Job1

Taj Dyos tu'n tkub'yajti Job'

1Atitoq jun ichan Job' tb'i toju' tx'otx' Us, intoq anq'in toj ttxolilti'j ex mixti' jun taq'wix ntb'incha'n, ex b'a'n ajb'eltoq te Dyos, intoq oktq'o'n tilil tu'n lalun tb'incha taq'wix te juntl xjal.2Ate'toq wuq tk'walu' Job' ex oxe' tmyal,3ex ate'toq wuqlajk'al lajnaq (7,000) trit, wuqk'al lajnaq (3,000) tchej kamey, junk'al jo'naq (500) muj twakyix ex junk'al jo'naq (500) tb'ur. Ex ikx nim txqan tmajin lq'o'n. Atoq nimaq q'inunju' toj tkyaqilju' tx'otx' tjawetzq'ij.
4Naq'lqe'toqju' tk'wal Job' tu'n kyok nimaqwan kyu'n tjayile junjunkye, txoli'n nche'xa' ex intoq che kytxko'nju' oxe' kyanab'.5Tb'ajlenxi'tzu'n nimaqwan kyu'n, intoq che txko'njtz tu'n Job', prim njawe', q'ol chojb'il k'ok'sb'il tu'n junjunju' tk'wal. Intoq tb'incha'n Job' ja'lu kukxju', qu'n nkub' t-xima'n qaj ma che b'inchan ilju' tk'wal ex qaj mache' ilin ti'j Dyos toj kyanmi.
6Jun q'ij eponju' ajb'el toj kya'j twitz Qman Dyos, ex ikx ponju' anjl poqol kxol.7Xitqani'n Qman Dyos te: —¿Jasaja'ya? chij. Atzun anjl poqol xittzaq'we'n:
—Ntx'anje' b'etel toj tkyaqil twitz tx'otx' ex mab'aj nxb'etzane' ti'jile', chij.
8Xi'tzun tma'n Qman Dyos te:
—¿Ma matz'ok tka'yi'na nmajine' Job'? Mix-a'lo' juntl xjal twitz tx'otx' kse'nte, inwt ajb'en weye' b'a'nxi'x ex inwt nanq'in toj tu'me'l ex inwt oktq'o'n tilil tu'n lalun tb'incha jun taq'wix ti'j juntel, chi Dyos.
9Atzunte' anjl poqol xittzaq'we'n:
—Myana' naqkukx najb'ente' b'a'nxi'x teya.10Mixnati' ntjo'na tu'n t-xiyeku'n, e'tojtja exju' ati te; inkub' tky'i'wla'na tkyaqilju' ntb'incha'n, extzun ate nimaq q'inun, nim txqan twaqix toj tkyaqilju' tx'otx'.11Q'imilchaqa tkyaqil te, atzun q'iju' kjawil miltz'uj ti'ja, chij.12Xi'tzun ttzaq'we'n Qman Dyos teju' anjl poqol:
—B'a'natzun, B'inchama tajb'ila ti'j tkyaqilju' ati te Job', atzunte lalun tb'inchaya jun taq'wix ti'j, chi Dyos te. Ik'b'ettzuntz twitz Qman Dyos.
13Jun q'ij, intoq kyb'incha'n tk'wal Job' exqe' tmyal jun ninwan tja tzikb'aj,14pon jun ichan tja Job' q'malte jun tqanil:
—Intoq qokjone' toj kojb'il kyuk'i'l wakx; exqe' ttxu b'ur intoq che wan nqaku';15naq minab'enx e'pon aj Sab'a, ex mache'x kyelq'an wakx ex mache kub' kyb'yo'n ichan tu'n kchil. Noq o'qinkxe' ẍin tzaqpaj tu'n wule' q'malte teya, chij.
16Na'mxtoqpe' tb'aj yolinju' ichan lu, tej tpon juntl q'malte:
—Makub' jun q'ankyaq ex mache kyimju' k'ik'lel tu'n exqe' rit. Noq oqinkxwe' ẍin klet tu'n ntzaje' q'malte teya, chij.17Na'mxtoq tb'aj yolinju' ichan lu, tej tponju' toxi'n:
—Mache pon oxe' tnej kaldey q'ojil qi'je' ex mache b'ajx kyelq'an kamey, ex mache kub' kyb'yo'n ichan tu'n k'uẍtx'e'nb'il. Noq o'qinkxwe' ẍin klet tu'n wule' q'malte teya, chij.
18Ex na'mxtoq tb'aj yolinju' ichan lu, tej tpon juntl ex tma:
—Ate'toqu' tk'wala ex tmyala toj jun ninwan tjaju' tzikb'aj,19noqminab'en saj jun kyq'iq' toj chq'ajlaj ex matz'ok tjuma'ntib' kyi'ju' tkyajil ttx'u'k ja, ex makub' tz'aq kyib'aju' tk'wala. Kykyaqilx ẍekyim. Noq o'qinkxwe' ẍin klet tu'n wule' q'malte teya.
20Jawtzun we' Job', tzaj txqan tb'is ex kub' tlaqu'n t-xb'alun, el t-sk'o'ji'n twi' ex kub' tzipe k'ulul.21Tmatzuntz:
—Ẍb'iqlqine' tej wule' twitz tx'otx', ex ẍb'iqlqine' ajwik'e'. Ate Qman Dyos saj q'onte tkyaqil weye', ex axte sel q'inte weye'; ¡Ky'i'wla'nxwit tb'i Qman Dyos! chij.
22Tu'ntzun tkyaqil ja'lu, mixti' b'inchan il Job' ex mixti' jun taq'wixil tma ti'j Qman Dyos.
1Tetzunj tpon q'ij tu'n kyponju' ajb'el toj kya'j twitz Qman Dyos, ex ikx pon anjl poqol kyxol.2Xitqani'n Qman Dyos te:
—¿Jasaja'ya?
Xi'tzun ttzaq'we'n poqol te:
—Matxi' b'aj nẍchu'ne' tkyaqil twitz tx'otx'.
3Atzunte Qman Dyos xitma'n te:
—¿Ma matxi' tz'ok tka'yi'na nmajine' Job'? Mixti' juntl xjal twitz tx'otx' kse'nte, o'kxtzu' najb'ena' weye' ex nanq'in toj tnik'alti'j, mixti' ttzakajil, ex nxitka'yi'n, tu'n lalun tb'incha jun taq'wix te juntl. Maskye matxi' tz'oktb'incha'na taq'wix ti'j ex mixti' tpaj, wa'lxi'xte toju' tchwinqlal mixti' ttzakajil, chi Dyos.
4Atzunte' poqol xittzaq'we'n te Qman Dyos:
—Qa min sokyeku'n aku', tkyaqil b'a'nile. Jaku' tzik'x tu'nte' ichan naq tu'n tkletju' tchwinqlal.5K'ixb'sankchaqa, atzun tila qa min xyasun ti'ja twitzku'ya, chij te Dyos.
6Atzunte Qman Dyos xittzaq'we'n teju' poqol:
—B'a'natzun, b'inchama te aju' tajb'ila, naq o'kx lalun kub' tb'yo'na, chi Dyos.
7Ik'b'ettzuntz twitz Qman Dyos, ex tzaj t-sma'n jun yab'il taq'wixi'x ti'j tchib'jil Job' tzajx t-xe tqan japumnix toj twi'.8Atzunte Job' xi' qeb'il tk'etz jun ch'uq tz'is, ex tzaj tiq'i'n jun piẍ ttx'anqa'n k'wil jotz'b'il ti'j.9Atzu'n t-xu'jil xitma'n te:
¿Ma ljo'ntzun tanq'ina b'a'n? ¡Yasunxa Dyos, kyimkutzunja! chij.
10Atzunte Job' xittzaq'we'n:
—¡Qya, lalun tz'ok toj twi'ya! Ina' qk'mo'nju' ti'xti' b'a'n ntzaj tq'o'n Dyos qe, ¿tiqu'ntzun lay qk'amu' myab'a'n? chij.
Iktzu'n, toj tkyaqil ja'lu min b'inchan il Job', tk'i'xpe'wt tu'n tyol. E'ponju' tamiw Job' ka'yilte
11Ate'toq oxe' tamiw Job': a junju' Elipas, najli toju' tx'otx' Teman, ex B'iltad, najli toju' tx'otx' Swa, ex Sopar, najli toju' tx'otx' Naamat. Tej kyb'inte tkyaqilju' taq'wix tzaj ti'j Job', kub' kyxima'n tu'n kxi' q'uqb'alte tk'u'j ex tu'n kyten tuk'i'l toju' k'ixk'oj.12Atixtoq tu'n kypon tk'etz, kyilu' Job', ex peni ela' kynik' te, e'aq'witzuntz ẍch'il ex oq'el, tu'nju' exch'yon toj kyk'u'j, xikyẍilu'n kxb'alun ex jaw kychto'n quq toj kyq'iq' ex tzaj chitj toj kwi'.13E'kub' qetzuntz twitz tx'otx' tuk'i'l, e'kub'ten wuq q'ij ex wuq qonik'an tk'etz, mixti'xte jun kyol kyma, qu'n okkyka'yi'n kuwtoqju' k'ixk'oj ti'j Job'. Tna' Job' k'ixk'oj
1Chab'ax tjaw yolin Job', ex yasun ti'ju' q'ij titz'jlen. Job'3¡Mixyab'a'nju' qonik'an tej tok iqan nwiye' tu'n ntxuye'! ¡Mixwit nitz'ja'ye' tej tpon nq'ijlalile'!4¡Naqwit kub' qloljix toju' q'ij lu, exwit ik'tna'l tu'n Dyos ex mixwit sqixa'ju' q'ij lu!5¡Junwt leku'n qxopinxi'x tzaj qloljsalte, mujqa jun q'eqmuj kub' juptz'ante, mujqa jun klis tzaj xob'tzalte!6¡Kub'wit naju' qonik'an lu toj qlolj exju' q'ij miwtlo junti' okq'o'n toj tajlal xjaw!7¡Mixwitloti'xte jun itz'ji toju' qonik'an lu, mixwitloti'xte sich' te tzalajb'il lu!8¡Noqwit ikj kyqani ajk'a taq'wix ti'j, ju' ati kyipumal tib'aj Leb'yatan!9¡Noqwit min e'qoptz'aj che'w toju' prim lu, exwitlo min ulju' spik'un nayonjtz, exwitlo min ilwi tej ttzaj t-xe kya'j!10¡Tzajwit txko'n toj twi' qonik'an tej witz'jiye' miwtlo jun xwilju'ye' txqan yajb'il!11¿Tiqu'n min nkyime' ti'j ntxuye', mujqa nkyimwite' tej witz'jiye'?12¿Tiqu'n nkub'a' chle'ne' tib'aj tqan ntxuye' ex nch'une' ti'j?13Naqwit ikj nkyime' atxi'xju', inwtlo chin wtane' ja'lo inwtlo chin ojlane' toj nak'b'il,14kyuk'i'l nimaqkawil exqe' nuk'ul toj kawb'il b'incha'n kyja nimaq kywe' toj muqb'il,15mujqa kyuk'i'lju' nche' kawin nkynojsa'n tja nimaqkawb'il tu'n q'anpwaq ex saqpwaq.16¿Tiqu'n min nku'x mqu'ne' kse'nkye e'li'n, kse'nkye' k'wal nche kyim na'mxtoq kyitz'ji?17Toju' muqb'il nb'aja' yajte'n kye' b'inchal myab'a'n, ex nche ojlanju' siktniqe';18atzu' nkneta' nak'b'il kyu'nju' jpu'nqe', ex lay kyb'itlju' kyẍalb'e'n chq'ol aq'unal;19Junelnitzunte' kyilwi nimaq ex k'oke' atzu', exqe' lq'o'n majen nche tzaqpaj toj kyq'ob'ju' kyajaw.
20¿Tiqu'ntzunlo ntjo'na' Dyos tu'n tlonteju' nyajt spik'un? ¿Tiqu'n ati tchwinqlalju' noqnk'ayix toj ttzi,21aju' ntqani'n tkamik mixjun kyim, maskye nik'xi'x tjoyli tu'n kyetwitz jun k'uwenj e'wa'n?22ktzalajelte' ichan lu tzmaxi'j ajtpon toj muqb'il.23Naq ntakanjete xjal tu'n Dyos, jaxja matxa' mqonilete' tb'e.
24A nwaju'ye' jiq'cha'n; ex a nk'wa'ju'ye' t'i'nje'n toj k'ixk'oj.25Tkyaqilju' ntzaj tchi wi'je' exju' nxob'le'ne', matxi' tz'oktz'aq wi'je'.26Mixti'x ojb'il weye'; naqx yajb'il atinqina'ye', mixti'xte nak'b'il, chi Job'. Tnejel tnej yol kyxol (Caps. 4—14) Elipas1Axxi'x, Job', miloyab'a'n toj twitza tu'n tokten jun xjal yolil tuk'i'la, naqtzun aju' ilti'j tu'n tb'ajx q'met teya.3A pena'ya xnaq'tzalkye txqan xjal ex nche'x tkuwsa'na mixti' kyipumal;4ana'ya, njaw wab'anteju' nkub' tz'aq tu'n tjawe' ex ntoni'nju'ya xi' tkub' tz'aq,5Atzu'n ja'lo tu'nju' makub' tz'aqa toj, nkub'numja ex matzaj tchewal ti'ja.6Aya jun b'a'n ajb'el te Dyos, jun ichan tnik'alti'j, ¿Tiqu'ntzun min nqe tk'u'ja?7Ximanku'ya, na'ntza ¿jtoje tila jun xjal kub'ajsa'n qa mixti' til?.8A twitzlalilju' oje wile', aye'ju' nkuxkawa'n b'yojwnaqi'n ex myab'a'n ax nkykotzi'nju' kuxni kyawa'n.9Ajttzaj ttx'u'jil Qman Dyos, jun jub'chanqe'x tu'n t-xew ex majx nche kub' tnajsa'n.10Maskye nche tzanin ex nche xo'jin kse'n b'alun, che qenb'il tzmaxi'j ajtetz q'uchi'n kywitzte tu'n Dyos.11Che kyimel kse'nqe' b'alun min nknetl kychi', aye'tzu'n kyal che b'ajex slamj.12Matzaj jask'u'n jun tqanil weye', chab'a ex penixi'x xnb'iye'.13Matz'ok txqan toj nwitze' qonik'an tej ẍeb'jik'wtan xjal, majx ẍinkub' tyoq'o'ne'.14Majx sok jun tchiylal wi'je'; ex majx ẍin jaw lu'lune'15Matzaj xupi'n toj nwitze' ex majx saj salan wi'je'.16Wa'ltoq jun atzu', xinka'yine' tewin atzu'n ka'yin min wile' mix-a'loxte' nyukchi... Xitzun nb'i'ne' jun tq'ojq'ojel wi'yj, tma:17¿Ma jaku'tzun tz'okju' ichan tz'aqli twitz Dyos? ¿Ma ẍnu'lxixtzunlo twitzju' ch'isalte?18Mipena' jun nqexi'x tk'u'j kyi'ju' ajb'el te toj kya'j. In pena' elyal kytzakajilju' anjl tu'n,19¡mitzunloyate' ichan majx numjni iku' se'n jun ja xoq'l t-xe jawni b'incha'n toj tz'awun, naq tu'n ch'i'n kb'el quqix kse'n pok' ajtkub' wab'e'n!20Ajtex q'ij matxitoq kub' xitj; kb'ajel tejumajx ex mix-a'lo' ati toklen ti'j.21Intaqk'uj tchwinqlal kse'n jun q'in; layx japun kanun ti'ju' nab'l ajtkyim.1Ẍch'ina, Job', alkyetzun matzaj tzaq'wenteya. ¿Alkye jun anjl kxela' tma'na?2Nche kyimju' xnak tu'n kypi'sal ex kytx'u'jil.3Oje wile' xnak xi'toq tjaw b'ent, ex lwiy kutxa'jtl.4Mix-a'lo' onilkyeju' tk'wal; min nb'inchanjtz tnik'alilti'j kye toju' kawb'il ex mix-a'lo' jun klol kye.5Nxiwanju' twitz kyawal kyu'n nche we'yajti inb'aj kyjyo'n kyxol ch'i'x, aye'tzu'n nxi'x che k'wajti majx nwalti'j kyk'u'j tu'nju kyq'inumal.6Myatzu' ntzaja' poq'lite' il twitz tx'otx'; ex myatzu' ntzaja' anq'inju' yajb'il toj tx'otx':7axte xjal ntzaj q'inte tq'ob' tze toj twi', kse'n txqan q'aq' axtzu' netza' tx'itj tqan taq' ti'jx.8Noqwit ayinwe' aya, jaku' txinqani'nwe' o'nb'il te Dyos atzunju' wile' jaku' kub' nq'o'ne' toj tq'ob';9¡Intb'incha'nte txqan ti'xti' nim toklen te lab'te'n, e'ti'xti' mix-a'lo'x jun nkane' toj twitz!10Ate ntzaj q'onte jb'al twitz tx'otx', tu'ntzunju' ntak'sana' twitz tx'otx';11a njaw nimsankye me'sqe' ex ntq'uqb'a'n kyk'u'ju' teqe' toj b'is;12ate nkub' xitu'nte t-ximju' xjal tx'yan tuk'i'l, ex a nb'inchante tu'n mijapuna'.13A nxpatxab'inte xjal tx'yan tuk'i'l tojxju' ttx'yamal, ex a nb'inchante tu'n mijapuna' t-xim taq'wix:14¡naq nche takajla tojku' tqan q'ij, juplikyi'j tu'n qlolj, naku'xwitloj te qonik'an!15Ate Dyos klolte prow exju' yajla'n toj kyq'ob'ju' b'inchal taq'wixil;16ate Dyos q'uqb'al kyk'u'ju' nche numj, ¡ate njpunte kytziju' b'inchal taq'wixil!
17B'a'nte' teju' xjal ntzak'unjtz tu'n Dyos; lalun tz'el tik'u'na ttzak'b'il Dyos nimtipumal.18Qama k'ixb'san, ex in tq'a'na'; qama b'ujun tu'n tq'ob' ex tzul chewsalte.19Kklonjtzela tu'n kukxju' teju' xob'ajil, ex lay taj tu'n toktz'aq taq'wixil ti'ja.20Toj tq'ijlalil we'yaj kyklonjtzela tu'n twitz kamik, ex toj tq'ijlalil q'oj kyklonjtzela tu'n teju' k'uẍtx'e'nb'il.21Kklonjtzela tu'n kyeju' mya'l kyaq', ex lay xob'ta aj tk'ulb'ana.22Kjawil tze'na ti'ju' we'yaj ex yajb'il ajttzaj ti'ja, ex lay xob'a kyeju' tojk'ul txkup.23Lay tokpaja kyi'j ab'j toj tkojb'ila, ex che okyelju' tojk'ul txkup te tamiwa.24Kjawil b'enta toj tjaya, ex tz'aqliqe' twakyixa ajkyxi tka'yi'na.25Ktenb'el txqan tk'wala kse'n itzaj nb'ajtzaj ch'iy toj kojb'il.26Kuwxta ajttijina, kse'n jun pchoj triy tijtl b'a'nxi'x.27Tu'nju' twitzlalil nela' qnik' ti'j; b'inxpe'ya, ex b'inchanxa aku'ya, chi Elipas. Job'1Noqwit b'a'nt tmlet tkyaqilju' nb'ise' toj jun tqan peẍ exju' matxi' chin nik'a'ye',3jaku'lo alxi'x kyetwitz tz'awun ttzi ninnjab'. Qu'mtzun ma'x tzaj yol toj ntziye'.4Machin tzajt-smaji'ne' Dyos nimtipumal, ex matxi' tz'ex meq'eq'enju' tb'iyb'il toj nwinqile'. Matxi' tzaj tchewal wi'je' tu'n nchin tzajt-xone' Dyos.5¿Ma ntzun noq'ju' chej qa ati twa? ¿Ma noq'ju' tman wakx qa ati twa?6¿Alkye jun nwan qa mixti' tatz'mil t-xilel twa? ¿Ma b'a'ntzun jun ti'xti' mixti' tk'ok'jal?7Aju' min wajb'ile' tu'n nwanteye' atzun nwaju'ye' ja'lo.8¡Noqwit tzaj ttzaq'we'n Dyos weye' aju' nxi' nqanine' te; noqwit japunju' wajb'ile' tu'n!9¡Noqwit ikj kub' t-xima'n Dyos tu'n nkub' tb'ajsa'ne', ex tu'n nmankune' tejumajx!10Jakuxi'xlo qewe' nk'u'j ikju', qu'n kuwte' tchib'l k'ixk'oj, ina' nnima'nwe' xjan tkawb'il Qman Dyos kukxju'.11Matxi' b'aj wipumale' tu'n tik'x wu'ne', ex mixti'tl tu'me'l tu'n wanq'ine'.12Myana' ab'jqine' kse'n pik, ex mya kuwqine' kse'n q'ank'uxb'il.13Mixti'tl wajb'ene' njunalxe', ex mix-a'lo' onilweye'.14Ink'u'jlanjtzju' amiw qa nyajti, maskye mya' wa'lxi'x twitz Dyos nimtipumal.15Aye'tzunkye' wamiwqeye', taq'wix xkyb'inchaye' weye', naku'j a' nche kub' tzqij.16Kse'n a' nku'tz tziltwitz, smo'n twitz tk'i' txun che'w ex saqche'w;17ajtzun tkub' naju' che'w, che tzqijelju' ttxiklil a', ajtjaw q'ij nkunaju' a'.18Tu'ntzunju' nela' kypa'n kyib'ju' ajb'etil ti'j kyb'e, xi'n che'xa'tl toj chq'ajlaj ex majx nche kyim.19Aye' ajb'etil nche tzaj Tema ex Sab'a q'uqlok kyk'u'j nik'tjoyli a' kyu'n,20Ajtzun kypon naq nelyal kyka'yin ex nche jaw k'olin.21Ikyqetzunju'ye' weye': nok kyka'yine' se'n ta'qine' ex nche b'ajxob'e'.22Mixti'we' nxi'nqani'n kyeye', tu'n ttzaj kyq'o'n pwaqe' kolb'ilweye',23mo tu'nwt nklete' kye waq'oje, mo tu'n welkyklo'ne' toj kyq'ob' eleq'.24Kyxnaqtzantz chaqe' weye', atzun chin kub'numeye': kyek'untze' jata' myab'a'n xnb'inchaye'.25Mix-a'lo'te k'elel ik'unte jun yol ttxolilti'j; aye'tzunkye' nchin kyb'ajsane' mya' toj tu'me'l.26Nche yoline' wi'je' tu'nju' nyole', yol mixti'x tnab'l noq tiqitz kyq'iq'.27¡Jaku' kub' kyb'ajsankye' jun meb'a ex jaku' txikyk'a'yi'ne' jun kamiwxixe'!28Kyka'yintzpe'ye' toj nwitze'; kmantze' qa naq wak'a'ne'.29Kyka'yinxe' kyole' wi'je', che okxe' tnik'alti'j; kanex toj kywitze' qa tu'me'lwe' nyol.30¿Maqa chalyolqine' kyeye' qa min na'n wu'ne' titi' in nma'ne'?1Ikyte tchwinqlal xjal tzalu twitz tx'otx' kse'n jun xjal q'ojil naq njapun tajb'eb'l,2Kse'n jun lq'o'nmajin nxi'x ka'ylaj ti'jun txleku'n, ex kse'n jun majin nxi'x ayon ti'j twitk'u'j.3Matxi chin yajti b'a'npun xjawe' ex mixti'xte', tkyaqil qonik'an nchin yajtiye' toj k'ixk'oj.4Aj nku kẍeye' mixjun nxi'te qonik'an; siktb'ilxte' kukx ntolojlaju'ye' ajttzaj t-xe kya'j, ¿jtojtzulo chin jawe'ye'? nchije' nkub' nxima'ne'.5Matxi' che kub' b'ent ẍchuq' wi'je' ex naq nqowjtl, ex nxi'x pojin nk'ixb'lene'.6Xi'tjapun b'ajwe' toj nq'ij, mixti'x q'uqb'ab'l nk'u'je', ojqel tel kse'n jun twa chemuj.7Na'ntza Qman Dyos, naku'j jun jiq'chanju' nchwinqlale', ex layx chin tzalajtle'.8Mix-a'lo'xtl k'okyel ka'yinweye'; naq ajntzaj tka'yi'na chin b'ajeltzuntze'.9Kse'nte muj nik' ex nkub'naj, iktzun xjalju' ajt-xi' toj muqb'il, layx tz'anjtztlti'j, lay tz'okka'yi'ntl kyu'n toj tja.11Qu'mtzun lay b'ent nkyaj numeye'. Kxel nlanu'n nyole' toj tchib'lju' k'ixk'oj ex tk'ayil.12¿Ma nintxkupqine' xob'ajilx toj ninnjab', tu'nju' nxi'x xq'uqina wi'je'?13Ajtkub' nxima'ne' qa toj kuẍb'il chin ojlala'ye' exqa tu'n watl kqeb'ela' nk'u'je',14Intzaj tq'o'na xob'ajil toj nwatle'; ¡kyexi'x toktojnwitze' tu'na!15B'a'nwtlo naqwit kub'tjtz'o'na nqule'; wajb'ile' tu'n wele' twitz tejumajx.16Layx wipatle'. Min wajb'ile' tu'n wanq'intle'. Chin tq'onkja, qu'n mixti'x tajb'enju' nchwinqlale'.17¿Titi'xixtzu'n toklenju' xjal, tu'nju' nxi'x b'ajx tk'u'ja ti'j? ¿Tiqu'n nxi'x lab'tiya ti'j?18¿Titiqu'n majx toktwitza ti'j tkyaqil q'ij, ex jachq'al nok tq'o'na toj joyb'ilti'j?19¿Ma laytzun chin kyej tq'o'n jun kmuja naq tu'n tb'ilq'etku' ntzub'e'?20Qatzun ati wile', ¿ti'tzu'n matxi' nb'inchaye', xq'uqil xjal? ¿Tiqu'n ayinxixe' nchin tzaj tnik'u'na kyu'n tal t-smaja? ¿Mujqa iqa'nqine' tu'na?21¿Ma laytzun kub' tnajsa'na wile'? ¿Laytzun kub' tnajsa'na taq'wix xnb'inchaye'? Naqch'intl nxi'we' toj tx'otx': kchin tjya'ya, ex mixti' qintlwe', chi Job'. B'ildad1¿Jtoj qjen tyolina ikju'na'j, naku'j jun kyq'iq' jb'al?3Min nxmletz'jete Dyos nimtipumal, ti'ju' tnik'alilti'j exju' oklenj.4Malo che b'inchan ilju' tk'wala twitz Dyos, qu'mtzun xkub' tz'e'ysa'na' kywitz.5Jyoma Dyos nimtipumal, ex qaninxa tu'n ttzaj laqj tk'u'j ti'ja.6Qa b'a'nta tel ex ttxolil tb'eya, axte kxq'uqilteya, ex ktzajel tq'o'n tjaya tojxi'x tu'me'l.7Mixti' tz'oka'te' tq'inumala atitoq nej kyetwitzju' ktenb'el yajxi'tl.
8Qaninxa kyeju' tijwnaq, ex knoma ti'ju' twitzlalil kyu'n ojtxi' xjal.9Tzmana' k'walqoqe', ex mixti'xqe b'a'n qu'n; naku'j xlekumal qekye' qq'ijlalil nche ik' twitz tx'otx',10Aye'tzunkye' ojtxi' xjal jaku' tzaj kytx'olb'a'n teya tkyaqil, jaku' b'aj kychik'b'a'n nim ti'xti'.11O'kxtzu' nche ch'iya'kye' ajlaj ex tqan u'j ja atiya' a';12Nejtlpe' nche kub' tzqij kywitz txqantl k'ul maskye min nche jaw tx'emet.13Ikxtzun nb'aju' kyi'ju' b'inchal taq'wixil ex kyi'ju' nik'tna'l Dyos kyu'n: mixti'x njapunju' tb'is kyk'u'j.14Aju' ja q'uqloka' kyk'u'j ex kykuwal iku' se'n tchemoj xin.15Kyajb'iltzun tu'n kytzyuntekyib' ti'ju' tq'imal, lay che ky'isj tu'n; mujqa tu'n kyoklak'e ti'ju' tchemoj xin ex lay tipa.16Ikyqe' b'inchal taq'wixju' kse'n itzaj k'a tu'n q'ij, nb'ajx mlen toj tkyaqil awal;17nb'ajx kyawa'nkyib'ju' kylok' toj pik ex majx nb'ajx kyaq'in kyib' kyib'aj ab'j,18qatzun mache jaw xb'oqi'n mix-a'lo'te kb'ilte qa eb'aj ten atzu'.19Iktzun che b'ajela'ju', ex che tzajel ch'iy txqantl te kyxel.
20Min nche kyej ttzaqpi'nte Dyos xjal mixti' kyil, ex min nonin kyi'ju' b'inchal taq'wixil.21Ate kb'inchalte tu'n ttze'n jumajtla ex ktzalajela b'a'nxi'x;22aye'tzunkye' tajq'oja k'elel kych'ixaw ex kb'ajel xitj kyja b'inchal myab'a'n, chi B'ildad. Job'1B'inawe' wu'n qa ikyttenju', lay b'ent tik'nejte' ichan tyolin twitz Dyos.3Qa tajb'il jun tu'n twulj tuk'i'l, layx b'ent tmojtzet jun tyol kyu'n kab'k'al lajnaq (1,000) tu'me'l.4Nimte' Dyos tipumal ex tojtzqib'l, ¿alxi'xkye jun k'okyelwe' twitz ex mixti' k'ik'ela'?5Nche yukchi witz tu'n ttx'u'jil Dyos; nche b'ajt-xitu'n ex mix-a'lo' nlonte.6Ate nyukchante tx'otx' kyuk'i'lxi' tq'uqlil.7A inq'mante tu'n mijawula' q'ij, ex tu'n lalun che qoptz'aju' che'w.8Mix-a'lo' onilte tej txit-slik'u'n kya'j ex kub' we' tib'aju' ttolob' ninnjab'.9E'kub' tb'incha'n che'w: exju' wotz, q'inb'il, exju' ninche'w kyuk'i'lju' tzb'oj che'w toj tnayajkya'j.10¡A nb'inchante txqan b'a'nq'ob'aj te lab'te'nxi'x, mix-a'lo'xte nkane ti'j!11Qama tzik' Dyos ntx'u'kye', layx wile'; k'ik'el ex layx txinka'yi'ne'.12Qama kub' ttzyu'n jun ti'xti', ¿alkye kxel q'mante qa myate? ¿Alkye b'a'n t-xiqaninte ti'ju' ntb'incha'n?13Qama tzaj ttx'u'jil Dyos, ch'uẍ tu'n tkub' tk'u'j; k'elel kych'ixawju' mujlikytzi tuk'i'l Raab' t-xe tqan.14¿Jatzun ktzajela'tlwe' nyol tu'n ntzaq'wene' te Dyos?15Maskye mixti' wile', lay b'ant t-xintzaq'we'ne'; ate ajkawil weye', naq o'kx b'a'n txinqani'ne' tu'n ttzaj laqj tk'u'j wi'je'.16Qama ntxoke' Dyos twitz jun ajkawil, extzun qama pon, laylo che'x tb'i'nju' nyole'.17Jaku'lo tzaj tq'o'n jun qa'nkyaq wib'aje', exlo naqxtak'i'n chin tk'ixb'sa'xi'xtle';18naqlo toj tk'ayil chintenb'ela'ye' tu'n, ex layx taj tu'n nxewtiye'.19¿Qa ilxi'xti'j wu'ne'? Ate Dyos nimxi'x tipumal. ¿Qatzun mantxoke' twitz jun ajkawil? ¿Alxixkye kweb'el twitz?20B'a'ntzunqa tnik'alwi'je' ex mixti' wile', ate kq'malte q'a ati wile' ex taq'wix nb'inchb'aje'.21Mixti'we' wil, extzun ikxtz'ela'ju'; min wajb'iltle' tu'n wanq'ine'.22Junxte' tkyaqil. Atzunwe' nkub' nxima'n: nche kub'tb'ajsa'n ati kyil junx tuk'i'l mixti' til.23Qama che k'ulb'an xjal mixti' kyil ex mache kyim, naq njawtze'n Dyos ajttzaju' yajb'il kyi'j.24Nkyajtq'o'n twitz tx'otx' toj kyq'ob'ju' b'inchal myab'a'n ex noktjpu'n kywitzju' ajkawil. ¿Alkyetzun nb'inchante qa mya Dyos?25Ojqel telju' wab'q'iye', ex mixti'x nchin tzalaje' toj.26Sululun tel kse'n b'ark toj a', kse'n q'anjel lepchix ti'j tchi'.27Wajb'ilxwite' tu'n tik'tna'lju' nb'ise' naku'xwitloj nchin tzalaje'.28Tkyaqil nk'ixk'oje nul jumajtl xob'tzal weye', b'i'n we'wu'n min nchinx toksla'ne' Dyos qa mixti' wile'.29Qana' ti wile' twitz, noqxgan noktilil wu'ne'.30B'a'ntzunqa machin tx'ajune' tuk'i'l q'eq, exqa mab'je'l nqcho'n nq'ob'e' tu'n ta'l tza'j,31chin b'elex tlmo'ne' Qman Dyos toj xoq'l, tzulpe' molmon kyk'u'ju' nxb'alune' weye'.32Lay b'ant tmoje nwitze' tuk'i'l Dyos kse'n tuk'i'l jun ichan, ex lay b'ent txinma'ne' tu'n qxi'ye' tuk'i'l twitz kawil.33¡Noqwit ati jun ajkawil qxole' atiwt toklen qib'aje' tuk'i'l Dyos,34tu'nwtlo lanlun taj tu'n tkub' ttz'e'ysa'ntl Dyos nwitze' ex tu'n lalun chin okt-xob'santle'!35Laytzun chin xob'tze' tu'n nyoline', qu'n na'nwe' wu'n mixti' wile' twitz.1¡Wixwit chin kyimwe'! Kqeb'el nk'u'je' ajtjatz nma'ne' tkyaqil, chexe'l nlanu'n nyole' tu'n tchib'l nik'x wu'ne'.2¡Nman Dyos, lalun tz'oktq'o'na te wile'! ¡Q'mantza weye' titi'ju' npaje'!3Ana'ya tzaj q'onweye', ¿ma b'a'ntzun tu'nju' nchin tyajla'na, ex nchin eltik'u'na, ex ntzalaja ti'j kyximju' b'inchal myab'a'n?4¿Ma ikxtzun nche tka'yina' ti'xti'ju'ya kse'n nkyka'yi'na' xjal?5¿Ma ikytzun tchwinqlalju'ya, kse'n toj tchwinqlal jun wnaq nkyim?6¿Tiqu'ntzun nt-xpich'u'na nchu'ksb'ene' ex wile',7b'i'na' tu'na mixti'we' npaj, extzun mix-a'lo' klol weye' toj tq'ob'a?8Aya b'inchanweye' kyu'nku' tq'ob'a, ¡atzu'n ja'lo tajb'ila tu'n nkub' t-xitu'na!9Na'ntza qa kuw tx'otx'ju' ntx'otx'ale': ¿Oktzun chin b'el tquqi'n jumajtla ja'lo?10Tb'inchaya nxmilale' kse'n nb'enta' kyes ajtkub' qtz'aku'nix lech;11Tb'inchaju'ya chib'jile', b'aj tmujb'a'na nb'aqile' kyuk'i'l twonsil;12tzaj tq'o'na nchwinqlale' ex intk'u'jlaya ex aya ẍaqlunweye' tu'n wanq'ine',13Atzu'n ja'lo nel nnik'e' teya atitoq jun tb'is tk'u'ja toj ewaj:14naqtoq nka'yina wi'je' qama chin b'inchan ile', tu'n tb'ant tkub' ttz'e'ysa'na nwitze' tu'n tpaj wile'.15Qatzun tinpaje', matxitzun chinb'o'ljtze'; qatzun mixti' npaje', jaku'x chin tzalajch'ine', qu'n nchin k'oline' tu'n ẍin kutme'ssa'na.16Qatzun majaw wi'nwib'e', k'okyel lpeya wi'je' kse'n jun b'alun, expe' ktb'incha'ya b'a'nq'ob'aj tu'n nkub' t-xitu'na.17Nche tch'exb'enta tztiyal wi'je'; xi'ttzajxi'xtl ttx'ujila wi'je'; ¡kukxtq'ojinju'ya wi'je' kse'n jun k'loj q'ojil!
18¿Tiqu'n taja'ya tu'n witz'jiye'? Nkyimwitloye' na'mxku'toq nlonjtze'.19Nkyimwitloye' tej wel itz'je' ti'j ntxuye'; nakuxwitloj mixti'x nitz'jiye'.20Naqpena' ch'i'n toju' nchwinqlale', ¡chin ttzaqpikja! Chin tq'onkch'i'na toj tzalajb'il.21Na'mxku' nxi'ye' toju' nb'eye' ja lay tz'anjtza' wi'je', toju' tx'otx' qxopin ex qlolj,22toju' tx'otx' sjumj ex tzpeti'n, ja tu'me'l ikx spik'unju' kse'n qlolj, chi Job'. Sopar1Tkyaqilu' txqan yol lu nojqelan tzaq'web'lte, myana' tu'nwt txqan qyol qoxe'l oksla'n.3¿Yajtzu'n chita qa tu'nju' txqan tyola kjpetala' qtziye', exqa mix-a'lo' jun kb'entel ttzaq'wenteju' t-xmayb'ila?4Intma'na qa ttxolilti'ju' t-xnaq'tzb'ila, ex axa nokq'ontetib'a ẍtilun.5¡Noqwit yolin Dyos tu'n ttzaj tma'n teya!6Jaku' tzaj t-xnaq'tza'n nab'l e'wa'n teya, ch'uẍ tu'n telkynik'tzil. Jakutzun tz'eltnik'tza qa min xtz'e'ysanjtz twitza kse'nxju' nojqelan, tu'n Qman Dyos.
7¿Ma jakutzun tz'el tnik'a ti'j tkyaqilju' e'wa'n tu'n Dyos ex tkyaqilju' tku'x toj tanmi?8¿Ti'xi'xti' kb'antel tu'na, nimxi'xna' tokxa'te' twitz kya'j? ¿Titi'ta b'a'n tu'n, jana'lo ta'te' t-xelo?9nimaqxi'x kyetwitz tx'otx' ex nimxi'x twitz kyetwitz ninnjab'.10Tzulwittzun Dyos, che okxwit tjpu'n xjal ex che ttxokwit tu'n kyok toj xjel, ¿alxi'xkye kmyolte?11Tojtzqi'nte alkye chalyol; ex tojtzqi'n myab'a'n, ¿Yajtzu'n tojtwitzta, ma min b'i'n tu'n?12Ajtkub'naju' toj k'ul b'ur, atzun q'iju' kkaneb'il toj twitzju' mixti' tnab'l.13B'isunku'ya tu'n tanq'ina toj ttxolil, ex kub'sana twitz Dyos.14Qa nim txqan tila, tzaqpinqe'kja; lan taq' anb'ila teju' taq'wixil toj tjaya.15Ktzalajeltzuntza ex lay xob'a, ex ktenb'ela toj nak'b'il;16K'ik'eltzun tna'l yajb'iltz tu'na; k'ik'eltna'l tu'na kse'n ajtik' jb'al.17Kqoptz'ajelxi'x tchwinqlala kyetwitzju' q'ij te wanq'ij; ikyk'okyela' kmoju' qxopin teya kse'n spik'un.18Kqeb'el tk'u'ja ex mixti'ku' tzik'a' tk'u'ja; toj tq'ob' Dyos kwtalaya toj nak'b'il.19Ajtkub'txaleya mix-a'lo' ksak'pulteya. Nim che ul qanil xtalb'il teya.20Aye'tzunkye' b'inchal myab'a'n, noqxgan che jyol o'nb'il; layx knet jatu'n kyklonteya' kyib', naqx kamik nayon kye, chi Sopar. Job'1¡Mixti' tu'n ttzaj qxim kyi'je' qu'n aye'kye' yolil ti'ju' tnam, ajtzun kykyime' mixti'tlte nab'ltzu'!3Ikxna' atiwe' nnab'l, ex junxwe' woklen kse'nkye'. ¿Alxixkye min b'i'n tkyaqil ja'lu tu'n?
4B'a'ntzun qa mixti' wile' ex npaje', ex intoq tzaj tb'i'n Qman Dyos nkub'sb'ile' tnejel, nche b'ajtze'n wamiwe' wi'je'.5Aju' b'a'n ta' inel tik'u'nju' nyajti; mixti'x toklenju' xi'tex tz'aq te, nxitk'o'pi'n.6Ati nak'b'il toj kyja eleq'; ex mixti' tzik'a'kyk'u'ju' nokky'ik'le'n Dyos, toj kywitz qa toj kyq'ob' ta'.7Qaninxa kye txkup mujqa kye pich': jaku' xnaq'tzanjtza kyu'n.8Ex b'a'n tu'n txitqani'na te tx'otx' ex kye kyiẍ toj ninnjab' tu'n ttzaj xnaq'tza'na kyu'n.9¿Ma ati junkye' na'mx tkane' toj twitz qa aku' Dyos b'inchante tkyaqil?10Toj tq'ob' ta' kychwinqlal kykyaqilju' itz'qe'.11Ntb'i'n ẍkyinb'aj tu'me'lju' yol, ikxju' kse'n qaq' ntna'n tk'ok'jal.
12Ati kynab'lju' tijwnaq; tu'nju' kyab'q'i matxi' tz'ok kynab'l.13Atzunte Dyos ati tnab'l ex nimtipumal; nche kub'tnk'u'n t-xim ex nche japun tu'n.14Aju' makub' t-xitu'n Dyos, mix-a'lo kb'antel tjaw b'inchantlte; aju' kjpetel tu'n Dyos mix-a'lo' kb'antel ttzaqpinte.15Qa min ntzaj tq'o'n jb'al, tkyaqil kb'el tzqij; qama tzaj tq'o'n kb'ajel pune twitz tx'otx'.16Ati kanb'ab'l kukxju' tu'n tipumal. Toj tq'ob' ta'ju' inkub' sb'u'n exju' insb'un.17Tu'nte min nb'enta'tl kyximanju ati kynab'l ex tu'n tok toj kywi'ju' ajkawil.18Nelti'n kyoklenju' nimaqkawil ex nchexti'n toj jitz'jtib'il ẍb'iqlqe'.19Nche eltiq'i'n pale toju' kyajb'eb'l ex nche eltiq'i'nju' ate'k toj kyoklen.20Ntjpu'n kytziju' q'ol nab'l q'uqli kyk'u'jlalil ex neltiq'i'n kynab'lju' tijwnaq.21Ntb'incha'n tu'n tel kych'ixawju' nimaq kyoklen ex tu'n tb'aj kyipumalju' kuwqe'.22Nche tyek'u'nju' ti'xti' e'wa'nqexi'x ex nche elt-spik'cha'nju' ti'xti' min q'ancha'lqe'.23Nche jaw tch'isa'n nimaqtnam ex nche kub't-xitu'n, nche b'ajx t-sputi'n ex nche ok tb'u'yi'n.24Neltiq'i'n kynab'lju' nejenel tejun nintnam ex nche'x ttzpet-san toj jun chq'ajlaj mixti'x tb'eyil,25janche takanjeya' toj qxopin, nche ẍutujla kse'nqe' tx'ojtenel.1Tkyaqil ja'lu matxi' wile' kyu'nku' nwitze', matxi' nb'iye' kyu'nku' nẍkyine'.2Wojtzqi'nwe'ju' kyojtzqi'ne', myana' nimaqxi'xkye' kyoklen kye nwitze'.3Awajb'ilju'ye' tu'n nyoline' tuk'i'lku' Dyos, awajb'ilju'ye' tu'n nwulje' tuk'i'lju' Nimtipumal.4Nkub' kyewa'ne' ax tu'n kychajyolile'; q'anal qeye' extzun mix-a'lo'x jun yab' nkyq'a'na'ne'.5¡Tuk'ilxpe'wt nche kub'numeye', jaku'wtlo q'manjtz qa ati kynab'le'!
6Kyb'incham xtalb'ile', kyb'intze' chik'b'ab'l wu'ne'.7¿Yajtzun chechikye' qa nkyklo'ne' Dyos tu'n kychajyolile', exqa nche ajb'ene' tu'nju' ksb'ub'le'?8Matz'ok kyq'o'n kyib'e' tuk'i'l, ex tu'n kykolone' ti'j,9¿Titi' kb'ajel qama che okye' toj xjel tu'n Dyos? ¿Majaku'lo sb'et kyu'ne' kse'n jun xjal?10Qa naqkyak'a'ne' nok kyq'o'n kyib'e' tuk'i'l, che tzak'unjtzel b'a'nxi'x tu'n.11Ktzajel tchi kyi'je' ex che xob'ele' teju' toklen Dyos nim.12Naq quqte' tu'me'l kynab'le'; ikyte' kse'n kyajb'ile' tu'n kyklete' toj nintapi xoq'lile.
13Atzu'n ja'lo, ¡k'ulkytziye', qu'n chin yolile', tixku' mab'aj weye'!14Knq'a' wib'e', kxel woyi'n nchwinqlale'.15B'a'ntzun qama chin kub' tb'yo'ne', kb'el nwab'a'n wib'e', tu'n txinma'ne' kolb'il wib'e' twitzku'.16Qape'tzunlo atzu' chin kletela'ye', qu'n lay b'ent tokx jun b'inchal taq'wix twitz Dyos.17Kyb'inkutzune' chik'b'ab'l b'a'nxi'x kxe'l nq'o'ne' kyeye'.18Kxe'l nma'ne' kolb'il wib'e', kanli nwitze' ttxolilti'jwe' nyol.19Qa alo' jun machik'b'ante wile', chin b'el numeye' ex chin kyimele'.
20Q'ontz kab'e' tixti'ya weye' Dyos, ex lay kub' wewa'n wib'e' twitza.21Lalun kub' ttz'e'ysa'ntla nwitze' ex lalun taja tu'n nxob'e'.22Chin ttxkoma, ex kxe'l ntzaq'we'ne'; mujqa nejtl chin yolile', atzun tzaj ttzaq'we'na.23Q'mantza weye', ¿alkyeqe' wile' ex npaje'? ¿Alkyeqe' wile' nimaq ilxi'x?24¿Tiqu'n nxa'tewa'n tib'a nwitze'? ¿Tiqu'n nchin noka' tq'o'na naku'j jun ajq'oj?25Naku'j t-xaq tzeqine' toj kyq'iq', ¿Tiqu'n tajb'ila'ya tu'n nkub' t-xitu'na? Ikyqinju'ye' kse'n ttxa triy tzqij, ¿tiqu'n ljo'n toj nq'ije' tu'na?26Nchin tpoqi'na tu'n tkyaq tk'u'ja; ntxjelu'na nchuksb'ene' atxi'x toj nku'xumale'.27Noktk'lo'na nqane' toj xpatx'k'uxb'il, majx toktwitza wi'je' janchin b'eta'ye' ex majx ntka'yi'na ja nkub'a' nqane'.28Xi'nkub'aje' kse'n jun ti'xti' npsuq'in, kse'n xb'alun nkub' t'uqj.1Naq tchwinqlalju' ichan tal jun qya, ex nim yajb'il ntzaj ti'j.2Kse'n jun b'ech npoq'chaj ex lwiy nkub' tzqij; nik' kse'n jun leku'n ex nkub'naj.3¿Ma ti'jtzu'n ichan lu soka'ten twitza, ex tajb'ila tu'n toktq'o'na toj xjel?4Mix-a'lo'te jun jaku' b'ant tetz ẍtilun tu'n toju' tz'il.5A na'ta q'malte jni'toj tchwinqlalju' ichan, ex lay tzi'k' tib'aju' tzajni tq'o'na,6q'imil twitza ti'j ex tzaqpinkja; ¡q'onkja tu'n tnik'b'ente taq'unb'en itz'xku'!
7Inxulin jumajtlte' tze ajtkub' tx'emet, ex kukx che tzajetl t-xul ak'a'j.8B'a'ntzun qa matxi'toq tijin tlok' ex nq'ayjtlu' t-ẍwankyil twitz tx'otx',9Ajtna'nte t-ẍb'ajunil jb'al, kcha'xixel jumajtl; che tzajel tq'ob' kse'n jun awal.10Atzunte' ichan ajtkyim mixti'tl tu'me'l tu'n tklet; ex ajtkyim, ¿jakpomela'?
11Kjawil b'akaxinju' a' toj ninnjab', exqetzu'n tnimal a' che tzqijel;12atzunte' ichan, lay jawe' toj muqb'il ex lay tzaj tna'ntib' toj twatl, atixku'ju' kya'j.
13¡Naqwit chinx tewi'na toj tkawb'il kamik akx nik' ttx'ujila', exwit kub' tq'o'na jun tq'ijlalil tu'n ntzaj tna'na'!14¿Ma ktzulo k'anq'itl jun xjal qama kyim? Jaku' nyowe' tq'ijlalil wajb'eb'le' nojqelan tzmax aj ntzaqpaje'.15Atzulotza ktzajel txkon weye', extzulo kxel ntzaqwe'ne'; ktzunlo chin tzajel tk'ujla'ntza, ana'ya ch'isalweye'.16Qa toktwitza kyi'j nqane' nchin b'ete' ja'lo, laytzun tiltza wile';17ktzunlo k'ik'el tna'l npajtze' tu'na extzulo chin t-ẍtilsa'tza toju' wile'.
18Expena' che tzajel niq'ju' witz, ex che ik'elju' pik ja ta'qe'.19Kse'n a' nche b'aj tjqu'n ab'j exju' jb'al nxitiq'i'n tquqil tx'otx', ikytzunta' nkub' t-xitu'na ja q'uqla' tk'u'j xjal.20Nkub' tb'ajsa'na tejumajx, nex t-xla'ja'na ti'jxi' ttx'otx', ex majx nchukji tilb'ilal.21Qa nkanb'et ninb'ilkyeju' tk'wal, min npon tqanil te; qama che kub' yajt, min ntlo'n;22o'kxte ntna'nju' k'ixk'oj toj t-xmilal, aju' yajb'il toj twinqil, chi Job'. Tkab' tnej yol (Caps. 15—21) Elipas1Ate' xjal ati tnab'l minxittzaq'we'n kyuk'i'l yol mixti' kyoklen ex min jaw tnima'ntib' kyu'n tyol naq tiqatz kyq'iq';3Minti' naqxwit nyolinxi' ex min najb'en tyol mixwitti' toklen.4Atzunta min nimantla te Dyos: ¡nkub' t-xitu'nju'ya k'u'lb'il axi'x!5Myab'a'n tokx toj twi'ya qu'mtzun nyolina ikju' ex nyolina tuk'i'l sb'ub'l.6Min nojqelan tu'n t-xinpoqo'na, tojxpena' ttziya netza'.
7¿Mamixtzunti' jun xjal toj twitza tej titz'jiya, ex mamixti'qe'toqju' witz?8¿Ma atzuna q'ol tnab'l Dyos, mujqa o'kxa ajnab'lil twitz tx'otx'?9¿Titzu'n b'a'n tu'nju' min nb'et qu'ne'? ¿Titi' tojtzqi'na ju' min qojtzqi'ne'?10¡Matxina' tzajqe' qwinqil, nimxi'xpena'qe' twitzlalil qu'n kyetwitz tmana!
11¿Maminqe tk'u'ja tu'nju' ntq'uqb'a'n Dyos tk'u'ja ex chab'a nqo' yoline' teya?12¿Tiqu'n nxa'tq'o'na toj twinqila ex noq nsq'iluna tu'n tpaj?13¿Tiqu'n ntx'u'jina'ya ti'j Dyos ex nim txqan tyola ti'j?14Mixti'te jun xjal japumniti'j ex mixti'wt tpaj.15Mipena' jun q'uqlixi'x tk'u'j kyi'ju' anjl, myape'na' ẍtilunju' kya'j twitz.16¡Mitzunloyate' xjal, ntzu'wix ex ik'b'ajilx, naqx il nb'incha'n kse'n nk'wan a'!
17B'inkupe'ya, kxel nma'nch'ine' teya aju' matxi' tzik' nwitze' ti'j,18aju' nkyxnaq'tza'n ajnab'lil qe'. Makykan kyi'ju' ijtxi' kychman,19Aye'j xiq'o'n tx'otx' kye ex min xi'kysmo'nkyib' kyuk'i'l najchaq xjal.
20Naq ch'i'ntoj tchwinqlalju' xjal b'inchal myab'a'n, exju' mya'l yajb'ilxi'x nanq'ina'.21Nxob' kye tq'ojq'ojel nche'x tb'i'n; kse'n q'uqlixi'x tk'u'j, nkub' alq'a'n.22Layx b'ent toq toj qxopin: ¡nayon jun xuyb'il b'iyb'ilte!23k'okyel te kychi' k'utz; b'i'n tu'n qa kb'ajel.24Tzul xob'el ti'j tu'n qlolj, tzul b'is ti'j ex kk'ulb'al, kse'n jun nimaqkawil ajt-xi' q'ojil.
25Ikytzun nb'aju' ti'ju' njaw ti'ntib' ti'j Dyos ti'ju' nok pi's teju' nimtipumal,26aju' klo'n tu'n kolb'il, mixti'x tnab'l noktzaqpaj ti'j Dyos.27T-xuq'exi'x twitz ex tq'eb'exi'x.28Che b'elxitju' nimaqtnam janajla'; che b'ajkjel kolb'e'n ja junch'yuq ttx'anqa'n jatl che kjela'.29Mya nimtoj kq'inumaxel, ex lay txi' tlok' toj tx'otx'.30Lay tzoqpaj toj qxopin. K'okyel kse'n jun awal nb'aj tz'e'y t-xul tu'n q'aq' mujqa nche eljub'cha'n tub'chil tu'n kyq'iq'.31Lalun tz'okqe tk'u'ja ti'ju' sb'ub'l toj xnakyil, qu'n o'kx ktkanb'a'ju'ya kb'el t-sb'u'n tib'a.32Kb'el tzqijte' sb'ub'l na'mxtoq tpon tq'ijlalil ex lay t-xulin jumajtl.33Ikyk'okyela' kse'n junwi' ub'a na'mxtoq tq'nax twitz ajtb'ajku'tz t'uxj, kse'n junwi' olib' naq nku'tz tz'aq tub'chil.34Lay kyej kyyajajilju min nche okslan te Dyos, kb'ajel pati'n kyja tb'anilqexi'x naq tu'n kyeleq'.35Ch'onwi'qe' tu'n taq'wixil ex nche alan k'ulb'a'n; naq sb'ub'l kywitz nkyq'o'n, chi Elipas. Job'1B'a'npun majxi' nb'iye' ti'xti' kse'n ja'lu. Naq ate'kkye' yajul weye' mya inwt kyq'uqb'a'ne' nk'u'je'.3¿Ma b'ajxtzun b'aja' ttxa'nju' yol mixti'x kyoklen? ¿Tiqu'ntzun nela' kyik'o'ne' nyole'?4Aye'wttzunju'ye' kse'n ntina'ye', ikxwitlo jaku' chin yolinwe' kse'nkye'; inwtlo xinyukcha'n nwi'ye' te xmayb'il jaku' txinlanu'n txqan nyole' kyeye',5mujqa jaku' b'a'nqe' nyole' ex q'uqb'ab'l k'u'jb'aj tu'n tqe kyk'u'je' ex tu'n tok kyipumale'.6B'a'ntzun qa atite yol layx tz'elte' k'ixk'oj, exqa mixti'te yol ikxte'.7Matxi' tz'elti'n Dyos wipumale'; mache elti'n kykyaqil wamiwe'.8Machin okxtjpu'ne'. Majawtiq'i'n yol wi'je'; machin tpoqiye' tuk'i'l chajyolil.9Ljo'n toj nq'ije' tu'n Qman Dyos ex nchin b'ajttzaqu'ne', naku'j jun txkup nchin t-xob'sa'ne'.10Nche jawtilju' xjal wi'je', nche xk'ob'in weye' ex nchin okkyt'ob'ine' te me'sb'il weye'.11Ma chinx tq'o'ne' Qman Dyos toj kyq'ob' b'inchal myab'a'n ex b'yolxjal.12B'a'ntoqwe' nten, atzunte kub' ttzyu'n nqule'; machin b'ajtpch'u'ne', majx ẍinb'aj tpuẍi'ne'. Majx ayine' nchin tzaj t-smaji'n.13Nchintza t-smaji'ne' tkyaqil plaj; mixti'x tlaqb'il tk'u'j majx nb'je'x jlajin talt-smaj toj nxmilale', matxi' b'je'tz chij toj nk'u'je'.14Matxixi'x chin b'ajk'ixb'iye' tu'n, noktzapaj wi'je' naku'j jun q'ojil.
15Matzaj nb'ise', matz'ok nq'o'ne' nxb'alune' te b'is, ex kuxnxuqu'n nwiye' toj quq.16Matxi' b'aj mal nwitze' tu'n oq'e'n; makub' sjumjix kyi'j nwitze',17B'ajxpena' chin b'ujuna'we' te jun xjal ex b'a'nju' nna'j Dyose'.
18¡Lalun kub' tewa'na nkub'sb'ile' tx'otx'!, qu'n ntqani'n b'yojwnaqi'n lu tu'n tok tu'me'l t-xel weye'.19Atilo junte' toj kya'j kchik'b'alte qa mixti'we' wil,20Tu'n tpjunte nxime' twitz Qman Dyos, ex tu'n tka'yinte ta'l nwitze';21Tu'n tyolin wi'je' twitz Dyos, kse'n nyolin jun xjal ti'j juntl.22Xi'na' tb'ajte' jte' ab'q'itlwe' nchwinqlal, chin ik'elwe' ex lay chin ul jumajtle'.1xi' nkub' b'aje'; ch'inxtl tb'ajwe' nchwinqlal; naq tu'n nxi'tlwe' toj jul.2Naq nche xmayinkye' xjal nk'etze'; q'ijtl ex qonik'an nche pa'nyol nwitze'.3Atzuntz Nman Dyos, nyolin wi'je'; ¿alkyexixtzuntl, aya k'onil weye'?4Aya nchuksante kynab'l, lalun taja tu'n nkub'e' kyu'n.5Che we'yajtelkye' kyk'walju', naq tu'n pwaq nche kypoqona' kamiw.6Oje tb'inchaya tu'n kyolin taq'wix kykyaqilx wi'je' ex tu'n tokxkytzub'a'n toj nwitze'.7Matz'ok muj kyi'j nwitze' tu'n k'ixk'oj; ex naku'j leku'n qine'.8Nche jaw lab'ti b'a'n xjal ajkyka'yinte; ntzaj kytx'u'jil ex nchin nokkyq'o'ne' te aj il.9Ilxi'xti'j kyu'n qa aye'kye tnik'alkyi'j, exqa ẍtilun kyq'ob'.10Kytzajchaqe' kykyaqilxe', ex layxlo knet jun ati tnab'l kyxole'.
11Xi' tb'aj tq'ijlalil nchwinqlale' ex min nche japunju' tb'is nk'u'je' e' nxime'.12Aye'tzunkye' nok kyq'o'ne' qonik'an te q'ijtl; ¡Lu soyk'un tzun, chechije' extzun qxopin!13Naq kamiktlwe' nwayo'n, tu'n nkub' kẍeye' ktal toj qlolj.14¡Aye'we' nman, ntxu, ex witz'in, aye' ẍchuq' ex muqb'il!15¿Jatzun xkyaja' q'uqb'ab'l nk'u'je'? ¿Jatzunta' b'a'n ja'lo?16¿Ma junxtzun kxela' wuk'i'le' toj tkawb'il kamik, tu'n qojlane' junx toj tx'otx'? chi Job'. B'ildad1¿Jtojlo qjen tyolinju' xjal lu? noqwit b'a'n t-ximante, mawitlo qo yoline'.3¿Tiqu'n nqo' t-se'na' naku'j txkup ex matxi' qo okq'o'n te xnak?4¿Yajtzu'n chita qa tu'nju' kb'ajel tb'yo'n tib'a tu'n ttx'u'jila kb'el chq'ajlajixju' tx'otx' mujqa che ik'elju' pik ja ta'qe'?5Kb'el yupj ttxa'n ttzaju' b'inchal myab'a'n, ex layx k'antju' tq'aq'.6Kb'el yupju' tkantil; lay k'antju' ttzaj.7Kb'el b'aj tipumal ajtb'et kuw, ex kb'eltz'aq tojxju' t-xpatxab'.8Kb'eltq'o'n jun xyub'pa tojx tb'e, tojxtzunju' xyub'pa kb'ela' tz'aq.9Kb'eltq'o'n taqwil t-xe tqan, ex k'okyel t-xmo'ntib' tqul tqan.10Min q'ancha'lju' xpatxab' toj b'e tu'n tjaw tz'aq toj ajtik'.11Jaxjaku' ta' nxob'je; ntna'n qa njyontz atl junjun kmuj.12Nkub'aj tipumal tu'n we'yaj; matxitoq tz'ok tz'aqju' taq'wixil ti'j;13Tk'wal kamikte' yab'il kye tilwi tu'n, chab'a nb'aju' chib'j tu'n.14Neltiq'i'n nak'b'il te xjal toj tja ex inxitjwo'n twitz tajawil kamik.15In oktq'o'n tq'aq'ilu' tja; nxitqo'n q'ol kyib'aju' ti'xti' te.16Kse'n jun tze tzqij tlok' ex tzqijqe'tl tq'ob'.17Majx k'ik'eltna'l twitz tx'otx' ex lay tzaj na'tlju' tb'i.18K'eletz q'i'n toj spik'un ex kxel xon toj qlolj; k'elex xla'ja'n twitzju' tx'otx' lu.19Lay kyej tyajil toju' ttanam; mix-a'lote jun kjel anq'in toj tja.20Ajtzun tb'injtz tjawetzq'ij ex tkub'exq'ij kse'n xb'aja' che b'ajel sak'puj tu'n kyxob'il.21Ikytzu'n nb'aja' tchwinqlalju' b'inchal il, aju' xjal nel tik'u'n Dyos, chi B'ildad. Job'1¿Jtoj qen ttzaj kylanu'n kyole' weye' ex tu'n lan chin yajtitle'?3Kukx kywulinjuye' weye'; ¿ma min nkub' kych'ixwle'ju'ye' nkyb'incha'ne' weye'?4Maskyetzunlo npaje', ayinawe' chin chjolte.5Nkynima'nkye'kyib' nwitze', ntzaj kychitpu'ne' nplaje' se'n nchin nik'a'ye'.6Kaneku' toj kywitze' qa a Dyos xkub'o'ljsanweye', ex tu'nte ẍinkub' tz'aqa'ye' toj xpatxab'.7Njaw ẍch'i'ne' kjalu: ¡chin b'elb'yo'ne'! ex mix-a'lo'te ntzaq'wi; nchin qanin onb'ile' ex mix-a'lo' ntzaj b'inweye'.8Matxi' kub' tjpu'n Dyos nb'eye' tu'n lan chinik'e'; matxi' kub' tq'o'n qlolj toj nb'eye'.9Mab'je'l ti'q'i'n nq'inumale' matz'el tiq'in woklene'.10Matxi' chin kyej ẍji'lixe' tu'n; ¡majx makub' tyupi'n q'uqb'ab'l nk'u'je'!11Majx sajtb'ajsa'n ttx'u'jil wi'je' ex machin oktq'o'ne' kse'n jun tajq'oj.12Kykyaqilju' t-xjal te q'oj ẍe oktilj wi'je'; kub' kyq'o'n kyxmuj ti'jele njaye' tu'n kyok tzaqpaj wi'je'.
13Matb'incha Dyos tu'n nkyaj kyleb'a'ne' witz'ine' ex wamiwe' naku'j min ojtzqi'n qintle' kyu'n.14Machin kyajkyleb'a'ne' nwitze'le' exqe' wamiwe'; matxi' tzik'nna'le' kyu'n najlqe'toq toj njaye'. Naku'j min ojtzqi'n qintle' kyu'nju' nmajine'; min netlkynik' weye'.16Qama tzaj ntxko'n jun nmajine', min ntzaq'wi, maskye machin kub'sa'ne' te.17Qama chinx lq'eye' tk'etzu' nxu'jile', nchin eltik'u'ne'; ntzaj molmon kyk'u'ju' nk'wale' weye'.18In pena' chin el kyik'o'ne' k'wal; naqpe' ajnjawe'ye', nche aq'wi yolil wi'je'.19Nchinel kyik'u'ne' wamiwe' kyexi'x qtene' kyuk'i'l; exqepe' kye kyilwi wu'ne' mache okmiltz'uj wi'je'.20Matxi' tz'ok b'aju' ntz'umale' ti'j nb'aqile', naqna' tuk'ilxi'tl we'wu'n.21Q'aq'antz kyk'u'je' wi'je', wamiw, qu'n matxi' chin kub' tz'aqe' toj tq'ob' Dyos.22¿Tiqu'n ljo'n toj nq'ije' kyu'ne', ma Dyos qeye'? ¡Matxina' chin b'aj kyẍjak'unxiye'!23¡Atiwt jun tz'ib'alkyeju' nyole' ex tu'nwt tkyaj twitz jun k'uxb'il!24¡Atiwt jun kyej q'onte twitz ab'j tejumajx tu'n plom mujqa tu'n tzqub' k'uxb'il!25B'i'n wu'ne' qa itz'we' klolwe, ex ate kyolil wi'je' tzalu twitz tx'otx'.26B'a'ntzun qa mab'je'l qowju' nchib'jile' toj piẍi'n, knla'we' Qman Dyos.27Knla'ku'we' kyu'nku' nwitze', ayinku'we' ex mya' juntlwit.
Noqtzun a nkub'aju' wipumale'28ajnb'inteye' kyole': ¿Se'ntzunlo kb'ela'ti'j qu'n? Tu'nxnate' saja' taq'wix ti'j, chechije'29Che xob'tzune' te tk'uẍtx'e'nb'il Dyos, ju' najb'en tu'n Dyos ttz'e'yb'il twitzju' b'inchal taq'wix. Kaneku' toj kywitze' qa ati jun ajkawil, chi Job'. Sopar1Matxi' b'aj npasense' ti'ja; qu'mtzun kxe'l nma'ne' teya.3Ink'ixb'sanju' tyola weye', ayintzunwe' kanli nwitze' se'n kxela' nmojtza'ne' teya.
4B'i'na' tu'na ikxte ttenju' atxi'x tkub'len q'o'n xjal twitz tx'otx':5Lwiy nkub'ajte' ttzalajb'ilju' b'inchal myab'a'n; noq jun kmuj ntzalaj.6B'a'ntzun qa nimin twe' kse'n kya'j ex njapunkanun twi' tzmax toj muj,7kb'elnaj kse'n tz'a'lj ex layx kyiltlju' tamiw jakpomela'.8K'ik'eltna'l kse'n jun witzik' te qonik'an, ex mix-a'lo'x k'okyel yalsante.9Lay tz'ilwitl kyu'nju' najliqetoq tuk'i'l ex makyil twitz.10K'anjel kyanjsa'ntl tk'wal ju' ojetoq b'je'l talq'a'n kyeju' prow.11Tojkuxi'x tku'xumal kkyimela'.12Majx k'ok'j k'elila' taq'wixil te, okxi'x kb'el tnik'b'e'n;13kb'el tnik'b'e'n b'a'nxi'x ex chab'a kjulil ti'j.14Atzu'n aj tku'pun toj tk'u'j, kjawil b'ent te b'iyb'il kan.15Kjawitz t-xa'n jumajtlju' q'inumal b'aj tu'n; aku'te Dyos k'elil q'inte ti'j.16Intoq ttz'ub'a'n tb'iyb'il kan, atzunte kb'yolteju'.17Lay tnik'b'e txqan lech ex ta'lkab', nche' tolaq'in kse'n nin a'.18Ati tu'n tanj tanjsa'nju' ojetoq b'ajkub' tetza'n; lay tnik'b'e ex lay tzalaj ti'ju' tq'inumal.19Matz'ok wan kyi'ju' prow ex mache kyej tleb'a'n; mache kub'tzyu'n ja mya tb'inchb'ajqe'.20Mixtoqti'x nqe tk'u'j ex inxi'xtoq jamjonk kyi'j kykyaqil;21inb'aj tkyaqil tu'n. Qu'mtzun lay tzalaj nimtoj.22Tu'npe' nim txqan ati te, ninxi'x yajb'il tzul ti'j; kb'eltz'aq toj kyq'ob' b'inchal myab'a'n.23Ajtaq'wi wal tu'n tnoj b'a'nxi'x, tzultzun ttx'u'jil Dyostz ti'j: naku'j txqan jb'al ajttzaj chitj.24Qama tzaqpaj te jun q'ojb'il k'uxb'il, kb'elti'j tu'n jun smaj q'ank'uxb'il.25Majx k'elex jlajinju' talsmaj toj t-xmilal, majx k'elex xopq'iju' tk'a. Majx k'okyeltchi ti'j;26kjel take toj qlolj. Kb'ajel tuk'i'lxi' tkyaqilju' tja tu'n jun q'aq' kjawil k'ant tjunalx.27Kb'el yek'u'n til tu'n kya'j, ex kjawil we'ju' tx'otx' poqilte.28Aj ttzaj tilj tx'u'jil Dyos tib'aj, che b'elb'aju' tq'inumal.29Atzun oje kub' tq'o'n Dyos teju' b'inchal il; axtzun teju' kyajni q'o'n, chi Sopar, chi Sopar. Job'1Ate q'uq'b'ab'l nk'u'ju'ye' tu'n ttzaj kyq'o'ne' aju' tu'n tkub'kyb'inju'ye' nyole'.3Tenku' kypasensiye' akx nchin yoline', qatzun kyajb'ile' yajxi'tl a che tze'ne'.4Mya tuk'i'l jun xjal ta'we' nq'oj; qu'mtzun matxb'aj npasense'.5Qama kub'kyb'i'ne', che kjel meyixe' tu'n xob'il.6Ayinxpenawe' ajtkub' nximane', majx nchin sak'puje'; Majx nchin jaw lu'lune'.7¿Titiqu'n itz'qexu' b'inchal myab'a'n, ex nche kub' tijin, ati kyipumal?8Inkylo'n ajkyb'aj ch'iyu' kyk'wal exqe' kychman, nche b'aj anq'in tk'etz mixti'te kyb'is.9Mixti'te xob'el toj kyja; min nkub' ttz'e'ysa'n Dyos kywitz.10Nche puqinju' kywakyix; min nche ik'san.11Nche b'aj ch'akakanje kyk'wal kse'nqe' tal qpoj tman rit,12tzalajb'ilx nche' b'ixin ex nche' xlik'pun toju' chnab' arpa, e'tunk'al ex e'chun.13Toj b'anil nche anq'ina'; ex chab'aku' nche'x toj muqb'il.14Inxikyma'n te Dyos: ¡Qo' tq'okja toj nak'b'il min qajb'ile' tu'n qb'inteye' tkawb'ila!15¿Alkyetzu'n Nimtipumal, tu'n qajb'en te? ¿Titi' qkanb'a' tu'n qk'ulun twitz? chechij.16(Myaye'nakye' b'inchal myab'a'n tajaw kychwinqlal. ¡Miwtjun kub' nximane' kse'nkye!)
17¿Jtojewtlo yupj kytzaju' b'inchal myab'a'n? ¿Jtoje e'kub'o'lj? ¿Jtoje tzaj ttx'u'jil Dyos kyi'j ex mawt che yajti?18¿Jtoje che'x sputj se'n ttxa triy ajt-xilik'ik'in toj jun saqchanpach?19Aju' nq'umli qa a Dyos ntb'inchante tu'n kychjonte k'walb'aju' kyil kyman. Aku'na'te b'inchal myab'a'n kchjolte ex kyajtel tu'nju' til.20Ate kb'el tz'e'ysa'n twitz tu'n ttx'ujilju' nimtipumal.21¿Titi'tzuntl toklen kyi'ju' toj tja matxitoqna' kyim?22(¿Alkyetzun kb'antel t-xnaq'tzante Dyos, ju' nche okju' te toj kya'j toj xjel tu'n?)
23Ate'kye' nche kyim, ati kyipumal, tzalajb'il ex nak'b'il,24B'a'nqe' ex b'a'n te'qe'ya'.25Aye'tzun junjuntl, nche anq'in toj tka'yil ex mixti'x nkylo'n tzalajb'il ajkykyim.26Atzu'nte' toj muqb'il junelnite'; kykyaqilx nche b'ajwan kyu'n ẍchuq'.27B'i'nwe' wu'n titi' kyxime' wi'je' jni'xju' kynab'le' taq'wix.28Inkyxjelu'ne': ¿Jata' tja b'inchal myab'a'n ju' kuw tchaq'b'il? chechije'.29¿Na'mxtzun kyoline' kyuk'i'lju' xjal nche b'et najchaq? ¿Ma na'mx kyb'inteju'ye' nkyma'n:30qa ajttzaj ttx'u'jil Dyos, ntzaj tq'o'n yajb'il atzunte' b'inchal myab'a'n mixti' nnik'a'?31Mixalote' nxipajunte tplaj aju' ntb'incha'n, ex mix-a'lo' nokq'onte tu'me'l t-xel te.32Ajtzun tmankun nxi' muqb'aj, kykyaqilxtzun txoli'nkyib' ajkyxi' wab'alte, junjun nejlqe' twitz ex junjuntl lepchqe'x ti'j, ex nche' xq'uqin ti'ju' muqb'il, expe' b'uninju' tx'otx' te.
34¡Mixti'xte' tajb'enju' q'uq'b'ab'l nk'u'je' kyu'ne'! ¡Qu'n tkyaqilju' nkyma'ne' weye' chajyolil! chi Job'. Toxi'n tnej yol kyxol (Caps. 22—27) Elipas1¿Yajtzun chita qa aju' xjal atixi'x tnab'l, qa jaku' tz'ajb'en te Dyos?3¿Titi' tajb'ena' ex titi' ntkanb'a'n Nimtipumal tu'nju' tnik'alti'ja ex mixti' tila?4Qa ntzak'unjtza ex nq'ontz tnab'la tu'n, mya tu'nwtju' nxi'x ajb'ena te,5Anate' tu'n nim tila matxi'xi'x chmet txqan tila.6Nneltiq'i'na tprentil ch'ex kye titz'ina, maskye minojqelan; nneltiq'i'na kyxb'alun ex nche kyej t-ẍb'iqb'a'na.7Qa ati jun nk'wajti min nxitq'o'na tk'wa'; ex ati jun nq'aq'an min nxitq'o'na twa.8¡Qu'n kuwtoqa ex nima'na kyu'n xjal, toj twitza qa aya tajaw tx'otx'!9Kukx nanjkyi'ju' qya kyimni kychmil mixti'te nxi' tq'o'na kye, ex myab'a'n kyilwiju' meb'a tu'na.10Qu'mtzun tok xob'el ti'ja ja'lo, majx matz'oktchi ti'ja.11Qlolj tkyaqil, mixti'xte' q'ancha'l; txqan tnimal a' matxi' tz'ex yotz'b'iya tu'n.
12Atzu' ta'te Dyos jawnixi' toj kya'j; tjaq' tqan te'qe'ju' che'w ate' jawnixi'x.13¿Tiqu'n ntma'na qa min ntka'yi'n Dyos, qa tu'nju' jupli muj min nb'ent tka'yinte? ¿Se'ntaq'wi ntma'na qa min nka'yin Dyos qu'n nb'etinje toj tkyaqil twitz kya'j?15¿Atzun tajb'iljuya tu'n t-xitljo'na b'e toj qlolj aju' ljo'n kyu'n b'inchal myab'a'n?16Lwiytzun ẍeb'aj kyim naku'j naqẍe'x b'lo'n tu'n tnimal a'.17Inxikyma'n te Dyos: ¡Qo ttzaqpinkja! ¿Titi' kb'incha' Nimtipumal qeye'? chechij.18(Extzun a Dyos tzaj q'onteju' ati toj kyja. ¡Mixwit tzaja' nna'ne' kyxim b'inchal myab'a'n!)19Ajkylonte tnik'alkyi'j nche tzalaj; aye'tzu'n mixti' kyil nche' tze'n20ajkyka'yite ljo'n tb'aj kyq'inumal b'inchal myab'a'n tu'n q'aq'.
21B'incham jumajtltib'a tuk'i'l Dyos, oktzun q'inumaxel jumajtltza.22K'momju'ya t-xnaq'tzb'il; majx q'onkja tyol toj twi'ya.23Qama kub' tme'ssa'n tib'a, exqa matz'anjti'ja tuk'i'l Nimtipumal, exqa matz'el ti'njuya taq'wixil toj tjaya.24Expe' qama tz'okju' q'anpwaq tb'anilxi'x, naku'j quq teya, ex naku'j txqan ab'j toj a',25atzun Dyos nimtipumaltz k'okyel te q'anpwaq ex saqpwaq teya.26A k'okyelju' te ttzalajb'ila, ex k'okyel qe tk'u'ja ti'j.27Qama txitqani'na jun ti'xti' te, ktzajel b'i'na tu'n, ex kjapumel tyola tu'na xi'ni ttziyana' te.28K'elelb'a'n tkyaqilju' ktb'incha'ya; kqoptz'ajel spik'un toj tb'eya.29Qu'n inkub' tme'ssa'n Dyos njaw tnima'ntib' ex nkletju' me's tu'n.30Ate klolteya, qa mixti' tpaja, qa mixti' tila, chi Elipas. Job'1Chin yolil jumajtle' toj tk'ayil qu'n matxi' tz'oktq'ob' Dyos wi'je'.3¡Noqwit b'i'n wu'ne' jakknetela', ex tu'n npone' janajla'!4Jaku'wtlo txinma'nju'ye' nchin nik'a'ye' te, qu'n nimwe' nyol kolb'ilweye'.5¡Kanliwtlo nwitze' titi' kxel ntzaq'we'ne' te titi' matzaj tma'n weye'!6Lay tz'okten yolil kuw wuk'i'le', xi'pe' jaku' chin kub'a' tb'i'ne'.7Jaku'wtlo tz'el tnik' qa tu'me'l wu'ne' jaku'wtlo tma qa mixti' wile', ¡jaku' chin kyej ttzaqpi'ne' tejumajx!8Qama chinxe' jyolte Dyos toj tjawetzq'ij, myatzu' ta'; qama chinxtle' jyolte toj tkub'exq'ij, layx knet wu'ne'.9Qama chinxe' toj tb'a'nq'ob'kya'j, lay wile'; qama chinxtle' toj tnayajkya'j, lay tz'el yal wu'ne'.10Tojtzqi'n se'n nchin b'eta'ye'; ajtik'twitz wi'je', ẍnu'l qine' kse'n q'anpwaq.11Lepchqi'nxwe' kukxu' ti'ju' b'e tzajni tyek'u'n weye' ex min nchin nel txalpuje' ti'j.12Nche japun tkawb'il ex tchaq'b'il wu'ne' kukxju', ex myaju'we' wajb'il nb'incha'n.13Ajtkub' t-xima'n tu'n tb'inchante jun ti'xti', ktb'incha'; mix-a'lo' nch'exb'ente t-xim.14Aju' oje t-xima Dyos tu'n tb'inchante wi'je', atzun ktb'incha'ju', kyuk'i'l txqantl ti'xti'.15Qu'mtzun nchin xob'e' te; noqpe' qama kub' nxima'ne' majx ntzaj tchi wi'je'.16Matxi' chin xob'e', tu'n Qman Dyos Nimtipumal.17¡Noqwit chin kub'tnajsa'ne' qonik'an, ex chin kub'wit tb'altz'i'ne' qxopin!1¿Tiqu'ntzun min ntma'n Nimtipumal jun tajlal xjaw jtoj tu'n tb'inchante jun ti'xti', tu'nwtzunlo kyk'ayinte tamiw?2Inche laq'b'an nqachju' b'inchal myab'a'n, ex nche elq'an rit tu'n kychmet kyrit,3nb'jel kyxk'a'yu'n kyalu'n meb'a ex kyalu'n qya kyimni kychmil.4Inche b'je'lkypa'n prow ti'ju' b'e, aye'tzu'n me's xjal noq nche' ewan.5Aye'tzunkye' prow, naku'j tojk'ul chejqe' toj chq'ajlaj, ncheb'jex jyol kywa ex penexi'x nkneta', tojtzu'n chq'ajlaj ntzaja' kywaju' kyk'wal.6Inche'x jyol spiy toj kykojb'il xjal, mujqa nche'x sakwil toj kyawb'iju' b'inchal il,7Nexju' qonik'an kyu'n mixti'te' kytxo'w, mixti'xte' ch'i'n kutxb'ilkye teju' che'w.8Inche exyotz'b'i tu'n jb'al kywi'witz, xi'nkyklo'na'kyib' nche oklak'e kyxe pik.
9In elkyiq'in kyneẍu' qya kyimni kychmil, ex nb'je'l kyiq'i'n prent kyeju' prow.10Ẍla'q kyi'ju' prow, nche' iqan triy extzun nchenaj tu'n we'yaj.11Inkyukcha'n ab'j cheb'l aseyt; nkub' kywab'e'n ub'a tu'n telset b'in ch'inxtzun kyelkyim tu'n k'waj.12Nxi'x che oq' ex nche t'i'njneju' naqx tu'n kykyimtl toju' nintnam, atzunte Dyos min ntzaj tb'i'n kyna'j Dyos.
13Ate' junjun nelkyik'u'nju' spik'un, ex nche eltxalpuj ti'j toj tkyaqilju' kyb'e.14Prim njawe'ju' b'yolxjal b'yolte' prow, ajtzu'n qok yupj naq'witzuntz elq'al.15Intayo'n ajpajil ajqok yupj, ex nkub' tktxu'n twitz b'a'nxi'x, nkub' t-xima'n: Mix-a'lo' kka'yil weye', chij.16Qonik'an nokxte' leq' kyojile ja. Atzun q'ijtl nokx kyjpu'nkyib' kykyaqilx; kyajq'oju' spik'un.17Qxopin nela' t-spik'umal q'ij kye; axi'x kyajb'ilu' xob'ajil te qonik'an, chi Job'. Sopar18Nxi' iqa'nte' b'inchal myab'a'n tu'n a'. Qani'n tib'aju' kytx'otx' mix-a'lotlte naq'unan twitz.19Inkub' niwju' txun che'w tu'n q'ijal; ikxtzu'n nkub'aju' aj il toj muqb'il.20Kpena' k'ik'eltna'l tu'nku' ttxu; kb'ajel wan kyu'n ẍchuq', ex mix-a'lo' ktzajel na'ntetl. Kb'el tz'aqju' b'inchal myab'a'n se'n jun tze okni tx'emu'n.21Matz'ok mya'l kyeju' qya mixti' kyal ex kyeju' kyimni kychmil, mixti'x sonin kyi'j.22Tuk'iltzunte Dyos tipumal, nche' jaw tjub'cha'n kuwqe'; ajtjawti'ntib', mixalotlte' kjelten.23Inche kyej tq'o'n Dyos tu'n kyanq'in q'uqli kyk'u'j, extzun nt-xq'uqi'n se'n nche b'eta'.24Inche jawb'entju' b'inchal il, ex ch'intqan nche kub'ajtl. Nche kub' tzqij kse'n k'ul ajtjaw xb'oqit, kse'n spiy ajttzaj majtz'uj.25Qatzun mikxa'ju' ¿alkyetzu'n kq'malte qa nchin chanyole' ex kyek'ulte qa naq wak'a'ne'? chi Sopar. B'ildad1Kuwte' Dyos ex xob'ajilx; ate nq'onte nak'b'il toj kya'j.3Layx b'ent kyajletju' t-xjal te q'oj, in qoptz'aju' t-spik'umal kyib'aj tkyaqil.4¿Oktzunlo kb'antel tok jun xjal, ẍtilun ex mixti' til twitz Dyos?.5Mixpenati' ntilky'aju' xjaw ex mya ẍtilunqe' che'w twitz Qman Dyos,6Mitzunloyate' xjal; naku'j ẍchuq', chi B'ildad. Job'1¡Atzunlo tu'me'lju' tu'n tonit jun numjni, tu'n tkletju' mixti'tl tipumal!3¡B'a'nte' tu'me'l tu'n tq'on nab'la ex tu'n t-xnaq'tzana teju' mixti' b'a'n tu'n!4¿Alkyetzun onilteya tu'n tyola kju'na'j? ¿alkye saj q'mante tu'n tyolina ikju'? chij. B'ildad5Inche lu'lunju' kyimni, ate'qe' toj ninnjab' nim t-xe, tu'n xob'ajil tzmax t-xexi' ninnjab'.6Nya miwtjun b'i'nju' muqb'il tkawb'il kamik tu'n Dyos.7Xit-slik'u'n Dyos kya'j tib'aju' mixti' ttx'o'lajil ex kub' tq'o'n tx'otx' jamixti'x ati.8Ntchmo'nju' a' toju' muj ex min ntzaj tz'aqju' muj tjaq' talal;9Inkub' tjpu'n twitz xjaw tu'n txqan muj;10kub' tq'o'n ninnjab' te nqach jakpomela' b'aju' spik'un exju' qxopin.11Ajtyolin Dyos kuw, majx nche lu'lun nimaq witz tu'n kyxob'il.12Tu'nju' tipumal kub'a' ti'ju' ninnjab'; ex tu'n tnab'l kub'a' ti'ju' nin txkup Raab'.13Tu'n jun xupinx kyeja' t-ẍtilsa'n kya'j; kub' tb'yo'n xjutz kan tu'n tq'ob'.14Naqpe' ch'i'nte' lu ti'ju' taq'unb'en; naq jun tq'ojq'ojelte' matxi' qb'i. ¿Alkye k'elil tnik' ti'ju' tq'ojq'ojel nimtipumal? chi Job'. Job'1¡Yajxitzuntl tma Job': Majx lu Qman Dyos Nimtipumal, aju' min ntb'i'ncha'n tnik'alilti'j weye' ex machin nokye' toj tk'ayil tu'n,3atixku' wipumale' tu'n nxewtiye' tu'n,4layx chin chanyole' ex layx txinma'n chajyolile'!5Akxku' itz'qine', axwe' nyol, qu'n mixti'we' wil; ¡lay waje' aye'xi'xwitkye' ati tu'me'l kyol ajnxi' kypoqo'ne'!6Kukxwe' nmante qa b'a'n xjal qine', qu'n mixti'we' wil.
7¡Kykyaqilju' makyek'ukyib' qa wajq'oj qe'ye', ikx che ik'ela' kse'n b'inchal myab'a'n ex kse'n mya tnik'alti'j!8¿Titi' q'uqb'ab'l tk'u'ju' min nokslan te Dyos ajtel tiq'i'n Dyos tchwinqlal?9Ajtok takpuj twitz jun ti'xti', lay t-xitb'i'n Dyos tkub'sb'il.10Layx knet ttzalajb'il tuk'i'l Dyos Nimtipumal, mixna'jun nna'n Dyos.
11Kxe'l nyek'u'ne' tipumal Dyos nimxi'x kye, ex t-ximju' Nimtipumal.12Qatzun oje kyile' kykyaqile', ¿tiqu'ntzun mixya b'a'n nkyma'ne'? chi Job'. Sopar13Atzun tz'e'ysb'il kywitz xjalju' mya'lqe' ex b'inchal myab'a'n tzultq'o'n Dyos Nimtipumal:14b'a'ntzun qa nim txqan kyk'wal, che kyimel toj q'oj mujqa tu'n we'yaj.15Aye'tzu'n che kjel anq'in, che kyimel tu'n tx'u'j yab'il, ex lay che oq'ju' kyxu'jil kyi'j.
16B'a'ntzun qa mab'aj tb'u'yi'n b'inchal myab'a'n txqan t-saqpwaq naku'j ch'uq tx'otx', ex nim txqan t-xb'alun b'u'yi'n,17junlo ichan b'a'n xjal k'oksalkye xb'alun lu ex jun b'a'n xjal kwal ti'ju' saqpwaq lu.18Naqtokxju' tja b'inchal myab'a'n kse'n tja pich', kse'n pach xq'uqb'il kojb'il.19Q'inun ajtkub' kẍe mankb'il maj, ajtzun ttzaj tna'ntib', ma'toq kuprowix.20K'okyel xob'el kyi'j te q'ijtl, che b'ajeltzuntz tu'n q'ankyaq te qonik'an.21K'eletz jub'cha'n toju' tja tu'n kyq'iq' jb'al tzul tjawetzq'ij;22kjub'il b'a'nxi'x ti'j ex layx k'achji ch'i'n, maskye tajb'il tu'n tklontetib'.23Majx nok lpe kyq'iq' ti'j, njub'in ex nxuk'in ti'j.1Ati ttx'otx'al saqpwaq janetza' ex ati janb'incheta' q'anpwaq tu'n tb'ent tz'umin.
2Toj tx'otx' njatza' ttx'otx'al k'uxb'il, aye'tzu'n ab'j ajkytzq'ajset, nel q'ank'uxb'il kyi'j.3Ma knet tb'eyil tu'n xjal toj qxopin: nku'x lq'e tzmax kub'l, atzuntzu' nela' yal tb'anil ab'j tu'n.4In ik'tjoyli kyu'n nche xtunin ti'j aqwil twitz pik, nche lukjne najchaq kyi'jxi' nimaqtnam, ja mixti' nik'a' jun xjal.5Intzaj triy toju' tx'otx' tib'ajxi', atzu'n tjaq'xi' naku'j q'aq' nk'ant.6Atzuntzu' ta'te' ab'j sapiro, ex nknet q'anpwaq toj tx'otx'.7B'ajxpena' kyila' t'iw exqe' k'utz qa ate' jutz'b'e tjaq' tx'otx'.8B'ajx che ik'a' tojk'ul txkup atzu', ex min nche b'etju' b'alun toj.9Nche jatztlku'n xjal ab'j toj pik ex majx nche kyej sjile kylok' tze tu'n.10In okx tlku'n tb'eyil kyoj pik ex njyet tkyaqil tlok'al k'uwenj tu'n.11Nb'aj tka'yi'n tkyaqil t-xiklil nin a' ex nche elyal tu'n tkyaqil ti'xti' e'wa'n.12¿Jatzunja ntzaja' nab'l? ¿Ja tu'me'l ta'ju' k'atzil?13Min b'i'n tu'n xjal jte' twi' nab'l lu, ex min nknet tu'n twitz tx'otx'.14Mixti'te' tzalu, chiju' ttxuylal a', ex Mixti'we' woj, chiju' ninnjab'.15Layx jyet tu'n q'anpwaq, ex lay b'ent tlq'et tu'n saqpwaq.16Layx b'ent tchjet tu'n tb'anil q'anpwaq, mo tu'n tb'anil ab'j kornalina mo sapir.17Wi'yilxi'xte' kyetwitz q'anpwaq ex ẍtil-ab'j; lay b'ent tch'exb'et tuk'i'l juntl ti'xti' q'anpwaqxi'x.18Majx tb'anilxi'xte' nab'l kyetwitz koral, ex kyetwitz ẍtil-ab'j ntzaj ti'j pik ex cha'x ab'j.19Layx pon twi' ab'j krisolit ntzaj Etyopiy kse'n nab'l, ex lay b'ent tchjet tu'n q'anpwaq tz'uminxi'x.20¿Jatzunja ntzaja' nab'l? ¿Jatzun ta'ya' k'atzil?21E'wa'n kywitzju' tojk'ul txkup, ex e'wa'n kywitzju' pich' twitz kya'j.22Inpe' kyma'n xitul ex kamik kjalu: Naqx nxiqb'i'nqe', chechij.23Atzunte Dyos tojtzqi'n tb'eyil nab'l; o'kxte b'ilte jakknetela',24qu'n in tka'yi'n tkyaqil twitz tx'otx' ex tkyaqilju' ati tjaq' kya'j.25Tej ttzaj tq'o'n Dyos tipumalju' kyq'iq' ex kajtq'o'n tmaqb'ilju' a',26tej tmante tu'n ttzaj jb'al ex tkyej tq'o'n tb'eyil q'ankyaq,27Ex til Dyosju' nab'l, tilju' tajb'eb'l b'aj tka'yi'n ex tma qa b'a'n.28Ex tma Qman Dyos kyeju' xjal kjalu: Ate nab'lju', nche ajb'ene' weye' ayine' Dyos Manb'aj, ex a k'atzilju' qama tz'el kypa'n kyib'e' ti'ju' taq'wix, chi Dyos, chi Sopar. Job'1¡Noqwit ikyj tz'anj wi'je' kyoju' tq'ijlalil tej ntoq chin tklo'ne' Dyos!3Tej ntoq tzaj ttxqo'n t-spik'u'mal wib'aje', ex ntoq b'ant nb'ete' toj qxopin,4tej k'walqinxtoqe' ex intoq t-xq'uqi'n Dyos njaye',5tej atitoqju' Nimtipumal wuk'i'le' ex ate'toqju' nk'wale' nk'etze';6tej ntoq qojli lech twitz tx'otx' ex intoq netz qojli aseyt toj pik;7tej ntoq chin kub' qeye' toju' b'uyjtib'il toj nintnam.8Nche elju' ku'xun toj nb'eye' ajwik'e' kyk'etz aye'tzu'n tijwnaq ntoq che kub' we'.9Exqepe' xjal nimaq kyoklen nqjen kyolin ex nxikyse'n kyq'ob' tu'n kykub' nume.10Chab'atoq nche yolinju' kawil; intoq kyej lak'e kyaq' toj kyk'o'n.
11Ajwlonjtze' kyu'n xjal ex ajkyb'inte toj nwi'ye', intoq chin tzajkykuwsa'ne' ex b'a'n kyol wi'je',12Intoq chin oninwe' kyi'j meb'a ex prow, aye' xjal mix-a'lo'x onilkye.13Intoq q'o'n chjonteju' kub'ni b'o'lj weye'; inxi'xtoq che tzalaju' qya kyimni kychmil tu'nju' wonb'ile'.14Tnik'alixi'xtoq ti'ju' nchwinqlale': oksa'nktoqju' tnik'alilti'j wu'ne' tkyaqil q'ij.15¡Witzb'aj qintoqe' kye moẍ ex qanb'aj qintoqe' kye kox,16manb'aj qintoqe' kye prow ex kolol kyeju' najchaq xjal!17intoq b'ajnpa'ne' tjaq'kytziju' b'inchal myab'a'n ex nel winq'i'ne' kychi' toj kytzi.
18Intoq kub' nxima'ne': Ikylo tq'ijlalil nchwinqlalju'ye' kse'n tz'awun; tijwnaq qintle' ajnkyime' axtzu' toj njaye'.19Ikyqinju'ye' kse'n jun tze awa'n ttzi a', nche ak' tq'ob' tu'n ta'l che'w te qonik'an.20Nch'ixpuju' nspik'umale', ex lay b'aj wipumale', nchije'.
21Kykyaqilxtoq nche kub' b'inweye' ex intoq kub'kyb'i'n kynab'l nxinq'o'ne'.22Ajnb'aj yoline', mix-a'lo'te ntzaj mojtzante. B'a'nile nche b'je'la' nyole' kye,23inxi'x che tzalaj ti'j, kse'n ajttzaj jb'al toj q'ijal.24Min nkyoksla'nxi'x qa nchin tze'ne' kye, ex majx nche ka'yintz weye' ntze'n nwitze'.25Intoq kub' nq'o'ne' nkawb'ile' kyib'aj ex nkub' nximane' titi' tu'n kyb'inchante, kse'n jun nimaqkawil kywitz t-xjal te q'oj. Intoq nq'uqb'a'ne' kyk'u'j qa nche b'isun.1Atzu'n ja'lo nxi'x chin kub'tze'ne' kyu'n q'a ku'xunqe'x nwitze', mixpeti'x kyajb'enju' kyman kyuk'i'l ntx'yane' xq'uqil rit.2¿Tixi'xti' kyajb'enju' kyq'ob' weye'? naqna' nche numjkye' xjal lu.3Tu'n nin we'yaj ex nche yajti. Naq tlok' tze tzqij te'qe'k walte te qonik'an toj chq'ajlaj.4Intoq che xb'oqin k'ak'ul, intoq xikywan, naku'j t-xe xmasin.5Ik'o'n qekye' lu kyu'n xjal, xla'ja'nqe' kyu'n xjal kse'nqe' eleq';6expe' e'najan kyoj jyom, kyoj pik ex kyoj xaq;7intoq che ẍch'in toj q'u'sin, b'u'yi'nkyib' kyxol ch'i'x.8Xjal mixti'x kyajb'en, tojb'e k'walb'ajqe', exni xla'ja'nqe' toj tnam.
9Atzu'n ja'lo nche' xmayin matxi' chin okye' te kytzeb'l.10Nche molmon ex nche el lq'e wi'je', expe' nokx kytzub'a'n toj nwitze'.11Tu'ntzu'n mixti' wipumale' ex me'ssa'nqine', mixti'x nche niman weye'.12Inxi'x tzajkyb'uyi'nkyib' wi'je', nche q'ojin wi'je', nchin kub' tz'aqe' kyu'n, ex kyajb'il tu'n nkub' kyb'yo'ne'.13Nkub' kymqo'n nb'eye', tu'n nkyime' kyu'n, ex mix-a'lo' nxi' myonkye.14Naku'j jutzliqe' toj jun t-xopajil nintapi nche etz tzaqpaj wi'je'.15Matzaj tilj xob'ajilx wib'aje'; matxi lik'puju' woklene' nakuj kyq'iq'; ex makub'naju' nq'inumale' kse'n muj.16Min wajb'iltle' tu'n wanq'ine'; matxi' tz'ok b'is wi'je'.17Matxi' tz'ok k'ixk'oj toj nb'aqile'; kukx nyajtiju'ye' junjun qonik'an.18Matxi' tzyet ti'j nqule' tu'n Dyos, ex nchin t-xtuni'ne' kuw.19Ma chinx t-xone' toj xoq'l, naku'j quq ex tza'j qine'.
20Nchin qanin o'nb'ile' teya, Nman Dyos, ex min ntzaj tzaq'we'na, nchin kub'san teya ex min nchin tzaj tb'i'na.21Matz'oka kuw weye', majx ljo'n toj nq'ije' tu'na.22Inchin njaw tjub'cha'na tu'n kyq'iq', ex nchin jaw t-xt'iju'na tu'n q'ankyaq.23B'i'n wu'ne' a tajb'ilju'ya tu'n nkyime', ja che pomela' b'aj kykyaqilju' itz'qe'.24¿Ma b'ajxtzun txa' woni'na'ye' prow? ina' nklo'nwe' toju' t-ẍji'lil.25¿Ma b'ajxtzun chin noq'aye' ti'ju' nyajti? ¿Ma b'ajxtzun tzaja' laqj nk'u'je' ti'ju' ati nojqelan te?26Wajb'il toqju'ye' tzalajb'il, yajb'iltlte' saj; wajb'iltoqe' spik'un, qxopintlte' sul.27Nxi'x punjne wanmiye', mixti'x ojb'il te; naqx yajb'ilte' ntzaj wi'je'.28B'isb'ajilxte' nchwinqlale', qu'n min nlo'ne' q'ij; nchin qanin o'nb'ile' kywitz kykyaqil xjal.29Naku'j qitz'in qib'e' kyuk'i'l ẍal, ex qamiw qib'e' kyuk'i'l ab'estrus.30Matxi' b'aj q'eqax nchib'jile', nq'aq'b'ix toj nwinqile' tu'n kyaq.31Te oq'e'n tu'n k'ixk'oj ẍe oka' chnab' arpa ex xux weye'.1Makub' njk'u'n wib'e' expe' tu'n lalun pon nk'u'je' kyi'j txin.2¿Alkyetzu'n tu'me'l t-xel ntzaj tq'o'n Nimtipumal tzmax toj kya'j te junjun xjal?3¿Ma myatzu'n ati tu'n tkub' b'o'lju' b'inchal myab'a'n ex aj il?4¿Ma mitzun jun ntka'yi'n Dyos nb'incha'ne' ex ma min ntka'yi'n se'n chin b'ete'?
5Majx lu Dyos b'ajx nb'inchaye' taq'wixil ex b'ajx kub'a' nxima'na'ye' tu'n t-sb'et jun xjal.6¡Chin kub'xwit tmlo'ne' Dyos toj tqan peẍ tz'aqli, k'eleltzun tnik'tz qa mixti' wile'!7Qa matxi' chin eltxalpuje' ti'ju' tzinun b'e, qa matxi' pon nk'u'je' ti'j jun ti'xti', exqa matz'elyal jun ti'xti' wi'je',8junxi'tlwit wanteju' wawale' ex jatzwit xb'oqi'n wawale'.
9Qama chin sb'ete' tu'n jun qya mujqa mapon nk'u'je' ti'j t-xu'jil nb'sine'.10Tz'aq'unanxwitju' nxu'jile' te juntl ex junxi'chaqwit ichan kub'kẍe tuk'i'l11Qawt mixyab'a'n nb'incha'ne'; iltzunti'jtz tu'n ttz'e'yset nwitze'.12Naku'xwitloj q'aq' nb'aj txqan ti'xti' tu'n jaku' b'aj tkyaqilju' ati weye' tu'n.
13Qa intoq kyqani'n nmajine' jun ti'xti' weye', nxinq'o'ne' kyqanb'etz kukxju'.14¿Se'nxixtzulo juntl tu'me'l chin pomilaye' twitz Dyos? ¿ti'tzunlo kxel ntzaq'we'ne' ajwoke' toj xjel tu'n?15Junxte Dyos b'inchanqe ti'j qtxu, tzaj tq'o'n nchwinqlale' ex ikxkye.16Mixti' junmaj miwitjun xi'woninju'ye' prow, ex min waje' tu'n tik' we'yaj kyi'ju' qya kyimni kychmil.17Mixti' njunalwite' nchin wan, nxinq'o'nwe' twa meb'a kukxju'.18Kye tilwi meb'a wu'ne' kukxju', naku'j nk'wale'; mache nkolwe' qya kyimni kychmil kukxju'.19Ajt-xinka'yinwe' qati jun xjal nyajti mixti' t-xb'alun, mujqa jun prow mixti' ttxo'w,20noknq'o'ne' kysmal nrite' ti'j tu'n tmoq'ti, ex nq'o'n chjonte weye'.21Mixjun xjaw wiq'i'n wib'e' kyi'j meb'a tu'nwtu' ati woklene' kyuk'i'l ajkawil.22Qatzun mya ax weye', che toqjxwitju' nq'ob'e'; che elxwit q'ulpaj ti'j nsemu'le'.23Intoq chin xob'e' teju' tz'e'ysb'il witzb'aj tu'n Dyos; ¡mixti' tu'me'l tu'n nwe'ye' twitz!
24B'ajx tz'oka'xi'we' q'anpwaq wu'n axi'xwit q'uqb'ab'l nk'u'ju'ye'.25Myaxi'xtzu' ta'we' ntzalajb'il ti'ju' q'inumal mujqa tu'n tkanb'et txqan npwaqe'.26Oje wile' q'ij nk'ant exju' xjaw nqoptz'aj b'a'nxi'x.27Ex b'ajx chin k'ulunaye' toj ewaj kye ex b'ajx che'x nk'lu'ne' tu'n nq'ob'e'.28B'a'nwttzulo ttz'e'yset nwitztze' ¡naqwit makub' wewa'ne' Dyos toj kya'j!
29Mixjun ẍin tzalaje' ti'ju' taq'wix ntzaj ti'j wajq'oje, b'a'npe'tzulo qama tzaj jun k'ulb'a'n ti'j.30B'ajx chin qaninaye' tib'aj ex min ntxokwe' tkamik.31Qajtzun kyajb'il junjunju' najlqe' nk'etze' tu'n kyb'inchante myab'a'n kyi'ju' najchaq xjal,32Min waje' tu'n kywtan jun qonik'an najchaq xjal toj b'e. Nxinq'o'nwe' anb'il kye kukxju' toj njaye'.33B'ajx kub'a' wewa'nwe' wil kse'n nkyb'incha'n junjuntl, ex mya' toj ewaj ta'we' wil.34B'ajx tz'okxa' njpu'n wib'e' tu'n nxob'ele' kye xjal noqwit tu'n tpaju' ik'o'n qine' kyu'n toj njaye'.
35¡Atiwt jun b'il weye'! tu'nku' nb'iye' nkuwseta'ju' nyole'; awtju' Nimtipumal tzaj tzaq'wente ja'lo. Qanatzun ati wile', kytz'ib'anku'ye' poqb'il weye',36che jawil wiqa'ne' te ninb'ilweye'; che jawix nq'o'ne' te koron toj nwi'ye'.37Kxe'l nq'o'nwe' tajlal tkyaqilju' nb'inchb'ene' te Dyos, lay chin xob'e' ajnpon lq'eye' twitz.38Min nxikyqani'n ntx'otx'e' taq'wix wi'je' toj kya'j, ex min nche oq'u' kytxolil awal.39Qatzun matz'el welq'a'ne' tawal jun xjal, mujqa matxi' che kub'nsb'u'ne' aq'unal toj kojb'il,40¡Ch'i'xwit che tzaj ch'iy toju' ntx'otx'e' t-xel triy, ex taq'wix k'ulwit te t-xel seb'ad! chi Job'.
B'ajtzun yolin Job' te kolb'iltib'.
1Tej kyka'yinte oxe' ichan kukxtoq tmante Job' qa mixti' til, mixti'tlte xikyma'n te.2Atzun jun ichan Elyu tb'i, tk'wal B'arakyel aj B'us, tyajajil Ram, tzaj ttx'u'jil ti'j Job' tej tka'yinte kukxtoq tmanteju' qa mixti' tpaj twitz Dyos, ex tkyaqil nok tq'o'n te tpaj Dyos.3Ex tzaj ttx'u'jil kyi'ju' oxe' tamiw Job', tu'nju' min b'ent ttzaq'wetl kyu'n, ela'tzuntz naku'j ate Dyos ati tpaj ex mya Job'.4Kub' tyo'n Elyu ex min yolinaj tu'nju' k'walxtoq kyekywitzju' txqantl tamiw Job';5Atzunj tka'yinte mixti'tl b'ent ttzaq'wet kyu'n, min ik'xtl tu'n6aq'witzuntz yolil. Tnejel ttx'olb'ab'l Elyu Elyu K'walqinxnawe', aye'tzu'nkye' tijwnaq qe'tle', mixtoqti' xxinma'n junwe' nyol.7Ex kub' nxima'ne': Yolinku'ju' twitzlalil; tu'ntzun kyyek'unteju' kynab'l tu'n txqan kyab'q'i.8Kykyaqilpenakye xjal ati kynab'l, qu'n tzaj tq'o'n Nimtipumal t-xew kye.9Mya tu'nte' nim tab'q'i jun xjal ati tnab'l, ex mya tu'n tijwnaqil nche kaneya'xi'xtl ti'j.10Qu'mtzun nxinma'ne': Chin kyb'intztzune' ja'lo, ikxwe' ati jte'we' nyol.
11Makub' nb'i'ne' ex matxi' nb'iye' tu'me'l kyole'. Mawile' tej xkjoye' tu'me'l yol tb'anilxi'x,12ex mawile' mixti'x junkye' xb'entl ttzaq'wente b'a'nxi'x te Job'.13Tu'ntzun lalun kymaye' qa atixi'x kynab'le', aku'te Dyos kq'olte tzaq'web'lte.14B'ajxpena' tzaj yolina' Job' weye', ex lay txi' ntzaq'we'ne' te kse'nkye'.
15Job', tzpeniqekye' oxe' xjal lu ti'j ex mixti'tl kyol tu'n kytzaq'wente;16ex naqtmaya qa mixti'we' nyol kse'nkye mache kub'nume, qu'n majpet kytzi.17Ikxwe' chin yolile' ti'ju' lu, ati junwe' nyol tu'n t-xinma'n teya.18Nim txqanwe' nyol, lay b'ent tkub' nyo'ntle',19majx nk'atjne weye' tu'n kyxinma'ne', kse'n ak'a'j tz'u'n nel laqj tu'n b'in qama kyejten toj.20Chin yolile' tu'ntzun tb'ajx nma'ne' tkyaqil, kxe'l nq'o'n jun tzaq'web'le' teya.21Lay naqwit jun kjawil nnima'ne'; chin yolile' junelni kye kykyaqil.22Axxi'x min naq'liqinwe' tu'n tjaw nnima'n jun xjal; ¡jaku' kub' tz'e'ysa'n nwitze' tu'n B'inchalte tkyaqil qama nb'inchaye'!1Qu'mtzun, b'inqeku'ya nyole' Job'; b'intzju'ya kxe'l nma'ne' teya.2Atitlwe' ntzaq'web'l twi' waq':3chin yolile' axxi'x majx kxel nchik'b'a'ne' nxime'.4A Dyos Nimtipumal b'inchanweye', ex q'onte nxewe'.5Tzaq'wentz chaqa, qama b'ant tu'na, b'inchamtib'a tu'n tyolina wuk'i'le'.6Junqo'xte' tuk'i'la twitz Dyos; ex tx'otx' qinwe' kse'nta.7Qu'mtzun lalun xob'a weye', lay kub' nkawi'na.
8Naku'j tmaya xinb'i'ne' (aye' yolju' nb'iye' lu):9B'a'nqinwe' ex mixti'we' npaj, mixti'we' npaj ex mixti' wile'.10Atzunte' Dyos ntjyo'n tu'me'l tu'n npoqete', ex nchin noktq'o'ne' nakuj tajq'ojqine';11Matz'ok tq'o'n xpatx'k'uxb'il kyi'j nqane' ex toktwitz wi'je' se'n nchin b'ete', chija.12Myatzun ttxolilte' ti'ju' ntma'na lu, nimna'te Dyos toklen kyekywitz xjal.13¿Titiqu'n nxi' tchitpu'na te tu'nju' min ntzaj ttzaq'we'n tu'me'l tyola?14Nyolinte Dyos toj chukchaq tu'me'l, extzun min nelqnik' ti'j.15Ati maj nyolin qonik'an, toj jun watl mujqa toj jun witzik', ajkyb'ajik' wtan xjal, ajkytzyet tu'n watl.16Nyolinte Dyos kye xjal; nche ttzak'u'n ex nche tzaj t-xob'sa'n,17Tu'n kyeltpa'n kyi'ju' kyb'inchb'en myab'a'n ex tu'n lalun jaw kynima'n kyib'.18Iktzu'n nche tklo'na' te muqb'il, nche tklo'n te kamik.19Atzun junjun majtl toj yab'il ntzak'unjtza' xjal tu'n Dyos, majx nch'yon toj tkyaqil twinqil.20Mixpeti' nel b'a'n tkyaqilju' tb'anil wab'j te, maskye aju' ntwan kukxju'.21Xi'tkub'aju' tchib'jil, q'ancha'l qe'tl tb'aqil.22Xi'tpon b'aju' tchwinqlal ttzi muqb'il, naq atitl twitz kamik.
23Qatzun nqaku' ta' jun anjl tk'etz, tu'npe jun kyxol kab'k'al lajnaq (1,000) tu'n tyolin ti'j, ex tu'n tmante qa nanq'in toj ttzinunal,24tu'n tlaqjtk'u'j ti'j ex tu'nt-xitma'n te Dyos: Kloma te kamik, matxi' knet kolpib'lte wu'ne', chiku'.25Kb'anixeltzun jumajtl kpomil jumajtl kse'n toj tku'xumal.26Kkub'sal twitz Dyos, ex ktzajel b'i'n; k'okyelku' tka'yi'n twitz Dyos tuk'i'l tzalajb'il, ex kb'itzal ti'ju' t-xtalb'il Dyos kywitz xjal.27Oktma': Machin b'inchan ile', mixya tnik'alti'ju' xnb'inchaye', atzunte Dyos min xkub' ttz'e'ysa'n nwitze';28mape' chin tkole' te kamik ex inx chin ka'yi'n spik'une', chiku'.
29Ikytzu'n ntb'incha'n Dyos b'a'npun maj kye xjal;30intklo'n te kamik ntq'o'n anb'il te tu'n tlonte spik'un.
31Chin tb'iku'ya b'a'nxi'x Job', numekuya akx nchin yoline'.32Qa ati jun tyola, tzaq'wentza; qatzun tu'me'l, kb'el nb'i'ne' b'a'nxi'x;33qatzun min, k'uttziya atzun txinxnaq'tza'na tu'n tten tnab'la, chi Elyu. Tkab' ttx'olb'ab'l Elyu1Kyb'inku'ye' nyole', aye'ye' ati kynab'le' ex xnaq'tza'nqeye'.3Nel tnik'ju' ẍkyinb'aj teju' yol, kse'n qqul ntna'n tk'ok'jal.4Ikyxtzu'n, qka'yinku' lu b'a'nxi'x, qximanku'tzuntz alkye b'a'n toj qwitz.5Ntma'nte Job': Mixti'we' wil, atzunte Dyos min ntb'incha'n tnik'alilti'j weye'.6Jun chajyolilte' qama nmaye' ati wile'; mixti'x nq'anette' nk'ixb'lene', maskye mixti' wile', chij.
7¡Mix-a'lo' juntl kse'n Job'! Nxi'x xmayin ti'j Dyos.8Mujli tten kyuk'i'lju' b'inchal myab'a'n, nb'et kyuk'i'lju' xjal taq'wix kynab'l.9Ntma'n qa mixti'x ntkanb'a'nju' xjal b'a'n ntb'incha'n twitz Dyos.10Aye'tzunkye', xjal ati kynab'le', kyb'intzpeye'. ¡Lalun kyximaye' qa ate Qman Dyos Nimtipumal, nb'inchante taq'wix mujqa mya tnik'alilti'j!11Ntq'o'n tu'me'l t-xel teyile junjun kse'nxju' tb'inchb'aj; ntq'o'n tz'e'ysb'il twitz junjun kse'nxu' til.12Axxi'x, min ntb'incha'nte Dyos Nimtipumal, taq'wixil ex mya tnik'alilti'j;13Mix-aloqe tk'ama' toklen tu'n tkawin tib'aj tkyaqil twitz tx'otx'.14Qama tz'el tiq'in kyxewju' xjal, kykyaqilx che kyimel ex che b'elquqix.
16Qa ati tnab'la, chin tb'inku'ya; b'inqeku'ya nyole'.17Noqwit nel tik'un Dyos tnik'alilti'j, laywitlo b'ant tkawin. ¿Se'n taq'wi nelnej tyolina ti'ju' tnik'alxi'xti'j?18Qa b'inchal taq'wixqe' nimaqkawil exqe' nimaq kyoklen Min nxob' te Dyos tu'n txi' tma'n kyil kyplajku'.19Myatzu' ntq'o'na'tib' kyuk'i'lju' nche kawin, ex mya o'kxntb'incha'na' xtalb'il kye q'inun, kyekywitz prow; qu'n anate b'inchalkye kykyaqil.20Jun kmujx nche kyima' xjal tk'u'j aq'b'il; nche jaw tilj xjal ex nche kub'naj; mya kyu'n xjal nche b'aja'ju' nim kyipumal.21Nxb'etzante Dyos tiju' xjal ex tojtzqi'n jachaq nb'eta'.22Mixti' jun qlolj qtakunxi'x tu'nwt tewit jun b'inchal myab'a'n.23Mixti' jun tq'ijlalil tu'n Dyos teju' xjal tu'n tpon twitz tu'n tok toj xjel.24Min nojqelan tu'n tjyet ojtzqib'l tu'n kyxitetju' nimaq kyoklen ex tu'n txiq'o'n kyoklen te juntl.25Tojtzqi'n Dyos kyb'inchb'en nche kub' t-xitu'n te qonik'an.26Nche b'aj tjikyu'n kse'nqe' nimaq kyil, kywitz kykyaqil xjal,27qu'n min kyaj tu'n kyb'i'n ex min nkyk'mo'nju' nuk'b'il tu'n kyanq'in b'a'n.28Tu'nkypaj pona' kykub'sb'ilju' prow exqe' jtz'o'nqe', tk'etz Dyos, ex e'tzaj b'i'n.29Qatzun mixti'te Dyos xtma, ¿alkyetzu'n kq'malte til?, Qama txitewa'n twitz ¿alkyetzu'n kyka'yilte? Ina' xq'uqinte Dyos kyi'j tnam ex kyi'j xjal30tu'ntzun lalun kawin jun b'inchal myab'a'n ex sb'ul tib'aju' tnam.
31¿Ma ojetzun txi'tma'na' te Dyos: Matxi' chin sb'ete', lay chin b'inchantl ile'.32Yek'untza alkyeqe' npaltile' min nel nik'e' ti'j. Qa taq'wix xnb'inchaye', lay nb'inchantle', ma chija?33¿Ma tajb'iltzuna tu'me'l t-xel tu'n Dyos kse'nxju' b'a'n toj twitza, b'a'ntzun qa matxi' tz'el tik'u'na? A na'ta q'malte, myayinwe', q'mantza aju' kanli twitza.
34Aye' xjal ati kynab'l nche b'in, exqe' xjal nkane' toj kywitz, oklo kyma' weye':35Naq nyolinte Job' extzun min kanli twitz; mixti'x kytx'o'lajilju' tyol.36¡Ati tu'n txi' xjelit te Job' b'a'nxi'x, ikx ttzaq'web'lju' kse'n ttzaq'web'l jun b'inchal myab'a'n!37Mya o'kx aj il te' Job', ex pi's; qwitzku' nxmayina' ti'j Dyos ex nche jaw wulj tuk'i'l, chechilo, chi Elyu. Toxi'n ttx'olb'ab'l Elyu1¿Ma tu'me'ltzulo toj twitza Job', tu'nju' ntma'na qa aya tu'n t-xib'i'n tu'n Dyos?3Oje txi' tma'na te Dyos: ¿Titi' toklena ti'j qama chin b'inchan ile'? ¿Titi'tzun knkanb'a'ye' qa min ẍin b'inchan ile'? chija.4Kxe'l ntzaq'we'n teya ex kye tamiwa.5Ka'yinxpe'ya twitz kya'j, ex ka'yinxa najchaq ta'te' muj tib'aja.6Qama b'inchan ila, mixti'te' ntb'incha'n te Dyos; b'a'ntzun qa nim txqan tila, mixti'te' ntb'incha'na te.7Qatzun matb'inchaya b'a'n, mixti'xte nxitq'o'na te; ex mixti'te' ntb'incha'n te.8Kyekye xjalju' kse'n aya nk'ixb'sana' il mujqa najb'ena'ju' b'a'n ntb'incha'na.
9Tjaq'ju' jitz'b'il, nche' ẍch'ina' xjal nkyklo'ntzun kyib'tz kyeju' ati kyipumal;10ex min nkyjyo'n Dyos ch'isankye, aju' nq'onte ipumalj kyoju' kmuj kuw,11aju' xnaq'tzanqe ex ntzajtq'o'n qnab'l kyu'nelju' txkup exqe' pich'.12Nche' ẍch'in, ex min nche tzaj ttzaq'we'n Dyos, qu'n taq'wix xjalqe' ex nkynima'n kyib'.13Ate' Dyos, Nimtipumal, min nche'x tb'i'nju' chalyol14Expe' ajtmanteya qa b'ajx tila'ya Dyos, ayonku'ya, qu'n toj tq'ob' ta' ja'lo.15Intma'na qa min ntzaj ttx'u'jil ex min nttz'e'ysa'n qwitz, qa min ntzaj tka'yi'n txqan il, chija.16¡Naq nel tlani'nta tyol Job', nim tyola mixti' tnab'l qu'n min nximana ti'j! chi Elyu. Tkyaji'n ttx'olb'ab'l Elyu1Tenku' ch'i'n tpasensiya, atzun nchik'b'anx teya, qu'n atixwe' nyol b'a'n tu'n nmante ti'j Dyos.3K'ajb'el txqan wojtzqib'le' wu'ne' tu'n tyek'et qa tu'me'l tu'n ch'isalweye'.4Axxi'x kxe'l nma'ne' teya, mya chajyolil; aju' wa'l twitza jun xjal tz'aqli tnab'l.
5Ate Dyos nimtipumal ex nimxi'x tnab'l, ex min neltik'u'nju' mixti' til.6Min nkub' tnajsa'n kyilju' b'inchal il, aye'tzu'n prow kye kyilwiju' tu'n;7Kukxtkolinju' kyi'ju' xjal wa'lqe'xi'x; nche tkuwsa'n nimaqkawil toj kyq'uqlil, ex nche ten tu'n toj nimaq kyoklen.8Qatzun k'lo'nqe' toj xpatx'k'uxb'il ex nche' yajlanjtz tu'n k'ixk'oj,9nxityek'u'nte Dyos kyil kye b'aj kyb'incha'n ex se'n xa'kyq'o'nkyib' toju' nimjtib'il.10Nyolin kye tu'n kytzak'et ex tu'n tkyaj kytzaqpi'n myab'a'n.11Qama txi'kyb'i'n ex nche ajb'en te, nche ten toj tzalajb'il toj tkyaqilju' jni'tl kychwinqlal.12Qatzun min nkub' kyb'i'n, nche kyim ex nche'x toj muqb'il na'mxtoqpe' telkynik' ti'j.13Ntzaj kytx'u'jilju' min nche okslan te Dyos, maskyepe' jpu'nqe'kx min nkyqani'n o'nb'il.14Nche kyim toj kyku'xumal, ex ch'ixb'ajilx npona' b'aju' kychwinqlal.15Intklo'nte Dyos nyajti, toju' yajb'il; ex tu'nelju' k'ixk'oj noka' tnab'l.16Ex ikxta makleta tu'n toju' xob'ajil, ex nimxi'x tzaqpib'l txitq'o'n teya; matnojsa twi' tmesa tu'n wab'j tk'ok'jalxi'x.17Ti'ja njapuna' b'aj til b'inchal myab'a'n, ex lay b'ent tmyet tu'n toka toj jitz'b'il.18Ka'yinxa tu'n lalun b'lona tu'n lalun kub'twitza tu'n txqan pwaq.19Lay tz'ajb'en toklena exqa nẍch'ina toju' t-uxi'na ex toq'ela.20Lalun pon tk'u'ja ti'ju' qonik'an, ajkykub'naju' tnam.21Ka'yinxa tu'n lalun tz'anjtl ti'ja toj il, aya matxi' tzik'twitza toj yajb'il.
22Tz'elku' tnik'a ti'ju' tipumal Dyos. Mixti' jun xnaq'tzal ikyju' kse'nte23Mix-a'lo' tu'n txiq'mante te ti'ti' ktb'incha', ex mix-a'lo' tu'n txi' q'mante qa taq'wixju' xtb'incha.24Kykyaqil xjal twitz tx'otx' nche' tzalaj kyi'ju' taq'unb'en, ex ikxta tzalajxa kyi'j.25Kykyaqil xjal b'a'n kyka'yinte b'a'ntzun qa najchaq ta'.26Nimxi'xte' Dyos, layx b'ent telqnik' te; ex lay b'ent qojlante tab'q'i.27Njaw tiq'in a' toj jun tk'b'el toj txati'n, ex njaw tmeltz'u'n te jb'al.28Toj muj netza' chitju' jb'al ex nkub' ten txqan a' twitz tx'otx'.29¿Alkye neltnik' ti'j, titiqu'n nb'eta' muj, ex titiqu'n nche q'ajta' q'a'nkyaq twitz kya'j?30Nxi' t-slik'u'nte Dyos xloq'lokya'j tib'aj ninnjab', ex nkyej tewa'n t-xeju' ttxuylal a'.31Ikytzu'n nche tk'a'chana' tnam ex ntzaj tq'o'n kywa nimxi'x.32Nkub' ttzyu'n q'ankyaq kyoj tq'ob', ex majx npon, janxa' tma'na'.33Intma'n tpakb'alil Dyos ajtjulin jb'al, atzu'n q'ankyaq ntma'nju' ttx'u'jil.1Aj wlonteye' q'ankyaq, majx nlu'lun wanmiye' naku'j kjawitz oq.2Kyb'inxju'ye' tq'ojq'ojel twi' Dyos, aju' q'ankyaq netz toj ttzi.3Ntzaj t-xon xloq'lokya'j twitz kya'j ex toj jun ttxa'n tx'otx' tu'n tpon toj jun plajtl.4Ex nb'injtz jun tq'ojq'ojel, ajtq'ajti toj twi' nimxi'x toklen; akx nb'iyitju' tq'ojq'ojel min nche qjenju' xloq'lokya'j.5Ajtyolinte Dyos, nb'ant txqan ti'xti' te lab'te'n tu'n; nb'ant txqan ti'xti' tu'n, mix-a'lo'x jun nkane toj twitz.6Nxitma'n te txun che'w tu'n tkub' tib'aj tx'otx' ex nkub' jb'al kuw tu'n.7Tu'n nche kyeja' ten xjal toj kyja, tu'n telkynik' kykyaqil qa a te nb'inchante.8Nche okxju' txkup toj kyjul, ex axtzu' nche kyaja' ewin.9Toj tnayajkya'j ntzaja'te' kyq'iq' jb'al, ex toj tb'a'nq'ob'kya'j ntzaja' che'w.10Nkub' tx'e'jixu' che'w tu'n t-xew Dyos ex inxi' tx'e'jixju' tnimal a' tu'n.11Tu'nte nẍb'ub'jixa' muj, ex toj muj ntzaja' xloq'lokya'j tu'n;12nt-xkuyi'n tib'u' xloq'lokya'j twitz kya'j, ikytzu'n ntb'incha'na' tchaq'b'il Dyos toj tkyaqil twitz tx'otx'.13Tkyaqiltzun ja'lu najb'en tu'n Dyos tu'n ttz'e'yset twitzju' tx'otx' mujqa tu'n tye'k'unte tk'u'jlalil.
14Tenku' tpasensiya Job' ex b'inku'ya, ximana kyi'ju' ti'xti' tb'anilqe' nche tb'incha'n Dyos.15¿Ma b'i'n tu'na se'n ntb'incha'n Dyos tkyaqil ja'lu, ex se'n taq'wi njaw qoptz'aju' xloq'lokya'j toj muj tu'n?16¿B'i'ntzun tu'na se'n nb'eta' muj toj kyq'iq', qa atzu' nela' tnik'tzilju' tnab'l Dyos tz'aqlixi'x?17In na'n kyeqa toju' ti'ja ajtnak'eju' kyq'iq' ntzaj toj tnayajkya'j twitz tx'otx'.18¿Makb'entil tonina ti'j Dyos tu'n t-slik'etju' kya'j ex tu'n tkyaj kuw kse'n jun plaj k'uxb'il?19Ye'k'untza qeye' titi' b'a'n tu'n txi' qma'ne' te Dyos, qu'n sjumj ta'qo' ex mixti' tu'me'lju' qyol.20Laype' txi' nma'nwe' qa wajb'ile' tu'n nyoline', qu'n nakuloj wajb'ile' tu'n nkyime'.
21Lay b'ent qka'yinte t-spik'umal q'ij kse'n qa jupli muj; qatzun matzaj kyq'iq', kspik'eb'il twitz kya'j.22Ntzaj qoptz'aj jun tb'anil spik'un toj tb'a'nq'ob'kya'j, ajtnoj ti'jile Dyos tu'n tajwalil xjan.23Lay kaneju' nimtipumal toj qwitz, qu'n kuwxi'xte' ex tnik'alxi'xti'j; tzinunxi'x ti'j ex min nkub' tjtz'o'n jun xjal.24Qu'mtzun nche' xob'ju' xjal te; mixti' nche oka' nimaq kynab'l te, chi Elyu. Ok Job' toj xjel tu'n Dyos1Tzajtzun yolin Qman Dyos te Job' tojxi'xtej q'ankyaq. Qman Dyos2¿Alkyetzuna tu'nju' min nxitoksla'na nxime', extzun ntyek'u'na tu'n tyola qa min tojtzqi'na?3Yek'untztzuna tkuwala ja'lo, ex tzaq'we'nqe'tza nxjele' lu:4¿Jatzun toqta tej tkub' nq'o'ne' tq'uqb'il tx'otx'? ¡Q'mantza weye', qa ax atixi'x txqan tojtzqib'la!5¿B'i'ntzun tu'na alkye q'mante jni' echb'ente, ex alkyeju' b'inchante?6¿Ti'ti' tku'x tjaq'ju' tq'uqlil? ¿Alkye ku'x q'onteju' nin ab'j te tkuwal,7akxtoq nkymujtza'n che'wju' b'itz ajttzaj t-xe kya'j toj kytzalajb'ilju' ajb'el weye' toj kya'j?
8Tej tetzb'entju' ninnjab' toj tk'u'j tx'otx', ¿alkye kub' q'onte tjpel tu'n tq'e'tj?9Xinq'o'ne' muj te t-xb'alun ex kub' nb'altz'i'ne' toj jupli muj.10Kub' nq'o'ne' tnaqachil ninnjab' ex kyej wik'sa'ne' talju' tjpel.11Xinma'ne' te: Axtzuntzu' kpomela'ya tzalu, ex axtzuntzu' kjela'tena; atzu' che b'ajela' poq'ju' ttolob'a nim kyipumal tzalu.12¿Ma oje tchaq'xi' jumaja toj tchwinqlala tu'n ttzaj t-xe kya'j ex tu'n qsqix,13tu'n tpon b'aj spik'un toj tkyaqil twitz tx'otx' ex tu'n kyxi' b'inchal myab'a'n ewil?14Kq'ancha'lixeltzun twitz tx'otx'tz majx nẍtile' naku'j jun xb'alun;15nkub' t-xk'ayu'n Dyos spik'un kye b'inchal myab'a'n ex kb'ajel ttxa'n tu'n kyxob'san.
16¿Ma oje pona tzmax t-xexi' ninnjab' jata' t-xiklil ttxuylal a'?17¿Ma oje tila jata' kyokex xjal toju' tkawb'il kamik xob'ajilx?18¿Ma nel tnik'a ti'j jni'ju' twitz tx'otx'? ¡Q'mantza weye' qa ax b'i'n tu'na tkyaqil!
19¿Jatzun tu'me'l k'u'nqe'ya' spik'un exju' qxopin?20¿Manb'ent tu'na tu'n kypon tzmax mankb'il twitz tx'otx', ex tu'n tanjtzkyi'j tojxu' kynajb'il?21¡B'i'nlo tu'na, qu'n matxina tzaj twinqila qu'n ojetoqnalo tz'itz'ji'ya!
22¿Ma oje pona ka'yilte jak'u'maqe' txun che'w ex saqb'aqun23tu'n kyxiq'et toj tq'ijlalil k'ulb'a'n, ex toj tq'ijlalil q'oj?24¿Alkye b'e nxa' spik'un ajt-ximlen? ¿Se'n nxa' mlenju' kyq'iq' ntzaj tjawetzq'ij toj tkyaqil twitz tx'otx'?25¿Alkye njqonte tb'eyilju' jb'al ex alkye yek'ulte tb'e q'ankyaq ex kyq'iq' jb'al,26tu'ntzun tkub' jb'al toj chq'ajlaj jamix-a'lo' xjal najli,27Tu'ntzu'n ta'k'ju' tzqij tx'otx' ex tu'n ttzaj puqli k'ul toj?
28¿Alkyetzu'n kymanju' jb'al ex ta'l che'w?29¿Ex alkye kytxuju' tx'e'jche'w exju' txu'nche'w?30¿Alkye ntx'e'jsante a' kse'n ab'j ex nkub' ch'uxixju' ttziyile ttxuylal a' tu'n?
31¿Ma aya nok mujb'ankye che'w wotz ex nel pa'nkye txqantl che'w q'inb'il kyb'i?32¿Ma tu'na njawula' ninche'w te prim? ¿Ma aya nk'ulkye ninche'w ex b'o's che'w nakuj txkup oso?33¿Ma tojtzqi'nqe'ya kawb'il nche kawinte kya'j? ¿Ma aya nkub' q'onkye kawb'il lu tu'n kyb'inchet twitz tx'otx'?34¿Ma jaku' b'ant tchq'onteju'ya muj tu'n tq'o'n txqan jb'al tib'aja?35Qama tchaq'a te xloq'lokya'j tu'n txi' toj jun plaj, ¿Ma jaku'tzun tzaj tma'n teya. Luqine', chin tchq'onxa, machi?36¿Alkye kyej q'onte tu'n kyel k'atzu' pich' ex tmanek'?37¿Alkye jun atixi'x tnab'l b'in tu'n jni' muj ati? ¿Alkye b'a'n ttzaj qonte jb'al,38Tu'ntzun tjaw b'entju' quq te q'antx'otx' ex tu'n kytzyunte kyib'ju' waka'j tx'otx'?
39¿Ma aya ntzaj jyonte kychi' ttxu b'alun, tu'ntzun kywanju' kyal tzmaxi' ajkynoj,40Aj kyokx ewal toj kyjul mujqa ajkyxi' jutzeb'il ti'j kychi' toj k'ul?41¿Alkye nxi' q'onte kywa joj, ajkyxi'ju' kyal jyol kywa ex noq nche ch'iwj aj ttzaj kyqani'n kywa?1¿Ma b'i'n tu'na jtoj tu'n kyalan tojk'ul chib'? ¿Ma oje tila ajtalanju' ttxu msat?2¿Ma b'i'n tu'na toj jte' xjaw nche' alina'?3Ajkyalan nkub' kyk'oyi'n kyib', nnitz'jtzun kyaltz.4Nche kuwixtzuntz, ex ch'iy toj kojb'il, ex nche'xtzuntz ex mixjun nanjtztl kyi'j.
5¿Alkye xi'tzaqpinte tojk'ul b'ur? ¿Alkye xi'tzaqpinte tu'n tb'et?6Ayine' nxi' yek'unte, jatu'n tanq'ina, toj chq'ajlaj kyoj plan tx'otx' min ntzaj kyawal.7Min nkub'u' q'ajte'n toj nintnam toj twitz, ex min ntb'i'n ajt-ẍch'inju' ajchejil.8Nb'et ttxa'nile witz jyol twa, njyon ti'j cha'x k'ul te twa.
9¿Ma oktzun k'ajb'elu' tojk'ul tman wakx teya toj twitza exqa kyejten jun qonik'an toj tja twakyixa?10¿Ma kb'entel tk'let tu'na ti'j yuw tu'n tkjon, mujqa kxe'l lpe ti'ja txijil tx'otx' toj kojb'il?11¿Ma kqeb'il tk'u'ja ti'j, tu'nju' kuwxi'x, exqa kb'entel taq'una tu'n?12¿Ma oktzun k'ajb'el tu'n tb'uyetju' twitz tawala toj twitza ex tu'n tb'uyitu' twitz ttriya toj er?
13Matilju'ya pich' ab'estrus tb'i: ntzalaj nlipan tk'i' t-xik', naku'j kse'n t-xik' pich' siwenya,14nche kyej tq'o'n tjos toj tz'awun tu'n kymoq'ti tu'n ttantonil q'ij.15Min nximan ti'j qaj xkub' txeq'j toj tqan, ex qaj xkub' twab'e'n jun txkup.16Txkup kyeju' tal, nakuj mya talqe', min nximan qa naq nkub'naju' taq'un.17Min xi'nq'o'nwe' tnab'l; ex min xinq'o'ne' te tu'n telk'atz.18Ajtzun tjawe' nxi' ojqel, naq ntze'n kyi'j chej ex kyi'j aj chejil.
19¿Ma atzuna xiq'onte tipumal chej, ma aya xiq'o'nteju' twi' txayli ti'j tqul?20¿Ma tu'na nlipana' kse'n jun ẍt'ikt'u'l, xob'ajilx ajtaq'wi xopil?21Nlukun toju' plan tx'otx', ex min nxob' ajt-xi' toj q'oj.22Ntze'n ti'ju' xob'ajil min njaw sak'puj, ex min njawxob' teju' k'uẍtx'e'nb'il,23Maskye nq'ajtiju' tkb'el talsmaj tu'n aj chejil maskye nel spoqj q'aq' ti'j ch'ut ex ti'j k'ok'e' ch'ut.24Tuk'i'l ttx'u'jil nkub'a'ti'ju' b'e tu'n; layx myet ajtq'ajti chun.25Tu'n tjiq'cha'n nttzaq'we'na' tq'ojq'ojel chun; najchaq nt-sqo'na' q'oj ex ntb'i'n tq'ojq'ojel wi'yj te chaq'b'il exqe' xjal nche ẍch'in.
26¿Ma nimtzun tnab'la tu'n t-xnaq'tzanteya q'anjel tu'n tlipan, ex tu'nt-xi' nlipan toj tnayajkya'j?27¿Ma aya chaq'un teju' t'iw tu'n tkub' tq'o'n tpaqb'il jawlxi'x?28Najlite' t'iw toj pik q'ijtl ex qonik'an, nkub' tb'incha'n tja twi'xi' pik.29Tzmaxtzuntz nka'yintza' ex nk'utzin ti'j tchi'.30Chik' kywaju' tal, axtzuntzu' ta'qe' ja ta'qe' kyimni txkup.1Aya, tajb'iltoqa tu'n wok tq'o'na toj xjel ayine' Dyos, Nimwipumale', ¿ma ilxi'xti'j tu'na tu'n ttzaq'wena? chi Dyos. Job'3¿Titi'we' kxe'l ntzaq'we'n, extzun naqch'i'n woklene'? Alote b'a'n tu'n nkub' numeye'.5Matxi' chin yolin b'a'npun maje', ex mixti'tlwe' nyol, chi Job'. Okjumajtl Job' toj xjel tu'n Dyos6Yolin jumajtl Dyos tuk'i'l Job' tojxi'x txqan q'ankyaq. Qman Dyos7Ye'k'untza tipumala ja'lo, ex tzaq'we'nqe'tza xjel lu:8¿Tajb'ila tu'n tmanteya qa mya tnik'alwi'je' exqa ati wile', tu'nwtzunlo toka mixti' tila?9¿Ma kuwxi'xtzuna kse'nwe'? ¿Ma aju' tq'ojq'ojel toj twi'ya kuw kse'nwe'?10Qonknatzun ti'ja tb'anilxi'x toj tajwalila, ktxunk ti'ja te ajwalb'il nqoptz'aj.11Ka'yinqe'xa kkyaqilju' njaw kynima'n kyib': tzaqpintzju'ya ttx'ujila ex me'ssa'nqe'ku'ya.12Iku', xitunqe'ku'ya tu'n twitza, b'ajsanqeku'ya b'inchal myab'a'n ja ta'qe'.13Mqunqe'ku'xa kykyaqil toj tx'otx', jpunqe'kxa kyxol kyimni.14K'elel nnik'tze', qa tu'nju' tkuwala kub'a' ti'j tu'na.15Luju' nin txkup B'eemot, nch'isaje' kse'nx aya; nwan k'ul kse'nkye wakx;16Ka'yinxpe'ya ti'j tqul kuwxi'x, exju' tchib'jil majx kuwqe'.17Exju' tje kuwxi'x kse'n k'ute, exqe' tb'o'tx'il tqan naku'j xmonqe'.18Aye'ju' tb'aqil naku'j tub'qe' q'ank'uxb'il, naku'j tqan k'uxb'il.19Aju' waq'unb'ene' tb'anil b'inchb'ente; naq o'kx ayine' b'inchalte b'a'n tkub' nxitine'.20Kwi' witz janche b'aja' ẍchan txkup, intzaj iq'ina' k'ul tu'n twan.21Inkub' paqe tjaq'ju' k'ul loto, inxi' ewil kxol ptz'an toj sob'on.22Aju' k'ul loto najb'en te t-xleku'n, aye'tzunju' chjaj ate' ttzi a' ti'jele.23Qama ch'iyju' nin a' minti' nxob'; maskye ma japun a' tjaq' ttzi, minxi' toj twinqil.24¿Alkyetzu'n ktq'a'tib' tu'n ttzyunte ex tu'n kyetz tiq'i'n twitz, mujqa tu'n tex tq'o'n jun aqwil toj ttxa'n?1Tzun Leb'yatan, ¿ma ktzyetil tu'na tu'n jun tzuyb'il kyiẍ? ¿Oktzun kb'entel t-ẍpetu' taq' tu'na tu'n jun ky'jaj?2¿Ma kk'elix jun ky'jaj tu'na toj ttxa'n mujqa tu'n tokx jun ch'ok k'uxb'il toj ttxa'n?3¿Ma oktzun kub'sal teya tu'n ttzaj laqj tk'u'ja ti'j, ex tu'n tkub'san teya tuk'i'l che'w yol?4¿Ma jaku' b'ent tu'na tu'n tmante tu'n tok te loq'aj tmajina toj tkyaqilju' tchiwnqlal?5¿Ma jaku' ẍchana tuk'i'l kse'n tuk'i'l jun pich'? ¿Ma kb'el tk'lona kse'n jun t-saqchb'il tk'wala?6¿Ma ktzunlo che xjelib'tele' toj k'wik? ¿Ma oklo kb'ajel kypuẍi'ne' tu'n txi' k'ayit?7¿Ma oklo k'elixju' tal t-smaja toju' ttz'umil, mo aju' twi' tu'n tch'uta?8Qama tzaq'pon tq'ob'a ti'j kq'ojil ti'ja aj layx tzik'tna'l tu'na, ex lay tb'incha jun majtla.9Naqpena' qama kyilju' Leb'yatan, alchaqxkyeku' kb'el tz'aq tu'n t-xob'il.10Qa a'lo' jun sok yekunte, intzaj ttx'u'jil; mix-a'lo' nkub'sante ti'j.11¿Alkye matz'okx yekunte, ma oklo k'eletz toj b'anil? ¡Mixti'x jun toj tkyaqil twitz tx'otx'!12Layx qjen tu'n nyoline' tqan exju' tipumal nimxi'x.13¿Alkye k'elil q'inteju' ttz'umal ktxub'lte, mujqa tu'n tjlajinte ttxk'owil pin?14¿Alkye kb'entel tjqonte toj ttzi, tuk'i'lju' txqan twitzte txoli'n kyten xob'ajilqe'x?15Txoli'n tten ti'j tqul jpu'nile te kolb'il ex majx kuwqe' kse'n ab'j.16Mujb'a'nkyib' b'a'nxi'x jun tuk'i'l juntl, laype' b'ant tokx kyq'iq' kxol.17Mujb'a'nk kyib' b'a'nxi'x ex tzyu'mile kyib', mix-a'lo' b'a'ntel pa'nkye.18Aju' t-kẍam naku'j xloq'lokya'j; inche qoptz'aju' twitz kse'n q'ij ajqsqix.19Inetz tqan q'aq' toj ttzi ex netz tx'itj q'aq' toj.20Inetz txqan sib' toj ttxa'n, kse'n jun k'wil nloqlon toj q'aq'.21Aju' t-xew njaw k'antju' ttxalq'aq' tu'n, ex netz tqan taq' q'aq' toj ttzi.22Aju' tqul kuwxi'x kykyaqilx nche' xob' te.23Ikxpenate' txqan tchib'jil, kuwxi'x naku'j tzqa'jsa'n k'uxb'il.24Ch'uẍju' tanmi kse'n pik, ch'uẍ kse'n ka cheb'l wab'j.25Ajtjawe'; aye'ju' nimaq kyoklen inche jawsak'puj ex inche'x oq.26Aye'ju' k'uẍtx'e'nb'il, ch'ut, smaj ex b'o'sch'ut layx b'ent tb'yet kyu'n.27Iky k'uxb'ilju' te kse'n ttxa triy atzunju' q'ank'uxb'il kse'n q'u'chun tze.28Lay xob' kye smaj; qama txi'xon ab'j ti'j nakuj ttxa triy nela' te.29Qama tz'okb'yet tu'n mans ikytz'ela' naku'j jun tqan ptz'an; naq ntze'n ti'ju' tq'ojq'ojel tkb'el smaj.30Aj txi' qititin twitz tx'otx', majx nkyaj qotx' tu'n, naku'j ati twitzteju' txk'owil.31Injaw loqlonju' t-xe ninnjab' tu'n naku'j jun k'wil; kse'n jun k'wil nimin najb'en tu'n tb'aj smetju' k'ok'sb'il.32Majx nkyaj lememen a' tu'n saq ex ntiltz'aj kse'n txqan twi' b'alun t-txaye slub'in.33Mixti'x jun ikwitju' twitz tx'otx'; tkub'lenx b'incha'n mixti'x tu'n t-xob'.34In twab'i'n tib' kwitzju' kuwqe'xi'x, a te nimaqkawil kyxolju' txqantl txkup, chi Dyos te Job'. Eltnik' Job' ti'ju' tnab'l Dyos Job'1Matxi' wile' qa tkyaqil kb'entel tu'na, ex mixti' jun ti'xti' laywit b'ent.3¿Alokyeqine' tu'n njawjeye' ti'ju' t-xima, tu'ntzun nela tnik'tzil qa mixti' b'a'n wu'ne'? Intoq chin yoline' kyi'ju' tixti' min kane toj nwitze', tb'anilqexi'x ex minti' npon nab'le' ti'j.4Matzaj tma'na weye': B'intza, qu'n wajb'ile' tu'n nyoline' tuk'ila; tzaq'wenqe'tza nxjele' lu, chija.5Tzmaxte' ja'lo, naqtoq b'i'na wu'ne', atzu'n ja'lo mawilku'ye' kyu'nku' nwitze'.6Qu'mtzun k'anjetzti'j wanmiye', q'uqliqine' toj quq ex toj tza'j, chi Job' te Dyos. Tzaj tq'o'ntl Dyos tq'inumal Job'
7Tb'ajlenxi' tma'n Qman Dyos ti'xti' lu te Job', ex ikx xitma'n te Elipas: Nchin tx'u'jine' ti'ja ex kyi'ju' kab'e'tl tamiwa, qu'n min e'yoline' ax wi'je', kse'n tb'inchaju' nmajine' Job'.8Ja'lo kyiq'intztzune' wuq tman wakx ex wuq tman rit ex kukxi'ye' ka'yilte nmajine' Job', kyq'onqeku'ye' te chojb'il k'ok'sb'il tu'n tpaj kyile'. Kkub'salju' nmajine' Job' kyi'je', knk'ma'ye' tna'j Dyos ex lay nb'incha jun taq'wixe' kyi'je', tu'npe'tzun atixi'x kyile' qu'n min e'yoline' ax wi'je', kse'n tb'inchaju' nmajine' Job', chi Dyos te.
9Exi'tzun Elipas, B'ildad, ex Sopar xi'kb'inchanju' tma Qman Dyos kye, atzunte Qman Dyos tk'amju' tna'j Dyos Job'.
10Tb'ajlenxi' tnaj Dyos Job' kyi'ju' tamiw, tzaj tq'o'n Dyos jumajtlu' tq'inumal, kab'e'pe' kyintlu' tzaj tq'o'n Dyos te.11Eb'ajpontzun xb'et-salte tkyaqilju' ttzik ex titz'in kyuk'ilju' tamiw ikqexju' ojtzqi'n kywitz tu'n ojtxi', kyuk'i'ltzun kyb'incha jun nimaqwan tja, xikyq'uq'b'a'n tk'u'j ex b'aj kso'jla'n tu'n tkyaqil yajb'il tzaj tq'o'n Qman Dyos ti'j, teyile junjunkye xitq'o'n jun tajlal pwaq ex jun xmilq'ob'aj q'anpwaq.
12Tky'i'wla Qman Dyos Job' nimxi'x kyoju' mankb'il tab'q'iyil kyetwitzju' tnejel. Ten junmutx' o'lajk'al trit (14,000), ex o'lajk'al (6,000) tkamey, ex kab'k'al lajnaq (1,000) muj twakyix, ex kab'k'al lajnaq (1,000) tb'ur.13Ex tentl kyajlajoj tk'wal ex oxe' tmyal.14Oktq'o'n tb'iju' tzikb'aj, Jemima, atzu'n tkab', kesya, atzu'n toxi'n, qeren-apuk.15Mixti'tlte' qya toj tkyaqil twitz tx'otx' tb'anilqexi'x kse'nqe' tmyal Job'. Xitq'o'n kyman kyetzb'il ti'ju' tq'inumal junx kyuk'i'lju' kyxib'en.
16Tik'lenxi'tzun tkyaqil ja'lu, anq'in wuqnaq (140) ab'q'itl Job' twitz tx'otx', ex ti'jwnaqxi'xtl tej tkyim, e'tilju' tk'wal, e'tchman, e'kyk'wal tchman ex kychman ttchman.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/aea9d9099feb3a24

expand_more
chevron_leftPrevious Chapter
chevron_rightNext Chapter