.³⁴Aye' twitza q'ol spik'un teya; qa b'a'nqe' twitza, ati spik'un te tkyaqil t-xmilala; qatzun myab'a'n qe' twitza, toj qxopin ktenb'ela'ya.³⁵Ka'yinxtib'a tu'n lalun tz'okju' spik'un ati teya te qxopin.³⁶Qa ati spik'un te tkyaqil t-xmilala ex mixti'te qxopin te, tkyaqil ktka'yi'ya toj spik'un kse'n jun kantil ajttxqonte spik'un teya, chi Jesus. Exitpoqo'n Jesus parisey exqe' xnaq'tzal kawb'il (Mt 23.1-36; Mc 12.38-40; Lc 20.45-47)

³⁷Tetzunj tb'aj yolin Jesus, xi'txko'n tu'n jun parisey wal tja, okxtzun Jesus tuja ex kub' qe ti'j mes.³⁸Myab'a'n ela' toj twitz parisey tej tok tka'yi'n min txjon tq'ob' Jesus tej txi' wal.³⁹Atzunte Qajaw xitma'n te:
—Aye'kye' parisey qe'ye' nkytxjo'ne' ti'jxi' b'as ex pik'laq, atzu'n toj kyanmiye' nojni tu'n eleq'i'n ex taq'wixil.⁴⁰¡Mixti' knab'le'! ¿Ma min nel kynik'e' ti'j qa ax Dyos b'inchanteju' ti'jxi' ex tojxi'?⁴¹Kyq'onxe' kykotzju' nche yajti tu'n tkyaqil kyk'u'je', che ẍtilseteltzuntze'.

⁴²¡Qab'anx kywitze' parisey!, nel kypa'ne' tlajoji'n tnej kyi'j tal k'ul ment, ti'j rud ex kyi'j tkyaqil itzaj awa'n kyu'ne', atzu'n tnik'alilti'j minkyb'incha'ne' ex minkyk'u'jla'ne' Dyos. Atzunte' ati tu'n kb'inchanteye' ex tu'n kq'onteye' tlajoji'n te Dyos.

⁴³¡Qab'anx kywitze' parisey!, akyajb'ilju'ye' tu'n kykub' qeye' kyoj q'uqb'il te nimaq oklenj kyoju' ja te k'u'lb'il, ex tu'n kyq'olb'en xjal kyeye' tuk'i'l ninb'il kyoj b'e.

⁴⁴¡Qab'anx kywitze', ikyqe'ye' se'nqe' muqb'il min q'ancha'lqe', ex min b'i'n kyu'n xjal nche b'et kyib'aj!, chi Jesus.

⁴⁵Xi'tzun ttzaq'we'n jun xnaq'tzal kawb'il kjalu:
—Xnaq'tzal, ex ikx nqo oktik'le'na tu'nju' ntma'na lu kye parisey, chij.

⁴⁶Atzunte Jesus xitma'n te:
—¡Ex qab'anxkye' kywitz, xnaq'tzal kawb'il!, nkub' kyq'o'ne' chaq'b'il kuwxi'x tu'n tjapun kyu'n txqantl, expena' min njapunkye' kyu'n.

⁴⁷¡Qab'anx kywitze'! nche jaw kyb'incha'ne' muqb'il kyeju' t-sanjelal Dyos eb'aj kub' kyb'yo'n ojtxi' kychmane'.⁴⁸Tu'ntzunju' lu nkyek'u'ne' qa b'a'n kyb'incha ojtxi' kychmane' toj kywitze', qu'n aye'na' e'kub' b'yonkye, aye'tzune' nche jaw b'inchankye muqb'ilkye.

⁴⁹Qu'mtzun, tma Dyos toju' nab'l kjalu: che kxe'l nchq'o'ne' nsanjelale' exqe' apostl yolil kyuk'i'l, ate' junjun che kb'el kyb'yo'n aye'tzun junjuntl k'okyel kyljo'n toj kyq'ij, chij.⁵⁰Che okyelju' xjal ate' ja'lo toj xjel tu'n Dyos tib'aj kychk'elju' t-sanjelal matxi b'ajkub' qojli ttzajlen qex nche anq'in xjal twitz tx'otx',⁵¹Tzajx tej tkub' qojli tchk'el Ab'el ponx tej tkub' qojli tchk'el Sakariy, ju' kub' b'yo'n kyxol q'olb'eb'l tuk'i'lju' ja xjan. Tu'ntzunju' nxinma'ne' kyeye', che okyelju' xjal ate' ja'lo toj xjel tu'n Dyos tib'aju' kychk'el.

⁵²¡Qab'anx kywitze', xnaq'tzal kawb'il!, kyuk'i'le' ta' ojtzqib'l ti'j Dyos; mixtzunti' noktilil kyu'ne' tu'n kyokxku'xi'xe' toj ex min nkyjo'ne' tu'n kyokxju' kyajb'il tu'n kyokx toj, chi Jesus.

⁵³Tetzunj tetz Jesus atzu', tzaj kyq'oju' xnaq'tzal kawb'il exqe' parisey b'a'nxi'x, e'oktentzuntz yajulte tuk'i'l txqan kyxjel,⁵⁴inxi'xtoq kyjyo'n tu'me'l se'n tu'n tkub' tz'aqa' Jesus tojun til tu'nxju' tyol. Taq' Jesus xnaq'tzb'il tib'aju' xmletz'il (Mt 10.26-27)

¹Nimtzun txqan xjal b'aj kb'u'yi'n kyib', inxi'xtoq kylmu'nkyib'. Aq'wi Jesus yolil, nejtl xitma'n kye t-xnaq'tzb'en kjalu: B'a'nqe'xe' teju' ttx'amal kyu'n parisey, aju' kxmletz'il.²Qu'n mixti' jun ti'xti' toj ewaj laywit tz'el yal, ex mixti' jun ti'xti' e'wa'n laywit tz'el tqanil.³Ikytzu'n tkyaqilju' matxi' kma'ne' toj qlolj, kb'injtzel te q'ijtl; exju' matxikyma'ne' toj ewaj ex tujaxi', kb'injtzel kyu'n kkyaqil xjal. Alqe tu'n qxob'a' (Mt 10.28-31)

⁴Kxe'l nma'ne' kyeye' wamiw, lalun che xob'e' kyeju' nche kub' b'yonte t-xmilal wnaq, yajxi'tzuntel mixti'tlte tu'n tb'ant kyu'n.⁵Atzu' tu'n kyxob'a'kye' teju' ati toklen kyi'je' kykyimlenxi'ye' tzalu twitz tx'otx', tu'n kyxi' q'o'ne' toj q'aq' tu'n. Te tzunte che xob'a'kye'.

⁶¿Ma myatzun naq kab'e' tal pwaq nche'xa' k'a'yi'n jwe' pich'? Mixpetzunti' nik'tna'l jun ja'lu tu'n Dyos.⁷Yajtzunkye', majx pena' ajla'nqe' t-xya'mal kywi'ye' toj junjunali'n tu'n. Qu'mtzun lalun che xob'e': nimkye' kyoklen kyekywitz txqan pich'. Aye' nkyek'u'n qa okslalqe' te Jesus kyxol xjal (Mt 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

⁸Kxe'l nma'ne' kyeye', alkye matziyan weye' kywitz xjal, ikxwe' ayine' Tk'wal Dyos, kntziya'ye' kywitz tanjl Dyos;⁹Alkyetzunte makub' ewan weye' kywitz xjal, ex kb'el wewa'ne' kywitz tanjl Dyos.

¹⁰Kb'el tnajsa'n Dyos til jun xjal qama tma tyol myab'a'n wi'je' ayine' Tk'wal Dyos; atzu'n xjal matz'ok tik'le'n Xewb'aj Xjan kyu'n tyol, lay kub' najsa'n til.

¹¹Ajkyxi' q'i'ne' kyoj ja te k'u'lb'il mujqa kywitz ajkawil ex tzyul kawb'il, lalun che lab'tiye' se'n tu'n kyklonteya' kyib'e' mo titi' kxe'l kyma'ne',¹²ajtponju' kmuj tu'n kyoline', kxe'l t-xnaq'tza'n Xewb'aj Xjan kyeye' titi' kxe'l kyma'ne', chi Jesus. Xob'ajilxju' q'inumal

¹³Xitma'n jun kxolju' xjal te Jesus:
—Xnaq'tzal, q'manxa te ntzike' tu'n tkub' taq'pu'n qetzb'ile', chij.

¹⁴Xitzun ttzaq'we'n Jesus te:
—Wamiw, ¿Alkye sokq'onweye' te ajkawil mo pa'l tx'otx' kyib'aje'? chij.

¹⁵Ex xitma'ntl:
—Kyka'yinx kyib'e' te tkyaqil jamjoni'n; qu'n mya tu'nwt ati nim ti'xti' kyeye' che anq'ila'xi'xe'.

¹⁶Xi'tzun tma'n jun techlal lu kye: Atitoq jun ichan q'inun, nim twitz tawal matxitoq jaw twitzju' ttx'otx'.¹⁷Kub' t-xima'n q'inun kjalu: ¿Ti'tzu'n knb'incha'ye'? Mixti'tl jatu'n tk'uyeta' twitz wawale' xjaw, chij.¹⁸Ex kub' t-xima'n: Matx kane toj nwitze' titi' knb'incha'ye'. Che jawil nxitu'ne' nk'ujaye' ex che jawil nb'incha'n txqantle' nimaqqe'xi'x, tu'n kyxink'u'ne' twitz wawale' ex tkyaqilju' ati weye' kyoj.¹⁹Knma'tzuntze' wexe': Nim ti'xti' k'u'n te b'a'npun ab'q'i teya wamiw; tz'ojlana, wana, k'wana, tzalajxa toju' tchwinqlala, chij.²⁰Atzunte Dyos tzaj tma'n te: Mixti' tnab'la, texju' qonik'an ja'lo kkyimela, ¿yajtzu'n k'u'n tu'na, alqe k'ajb'ela'? chij.²¹Ikytzun nb'aju' ti'ju' xjal nkub' tb'u'yi'n txqan tq'inumal tex, prowtzunte' twitz Dyos, chi Jesus. Ka'yi'n qe'kye' Dyos tk'wal tu'n (Mt 6.25-34)

²²Yajxi'tzuntl tma Jesus kye t-xnaq'tzb'en: Qu'mtzun kxe'l nma'ne' kyeye': Lalun b'ajx kyk'u'je' titi' kxe'l kywane' tu'n kyanq'ine', mo titi' k'okyel kyq'o'ne' kutxb'ilkyeye'.²³Nimxi'xte' toklen kychwinqlale' kyetwitz kywaye', ex nimxi'x toklen kyxmilale' kyetwitz kyxb'alune'.²⁴Ka'nqe'xpe' joj: min nche awan ex min nche chmon twitz kyawal, ex mixti' kyk'uja; q'o'ntzun kywa tu'n Dyos. ¡Nimxi'x pena'kye' kyoklen kyekywitzju' pich'!²⁵Tu'npetzu'n inxi'x b'ajx kyk'u'je', ¿ma jakutzun b'a'n tok kytz'aqtza'n jun q'ijtle' kychwinqlale' twitz tx'otx' ti'ju' ntzaj tq'o'n Dyos?²⁶Qa laype' b'entju' ch'i'nxi'x toklen, ¿tiqu'ntzun inxi'x b'ajx kyk'u'je' ti'ju' txqantl ti'xti'?

²⁷Kyximankupe'ye' se'n nche ch'iya' b'ech toj k'ul: min nche aq'unan ex min nche chqon. Atzunte Salomon, tu'npetzu'n tb'anilqexi'xju' ti'j, mixpeti' ok jun t-xb'alun se'nqe' b'ech lu.²⁸Qana' nche tktxu'n te Dyos b'o'schaq k'ul, ati ja'lo toj kojb'il ex najchi'j b'aj tz'e'y toj chuj, ¡Okpe'na' che ktxunjtzelkye' tu'n, aye'ye' xjal naq ch'i'n kyokslab'le'!²⁹Qu'mtzun lalun che b'isune', inxi'xwit b'ajx kyk'u'je' titi' kxe'l kywane' mo titi' kxe'l kyk'wa'ne'.³⁰Qu'n kykyaqil txqantl xjal atzu' nb'ajxa' kyk'u'j ti'j tkyaqilju' ti'xti' lu, aye'tzunkye' ati jun Kymane' tojtzqi'n qa nche ojqelan ja'lu kyeye'.³¹Kyq'onk tilile' tu'n kyanq'inteye' tkawb'il Dyos, ex che tzajel tq'o'n Dyos ti'xti' lu nojqelan kyeye', chi Jesus. Q'inumal toj kya'j (Mt 6.19-21)

³²Lalun che xob'e' tal nrit; naqjte'x kyb'aje', atzunte Dyos Manb'aj, b'a'n sela' toj twitz tu'n txitq'o'n kawb'il kyeye'.³³Kyk'ayinxju'ye' ati kyeye', ex kyq'onxe' kye prow; kyq'onk tilile' tkb'el kyq'inumale' aju' lay b'aj, aju' kyq'inumale' te toj kya'j mib'ajela', ja lay tz'exa' tu'n eleq' ex lay b'aj tu'n pok'.³⁴Majx atzu' toka'kye' kyk'u'j jata' kyq'inumale', chi Jesus. Naq b'antnitl kytene'

³⁵Che okxe' se'nqe' majin nche ayon te kyajaw tu'n tanjtzti'j tojun ninwan ti'j mjeb'le'n, b'antnitl kyten ex q'i'n kykantil nche k'ant, naq nche ayontl tu'n tokx kyjqo'n ja naqa sokx tk'ojcha'n ajtul.³⁷Tzalajb'ilte' kyeju' majin min nche wtan ajtulju' kyajaw. Axxi'x kxe'l nma'ne' kyeye', aku'pe' kyajaw kb'el q'uqb'ankye ti'j mes ex kxe'l tq'o'n kywa.³⁸Tzalajb'ilxi'x kyi'j, qa itz'qe' ajtul, maskye matzul tk'u'j aq'b'il mujqa nqo sqix.³⁹Kyximankupe'ye' lu: naqwit b'i'n tu'n jun xjal alkye kmuj tzulju' eleq' toj tja, jaku' lay taj tu'n tokx juntl xjal alq'al toju' tja.⁴⁰Ikxtzunkyeju'ye' che okxe' b'incha'n kytene'; qu'n naqx minab'en ajwule' ayine' Tk'wal Dyos, chi Jesus. Aju' majin b'a'n b'in exju' mib'a'n b'in (Mt 24.45-51)

⁴¹Xitqani'n Luch te Jesus:
—Taye, ¿Ma o'kxtzu' xtmaya'ya techlal lu qeye' mujqa te kykyaqil? chij.

⁴²Xi'tzun tma'n Qajaw: ¿Alkye jun nuk'ul b'a'n b'in, nche kyej tq'o'n tajaw toj tja toj tq'ob', tu'n txitq'o'n kywa tojxju' kmuj nojqelan?⁴³Tzalajb'ilxi'x teju' majin, inche tb'incha'n taq'un ajtulju' tajaw.⁴⁴Axxi'x kxe'l nma'ne' kyeye', k'okyel q'o'n majin lu tu'n tajaw ka'yilte tkyaqilju' ati te.⁴⁵Qatzun makub' t-xima'n majin lu qa yaj tzulju' tajaw, ex matz'okten b'yolkyeju' txqantl majin ichan ex qya, qama tz'okten wal ex k'wal, ex matz'okten tx'ojtel,⁴⁶naq minab'en ajtulju' tajaw toju' q'ij min xima'n tu'n ex toju' kmuj min b'i'n tu'n, ex kb'el tz'e'ysa'n twitz, k'okyel q'o'n se'nqe'xju' mib'a'n che niman.

⁴⁷Aju' majin b'i'n tu'n titi' tajb'ilju' tajaw tu'n tb'inchante, ex mya b'incha'n tten ex minb'in te, kb'el tz'e'ysa'n twitz kuwxi'x.⁴⁸Atzu'n majin min b'i'n tu'n alkye tajb'il tajaw, ntb'incha'n ti'xti' myab'a'n, ktz'e'ysetel twitz myaxi'x kuw. Alkye nim nxiq'et te, k'okyel toj xjel tib'aj nim; ex alkye nim xiq'o'n toj tq'ob', nimxi'x k'okyela' toj xjel tib'aj. Tu'n tpaj Jesus ntzaj pa'jtib'il kyxol xjal (Mt 10.34-36)

⁴⁹Ma chinule' txqol q'aq' kyxol xjal; ex ¡wajb'ile' naqwit nk'anttel!⁵⁰Ilti'j tu'n wik'e' tojun k'ixk'oj, ex ¡inxi'x chin yajtiye' tzmax ajtjapun!⁵¹¿Ma ma chinule' q'ol nak'b'il twitz tx'otx' toj kywitze'? Minti', pa'jtib'il ẍinule' q'olte.⁵²Qu'n kxe'l qex ja'lo, jwe' xjal tojun ja tzul pa'jtib'il kyxol, oxe' ajq'oj kyi'j kab'e' ex kab'e' ajq'oj kyi'j oxe'.⁵³Kq'ojil manb'aj ti'j tk'wal ex kq'ojil k'walb'aj ti'j tman; kq'ojil txub'aj ti'j tal qya, ex kq'ojil a'lb'aj qya ti'j ttxu; kq'ojil lib'un qya ti'j tlib' ex kq'ojil lib'j ti'j tlib' qya, chi Jesus. Techlal tab'q'iyil (Mt 16.1-4; Mc 8.11-13)

⁵⁴Ex xitma'n Jesus kye xjal kjalu: Ajkyka'yinteye' ajtjaw muj toj tkub'exq'ij, nkyma'ne' qa tzul jb'al, ex iky nb'ajiju'.⁵⁵Ex ajttzaj kyq'iq' toj tnayajkya'j, nkyma'ne' qa tzul kyaq, ex iknb'ajiju'.⁵⁶¡Xmletz'qe'ye'! Qa nelkynik'e' ti'j se'n tka'yinx twitz kya'j ex twitz tx'otx', ¿tiqu'ntzun min nel kynik'e' tiju' tq'ijlalil ja'lo? chij. B'incham ttena tuk'i'l tajq'oja (Mt 5.25-26)

⁵⁷¿Tiqu'ntzun min nkub' kyxima'ne' kyib'xkyib'e' alkyeju' tnik'alilti'j?⁵⁸Qama b'ajsanjtza tu'n jun xjal ex matxi'ya tuk'i'l twitz tzyul kawb'il, yolina tuk'i'l tu'n kynk'unte kyib'e' nej, tu'ntzun lalun ponq'i'na tu'n twitz ajkawil; qatzun min, kxe'l q'o'na toj kyq'ob' xq'uqil kars tu'n ajkawil, k'okyex q'o'ntzuntza toj kars.⁵⁹Kxe'l nma'ne' teya, laytzun tz'etztza tzmaxi'j ajtchjonteya tkyaqilju' maqaninjz teya, chi Jesus. Qa min sanjtz ti'j kyanmiye' che najele'

¹Tojtzu'n kmuj lu e'pon junjun xjal q'malte te Jesus ti'ju' tb'incha Pilat, matxitoq b'aj t-smo'n kychk'el junjun aj Kaliley e'pon toj Jerusalen tuk'i'l kychk'elju' alu'mj e'kub' kyq'o'n te chojb'il.

²Xi'tzun tma'n Jesus kye: ¿Ma alo b'aja' kyi'ju' ichan aj Kaliley lu qa tu'n aj il qexi'x kyekwitzju' txqantl toju' kytx'otx'?³Minti'; qa min sanjtzkye' ti'j kyanmi tuk'i'l Dyos, ex che kyimelkye'.⁴¿Mujqa aye' aj il qexi'xju' wajxaqlajoj e'kyim tej ttzaj tz'aqju' ja Silowe nimin twe' kyekywitzju' txqantl najli qe'toq toj Jerusalen?⁵Minti'; Qa min sanjtzkye'kyi'j tuk'i'l Dyos, ex che kyimele', chi Jesus. Techlal ti'ju' tqan iw mixti' twitz.

⁶Xitma'n Jesus techlal lu kye: Ati junwi' iw awa'n tu'n jun ichan toju' tawal, xi'tzun ka'yilte qa atitoq twitz, mixti'xte jun knet tu'n.⁷Xitma'ntzuntz teju' nka'yinte tawal: Mab'ent oxe' ab'q'i nchin ule' jyolte twitzju' iw lu, mixti'xte twitz nokyal. Tx'emunktza, qu'n mixti'x tajb'en ati toju' tx'otx', chij.⁸Atzunte' ka'yil tx'otx' xittzaq'we'n te: Taye, tenkupunj toju' ab'q'i lu; kjawil nko'pi'ne' tx'otx' ex kb'elex nq'o'ne' ttz'isil.⁹Qapetzunlo kwitzaltz; qatzun mixti'x, tx'emunktz tzuntza, chij, chi Jesus. Tq'a'na Jesus jun qya toj q'ij te ojlab'l

¹⁰Intoq tq'o'n Jesus xnaq'tzb'il tojun ja te k'u'lb'il tojun q'ij te ojlab'l;¹¹atitoqtzun jun qya atzu', ma'toq b'ent wajxaqlajoj ab'q'i yab'. Majxtoq k'o'lti'j tu'n jun tajaw il, mixtoqti'x njawe'.¹²Tetzunj tok tka'yi'n Jesus, xittxko'n ex xitma'n te:
—Qya, matxi' tzaqpeta teju' tyab'ila, chij.

¹³Ekub'tzun tq'o'n tq'ob' tib'aj, textzu'n kmuj jawe' qya ex aq'wi ajwalilte Dyos.¹⁴Atzu'n nejenel toju' ja te k'u'lb'il tzaj ttx'u'jil, qu'n tq'a'na Jesus toj q'ij te ojlab'l, xitma'n kye xjal:
—Qaq q'ij ati tu'n qaq'unan; kuktzaje' q'ol q'ana' kyib'e' kyoju' q'ij lu, mya toj q'ij te ojlab'l, chij.

¹⁵Xi'tzun ttzaq'we'n Qajaw te:
—Xmletz'qe'ye', ¿ma mixtzunti' nel kpju'nkye' kwakix mo kycheje' b'ur toj q'ij te ojlab'l, tu'n t-xikyiq'i'ne' k'wal a'?¹⁶Atzunte' qya lu, tyajajil Ab'raam, mab'ent wajxaqlajoj ab'q'i xwaku'n tu'n tajaw il, ¿ma laytzun tzaqpet maskye toj q'ij te ojlab'l? chij.

¹⁷Tej txitma'n Jesus ja'lu, eb'ajkub' ch'ixwiju' tajq'oj; aye'tzunkye' xjal inxi'xtoq che tzalaj tej tok kka'yi'n nimaq ti'xti' nche tb'incha'n. Techlal ti'ju' ij ẍmostas (Mt 13.31-32; Mc 4.30-32)

¹⁸Ex xitma'n Jesus kjalu: ¿Se'ntzunju' tkawb'il Dyos, alquk'i'l kb'ela' nmujb'a'ne'?¹⁹Ikyse'n jun ij ẍmostas nku'x tawa'n jun ichan toj ttx'otx', nch'iytzuntz tzmax ajtpon naku'j jun nin tze, nimin nche najan pich' kxolju' tq'ob', chi Jesus. Techlal ti'ju' ttx'amal (Mt 13.33)

²⁰Ex tma Jesus: ¿Se'n k'okyela' nq'o'ne' tkawb'il Dyos?²¹Ikyte' se'n ttx'amal nxi't-smo'n jun qya tuk'i'l oxe' mlon arin tu'n ttx'amsetju' q'otj, chi Jesus. Ttzija b'o'stoj (Mt 7.13-14,21-23)

²²Ljo'ntoq tb'e Jesus tu'n tpon toj Jerusalen, nq'onxi' xnaq'tzb'il kyoj tnam ex kyoj kojb'il jachaq nik'a'.²³Xiqani'n te tu'n jun xjal:
—Taye, ¿manaq jte'xju' che kletel? chij.
Xittzaq'we'n Jesus te:

²⁴—Kq'onk tilile' tu'n kyokxe' toju' b'o's ttzija, qu'n nimte' kyajb'il tu'n kyokx, ex lay b'ent kyokx.²⁵Tjawlenxi' we' tajaw ja ex tetzlenxi' tjpu'n ja, qama che kyajtene' pe'n, k'okyex kma'ne' twitz tjpel ja kjalu: Taye, jqonkxa ja qeye' chechiku'ye'. Atzunte k'eletz ttzaq'we'n: Min b'i'n wu'ne' jaẍe tzaja'ye', chij.²⁶Che aq'weltzuntze' q'malte kjalu: Oje qo wane' ex oje qo k'wane' tuk'i'la, ex q'on xnaq'tzb'ila kyoju' qb'eye' chechiloye'.²⁷Atzunte k'eletz ttzaq'we'n: Min wojtzqi'ne' te jaqe'ye'. ¡Kukxi'ye' b'inchal myab'a'n! chilo kyeye'.²⁸Tzultzun oq'e'ntz ex b'is kyi'je' ajkyka'yinteye' ate'kye Ab'raam, Isaak, Jakob' ex kykyaqil t-sanjelal Dyos toju' tkawb'il Dyos, aye'tzunkye' che elex q'o'ne' ti'jxi'.²⁹Qu'n che tzajel xjal toj tb'a'nq'ob'kya'j ex toj tnayajkya'j, toj tjawetzq'ij ex toj tkub'exq'ij, tu'n kkub' qe wal toju' tkawb'il Dyos.³⁰Ate'tzun junjun mankb'il ta'qe' ja'lo che okyel nejl, ex ate' junjun nejliqe' ja'lo che okyel mankb'il, chi Jesus. Oq' Jesus ti'j Jerusalen (Mt 23.37-39)

³¹Epontzun junjun parisey tojxju' q'ij lu, ex xikma'n te Jesus:
—Kutik'a tzalu, qu'n tajb'il Erodes tu'n tkub' b'yo'na tu'n, chechij.

³²Xi'tzun ttzaq'we'n kye:
—Kukxi'ye' ex kmanxe' teju' chuẍ na'j: Nche ex nxla'ja'nwe' tajaw il ja'lo ex najchi'j, ex nche nq'ana'ne' yab', ex kab'j chin qjene'.³³Oktzun kxe'l nljo'nwe' nb'e ja'lo, najchi'j ex kab'j, qu'n myatzu' tu'n tkyima'te jun t-sanjelal Dyos ti'jxi' Jerusalen.

³⁴¡Malayqe'xwite' aj Jerusalen, nche kub' kyb'yo'ne' t-sanjelal Dyos exqe' nche tzaj tchq'o'n Dyos q'mal tpakb'alil kyeye', nche b'aj kyxone' toj ab'j! ¡B'a'npunxi' maj wajb'iltoqe' tu'n kyok nb'u'yi'ne' junx, kse'n ttxu ek' nche ok tb'u'yi'n tal tjaq' t-xik', ex min kyajb'ile'!³⁵Lutzun kjaye' kjel kkolb'e'ne'; ex lay chin nok kka'yi'ntle', tzmaxi'j ajkymanteye' kjalu: ¡K'i'wla'nte' tzul chq'o'n tu'n Qman Dyos! chi Jesus. Tq'a'na Jesus jun yab' tu'n male'n

¹Jun q'ij te ojlab'l okx Jesus wal tja jun knejel parisey, ex intoq che nenun txqantl parisey ti'j.²Ex atitoq jun ichan twitz Jesus, yab'toq tu'n male'n.³Xitqani'n Jesus kye xnaq'tzal kawb'il ex kye parisey kjalu:
—¿Maq'o'n toj kawb'il tu'n tq'anet jun yab' toj q'ij te ojlab'l mujqa min? chij.

⁴Aye'tzunkye mixti'xte kma. Tzajtzun ttzyu'n Jesusju' yab' ex q'anet tu'n, ex xitma'n te tu'n tanj.⁵Xitma'ntzuntz kye parisey:
—¿Alkyetzun junkye', qama ku'x tz'aq jun tk'wal mujqa twakyix toj jul, lay jatztiq'i'n maskye toj q'ij te ojlab'l? chij.

⁶Ex mixti'xte b'ent ttzaq'wet kyu'n. Aye' txko'nqe' tojun ninwan

⁷Tej tok tka'yi'n Jesus inxi'xtoq jaw kjyo'n txko'nqe' kq'uqb'il te oklenj ti'j mes, xitma'n jun knab'l kjalu:

⁸—Qama txkonjtza tojun ninwan ti'j mjeb'le'n, lalun kub' qeya toju' q'uqb'il nim toklen, qu'n jaku' pon juntl txokenj nimxi'x toklen kyetwitza;⁹ex jaku' tzulju' xtxkonkyeye' q'malte teya: Q'onxa tq'uqb'ila teju' juntl lu, jaku' chi. Ch'ixb'ajilxtzuntz teya ajt-xi'ya qeb'il toj ju' mankb'il q'uqb'il.¹⁰Ata' b'incham qama txkonjtza, qeku'ya toju' mankb'il q'uqb'il, tu'ntzun ajtulju' xtxkonteya, ktma' teya: Kutoktza tojun q'uqb'il te oklenj wamiw, chij. Kjawil nima'ntzuntza kwitzju' q'uqliqe' tuk'i'la ti'j mes.¹¹Qu'n alkyete njaw nimantetib', kb'el me'ssa'n; ex alkye nkub' tme'ssa'ntib', kjawil nima'n.

¹²Ex xitma'n teju' ichan txkonte:
—Ajtkub' tq'o'na jun wan, lalun che ttxoka tamiwa, exqe' ttzika mo titz'ina, exqe' twitze'la, exqe' najlqe' nqayin tk'etza q'inunqe'; qu'n ex ktxkonjtzela kyu'n, oktzun tzajel q'o'n t-xeltz teya.¹³Ape' b'inchamju'ya, ajtkub' tq'o'na jun ninwan, txkonqe'tza prow, e'tzqij kq'ob', e'kox ex e'moẍ;¹⁴K'i'wla'n tzuntza. Layna' b'ent ttzaj kychjo'n teya, oktzun tk'ma'ta tu'me'l t-xel toju' q'ij ajkyjaw anq'in tnik'alkyi'j, chi Jesus. Techlal ti'ju' ninwan (Mt 22.1-10)

¹⁵Tetzunj tb'inte jun xjal q'uqlitoq kxolju' q'uqlqe' ti'j mes, xitma'n te Jesus kjalu:
—¡Tzalajb'ilte' teju' maten toju' ninwan toj tkawb'il Dyos! chij.

¹⁶Xitma'n Jesus te:
—Ati jun xjal kub' tq'o'n jun ninwan, ex xitchq'o'n ktxokli txqan xjal.¹⁷Tetzunj tponju' kmuj te wan, xitchq'o'n tmajin q'malte kyeju' txko'nqe' tu'n kytzaj, qu'n matxitoq b'entju' wab'j.¹⁸Kkyaqilxtzun e'okten q'malte tiqu'n lay che tzaj. Tmaju' jun nejtl: Tzma xlq'et jun piẍ ntx'otx'e', ilti'j tu'n nxi'ye' ka'yilte. Najsama lay chin pone', chij.¹⁹Atzun juntl tma: Mache lq'et jwe' muj nwakyixe', machinxe' aq'unal kyi'j qa b'a'nqe'. Najsama, lay chinxe', chij.²⁰Atzun juntl tma: Tzma ẍin mjeye', lay b'ent nxi'ye', chij.²¹Anjtzti'ju' majin ex xitma'n tkyaqil teju' tajaw. Tzajtzun ttx'u'jilju' tajaw ja ex xitma'n teju' tmajin: Wix kutxi'ya kyoj b'e ex kyoj tal b'e toju' nintnam, ex q'inqe'tza prow, tzkaj, moẍ ex kox tzala, chij.²²Yajxi'tzuntl xitma'n majin: Taye, matxi' nb'inchaye' saj tma'na, ex atix anb'il, chij.²³Xi'tzun tma'n tajaw teju' majin: Kutxi'ya kyoj b'e ex kyoj b'ya', ex ilxi'xti'j q'inqe'ktza tu'n tnoju' njaye'.²⁴Qu'n axxi'x mix-a'lo' jun kxolju' txko'nqe'toq nejtl tu'n kwan toju' ninwan xkub' nq'o'ne', chij. Ch'uẍ tu'n qok lpe ti'j Jesus (Mt 10.37-38)

²⁵Nim xjal lepchqe'ktoq ti'j Jesus; anjtzun ka'yinti'j Jesus kye ex tma:²⁶Qa ati jun saj wuk'i'le' ex min nchin tk'u'jla'nxi'xe' kyekwitzju' tman, ttxu, t-xu'jil, tk'wal, titz'in mo ttzik mo tanab', expe' kyetwitz aku', lay b'ent tok te nxnaq'tzb'ene'.²⁷Ex alkye min xjaw tiqa'n tkurus ex tu'n toklpe wi'je', lay b'ent tok te nxnaq'tzb'ene'.²⁸Qa ati junkye' tajb'il tu'n tjaw tb'incha'n jun ja nimin twe', ¿ma mixtzunti' nkub' qe nejtl ximalte jni' kb'ajel ti'j, tu'n t-xitka'yi'n qa ati tu'me'l tu'n tjapun b'aj tu'n?²⁹Qatzun min jaku' naq ku'x tq'o'n tq'uqlil ex jaku' lay japunb'aj tu'n, kkyaqiltzu'n xjal che okyel ka'yinte jaku' che aq'wi xmayil ti'j.³⁰Jaku' kma: Naqsok ttzyu'n te' xjal tja, extzun min xb'ent tjapun b'aj tu'n.³¹Mujqa ati jun nimaqkawil ati tu'n txi' q'ojil ti'j juntl nimaqkawil, ¿ma laytzun kub' qe nejtl ximalte qa kb'entel tq'ojin tu'n junmutx' jo'k'al (10,000) t-xjal te q'oj kyi'j kab'mutx' lajk'al (20,000) ajq'oj?³²Qatzun lay b'ent tq'ojin kyi'j, che xe'ltchq'o'n t-sanjel qanilte teju' juntl nimaqkawil atixtoq najchaq tu'n kten toj nak'b'il.³³Ikxtzunkyeju'ye', qa alkye min xkyaj tq'o'n tkyaqilju' ati te, lay b'ent tok te nxnaq'tzb'ene'. Qa mixti'tl tpitz'mojil atz'an (Mt 5.13; Mc 9.50)

³⁴B'a'nte' atz'an; qatzun mixti'tl tpitz'mojil, ¿se'n taq'wi tu'n tajb'entl?³⁵Laype' tz'ajb'en te tx'otx' ex te ch'uq tz'is. Naq k'elex xoyet. Alkye b'a'n tb'inte, b'inx. Techlal ti'ju' rit kyej tzpet (Mt 18.10-14)

¹Kkyaqilju' peyul chojb'il te Rom exqe' aj il eb'jo'k lq'e tk'etz Jesus b'ilte tyol.²Tu'ntzun tpaju' lu eb'jaw yolinju' xnaq'tzal kawb'il ex parisey ti'j Jesus, intoq kma'n:
—K'mo'nqe' aj il tu'nte' xjal na'j ex nwan kyuk'i'l, chechij.

³Xi'tzun tma'n Jesus techlal lu kye:⁴¿Alkye junkye' kxol, qa ati jo'naq trit ex matxi' tzpet jun, ma mlaytzun che kyej ttzaqpi'nju' kyajnaq b'eljlajojtl toj kojb'il, kxe'ltzuntz jyolteju' xtzpet tzmax ajtokyal tu'n?⁵Ajtzun tokyal tu'n, kjawix tq'o'n ti'j tqul nxi'x tzalaj,⁶ajtzun tpon tja, nche b'aj ttxko'n tamiw exqe' najlqe' nqayin tk'etz ex nxitma'n kye: Qoqe' tzalaj wuk'i'le', qu'n matxi' knetju' nrite' xi'tzpet, chij.⁷Ikxtzun kxe'l nma'nju'ye' kyeye', atixi'x nim tzalajb'il toj kya'j ti'j jun aj il matz'anjtzti'j tanmi kyekwitzju' kyajnaq b'eljlajoj min nojqelan tu'n tanjtzti'j kyanmi. Techlal ti'ju' pwaq xitz'aq

⁸Mujqa ¿alkye jun qya ati lajoj tpwaq ex matxi' tz'aq jun, ma mlaytzun jaw ttxqo'n tkantil ex kb'ajel tmso'n toju' tja tu'n tjyonte tpwaq chab'a tzmax ajtokyal tu'n?⁹Ajtzun tokyal tu'n, che b'ajel ttxko'n tamiw exqe' najlqe' nqayin tk'etz, ex kxe'l tma'n kye: Qoqe' tzalaj wuk'i'le', qu'n matxi' tz'okyalju' npwaqe' xi'tz'aq, chij.¹⁰Ikxtzu'n, atixi'x nim tzalajb'il kxolju' tanjl Dyos ti'j jun aj il matz'anjtzti'j tanmi, chi Jesus. Techlal ti'ju' k'wa'lb'aj txa'jul

¹¹Ex xitma'n Jesus techlal lu: Jun ichan ate'toq kab'e' tk'wal,¹²tzaju' itz'inb'aj xitma'n te tman: Ta, q'ontza wetzb'ile' ati woklene' ti'j, chij. Kub'tzun taq'pu'n manb'aju' kyetzb'il kxol.¹³Tojtzun jte' q'ijtl b'aj tk'ayi'n itz'inb'aju' tetzb'il xiq'o'n, xi'tzuntz najchaq tojuntl tx'otx' tuk'i'lju' pwaq lu, atzuntzu' b'aja' ttxa'ju'n tmedi toj achb'il twitz tx'otx'.¹⁴Tetzunj tb'aj tnajsa'n tkyaqil, tzaj jun nin we'yaj toju' tx'otx' lu, tzajtzun we'yajtz ti'j.¹⁵Xi' qanil taq'un te jun xjal toju' najb'il lu, xichq'o'ntzuntz k'ik'lel b'och toju' ttx'otx'.¹⁶Tajb'ilxi'xtoq tu'n txi' twanju' kwa b'och, ex mixti'x nxiq'o'n te.¹⁷Kub'tentzuntz ximalte: ¡Yaqi'n txqan majin ate' tja nmane' min nb'ajtl kwa, ayintzunwe' nchin b'aje' tu'n we'yaj tzalu!¹⁸K'anjeltl wi'je' tja nmane', ex kxe'l nma'ne' te: Ta, matxi' chin b'inchan ile' twitz Dyos ex twitza;¹⁹myab'a'ntl tu'n wok tq'o'na te tk'wala; chin tq'onka kse'n jun tmajina, nchiku'ye', chij.²⁰Kub'tzun b'e tu'n ex anjti'j tja tman. Na'mxtoqtzun tpon kanun, ilwi tu'n tman ex tzaj laqj tk'u'j ti'j. Xi' ojqelanju' tman k'lulte, oktchle'n ex b'aj tma'tzi'n.²¹Xitma'n k'wa'lb'aj te: Ta, matxi' chin b'inchanwe' il twitz Dyos ex twitza; myab'a'n tu'n woktq'o'ntla te tk'wala, chij.²²Atzunte' tman xitma'n kye tmajin kjalu: Wix kyiq'imitze' tb'anil xb'alun ex kq'onkye' ti'j; ex kq'onkye' jun xmilq'ob'aj ti'j twitq'ob' ex kq'onkye' xjab' ti'j tqan.²³Kyiq'intze' qpoj tman wakx q'u'sxi'x ex kb'yonku'ye'. ¡Kb'el qtzalajsa'nte' lu tu'n jun ninwan!²⁴Qu'n kyimnitltoqju' nk'wale' lu ex matxi' jaw anq'intl; ojetoq txitzpet ex matxi' tz'okyal qu'n, chij. Tzyettzun ktzalajb'iltzu'.

²⁵Atzunte' tzikb'aj atitoq toj kojb'il. Tej tanjti'j ex ch'inxtltoq tpon tk'etzju' ja, xitb'i'n chnab' nq'ajt exqe' b'ixil.²⁶Xi'tzun ttxko'n junju' majin ex xitqani'n te ti'toq nb'aj.²⁷Xitma'n majin te: Ana' titz'ina matzultl; ex matchaq'ju' tmana tu'n tkub'yetju' qpoj tman wakx q'u'sxi'x, qu'n b'a'n sula' ex mya yab', chij.²⁸Atzunte' tzikb'aj ojexi'x tzaj tq'oj, min tajb'il tu'n tokx tuja, ilti'j etzju' tman q'malte te tu'n tokx tuja.²⁹Xitma'n te tman kjalu: Kanli twitza jte'xi' ab'q'i nchin ajb'ene' teya, mixti' jumaj mixwitti'x nchin b'ine' teya, extzun b'ajxpe' tzaja' tq'o'na' tk'i'xwit jun tal chib' weye' tu'n nwane' kyuk'i'l wamiwe'.³⁰Atzu'n sulju' tk'wala na'j, matxi' b'aj ttxa'ju'n tmediya kyuk'i'l qya ajpajil, ex makub' tb'yo'ntla qpoj tman wakx q'u'sxi'x te, chij.

³¹Xi'tzun ttzaq'we'n tman te: Nky'ajul, axnatzu' ta'ta kukxju' nk'etze', ex teya tkyaqilju' ati weye'.³²Naq aju' atitoq tu'n tkub' qiksa'nte' lu tuk'i'l jun ninwan ex tu'n qtzalajsante, qu'n kyimnitltoqju' titz'ina, matzultl, ojetoq txitzpet ex maknetl qu'n, chiju' manb'aj, chi Jesus. Techlal ti'ju' myab'a'n nuk'ul

¹Ex xitma'n Jesus ja'lu kye t-xnaq'tzb'en: Atitoq jun ichan q'inun atitoq jun tnuk'ul; pon q'unb'aj te qa naqtokju' tnuk'ul najsalteju' ati te.²Txoklitzun tu'n tajaw ex xitma'n te: ¿Se'n taq'witzunju' ntzaj q'ma'n weye' ti'ja? Q'ontza jun tqanil ti'ju' npwaqe' ex ti'xti' weye', qu'n lay tentla te nnuk'ule', chij.³Kub' tenju' nuk'ul ximal: ¿Titi' knb'incha'ye' ja'lo mixti'tl waq'une' tu'n wajawe'? Lay wipaye' tu'n waq'unanteye' tx'otx' ex ch'ixb'ilx tu'n nqanin nkotze'.⁴Matxi' tzul toj nnab'le' titi' knb'incha'ye', tu'ntzun ati alkye kk'molweye' toj tja ajnkyaje' mixti' waq'une', chij.⁵Eb'ajtxko'n xjal ati kyk'as te tajaw toj junjunali'n. Xitqani'n teju' pon nejtl: ¿Jte' tch'exa te wajawe'? chij.⁶Xittzaq'we'n te: jo'naq b'aril aseyt nch'exe' te, chij. Xitma'n nuk'ul te: Lu u'j jatz'ib'ana' tch'exa, qeku'ya ex tz'ib'anku'ya juntl naq te kab'naqlajoj, chij.⁷Xitqani'ntzuntz te juntel: ¿Yajtzunta jte' tch'exa te wajawe'?, chij. Xittzaq'we'n xjal te: Jo'naq mlon triy we' nch'ex te, chij. Ex xitma'n te: Lu u'j jatz'ib'ana' tch'exa; tz'ib'anku' juntla naq te kyajnaq mlon, chij.⁸Eltnik'ju' tajaw ti'ju' myab'a'n nuk'ul qa lwiyxi'x nximet tu'n se'n nche tb'incha'na' ti'xti'. Lwiyxi'xna' nximette' kyu'n xjal mya okslal toj kyaq'un titi' kxe'l kb'incha'n kyekwitzju' te' spik'unqe'.

⁹Kxe'l nma'ne' kyeye' nxnaq'tzb'en, tz'ajb'enju' q'inumal twitz tx'otx' kyu'ne' tu'n kknet kamiwe', tu'ntzun ajtkub'aju' q'inumal twitz tx'otx', ati jun k'molkyeye' toju' najb'il tejumajx.

¹⁰Alkye tnik'alti'j taq'un tib'aj ch'i'n, ex tnik'alti'j taq'un tib'aj nim; ex alkye mya tnik'alti'j tib'aj ch'i'n, layx tz'aq'unan toj tnik'alti'j tib'aj nim.¹¹Qu'mtzun qa mya tnik'alkyi'je' tuk'i'lju' q'inumal mya q'uqli tk'u'jlalil te twitz tx'otx', ¿alkye kxe'l q'onte q'inumalxi'x toj kyq'ob'e'?¹²Qa mya tnik'alkyi'je' tuk'i'lju' mya kyeye', ¿alkye kxe'l q'onteju' kyeye' toj kq'ob'e'?

¹³Mix-a'lo' jun majin tu'n tb'ant tajb'en te kab'e' tajaw; qu'n junju' ktk'u'jla' atzun juntl k'elel tik'o'n, mujqa k'ajb'el teju' jun atzu'n juntl k'elel tik'o'n. Lay b'ent kyajb'ene' te Dyos ex te q'inumal.

¹⁴Kyb'itzun pariseyju' yol lu, eb'aj xmayin ti'j Jesus, qu'n tokxi'xtoq kk'u'j ti'j pwaq.¹⁵Xitma'n Jesus kye: Nok kq'o'n kyib'e' naku'j tnik'alkyi'je' kwitz xjal, extzun tojtzqi'nte Dyos kyanmiye'; qu'n aju' nimxi'x toklen toj kywitz txqan xjal, mixti'xte' toklen toj twitz Dyos. Tkawb'il Moyses ex tkawb'il Dyos

¹⁶Atitoq tkawb'il Moyses ex tqanil kyu'n t-sanjelal Dyos tzmax sul Xwan jawsal a'. Atzun ja'lo tzajx ti'j Xwan, npakb'etju' tpakb'al b'a'n ti'j tkawb'il Dyos, ex kkyaqil xjal noktilil kyu'n tu'n kyokx toj.

¹⁷Naqch'i'n toka' tu'n tnaju' kya'j ex tx'otx', atzunte' kawb'il ilxi'xti'j tu'n tjapun, mixti' tu'n tel jun techtz'ib' ti'j, chi Jesus. Q'on Jesus xnaq'tzb'il ti'ju' ajpaji'n (Mt 19.1-12; Mc 10.1-12)

¹⁸Qama kub' tpa'ntib' jun ichan tuk'i'l t-xu'jil ex mamje tuk'i'l juntl qya, in ok te ajpajil; ex alkye mamje tuk'i'l jun qya kub'ni tpa'ntib' tuk'i'l tchmil, ex in ok te ajpajil. Techlal ti'ju' q'inun tuk'i'l prow Lasaro

¹⁹Atitoq jun ichan q'inun, tb'anil sed toq t-xb'alun ex tkyaqil q'ij nkub' tq'o'n tb'anil nimaqwan.²⁰Ex atitoq jun prow Lasaro tb'i, nimtoq tx'a'k ti'jile ex intoq kub' qe twitz tx'otx' ttzi tja q'inun.²¹Tajb'iltoqju' prow lu tu'n twan ti'ju' tb'uchub' wab'j neltz'aq ti'j tmes q'inun; expe' nche oklq'e tx'yan leq'ulte ttx'a'k.²²Tetzun tkyim Lasaro, xiq'i'n kyu'n anjl tu'n tkub' qe wal tk'etz Ab'raam. Ex kyimju' q'inun, ex ku'x mqu'n.

²³Tetzunj intoq yajti q'inun toju' knajb'il kyimni, jaw ka'yin ex til atitoq Ab'raam najchaq, ex q'uqlitoq Lasaro tk'etz.²⁴Jaw ẍch'intzuntz: ¡Taye Ab'raam, q'aq'antz tk'u'ja wi'je'! Chq'onxa Lasaro tu'n tku'x tak'sa'n twitq'ob' toj a' ex tu'n ttzaj ak'salte twi' waq'e', qu'n inxi'x chin yajtiye' toju' q'aq' lu, chij.²⁵Atzunte Ab'raam xittzaq'we'n te: Na'ntza nky'ajul, maten ti'xti' teya toju' tchwinqlala, atzunte Lasaro toj yajb'il xtena'. Atzu'n ja'lo maq'uqb'anjtz tk'u'j, atzunta toj yajb'il.²⁶Expe' ati jun nin xaq qxol kyuk'i'le'; qa kyab'ilju' ate'qe' tzalu tu'n kyik'x na'tz, lay b'ent kyik'x, exqe' ate' na'tz lay b'ent kyik'tz tzala, chi Ab'raam te.

²⁷Xi'tzun tma'n q'inun te Ab'raam: Okna' kxe'l nkub'sa'ne' teya, taye Ab'raam, chq'onx ch'i'na Lasaro q'malte kyeju' toj tja nmane',²⁸jwe' witz'ine' ate', tu'ntzun kyb'inte, laytzun che ultz toju' yajb'il lu, chij.²⁹Atzunte Ab'raam xitma'n te: Ate'nakye' tuj Moyses ex kyuj t-sanjelal Dyos kyuk'i'l: ¡che kyb'inku'! chij.³⁰Xittzaq'we'n q'inun: Taye Ab'raam, laynate' okxju' lu; atzunte' qama jaw anq'in jun kyimni ex makub' tyek'u'ntib' kywitz, k'anjetzti'j kyanmi, chij.³¹Atzunte Ab'raam xitma'n te: Qa min xikyb'i'n tuj Moyses ex kyuj t-sanjelal Dyos, ex layx che okslan maskye majaw anq'in jun kyimni, chi Ab'raam, chi Jesus. Xob'ajil qama qokub'tz'aq toj il (Mt 18.6-7,21-22; Mc 9.42)

¹Xi' tma'n Jesus kye t-xnaq'tzb'en: Layx b'ent mixwitti' lmulte jun xjal tu'n tb'inchan il; ¡qab'anxtzunte' twitzju' xjal nxitlmo'n txqantl b'inchal il!²Awtlo b'a'nju' tu'n tku'x xon toj ninnjab' tuk'i'l jun ab'j cheb'l triy yo'lok ti'j tqul, kyetwitz tu'n kkub' tz'aqju' tal b'o's lu toj il tu'n.³¡Kka'yinx kyib'e'! Qama b'inchan il ttzika mo titz'ina, tzak'unxa; qatzun matz'anjtzti'j tanmi, najsanku'ya til.⁴Maskye wuq maj xb'inchan il teya tojun q'ij, ex wuq maj sul q'malte teya qa lay tb'inchatl, najsanku'ya til. Tipumalju' okslab'l

⁵Xikqani'n chq'o'nqe' te Qajaw:
—Q'ontzxi'xtla qokslab'le', chechij.

⁶Xittzaq'we'n Qajaw kye:
—Naqwit ati kyokslab'le', maskye kyin se'n twitz ẍmostas, jaku' txikma'ne' te nin tze lu: kutjaw xb'oqja tzalu ex awanku'x tib'a toj ninnjab', chechiwte', jaku' txi', chij. Aju' tu'n tb'inchante ajb'el

⁷Qa junkye' matz'anjtzti'j jun tmajin kjol kyuk'i'l wakx mujqa ka'yil wakx toj kojb'il, ¿ma intzun xikma'ne' te: toka ex qeku'ya tu'n twana?⁸Minti', a nxitma'nju' te: B'inchanku'ya nwaye' te qale, ex chin tk'achintza tzmax ajnb'aj wane' ex k'wane'. Yajxi'tzuntl b'a'n tu'n twana, chij.⁹Ex min nxitq'o'n chjonte te majin tu'n xtb'inchaju' nxiq'ma'n te.¹⁰Ikxtzunkyeju'ye', ajtb'aj kyb'incha'ne' tkyaqilju' ntma'n Dyos kyeye', awtlo nxikma'ne': myab'a'n majin qo'ye', qu'n o'kx xqb'inchaju'ye' o'kxju' saj tma'na qeye', chechiwtloye', chi Jesus. Etq'a'na Jesus lajoj yab' te xlemtx'a'k

¹¹Xi' Jesus Jerusalen, iky' kyoju' tx'otx' Samarya ex Kaliley.¹²Pon tojun kojb'il, ex eb'je'tz lajoj ichan yab'qe' tu'n xlemtx'a'k, e'kyaj we' najchaq¹³e'tzaj ẍch'in kjalu:
—¡Jesus, Xnaq'tzal, q'aq'antz tk'u'ja qi'je'! chechij.

¹⁴Tetzunj kxitka'yin Jesus, xitma'n kye:
—Kukxi'ye' yek'ulte kyib'e' kye pale, chij.
Ljo'ntoqtzun kyxi', e'kyaj ẍtile' teju' yab'il.¹⁵Tetzunj tlonteju' jun kxol ẍtiluntl, anjtzti'j njaw tajwali'n Dyos kuw,¹⁶ex kub' meje twitz Jesus, majx ku'pun tplaj twitz tx'otx' q'ol chjonte te. Aj Samarya toqu' ichan lu.¹⁷Xitma'n Jesus:
—¿Ma myatzun lajoju' ẍe ẍtilset teju' yab'il? ¿Jatzun ta'qe' b'eljojtel?¹⁸¿Ma o'kxju' najchaq xjal sanjtz ti'j ajwalilte Dyos? chij.

¹⁹Xitma'ntzuntz teju' ichan:
—We'ktza ex kutxi'ya; tu'nju' tokslab'la xq'aneta'ya, chij. Tulelju' tkawb'il Dyos (Mt 24.23-28,36-41)

²⁰Xikqani'n parisey te Jesus jtoj tzulju' tkawb'il Dyos, ex xittzaq'we'n kye:
Min q'ancha'lte' tkawb'il Dyos ajtul.²¹Lay q'manjtz: Lu ati tzala, mo Lu chix; qu'n atitlte' tkawb'il Dyos kxole', chij.

²²Ex xitma'n kye t-xnaq'tzb'en:
—Tzul q'ij kyajb'ile' tu'n klonteye' tu'npe' jun nq'ije' ayine' Tk'wal Dyos, ex lay kyile'.²³Ate' junjun che q'malte: Lu ati tzala, mo lu chixla; lantzun che'xe' ex lalun che'x lpeye' kyi'j.²⁴Qu'n ikse'n xloq'lokya'j, ajtjaw tilk'aj, nt-spik'b'a'n twitz kya'j tojun plaj ex tojun plajtl, iktzun kb'ajelju' toju' q'ij ajwule' ayine' Tk'wal Dyos.²⁵Tnejel okxi'x chin yajtele' ex chin elel ik'o'ne' kyu'n xjal toju' tq'ijlalil ja'lo.²⁶Kse'n b'aj toj tq'ijlalil Noe, iktzun kb'ajelju' toju' q'ij ajwultle' ayine' Tk'wal Dyos.²⁷Intoq che wankye xjal ex nche k'wan, ex intoq che mje, tzmax toju' q'ij tej tokx Noe toju' b'ark, tzajtzun q'eqjab'tz ex kkyaqil eb'aj kyim.²⁸Ex ikx b'aju' toj tq'ijlalil Lot: intoq che wan xjal ex nche k'wan, intoq che loq'on ex intoq che k'ayin, intoq che awan ex intoq che jaw kb'incha'n kja;²⁹tetzunj tetz Lot toju' nintnam Sodom, tzaj txtaji'n q'ol ex q'aq' naku'j jb'al tib'aj ex kkyaqil xjal eb'aj kyim.³⁰Iktzun kb'ajelju' toju' q'ij ajwule' ayine' Tk'wal Dyos.

³¹Tojtzu'n q'ij lu, aju' xjal ati tib'aj tja ex ate' ti'xti' te toju' tja, lalun ku'tz q'ilkye; ex aju' ati toj kojb'il, lalun tz'anjtzti'j tja.³²Kyna'ntze' b'ajte t-xu'jil Lot.³³Alkye tajb'il tu'n tklonte tchwinqlal, lay tkanb'a; atzunte' matz'el ti'jtk'u'j, ktkanb'a'.

³⁴A kb'ajelju' toju' q'onik'an ajwule', qa ati kab'e' xjal tib'aj jun kuẍb'il, junte' kjawil q'i'n atzu'n juntl kjel q'o'n.³⁵Qa ati kab'e' qya nche chen junx, junte' kjawil q'i'n atzu'n juntl kjel q'o'n, chi Jesus.³⁶Exqa ate' kab'e' ichan toj kojb'il, junte' kjawil q'i'n atzu'n juntl kjel q'o'n, chi Jesus.

³⁷Xikqani'ntzuntz te:
—Taye, ¿Jatzun kb'ajela' lu? chechij.
Xi'tzun ttzaq'we'n te:
—Ja makyaja'ten jun kyimni, atzuntzu' che chmetela' k'utz, chij. Techlal tiju' qya kyimni tchmil exju' ajkawil

¹Xitma'n Jesus jun techlal kye tu'n txi' t-xnaq'tza'n qa ati tu'n kna'n Dyos kukxju' ex lay tz'anjtz tikk'u'j.²Xitma'n kye: Atitoq jun ajkawil tojun tnam mixti'x nxob' te Dyos ex mixti'x kyoklen xjal te.³Ex atitoq jun qya kyimni tchmil tojxju' tnam lu, atitoq q'oj ti'j, pon twitz ajkawil qanilte tu'n tb'inchanjtz tnik'alilti'j ti'ju' tajq'oj.⁴Mixtzunti'x xitb'i'n ajkawil tqanb'etzju' qya toj b'a'npun q'ij, yajxi'tzuntl kub' t-xima'n: Maskye min nchin xob'e' te Dyos ex mixti' kyoklen xjal weye',⁵kukxna' tul qya lu, oknkla'ye' tu'ntzun lalun tzultl, qu'n jaku' min wajb'iltle' tu'n tok nka'yi'ne' ajtutl, chij.

⁶Xitma'ntl Qajaw: A tma taq'wix ajkawil ja'lu.⁷Ja'lotzun, ¿Mlaytzun che tkol Dyosju' sk'o'nqe' tu'n, nche kub'san te q'ijtl ex q'onik'an? ¿ma yajtzunlo che tzajel ttzaq'we'n?⁸Lwiyxi'x che tzajel tklo'n. Ajtzun wule' ayine' Tk'wal Dyos, ¿Atixtoqtzunlo okslab'l twitz tx'otx'? chi Jesus. Techlal ti'j parisey ex ti'j peyul chojb'il te Rom

⁹Xitma'n Jesus juntl techlal kye junjun, b'a'n kten toj kwitz tu'n nok kq'o'n kyib' qa tnik'alkyi'j, nche elkyik'o'n txqantl:¹⁰Exi' kab'e' ichan na'l Dyos toj tja Dyos: pariseyu' jun, atzu'n juntl jun peyul chojb'il te Rom.¹¹Kub' we' parisey, na'n Dyos kjalu: Dyos, kxe'l nq'o'ne' chjonte teya qu'n mikxa'qine' se'nqe' txqantl, eleq' qe', b'inchal myab'a'n ex ajpajilqe', ex mikxa'qine' se'n peyul chojb'il te Rom lu.¹²Kamaj nchin mewayine' toj sman ex nxinq'o'ne' tlajoji'n tnej ti'j tkyaqilju' nkanb'a'ne', chij.¹³Atzunte' peyul chojb'il te Rom kyejten najchaqinin, mixpeti'x jaw ka'yin twitz kya'j, inpe' oktjuma'n ttzitk'u'j ex intoq tma'n: ¡Dyos, q'aq'antz tk'u'ja wi'je', aj ilqinwe'!, chij.¹⁴Kxe'l nma'ne' kyeye', apete' peyul chojb'il te Rom lu tnik'alte ti'j tej tanj tja, atzunte' parisey mya. Qu'n aju' ax njaw nimantetib', kb'el me'ssa'n; atzu'n nkub' tme'ssa'ntib', kjawil nima'n, chi Jesus. E'kub' tky'i'wla'n Jesus k'wal (Mt 19.13-15; Mc 10.13-16)

¹⁵Ex eb'aj pon q'i'n tal k'wal tk'etz Jesus tu'n kyok tmko'n; tetzunj tok kyka'yi'n t-xnaq'tzb'en, e'okten myolkyeju' nche tzaj q'inkye k'wal.¹⁶Exi'tzun ttxko'n Jesus ex xitma'n kye:
—Chetzajku' k'walj nk'etze', lalun che oktene' myolkye, qu'n ate' tkawb'il Dyos kyeju' nche ok se'nqe' tal k'wal.¹⁷Axxi'x kxe'l nma'ne' kyeye', alkye min xtk'amu' tkawb'il Dyos kse'n jun tal k'wal, lay tz'ok toj, chi Jesus. Yolin jun ichan q'inun tuk'i'l Jesus (Mt 19.16-30; Mc 10.17-31)

¹⁸Xit-xjelu'n junju' nejenel te Jesus kjalu:
—B'a'n Xnaq'tzal, ¿titi' tu'n nb'inchanteye' tu'n nkanb'anteye' chwinqlal tejumajx? chij.

¹⁹Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus te:
—¿Tiqu'n nchin oka' tq'o'na te b'a'n? Mix-a'lo'te b'a'n, o'kxte Dyos b'a'n.²⁰Tojtzqi'ntlqe'tl teju'ya chaq'b'il: Lalun tz'ajpajina, lalun b'yonxjala, lalun tz'alq'ana, lalun tziyana toj chajyolil, ex nimanktza tmana ex ttxuya, chi Jesus.

²¹Xitzun tma'n ichan te:
—Tkyaqil ja'lu nche japun wu'ne' ntzajlenxe' toj nku'xumale', chij.

²²Tej tb'inte Jesus ja'lu, xittzaq'we'n:
—Atix juntl ti'xti' tu'n tb'inchanteya: k'ayinxa tkyaqilju' ati teya ex q'onxa kye prow. Ktenb'eltzun tq'inumaltza toj kya'j. Kuttzaj tzuntza ex lpeka wi'je', chij.

²³Tetzunj tb'inte ichan ja'lu, jaw b'isun b'a'nxi'x, qu'n nimaq q'inuntoq.²⁴Tej tka'yinte Jesus ikju'na'j, tma:
—¡Ch'uẍ tu'n kyokju' q'inun toj tkawb'il Dyos!²⁵Lwiyxi'x jaku' tz'ex jun chej kamey toj t-xopajil jun b'aq, kyetwitz jun q'inun tu'n tok toj tkawb'il Dyos, chij.

²⁶Aye'tzu'n eb'inte xikyqani'n te:
—¿Alkyetzun kb'antel tklet? chechij.

²⁷Xittzaq'we'n Jesus kye:
—Aju' layx b'ent toj kywitz xjal kb'entel tu'n Dyos, chij.

²⁸Xitma'n Luch te:
—Taye, mab'ajkyaj qq'o'nqe' tkyaqil ti'xti' qeye' ex maqo oklpeye' ti'ja, chij.

²⁹Xittzaq'we'n kye:
—Axxi'x, alkyexku' makyej tq'o'n tja, t-xu'jil, ttzik mo titz'in, tman mo tk'wal, naq tu'n tpaju' tkawb'il Dyos,³⁰nimxi'xtl oktk'ma' toju' tchwinqlal ja'lo, ex ktk'ma' chwinqlal tejumajx toju' chwinqlal tzul. Xitma'n Jesus tqanil tkamik toxmaji'n (Mt 20.17-19; Mc 10.32-34)

³¹Exittxko'n Jesus kab'lajoj t-xnaq'tzb'en oqe'kxkye ex xitma'n kye: Maqo'x ja'lo Jerusalen, jakjapumela' tkyaqilju' tz'ib'a'n kyu'n t-sanjelal Dyos wi'je' ayine' Tk'wal Dyos.³²Chin xel q'o'ne' toj kyq'ob' najchaq xjal, ex che xmayil wi'je', chin okyel kyili'ne' ex k'okyel kytzub'a'n wi'je'.³³Chin b'ajel kyjuma'ne' ex chin b'el kyb'yo'ne'; tojtzun toxi'n q'ij chin jawil anq'ine', chij.

³⁴Mixti'x kane ja'lu toj kywitz, ex mixtoqti' b'i'n kyu'n titi' tz'elpuna', qu'n mixtoqti'x tu'me'l tu'n tkane toj kywitz. Tq'a'na Jesus jun moẍ toj Jeriko (Mt 20.29-34; Mc 10.46-52)

³⁵Tej atitltoq Jesus nqayin Jeriko, atitoq jun moẍ q'uqli ttzi b'e ex intoq mon,³⁶tej tb'inte nimtoq xjal nche ik', xitqani'n ti'toqju' nb'aj.³⁷Xikyma'n xjal te qa atoq Jesus aj Nasaret ljo'n tik' atzu',³⁸xi'tzun ẍch'in te:
—¡Jesus, Tk'wal Dab'i, q'aq'antz tk'u'ja wi'je'! chij.

³⁹Aye'tzu'n xjal nejlqe' intoq xikymyo'n tu'ntoq lalun ẍch'in, atzunte jaw ẍch'inxi'xtl:
—¡Tk'wal Dab'i, q'aq'antz tk'u'ja wi'je'! chij.

⁴⁰Atzunte Jesus kub' we' ex xitma'n tu'n ttzaj q'i'n tk'etz. Tetzunj atitltoq nqaku' tk'etz, xitqani'n Jesus te:

⁴¹¿Titi' tajb'ila tu'n nb'inchanteye' ti'ja? chij.
Xittzaq'we'n moẍ te:
Taye, wajb'ile' tu'n nka'yine', chij.

⁴²Xi'tzun tma'n Jesus te:
—¡Ka'yina! tu'n tokslab'la xq'aneta'ya, chij.

⁴³Textzu'n kmoj lu ka'yinju' moẍ, ex xilpe ti'j Jesus intoq jaw tajwali'n Dyos. Ex kykyaqilju' xjal e'lonteju' lu, intoq jawkyajwali'n Dyos. A Jesus tuk'i'l Sakyey

¹Okxtzun Jesus toj Jeriko ex xi'toq tik' toju' nintnam.²Najlitoq jun ichan atzu' Sakyey tb'i, kynejel peyul chojb'il te Rom.³Tajb'iltoqju' ichan lu tu'n tlonte Jesus, mixtoqtzunti' nb'ent tka'yinte qu'n nimtoq xjal ate' extzun b'o'stoq twe' Sakyey.⁴Qu'mtzun kub'nej ojqel, jaw xwe'tzin ti'j jun nin tze sikomoro tb'i nqayin jatu'n tik'a'toq Jesus tu'ntoq tb'ent tka'yinte.⁵Tetzunj tik' Jesus atzu', jawx ka'yin jawl ex xitma'n:
—Sakyey, wix kutku'tza, qu'n chin kjele' ja'lo tjaya, chij.

⁶Lwiyxi'xtzun ku'tz Sakyey ex tk'am Jesus toj tja tuk'i'l tzalajb'il.⁷Tetzunj kyka'yinte xjal ja'lu, kykyaqil e'okten yolil ti'j Jesus, intoq kyma'n qa matxitoq tz'okx tu'n tkyaj tja jun aj il.⁸Kub'tzun we' Sakyey ex xitma'n te Qajaw:
—Ka'yintzpe'ya Taye, kxe'l nq'o'nwe' nik'jan ti'j tkyaqilju' ati weye' kye prow; qatzun matxi' chinalq'ane' ti'j jun xjal, kxe'l wanjsa'n kyajmaje', chij.

⁹Xi'tzun tma'n Jesus te:
—Matzulju' kolb'il toju' ja lu ja'lo, qu'n ex tyajajil Ab'raamte' ichan lu.¹⁰Ma chinulwe' ayine' Tk'wal Dyos jyolkye ex klolkyeju' tzpetniqe', chij. Techlal ti'ju' pwaq

¹¹Intoq che b'in xjal kyi'ju' ntma'n Jesus lu, ex xitma'n jun techlal kye, qu'n ch'inxtltoq tpon Jerusalen, aye'tzu'n xjal intoq kyxima'n qa xi' tponju' kmuj tu'n tul tkawb'il Dyos.

¹²Xitma'n kye: Atitoq jun ichan nim toklen, xi' najchaq toj juntl tx'otx', tu'n tokq'o'n te nimaqkawil ex tu'n tanjtztlti'j.¹³Na'mtoqtzun txi', eb'aj ttxko'n lajoj kyxolju' tmajin, xitq'o'n txqan medi teyile junjun ex xitma'n kye: che aq'unanqe'ye' ti'ju' medi lu tzmax ajwule', chij.¹⁴Ik'o'ntoqtzun kyu'n xjal toju' ttanam, xikylepb'a'n jun q'malte ti'jxi' kjalu: Min qajb'ile' tu'n tokju' ichan lu te qnimaqkawile'.

¹⁵Atzunte okq'o'n te nimaqkawil, ex ul jumajtl toju' ttx'otx'. Tetzunj tul, xitchq'o'n kytxokliju' tmajin ojetoq txitq'o'n medi kye, tu'ntoq tb'inte jte' matxitoq kub'ti'j tu'n junjun.¹⁶Ulju' jun nejtl ex tma: Taye, makanb'et lajoj kyintlju' tu'n tmediya, chij.¹⁷Xittzaq'we'n nimaqkawil te: B'a'nxi'x, jun b'a'n aq'unalta; loq'tzun b'a'n sela'ya ti'ju' ch'i'n, k'okyel nq'o'na te kawil kye lajoj tnam, chij.¹⁸Ulju' juntl ex tma: Taye, makanb'et jwe' kyintlju' tu'n tmediya, chij.¹⁹Ex xittzaq'we'n teju' juntl lu: k'okyela te kawil kye jwe' tnam, chij.

²⁰Atzun juntl ul ex tma: Taye, lu tmediya lu. Makub' nk'u'ne' tojun su't;²¹machin xob'e' teya, qu'n kuw xjala, intk'mo'n tmediya ja minxa' tq'o'na, ex njaw twitz tawala jamin nxa' tawa'na, chij.²²Xi'tzun tma'n nimaqkawil te: Myab'a'n aq'unala, tu'nxju' tyola k'okyela toj xjel wu'ne'. Qa kanli twitza kuw xjal qine', in nk'mo'ne' medi jamin nxa'nq'o'ne', ex njaw twitz wawale' jamin nxa' wawa'ne',²³¿tiqu'n min sokx tq'o'na nmediye' toj b'ank, ma'wtlo tzaj tq'o'ntla weye' tk'ixi' tub'chil tej ẍin ule' njaye'? chij.²⁴Ex xitma'n kyeju' ate'toq atzu': Kyiq'imile' medi te ex kyq'onxe' teju' xkanb'et lajoj kyintlju' tu'n, chij.²⁵Aye'tzunkye xikyma'n te: Taye, ¡qana' atitl lajoj kyintlju' toj tq'ob'! chechij.²⁶Xittzaq'we'n nimaqkawil kye: Kxe'l nma'ne' kyeye', alkye ati txqan te, kxel q'et txqantl; atzunte' mixti' te, okpe' k'elel iq'etju' ch'i'n ati te.²⁷Aye'tzunkye' wajq'oje min kyajb'iltoq tu'n woke' te nimaqkawil, che kyiq'inqe'tze' tzala ex kyb'yonqeku'ye' nwitzku'ye', chij, chi Jesus. Okx Jesus toj Jerusalen (Mt 21.1-11; Mc 11.1-11; Jn 12.12-19)

²⁸Tb'ajlenxi'tzun tma'n Jesus ja'lu, xitljo'n tb'e tu'n tpon Jerusalen.²⁹Tej tpon nqayin B'etpaje ex B'etanya, t-xe witz Olib'o, exi' tchq'o'n kab'e' t-xnaq'tzb'en,³⁰xitma'n kye:
—Kukyxi'ye' toju' kojb'il na'mx qpon toj, ajtzun kypone' k'okyel yal jun b'ur kyu'ne' yo'l atzu', mixa'lo'xi' jun xjal jaw ti'j. Kypjumile' ex kyiq'intze'.³¹Qatzun ati jun saj qaninte kyeye' tiqu'n nela' kypju'ne', kymanxe' qa k'ajb'el te Qajaw.

³²Exi'tzu'n xnaq'tzb'en ex okyal kyu'n se'nxju' xitma'n Jesus kye.³³Intoqtzun elkypju'n b'ur, xiqani'n kye kyu'n tajaw:
—¿Tiqu'n nela' kypju'ne'? chechij.

³⁴Xi'tzun kytzaq'we'n:
—In nojqelan tu'n tajb'en te Qajaw, chechij.

³⁵Jaxtzun kyq'o'n kyxb'alun tib'aju' b'ur, xikyiq'i'n te Jesus ex jaw kyq'o'n Jesus ti'j.³⁶In b'et-xi' Jesus, intoq kub' kyq'o'n xjal kxb'alun toju' b'e.³⁷Tetzunj kypon lq'e t-xe witz Olib'o, kykyaqilju' lepchqe'k ti'j e'aq'wi ẍch'il tu'n kytzalajb'il ex njaw kyajwali'n Dyos tu'n tkyaqilju' b'a'nq'ob'aj matxitoq kyil.³⁸Intoq kyma'n:
—¡K'i'wla'nte' Nimaqkawil tzul toj tb'i Qman Dyos! ¡Nak'b'ilxwit toj kya'j ex ajwalilxwit! chechij.

³⁹Xi'tzun kyma'n junjun parisey ate'toq kyxol xjal te Jesus:
—Xnaq'tzal, tzak'unqe'xa t-xnaq'tzb'ena, chechij.

⁴⁰Atzunte Jesus xittzaq'we'n kye:
—Kxe'l nma'ne' kyeye', qa min ẍeẍch'inju' xjal lu, che ẍch'ilju' ab'j, chij.

⁴¹Tetzunj tpon nqayin tk'etz Jerusalen, tej tka'yinte nintnam, jaw oq' Jesus ti'j,⁴²tma: ¡Naqwit ikx makane toj twitza ja'lo aju' kb'antel tq'onte nak'b'il teya! atzun ja'lo qajlo e'wa'n te'lu teya ex lay b'ent tka'yinteya.⁴³Tzul q'ij te k'ixk'oj teya, ajtjaw kyb'incha'n tajq'oja maqb'il ti'jileya, k'okyel kytxoli'n kyib' ti'ja ex che okyel tzaqpaj q'ojil ti'ja toj tkyaqil plaj,⁴⁴ex majx kb'el xitu'na kyu'n. Che kb'el kyb'yo'n xjal najlqe' toja, ex mixti'tl jun ab'j kjel tib'aj juntl ab'j toja, qu'n min sel tnik'a toju' kmuj sul Dyos ka'yilteya, chi Jesus. Tẍstilsa Jesus tja Dyos (Mt 21.12-17; Mc 11.15-19; Jn 2.13-22)

⁴⁵Yajxi'tzuntl, okx Jesus toju' tja Dyos ex aq'wi xla'jalmixkyeju' intoq che k'ayin toj,⁴⁶xitma'n kye:
—Intma'nte' kyoj Tu'jil kjalu: Ja te na'j Dyos k'okyela'te' njaye', aye'tzunkye' matxi' tz'ok kyq'o'ne' te kjul eleq', chij.

⁴⁷Intoq q'on xnaq'tzb'il Jesus tkyaqil q'ij toju' tja Dyos, aye'tzu'n kynejel pale, e'xnaq'tzal kawb'il exqe' nejenel toju' tnam intoq kyjyo'n tu'me'l se'n tu'n tkub'a' kyb'yo'n.⁴⁸Mixtoqtzunti' nknet tu'me'l kyu'n, qu'n kykyaqil xjal inxi'xtoq kub' t-xnaq'tzb'il Jesus toj kywitz. Toklen Jesus (Mt 21.23-27; Mc 11.27-33)

¹Tojtzun jun q'ij intoq q'on Jesus xnaq'tzb'il kye xjal toju' tja Dyos ex intoq tq'o'n b'a'n tpakb'alil, eponju' kynejel pale exqe' xnaq'tzal kawb'il, kyuk'i'lju' tijwnaq,²ex xikyma'n te Jesus:
—¿Alkye xiq'onte toklena tu'n tb'inchanteju'ya lu? chechij.

³Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus kye:
—Ikxwe' kxe'l nqani'n jun nxjele' kyeye'. Kytzaq'wentze':⁴¿Alkye tzaj chq'onte Xwan jawsal a', ma a Dyos mujqa aye' xjal? chij.

⁵E'aq'witzuntz wuljel kyxolx: Qama txiqtzaq'we'n qa a Dyos tzaj chq'onte, oktma': ¿Tiqu'ntzun min eokslane' te? chilo.⁶Ex lay b'ent t-xiqma'n qa aye' xjal, qu'n jaku' qokub' kyb'yo'n xjal toj ab'j, qu'n kykyaqil xjal oksla'n kyu'n qa jun t-sanjelal Dyos toqju' Xwan, chechij.⁷Xikytzaq'we'ntzuntz qa min b'i'n kyu'n alkye tzaj chq'onte Xwan jawsal a'.⁸Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus kye:
—Ex lay txinma'nwe' kyeye' alkye tzaj q'onte woklene' tu'n nb'inchanteye' lu, chij. Techlal kyi'ju' myab'a'n aq'unal (Mt 21.33-44; Mc 12.1-11)

⁹Aq'witzun Jesus yolil kye xjal, xitma'n techlal lu: Jun xjal b'ajx tawa'n tawal, xitq'o'ntzuntz majin kye junjun aq'unal ex xi' toj jun tb'e najchaq.¹⁰Tetzunj tpon tq'ijlalil, tzaj tchq'o'n jun tmajin qanilteju' twitz awal ati tu'n txikyq'o'n aq'unal teju' tajaw; aye'tzu'n aq'unal eokten b'yolte ex anj kychq'o'nti'j mixti'te xikyq'o'n te.¹¹Tzajtzun tchq'o'n tajaw juntl tmajin; ex ikx b'aj kyili'n, b'aj kyb'yo'n ex anj kychq'o'nti'j mixti'te xikyq'o'n te.¹²Tzajx tchq'o'n juntl, ex ikx b'aj kyk'ixb'sa'n aq'unal tx'otx' ex exkyjwo'n ti'jxi' awal.

¹³Tmatzun tajaw tx'otx'tz: ¿Titi' knse'ye'? Kxe'l nchq'o'ne' nk'wale' k'u'jla'nxi'x wu'ne'; qajlo che nimal te, chij.¹⁴Tetzunj kyka'yinte aq'unal tx'otx', kyma kyxolx: Ate' lu kk'molte etzb'il; qb'yoku', tu'ntzun tkyaju' tx'otx' qe, chechij.¹⁵Etz kyiq'i'ntzuntz ti'jxi' awal ex kub' kyb'yo'n.
¿Ti'tzunkye' nkyxima'n, ti'tzuloti' ktb'incha' tajaw awal?¹⁶Tzulku' ex che kb'el tb'yo'n aq'unal na'j, ex kxe'l tq'o'n tqan awal kye txqantl xjal, chi Jesus.
Tetzunj kyb'inte ja'lu, kyma:
—¡Miwtjun xtaj Dyos tu'n tjapun kju'na'j! chechij.

¹⁷Atzunte Jesus xika'yin kyi'j ex tma:
—¿Ti'tzu'n tz'elpuna' ntma'n kyoju' Tu'jil kjalu?:
Aju' ab'j selkyik'o'n b'inchal ja matxi' tz'ok te ab'j nimxi'x toklen.

¹⁸Alkyexku' makub' tz'aq tib'aju' ab'j lu, majx kb'el b'uchj; qatzun makub' tz'aqju' ab'j tib'aj jun xjal, majx kb'el quqix tjaq', chi Jesus.

¹⁹Kyajb'iltoqju' kynejel pale exqe' xnaq'tzal kawb'il tu'n ttzyet Jesus kyu'n texju' kmuj lu, qu'n elkynik' ti'j qa kyi'jtoq nyolina' techlal lu. Exob'tzun kye xjal. Xjel kyi'ju' chojb'il te kawb'il (Mt 22.15-22; Mc 12.13-17)

²⁰Epon kychq'o'n junjun nenul toj ewaj, naku'j ichan tnik'alkyi'j, naqxwitlo tu'n tel yal jun til Jesus kyu'n toju' tyol, tu'n t-xikyiq'i'n toj tq'ob'ju' kawil aj Rom.²¹Xikyqani'n xjal lu te Jesus:
—Xnaq'tzal, b'i'n qu'ne' tojxi'x tu'me'lju' intma'na ex nb'ajx t-xnaq'tza'na, ex mya nt-xnaq'tza'na kyajb'il xjal. Axxi'x a nt-xnaq'tza'na tb'eyil Dyos.²²¿Ma b'a'n tu'n qchjonteye' chojb'il te ninimaqkawil aj Rom mujqa mya? chechij.

²³Eltzun tnik' Jesus ti'ju' kyxim myab'a'n, xitma'n kye:

²⁴—Kyek'untze' jun pwaq weye'. ¿Alqilb'ilal tok ti'j ex alqb'i tz'ib'a'n ti'j? chij.
Xikytzaq'we'n te:
—Tilb'ilal ex tb'i ninimaqkawil, chechij.

²⁵Xi'tzun tma'n Jesus kye:
—Kyq'onxe' te ninimaqkawil aju' tex ninimaqkawil, ex kyq'onxe' te Dyos aju' te Dyos, chij.

²⁶Ex mixti'xte jun til Jesus elyal kyu'n toju' b'aj tma'n kye xjal tu'nwt ttzyet kyu'n, eb'jaw lab'ti ti'ju' tzaq'web'l tu'n ex mixti'tlte kyma. Xjel ti'ju' kyjawel anq'in kyimni (Mt 22.23-33; Mc 12.18-27)

²⁷Yajxi'tzuntl e'pon junjun sadusey tk'etz Jesus. A nkyma'n Saduseyju' qa lay che jaw anq'in kyimni; qu'mtzun xikyma'n jun b'aj kjalu:

²⁸—Xnaq'tzal, kyej ttz'ib'a'n Moyses qama kyim jun ichan mjeb'ni tuk'i'l t-xu'jil ex min xten jun tk'wal tuk'i'l, ati tu'n tmje itz'inb'aj tuk'i'l t-xu'jil qtzan ttzik tu'ntzun tten tk'wal tuk'i'l te tk'wal qtzan ttzik.²⁹Atitzun jumaj ate'toq wuq ichan kyitz'inkyib', mjeju' tnejel kytzik, ex kyim mixti'x kyej tk'wal.³⁰Mjeju' tkab' k'walb'aj tuk'i'l t-xu'jil qtzan ttzik, ex kyim mixti'x kyej tk'wal,³¹ex mjeju' toxi'n tuk'i'l t-xu'jil qtzan kytzik, ex ikx b'ajkye txqantlju', kykyaqilxtzu'n wuq ichan eb'aj kyim mixti'x ekyej kyk'wal.³²Yajxi'tzuntl kyimju' qya.³³Ajtzun kyjaw anq'in, ¿alqxu'jil xi'xtzun k'okyela' qya lu, extzunqa ale'xju' wuq ichan emje tuk'i'l? chechij.

³⁴Xittzaq'we'n Jesus kye:
—Inche mjekye ichan kyuk'i'l qya toju' chwinqlal ja'lo;³⁵aye'tzunkye' b'a'n toj twitz Dyos tu'n kytzalaj toju' chwinqlal tzul, ajkyjaw anq'in, b'a'ntzun ichan mo qya, mixti' tu'n kymjetl,³⁶qu'n lay che kyimtl. Ikyche okyela' kse'nqe' anjl, ex che okyel te tk'wal Dyos tu'nju' mache jaw anq'in.³⁷Expe' aku' Moyses, ja ntma'na' tej intoq k'ent q'aq' ti'ju' ch'i'x k'ul, intyek'u'n qe qa nche jaw anq'in kyimni. Atzu' ntma'na' qa a Qman Dyos ja k'uluna' Ab'raam, Isaak ex Jakob'.³⁸¡Ex mya Dyos kye kyimni, kye itz'qe', tu'n kykyaqil itz'qe' te!

³⁹Xikyma'n junjun xnaq'tzal kawb'il te:
—B'a'nxi'x chik'b'ab'ente tu'na Xnaq'tzal, chechij.

⁴⁰Ex min eoktentl xjelul te. ¿Alqyajajilju' Krist? (Mt 22.41-46; Mc 12.25-27)

⁴¹Xi'tzun tqani'n Jesus kye:
—¿Tiqu'ntzun nq'manjtz qa tyajajil Dab'iju' Krist?⁴²A pena' Dab'i q'mante kyoju' tu'jil b'itz, kjalu:
Intma'n Qman Dyos te Wajawe': Qeku'ya toj nb'anq'ob'e',⁴³Tzmax ajkykub' nq'o'ne' tajq'oja kyjaq' tqana, chij.

⁴⁴¿Se'n taq'witzun ktzulela' Krist ti'j tyajajil Dab'i, extzun ax Dab'i inq'mante qa Tajaw? chij. Exi' tpoqo'n Jesus xnaq'tzal kawb'il (Mt 23.1-36; Mc 12.38-40; Lc 11.37-54)

⁴⁵Kykyaqilju' xjal intoq che b'in, ex xitma'n Jesus kye t-xnaq'tzb'en:⁴⁶B'a'nqe'xe' kyeju' xnaq'tzal kawb'il, axi'x kyajb'ilju' tu'n kyb'et tuk'i'l kyxb'alun ku'j, ex kyajb'il tu'n kyq'olb'en xjal kye tuk'i'l ninb'il kyoj xky'ichb'e. Nche kyjyo'n q'uqb'il te oklenj kyoj ja te k'u'lb'il ex etb'anil q'uqb'il kyoj wan;⁴⁷ex nche elkyiq'i'n kyjaju' qya kyimni kychmil, tu'ntzun lalun tz'el kynik'tzil inxi'x che na'n Dyos nimtoj. Nimxi'x tz'e'ysb'il kywitz tzul, chi Jesus. Toyaju' qya prow kyimni tchmil (Mc 12.41-44)

¹Intoq ka'yin Jesus kyi'ju' q'inun nku'x kyq'o'n pwaq toju' tkb'el oyaj,²ex til jun qya prow kyimni tchmil intoq ku'x tq'o'n kab'e' tal pwaq q'ank'uxb'il.³Tmatzuntz:
—Axxi'x kxe'l nma'ne' kyeye', aju' qya prow kyimni tchmil lu nimxi'x xkub' tq'o'n kyekywitz kykyaqil;⁴kykyaqilxju' xjal nkub' kyq'o'n kyoyaj aju' min nb'aj kyu'n, atzunte' qya lu, toju' tprowil, makub' tq'o'n tkyaqilju' ati te tu'n tanq'in, chij. Tma Jesus tqanil qa kb'el xitju' tja Dyos (Mt 24.1-2; Mc 13.1-2)

⁵Intoq che yolin junjun ti'ju' tja Dyos, tu'nju' xa'wanqeku'xi'xju' ab'j ti'j exqe' oyaj e'pon q'o'n wiqb'ilte. Tma Jesus ti'j:

⁶—Tzul tq'ijlalil lay kyejten jun ab'j tib'aj juntl ab'j ti'ju' nkyka'yine' lu. Tkyaqil kb'el xitj, chij. Ttechlal na'mxtoq tjapun b'ajsb'il q'ij (Mt 24.3-28; Mc 13.3-23)

⁷Xi'tzun kyqani'n t-xnaq'tzb'en te:
—Xnaq'tzal, ¿jtojtzun japun ja'lu? ¿Ti'tzun techlal qa xi'kyul kanunju' ti'xti' lu? chechij.

⁸Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus kjalu: B'a'nqe'xe' naq che kub' sb'u'ne'. Qu'n che ul txqan k'okyel kyq'o'n kyib' naku'xwitloj ayine'. Okkyma': Ayine' Krist, ex Matxi' tzulkanun tq'ijlalil, chechij. Lalun che'x lpeye' kyi'j.⁹Ex ajkyb'inteye' tqanil q'oj ex ch'exb'eb'l, lalun che xob'e', ati tu'n tik'te' lu nejtl; na'mxtoqtzun tjapunte' b'ajsb'il q'ij, chij.

¹⁰Xitljo'n tq'umji: Kq'ojil jun nintnam ti'j juntl ex kq'ojil tnam ti'j juntl.¹¹Tzul kyejnajnab' kuw, ex we'yaj ex yab'il toj chukchaq najb'il, ex che q'ancha'lixel ti'xti' xob'ajilx twitz kya'j ex nimaq techlal.

¹²Na'mxtoqtzun kyik' ja'lu, k'okyel kyq'ob' xjal kyi'je' ex kjyonjtzel toj kyq'ije' kyu'n. Chexe'l q'i'ne' toj xjel kyoj ja te k'u'lb'il, che okyex q'o'ne' toj kars ex che pomel q'i'ne' kywitz nimaqkawil ex kywitz kawil tu'npaje'.¹³Ikytzu'n ktenb'el anb'il kyeye' tu'n kytziyane' wi'je'.¹⁴Kyq'onku'ye' toj kyanmiye' tu'n lalun che ximanaje' nejtl titi' kxe'l kyma'ne',¹⁵qu'n kxe'l nq'o'nwe' yol tuk'i'l nim nab'l kyeye', layx b'ent kytzaq'wet kyu'n kyajq'oje'.¹⁶Aye'kupe' kymane', kytzike' mo kyitz'ine', kywitze'le' mo kamiwe', che xe'lq'onkyeye' toj kyq'ob' xjal. Che kb'el b'yo'n junjunkye' kyu'n,¹⁷ex che elel ik'o'ne' kyu'n kykyaqil xjal tu'npaje';¹⁸laytzun kub'naj junkye' t-xya'mal kywi'.¹⁹¡Che we'ku'ye' b'a'nxi'x, tu'n kyklete'!

²⁰Ajkyka'yinteye' txoli'ntlti'j Jerusalen kyu'n xjal te q'oj, kanex toj kywitze' qama ponju' kmuj tu'n tkub' xitu'n.²¹Lwixtzun che b'ajx oqju' ate' toj Juda kyoj nimaq k'ul; exqe' ate' toj Jerusalen, lwix che etz oq toju' nintnam, exqetzu'n ate' toj kojb'il, lalun tz'anjtz kyi'j toju' nintnam.²²Qu'n tq'ij tz'e'ysb'il witzb'ajte', tu'n kyjapun tkyaqilju' tz'ib'a'n kyoj Tu'jil.²³¡Qab'anx kywitzju' qya ch'onwi'qe' mujqa ate' kyal nche ch'u'n toju' tq'ijlalil lu! Qu'n nim k'ixk'oj tzul ex tz'e'ysb'il witzb'aj kuwxi'x ti'ju' tnam lu.²⁴Junjun che kb'el b'yo'n tu'n k'uẍtx'e'nb'il, aye'tzun txqantl che xe'lq'i'n toj kars kyoj kykyaqil nimaqtnam; ex kb'ajel txa'ju'n Jerusalen kyu'n xjal min nche niman te Dyos tzmax ajtjapun tq'ijlalil xiq'o'n kye. Tulel jumajtl Tk'wal Dyos (Mt 24.29-35,42-44; Mc 13.24-37)

²⁵Che ul techlal ti'ju' q'ij, ti'ju' xjaw ex kyi'ju' che'w; ex kyupjel kyuk'i'lju' xjal twitz tx'otx' kyoju' nimaqtnam ex che b'ajel xob' tu'n tq'ojq'ojilju' ninnjab' ex ttolob' kuwxi'x.²⁶Majx che b'elnumju' xjal tu'n xob'el ajtkub' kyxima'nju' tzul ti'ju' twitz tx'otx'; qu'n okpe' che yukchelju' ipumalj twitz kya'j.²⁷Chin ka'yinjtzel tzuntze' ayine' Tk'wal Dyos ajntzaje' toju' muj tuk'i'l nim wipumale' ex wajwalile'.²⁸Ajttzyet kyik'ju' ti'xti' lu, kykuwsam kyk'u'je' ex kywab'anktz ti'j kywi'ye', qu'n xi' tul kanun tzaqpib'l kyeye', chi Jesus.

²⁹Ex kub' tq'o'n yek'b'il lu kye: Kyka'yinxpe'ye' tqan iw, mujqa alkyexju' juntl tze.³⁰Ajkyka'yinteye' ajttzaj t-xul, inel kynik'e' qa xi' tetz jb'alil.³¹Ikxtzun tu'me'lju', ajkyka'yinteye' nche ik'ju' ti'xti' lu, kaneku' toj kywitze' xi' tul kanun tkawb'il Dyos.

³²Axxi'x kxe'l nma'ne' kyeye', na'mxtoq kyb'ajkyimju' xjal ate' ja'lo ajtb'jik' tkyaqil ja'lu.³³Che b'ajelkye' kya'j ex tx'otx', aye'tzunwe' nyol ilti'j che japumel.

³⁴B'a'nqe'xe', lalun che okju' achb'il toj kyanmiye', ex tx'ujte'n ex lalun b'ajx kyk'u'je' toju' chwinqlal ja'lo, qu'n jaku' mikynab'ene' ajtulju' tq'ijlalil lu³⁵kse'n jun xpatxab'. Qu'n tzul kyib'aj kykyaqilju' najlqe' twitz tx'otx'.³⁶Kyb'incham kytene', che na'nqe' Dyose' tkyaqil kmuj, tu'ntzun ktzaqpaje' te tkyaqilju' ti'xti' che ik'el ex tu'n tb'ant kyyek'unte kyib'e' nwitze' ayine' Tk'wal Dyos, chi Jesus.

³⁷Intoq q'on xnaq'tzb'il Jesus toju' tja Dyos te q'ijtl, atzu'n te qonik'an intoq kyejten twi' witz Olib'o tb'i.³⁸Ex kykyaqil xjal b'a'nprimtoq nche'x toju' tja Dyos b'ilte xnaq'tzb'il ntq'o'n Jesus. Kyjoy xjal tu'me'l tu'n ttzyet Jesus (Mt 26.1-5,14-16; Mc 14.1-2,10-11; Jn 11.45-53)

¹Ch'inxtoqtzun tul kanunju' tq'ij wab'j mixti' ttx'amal, mujqa aju' tq'ij Tzaqpib'l.²Intoq kyjyo'n kynejel pale exqe' xnaq'tzal kawb'il tu'me'l tu'n tkub' kyb'yo'n Jesus, ex ntoq che xob' kye xjal.

³Okxtzun Tajaw il toj tanmi Judas, ajun kyxolju' kab'lajoj xnaq'tzb'en, ju' nok q'o'n juntl tb'i Skaryot.⁴Xi' kyk'etzju' kynejel pale exqe' nejenel toj tja Dyos, yolin kyuk'i'l se'ntoq tu'n txa' tq'o'n Jesus toj kyq'ob'.⁵Ejaw tzalaj ex xikytziya'n tu'n txikyq'o'n pwaq te Judas.⁶Kub'tzun toj twitz ex aq'wi ximalte alkye kmuj mixti'qe' xjal, tu'n txitq'o'n Jesus toj kyq'ob'. Wan Jesus kyuk'i'lju' t-xnaq'tzb'en toju' tq'ij Tzaqpib'l (Mt 26.17-29; Mc 14.12-25; Jn 13.21-30; 1 Co 11.23-26)

⁷Pon kanunju' tq'ij waj wab'j mixti' ttx'amal, ajtkub'ju' qpoj tman rit te chojb'il te tq'ij Tzaqpib'l.⁸Exi' tchq'o'n Jesus Luch ex Xwan, xitma'n kye:
—Kukyxi'ye' b'inchalte qwa te tq'ij Tzaqpib'l, chij.

⁹Xi'tzun kyqani'n te:
—¿Jatzun tajb'ila'ya tu'n qb'inchanteye'? chechij.

¹⁰Xittzaq'we'n Jesus kye:
—Ajkyokxe' toju' nintnam, k'okyel yal jun ichan kywitze' q'i'n jun ẍoq' tu'n nojni tu'n a'. Che lpexe' ti'j tzmax toju' ja, jamatz'okxa',¹¹ex kymanxe' teju' tajaw ja: Intqani'n Xnaq'tzal alkye mqo'n jakwala' te tq'ij Tzaqpib'l kyuk'i'l t-xnaq'tzb'en, chechiku'ye'.¹²Ktzajel tyek'u'n jun mqo'n nimin ex b'incha'ntl teju' wan toju' kol jawl. Kyb'incham tzune' qwa in nojqelan atzu', chi Jesus kye.

¹³Exi'tzuntz ex tkyaqil okyal kyu'n kse'nx xitma'n Jesus kye, ex kub' kyb'incha'n wab'j te Tzaqpib'l.

¹⁴Tetzunj tponju' kmuj, kub' qe Jesus kyuk'i'lju' chq'o'nqe' ti'j mes.¹⁵Xitma'n Jesus kye:
—¡Matxi' b'et q'ij wajb'ile' tu'n wik'santeye' wan lu te tq'ij Tzaqpib'l kyuk'i'le' na'mxtoq nkyime'!¹⁶Qu'n kxe'l nma'ne' kyeye' lay kub' wik'sa'ntle' tzmax ajtjapun toj tkawb'il Dyos, chij.

¹⁷Jawtzun ttzyu'n jun k'wab'l, ex t-xilenxi' tq'o'n chjonte te Dyos, tma:
—Kytzyunxe' lu ex kysipanxe' kyxole';¹⁸qu'n kxe'l nma'ne' kyeye' lay chin k'wantle' ti'ju' ta'l ub'a, tzmax ajtulju' tkawb'il Dyos, chij.

¹⁹Yajxi'tzuntl jaw ttzyu'n wab'j, ex t-xilenxi' tq'o'n chjonte te Dyos, kub' taq'pu'n ex xitq'o'n kye, tma:
—Ate nxmilal ju'ye' lu, q'o'n tu'n nkyime' tu'n kpaje'. Kyb'inchame' lu te nab'ab'lweye' kukxju', chij.

²⁰Ikx tb'inchaju' tuk'i'lju' k'wab'j kyb'ajlenxi' wan, tma:
—Aju' k'wab'j lu ate ak'a'j yolju', kuwsa'n tu'nju' nchk'ele' k'elel qojli tu'n kpaje'.²¹Atzunte' kxe'l k'ayin weye' lu ati wuk'i'le' ti'j mes.²²Ma chinxwe' toj kyq'ob' xjal, kse'nx b'antniti'j tu'n wik'a'ye', ayine' Tk'wal Dyos, ¡qab'anxte' twitzju' kxe'l k'ayin weye'! chij.

²³E'aq'witzuntz xjelul toj junjunali'n alkyeju' kxe'l k'ayinte. ¿Alkye nimxi'x toklen?

²⁴Tzaj jun wuljtib'il kyxolju' t-xnaq'tzb'en ti'j alkye tu'n tok nimxi'x toklen kyxol.²⁵Xitma'n Jesus kye: Ate' kyxol xjal te twitz tx'otx', inxi'x che kawinju' nimaqkawil kuw kyib'aj nimaqtnam, exqe' nejenel nok kyq'o'n kyib' te b'inchal b'a'nqe'.²⁶Atzunkye' mikxa'ju'. Apete' nimxi'x toklen kyxole' tu'n toktq'o'ntib' mixti' toklen, ex aju' nejenel kyxole' ku'wtloj ate ajb'elju'.²⁷¿Alkyetzu'n nimxi'x toklen, ma aju' nkub' qe wal ti'j mes mujqa aju' nsipan wab'j? ¿Ma myatzun aju' nkub' qe ti'j mes? Ayintzunwe' atinqine' kyxole' kse'n sipal wab'j.

²⁸Matxi' che tene' wuk'i'le' toju' yajb'ilweye'.²⁹Qu'mtzun kxe'l nq'o'ne' jun kawb'il kyeye', kse'n saj tq'o'n Nmane' weye',³⁰che wale' ex che k'wale' ti'ju' nmese' toj nkawb'ile', ex che b'elqeye' kyoj q'uqb'il tu'n kyokju' kab'lajoj tnej tyajajil Israel toj xjel kyu'ne', chi Jesus kye t-xnaq'tzb'en. Tma Jesus tqanil qa kb'el e'wa'n tu'n Luch (Mt 26.31-35; Mc 14.27-31; Jn 13.36-38)

³¹Ex ikx tma Qajaw:
—Simon, Simon, matxi' che qaninjtze' tu'n tajaw il tu'n kyxtulinjtze' tu'n kse'n triy;³²ayintzunwe' matxi' chin kub'sante' ti'ja tu'n lalun b'aju' tokslab'la. Ex ajttzajtla wuk'i'le', oninqe'xa ttzika mo titz'ina tu'n kywe' toj kyokslab'l, chi Jesus te Luch.

³³Xitma'n Simon te:
—Taye, luqinwe' q'o'ntl wib'e' tu'n nxi'ye' tuk'i'la toj kars, expe' tu'n nkyime' tuk'i'la, chi Simon.

³⁴Xi'tzun ttzaq'we'n Jesus te:
—Luch, kxe'l nma'ne' teya, kb'el tewa'n oxmaja ja'lo qa ojtzqi'nqine' tu'na na'mxtoq toq' ek', chij. Xi' tponju' kmuj tu'n tyajti Jesus

³⁵Xit-xjelu'n Jesus kye:
—Tej kyxi' nchq'o'ne' pakb'al, mixti' kypwaqe' ex kywaye' ex kyxajab'e', ¿ma ati jun ti'xti' min kanun kyeye'? chij.
Aye'tzunkye xikytzaq'we'n:
—Kanun tkyaqil, chechij.

³⁶Xi'tzun tma'ntz kye:
—Atzunte' ja'lo, alkye ati tmedi, iq'intz tuk'i'l twa; ex alkyetzun mixti' tk'uẍtx'e'nb'il, k'ayinx ttxo'w tu'n tlq'onte jun.³⁷Qu'n axxi'x kxe'l nma'ne' kyeye', ilti'j tu'n tjapunju' q'ma'n wi'je' toj Tu'jil kjalu: Ex okq'o'n kyxolju' b'inchal myab'a'n, chij. Tkyaqilju' tz'ib'a'n wi'je', ilti'j tu'n kyjapun, chi Jesus.

³⁸Xi'tzun kyma'n te:
—Taye, ati kab'e' k'uẍtx'e'nb'il tzalu, chechij.
Xi'tzun ttzaq'we'n kye:
—Tenkuna'j, b'a'nte', chij. Na'n Dyos Jesus toj Jetzemani (Mt 26.36-46; Mc 14.32-42)

³⁹Etztzun Jesus, xi'tzuntz twi' witz Olib'o, kse'nju' ntb'incha'n; ex exilpe t-xnaq'tzb'en ti'j.⁴⁰Tetzunj kypon, xitma'n kye:
—Che na'nqe' Dyose' tu'n lalun che kub' tz'aqe' toj joyb'ilkyi'je', chij.

⁴¹El lq'etzuntz kyi'j, qapelo te oxe' kyjaj, kub' mejetzuntz na'l Dyos.⁴²Tma: Taye, qa tajb'ila, chin tkloma teju' yajb'il kuwxi'x lu; naq a myaju' wajb'ile', aju' tajb'ila tu'n tb'inchet, chij.

⁴³Kub'tzun tyek'u'ntib' jun anjl tzaj tk'etz Dyos q'olte tipumal.⁴⁴Intoq na'nxi'xtl Dyos Jesus toju' yajb'il kuw nik'a', inxi'xtoq tz'ujin, atzunju' ttz'uj nel tx'atj twitz tx'otx' naku'j chik'.

⁴⁵Tetzunj tjawe' toju' tna'j Dyos, ul lq'e kyk'etzju' t-xnaq'tzb'en, intoq che wtan, matxi'toq che kub'aj tu'n b'is.⁴⁶Xitma'n kye:
—¿Tiqu'n nche wtana'ye'? che we'qe'ktze' ex che na'nqe' Dyose', tu'n lalun che kub' tz'aqe' toj joyb'ilkyi'je'. Tzyet Jesus (Mt 26.47-56; Mc 14.43-50; Jn 18.2-11)

⁴⁷Inxtoqtzun yolin Jesus tej kypon txqan xjal. Nejlitoq Judas kywitz, ju' ajuntoq kyxolju' kab'lajoj t-xnaq'tzb'en Jesus. Pon lq'e Judas ma'tzilte Jesus,⁴⁸atzunte Jesus xitma'n te:
—Judas, ¿ma tu'n jun ma'tz ẍinxa' tk'a'yi'na ayine' Tk'wal Dyos? chij.

⁴⁹Aye'tzu'n ate'toq tk'etz Jesus, tej kyka'yinteju' ntoq b'aj, xikyqani'n te:
—Taye, ¿maqo q'ojile' kyi'j tu'n k'uẍtx'e'nb'il? chechij.

⁵⁰Juntzunkye ok k'ixb'sante tmajin kynejel pale, majx el ttx'e'mu'n t-ẍkyin toj tb'a'nq'ob'.⁵¹Xi'tzun tma'n Jesus te:
—Chetenku'j; tk'i'xtzu'n, chij.
Okttzyu'n t-ẍkyinju' tmajin kynejel pale, ex q'anet tu'n.⁵²Xitma'ntzuntz kyeju' kynejel pale, kye ajb'el toj tja Dyos ex kye tijwnaq matxitoq che pon tzyulte, kjalu:
—¿Tiqu'ntzun ẍetzaja'kye' kyuk'i'l k'uẍtx'e'nb'il ex tze, kuxi'xtej jun nimaq eleq' qine'?⁵³Tkyaqil q'ij matxi' chin tene' kyuk'i'le' toj tja Dyos, ex min ntzyete' kyu'ne'. Atzunte' ja'lo a kmuju' kyeye', a kmuju' te tipumal qlolj, chi Jesus kye. Kub' tewa'n Luch qa tojtzqi'n Jesus (Mt 26.57-58,69-75; Mc 14.53-54,66-72; Jn 18.12-18,25-27)

⁵⁴Tzyettzun Jesus kyu'n ex xikyiq'i'n tja kynejel pale. Lepchixtoq Luch najchaq ti'j.

⁵⁵Kub' kyq'o'n q'aq' twipe'n, ex e'kub' qe ti'j; ex kub' qe Luch kyxol.⁵⁶Tetzunj tok ka'yi'n tu'n jun majin qya, q'uqlitoq ti'ju' q'aq', kyej ka'yin ti'j ex tma:
—Ex atitoqte' xjal lu tuk'i'l, chij.

⁵⁷Atzunte Luch kub' tewa'n, tma:
—Qya, min wojtzqi'nwe', chij.

⁵⁸Yajxi'tzun ch'i'ntl, ok ka'yi'n tu'n juntl ex tma:
—Ex a junta kyuk'i'l, chij.
Xittzaq'we'n Luch te:
—Minti' q'aye, min wojtzqi'nwe', chij.

⁵⁹Tojtzun jun kmujtl yajxi'tl, okten juntl q'malte:
—Axxi'x ajuntoq te' xjal lu tuk'i'l. Expena' aj Kaliley, chij.

⁶⁰Xitma'n Luch te.
—Q'aye, min nkane toj nwitze' titi' ntma'na, chij.
Textzu'n kmuj lu, inxtoq yolin Luch, jaw oq' jun tmanek'.⁶¹Tzajtzun miltz'uj twitz Qajaw ex kyej ka'yin ti'j Luch, tzajtzun tna'n Luch qa matxitoq txitma'n Qajaw te kjalu: Chin kb'el tewa'n oxmaja ja'lo na'mxtoq toq' ek', chij.⁶²Etztzun Luch atzu' ex kub' oq' b'a'nxi'x. Exmayin xjal ti'j Jesus (Mt 26.67-68; Mc 14.65)

⁶³Aye'tzu'n xjal ntoq che xq'uqinte Jesus, intoq che xmayin ti'j ex ntoq ok kyb'ju'n.⁶⁴Eok kyjpu'n twitz, ex xikyqani'n te:
—¡Ponx tnab'la ti'j alkye nok b'junteya! chechij.

⁶⁵Ex intoq che ilin te, nim ti'xti' eokten q'malte te. Pon q'i'n Jesus twitz K'loj Tzyul Kawb'il (Mt 26.59-66; Mc 14.55-64; Jn 18.19-24)

⁶⁶Tetzunj matxitoq jawu'l q'ij, b'aj kyb'u'yi'n kyib'ju' tijwnaq kyxol aj Juda, kynejel pale exqe' xnaq'tzal kawb'il, ex xikyiq'i'n Jesus twitzju' K'loj Tzyul Kawb'il. Atzuntzu' exjeluna' te kjalu:

⁶⁷—Q'mantza qeye', ¿ma aya Krist? chechij.
Xittzaq'we'n kye kjalu:
—Qama txinma'ne' kyeye' qa ayine', lay chinx kyoksla'ne'.⁶⁸Qatzun machin xjelune' kyeye', lay tzaj kytzaq'we'ne' weye'.⁶⁹Oktzun xelqexte' ja'lo chin b'el qeye' toj tb'a'nq'ob' Dyos nimtipumal, ayine' Tk'wal Dyos, chij.

⁷⁰Eoktentzuntz qanilte te kykyaqil:
—¿Ma atzuna Tk'wal Dyos? chechij.
Xittzaq'we'n Jesus kye:
—Aye'xe' matxi' che q'mante qa ayine', chij.

⁷¹Kymatzuntz kjalu:
—¿Ti'tzun nojqelana' juntl tziyal qe ja'lo? Matxi' qb'iku' toj ttzi, chechij. Pon q'i'n Jesus twitz Pilat (Mt 27.1-2,11-14; Mc 15.1-5; Jn 18.28-38)

¹Eb'jawe'tzuntz kykyaqil ex xikyiq'i'n Jesus twitz Pilat.²Okx kyb'ajsa'ntzuntz twitzku', kyma:
—Matz'elyalju' ichan lu qu'ne' tok xitulteju' ninqtaname'. Intma'n tu'n lalun qo q'on chojb'ile' te ninimaqkawil, expe' intma'n qa ate Krist, Nimaqkawil, chechij.

³Xi'tzun t-xjelu'n Pilat te Jesus:
—¿Ma aya Nimaqkawil kye aj Juda? chij.
—Axa inq'mante qa ayine', chi Jesus te.

⁴Xi'tzun tma'n Pilat kye kynejel pale ex kyeju' xjal kjalu:
—Mixti' nelyal tilju' xjal lu wu'ne' tu'n tkub' tz'e'yset twitz, chij.

⁵Aye'tzunkye eoktenxi'xtl q'malte:
—Tu'nju' tok xnaq'tzalkye xjal inche jaw xitj tu'n. Tzyet tq'on xnaq'tzb'il toj Kaliley, atzu'n ja'lo ljo'nx tb'inchante tzalu toju' tx'otx' Juda, chechij. Pon q'i'n Jesus twitz Erodes

⁶Tetzunj tb'inte Pilat ja'lu, xitqani'n qa aj Kalileyju' ichan lu.⁷Tetzunj tb'inte qa tjaq' tkawb'il Erodes ta' Jesus, tchaq' tu'n txi' twitz Erodes, qu'n ex atitoq Erodes toj Jerusalen kyoju' q'ij lu.⁸Tetzunj tka'yinte Erodes tpon q'i'n Jesus twitz, jaw tzalaj, qu'n matxitoq b'et q'ij tajb'iltoq tu'n tok tka'yi'n, matxitoqna' tb'ixi' nkyma'n xjal ti'j Jesus ex tajb'iltoq tu'n tlonte jun b'a'nq'ob'aj nche tb'incha'n Jesus.⁹Xitqani'n txqan t-xjel te, atzunte Jesus mixti'xte xittzaq'we'n te.¹⁰Ex ate'toqju' kynejel pale ex xnaq'tzal kawb'il atzu', inxi'xtoq che b'ajsan ti'j.¹¹El ik'o'ntzuntz tu'n Erodes ex kyu'n t-xjal te q'oj, ex okkyq'o'n jun t-xb'alun tb'anilxi'x kse'n ti'j jun nimaqkawil. Xi'tzun sma'ntl twitz Pilat tu'n Erodes.¹²Kyajq'ojtoq kyib' Pilat tuk'i'l Erodes nejtl, tojtzu'n q'ij lu e'ok kamiw kyib'. Kyej b'entti'j se'n tu'n tkub'a' b'yo'n Jesus (Mt 27.15-26; Mc 15.6-15; Jn 18.39—19.16)

¹³Eb'aj tb'u'yi'n Pilat kynejel pale, exqe' tzyul kawb'il exju' tnam,¹⁴xitma'ntzuntz kye:
—Matzul kyiq'i'ne' ichan lu nwitze', nkyma'ne' qa nche jaw xitju' xjal tu'n, matxitzun tz'ok toj xjel wu'ne' kywitzku'ye' ex mixti' jun til nelyal wu'ne' kse'n nche b'ajsane' ti'j.¹⁵Expe' min sel yal jun til tu'n Erodes, qu'mtzun matzul t-sma'ntl qe. Tz'elxtzun kynik'e' ti'j ja'lo, mixti'te jun til xtb'incha tu'nwt tkub' b'yet.¹⁶Kb'el ntz'e'ysa'ne' twitz, kxe'l ntzaqpi'ntzuntze', chi Pilat.

¹⁷Intoqtzun etz ttzaqpi'n Pilat jun xjal toj kars toj junjun ninq'ij tu'n tkyaj b'a'n kyuk'i'lju' xjal.

¹⁸Aye'tzunkye kykyaqil eokten ẍch'ilte kjalu:
—¡Chq'oma tu'n tkub'yet! ¡Ate B'arab'as tzaqpimitza! chechij.

¹⁹Okxnitoq jpu'n B'arab'as tu'n tpaj q'ojin ti'ju' nimaqtkawb'il Rom toju' nintnam ex b'yonxjal.²⁰Yolin jumajtl Pilat kye, qu'n tajb'iltoq tu'n tetz ttzaqpi'n Jesus;²¹aye'tzunkye jaw kyẍch'i'nxi'xtl kuw:
—¡Q'onktza twitz krus! ¡Q'onktza twitz krus! chechij.

²²Xitma'ntl Pilat kye toxmaji'n:
—¿Ti'xi'xtzu'n myab'a'n matxi' tb'incha? Mixti' junwe' til nelyal wu'n tu'nwt tkub' b'yet. Kb'el ntz'e'ysa'ne' twitz, kxe'l ntzaqpi'ntzuntze', chij.

²³Aye'tzunkye okxi'x tilil kyu'n, inxi'xtoq kyqani'n tu'n tjaw twitz krus; tu'ntzu'n inxi'xtoq che ẍch'in, xi'tzaq'we'tzuntz aju' kyajb'il.²⁴Kub' t-xima'n Pilat tu'n tb'inchetju' kyqani;²⁵etz ttzaqpi'n ichan jaw kysk'o'n tu'n ttzaqpet, ju' jpu'nkxtoq tu'n tpaj q'ojin ti'j nimaqkawb'il ex b'yonxjal, ex xitq'o'n Jesus tu'n tkub' b'yet kse'n kyajb'il. Jawq'o'n Jesus twitz krus (Mt 27.32-44; Mc 15.21-32; Jn 19.17-27)

²⁶Tej t-xikyiq'i'n Jesus tu'n tjaw twitz krus, tzaj kytzyu'n jun ichan aj Sirene Simon tb'i, tzajnixtoq toj kojb'il, ex jaw kyq'o'n krus ti'j tqul tu'n t-xitiq'i'n lepchix ti'j Jesus.

²⁷Nim xjal ex nim qya lepchiqe'xtoq ti'j, ntoq che oq' ex ntoq che ẍch'in tu'n b'is ti'j.²⁸Atzunte Jesus xika'yin kye ex xitma'n kye:
—Eqya aj Jerusalen, lan che oq'e' wi'je', che oq'kye' kyi'jxe' ex kyi'j kyale'.²⁹Qu'n tzul q'ij okkyma'ye' kjalu: B'a'nxqekye' qya min nten kyal, eqya min sitz'j jun kyal ex min xten kyal tu'n kych'isante.³⁰Che aq'weltzun xjaltz q'malte kye witz kjalu: ¡Kukytzaj tz'aqe' qib'aje'!, ex kye ttxa'nwitz: ¡Qokyewame'! chechiku'.³¹Ma'pena' b'inchanjtz ja'lu wi'je' mixti' wile', ¿yajtzulote' kyi'je' aj Jerusalen ati kyile', jni'lo txqan kb'inchanjtzel lo kyi'je'? chi Jesus.

³²Ex exikyiq'i'n kab'e'tl ichan nimaq kyil tu'n kyjaw kyq'o'n junx tuk'i'l Jesus twitz krus.³³Tetzunj kypon toju' tenb'il Kyb'aqil Kyimni tb'i, jaw kyq'o'n Jesus twitz krus exqe' kab'e' nimaq kyil, jun toj tb'a'nq'ob' Jesus atzun juntl toj tnayaj.³⁴Tma Jesus kjalu: Taye, najsama kyil, qu'n min b'i'n kyu'n titi' nkyb'incha'n, chij.
Aye'tzu'n xjal te q'oj xikyse'n tu'n tel yal se'ntoq kxela' kyaq'pu'n t-xb'alun Jesus kyxol.³⁵Ate'toqju' xjal nche ka'yin atzu'; exqepe' tzyul kawb'il intoq che xmayin ti'j kjalu:
—Eklet txqantl tu'n; klomtzuntib' ja'lo, qa ax a Krist chq'o'n ex sk'o'n tu'n Dyos, chechij.

³⁶Ex intoq che xmayin xjal te q'oj ti'j Jesus. Intoq che oklq'e ex ntoq xikyq'o'n b'inayr te,³⁷intoq kyma'n:
—¡Qa ax aya kynimaqkawil aj Juda, klom natzun tib'a! chechij.

³⁸Ex tz'ib'a'ntoq jun yol tib'aj twi', kjalu: A Kynimaqkawil aj Juda ja'lu, chij.

³⁹Juntzun kyxolju' nimaq kyil yo'lqe'kxtoq twitz krus, ok ilin te Jesus kjalu:
—¡Klom tib'a ex qo tkloma qa aya Krist! chij.

⁴⁰Atzu'n juntl xittzaq'we'n teju' tuk'i'l, tma:
—¿Maminxob'a te Dyos, ex ax tz'e'ysb'il witzb'aju' ta'ya'ya?⁴¹Tojxi'x tu'me'l nqo yajta' qe, qu'n nqchjo'nju' qb'inchb'aj; atzunte' ichan lu mixti'te jun myab'a'n xtb'incha.

⁴²Ex tma te Jesus:
—Chin tna'tza ajttzyet tkawina, chij.

⁴³Atzunte Jesus xittzaq'we'n te kjalu:
—Axxi'x ktenb'ela wuk'i'le' ja'lo toj kya'j, chij. Tkyim Jesus (Mt 27.45-56; Mc 15.33-41; Jn 19.28-30)

⁴⁴Kub' qxope' twitz tx'otx' tzyet-x te wanq'ij tzmax ttzaj oxe' te qale.⁴⁵Mixti' k'entl q'ij, ex xiẍilju' xb'alun toj tja Dyos toj nky'ajchaq.⁴⁶Jawẍch'in Jesus kuw, tma:
—¡Taye, toj tq'ob'a kxela' nq'o'ne' wanmiye'! chij.
Tej tmante ja'lu, kyimtzuntz.

⁴⁷Tetzunj tlonte chaq'ul aj Rom ju' matxitoq b'aj lu, jaw tajwali'n Dyos ex tma:
—Axxi'x, mixtoqti'te' ichan lu til, chij.

⁴⁸Kykyaqiltzu'n xjal ate'toq ex kyilju' b'aj, eb'jik' b'et intoq kyjuma'n ttzikyk'u'j.⁴⁹Kykyaqiltzu'n ojtzqilte Jesus ate'toq najchaqinin; exqe' qya eoklpe ti'j tzajx toj Kaliley intoq che ka'yin atzu'. Ku'x mqu'n Jesus (Mt 27.57-61; Mc 15.42-47; Jn 19.38-42)

⁵⁰Atitoq jun ichan tnik'alti'j, Jse tb'i, aj Arimatey, jun tnam toj Juda. Ajuntoq kyxolju' K'loj Tzyul Kawb'il kyxol aj Juda. Intoq ayon Jse lu ti'j tkawb'il Dyos ex min elb'a'n tb'incha K'loj Kawb'il toj twitz,⁵²xi' twitz Pilat qanilte t-xmilal Jesus.⁵³Tku'tzlenxi'tzun tiq'i'n twitz krus, kub' tb'altz'i'n tojun tb'anil sed xb'alun ex okxtq'o'n tojun jyom b'incha'nkx toj pik, mixti'xi'toq jun kyimni tz'okx toj.⁵⁴Atoq q'iju' tu'n kyb'inchante kyib' xjal teju' q'ij te ojlab'l ch'inxtoq ttzyet.

⁵⁵Exqe' qya e'tzajlpe ti'j Jesus toj Kaliley, exi' ex kyilu' jul, ex kyil se'n kyaja' q'o'n t-xmilal Jesus.⁵⁶Tetzunj tanjkyi'j tuja, b'aj kyb'incha'n chukchaq k'ok'sb'il. Eojlanju' qya toju' q'ij te ojlab'l, se'nx ntma'n chaq'b'il. Tqanilju' tjaw anq'in Jesus (Mt 28.1-10; Mc 16.1-8; Jn 20.1-10)

¹Tojtzun tnejel q'ij te sman exi'tl ttziju' muqb'il b'a'n prim, xikyiq'i'n k'ok'sb'il nab'e'ntl kyu'n.²Tetzunj kypon, mixtoq ti'tlte' ab'j tjpelju' muqb'il jakyeja' q'o'n;³Eokxtzuntz toj, ex mixti'toqte' t-xmilal Qajaw Jesus.⁴Majxtzun eku' tzpetl tu'n tpaj, naqtzun mikynab'en tej tok ka'yi'n kab'e' ichan wa'lqe' kyk'etz, tok kyxb'alun inxi'x che qoptz'aj.⁵Tu'ntzu'n kyxob'el, eb'ajkub' meje majx ku'pun kyplaj twitz tx'otx'; aye'tzunkye' ichan kyma kye:
—¿Tiqu'n nkyjyo'na'ye' itz' kyxol kyimni?⁶Mixti'te' tzalu, matxi' jaw anq'intlte'. Kyna'ntze' xitma'n kyeye' tej atixtoq Kaliley:⁷qa atoq Tk'wal Dyos atitoq tu'n txiq'o'n toj kyq'ob' aj il, qa oktoq kjawil q'o'n twitz krus exqa kjawiltoq anq'in toj toxi'n q'ij, chechi anjl.

⁸B'ajtzajtzun kyna'n tyol Jesus,⁹tetzunj tanjtzkyi'j ttzi muqb'il, xikyma'n kyeju' junlajoj (11) chq'o'nqe' ex kye txqantl.¹⁰Aye' Mariy aj Makdala, Xwana, Mariy ttxu Santyay exqe' txqantl qya e'pon q'inte tqanil.¹¹Aye'tzun chq'o'nqe' min xikyoksla'n, qu'n kma qa naqtoq nok toj kywitz.

¹²Atzunte Luch xi' ojqel ttzi muqb'il; tetzunj tka'yinte tojxi', oqe'kxtoqkye' xb'alun ate'. Anjtzun ti'jtz tuja, inxi'xtoq lab'ti ti'ju' b'aj. Toj tb'eyil Emaus (Mc 16.12-13)

¹³Ax q'ij ja'lu xi'toq kyxi' kab'e' xnaq'tzb'en tojun tnam Emaus tb'i, ch'inxmi oxe' ajlab' ta' tk'etz Jerusalen.¹⁴Intoq che b'et-xi' nche yolin ti'j tkyaqilju' matxitoq b'aj.¹⁵Intoq che yolin ex nche wulj, pon lq'e Jesus kyk'etz ex xib'et kyuk'i'l.¹⁶Maskyetoq nok kyka'yi'n, atitoq maqb'il ti'j kywitz tu'n lalun tz'el kynik' te alkyetoq.¹⁷Xitqani'n Jesus kye:
—¿Ti'tzun nkyoli'ne' toj b'e? chij.
Ekub'tzun we' intoq che b'isun,¹⁸atzun junkye, Kleopas tb'i, xittzaq'we'n kjalu:
—¿Ma o'kxku'loya xten toj Jerusalen min b'i'n tu'na titi' matxi' b'aj kyoju' q'ij lu? chij.

¹⁹Xi'tzun tqani'n kye:
—¿Ti'tzun xb'aj? chij.
Xikyma'ntzuntz te kjalu:
—Aju' xb'aj ti'j Jesus aj Nasaret, juntoq t-sanjelal Dyos nimtipumal tu'n kyb'ant ti'xti' tu'n ex tu'n tyolin twitz Dyos ex kywitz tkyaqilju' tnam;²⁰extzun makyej b'entti'j kyu'n kynejel pale ex kyu'n tzyul kawb'il qxol tu'n tkub' b'yet ex majaw kyq'o'n twitz krus.²¹Q'uqlitoq qqk'u'je' qa atoq ktzaqpilteju' nintnam Israel. Matxitzun b'aj oxe' q'ij tb'ajlen ja'lu.²²Ma'pe' qo sak'punjtze' kyu'n junjun qya ate' qxole', ext'anj ttzi jul b'a'n prim,²³mixtzunti' xkyitlju' t-xmilal, matza'njkyi'j kyja. Ex nkyma'n qama kub' kyek'u'n kyib' junjun anjl kywitz ex matzaj kyma'n kye qa itz' Jesus.²⁴Ext'anjtzun junjun quk'i'le' yajxi'tl ttzi jul ex ikx xkyilju' se'n matxitoq kymaju' qya, atzunte' Jesus mixti'toq, chechij te Jesus.²⁵Xitzun tma'n Jesus kye:
—¡Mixti'xpelo nkane toj kywitze' ex yajxi'x nxikyoksla'ne' kymaju' t-sanjelal Dyos!²⁶¿Ma myatzun ilti'j tu'n tyajtiju' Krist kyoju' ti'xti' lu na'mtoq tjaw ajwali'n? chij.

²⁷Oktentzuntz chik'b'alte tkyaqil jatz'ib'ana' ti'j, tzyet-x kyoj tuj Moyses ex kyojile kyuj t-sanjelal Dyos.

²⁸Tetzunj kypon toju' tnam ja exa', tb'incha Jesus ku'wtloj xi't-xi' najchaq ch'i'ntl.²⁹Aye'tzunkye tej kka'yinte ljontoq tb'e Jesus xikyma'n te:
—Kutkyeja qk'etze', qu'n matxi' qo'qex. Xi' qok yupj, chechij.
Kyejxtzun Jesus kyuk'i'l.³⁰Tetzunj q'uqliqe'toq ti'j mes, jaw ttzyu'n wab'j, ex tej txitq'o'n chjonte te Dyos, kub' taq'pu'n ex xitq'o'n kye.³¹Atzun kmuju' tjqet kywitz ex elkynik' ti'j Jesus; atzunte Jesus kub'naj kywitz.³²Kymatzuntz kyxolx:
—¡Qu'npena'tzunlo majxtoq nqna'n jun tzalajb'il toj qanmi tej ntoq yolin qe toj b'e ex intoq tzaj tchik'b'a'nju' ntma'n toj Tu'jil! chechij.

³³Lwiyxi'xtzun anjtlkyi'j Jerusalen, b'u'yi'ntoq kyib'ju' junlajoj (11) chq'o'nqe' kyuk'i'lju' kyuk'i'l tej kypon,³⁴ex kyma kye:
—Axxi'x matxi' jaw anq'intlte Qajaw, makub' tyek'u'ntib' twitz Simon, chechij.

³⁵Xi'tzun kytx'olb'a'nju' b'ajkye toj b'e kykab'il, ex se'n ela' kynik' te Jesus tej tkub' taq'pu'n wab'j. Kub' tyek'u'ntib' Jesus kywitzju' t-xnaq'tzb'en (Mt 28.16-20; Mc 16.14-18; Jn 20.19-23)

³⁶Inxtoqtzun che yolin ti'ju' lu, tej tkub' tyek'u'ntib' Jesus kyxol ex exitq'olb'e'n, tma:
—Che tenxwite' toj nak'b'il, chij.

³⁷Majx eb'ajxob', toj kynab'l qa jun xewb'aj nkyka'yi'n.³⁸Atzunte Jesus xitma'n kye:
—¿Tiqu'n nche xob'a'ye'? ¿Tiqu'ntzun atiya' jawje'n toj kyanmiye'?³⁹Kyka'yinqe'tze' nqane' ex nq'ob'e'. Ayinxweju'ye'. Chin kymkonke' ex chin kyka'yinke': mixti'te jun xewb'aj tchib'jil ex tb'aqil, kse'nwe' nchin ok kyka'yi'ne' lu, chij.

⁴⁰Tej tb'aj tma'n ja'lu, eb'ajxtyek'u'n tq'ob' exqe' tqan.⁴¹Aye'tzunkye mixtoqti' nb'ent txi' kyoksla'n tu'nju' ntoq che tzalaj ex nche xob', xitqani'n Jesus kye:
—¿Ma ati ch'i'n qwa tzalu? chij.

⁴²Xi'tzun kyq'o'n jun piẍ kyiẍ k'a'si'n te,⁴³Xittzyu'n ex xitwan kywitzku'.⁴⁴Ex xitma'n kye:
—Ate matxi' b'aju' wi'je' aju' oje txinma'ne' kyeye' tej atinqinx toqe' kyxole': atitoq tu'n tjapun tkyaqilju' tz'ib'a'n wi'je' toj tkawb'il Moyses, kyoju' kyuj t-sanjelal Dyos ex kyoju' b'itz.

⁴⁵Tb'inchatzuntz tu'n telkynik' ti'ju' ntma'n toj Tu'jil,⁴⁶ex xitma'n kye:
—Tz'ib'a'nte' toj Tu'jil qa atitoq tu'n tkyim Krist, ex tu'n tjaw anq'in toj toxi'n q'ij,⁴⁷ex toj tb'i kxela' q'ma'n tqanil kyoj kykyaqil nimaqtnam tu'n tanjtzti'j kyanmi xjal, tu'n tkub' tnajsa'n Dyos kyil. Ktzyetelx toj Jerusalen,⁴⁸ati tu'n tb'ajx kytziya'ne' lu.⁴⁹Ex ktzajel nq'o'ne' ttziya' Nmane' kyib'aje'. Che tenkj tzunkye' tzalu toju' nintnam Jerusalen, tzmaxi'j ajkyk'monteye' ipumalj tzul te toj kya'j, chi Jesus kye. Jawx Jesus toj kya'j (Mc 16.19-20)

⁵⁰Exi'tzun tiq'i'n Jesus t-xnaq'tzb'en ti'jxi' nintnam, tzmax kpon B'etanya, ejawtzun tiq'i'n Jesus tq'ob' twitz kya'j ex e'kub' tk'i'wla'n.⁵¹Tetzunj intoq che tk'i'wla'n, o'kx tel lq'e kyk'etz ex xiq'i'n toj kya'j.⁵²Kyb'ajlenxi'tzun k'ulun te, anjkyi'j toj Jerusalen inxi'xtoq che tzalaj.⁵³Ex jachq'altoq ate' toj tja Dyos, intoq jawkyajwali'n Qman Dyos.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/aea9d9099feb3a24