ອ່ານ Hechos 1

Hechos1

Ttziya Jesus tulel Xewb'aj Xjan

¹Xintz'ib'a'ne' teya, qman Teopl, toju' tnejel wuje' ti'j tkyaqilju' matxitoq che tb'incha Jesus ex matxitoq che t-xnaq'tza tej ttzaj qekuxi'x²tzmax toju' q'ij tej tjawx toj kya'j. Na'mtoqtzun txi', b'aj kyej ttx'olb'a'n kye t-xnaq'tzb'en titi' tu'n kyb'inchante.³Ex tkyimlenxi', kub' tyek'u'nkutib' kywitz, iktzu'n tyek'uya' kye qa itz'toq. Ale'xtzu'n tb'aj kab'naq q'ij tyek'utib' kye ex intoq yolin kye ti'ju' tkawb'il Dyos.

⁴Tetzunj atitoq kyuk'ilju' apostl, xitab'tzi'n Jesus kye tu'n lalun che etznaj toj Jerusalen, kjalu:
—Kyyonku'ye' ajtjapunju' ttziya Nmane' kyeye', aju' xinma'ne' kyeye'.⁵Axte' qa jawsan Xwan a' tuk'i'l a', atzun toj jte' q'ijtl kjawil a' kywi'ye' tu'n Xewb'aj Xjan, Chij. Jax Jesus toj kya'j

⁶Aye'tzu'n b'u'yi'ntoq kyib' tk'etz Jesus, xikyqani'n te:
—Taye, ¿Makjel tq'o'na kyoklen aj Israel ja'lo tu'n tten kykawb'il kyex? chechij.

⁷Xittzaq'we'n Jesus kye kjalu:
—Mixti' tu'n kyb'intekye' jtoj ex alkye kmuj japun ja'lu, qu'n o'kxte Manb'aj toj kya'j ati toklen tu'n tb'inchante;⁸ajtzun tulju' Xewb'aj Xjan kyuk'ile', ktenb'el kyipumale' ex che elexe' tziyal wi'je', toj Jerusalen, toj tkyaqil kytx'otx' aj Juda ex kytx'otx' aj Samarya, ex tzmax mankb'il twitz tx'otx', chij.

⁹Tb'ajlentzun tma'n ja'lu, intoq che ka'yin te, jaw q'i'n Jesus, okjupliti'j tu'n jun muj ex min b'entl kyka'yinte.¹⁰Intoqtzun che ka'yinx ti'j twitz kya'j, kyil xi'toq t-xilq'exi'x Jesus najchaq, kub' kyek'u'n kyib' kab'e' ichan saq kyxb'alun kyk'etz,¹¹ex kyma kye kjalu:
—Ayeqeye' aj Kaliley, ¿tiqu'n majx mache kyej ka'yine' twitz kya'j? Axnate Jesusju' xten kyxole' ex matxi' txiq'i'n toj kya'j, tzul jumajtel kse'nx tej xi'kyka'yine' xxi' toj kya'j, chechij. Jaw sk'o'n Matiyas

¹²E'tzajxju' apostl twi' witz Olib'o tb'i, anjkyi'j toj Jerusalen: nqayinxtoq, kyin kse'n q'o'n tu'n qb'etinte toj q'ij te ojlab'l.¹³Tetzunj kypon toju' nintnam, e'jax toju' kol tzmax jawl toju' ja jata'qe'toq. Aye' Luch, Xwan, Santyay, Leẍ, Pelip, Tomas, B'artolome, Matey, Santyay tk'wal Alpey, Simon toktoq kyxol Selot ex Judas titz'in Santyay.¹⁴Kykyaqil intoq kyb'u'yi'n kyib' kukxju' tu'n kyna'n Dyos kyuk'i'l junjun qya, tuk'i'l Mariy ttxu Jesus, ex kyuk'i'l titz'in.

¹⁵Kyojtzu'n q'ij lu jawe' Luch kxolju' xnaq'tzb'en b'u'yi'ntoq kyib', qapelo qaqnaq kyb'aj, ex xitma'n kye kjalu:¹⁶E'ntzik ex e'witz'in, atitoq tu'n tjapunte' ojetoq tma Xewb'aj Xjan toj ttzi Dab'i, ojetoq tma toj Tu'jil ti'j Judas, aju' xiyek'ulte Jesus kyeju' etzyunte.¹⁷Atoq junte Judas qxol, ex atitoq taq'un qxol.¹⁸(Xi'tzun ex lq'et jun piẍ tx'otx' tu'n pwaq xiq'o'n te twitk'u'j tu'n myab'a'n tb'incha; etz t-xon tib' ex majx el laqj, majx b'je'tzju' toj tk'u'j.¹⁹Tetzunj kb'inteju' najlqe' toj Jerusalen, okkq'o'n tb'i tx'otx' lu Aseldama toj kyol aramey, a tz'elpuna': Tx'otx' te chik'.)²⁰Ti'jtzu'n lu intma'n toj Tu'jil B'itz kjalu:
Kyajxwitju' tja te jun chq'ajlaj, ex mixwit alo'tl najan toj.
Ex ikx:
Junxi'tlwit ten toju' toklen.

²¹Ate'kye' ichan qxol tzalu mache ten quk'i'l tkyaqilju' tq'ijlalil xten Qajaw Jesus qxol,²²tzajx tej tjaw a' twi' tu'n Xwan tzmax tjax toj kya'j. Ilxi'xti'j tu'n tok junkye' quk'i'le', tu'n ttziya'n junx quk'i'le' ti'j Jesus jawni anq'in, chij.

²³Kub'tzun kq'o'n kab'e' tu'n tjaw sk'et jun kyxol: aju' Jse, B'arsab'as tb'i, ex Just tkab' tb'i, extzu'n Matiyas.²⁴Ena'n Dyos kjalu: Nman Dyos, aya ojtzqilte kyanmi xjal, yek'untza qeye' alkye matxi' jaw t-sk'o'na kxolju' kab'e' lu²⁵tu'ntzun t-xitiq'i'n oklenj te chq'o'n kyej tq'o'n Judas tu'n tpaju' til, tej txi' toju' najb'il jatoq tu'n t-xa', chechij.

²⁶Xi' kse'ntzuntz, ex atzu' kub'a' tz'aq ti'j Matiy, kyajtzuntz kxolju' apostl texju' kmoj lu. Tej tul Xewb'aj Xjan

¹Tej tpon kanun tq'ij Kab'naqlajoj q'ij tik'lenxi' tq'ij Tzaqpib'l, kykyaqil ate'toq junx.²Naqx minab'en ttzaj jun tq'ojq'ojel toj kya'j, kse'n jun kyq'iq' kuw, majx q'ajti tkyaqilju' ja jatoq ta'qe'.³Ex okkyka'yi'n nakuj q'aq' b'ajx txoli'n kye, ex kub'ten junjun tib'ajile junjunkye.⁴Ex kykyaqil eb'aj noj tu'n Xewb'aj Xjan, e'aq'witzuntz yolil kyoj junxi'tl yol, kse'nxju' ntq'o'n Xewb'aj xjan tu'n kyyolinte.

⁵Najliqe'toqtzun aj Juda toj Jerusalen, ju' njapun kyokslab'l kyu'n, tzajniqe'toq toj tkyaqil plaj twitz tx'otx'.⁶B'aj kyb'u'yi'n kyib'ju' xjal tej kyb'inte tq'ojq'ojil, ex mixtoqti'x nkane toj kywitz, qu'n teyile junjun intoq tb'i'nju' nkyma'n xnaq'tzb'en tojku'xi'x tyol.⁷Inxi'xtoq che lab'ti ex nche xob', intoq kyma'n:
—¿Ma myatzun aj Kaliley qe' lu kykyaqil nche yolin?⁸¿Tiqu'ntzun nche qb'i'n nche yolin tojku' qyol?⁹Ate'kye xjal tzalu aj Partya, aj Medya, aj Elam, aj Mesopotam, aj Juda, aj Kapadosya, aj Ponto exqe' toj tx'otx' Asya,¹⁰aj Prijya ex Panpilia, aj Ejipt ex kyoj tx'otx' Lib'ya nqayin tk'etz Sirene. Ex ate' xjal aj Rom najlqe' tzalu;¹¹junjun aj Judaqe' kyitz'jlenx, aye'tzun txqantl oje che ok toj kyokslab'l aj Juda. Ex ate' tzajniqe' Kreta ex Arab'ya. ¡Ex inche qb'i'n nche yolin tojileku' qyol ti'ju' tipumal Dyos! chechij.

¹²Kykyaqil eb'ajlab'ti ex mixtoqti'x nkane toj kywitz; intoq che xjelun kyxolx kjalu:
—¿Ti'tzunlo tz'elpuna' tkyaqil ja'lu? chechij.

¹³Aye'tzun junjuntl, e'xmayin, intoq kyma'n:
—¡Tx'ojtenil qenakye' lu! chechij. Tpakb'ab'l Luch

¹⁴Kub'tzun we' Luch kyuk'i'lju' junlajojtl (11) apostl, ex jawtma'n kuw kjalu: E' aj Juda ex kykyaqile' najlqe'ye' toj Jerusalen, tz'elku' kynik'e' ti'ju' lu ex kyb'intze' kxe'l nma'ne' kyeye'.¹⁵Min nche tx'ujti kye'lu kse'n nkyxima'ne', tzmapena' b'eljoj kmuj te prim ja'lo.¹⁶A penate' nb'aj ja'lu, in japunju' tma Joel t-sanjelal Dyos, tej tmante kjalu:

¹⁷Chi Dyos kjalu: toj b'ajsb'il q'ij, ktzajel nq'o'ne' Nxewe' kyib'aj kykyaqil xjal; kb'ajxe'l kyma'n tk'wala ex tmyala tpakb'alil aku'ju' nyole', ktzajel ye'k'u'n ti'xti' kyeju' ku'xun kyxole', ex k'okyel kywitzik'ju' tijwnaq.¹⁸Ex ktzajel nq'o'ne' Nxewe' kyoju' q'ij lu kyib'aju' nmajine' ichan ex qya, ex aku'ju' nyole' kxe'l kypakb'a'n.¹⁹Che kxe'l nye'k'u'ne' nimaq ti'xti' twitz kya'j, e' chik', q'aq' ex tmujil sib' twitz tx'otx'.²⁰Kb'el qxopinixju' q'ij, exju' xjaw kjawil b'ent te chik', na'mxtoq tulkanun tu'n tulju' Qajaw, a q'iju' nim toklen ex tb'anilxi'x.²¹Kykyaqiltzu'n nche na'n tb'i Dyos, che kletel, chiju' tz'ib'a'n.

²²Kyb'inkutzune' kxe'l nma'ne' aj Israel: Kanlixi'xna' kywitze', tyek'u Dyos toklen Jesus aj Nasaret kwitzku'ye', nim ti'xti' te lab'te'n eb'aj b'ent tu'n, eb'a'nq'ob'aj ex e'techlal.²³Xiq'o'n ichan lu toj kyq'ob'e', kse'nx t-xim ex tb'is tk'u'j Qman Dyos, kub' kyb'yo'ne', jaw kyq'o'ne' twitz krus kyxol xjal b'inchal myab'a'n.²⁴Jawtzun anq'in tu'n Dyos, tkol teju' tipumal kamik, qu'n mixti'x tu'n tkub'ti'j tu'n tipumal kamik.²⁵Yolin Dab'i nimaqkawil ti'j Jesus, tma kjalu:
Intoq nka'yine' Qajaw kukxju' nejli nwitze'; mix-a'lo' k'ik'el lmun weye', qu'n ati toj nb'a'nq'ob'e'.²⁶Qu'mtzun nchin tzalaje' toj wanmiye', ex nchin b'itzane' tu'n ntziye' toj tzalajb'il. Q'uqlokxi'x tk'u'j ti'j,²⁷qu'n lay chin kyej tq'o'na toj muqb'il ex lay taja tu'n tkub' tzuwix t-xmilalju' tmajina xjan.²⁸Tzaj tyek'u'na tb'eyil chwinqlal weye', ex okxi'x chin tzalajele' tu'nju' atiya, chij.

²⁹E'ntzik ex e'witz'in, majx kxe'l nma'ne' kyeye', kyim nate' ojtxi' qchman Dab'i ex ku'x mqu'n, ex majx kyej tenju' muqb'ilte.³⁰T-sanjelal Dyos nate' Dab'i, ex b'i'ntoq tu'n qa ojetoq ttziya Dyos qa k'okyeltoq tq'o'n jun kyxolju' tyajajil te nimaqkawil.³¹Ikytzu'n nakuj oktka'yi'n Dab'i nejtl qa kjawil anq'in Krist, yolin Dab'i ti'j ja'lu, tma qa laytoq kyejten Krist toj muqb'il ex laytoq tzuwix t-xmilal.³²Ja'lotzun, ax Jesusju' xjaw anq'in tu'n Dyos, ex qkyaqil kanli qwitz.³³Tjawlenxi'tzun nima'n ex tkub'lenxi' tq'o'n Dyos toj tb'a'nq'ob', ex t-xilen tq'o'n Qman Dyos Xewb'aj Xjan tziya'ntltoq tu'n te, matzaj tqo'n qib'aje' ja'lo. Atzunte xkyilju'ye' ja'lo ex makyb'iye'.³⁴Qu'n myate Dab'i xjax toj kya'j; qu'n axpena' q'mante kjalu:
Xitma'n Qman Dyos te wajawe': Qeku'ya toj nb'a'nq'ob'e',³⁵tzmax ajkykub' nq'o'ne' tajq'oja tjaq' tqana, chij.

³⁶Kyb'imtzune' kykyaqile' aj Israel, axxi'x, axte' Jesus jaw kq'o'ne' twitz krus, matxi' tz'oktq'o'n Dyos te Qajaw ex Krist, chi Luch b'aj tma'n.

³⁷Tetzunj kyb'inteju' b'u'yi'ntoq kyib' ja'lu, tzaj kyb'is ex eb'jaw lab'ti, ex xikyqani'n te Luch ex kye txqantl apostl, kjalu:
—E'qtzik ex qitz'in, ¿Ti'tzun qb'incha'ye' ja'lo? chechij.

³⁸Xittzaq'we'n Luch kye kjalu:
—Kutanjtz kyi'je' tuk'i'l Dyos ex tjaw a' kywi'ye' teyile junjun toj tb'i Jesukrist, tu'n tkub' tnajsa'n Dyos kyile', oktzun tzajel tq'o'n Xewb'aj Xjan kyeye'.³⁹Qu'n kyeye' tziyana'tl tu'n Dyos lu ex kye kyk'wale', ex kye kykyaqilju' ate' najchaq; kye kykyaqilju' mache ttxok Qman Dyos.

⁴⁰Kyu'ntzu'n lu ex txqantl yol, yolin Luch kye ex xitq'o'n kynab'l, tma:
—¡Kypa'mil kyib'e' kyi'ju' xjal pi'sqe' lu! chij.

⁴¹Aye'tzun ek'monteju' b'ajx tma'n kye, jaw a' kywi'; ex e'oklo wuqk'al lajnaq (3,000) kyuk'i'lju' ojetoq che okslan toju' q'ij lu.⁴²Ex intoq che ten toju' xnaq'tzb'il nkq'o'n apostl, intoq kub' kyaq'pu'nju' ati kye kyxol, ex intoq kyb'u'yi'n kyib' tu'n tkub' kyaq'pu'n wab'j tu'n kywan junx ex tu'n kyna'n Dyos. Kychwinqlalju' tnejel okslal

⁴³Kykyaqil tzaj xob'el kyi'j tu'nju' nim b'a'nq'ob'aj ex techlal intoq tb'incha'n Dyos kyxolju' apostl.⁴⁴Kykyaqilju' okslal atitoq mujb'ab'l kyxol ex intoq kub' kyaq'pu'nju' ati kye kyxol;⁴⁵intoq xikyk'a'yi'n ktx'otx' ex tkyaqilju' atitoq kye, ex intoq kub' kyaq'pu'n pwaq kse'nx nojqelan teyile junjun.⁴⁶Intoq kyb'u'yi'n kyib' tkyaqil q'ij toj tja Dyos, ex intoq kub' kyaq'pu'n wab'j ex nche wan junx kyoj ja tuk'i'l tzalajb'il ex me's kyanmi.⁴⁷Intoq kyajwali'n Dyos ex b'a'n e'ela' toj kywitz kykyaqil xjal; ex intoq chmet-xi'xtl kyb'aju' nche klet atl junjun q'ij tu'n Qman Dyos. Q'anet jun kox

¹Atzun jun q'ij exi' Luch tuk'i'l Xwan toj tja Dyos toj na'j Dyos tej ttzaj oxe' te qale.²Atitoqtzun jun ichan kox titz'jlenx atzu', intoq pon q'i'n tkyaqil q'ij ex nkub' q'o'n twitz tjpel tja Dyos Xa'wanku'xi'x tb'i, tu'n tqanin tkotz kyeju' nche okx.³Tetzunj tka'yinte ichan kox xi'toq kyokx Luch ex Xwan toj tja Dyos, xitqani'n tkotz kye.⁴Majxtzun e'ok ka'yin ti'j, ex xitma'n Luch te:
—Qotka'yintza, chij.

⁵Majxtzun okka'yin kyi'j, chilo qa kxe'ltoq q'o'n tkotz.⁶Atzunte Luch xitma'n te:
—Mixti'we' nsaqpwaq ex nq'anpwaq, atzunju' ati weye' kxe'l nq'o'ne' teya: kxe'l nma'ne' teya toj tb'i Jesukrist aj Nasaret, we'ktza ex b'eta, chij.

⁷Jawtzun ttzyu'n Luch tq'ob' toj tb'a'nq'ob' ex jaw twab'a'n, tentzun kyipumalju' tqan ex twonsil tqan.⁸Kub'tzun we' kox, jaw lipan ex aq'wi b'etel; okxtzuntz kyuk'i'l toj tja Dyos nb'et, nxlik'pun ex njaw tajwali'n Dyos.⁹Kykyaqilju' e'lonte intoq b'et ex ntajwali'n Dyos,¹⁰majx eb'jaw sak'puj ex e'xob' tu'nju' b'ajte, qu'n kyojtzqi'n toqju' ichan ex kanli kywitz axtoqte ichanju' intoq kub' qe qanil tkotz ttzi tja Dyos, twitzju' tjpel ja Xa'wanku'xi'x tb'i. Tpakb'ab'l Luch toj tja Dyos

¹¹Majxtoqtzun lepchokju' ichan q'anet kyi'j Luch ex Xwan. Kykyaqil xjal eb'ajlab'ti, eb'ajx ojqelan toj tja Dyos jatoq ta'qe' tu'me'l Tjpel Salomon tb'i.¹²Tetzunj tka'yinte Luch ja'lu, xitma'n kye: ¿Tiqu'n ẍeb'aj sak'puje' aj Israel? ¿tiqu'n nqo oka' kka'yi'ne' nakuj ayo'xqe' xqo q'anante ichan lu ex nakuj tu'nxqe' qipumal mo tu'n qokslab'le' xb'eta'?¹³Anate Kydyos Ab'raam, Isaak ex Jakob', Kdyos ojtxi' qyajilb'en, matxi tq'o'n toklen Jesus ju' tmajin nimxi'x, aju' xikq'o'ne' toj kq'ob' tzyul kawb'il ex elkyik'o'ne' tej matxitoq kub' t-xima'n Pilat tu'n tetz ttzaqpi'n.¹⁴A kyeju'ye' xikqani'n te t-xelju' Xjan ex Tnik'alti'j, tu'n tetz tzaqpi'n jun nim til.¹⁵Iktzu'n kub'a' kb'yo'ne' ntzaj q'onte qchwinqlal. Jawtzun anq'in tu'n Dyos, ex tziyal qo'ye' ti'j.¹⁶Tu'nte okslab'l ti'ju' tb'i Jesus soka' tipumalju' ichan nok kka'yi'ne' ex kyojtzqi'ne'. Tu'n okslab'l ti'j Jesus majx maq'aneta', kse'nx nok kka'yi'ne'.

¹⁷B'i'n wu'ne' e'ntzik ex e'witz'in, tej tkub' kb'yo'ne' Jesus kyuk'i'lju' knejele', min b'i'ntoq kyu'ne' ti'xi'xju' intoq kb'incha'ne'.¹⁸Atzunte Dyos tu'nju' lu japuna' q'ma'ntltoq tu'n nejtl toj ktzi kkyaqilju' t-sanjelal: qa atitoq tu'n tkyimju' Tkrist.¹⁹Qu'mtzun kutanjtz kyi'je' tuk'i'l Dyos ex kych'exb'em kyib'e', tu'n tkub' tnajsa'n kyile'²⁰ex ktzajel tq'o'n Qman Dyos Jesus q'ol nak'b'il kyeye', aju' sk'o'n tu'n atxi'x t-xetnejel.²¹Maskye ktenb'el Jesukrist toj kya'j ja'lo tzmax ajtb'ajkub' tnk'u'n Dyos ti'xti', kse'nx tma toj ktziju' t-sanjelal xjanqe' eb'aj anq'in ojtxi'.²²Tma Moyses tpakb'alil kyeju' ojtxi' qchman: Ktb'incha' Qman Dyos tu'n tul jun t-sanjelal kyxole' se'nwe'. Kyb'inxe' toj tkyaqilju' matma,²³qu'n kykyaqilju' min xikyb'i'n t-sanjelal Dyos lu, che b'je'lex xla'ja'n toju' tnam.

²⁴Ex kykyaqilju' t-sanjelal Dyos, tzajx ti'j Samwel, e'yolin ti'ju' tq'ijlalil lu.²⁵Aye'ye' etzal ti'ju' tziya'ntl tu'n Dyos toj kytzi t-sanjelal, ex etzalqe'ye' ti'ju' tziya'ntl tu'n Dyos kyeju' ojtxi' kychmane'. Qu'n tma Dyos te Ab'raam: Kykyaqilju' nimaqtnam twitz tx'otx' che k'i'wletel kyu'nelju' tyajajila, chij.²⁶Tej tjaw anq'inju' Tk'wal Dyos tu'n Dyos, tzaj tchq'o'n nejtl kyeye', tu'n kk'monteye' k'i'wb'il, tu'n kych'exb'ente kyib'e' tu'n tkyaj kq'o'ne' b'inchaj myab'a'n, Chi Luch b'aj tpakb'a'n. Epon Luch ex Xwan kwitz tzyul kawb'il

¹Inxtoqtzun che yolin Luch ex Xwan kyeju' xjal, tej kpon pale ex nejenel kye xq'uqil toj tja Dyos exqe' Sadusey.²Intoq che tx'u'jin qu'n intoq che q'on Luch xnaq'tzb'il kye xjal tuk'i'l Xwan, intoq xikyma'n qa matxitoq yek'unju' kjawlen anq'in kyimni tu'nju' tjaw anq'in Jesus.³Etzyet kyu'n ex e'okx kjpu'n, texi' juntl q'ij kyetz ktzaqpi'n qu'n matxitoq qo'qex.⁴Nimtzunte' e'okslan kxolju' eb'inte tpakb'al b'a'n; ex oqe'kxju' ichan qapelo japun kyajlal toj kab'lajk'al lajnaq (5,000).

⁵Tetzun juntl q'ij b'aj kb'u'yi'nkyib'ju' nejenel kxol aj Juda, etijwnaq exqe' xnaq'tzal kawb'il.⁶Ate'toq Anas ex Kaypas, knejel paleqe', exqe' Xwan, Ljantr ex kkyaqilju' toj kja knejel pale.⁷Kchaq' tu'n kxiq'i'n Luch ex Xwan, e'pon q'i'ntzuntz kwitz, xikqani'n kye kjalu:
—¿Alkye xiq'onte kyoklene', mujqa altoj qb'i ẍekb'inchaye' ti'xti' lu? chechij.

⁸Nojnitoq Luch tu'n Xewb'aj Xjan, xittzaq'we'n kye:
—E'nejenel kye tnam ex e'tijwnaq:⁹inche xjelune' qeye' ti'ju' b'a'n xb'ent te jun yab', tu'n kb'inteye' se'n xq'aneta'.¹⁰Okna' kxe'l qchik'b'a'ne' kwitze' ex kwitz kkyaqilju' aj Israel, aju' ichan ati tzalu kwitze' kykyaqile', maq'anet toj tb'i Jesukrist aj Nasaret, axju' jaw kq'o'ne' twitz krus ex matxi' jaw anq'in tu'n Dyos.¹¹Ate Jesus ab'j matxi' tz'el kyik'o'ne' aye'ye' b'inchal ja, ex matxi' tz'ok te ab'j nim toklen.¹²Ex mix-a'lo' juntl kolol, qu'n mix-a'lo' juntl xjal twitz tx'otx' q'o'nwt toklen tu'n qklet tu'n, chi Luch.

¹³Tetzunj klonte tzyul kawb'il kuwqe' Luch ex Xwan tej kyolin, elkynik' kye qa mixti' nimaq kyxnaq'tzb'il, majx eb'jaw sak'puj ex elkynik' kye qa t-xnaq'tzb'en Jesus qe'.¹⁴Expe' atitoqju' ichan q'anet kk'etz, qu'mtzun mixti'toq tu'me'l tu'n kmante jun taq'wix kyi'j.¹⁵Kchaq'tzuntz tu'n kyetz toju' chmab'l, e'kyajten tzunkyetz yolil kxolx.¹⁶Intoq kma'n:
—¿Ti'tzu'n qb'incha' kyi'ju' ichan lu? kkyaqil xjal aj Jerusalen kanli kwitz mab'entju' b'a'nq'ob'aj lu kyu'n, ex lay b'ent tkub' qewa'n.¹⁷Tu'ntzun lalun txi' puqlixi'x tyolji ja'lu, che xe'lqxob'sa'n tu'n lalun che yolintl ti'j tb'i Jesus kye xjal, chechij.

¹⁸E'tzaj ktxko'ntzuntz ex kychaq' kye tu'n lalun txikma'ntl ex tu'n lalun kyaq'tl xnaq'tzb'il ti'j tb'i Jesus.¹⁹Aye'tzunkye Luch ex Xwan xiktzaq'we'n kye kjalu:
—Kximanku'ye' b'a'nxi'x qa b'a'n toj twitz Dyos a kxe'l qb'i'ne' nkyma'ne' ex myaju' ntma'n Dyos.²⁰Lay kyej qnunb'a'nqe' tq'umjiju' matxi' qile' ex matxi' qb'iye', chechij.

²¹Eb'aj xob'tza'n kyu'n tzyul kawb'il, ex eb'je'tz tzaqpi'n. Mixti'x elyal jun kyil tu'n tkub' tz'e'ysa'n kwitz, qu'n kkyaqilju' xjal ntoq jawkyajwali'n Dyos tu'nju' matxitoq b'aj.²²Ojetoq tzik' tab'q'iju' ichan q'anet tu'n b'a'nq'ob'aj tib'aj kab'naq. Xikyqani'n okslal tu'n tqe kk'u'j ex kyipumal

²³Tetzunj kyetz tzaqpi'n Luch ex Xwan, exi' kxolju' kyuk'i'l ex xiktx'olb'a'n tkyaqilju' matxitoq txikma'n knejel pale kye exqe' tijwnaq.²⁴Tetzun tb'aj kb'i'n, kkyaqil ena'n Dyos junx, kma: Qman Dyos, aya b'inchante kya'j, tx'otx', ninnjab' ex tkyaqilju' ati kyoj,²⁵tmaya tu'nel Xewb'aj Xjan toj ttziju' ojtxi' qchmane' Dab'i, ju' tmajina, kjalu:
¿Tiqu'n nche jawtilju' tnam? ¿Tiqu'n nkub' knk'u'n kxim mixti'x ttx'o'lajil?²⁶Njaw kyiq'i'n kyib' nimaqkawil exqe' nche kawin ex noktilil kyu'n junx ti'j Qman Dyos ex ti'ju' Krist sk'o'n tu'n, chij.

²⁷Axxi'x b'aj kb'u'yi'n kyib' Erodes tuk'i'l Pons Pilat tzalu toju' nintnam, kyuk'i'l najchaq xjal exqe' aj Israel, ti'j Jesus ju' tmajina xjan, aju' jaw t-sk'o'na te Krist.²⁸Iktzu'n kb'inchaya' tkyaqilju' t-xima ojetoq b'aj tnk'u'na qa atitoq tu'n tb'aj.²⁹Atzun ja'lo, Taye, ka'yintza kxob'tzab'l ex q'ontza kyipumalju' tmajina tu'n lalun che xob' tu'n t-xikma'n tpakb'al b'a'n.³⁰Yek'uma tipumala, tu'n kq'anet yab' ex tu'n kb'ent techlal ex b'a'nq'ob'aj toj tb'i Jesus ju' tmajina xjan, chechij.

³¹Tetzunj kb'aj na'n Dyos, yukchiju' jata'qe'toq; ex kkyaqil enoj tu'n Xewb'aj Xjan, ex inxi'xtoq xikma'n tyol Dyos kye xjal. Tkyaqil ti'xti' kyetoq kkyaqil³²Kkyaqilju' okslal, nimtoq txqan kb'aj, junxtoq kxim ex junxtoq knab'l. Mix-a'lo' jun inq'mante qa teju' ti'xti' te tjunal, kyeyiletoq kkyaqil.³³Ljo'ntoq t-xikma'n apostl jun tziyb'il nim tipumal ti'ju' tjawlen anq'in Qajaw Jesus, ex intoq che tk'i'wla'n Dyos kkyaqil.³⁴Mixtoq alo' jun ati nojqelan te kxol, qu'n alkye atitoq ttx'otx' mo tja, intoq b'ajx tk'ayi'n, atzunju' pwaq³⁵intoq pon kq'o'n kyeju' apostl, tu'n tb'ajx ksipa'n kxol kkyaqil kse'n nojqelan te junjun.³⁶Atitoqtzun jun aj Leb'i Jse tb'i, aj Chipre, okq'o'n tb'i B'ernab'e kyu'n apostl, (a tz'elpuna': Q'uqb'al k'u'jb'aj).³⁷Atitoq jun ttx'otx'ju' ichan lu, xitk'a'yi'n ex xitq'o'n pwaq toj kq'ob'ju' apostl. Til Ananiy ex Sapira

¹Atitzun jun ichan Ananiy tb'i, tuk'i'l Sapira ju' t-xu'jil, xikk'a'yi'n ktx'otx'.²B'entti'j kyu'n ichan lu tuk'i'l t-xu'jil, kyej tiq'i'n jni' ti'ju' pwaq twi' tx'otx', atzu'n jni'tl xitq'o'n toj kq'ob'ju' apostl.³Xi'tzun tma'n Luch te:
—Ananiy, ¿tiqu'n xa'tq'o'na anb'il te tajaw il tu'n tchan yola te Xewb'aj Xjan, ex makyej tiq'i'na jni' ti'ju' pwaq saj chjo'n teya ti'ju' tx'otx'?⁴¿Ma myatzun teju'ya tx'otx'? Ex tej xitk'a'yi'na, ¿ma myatzun teju'ya pwaq? ¿Tiqu'n xtb'inchaju'ya lu? Mya kye ichan xchana' yola, teku' Dyos, chi Luch.

⁵Tetzunj tb'inte Ananiy ja'lu, kub' tz'aq majx kyim. Ex tzaj xob'el kyi'j kkyaqilju' eb'inte.⁶E'tzajtzun jte' ku'xun, b'aj kb'altz'i'n toj xb'alun ex xikyiq'i'n toj muqb'il.

⁷Tojtzun oxe' kmujtl okxju' t-xu'jil Ananiy, min b'i'ntoq tu'n titi' matxitoq b'aj.⁸Xitqani'n Luch te:
—Q'mantza, ¿Ma ikxa' kk'a'yina' tx'otx' ju'ye' se'n xkmaye'? chij.
—Ikju', ate twi'ju', chiju' qya xittzaq'we'n.

⁹Xitzun tma'n Luch te:
—¿Tiqu'n xb'enta'ti'j kyu'ne' tu'n tok kq'o'ne' T-xew Qman Dyos toj joyb'ilti'j? Luqe' ẍetx'anj mqulte tchmila ate' ttzija, ex kxe'l q'i'na kyu'n ja'lo, chij.

¹⁰Textzun kmuj lu kub' tz'aq Sapira majx kyim t-xe tqan Luch. Tetzunj kyokxju' ku'xun ka'yilte, kyimnitltoq, xikyiq'i'ntzuntz toj muqb'il ex ku'x kmqu'n tk'etzju' tchmil.¹¹Tzajtzun xob'el kyi'j kkyaqilju' okslal ex kyi'ju' eb'inte ja'lu. Nim b'a'nq'ob'aj ex techlal

¹²Nim b'a'nq'ob'aj ex techlal b'ajb'ent kyu'n apostl kxol xjal; ex kykyaqil ntoq kb'u'yi'n kyib' twitzju' Tjpel ja tu'n Salomon.¹³Mix-a'lo'qe' txqantl kmujb'akyib' kyuk'i'l, aye'tzun xjal intoq che tzalaj ti'ju' nkb'incha'n.¹⁴Ex chmet-xi'x kyb'aju' e'okslan te Qman Dyos, e'ichan ex eqya.¹⁵Ex intoq che b'je'tz q'i'n yab' kyoj b'e, ntoq che kub' q'o'n kyib'aj kuẍb'il, tu'ntzun ajtik' Luch ja ta'qe', tu'npe' aju' tewin tu'n tik' tib'aj junjun.¹⁶Ex kyoju' tnam nqayin tk'etz Jerusalen, nim xjal intoq che tzaj kyiq'i'n yab' exqe' xjal yaju'nqe' kyu'n tajaw il; ex kykyaqil intoq che q'anet. Ljonjtz toj kq'iju' apostl

¹⁷Tzaj ttx'u'jil kynejel pale exqe' sadusey ate'toq tuk'i'l,¹⁸ex e'tzyetju' apostl kyu'n ex e'okx kyq'o'n toj kars.¹⁹Juntzun tanjl Qman Dyos jqonte kars te qonik'an ex eb'je'tz tiq'i'n, xitma'n kye:²⁰Kukxi'ye' ex che we'ku'ye' toj tja Dyos, kymanxe' tpakb'alil te chwinqlal lu kye kykyaqil xjal, chij.²¹Tetzun juntl q'ij te prim eb'jo'kx toj tja Dyos, kse'nx matxitoq kb'i, ex e'aq'wi q'ol xnaq'tzb'il.
Atzun knejel pale exqe' ate'toq tuk'i'l, eb'aj tzajkyb'u'yi'n kkyaqil tijwnaq kxol aj Israel toj jun chmab'l te K'loj Tzyul Kawb'il, ex kychaq' tu'n ktzaj iq'i'n apostl jpu'nqetoq toj kars.²²Tetzun kyponju' tmajin kawb'il ttzi kars, mixti'qe'tltoq. Anjtzun kyi'jtz q'malte,²³kjalu:
—Jpu'ntoqte' kars b'a'nxi'x tej xqopone', ex ate'toqju' xq'uqil kywitzile tjpel ja; atzunj sokx qjqo'ne', mix-a'lo'tlte ati tojxi', chechij.

²⁴Tetzunj kyb'inte, intoq che xjelun nejenel toj tja Dyos kyuk'i'l kynejel pale tib'aj se'n kpomela' b'aja' tkyaqil ja'lu.²⁵Tojtzu'n kmuj lu pon jun xjal q'malte kjalu:
—Luqekye' e'okx kyjpu'ne', ate'qe' toj tja Dyos inche q'on xnaq'tzb'il kye xjal, chij.

²⁶Xi'tzu'n nejenel kye xq'uqil kyuk'i'l t-xjal jyolkye; min e'oktzaqpaj kyi'j, qu'n intoq che xob' qa jaku' che b'ajxon kyu'n xjal toj ab'j.²⁷Tetzunj kpon, exi' kyiq'i'n twitzju' K'loj Tzyul Kawb'il, ex xitma'n kynejel pale kye:

²⁸—Ojena' txiqma'ne' kyeye' tu'n lalun txikyxnaq'tza'ntl jun ti'xti'ye' ti'ju' xjal lu. ¿Ti'tzun matxi' kyb'inchaye' ja'lo? Matxi' b'ajkub' puqliju' kyxnaq'tzb'ile' lu toj Jerusalen, extzun kyajb'ile' tu'n tokkyq'o'ne' tkamikju' xjal lu te qpaje', chij.

²⁹Xi'tzun ktzaq'we'n Luch kyuk'i'l txqantl apostl kjalu:
—A qejuye' tu'n qb'inchante tu'n t-xiqb'i'ne' Dyos ex myaye' xjal.³⁰Ate Qman Dyos ja e'ajb'ena' ojtxi' qchman jaw anq'in Jesus tu'n, axju' kub' kb'yo'ne' twitz krus.³¹Oje jawtiq'i'n Qman Dyos ex oje kub' tq'o'n toj tb'a'nq'ob', ex matxi' tz'oktq'o'n te Nejenel ex Kolol, tu'ntzun tanjtzti'ju' nintnam Israel tuk'i'l Dyos ex tu'n kykub'najsa'n til.³²Ti'jtzun ja'lu tziyal qo'ye', exju' Xewb'aj Xjan matxi' tzaj tq'o'n Dyos kyeju' nche niman te, chechij.

³³Tetzunj kyb'inte ja'lu, tzaj kytx'u'jil ex kyajb'iltoq tu'n kykub' kyb'yo'n.³⁴Atitoqtzun jun parisey kyxolju' tzyul kawb'il lu, Kamalyel tb'i, jun xnaq'tzal kawb'il majxtoq oksla'n toju' tnam. Kub' we' ichan lu ex tma tu'n kyetz iq'i'n jun kmoju' apostl.³⁵Xitma'ntzuntz kye txqantl tzyul kawb'il:
—Kyka'yinxe' aj Israel ti'ju' kyb'incha'ye' kyi'ju' ichan lu.³⁶Kyna'ntze' toju' tq'ijlalil matxi' kyej jawtiq'i'ntib' Tewdas, tma qa atitoq toklen, ex qapelo junk'al (400) xjal e'oklpe ti'j. Kub'tzun b'yo'n, aye'tzu'n t-xnaq'tzb'en eb'ajx sputj, ex mixti'tlte b'aj.³⁷Yajxi'tzuntl toj tq'ijlalil tjaw kyajlal xjal, jawtiq'i'ntib' Judas aj Kaliley, ex eb'jo'k lpe jte' xjal ti'j; ex kub' b'yo'n, ex kykyaqilju' eb'jo'k lpe ti'j eb'ajx sputj.³⁸Atzun ja'lo, awe' nyol kyeye', che tenku' xjalj na'j ex lalun tz'ok kq'o'n kyib'e' kyi'j. Qu'n qa kyu'n xjal te'lu, kb'el najte';³⁹qatzun tu'n Dyos te'lu, lay kub'kyi'j kyu'ne'. Kka'yinxe', naq jaku' ti'j Dyos nche q'ojina'ye', chij kye.
Xi'tzun knima'n tyol Kamalyel.⁴⁰E'tzajtzun ktxko'n apostl, eb'aj kjiku'n ex xikma'n kye tu'n lalun che yolintl toj tb'i Jesus; exi' ktzaqpi'ntzuntz.⁴¹Inxi'xtoq che tzalaju' apostl tej kyetz kwitzju' tzyul kawb'il, qu'n matxitoq taq' Dyos anb'il kye tu'n kyyajti tu'n tpaj tb'i Jesus.⁴²Intoq che q'on xnaq'tzb'il tkyaqil q'ij ex intoq xikyma'n tpakb'al b'a'n ti'j Jesus ju' Krist, toj tja Dyos ex kyoj ja. Ejaw sk'o'n wuq ajb'el

¹Xi'toqtzun tchmet-xi'x kyajlalju' okslal toju' tq'ijlalil lu, e'aq'wiju' nche yolin toj kryek wuljel kyi'ju' nche yolin toj eb'rey, kyma qa min nche'x k'u'jla'nxi'xju' qya kryekqe' tu'n kywa ajtb'je'x sipa'n.²Eb'ajtzun kyb'u'yi'n apostl kykyaqilju' okslal ex xikyma'n kye:
—Myab'a'n tu'n tkyaj qtzaqpi'ne' tu'n tpakb'etju' tyol Dyos, tu'n ka'yb'enteju' wab'j ex pwaq.³Qu'mtzun e'ntzik ex e'witz'in, kyjyome' wuq ichan q'uqlixi'x kyk'u'jlalil kyxole', ati kynab'l ex nojniqe' tu'n Xewb'aj Xjan, tu'n tkyaj qq'o'ne' aq'untl lu toj kyq'ob'.⁴Ayo'tzunqe' kxe'l qljo'ne' tu'n qna'n Dyose' ex tu'n tpakb'etju' tyol Dyos, chechij.

⁵Kykyaqil b'a'n ela' toj kywitz, ex e'jaw ksk'o'n Steb'an, atixi'x tokslab'l ex nojni tu'n Xewb'aj Xjan, ex Pelip, ex Prokoro, ex Nikanor, ex Timon, ex Parmenas ex Nklas aj Antyokyiy ojetoq tz'ok nejtl toj kyokslab'l aj Juda.⁶Exikyiq'i'ntzuntz kyk'etzju' apostl, ena'n Dyos apostl kyi'j ex kub' kyq'o'n kyq'ob' toj kywi'.

⁷Xi'toq t-ximlenxi'xtl tyol Dyos ex xi'toq kychmet-xi'xtlju' okslal toj Jerusalen. Expe' nim pale aj Juda e'okslan. Tzyet Steb'an

⁸Atitoq tipumal Steb'an ex ky'i'wla'ntoq tu'n Dyos, intoq che tb'incha'n b'a'nq'ob'aj ex techlal toju' tnam.⁹Ate'tzun junjun toju' ja te k'u'lb'il Majin E'tzaqpet tb'i, kyuk'i'l junjun aj Sirene, aj Alejandriy, aj Silisya ex tzajniqe' toj tx'otx' Asya, e'aq'wi wulil tuk'i'l Steb'an;¹⁰ex mixtoqti'x nmqet kyu'n, qu'n intoq yolin kye tuk'i'l nab'l ntzaj tq'o'n Xewb'aj Xjan.¹¹Kychojtzun junjun xjal tu'n kymante qa kyb'i tyol Steb'an te i'lb'il ti'j Moyses ex ti'j Dyos.¹²Ikytzu'n b'jawa' kyiq'i'n kyib'ju' tnam, e'tijwnaq exqe' xnaq'tzal kawb'il; eb'jo'k tzaqpajtzuntz ti'j Steb'an, tzyet kyu'n ex xikyiq'i'n twitz K'loj Tzyul Kawb'il.¹³Expe' e'kyjoy tziyal chalyolqe', kyma kjalu:
—Kukx te xjalju' tyolin lu ti'ju' tja Dyos ex ti'ju' kawb'il.¹⁴Matxi' qb'ixi'ye' intma'n qa kjawil t-xitu'n Jesus aj Nasaret tja Dyos ex che b'ajel tch'exb'e'n inche qb'incha'n se'n kyajni tma'n Moyses, chechij.

¹⁵Tetzunj kyxika'yin tzyul kawb'il ex kykyaqilju' ate'toq atzu' ti'j Steb'an, kyil ikytoq ka'yin Steb'anju' kse'n jun anjl. Tkolb'iltib' Steb'an

¹Xi'tzun tqani'n knejel pale te Steb'an qa axju' nq'manjtz ti'j,²xi'tzun ttzaq'we'n kjalu: E'ntzik, e'witz'in ex e'manb'aj te tnam, chin kb'intze': Kub' tyek'u'ntib' Qman Dyos xa'wankuxi'x teju' ojtxi' qchman Ab'raam tej atitoq Mesopotamya, na'mtoq txi' najal toj Aran,³ex tma Dyos te: Tzaqpinkja ttx'otx'a exqe' twitze'la, ex kutxi'ya toju' tx'otx' kxe'l nye'k'u'ne' teya, chij.⁴Ik'tzun b'et Ab'raam toj Kaldey ex xi' najal Aran. Yajxi'tzuntl kyimju' tman, ex tzaj tiq'i'n Dyos Ab'raam toju' tx'otx' lu, ja najla'qe'ye' ja'lo.⁵Mixtzunti' xitq'o'n jun tetzb'il toj; tk'i'xpe'wt jatu'n tkub'a' tq'o'n tqan. Ttziyatzun Dyos tu'n ttzaj tq'o'n te, tu'n ktenju' tyajajil toj tkyimlenxi' Ab'raam (maskye na'mxtoq tten tk'wal Ab'raam toju' tq'ijlalil lu).⁶Expe' tma Dyos te qa che anq'iltoqju' tyajajil najchaq xjalqe' toj junxi'tl tx'otx', ex che okyeltoq te majin k'a'yi'n, che yajlanjtzel toj junk'al (400) ab'q'i.⁷Ex ikx tma Dyos: Kb'el ntz'e'ysa'ne' twitzju' nintnam kb'el yajunkye, yajxi'tzuntl che eletz atzu' ex che ajb'el weye' tzalu, chij.⁸Tej ttziyante Dyos, tchaq' te Ab'raam tu'n tok kyechel ti'j kychib'jil. Qu'mtzun tej tel wajxaq q'ij Isaak ju' tk'wal, ok techel ti'j tchib'jil tu'n Ab'raam. Ikx tb'incha Isaak ti'j Jakob' ju' tk'wal, ex ikxte Jakob' tb'incha kyi'j tk'wal, aye' manb'aj kye kab'lajoj tnej tyajajil Israel.

⁹Aye'tzun tk'wal Jakob', aye' ojtxi' qyajilb'en, tzaj tx'a'lti'j kk'u'j ti'ju' kyitz'in Jse, ex xikk'a'yi'n Ejipt. Atitoqtzunte Dyos tuk'i'l Jse,¹⁰tkol toj tkyaqilju' yajb'ilte. Tzaj tq'o'n tnab'l ex tb'incha tu'n telb'a'n Jse twitz paraon, nimaqkawil toj Ejipt, oktq'o'n Jse te kawil toj Ejipt ex toju' tja nimaqkawb'il.

¹¹Tzajtzun nin we'yaj ex nim yajb'il toj tkyaqil Ejipt ex toj Kanaan, mixtoqti' kwaju' ojtxi' qyajilb'en.¹²Tetzunj tb'inte Jakob' atitoq wab'j Ejipt, exi' tchq'o'n tk'wal, aye' ojtxi' qyajilb'en, tzmax Ejipt. A tnejel maj kqanju'.¹³Tetzunj kxi' tkamaji'n, xityek'u'ntib' Jse kyeju' ttzik, iktzu'n ela' tnik' paraon ja tzajna' tyajil Jse.¹⁴Yajxi'tzuntl tchaq' Jse tu'n kb'ajx Jakob' ju' tman ex kkyaqilju' toj tja Ejipt, oxnaq o'lajoj toq kb'aj.¹⁵Iktzu'n xa'ya' Jakob' najal Ejipt; atzuntzu' kyima', ex atzu' ekyima' ojtxi' qyajilb'en.¹⁶Xiq'i'n t-xmilal Jakob' Sikyem, ex okxmqu'n toju' jul ojetoq lq'et tu'n Ab'raam tu'n jun tajlal pwaq kye tk'wal Amor toj Sikyem.

¹⁷Tetzunj xi'toq tulkanun tu'n tjapunju' yol ttziya Dyos te Ab'raam, matxitoq ch'iyju' tnam Israel toj Ejipt, matxitoq chmet txqan kyb'aj;¹⁸tzyettzun tkawin jun nimaqkawil toj Ejipt min ojtzqi'ntoq Jse tu'n.¹⁹Aju' nimaqkawil na'j eb'aj t-sb'u'n ojtxi' qyajilb'en ex eb'aj tyaju'n; e'oktchq'o'n tu'n kyex kxon tal kne'ẍ tu'n kkyim.²⁰Tojtzu'n tq'ijlalil lu itz'ji Moyses. Jun ne'ẍ te lab'te'n majxtoq tb'anilxi'x, ex kub' ch'isa'n oxe' xjaw kyu'n tman toju' kja.²¹Tetzunj atitoq tu'n tex kyiq'i'n toj kja, atlju' tmyal paraon jaw q'inte ex kub' tch'isa'n naku'xwitloj talkuxi'x.²²Iktzu'n xnaq'tzanjtz Moyses toju' nab'l kye aj Ejipt, ex ok jun ichan nim tipumal toju' tyol ex toju' tb'inchb'aj.

²³Tetoqtzun kab'naq ab'q'i Moyses, kub' t-xima'n tu'n tex ka'yilkye aj Israel, twnaqil qekuxi'xtoq.²⁴Tetzunj tlonte toktoq jun aj Ejipt yajulte jun aj Israel, xi' Moyses klolte, ex majxkub' tb'yo'n aj Ejipt tu'n tok t-xel tu'n.²⁵Toj tnab'l Moyses qatoq k'elelkynik' aj Israel twnaqil qa tu'nel che tzaqpetela' tu'n Dyos; aye'tzunkye mixti'x elkynik' ti'j.²⁶Tojtzun juntl q'ij, til Moyses intoq che q'ojin kab'e' aj Israel, tajb'iltoq Moyses tu'n kkub' nak'e, xitma'n kye: Kyitz'ina kyib'e'; ¿tiqu'ntzun nkyili'na' kyib'e'? chij.²⁷Atzun intoq wulin teju' juntl, xitlmo'n Moyses ex xitma'n te: ¿Alkye sok q'onteya te nejenel ex ajkawil qxole'?²⁸¿Ma tajb'ila tu'n nkub' tb'yo'na kse'n aj Ejipt kub' tb'yo'na ewi? chij.²⁹Tetzunj tb'inte Moyses ja'lu, etz oq ex xi' toju' tx'otx' Madyan. Atzuntzu' najana' ex e'ten kab'e' tk'wal.

³⁰Tojtzun kab'naq ab'q'itl yajxi'tl, kub' tyek'u'ntib' jun anjl tojun q'aq' nk'ant ti'j jun ch'i'x twitz Moyses toj chq'ajlaj nqayin tk'etzju' witz Sinayi.³¹Jaw lab'ti Moyses ti'ju' yek'b'il oktka'yi'n, ex tej t-xilq'e ka'yiltexi'x, tb'i ttzaj yolin Qman Dyos te kjalu:³²Ayinweju'ye' Dyos ja ek'uluna' ojtxi' kyajilb'ene'. Ayine' Dyos ja ek'uluna' Ab'raam, Isaak ex Jakob', chij. Jawtzun xob' Moyses ex min xika'yintl ti'j.³³Tmatzun Qman Dyos te: Q'imila t-xajab'a, qu'n xjante' jata'ya.³⁴Matxi' nka'yiye' b'a'nxi'x inche yajti ntaname' ate' toj Ejipt. Matxi' nb'iye' nche oq' ex machin ku'tze' tzaqpilkye. Qu'mtzun kuttzaja, kxe'l nchq'o'na toj Ejipt, chi Dyos te.

³⁵Maskye ojetoq tz'el kyik'o'n Moyses ex ojetoq kma te kjalu: ¿Alkye sok q'onteya te nejenel ex ajkawil? chechij, a Dyos xichq'onte te nejenel ex tzaqpilkye, tu'nelju' anjl kub' tyek'u'ntib' twitz jata' ch'i'x.³⁶Ex a Moyses etzq'inkye ojtxi' qyajilb'en toj Ejipt, kb'entlenxi' b'a'nq'ob'aj toju' tx'otx' lu, toju' Kyeq Ninnjab', ex toj chq'ajlaj toju' kab'naq ab'q'i.³⁷Axju' Moyses xiq'mante kye aj Israel kjalu: Kjawil tiq'i'n Dyos jun t-sanjelal kxole' kse'n ayine', chij.³⁸Ex tej b'u'yi'ntoqkyib' aj Israel toj chq'ajlaj, ax Moyses ajb'en tu'n tyolin kxolju' anjl tzaj yolin te twi' witz Sinayi kyuk'i'lju' ojtxi' qyajilb'en; a k'monteju' yol te chwinqlal tu'n tkyej tq'o'n qe.

³⁹Aye'tzunkye' ojtxi' qyajilb'en min kyaj tu'n t-xikb'i'n, elkyik'o'n ex kyajb'iltoq tu'n tanjkyi'j Ejipt.⁴⁰Xikma'n te Aaron: B'inchanqeku'ya qdyos tu'n qok lpe kyi'j, qu'n min b'i'n qu'n titi' matxi' b'ajte Moyses etzq'inqe toj Ejipt, chechij.⁴¹Kub'tzun kb'incha'n jun witzleb' wakx ka'yin, e'kub' kb'yo'n alu'mj te chojb'il twitz ex kub'kyik'sa'n jun ninq'ij ninb'ilteju' witzleb' aye'x e'kub' b'inchante.⁴²Qu'mtzun e'kyaj tzaqpi'n tu'n Dyos ex xitq'o'n anb'il kye tu'n kk'ulun kye che'w twitz kya'j. Iktzun tz'ib'a'nju' toju' kyuj t-sanjelal Dyos kjalu:
Aj Israel, ¿Ma kub'tzun kq'o'ne' chojb'il ex oyaj nwitze' toju' kab'naq ab'q'i toj chq'ajlaj?

⁴³Ape' xkyb'inchajuye', jaw kyiqa'ne' tja dyos Molok ex tche'w dyos Repan, ekyilb'ilal dyos kb'inchb'aj qe'xe' tu'n kk'ulune' kwitz. Qu'mtzun che elex nxla'ja'ne' toju' ktaname' tzmajx najchaq ti'jxi' B'ab'ilon.

⁴⁴Atitoqju' ja teju' yol kyejni b'entti'j kye ojtxi' qyajilb'en, b'incha'n kse'nx tma Dyos te Moyses tej tmante tu'n tb'inchet kse'nxju' tilb'ilal ojetoq tz'ok tka'yi'n.⁴⁵Kk'am ojtxi' qyajilb'en ja'lu te jun etzb'il, ex ul kyiq'i'n e'ul tuk'i'l Joswe tej tkub'ti'ju' ktx'otx' txqantl tnam kyu'n, aye' eb'je'x t-xla'ja'n Dyos kwitzku'. Ten atzu' tzmax toj tq'ijlalil Dab'i.⁴⁶B'a'n ela' twitz Qman Dyos, ex xitqani'n jun najb'il jatu'n kynajana' tyajajil Jakob';⁴⁷atzunte Salomon jawb'inchanteju' tja Dyos.⁴⁸Mixtzunti' najlite Qman Dyos nim toklen tojun ja b'incha'n kyu'n xjal. Kse'n tma t-sanjelal kjalu:

⁴⁹A nq'uqb'ilju'ye' kya'j, atzun tx'otx' kkub'el nqane'. ¿Se'ntzun njaye' kb'el kyb'incha'ne'? chi Dyos; ¿jatzun tu'n wojlana'ye',⁵⁰extzun ayine' nb'inchante tkyaqilju' ti'xti' lu? chi Dyos.

⁵¹Aye'tzunkye'— chi Steb'an xitljo'n tmante—pi'sqe'ye' kukxju', kyẍkyin ex kyanmi k'lul witzleb' qe'ye'. Ajq'ojqe'ye' kukxju' ti'ju' Xewb'aj xjan. Ikqe'xju'ye' se'nqe' ojtxi' kyajilb'ene'.⁵²¿Alkye jun t-sanjelal Dyos min b'aj kyaju'n ojtxi' kyajilb'ene'? E'kub' kb'yo'nju' matxitoq che yolin ti'j tulelju' tnik'alti'j, atzun ja'lo oje tzulju' tnik'alti'j lu, kub' ksaqchb'e'ne' ex makub' kb'yo'ne'.⁵³Kk'ame' kawb'il tzaj tq'o'n jun anjl, ex min xi'knima'ne', chi Steb'an. Kyim Steb'an

⁵⁴Tetzunj tb'aj kb'i'n ja'lu, majxkub' ktx'a'n t-xe kwitzte tej tzaj ktx'u'jil b'a'nxi'x ti'j Steb'an.⁵⁵Atzunte Steb'an nojni tu'n Xewb'aj Xjan, xika'yin twitz kya'j ex tilju' tajwalil Dyos, ex til Jesus wa'l toj tb'a'nq'ob' Dyos.⁵⁶Tmatzuntz:
—¡Inka'yi'ne' jqo'nqe' kya'j, exju' Tk'wal Dyos ati toj tb'a'nq'ob' Dyos!, chij.

⁵⁷Aye'tzunkye b'aj kub'kyjpu'n kẍkyin, ex eb'jaw ẍch'in kuw eb'jo'k tzaqpajtzuntz ti'j.⁵⁸Etzkyiq'i'n toju' nintnam ex b'aj kxon toj ab'j; aye'tzu'n e'ok tziyal ti'j, b'aj kyej kq'o'n kxb'alun tk'etz jun ku'xun Sawl tb'i tu'n txi' tka'yi'n.

⁵⁹Tetzunj te'qe'ktoq xolte toj ab'j, na'n Dyos Steb'an, tma: Wajaw Jesus, k'moma wanmiye', chij.⁶⁰Kub' mejetzuntz ex jawẍch'in kuw kjalu: ¡Nman Dyos, lalun tz'oktq'o'n twitza ti'ju' kyil nkyb'incha'n weye' lu!, chij.
Tetzunj tb'aj tma'n ja'lu, kyimtzuntz.

¹Atitoq Sawl na'tz, ajunte taq' tyol tu'n tkub'yo'n Steb'an. Okten Sawl ljol toj kq'iju' okslal
Axtzun q'iju' tzyet tljonjtz toj kq'iju' okslal ate'toq toj Jerusalen. Kykyaqil okslal eb'je'x slamj toj kytx'otx' aj Juda ex aj Samarya, oqe'kxju' apostl min eb'je'x slamj.²Ate' junjun ichan nimalqe' te Dyos exi' mqulte Steb'an ex ojexi'x e'o'q' ti'j.³Atzunte Sawl okten ljol toj kq'iju' okslal, intoq okx kyojile ja tu'n kyetz tjwo'n ichan ex qya ex ntoq che okxtq'o'n toj kars. Pon tqanil tpakb'al b'a'n toj Samarya

⁴Aye'tzu'n eb'je'x ti'jxi' Jerusalen intoq xikma'n tpakb'al b'a'n jaxjaku' nche pona'.⁵A junju' Lip, xi'pona' toju' nintnam Samarya ex okten yolil kye xjal ti'ju' Krist.⁶Intoq kb'u'yi'n kyib'ju' xjal ex kkyaqil intoq kub' kb'i'nju' nxitma'n Lip, intoq che kka'yi'n b'a'nq'ob'aj nche b'ent tu'n.⁷Nim xjal tzyu'nqe'toq tu'n tajaw il intoq che q'anet, ex intoq che ẍch'in tajaw il ajkykyaj ktzaqpi'n xjal; ex nim k'oljniqe' ex kox intoq che q'anet.⁸Tu'ntzunju' oje che tzalaj xjal toju' tnam lu.

⁹Atitoqtzun jun ichan atzu' Simon tb'i, intoq ajkab'in nejtl ex matxitoq che b'ajxi' t-sb'u'n xjal toj Samarya, majxtoq nim toklen toj kwitz xjal.¹⁰Kkyaqil xjal, prow ex q'inun, inxi'xtoq che b'in te ex intoq kma'n: Tipumal Dyos te'lu nim toklen, chechij.

¹¹Ex inxi'xtoq che niman te, qu'n nimxi'toq tq'ijlalil matxitoq sb'unxi' kyi'j tu'n tajkab'i'n.¹²Atzun tej kyokslante tpakb'al b'a'n b'ajx tma'n Pelip kye ti'ju' tkawb'il Dyos ex ti'j Jesukrist, b'jaw a' kwi' ichan ex qya.¹³Ex okslan Simon ex jaw a' twi', tzyet tb'ettzuntz tuk'i'l Pelip, intoq lab'ti kyi'ju' nimaq b'a'nq'ob'aj ex techlal ntoq che oktka'yi'n.

¹⁴Tetzunj kb'inte apostl ate'toq Jerusalen qa matxitoq kk'am aj Samarya tyol Dyos, exi' kychq'o'n Luch ex Xwan atzu'.¹⁵Tetzunj kpon, ena'n Dyos kyi'ju' okslal toj Samarya tu'ntoq kk'monte Xewb'aj Xjan.¹⁶Qu'n mixtoq a'loxi' junkye ma'toq tzul Xewb'aj Xjan tuk'i'l; naq o'kx ojetoq jaw a' kywi' toj tb'i Qajaw Jesus.¹⁷Kub'tzun kq'o'n Luch ex Xwan kq'ob' toj kwi', iktzu'n kk'ama' Xewb'aj Xjan.

¹⁸Atzunte Simon tej tka'yinte intoq ul Xewb'aj Xjan ajtkub' kq'o'n apostl kq'ob' toj kwi' xjal, xitma'n tu'n tq'onte pwaq,¹⁹ex xitma'n kye:
—Ex kq'ontze' ipumalj lu weye', tu'ntzun alkye makub' nq'o'ne' nq'ob'e' toj twi', oktk'ma' Xewb'aj Xjan, chij.

²⁰Xi'tzun ttzaq'we'n Luch te:
—¡Najxwita tuk'i'lxi' tpwaqa, qu'n makub' t-xima'na tu'n tlq'onteya oklenj tu'n Dyos tu'n pwaq!²¹Mixti'xta toklen tu'n tk'monteya, qu'n myab'a'n tanmiya twitz Dyos.²²Tzaqpinkja myab'a'n ntb'incha'na lu, ex kub'sana te Dyos qama kub' najsa'n tila tu'n xkub' t-xima'na iku'na'j.²³Qu'n nka'yi'ne' nim taq'wixil ati toj tanmiya ex tzyu'na tu'n myab'a'n, chi Luch te.

²⁴Xittzaq'we'n Simon te kjalu:
—Che na'nqe' Dyose' wi'je', tu'ntzun lalun tzaju' lu wi'je' se'n xkmaye', chij.

²⁵Tb'ajlenxi'tzun kma'n ktziyb'il ex tb'ajlenxi' kma'n tyol Dyos, xikma'n apostl tpakb'al b'a'n kyoj b'a'npun kojb'il toj Samarya, ex anjkyi'j Jerusalen. Yolin Pelip tuk'i'l jun xjal aj Etyope

²⁶Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, xitma'n jun tanjl Dyos te Pelip kjalu: We'ktza ex kutxi'ya toj tnayajkya'j, toju' b'e ntzaj Jerusalen tu'n tpon Kasa, chij. Toj chq'ajlaj nik'a' b'e lu.²⁷Jawtzun we' Pelip ex xi'; eltzun yal jun xjal aj Etyope twitz toju' b'e. Juntoq xjal nim toklen tk'etz nimaqkawil, tk'u'l pwaq nimaqkawil toj Etyope, matxitoq tx'anj k'ulul te Dyos toj Jerusalen.²⁸Xi'toq tanjti'j toju' ttx'otx', q'uqlitoq toj tkarwaj ex intoq t-ẍch'i'n tuj Isayiy t-sanjelal Dyos.

²⁹Xitma'n Xewb'aj Xjan te Pelip kjalu: Kutxi'ya ex lq'exa tk'etzju' karwaj lu, chij.³⁰Tetzunj tok lq'e Pelip, xitb'i'n intoq jawt-ẍch'i'n aj Etyope tu'jil tu'n Isayiy; xitqani'ntzuntz te kjalu:
—¿Ma nel tnik'a ti'ju' njaw t-ẍch'ina? chij.

³¹Xi'tzun ttzaq'we'n aj Etyope te:
—¿Se'n taq'wi tu'n tel nnik'e' ti'j, extzun mix-a'lo' ntzaj chik'b'ante weye'? chij.
Ex kub'san twitz Pelip tu'n tjax qeb'el tk'etz.³²Atoq nt-ẍch'i'nju' toj Tu'jil aju' ntma'n kjalu:
Xiq'i'n naku'j jun tal rit toj b'iyb'ilte; kse'n jun qpoj tman rit mixti'xte ntma'n kwitzju' nche eljonte ti'j, Ikxtzun teju' mixti'xte tma.³³Kub' me'ssa'n ex mya tnik'alti'j b'inchanjtz te; ¿Alkye kb'antel ttx'olb'ante ti'ju' tyajajil? qu'n kub' b'yo'n tu'n lalun tentl twitz tx'otx', chiju' tz'ib'a'n.

³⁴Xi'tzun tqani'n xjal nim toklen aj Etyope te Pelip kjalu:
—B'inchama xtalb'il, q'mantza weye', ¿alqi'jtzun nyolina' t-sanjelal Dyos lu: ti'jx mujqa ti'j juntl? chij.

³⁵Atzunte Pelip, tzyet tyolin ti'ju' ntoq jawt-ẍch'i'n aj Etyope toj Tu'jil, xitma'n tpakb'al b'a'n ti'j Jesus.³⁶Yajxi'tzuntl, tej kyik' tojun tx'otx' ja ta'toq a', xitma'n xjal nim toklen te Pelip:
—Atite a' tzalu; ¿Ma myatzulo b'a'n tu'n tjaw a' nwi'ye'? chij.³⁷Xi'tzun ttzaq'we'n Pelip te:
—Qama tokslaya tu'n tkyaqil tk'u'ja, b'a'nte' tu'n tjaw a' twi'ya, chij.
—Ma wokslaye' qa a Jesukrist Tk'wal Dyos, chij xittzaq'we'n.

³⁸Xi'tzun tma'n tu'n twe' karwaj; eku'xtzuntz toj a', ex jaw tq'o'n Pelip a' twi' aj Etyope.³⁹Tetzunj kjatz toju' a', xiq'i'n Pelip tu'n T-xew Qman Dyos, ex min tiltlju' ichan nim toklen aj Etyope; xi'tzun tljo'n tb'e inxi'xtoq tzalaj.⁴⁰Pontzun Pelip toj tnam Asoto, ex intoq xitma'n tpakb'al b'a'n tojile junjun tnam, tzmax tpon toj Sesarey. Okslan Sawl (Hch 22.6-16; 26.12-18)

¹Kukxtoqtzun t-xob'san Sawl tu'n kkub' tb'yo'n okslal ti'j Qajaw. Tu'ntzunju' pon tk'etz knejel pale,²ex xitqani'n tuj te toklen tu'n txi' kyoj ja te k'u'lb'il toj Damask, jyolkye ate' toju' ak'a'j txol, ichan ex qya, tu'n kb'ajx tiq'i'n toj kars toj Jerusalen.³Tetzunj nqaku'toq ta'tl tk'etz nintnam Damask, naq mixnab'en ttzaj txaqli jun spik'un toj kya'j ti'jile.⁴Majxtzun kub' tz'aq Sawl twitz tx'otx', ex tb'i ttzaj jun yol te intoq tma'n: Sawl, Sawl, ¿tiqu'n ljo'na' toj nq'ije' tu'na? chij.

⁵Xi'tzun tqani'n Sawl: ¿Altzun kyeya Taye? chij. Tzaj tzaq'we'n te: Ayinweju'ye' Jesus, ayinxju'ye' ljo'n toj nq'ije' tu'na.⁶We'ktza ex kutokxa toju' nintnam Damask; atzuntzu' kxe'la' q'ma'n teya titi' tu'n tb'inchanteya, chij.

⁷Majx eb'ajxob'ju' intoq che b'et tuk'i'l Sawl, qu'n xikb'i'n yol, ex mix-a'lo'xte okkyka'yi'n.⁸Jawtzun we' Sawl twitz tx'otx'; tetzunj tjaw ka'yin, mixti'xtoq nb'ent tka'yin. Xikxko'ntzuntz ex xikyiq'i'n Damask.⁹Ten oxe' q'ij atzu' mixti'xtoq nka'yin, mixti'x wan ex mixti'x k'wan.

¹⁰Najlitoqtzun jun okslal Damask, Ananiy tb'i, kub' tyek'u'ntib' Qman Dyos te toj jun witzik' ex tma: ¡Ananiy! chij. Xi'tzun ttzaq'we'n: Luqine' lu, Taye, chij.

¹¹Tzaj tma'n Qman Dyos te: We'ktza ex kutxi'ya toju' b'e Toj Tzinun tb'i, ex qaninkxa tja Judas ati jun ichan aj Tarso Sawl tb'i. In na'n Dyos,¹²ex matxi' til tojun witzik' matz'okx jun ichan Ananiy tb'i ex makub' tq'o'n tq'ob' toj twi' tu'n tka'yin jumajtl, chi Dyos te.

¹³Tetzunj tb'inte Ananiy ja'lu, tma: Taye, nimxi' matxi' tz'oka' nb'i'ne' tqanil ti'ju' ichan lu ex ti'j tkyaqilju' myab'a'n matxi' tb'incha ti'ju' ttanama xjan toj Jerusalen.¹⁴Matxitzun tzul ja'lo tzalu, q'o'n toklen kyu'n knejel pale, tu'n kb'ajx tiq'i'n kkyaqilju' nche na'nte tb'iya toj kars, chij.

¹⁵Atzunte Qman Dyos tzaj tma'n te: Kutxi'ya, qu'n matxi' jawnsk'o'ne' ichan lu tu'n tyolin wi'je' kye xjal kyoj txqantl nimaqtnam ex kye nimaqkawil, ex ikxkye aj Israel.¹⁶Kxe'l nyek'u'ne' te qa kyajtel nim tu'n npaje', chi Dyos.

¹⁷Xi'tzun Ananiy toju' ja jatoq ta' Sawl. Tetzunj tokx tuja, e'kub' tq'o'n tq'ob' toj twi' ex xitma'n te:
—Sawl, witz'in, machin tzaj tchq'o'ne' Qajaw Jesus, aju' kub' tyek'u'ntib' twitza toj b'e jatoq ljo'n ttzaja'ya, tu'n tka'yin jumajtla ex tu'n tnoja tu'n Xewb'aj Xjan, chij.

¹⁸Textzu'n kmuj eb'je'l tz'aqi naku'j ttxa twitz Sawl kyi'j twitz, ex ka'yin jumajtl. Jawe'tzuntz ex jaw a' twi'.¹⁹Wantzuntz ex oktl tipumal, kyejtzun ten jte' q'ij kk'etzju' okslal najlqe'toq Damask. Pakb'an Sawl toj Damask

²⁰Aq'witzun Sawl pakb'alte kyoj ja te k'u'lb'il qa ate Jesus Tk'wal Dyos.²¹Kkyaqiltzu'n nche b'inte majxtoq nche jawsak'puj, ex intoq kma'n:
—¿Ma myatzun xjalju' lu ljoltetoq toj kq'iju' nche na'nte tb'i Dyos toj Jerusalen? ¿Ma myatzun ax xjalju' sul tzalu tzyulkye ex tu'n kyxitq'o'n toj kyq'ob'ju' kynejel pale? chechij.

²²Atzunte Sawl xi'toq toktenxi'xtl q'malte tuk'i'l tipumal, ex majxtoq kyej chukji knab'l aj Juda najlqe' toj Damask tu'n, inxi'xtoq tchik'b'a'n qa ate Jesus Krist. Tzaqpaj Sawl toj kq'ob' aj Juda

²³Tb'ajlenxi'tzun b'a'npun q'ij, b'entti'j kyu'n aj Juda tu'n tkub' kb'yo'n Sawl,²⁴Tb'itzun Sawl ja'lu. Intoq che ayon ti'j q'ijtl ex qonik'an kyojile ttzi nintnam tu'n tkub' kb'yo'n,²⁵aye'tzun t-xnaq'tzb'en ku'x kq'o'n tojun nin chi'l ex ku'tz kq'o'n te qonik'an tib'aju' nintapi ti'jile nintnam. Pon Sawl toj Jerusalen

²⁶Tetzunj tpon Sawl Jerusalen, tajb'iltoq tu'n tten kxolju' okslal; kkyaqilxtoqtzun nche xob' te, qu'n mixti'xtoq nxikyoksla'n qa ojetoq tz'okslan.²⁷Xi'tzun q'i'n tu'n B'ernab'e ex xityek'u'n kyeju' apostl. Xitma'n kye qa ojetoq til Sawl Qajaw toj b'e, ex ojetoq tzaj yolin Qajaw te, ex min nxob' Sawl okten q'mal tpakb'al ti'j Jesus toj Damask.²⁸Iktzu'n kyejten Sawl toj Jerusalen, ex intoq b'et kyuk'i'l. Mixtoqti' nxob' ajtokten q'mal tpakb'al ti'j Qajaw,²⁹intoq yolin extoq nche wulj kyuk'i'l aj Juda ntoq che yolin toj kryek; aye'tzunkye kyajb'iltoq tu'n tkub' kb'yo'n.³⁰Tetzunj tok kka'yi'n okslal, xikyiq'i'n Sawl Sesarey, xiksma'ntzuntz Tarso.

³¹Mixtzunti'tl yajb'ilkye okslal toj tkyaqil tx'otx' Juda, Kaliley ex Samarya, ex intoq che ch'iy twitz Dyos. Intoq che anq'in tjaq' tchiylal Qman Dyos ex intoq chmet-xi'x kyb'aj tu'n tonb'il Xewb'aj Xjan. Q'anet Eneas tu'n Luch

³²Intoqtzun b'et Luch xb'etzalkye okslal, ex xi' ka'yilkye okslal najlqe' Lida.³³Knettzun jun ichan Eneas tb'i tu'n atzu', ma'toq b'ent wajxaq ab'q'i k'oljni tkub' twitz kuẍb'il.³⁴Xitma'n Luch te kjalu:
—Eneas, kq'ananjtzela tu'n Jesukrist. We'ktza ex q'inktza tkuẍb'ila, chij te.
Textzu'n kmuj jawe' Eneas.³⁵Kkyaqilju' najlqe' Lida ex Saron kyil tej tjawe', kyajtzun kq'o'n ojtxi' kb'e ex e'okslan te Qajaw. Jaw anq'in Dorkas tu'n Luch

³⁶Atitoqtzun jun qya okslal ti'j Qajaw toj nintnam Jope Tab'ita tb'i, a tz'elpuna' Dorkas toj kryek. Intoq tb'incha'n qya lu b'a'n ex intoq onin kyi'j prow toj tkyaqilju' tchwinqlal.³⁷Yab'ti Dorkas toju' tq'ijlalil lu ex kyim. Tb'ajlenxi'tzun txjo'n t-xmilal, kub' q'o'n tojun mqo'n toju' kol jawl.³⁸Nqayintoq ta' tnam Jope tk'etz Lida, jatoq ta' Luch; kb'itzu'n okslal qa atitoq Luch atzu', xikchq'o'n kab'e' ichan q'malte te: Wix kuttzaja toju' tnam Jope, chechij.

³⁹Xi'tzun Luch kyuk'i'l. Tetzunj tpon, xiq'i'n toju' mqo'n jatoq ta' kyimni; ex intoq che oq' kkyaqilju' qya kyimni kychmil, b'jo'k kb'u'yi'n kyib' ti'j Luch ex eb'ajx kyek'u'n xb'alun eb'aj tb'incha'n Dorkas tej itz'xtoq.⁴⁰Eb'je'tztzun tchq'o'n Luch kkyaqil, ex kub' meje ex na'n Dyos; xika'yintzuntz ti'ju' kyimni, tma:
—¡Tab'ita, we'ktza! chij.
Jawtzun ka'yin Tab'ita, ex tej tlonte atitoq Luch, jaw qe.⁴¹Xi'tzun Luch tzyulkye tq'ob' ex jaw twab'a'n; e'tzajtzun ttxko'n okslal exqe' qya kyimni kychmil, xityek'u'n kye itz'toq.⁴²B'injtz tqanil ja'lu toj tkyaqilju' nintnam Jope, ex nim xjal e'okslan te Qajaw.⁴³B'a'npun q'ij kyejten Luch toju' nintnam, tja jun tzq'ajsal tz'u'n Simon tb'i. Pon Luch tja Kornelyo

¹Atitoq jun ichan toju' nintnam Sesarey Kornelyo tb'i, nejenel te jun tnej xjal te q'oj Italyano tb'i.²Intoq niman ichan lu te Dyos, intoq che k'ulun te Dyos junx kyuk'i'l toj tja. Ex intoq q'on pwaq o'nb'il kye aj Juda, ex intoq k'ulun te Dyos kukxju'.³Tojtzun jun q'ij, ntzaj oxe' kmuj te qale, okq'o'n jun nakuj witzik' te kjalu:
Tilkuxi'x jun tanjl Dyos okx jatoq ta' ex tma te kjalu: ¡Kornelyo!, chij.⁴Majxtzun kyej ka'yin Kornelyo ti'ju' anjl, ex inxi'xtoq xob', xitqani'n te: ¿Ti'tzun Taye? chij. Xitma'n anjl te kjalu: Matxi' tb'i Dyos tna'j Dyosa, ex matxi' tilju' o'nb'il nxitq'o'na kye prow.⁵Chq'onxa jun ichan toju' nintnam Jope txkolte jun ichan Simon tb'i, expe' ax juntl tb'iju' Luch.⁶Xi' ta'ya' tja juntl ichan Simon tb'i, jun tzq'ajsal tz'u'n najli ttzi ninnjab', chiju' anjl.

⁷Tetzunj txi' anjl matxitoq b'aj yolin tuk'i'l, e'tzaj ttxko'n Kornelyo kab'e' tmajin ex jun xjal te q'oj nimalxi'x te Dyos ex q'uqli tk'u'j Kornelyo ti'j,⁸ex tb'ajlenxi' tma'n tkyaqil kye, exi' tchq'o'n Jope.

⁹Tetzun juntl q'ij, ljo'ntoq b'e kyu'n ex xi'toq kypon lq'e tk'etzju' nintnam Jope, Jawx Luch na'l Dyos twi' ja, tetoqlo wanq'ij.¹⁰Tzaj we'yaj ti'j ex tajb'iltoq tu'n twan, tzmatoqtzun nb'inchanjtz twa, tzaj q'o'n jun nakuj witzik' te kjalu:¹¹til jqetju' kya'j ex xi'toq tku'tz jun nakuj ninxb'alun, tzyu'nqetoq kyaje' ttxa'n.¹²Ate'toq tkyaqil ch'ix txkup kyaje' kqan toju' ninxb'alun, exqe' nche qitinje ex pich'.¹³Ex tb'i jun yol tzaj q'ma'n te kjalu: We'ktza Luch, b'yonqeku'ya lu ex ch'yonqe'xa, chij.

¹⁴Xi'tzun ttzaq'we'n Luch kjalu: Lay Taye, b'ajx txa'xi' nwan junwe' ti'xti' tz'il, chij.¹⁵Tzaj jumajtlju' yol te kjalu: Aju' matxi' nẍtilsaye' ayine' Dyos, lalun tz'ok tq'o'na te tz'il, chij.

¹⁶Oxmaj q'manjtz ja'lu, jawxtzun jumajtlu' ninxb'alun toj kya'j.¹⁷Tzmatoqtzun ximan Luch ti'j titi' tz'elpuna' yek'b'il lu tzaj q'o'n te, tej kponju' ichan exi' chq'o'n tu'n Kornelyo ttzija, matxitoq b'aj kxjelu'n jata' tja Simon.¹⁸Tetzunj kpon, okx kqani'n tuk'i'l tq'ojq'ojel kwi' kuw qa atoqtzu' ta'ju' jun ichan Simon tb'i, ex ax tb'iju' Luch.

¹⁹Inxtoqtzun ximan Luch ti'ju' tzaj yek'u'n te, tma Xewb'aj Xjan te kjalu: Ka'yinxa, luqe' oxe' ichan nche jyon ti'ja.²⁰We'ktza, kutku'xa ex lalun jawje tk'u'ja, kutxi'ya kyuk'i'l qu'n ayine' ẍin tzaj chq'onkye, chij.

²¹Ku'tztzun Luch ex xitma'n kyeju' ichan:
—Ayinwejuye' nchin kjyo'ne'; ¿ti'tzu'n tb'is kyk'u'je'? chij.

²²Xi'tzun ktzaq'we'n te:
—Maqotzaj chq'o'ne' tu'n Kornelyo nejenel kye xjal te q'oj, jun ichan tnik'alti'j, ink'ulun te Dyos ex b'a'n tilwi kyu'n kkyaqil aj Juda. Tzaj q'ma'n te tu'n jun tanjl Dyos tu'n tul txokb'aja, tu'n txi'ya tja ex tu'n tb'inteju' oktma'ya te, chechij.

²³E'okx txko'ntzuntz tuja tu'n Luch, ex e'kyaj wtan tk'etz te qonik'an lu. Xi'tzun Luch kyuk'i'l te juntl q'ij, ex exi' junjun okslal najlqe' Jope tuk'i'l.

²⁴Epontzuntz Sesarey te juntl q'ij, jatoq nayona' Kornelyo kyi'j kyuk'i'l twitze'l ex tamiw matxitoq che b'aj ttxko'n.²⁵Tetzunj tpon Luch tja, etz Kornelyo k'molte, ex kub' meje twitz k'ulul.²⁶Atzunte Luch jaw twab'a'n ex xitma'n te:
—We'kuya, ex ichan qinwe' kse'n aya, chij.

²⁷Intoqtzun yolin tuk'i'l, okx tuja ex til nimtoq xjal b'u'yi'nkyib'.²⁸Xitma'n Luch kye kjalu:
—B'i'n kyu'ne' min q'o'n toj kyokslab'l aj Juda tu'n tmojb'ante tib' jun aj Juda kyuk'i'l najchaq xjal mujqa tu'n tokx toj kja. Atzunte Dyos machin tzaj t-xnaq'tza'ne' tu'n mix-a'lo' tu'n tok nq'o'ne' te tz'il.²⁹Qu'mtzun min xkub' nxk'a'yu'n wib'e' tej ẍin ktxoke', machin tzaje'. Wajb'ile' tu'n nb'inteye' titi' kyajb'ile' tu'nju' ẍin ktxokye', chij.

³⁰Xi'tzun ttzaq'we'n Kornelyo:
—Mab'ent kyaje' q'ij qloqx ja'lu, atintoqe' toju' njaye' tzalu, intoq chin na'n Dyose' ajttzaj oxe' te qale, tej tkub' tyek'u'ntib' jun ichan nwitze' inxi'xtoq qoptz'aj t-xb'alun.³¹Tzaj tma'n weye' kjalu: Kornelyo, matxi' tzaj tb'i'n Dyos tna'j Dyosa ex matxi' tilju' tonb'ila kyi'j prow.³²Chq'onxa ttxokli Simon, ax tb'iju' Luch, atiku' toj nintnam Jope. Ati tja juntl ichan Simon tb'i, jun tzq'ajsal tz'u'n najli ttzi ninnjab', chij.³³Lwiyxi'xtzun xinchq'o'ne' tjoyliya, ex b'a'n xtb'inchaya matzula. Luqotzune' qkyaqile' ato'ye' twitz Dyos ja'lo, ex qajb'ile' tu'n qb'inteye' tkyaqilju' matchaq' Qman Dyos teya tu'n tmanteya qeye', chi Kornelyo. Tpakb'ab'l Luch tja Kornelyo

³⁴Tzyettzun tyolin Luch, tma kjalu:
—Matxitzun kane toj nwitze' ja'lo, junelni kye xjal kyilwi tu'n Qman Dyos,³⁵te alkyexku' nintnam, k'mo'n qekye' tu'n Dyos alkye nniman te ex nb'inchante b'a'n.³⁶Tzaj tq'o'n Qman Dyos tyol kye tyajajil Israel, tzaj tma'n tpakb'al b'a'n te nak'b'il tu'nel Jesukrist, ju' ati toklen kyib'aj kkyaqil.³⁷Kanli kwitze' aju' b'aj toj tkyaqil ktx'otx' aj Juda, tzyet-x toj Kaliley, tb'ajlenxi' tpakb'a'n Xwan qa ilxi'xtoqti'j tu'n tjaw a' kwi' xjal.³⁸B'i'n kyu'ne' tzaj tq'o'n Dyos tipumal Jesus aj Nasaret ex tnojsa tu'n Xewb'aj Xjan, ex tb'incha Jesus b'a'n tej xten, etq'a'na' kkyaqilju' ntoq che yajti tu'n tajaw il. B'ajb'ent tu'n qu'n atitoq Dyos tuk'i'l,³⁹ex tziyal qo'ye' ti'j tkyaqilju' tb'incha Jesus toj ktx'otx' aj Juda ex toj Jerusalen. Kub' kb'yo'ntzun xjaltz, jaw kyob'a'n twitz krus.⁴⁰Jaw anq'intzuntz tu'n Dyos toj toxi'n q'ij, ex tb'incha Dyos tu'n tkub' tyek'u'ntib' qwitze'.⁴¹Min kub' tyek'u'ntib' kwitz tkyaqilju' tnam, o'kxtzun kub'a' tyek'u'ntib' qwitze', jawni qotoq t-sk'o'ne' Dyos te tziyal ti'j. O'wane' ex o'k'wane' tuk'i'l tjawlenxi' anq'in.⁴²Ex tchaq' qeye' tu'n txiqma'ne' kye tnam qama tz'oktq'o'n Dyos toklen te ajkawil kyeju' itz'qe'x ex kyeju' mache kyim.⁴³Ojetoq che yolin kkyaqilju' t-sanjelal Dyos ti'j Jesus, ex ojetoq kma qa alkyeqe' mache okslan te, kb'el najsa'n kyil naq tu'nel. Kk'am junxi'tl xjal Xewb'aj Xjan

⁴⁴Inxtoqtzun yolin Luch, tej tul Xewb'aj Xjan kyib'aj kkyaqilju' ntoq che b'inte tyol Dyos.⁴⁵Aye'tzu'n okslal aj Judaqe' e'pon lpe ti'j Luch, eb'jaw lab'ti tu'nju' tzaj q'o'n Xewb'aj Xjan kyeju' xjal mya aj Judaqe',⁴⁶qu'n intoq che kb'i'n intoq che yolin kyoj junxi'tl yol ex intoq kyajwali'n Dyos.⁴⁷Tmatzun Luch kjalu:
—¿Alkyetzun kq'malte qa lay jaw a' kywi' xjal lu, matxi' kk'am Xewb'aj Xjan kse'nxqe? chij.

⁴⁸Tchaq'tzuntz tu'n tjaw a' kwi' toj tb'i Jesukrist. Ekub'santzuntz te Luch tu'n tkyejten jte' q'ij kyuk'i'l. Taq' Luch tqanil kye okslal toj Jerusalen

¹Kyb'itzu'n apostl exqe' okslal toj tx'otx' Juda qa ojetoq kk'am mya aj Juda tyol Dyos.²Tetzunj tpontl Luch Jerusalen, eyolin junjun okslal ate'xtoq toj ktxol aj Juda ti'j.³Xikqani'n te:
—¿Tiqu'ntzun xa'ya kk'etzju' mya aj Juda, ex ma wana kyuk'i'l? chechij.

⁴Xi'tzun tma'n Luch kye tzajx tnejel tkyaqilju' b'aj. Xitma'n kye kjalu:

⁵—Atintoqwe' toju' nintnam Jope, intoq chin na'n Dyose', tzaj q'o'n jun yek'b'il weye' kjalu: Wile' jun nakuj ninxb'alun, tzyu'nqetoq kyaje' ttxa'n, ku'tz toj kya'j ex k'u'l jatoq ta'qine'.⁶Oknka'yi'ne' b'a'nxi'x titi'toq ati toj, ex wile' ate'toq txup kyaje' kqan etojk'ul txkup, ekan ex epich'.⁷Ex nb'iye' jun tzaj yolin weye' kjalu: We'ktza Luch; b'yonqeku'ya ex ch'yonqe'xa, chij.⁸Xintzaq'we'ne' kjalu: Lay Taye, b'ajxna' txa' nwan junwe' ti'xti' myab'a'n ex tz'il, nchije'.⁹Tzajtzun jumajtlju' yol weye' toj kya'j, tma: Aju' matxi' nẍtilsaye' ayine' Dyos, lalun tz'ok tq'o'na te tz'il, chij.¹⁰Oxmaj q'manjtz ja'lu, ex jawx jumajtlju' ninxb'alun toj kya'j kyuk'i'l kkyaqilju' ate' toj.¹¹Tojtzu'n kmuj lu e'pon oxe' xjal jyolweye' toju' ja jatoq ta'qo'ye', tzajniqe'toq chq'o'n tzmax Sesarey.¹²Tchaq' Xewb'aj Xjan weye' tu'n lalun chin jawjeye' ex tu'nxi'ye' kyuk'i'l. Ex exi' qaq qitz'in lu wuk'i'le'. Qkyaqile' o'okxe' toj tja jun ichan,¹³tzaj tma'n qeye' se'n ojetoq tila' jun anjl toju' tja, kub' we' ex tma te kjalu: Chq'onxa ttxokli Simon, ax tb'iju' Luch, toju' nintnam Jope tu'n tul;¹⁴atzunte kq'malteju' teya se'n tu'n tkleta'ya kyuk'i'lju toj tjaya, chij te.¹⁵Tetzunj ttzyet nyoline' kye, ulju' Xewb'aj Xjan kyib'aj kse'nx tej tul tnejel qib'aj.¹⁶Tzaj nna'ntzuntze' aju' ojetoq tma Qajaw kjalu: Axte' jaw tq'o'n Xwan a' kwi' tu'n a', aye'tzunkye' kjawil a' kwi'ye' tu'n Xewb'aj Xjan, chij.¹⁷Qana' matxi' tzaj tq'o'n Dyos kye kse'nxqe oje qo okslan te Qajaw Jesukrist, ¿se'n taq'wi tu'n nmaquntlwe' te Dyos? chi Luch.

¹⁸Tetzunj kb'inte okslal toj Jerusalen ja'lu, mixti'tlte kma ex jawkyajwali'n Dyos kjalu:
—¡Ex matxi' tzaj tq'o'nte Dyos anb'il kyeju' mya aj Juda tu'n tanjtzkyi'j tuk'i'l ex tu'n kkanb'ante chwinqlal tejumajx! chechij. Aye' okslal toj Antyokyiy

¹⁹Aye'tzu'n okslal eb'ajx slamj tu'n tpaj ljonjtz toj kq'ij tej tkyim Steb'an, exi' oq junjun Penisya, Chipre ex Antyokyiy. Okxtzu' xa'kma'n tpakb'al b'a'n kye aj Juda ex min xikma'n kye txqantl xjal.²⁰Epontzun junjun okslal aj Chipre ex aj Sirene toj nintnam Antyokyiy ex eyolin kye mya aj Juda, xikma'n tpakb'al b'a'n ti'j Qajaw Jesus kye.²¹Atitoq tipumal Qman Dyos kyuk'i'l, nimte' kyej kq'o'n ojtxi' kyokslab'l ex e'okslan te Qajaw.

²²Tetzunj kb'inte okslal toj Jerusalen tqanil lu, xikchq'o'n B'ernab'e Antyokyiy.²³Tetzunj tpon B'ernab'e, til matxitoq che k'i'wlanjtz tu'n Dyos ex ojexi'x tzalaj. Xitq'o'n knab'l kkyaqil tu'n kwe' toj kyokslab'l ti'j Qajaw tu'n tkyaqil kk'u'j.²⁴B'a'n xjal toqte' B'ernab'e, nojni tu'n Xewb'aj Xjan ex atixi'x tokslab'l. Nim xjal eb'inte chik'b'ab'l tu'n B'ernab'e ex e'oklpe ti'j Qajaw.

²⁵Yajxi'tzuntl, xi' B'ernab'e jyolte Sawl Tarso,²⁶tetzunj tknet tu'n, pon tiq'i'n Antyokyiy. Majx e'ten jun ab'q'i atzu' kyuk'i'l okslal, intoq kq'o'n xnaq'tzb'il kye nim xjal. Atzu' oka' q'o'na' kb'i xnaq'tzb'en tnejel maj te okslal te Krist toj Antyokyiy.

²⁷E'tzaj jte' t-sanjelal Dyos toj Jerusalen ex e'pon Antyokyiy toju' tq'ijlalil lu.²⁸Juntzunkye Akab'o tb'i, wa'ltoq ex xewsanjtz te tu'n Xewb'aj Xjan, tma tqanil qa tzultoq jun we'yaj toj tkyaqil twitz tx'otx', ex japun toj tq'ijlalil nkawin ninimaqkawil Klawdyo.²⁹Kub'tzun kyxima'n xnaq'tzb'en toj Antyokyiy tu'n t-xikq'o'n jun o'nb'il kye okslal najlqe' toj Juda, kse'nxtoq tu'me'l tu'n kq'onte junjun.³⁰Xi'tzun kq'o'n, xiksma'n kyi'j B'ernab'e ex Sawl tu'n tpon q'o'n kye tijwnaq toj Juda. Kyim Santyay; ex okx jpu'n Luch

¹Tojtzun tq'ijlalil lu okten Erodes ljol toj kq'ij junjun okslal.²Tchaq' tu'n tkub' b'yo'n Santyay, titz'in Xwan, tu'n k'uẍtx'e'nb'il;³ex tej tlonte b'a'n ela'ju' tb'incha toj kwitz aj Juda, tb'incha tu'n ttzyet Luch. B'aj ja'lu toj tq'ij waj wab'j mixti' ttx'amal.⁴Ttzyetlentzun Luch, okx jpu'n tu'n Erodes ex e'kyaj tq'o'n kyaje' k'loj xq'uqil te kyajkyaj chaq xjal te q'oj. Xima'ntoq tu'n, tu'n tetz tyek'u'n twitz tnam tik'lenxi' Tq'ij Tzaqpib'l.⁵Jpu'nkxtoqtzun Luch, xq'uqi'n b'a'nxi'x, aye'tzu'n okslal ljo'nxi'xtoq kna'n Dyos ti'j. Jun anjl tzaqpinte Luch toj kars

⁶Textzu'n qonik'an najchi'jtoq tz'etz tyek'u'n Erodes twitz tnam, intoq ktan Luch kxol kab'e' xjal te q'oj, xwaku'n toj kab'e' xpatx'k'uxb'il, ex ate'toq jte'tl xjal te q'oj intoq che xq'uqin twitz tjpel kars.⁷Naqx minab'en tkub' tyek'u'ntib' jun tanjl Qajaw twitz, ex majxkub' txaqli jun spik'un toj kars. Oktzun yeku'n Luch ttx'u'k ex jaw k'asu'n tu'n anjl, ex tma te: ¡Wix we'ktza!, chij. Textzu'n kmuj b'je'l tz'aqju' xpatx'k'uxb'il kyi'j tq'ob' Luch,⁸ex xitma'n anjl te: Q'onqe'ka ti'ja ex q'onqe'ka t-xajab'a, chij. B'jo'ktzun tq'o'n Luch, ex tmatl anjl te: Q'onka tpinpa'ta ex lpetza wi'je', chij.

⁹Etztzun lpe Luch ti'ju' anjl, min kane toj twitz qa axtoqju' ntoq tb'incha'n anjl. Toj tnab'l qa intoq witzk'an.¹⁰E'ik'tzun kk'etzju' tnejel xq'uqil, e'ik'tl kk'etzju' tkab' tnej xq'uqil, ex tej kpon ttziju' tjpel tu'n qetz toj b'e, tjunalxju' tjpel el jaqli. E'etz, ex tej kb'etenje jun xkichb'e, kyej q'o'n tjunal tu'n anjl.

¹¹Kanetzuntz toj twitz Luch, tma: Matxitzun wile' axxi'x matzaj tchq'o'n Qajaw tanjl klol weye' te Erodes ex te tkyaqilju' kyajb'iltoq aj Juda tu'n kb'inchante wi'je', chij.

¹²Tej teltnik' Luch ti'j, xi' tja Mariy ttxu Xwan ju' ax tb'iju' Kuẍ, jata'qe'toq b'a'npun b'u'yi'nkyib' toj na'j Dyos.¹³Okx k'ojcha'n ttzija toj b'e, etztzun jun txin Rode tb'i ka'yilte alkyetoq.¹⁴Tetzunj teltnik' ti'ju' toj twi' Luch, ojexi'x tzalaj, min okx tjqo'ntlu' ja, okx ojqelan q'malte tuja qa atoq Luch ati ttzija.¹⁵—¡Matz'okta toj twitz! chechiju' ate'toq tuja te:
Atzunte xitma'n kye qa axtoq. Kmatzuntz:
—Myate Luch sul, tanmilo te', chechij.

¹⁶Ljo'nxtoqtzun tk'ojchan Luch ttzija. Tetzunj tokx kjqo'n ja, ok kka'yi'n ex e'jaw sak'puj.¹⁷Atzunte xit-se'n tq'ob' kye tu'n lalun che yukchi, ex xitma'n kye se'n etza' tu'n Qajaw toj kars. Ex xitma'ntl kye:
—Kmanxe' lu te Santyay ex kye qtzik e'qitz'in, chij.
Etztzuntz ex xi' tojun plajtl.

¹⁸Tetzunj qsqix, eb'jaw tilju' xjal te q'oj, mixti'xte b'i'n kyu'n jaxa' Luch.¹⁹Tchaq' Erodes tu'n tjyet, mixtzunti'x jyet, oktq'o'n te kpaju' xq'uqil ex tchaq' tu'n kkub' b'yet. Yajxi'tzuntl etz Erodes toj Juda ex xi' najal Sesarey. Tej tkyim Erodes

²⁰Inxi'xtoq q'ojin Erodes kyi'j aj Tiro ex aj Sidon, b'enttzunti'j kyu'n tu'n kpon twitz. Ex kub'ti'j tnab'l B'lasto kyu'n, jun nim toklen toj kawb'il tk'etz nimaqkawil Erodes, ex kqani nak'b'il tu'nel, qu'n intoq kk'mo'n aj Tiro ex aj Sidon kwa toju' ttx'otx' nimaqkawil.²¹Tojtzun jun q'ij e'ttxok Erodes, ex oktq'o'n t-xb'alun toj toklen, kub' qe toju' tq'uqb'il te kawb'il ex xitma'n jun tpakab'.²²E'aq'witzun xjal ẍch'ilte kjalu: ¡Mya ichante' nyolin lu, jun dyos te'! chechij.²³Textzu'n kmuj lu, tzaj jun yab'il ti'j Erodes tu'n jun tanjl Dyos, tu'n tpaj min jawtnima'n Dyos, ex kyim intoq wanjtz kyu'n ẍchuq'.²⁴Intoqtzun ximlenxi'x tyol Dyos ex intoq xiq'ma'n toj tkyaqil plaj.

²⁵Tetzunj tb'aju' kyaq'un B'ernab'e ex Sawl toj Jerusalen, anjkyi'j, xikyiq'i'n Xwan kyuk'i'l, ju' ax tb'iju' Kuẍ. Tzyet kyaq'un B'ernab'e ex Sawl.

¹Ate'toq t-sanjelal Dyos ex xnaq'tzal kxol okslal toj Antyokyiy. Aye'toq B'ernab'e, Simon (aju' ax tb'iju' Q'eq), Lusio aj Sirene, Menaem (ech'isanjtz junx tuk'i'l Erodes, ju' kawin toj Kaliley) ex Sawl.²Tojtzun jun q'ij intoq ok kk'u'lb'il te Qman Dyos ex intoq che mewayin, tma Xewb'aj Xjan kye: Kpa'nqemile' B'ernab'e ex Sawl tu'n kb'inchante aq'untl ja txko'nqeya' wu'ne', chij.

³Kyb'ajlenxi'tzun na'n Dyos ex kb'ajlen mewayin, ena'n Dyos ex kub' kq'o'n kq'ob' toj kwi' B'ernab'e ex Sawl, exikchq'o'ntzuntz. Pakb'ab'l toj Chipre

⁴Chq'o'nqetoqtzun B'ernab'e ex Sawl tu'n Xewb'aj Xjan, exi' Selewsya, exi'tzuntz toj B'ark tu'n kpon toju' swejtx'otx' Chipre.⁵Tetzunj kpon toju' qokyex Salamina, e'aq'wi q'malte tyol Dyos kyoj ja te k'u'lb'il kye aj Juda. Ex xi' Xwan kyuk'i'l te onilkye.

⁶B'aj kb'eti'n tkyaqilju' swejtx'otx' ex e'pon Papos, ja oka' yal jun ajpkab' aj Juda kyu'n, B'arjesus tb'i, jun sanjelal chalyol.⁷Atitoqju' ajpkab' lu tk'etzju' kawil Serjyo Pawl, jun ichan b'a'n ximan. Tchaq'ju' kawil ktxokli B'ernab'e ex Sawl, qu'n tajb'iltoq tu'n tb'inte tyol Dyos.⁸Atzu'n ajpkab', Elimas tb'i toj kryek, oktzaqpaj kyi'j, mitoqjun tajb'il tu'n tokslan kawil.⁹Atzunte Sawl, ax tb'iju' Pawl, nojnitoq tu'n Xewb'aj Xjan, majx okka'yin ti'j¹⁰ex xitma'n te:
—¡Chalyol, b'inchal myab'a'n, tk'wal tajaw il ex ajq'oj ti'j tkyaqilju' b'a'n! ¿Tiqu'n min nkyaj ttzaqpi'na ttxalpunjtzju' tb'eyil Qajaw?¹¹Ja'lo kb'el tz'e'ysa'n twitza tu'n Qajaw: kjel moẍixa, lay til jte' q'ija t-spik'umal q'ij, chij.
Lwiyxi'xtzun kyej take Elimas toju' qxopin, ex intoq jyon alkye tu'n txi' xkonte tq'ob' qu'n kyej moẍix.¹²Tetzunj tlonte kawil ja'lu, okslan, intoq lab'ti ti'ju' t-xnaq'tzb'il Qajaw. Pakb'ab'l toj Antyokyiy toj tx'otx' Pisidya

¹³Exi' Pawl exqe' tuk'i'l toj b'ark Papos ex exi' Perje, toju' tx'otx' Panpilya; atzunte Xwan e'kyaj tq'o'n ex anjti'j Jerusalen.¹⁴E'ik'b'et Perje ex exi' Antyokyiy toj tx'otx' Pisidya. E'okx toju' ja te k'u'lb'il toj q'ij te ojlab'l atzu' ex e'kub' qe.¹⁵Tb'ajlenxi'tzun ẍch'i'n kawb'il ex kyuj t-sanjelal Dyos, etxkonjtz kyu'n nejenel toj ja te k'u'lb'il, kma:
—Qaj ati jun kyole' qtzik tu'n tq'et kyipumalju' xjal, che yolinqe'ye' ja'lo, chechij.

¹⁶Jawtzun we' Pawl, xityek'u'n tq'ob' tu'n kkub' nak'e, ex tma kjalu:
—Kyb'inkupe'ye' aj Israel, exqe'ye' najchaq xjal ati tchi Dyos kyeye'.¹⁷Ate Dyos janche ajb'ena' aj Israel e'jaw t-sk'o'n ojtxi' qyajilb'ene'; kyu'ntzu'n kyajajil b'enta' jun nintnam tu'n Dyos tej najchaq xjalqe' ate'toq Ejipt, ex yajxi'tl eb'je'tztiq'i'n tu'n tipumal toju' tx'otx' lu.¹⁸Ik'xju' che anq'in tu'n Dyos toj chq'ajlaj toj kab'naq ab'q'i,¹⁹ex e'kub' t-xitu'n wuq nimaqtnam toju' tx'otx' Kanaan, ex xitq'o'n ktx'otx' kye ojtxi' qchmane'.²⁰Qapelo b'aj junk'al kab'naqlajoj (450) ab'q'i tkyaqil ja'lu.
Yajxi'tzuntl e'tzaj tq'o'n nejenel, tzmax toj tq'ijlalil Samwel.²¹Kqanitzun jun nimaqkawil tu'n tkawin kyib'aj, ex oktq'o'n Dyos Sawul, tk'wal Kyis kxol tyajajil B'enjamin, te nimaqkawil toj kab'naq ab'q'i.²²Yajxi'tzuntl eltiq'i'ntl Dyos ex oktq'o'n Dab'i te nimaqkawil, ex tma ti'j kjalu: Matxi' knet Dab'i tk'wal Jese wu'ne', inkub' toj nwitze' ex q'o'ntib' tu'n tb'inchante tkyaqilju' wajb'ile', chi Dyos.²³Juntzun tyajajil Dab'i lu tzaj tchq'o'n Dyos klol kye aj Israel, kse'nx ojetoq ttziya ojtxi', aju' Jesus.²⁴Na'mxtoqtzun tul Jesus, intoq tma'n Xwan tpakb'al b'a'n kye kkyaqil aj Israel, intoq xitma'n kye qa ilti'j tu'n tanjtzkyi'j tuk'i'l Dyos ex tu'n tjaw a' kwi'.²⁵Ex tej ch'inxtltoq tkyim Xwan, tma kjalu: Myayin weju'ye' nkub' kxima'ne'; tzultzun juntlte' lepchitz wi'je', mixpeti'we' woklen tu'n tel npju'ne' t-xajab' kyi'j tqan, chij.

²⁶E'ntzik ex e'witz'in, tyajajil Ab'raam, exqe'ye' najchaq xjal ati tchi Dyos kyeye': qe teju' tpakb'al b'a'n te kolb'il lu.²⁷Aye'kye' najlqe'toq Jerusalen exqe' knejel, min elkynik' te Jesus ex min kaneju' kyol t-sanjelal Dyos toj kwitzju' njaw ẍch'et kyoj ja te k'u'lb'il atl jun q'ij te ojlab'l; iktzu'n aye'x ejapun q'inte q'ma'ntl ti'j tej tb'antti'j kyu'n tu'n tkub' kb'yo'n.²⁸Maskye min knet jun til kyu'n tu'n tkub' kb'yo'n, kqani te Pilat tu'n tchaq'unte tu'n tkub'yet.²⁹Tb'ajlenxi'tzun kb'incha'n tkyaqilju' tz'ib'a'ntoq ti'j kyoj Tu'jil, ku'tz kyiq'i'n twitz krus ex ku'x kmqu'n.³⁰Jawtzun anq'in tu'n Dyos.³¹Ex kub' tyek'u'ntib' Jesus toj b'a'npun q'ij kwitzju' ojetoq che ten tuk'i'l toju' tb'e ttzajx Kaliley ex ponx Jerusalen; atzun ja'lo tziyalqe' ti'j Jesus twitzju' tnam.

³²Qu'mtzun nxiqma'ne' tpakb'al b'a'n lu kyeye': Aju' yol kyej b'entti'j tu'n Dyos kye ojtxi' qyajilb'en,³³ma japun tu'n qe, ayoqo' kyajajil. Tb'incha ja'lu tej tjaw anq'in Jesus tu'n, kse'n tz'ib'a'n toju' tkab' b'itz kjalu: Aya Nk'wale'; ma nk'walaya ja'lo, chij.³⁴Ojetoq tma Dyos qa kjawiltoq anq'in tu'n lalun kub' q'ayju' t-xmilal, tej tmante kyoj Tu'jil: Che japumelju' yol ntziyaye' ex xjanqe' te Dab'i wu'ne', chij.³⁵Qu'mtzun ntma'n tojun plajtl: Lalun taja tu'n tkub' q'ayj t-xmilalju' tmajina xjan, chij.³⁶Axxi'x, ajb'ente Dab'i kyeju' xjal tej tten, kse'nx ojetoq tchaq' Dyos te, yajxi'tzuntl kyim ex pon kk'etzju' tman, ex kub' q'ayj t-xmilal.³⁷Atzunte jaw anq'in tu'n Dyos, min kub' q'ayj.³⁸E'ntzik ex e'witz'in, ati tu'n tkane toj kwitze' qa inq'met tqanilju' najsb'il il kyeye' tu'nel Jesus. Tu'nelte kb'ela' najsa'n kyil, kkyaqilju' mache okslan, te kkyaqilju' min xkk'am najsb'il kyil tjaq' tkawb'il Moyses.⁴⁰B'a'nqe'xe', tu'n lalun tzultz'aqju' tz'ib'a'n kyu'n t-sanjelal Dyos kyib'aje', ntma'n kjalu:

⁴¹Kka'yintzpe'ye' nche ik'une', kukjaw sak'puje' ex kukyoqe'; qu'n che nb'incha'ye' ti'xti' toj kq'ijlalile' layx pelo txi' kyoksla'ne' qama txiq'ma'n kyeye', chij, chi Pawl b'aj tma'n.

⁴²Tetzunj kyetz Pawl kyuk'i'l tuk'i'l toju' ja te k'u'lb'il, kqani xjal tu'n kyolin jumajtl kye kyi'jxju' b'aj tma'n toju' juntl q'ij te ojlab'l.⁴³Tetzunj tb'aju' b'uyjtib'il toju' ja te k'u'lb'il, nim aj Juda exqe' ojetoq che okslan toj kyokslab'l aj Juda e'oklpe kyi'j Pawl ex B'ernab'e. Xi'tzun kq'o'n knab'l tu'n kwe' toju' txokb'il matxitoq kk'am toj t-xtalb'il Dyos.

⁴⁴Tojtzu'n juntl q'ij te ojlab'l, ch'inxmi kkyaqilju' xjal toju' nintnam kb'u'yi kyib' b'ilte tyol Qman Dyos.⁴⁵Tetzunj kka'yinte aj Juda nimtoq xjal, e'jaw xky'aqlin ex e'aq'wi mojtzalte Pawl ex ililte.⁴⁶Xi'tzun ktzaq'we'n Pawl ex B'ernab'e tuk'i'l kkuwal, kjalu:
—Ilxi'xtoqti'j tu'n txiqma'ne' tyol Dyos tnejelxi'x kyeye' aye'ye' aj Juda; tu'ntzu'n in elkyik'o'ne' ex min nxi' kxima'ne' tu'n kk'monteye' chwinqlal tejumajx, xi'qoxe'la'ye' q'malte kye xjal mya aj Juda.⁴⁷Qu'n ikju' tzaj tma'n Dyos qeye' kjalu:
Makub' nq'o'na te spik'un kyoj nimaqtnam, tu'n t-xitiq'i'na kolb'il wu'ne' tzmax najchaq toj tkyaqil twitz tx'otx', chij.

⁴⁸Tetzunj kb'inte mya aj Juda ja'lu, e'jaw tzalaj ex e'okten q'malte qa b'a'nte' tyol Dyos; ex e'okslan kkyaqilju' atitoq tu'n kk'monte chwinqlal tejumajx.⁴⁹Iktzu'n pakb'eta' tyol Dyos toj tkyaqilju' tx'otx' lu.⁵⁰Aye'tzu'n aj Juda eyolin kyuk'i'l junjun qya okslalqe'xi'x ex nima'nqe', kyuk'i'lju' ichan nimaq kyoklen toju' nintnam, e'okten oksalte kk'u'j tu'n kyokten q'ojil kyi'j Pawl ex B'ernab'e, tu'n kyetz kxla'ja'n toju' tx'otx' lu.⁵¹Aye'tzunkye Pawl ex B'ernab'e elkchto'n quq ti'j kqan te yek'b'il qa myab'a'n nkb'incha'n xjal lu, exi'tzuntz Ikonyo.⁵²Aye'tzunkye' okslal inxi'xtoq che tzalaj ex nojniqe'toq tu'n Xewb'aj Xjan. Pakb'ab'l toj Ikonyo

¹E'okx Pawl ex B'ernab'e toju' ja te k'u'lb'il kye aj Juda toj Ikonyo, ex xikma'n tyol Dyos, nim e'okslan, e'aj Juda ex mya aj Juda.²Aye'tzu'n aj Juda min e'okslan te Qajaw, e'okten q'ol ktx'u'jil mya aj Juda tu'n kyok tzaqpaj kyi'ju' okslal.³Ekyajtzun ten b'a'npun q'iju' apostl atzu', q'uqlitoq kk'u'j ti'j Qajaw, mixtoqti' nche xob' nxikma'n tyol Dyos; ex intoq tkuwsa'n Dyos nxikma'n ti'j tk'u'jlalil Dyos, intoq xitq'o'n kyipumal tu'n kb'ent b'a'nq'ob'aj ex techlal kyu'n.⁴Aye'tzu'n xjal toju' nintnam pa'ntoq kyib', junjun nkq'o'n kyib' kyuk'i'l aj Juda, aye'tzun junjuntl intoq kyq'o'n kyib' kyuk'i'lju' apostl.⁵B'enttzunti'j kyu'n aj Juda kyuk'i'l mya aj Juda kyuk'i'lju' tzyul kawb'il tu'n kyok kyili'n ex tu'n kb'aj kxon toj ab'j.⁶Tetzunj kb'inte Pawl ex B'ernab'e, eb'je'tz tzaqpaj, exi' Listra ex Derb'e, aye' tnam toj Likaonya ex toju' tx'otx' ti'jile.⁷Ex xikpakb'a'n tpakb'al b'a'n atzu'. B'aj xon Pawl toj ab'j toj tnam Listra

⁸Atitoqtzun jun xjal min nb'ent tb'et toj Listra. B'ajxtoq b'eta'xi', qu'n koxtoq titz'jlenx. Q'uqli toqju' ichan lu,⁹intoq b'in teju' nxitma'n Pawl, okka'yin Pawl ti'j, ex eltnik' Pawl te qa atitoq tokslab'l tu'n tq'anet.¹⁰Xitma'ntzuntz kuw te:
—¡We'ktza ex we'ku'ya b'a'nxi'x! chij.
Jumajxtzun tjawe' ichan, ex aq'wi b'etel.¹¹Tetzunj kka'yinte xjal tb'incha Pawl, e'aq'wi ẍch'ilte toj kyol aj Likaonya kjalu:
—¡Dyos qekye' matxi' che k'u'l qxol nakuj ichanqe'! chechij.

¹²Okkq'o'n B'ernab'e te dyos Jupiter, atzu'n Pawl te dyos Merkuryo, qu'n atoq nyolin.¹³Atzu'n pale ntoq ajb'en twitz Jupiter, ju' atitoq tja ttx'an tnam, e'tzaj tiq'i'n tman wakx ex b'ech te wiqb'il; tajb'iltoq kyuk'i'l xjal tu'n kkub' kq'o'n te chojb'il.¹⁴Tetzunj kka'yinte B'ernab'e ex Pawl, xikylaqu'n kyxb'alun ex e'okx kxolju' xjal intoq che ẍch'in kjalu:

¹⁵—E'taye, ¿tiqu'n nkb'incha'ne' lu? Ichan qona'qe' kse'nxkye. A pena' xqo tzaja'ye' q'malte tpakb'al b'a'n kyeye', tu'n tkyaj kq'o'ne' ti'xti' lu mixti'x kyajb'en, ex tu'n tanjtzkyi'je' tuk'i'l Dyos itz', b'inchante kya'j ex tx'otx', e'ninnjab' ex tkyaqilju' ati kyoj.¹⁶Maskye taq' Dyos anb'il teyilex junjun tu'n tiq'inte tb'e ojtxi',¹⁷intoq tyek'u'ntib' kukxju' tu'nelju' b'a'n ntoq tb'incha'n; ate ntzaj q'onte jb'al kyib'aje' ex ntzaj tq'o'n twitz kyawale', ex ntzaj tq'o'nju' nojqelan te kwaye' ex tu'n ktzalaje', chechij kye.

¹⁸Maskye xikma'n ikju' kye, mixti'x mqet kwitzju' xjal tu'n tkub' kq'o'n chojb'il kwitz.

¹⁹Epontzun junjun aj Juda aj Antyokyiyqe' toj Ikonyo, exi' kychuku'n xjal; e'oktentzuntz xolte Pawl toj ab'j, ex toj knab'l qa matxitoq kyim kyu'n, ex xikyjwo'n ti'jxi' tnam.²⁰Tetzunj tb'aj kb'u'yi'n kyib'ju' okslal ti'j Pawl, jaw we' Pawl ex okx jumajtl toju' tnam; tetzun juntl q'ij e'ex tuk'i'l B'ernab'e ex exi' Derb'e.

²¹Tb'ajlenxi'tzun kma'n tpakb'al b'a'n toj Derb'e, nim e'okslan te Qajaw, anjkyi'j Listra, Ikonyo ex toj Antyokyiy.²²Exi' kyoni'n okslal, xikyab'tzi'n kye tu'n t-xikljo'n kyokslab'l ti'j Qajaw, xikma'n kye qa ati tu'n tik'x nim yajb'il kyu'n tu'n kyokx toj tkawb'il Dyos.²³Ex e'okkq'o'n tijwnaq kxolile junjun k'loj okslal, kb'ajlenxi'tzun na'n Dyos ex mewayin, e'kyaj kyoqxena'n toj tq'ob' Qajaw jamatxitoq che okslana'. Anjkyi'j Pawl ex B'ernab'e Antyokyiy toj Sirya

²⁴Tej kyik' toj tx'otx' Pisidya, e'pon toj Panpilya.²⁵Xikma'n tpakb'al b'a'n toj Perke, exi'tzuntz Atalya;²⁶exi'tzuntz toj b'ark tu'n kpon Antyokyiy, toju' nintnam ja echq'onjtza' tu'n kb'inchante aq'untl japunb'aj kyu'n.²⁷Tetzunj kpon Antyokyiy, eb'aj kb'u'yi'n okslal ex xikma'n kye tkyaqilju' matxitoq tb'incha Dyos kyuk'i'l, ex se'n matxitoq tjaq Dyos ja kyeju' mya aj Judaqe', tu'ntzun ikxkye tu'n kyokslan te Qajaw.²⁸Ex e'kyajten b'a'npun q'ij Pawl ex B'ernab'e kyuk'i'lju' okslal atzu'. Aju' kyej b'entti'j kyu'n apostl exqe' tijwnaq

¹Ate'toqtzun junjun tzajniqe'toq Juda ex e'pon Antyokyiy toju' tq'ijlalil lu, e'okten xnaq'tzalkye okslal qa laytoq b'ant kklet qa min sok kyechel ti'j kychib'jil kse'n ntma'n tkawb'il Moyses.²Ok jun yol kuw kyuk'i'l kyu'n Pawl ex B'ernab'e, b'anttzunti'j kyu'n okslal atzu' tu'n kxi' kychq'o'n Pawl ex B'ernab'e kyuk'i'l jte'tl, tu'n kb'ajx Jerusalen yolil kyi'ju' lu kyuk'i'l apostl exqe' tijwnaq toju' nintnam lu.

³Exi'tzun chq'o'n kyu'n okslal toj Antyokyiy, tej kyik' kyoj tx'otx' Penisya ex Samarya, b'ajx kma'n se'n matxitoq kyaja' kq'o'n xjal mya aj Juda ojtxi' kyokslab'l tu'n kxilpe ti'j Dyos. Ex kkyaqilju' okslal ojexi'x e'jaw tzalaj tu'nju' tqanil lu.

⁴Tetzunj kpon Pawl ex B'ernab'e Jerusalen, ek'monjtz kyu'n okslal, e'apostl ex kyu'n tijwnaq, ex b'ajx ktx'olb'a'n tkyaqilju' matxitoq tb'incha Dyos kye.⁵Ate'toqtzun junjun parisey ojetoq che okslan, ejawe' ex kma kjalu:
—Ilxi'xti'j tu'n tok kyechelju' mya aj Judaqe' ti'j kychib'jil, ex tu'n t-xiq'met kye tu'n kb'inchante tkawb'il Moyses, chechij.

⁶B'ajtzun kb'u'yi'n kyib'ju' apostl kyuk'i'l tijwnaq tu'n kyolinxi'x ti'ju' lu.⁷Kyb'ajlenxi'tzun yolin nim tib'aj, jawe' Luch ex tma kjalu:
—E'ntzik ex witz'in, kanli kwitze' mab'et-xi' q'ij njaw t-sk'o'ne' Qman Dyos kxole' q'malteju' tpakb'al b'a'n kyeju' mya aj Judaqe', tu'n kyokslan te Qajaw.⁸Ex tyek'u Dyos, ojtzqilte kyanmi xjal, qa etk'am, qu'n tzaj tq'o'n Xewb'aj Xjan kye kse'nxqe.⁹Junelnite' qilwi tu'n Dyos kyuk'i'l, qu'n ex matxi' t-ẍtilsa kyanmi tu'nel kyokslab'l.¹⁰Atzu'n ja'lo, ¿tiqu'n nxa' kxitu'na'ye' ntb'incha'n Dyos, inkub' kq'o'ne' jun iqtz kyib'aju' okslal lu, extzun min nb'ent qiq'inte ex min b'ent kyiq'inte ojtxi' qyajilb'en?¹¹In pena' qoksla'n qama qoklet toj t-xtalb'il Dyos tu'nju' matzaj q'aq'an tk'u'j Qajaw Jesus qi'j, kse'nxkye, chij.

¹²Kkyaqil eb'ajkub' nume tej kb'inte chik'b'ab'l kyu'n Pawl ex B'ernab'e kyi'ju' techlal ex b'a'nq'ob'aj matxitoq tb'incha Dyos kyu'nel kxolju' mya aj Judaqe'.¹³Tetzunj kb'aj yolin, tma Santyay kjalu:
—Chin kb'intze' ntzik ex witz'in:¹⁴Maqb'i te Simon se'n tzaja' laqj tk'u'j Dyos kyi'ju' mya aj Judaqe', ex majaw t-sk'o'n jun ttanamku'xi'x kxol.¹⁵Ax yolju' se'n tz'ib'a'n kyu'n t-sanjelal Dyos, kse'n ntma'n kjalu:

¹⁶Tb'ajlenxi'tzun ja'lu chin ultle' ex kjawil nb'incha'n jumajtle' tja Dab'i kub'ni tz'aqi ex kjawil nwab'a'n jumajtle',¹⁷tu'ntzun kjyon txqantl xjal wi'je' ayine' Dyos. kyuk'i'l kkyaqil nimaqtnam matxi' che xjanset toj nb'iye'.¹⁸Ayine' Dyos Manb'aj, exi' nyek'u'ne' ti'xti' lu atxi'x kyoju' tq'ijlalil ojtxi', oje nmaye' nyole', chij.

¹⁹Qu'mtzun nkane' toj nwitze', lay che kub'q'etju' iqtz lu min nche ojqelan kyib'aju' mya aj Juda, makyej kq'o'n ojtxi' ktxol tu'n kxilpe ti'j Dyos.²⁰O'kxte' tu'n txi' tz'ib'et kye tu'n lalun che'x kych'yo'n alu'mj kub'niq'o'n kwitz witzleb', exqe' alu'mj nkub' kjtz'o'nkyib' ex chik', ex tu'n lalun kb'incha ajpaji'n.²¹Qu'n ttzajlenx kyoj tq'ijlalil ojtxi' ate'qe' nche pakb'ante tkawb'il Moyses kyoj ja te k'u'lb'il kyoj q'ij te ojlab'l, chi Santyay. U'j xitz'ib'a'n kyeju' mya aj Juda

²²B'anttzunti'j kyu'n apostl ex tijwnaq kyuk'i'l kkyaqil okslal, tu'n kjaw ksk'o'n junjun kxol tu'n kxi' kychq'o'n Antyokyiy kyuk'i'l Pawl ex B'ernab'e. Jaw ksk'o'n Judas, ax tb'iju' B'arsab'as, ex Silas, nim toklen kxol okslal,²³ex xiktz'ib'a'n u'j tu'n t-xikyiq'i'n kjalu:
Ayo'ye' apostl exqe' tijwnaq, qitz'inqib' kyuk'i'le', nche'x qq'olb'e'ne' qtzik ex qitz'in mya aj Judaqe' najlqe' Antyokyiy, toj Sirya ex Silisya.²⁴Ma qb'iye' ate' junjun xjal exi' tzalu ex myaqo'ye' oxi' chq'onkye, ex matxi' che okten yajulkyeye' tu'n kyol, ex nkuxitj knab'le' kyu'n.²⁵Qu'mtzun mab'entti'j qu'ne', b'a'n sela' toj qwitze' tu'n kxi' qchq'o'ne' junjun qxole' tu'n kxi' ka'yilkyeye' junx kyuk'i'l qtzik B'ernab'e ex Pawl nqo tzalaje' kyi'j,²⁶matxi' kyaq'kyib' toj xob'ajil tu'n tpaj Qajaw Jesukrist.²⁷Qu'mtzun mache'x qchq'o'ne' Judas ex Silas: che yolilku'xi'x kyuk'i'le' tu'n tb'ajx kychik'b'a'n tkyaqil ja'lu.²⁸B'a'n sela' toj twitz Xewb'aj Xjan ex toj qwitze' tu'n lalun kub' q'o'n jun iqtz kyib'aje' kyib'ajxi'tlju' inxi'x che ojqelan lu:²⁹tu'n lalun che'x kych'yo'ne' alu'mj kub'ni q'o'n te chojb'il kwitz witzleb', ex chik' ex alu'mj kub'ni tjtz'o'ntib', ex lalun kb'inchaye' ajpaji'n. Qama txi' kka'yi'n kyib'e' kyeju' lu, che anq'ile' b'a'n. Awt Qman Dyos k'iwlankyeye', chiju' xiktz'ib'a'n.

³⁰Tb'ajlenxi'tzun kq'olb'e'n kyib', exi' Antyokyiy, eb'aj kb'u'yi'n okslal ex xikq'o'n u'j kye.³¹Tetzunj tb'aj kẍch'i'n okslal u'j, ojexi'x eb'jaw tzalaj tu'nju' xiq'uqb'a'n kk'u'j.³²Tu'ntzu'n t-sanjelal Dyos qekye' Judas ex Silas, e'okten q'uqb'alte kk'u'j ex q'olte kyipumalju' okslal tu'n kyol.³³Tb'ajlenxi'tzun jte' q'ij, eb'ajx q'olb'e'n toj tzalajb'il kyu'n okslal, tu'ntoq tanjkyi'ju' e'pon chq'o'n kxol.³⁴Atzunte Silas b'a'n ela' toj twitz tu'n tkyejten atzu'.³⁵Ekyajtzun ten Pawl ex B'ernab'e toj Antyokyiy, kyuk'i'l txqantl, intoq che q'on xnaq'tzb'il ex intoq xikypakb'a'n tpakb'al b'a'n ti'j Qajaw. Xi' Pawl pakb'al tkamaji'n najchaq

³⁶Tb'ajlenxi'tzun jte' q'ij, xitma'n Pawl te B'ernab'e kjalu:
—Qo' jumajtl ka'yilkye qtzik e'qitz'in kyoj kkyaqilju' nimaqtnam ja oje b'aj qpakb'a'na' tyol Dyos, tu'n qka'yinte se'n ta'qeya', chij.

³⁷Tajb'iltoqtzun B'ernab'e tu'n txi' Xwan kyuk'i'l, aju' Kuẍ tb'i;³⁸atzunte Pawl min kub' toj twitz tu'n txi', qu'n ojetoq tz'anjtzxi'ti'j Kuẍ Panpilya ex min xitljo'ntl kyuk'i'l toju' aq'untl.³⁹Mixti'x moje kyol, ex majxkub' kypa'n kyib': Xitk'le'n B'ernab'e Kuẍ ex exi' toj b'ark tu'n kpon Chipre,⁴⁰Atzunte Pawl jaw t-sk'o'n Silas te tuk'i'l, ex chq'o'nqetoq kyu'n okslal toj t-xtalb'il Qman Dyos.⁴¹E'ik'tzuntz Sirya ex Silisya, intoq che'x kyoni'n okslal. Xi' Timotey kyuk'i'l Pawl ex Silas

¹Pontzun Pawl Derb'e ex Listra, ja okyala' jun okslal twitz, Timotey tb'i, tal jun qya okslal aj Juda, tk'wal jun ichan aj kryek.²B'a'ntoq che yolin okslal aj Listra ex aj Ikonyo ti'j.³Tajb'iltoq Pawl tu'n txi' Timotey tuk'i'l, na'mtoqtzun txi', oktq'o'n techel ti'j tchib'jil tu'n lalun tzaj ktx'u'jil aj Juda najlqe'toq kyoju' najb'il lu, kkyaqil toqna' b'ilte qa mya aj Juda tman Timotey.⁴Xikma'n kxnaq'tzb'ilju' apostl exqe' tijwnaq kxol okslal toj Jerusalen kye okslal kyojile kkyaqilju' tnam jatoq nche ik'a'.⁵Iktzu'n intoq ten kyipumalju' okslal toj kyokslab'l, ex intoq chmet kb'aj junjun q'ij. Twitzik' Pawl

⁶Mixtzunti' taj Xewb'aj Xjan tu'n t-xikma'n tpakb'al b'a'n toj tx'otx' Asya, eb'jik'x toj tx'otx' Prijya ex Kalasya,⁷ex e'pon ttzi nqach te Misya. Kub'tzun kxima'n tu'n kyokx toju' tx'otx' B'itinya, ex mixti' taju' T-xew Jesus.⁸Majxtzun e'ik'x toj Misya, eku'x ttzi ninnjab' Troade.⁹Atzuntzu' oka' jun nakuj witzik' te Pawl te qonik'an; oktka'yi'n jun ichan aj Masedonya, wa'ltoq nkub'san te kjalu: Kutik'tza Masedonya ex qotoniya, chij.¹⁰Naqxtzun tej tk'monte Pawl witzik' lu, qb'incha qib'e' tu'n qxi'ye' Masedonya, q'uqli qk'u'je' qa a Dyos ntoq txkonqeye' tu'n qxi'ye' q'malte tpakb'al b'a'n atzu'. Pakb'ab'l toj tnam Pilip

¹¹O'okxtzuntze' toj b'ark Troade, majx oxi'ye' toju' swejtx'otx' Samotrasya, tojtzun juntl q'ij opone' Neapolis.¹²Oxi'tzuntze' Pilipo, juntoq tnam tzyu'n tu'n Rom ex jun nintnam nim toklen toj Masedonya. Oten jte' q'ije' atzu'.¹³Tojtzun sab't qexe' ti'jxi' nintnam, ttzi nin a', jaxima'ntoq qu'ne' qa ati janche na'na' Dyos aj Juda. Okub' qeye' ex o'aq'wiye' q'malte tpakb'al b'a'n kyeju' qya matxitoq b'aj kb'uyi'n kyib'.¹⁴Lidya tb'iju' jun; aj Tyatira ex intoq k'ayin tb'anil xb'alun kyeq twi' wi'yal. Na'l Dyos toqju' qya lu, intoq b'in ti'ju' tyol Dyos, jqet tanmi tu'n Dyos tu'n tkub' tb'i'nxi'xju' nxitma'n Pawl.¹⁵Jawtzun a' twi' kyuk'i'lxi' toj tja, kub'santzuntz qeye' kjalu:
—Qa okslal qinxi'xe' ti'j Qajaw toj kwitze', kukyaj tene' njaye', chij.
Ilxi'xtoqti'j tu'n, tu'n qkyaje' tja.

¹⁶Atzun jumaj, xi'toq qxi'ye' ja noka' na'j Dyos, elyal jun txin qwitze' tzyu'ntoq tu'n jun xewb'aj tu'n tpon tnab'l. Lq'o'n majintoq, nimtoq pwaq nkykanb'a'n tajaw tu'nju' npon tnab'l kyi'j ti'xti'.¹⁷Intoq oklpeju' txin lu ti'j Pawl ex qi'je', intoq jawt-ẍch'i'n:
—¡Ajb'el qekye' ichan lu te Qman Dyos nim toklen, ex nxikma'n tb'eyil kolb'ilkyeye'! chij.

¹⁸B'a'npun q'ij tb'inchaju' txin lu ikju', tzmax myatoq tajb'itl Pawl, anjtzun ka'yin Pawl ti'j, ex xitma'n teju' Xewb'aj tzyulte kjalu:
—Toj tb'i Jesukrist, kxe'l nma'ne' teya tzaqpinkja txin lu, chij.
Textzu'n kmoj lu kyej tzaqpi'n tu'n xewb'aj.

¹⁹Tetzunj kyka'yinte tajawju' txin min nche kanb'antl pwaq tu'nju' minpontl tnab'l kyi'j ti'xti', etzyet Pawl ex Silas kyu'n ex exi' kyiq'i'n kwitz tzyul kawb'il, jata'qe'xi' nim xjal.²⁰E'okx kyek'u'n kwitz ajkawil ex xikma'n:
—Ate'qe'ku' aj Juda lu q'ol xitb'il toju' ninqtaname',²¹ex inkq'o'n xnaq'tzb'il ti'ju' nkb'incha'nju' lay b'ent qk'monteye' ex lay b'ent qb'inchanteye', qu'n aj Rom qo'ye', chechij.

²²Ejawtzun tilju' xjal kyi'j Pawl, ex kychaq'u' ajkawil tu'n tb'je'l q'i'n kyi'j ex tu'n kb'aj juma'n tu'n tq'ob' tze.²³Kyb'ajlenxi'tzun kjuma'n nimxi'x, e'okx kq'o'n toj kars, ex kychaq' teju' xq'uqil kars tu'n kxi tka'yi'n b'a'nxi'x.²⁴Tetzunj tk'monte xq'uqil chaq'b'il lu, e'okxtq'o'n tzmax t-xexi' kars ex e'kyaj t-xmo'n kqan toju' tze.

²⁵Tetzunj intoq che na'n Dyos Pawl ex Silas te qonik'an ex intoq che b'itzan te Dyos, ex intoq che b'in txqan xjal jpu'nqe',²⁶naqx mixnab'en ttzaj jun kyajnajnab' kuw majx yukchi tq'uqlil kars tu'n. Textzu'n kmuj eb'aj jaqli kykyaqil tjpel kars, ex b'je'l pujli xpatx'k'uxb'il kyi'j kkyaqilju' jpu'nqe'.²⁷Tetzunj tka'yinte xq'uqil kars jqo'miletl qekye' tjpel, jawtiq'i'n tk'uẍtx'e'nb'il tu'ntoq tkub' tb'yo'ntib', qu'n chilo qa matxitoq che b'ajx oqu' jpu'nqe'.²⁸Atzunte Pawl xit-ẍch'i'n te kjalu:
—¡Lalun tk'ixb'sa tib'a, luqo'qe' ato'ye' qkyaqile' tzalu!, chij.

²⁹Xi'tzun tqani'n xq'uqil kars jun kantil, ojqel tokx toju' kars, intoq lu'lun tu'n xob'el, kub' meje kwitz Pawl ex Silas.³⁰Eb'je'tz tiq'i'ntzuntz ex xitqani'n kye:
—Taye, ¿Titi' tu'n nb'inchanteye' tu'n nklete'? chij.

³¹Xi'tzun ktzaq'we'n te kjalu:
—Tz'okslana te Qajaw Jesus, kkleteltzuntza, aya exqe' toj tjaya, chechij.

³²Xi'tzun kma'n tpakb'al b'a'n ti'j Qajaw te ex kyeju' ate'toq tja.³³Textzu'n kmuj lu te qonik'an, b'aj ttxjo'n xq'uqil kars kk'ixb'lenju' apostl, jawtzun a'tz kwi' kyuk'i'lxi' toj tja.³⁴Exitiq'i'ntzuntz tja ex xitq'o'n kwa, inxi'xtoq che tzalaj kyuk'i'lju' toj tja tu'nju' e'okslan te Dyos.

³⁵Tetzun prim, e'pon kychq'o'n ajkawil junjun xq'uqil q'olteju' chaq'b'il teju' xq'uqil kars tu'n kxi' ttzaqpi'n Pawl ex Silas.³⁶Xi'tzun tma'n xq'uqil kars te Pawl kjalu:
—Ma kychaq'u' ajkawil tu'n kxintzaqpi'ne'; b'a'n tu'n kxi'ye' ja'lo toj tzalajb'il, chij.

³⁷Atzunte Pawl xitma'n kyeju' xq'uqil kjalu:
—Ayo'ye' aj Rom qo'ye', maqob'aj jiku'ne' kywitz xjal na'mxtoq qokye' toj xjel, ex maqo okx jpu'ne'; ¿tzun ja'lo, makyajb'il tu'n qxi' kytzaqpi'ne' toj ewaj? ¡Lay! Aye'ku'kye tu'n kyul q'ilmix qeye', chij.

³⁸Exi'tzu'n xq'uqil q'malte kye ajkawil, aye'tzu'n ajkawil eb'aj sak'puj tej kb'inte qa aj Romqe'.³⁹Epontzun ajkawil qanil najsb'il kwitz Pawl ex Silas ex eb'je'tz kyiq'i'n toj kars, ex xikkub'sa'n kye tu'n kyetz ti'jxi' nintnam.⁴⁰Kyetzlenxi'tzun toj kars, exi' Pawl ex Silas tja Lidya, kb'ajlenxi'tzun kka'yi'n okslal ex eb'aj kkuwsa'n, e'ik'b'et atzu'. Eb'jaw tilj xjal Tesalonik

¹Eb'jik'x Pawl ex Silas toj Anpipolis ex toj Apolonya, e'pontzuntz Tesalonik, ja ta'toq jun ja te kk'u'lb'il aj Juda.²Kse'nxtzu'n ntb'incha'n Pawl, oktljo'n oxe' sman tu'n txi' toju' ja te k'u'lb'il toj q'ij te ojlab'l.³Intoq xitchik'b'a'n qa atitoq tu'n tkyim Krist ex tu'n tjaw anq'intl yajxi'tl. Intoq xitma'n kye:
—Axju' Jesus nxinma'ne' kyeye', ate Kristju', chij.

⁴E'okslan junjun aj Juda, ex kmujb'akyib' kyuk'i'l Pawl ex Silas. Ex nim mya aj Juda e'okslan intoq che k'ulun te Dyos, ex nim qya ati kyoklen.⁵Exky'aqlintzu'n aj Juda min e'okslan tu'n tpaju' lu, ex eb'aj kb'u'yi'n junjun xjal b'inchal myab'a'n naqtoq nche b'et tu'n kjaw tilju' xjal toju' nintnam kyu'n. Expe' e'oktzaqpaj ti'j tja Jason, intoq che jyon kyi'j Pawl ex Silas tu'n kyetz kyiq'i'n ex tu'n kxikq'o'n toj kq'ob'u' xjal;⁶mixtzunti' e'knet kyu'n atzu', exi' kjwo'n Jason kyuk'i'l junjuntl okslal kwitzju' tzyul kawb'il toju' nintnam, intoq jaw kẍch'i'n kjalu:
—¡Matxi' che oktenju' ichan lu txalpulkye kkyaqil xjal toj tkyaqil twitz tx'otx', ex matxi' che ul tzalu,⁷ex e'kub' tk'mo'n Jason tja! ¡Kykyaqilx nche ik' tib'aj tkawb'il ninimaqkawil, nkma'n qa ati juntl nimaqkawil, aju' Jesus! chechij.

⁸Tetzunj tb'aj kma'n ja'lu, eb'jaw tilju' xjal kyuk'i'l tzyul kawb'il.⁹Atzunte Jason kyuk'i'lju' eb'ajxtzyu'n tuk'i'l xikq'o'n pwaq tzuyb'ilkye, eb'je'tz tzaqpi'ntzuntz. Pakb'ab'l toj B'erea

¹⁰Lwiyxi'xtzun exichq'o'n Pawl ex Silas kyu'n okslal tzmax B'erea. Tetzunj kpon atzu', exi' toju' ja te kk'u'lb'il aj Juda.¹¹B'a'n xjal qexi'xtoqju' aj Juda lu kyekwitzju' aj Tesalonik, intoq kk'mo'n tpakb'al b'a'n tu'n tkyaqil kk'u'j, ex intoq che kub'kxnaq'tza'n Tu'jil tu'n telkynik' qa ax ntoq xiq'ma'n kye.¹²Nim e'okslan kxol, ex nim mya aj Juda e'okslan, eqya ati kyoklen ex ichan.¹³Tetzunj kb'inte aj Juda aj Tesalonik qa intoq tpakb'a'n Pawl tyol Dyos toj B'erea, e'pon atzu' ex e'aq'wi xitulkye xjal tu'n kb'jaw tilj.¹⁴Aye'tzu'n okslal oktilil kyu'n tu'n tex Pawl lwiyxi'x tu'me'l mlaj, aye'tzu'n Silas ex Timotey e'kyajten B'erea.¹⁵Aye'tzu'n exi' wab'alte Pawl e'pon tuk'i'l tzmax toj nintnam Atenas. Ex b'ajx tma'n Pawl kye tej tanjkyi'j tu'n kpon Silas ex Timotey lwiy tk'etz. Tpon Pawl Atenas

¹⁶Tetzunj intoq ayon Pawl kye Silas ex Timotey toj Atenas, tzaj tb'is tej tka'yinte nim txqan witzleb' toju' nintnam.¹⁷Tu'ntzunju' okten yolil ti'j kyuk'i'l aj Juda toju' ja te k'u'lb'il ex kyuk'i'l txqantl nche k'ulun te Dyos, ex ikx tkyaqil q'ij nyolin ti'j kyuk'i'l xjal jankb'u'yina' kyib'.¹⁸Ex ikxqe' junjun jyol ojtzqib'l, aye' ljolte kxnaq'tzb'il epikureo exqe' ljolte kxnaq'tzb'il estoyk, e'okten wulil tuk'i'l Pawl. Junjun ntoq kma'n:
—¿Titi'xi'xtzu'n ntma'n la'j xjal lu? chechij.
Junjuntl ntoq kma'n:
—Naku'j jun q'ol tqanilte' kyi'j kydyos najchaq xjal te'lu, chechij.
Intoq kma'n ikju' qu'n intoq xitma'n Pawl tpakb'al b'a'n kye ti'j Jesus ex ti'ju' tjaw anq'in.¹⁹Xi'tzun kk'le'n Pawl kyuk'i'l twi' witz Areopako, kwitz k'loj nejenel, ex xikqani'n te:
—¿Ma b'a'n tu'n qb'inteye' titi'xi'xju' ak'a'j xnaq'tzb'il saj tiq'i'na qeye'?²⁰Junxi'tl tb'injtzju' intma'na qeye', ex qajb'ile' tu'n qb'inteye' titi' tz'elpuna', chechij.

²¹Qu'n kkyaqil aj Atenas exqe' najchaq xjal najlqe' atzu', o'kxtzu' toka' kwi' tu'n kb'inte ak'a'j tqanil ex tu'n kyolin ti'j.

²²Kub'tzun we' Pawl kxol toj Aryopako ex xitma'n kye kjalu:
Aye'ye' aj Atenas, toj tkyaqilju' matxi' tz'ok nka'yine', inxi'x che nimane' kye kydyose'.²³Tej ẍe oknka'yine' janche k'uluna'ye', matz'okyal jun q'olb'eb'l wu'ne' tz'ib'anqe'k yol ti'j kjalu: Te jun Dyos min ojtzqi'n, chij. Atzunju' Dyos nche k'ulune' te ex min ojtzqi'n kyu'ne', atzun weju'ye' ẍinul q'malte kyeye'.

²⁴Aju' Dyos b'inchante tx'otx' ex tkyaqilju' ati toj, ate tajaw kya'j ex tajaw tx'otx'. Min najli kyoj ja b'incha'n kyu'n xjal,²⁵ex minojqelan kyajb'eb'l xjal te, qu'n ate ntzaj q'onte qchwinqlal, qxew ex tkyaqil ti'xti' qe te qkyaqil.

²⁶Naq ti'j jun ichan saja' tq'o'n kyajajil xjal kyoj kkyaqil nimaqtnam toj tkyaqil twitz tx'otx'; ex kyajni tq'o'n tq'ijlalil tu'n kyanq'in ex ja che najala',²⁷tu'n kjyonte Dyos, ex tu'n tel yal kyu'n, nya'pena' najchaq ta'te Dyos tk'etz junjunqe.²⁸Qu'n tu'n Dyos nqo anq'ina', nqo yukchi ex itz'qo'; kse'n kma junjun tz'ib'al tb'anilxim kxole': Ti'j Dyos tzajna' qyajil, chechij.²⁹Tu'ntzu'n ti'j Dyos tzajna'qo', lalun kub' qxima'n qa ik Dyos kse'nqe' tilb'ilal q'anpwaq, saqpwaq mo ab'jqe' b'incha'n kyu'n xjal kse'nxju' kxim.³⁰Min ntzajtna'ntl Dyosju' matxi' kyej, tu'n tpaj min b'i'ntoq kyu'n xjal, atzu'n ja'lo intq'o'n chaq'b'il kye kykyaqil toj tkyaqil plaj, tu'n tanjtzkyi'j tk'etz Dyos.³¹Qu'n oje kub' tq'o'n Dyos jun tq'ijlalil tu'n kyok kkyaqil xjal toj xjel tu'n tojxi'x tnik'alti'j, tu'nel jun ichan oje jaw t-sko'n; ex taq' jun yek'b'il ti'j tej tjaw anq'in tu'n, chi Pawl kye.

³²Tetzunj kb'inteju' tjaw anq'in kxol kyimni, junjun exmayin, aye'tzun junjuntl kma:
—Kqb'i'tl ja'lu teya tojumajtl, chechij.

³³Ik'tzun b'et Pawl kk'etz.³⁴E'ik'tzun lpe junjun ti'j ex e'okslan. Atoq jun Dyonisyo, jun kxolju' k'loj nejenel, ex jun qya Damaris tb'i, ex txqantl. Pon Pawl toj tnam Korint

¹Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, ik'b'et Pawl toj Atenas ex xi' toj Korint.²Oktzun yal jun aj Juda twitz atzu', Akyila tb'i, aj Pont. Tzqeyintoq kyetzlen Akyila tuk'i'l Prisila ju' t-xu'jil toj Italya, qu'n ojetoq tchaq' ninimaqkawil Klawdyo tu'n kb'je'tz kkyaqil aj Juda toj Rom. Xi' Pawl xb'etzalkye³axtoqtzun taq'un Pawl se'nkye, intoq che b'inchan xb'alun te pach, kyejten kk'etz tu'n kyaq'unan junx.⁴Ex atl junjun q'ij te ojlab'l intoq xi' Pawl toj ja te k'u'lb'il, intoq xitma'n tyol Dyos tu'n tkane toj kwitz aj Juda exqe' mya aj Juda.

⁵Tetzunj kpon Silas ex Timotey tzajniqe'toq Masedonya, majxtzun okten Pawl pakb'alte tyol Dyos ex nxitma'n kye aj Juda qa ate Jesus Krist.⁶Aye'tzunkye e'okten q'ojil ti'j Pawl ex e'okten ililte; eltzun tchto'n Pawl ti'j t-xb'alun te yek'b'il qa myab'a'n nkb'incha'n, ex xitma'n:
—A'ye'xkye' ti'j kpaj qama che'xe' toj naje'n; mya npajwe'. Ja'lo ma chinxwe' q'malte tyol Dyos kye mya aj Juda, chij.

⁷Etztzuntz toju' ja te k'u'lb'il ex xi' tja jun ichan Tisyo Just tb'i, nk'ulun te Dyos ex najli ttxlaju' ja te k'u'lb'il.⁸Ex okslan Krispo te Qajaw, nejenel toju' ja te k'u'lb'il, kyuk'i'l kkyaqilju' toj tja. Ex nim aj Korint e'okslan tej kb'inte tyol Dyos, ex b'jaw a' kwi'.⁹Tojtzun jun qonik'an tzaj tma'n Qman Dyos te Pawl toj witzik' kjalu: Lalun xob'a; ljonxa tu'n tpakb'ana ex lalun kub' numeya.¹⁰Intina'we' tuk'i'la ex mix-a'lo'te kb'antel tb'inchante jun taq'wix ti'ja, nimwe' ntanam ati toju' nintnam lu, chij.¹¹Kyejtzun ten Pawl jun ab'q'i tk'i' nik'jan toj Korint, intoq xit-xnaq'tza'n tyol Dyos kye xjal.

¹²Tojtzu'n tq'ijlalil atoq Kalyon kawil toj Akaya, jaw kb'u'yi'nkyib' aj Juda ti'j Pawl; xikyiq'i'n twitz kawb'il¹³ex kma teju' kawil kjalu:
—Tokju' ichan lu q'olte knab'l xjal tu'n kk'ulun te Dyos tojun tu'me'l mya junx tuk'i'lu' kawb'il, chechij.

¹⁴Xi'toqtzun ttzyet tyolin Pawl, tej txitma'n Kalyon kye aj Juda kjalu:
—Naqwit jun nimaq il xtb'inchaju' xjal lu, jaku'wtlo chin kub' tene' b'ilte kyole' aye'ye' aj Juda;¹⁵atzunte' lu naq jun yol, jun b'iyj ex jun yol ti'ju' kkawb'ile', knk'unku'ye' kxolxe', qu'n min wajb'ile' tu'n tok nq'o'n wib'e' kyoju' ti'xti' lu, chij.

¹⁶Eb'je'tz tiq'i'ntzuntz toj tja kawb'il.¹⁷Tzajtzun ktzyu'n Sostenes, ju' nejenel toju' ja te k'u'lb'il, ex b'aj kb'yo'n axtzu' twitz tja kawb'il, atzunte Kalyon mixti'xte ximan ti'j. Anjti'j Pawl Antyokyiy

¹⁸Kyajxtentl Pawl nimtoj Korint. Yajxi'tzuntl e'kyaj tq'olb'e'n okslal, xi'tzuntz toj b'ark junx kyuk'i'l Prisila ex Akyila tu'n kxi' toju' tx'otx' Sirya. Ate'xtoqtzun Senkrea, na'mxtoq kyokx toj b'ark, eltjon Pawl twi' tu'n tjapun jun yol ttziya.¹⁹Tetzunj kpon Epeso, eltpa'ntib' Pawl kyi'j Prisila ex Akyila, xi'tzuntz toju' ja te k'u'lb'il, yolin kyuk'i'l aj Juda ntoq kb'u'yi'n kyib' atzu'.²⁰Ekub'san twitz tu'ntoq tkyajtentl kyuk'i'l, atzunte min taj,²¹e'kyaj tq'olb'e'n ex tma kye: Qa tajb'il Dyos, chin ul jumajtle' xb'etzalkyeye', chij.
Ik'tzun b'et Pawl toj Epeso ex xi' toj b'ark.²²Tetzunj tpon Sesarey, xi' q'olb'elkye okslal toj Jerusalen, anjtzun ti'jtz Antyokyiy. Toxmaji'n tb'e Pawl pakb'al

²³Tb'ajlenxi'tzun jte' q'ij, xi' jumajtl Pawl xb'et-sal jachaq ta'qe' okslal tojile junjun tnam kyoj tx'otx' Kalasya ex Prijya, intoq che tkuwsa'n kykyaqilju' okslal. Pakb'an Apolo toj Epeso

²⁴Pontzun jun aj Juda toj Epeso, Apolo tb'i, aj Alejandriy toq. Kyexi'xtoq yolin ex tojtzqi'nxi'x Tu'jil tyol Dyos.²⁵Xnaq'tza'ntoq tib' ti'ju' xnaq'tzb'il tu'n Qajaw, txoli'nxi'xtoq yolin, intoq q'on xnaq'tzb'il, inxi'x tchik'b'a'n ti'j Jesus, o'kxtoqpe' tojtzq'i'nju' jawsb'il a' tu'n Xwan.²⁶Okten Apolo yolil kwitz xjal toju' ja te k'u'lb'il; tetzunj kb'inte Prisila ex Akyila, xikyiq'i'n toj jun plajtl ex xikchik'b'a'nxi'xju' t-xnaq'tzb'il Dyos te.²⁷Tetzunj tajb'iltoq Apolo tu'n tik'x toj tx'otx' Akaya, xi' o'ni'n kyu'n okslal, ex xiktz'ib'a'n jun u'j kye okslal atzu' tu'n kk'monte b'a'n. Tetzunj tpon Akaya, ojexi'x onin kyi'ju' ojetoq che okslan tu'n t-xtalb'il Qman Dyos,²⁸inxi'xtoq xitma'n toj tu'me'l chik'lixi'x kye aj Juda kwitz kkyaqil, nxityek'u'n toj Tu'jil ex nxitchik'b'a'n qa ate Jesus Krist. Pon Pawl toj Epeso

¹Tetzunj atitoq Apolo Korint, ik'x Pawl toju' tx'otx' kwi'yile witz ex pon Epeso, e'knet b'a'npun okslal tu'n atzu'.²Xitqani'n kye kjalu:
—¿Makk'am kyeju'ye' Xewb'aj Xjan tej kyokslane'? chij.
Aye'tzunkye xiktzaq'we'n kjalu:
—B'ajxpena' qb'iya'qe' jun chik'b'ab'l ti'j Xewb'aj Xjan, chechij.

³Xi'tzun tqani'n Pawl kye:
—¿Se'ntzu'n jawsb'il a' kk'ame'? chij.
—Aju' jawsb'il a' tu'n Xwan—chechij xiktzaq'we'n.

⁴Xi'tzun tma'n Pawl kye kjalu:
Intoq jawtq'o'nte Xwan a' kwi' xjal intoq anjtzkyi'j tuk'i'l Dyos, ex intoq xitma'n kye tu'n kyokslan teju' lepchitztoq ti'j, aju' Jesus, chij.

⁵Tetzunj kb'inte ja'lu, jaw a' kywi' toj tb'i Qajaw Jesus;⁶Tetzunj kkub' tq'o'n Pawl tq'ob' toj kwi', ul Xewb'aj Xjan kyuk'i'l, ex eyolin kyoj junxi'tl yol ex intoq kpakb'a'n tyol Dyos.⁷Kab'lajojtoq ichan tu'n kkyaqil.

⁸Tojtzu'n oxe' xjaw intoq xi' Pawl toju' ja te k'u'lb'il, mixtoqti' nxob' nxitma'n tyol Dyos, intoq yolin ex intoq oktilil tu'n, tu'n tkane tkawb'il Dyos toj kwitzu' xjal.⁹Aye'tzun junjuntl pi'sqe', min xikyoksla'n, xi' eoka'ten yolil myab'a'n ti'ju' ak'a'j xnaq'tzb'il kwitz xjal. Min tentl Pawl kyuk'i'l ex exi' tk'le'n matxitoq che okslan tuk'i'l tojun tja xnaq'tzb'il te jun xjal Tirano tb'i. Atzuntzu' nq'ona'toq xnaq'tzb'il tkyaqil q'ij,¹⁰b'aj kab'e' ab'q'i tu'n, kkyaqil xjal najlqe' toj tx'otx' Asya, e'aj Juda exqe' mya aj Juda, b'aj kb'i'n tyol Qman Dyos¹¹Ex nimtoq b'a'nq'ob'aj ntoq che tb'incha'n Dyos tu'nel Pawl,¹²naqpeqe' tal su't mujqa xb'alun ma'toq che oktiqli ti'j, nche'x q'i'ntzun kyeju' yab' ex intoq che q'anet tu'n, ex intoq che kyej tzaqpi'n kyu'n t-xew tajaw il.

¹³Ate'toqtzun junjun aj Juda ntoq che b'et toj b'e ex intoq che ex kxla'ja'n t-xew tajaw il, kyajb'iltoq tu'n tajb'en tb'i Qajaw Jesus kyu'n; intoqtzun xikma'n kye t-xew tajaw il kjalu: ¡Kxe'l nma'ne' kyeye' toj tb'i Jesus, aju' ntpakb'a'n Pawl, kukyexe'!, chechij.

¹⁴Atoqtzun nkb'incha'n wuq tk'wal jun aj Juda, Esseb'a tb'i, jun knejel paletoq.¹⁵Atzun jumaj xittzaq'we'n t-xew tajaw il kye: Wojtzqi'nwe' Jesus ex wojtzqi'ne' Pawl; ¿yajtzunkye' alkyeqe'ye'? chij kye.

¹⁶Textzu'n kmoj oktzaqpaju' xjal tzyu'ntoq tu'n t-xew tajaw il kyi'j, eb'aj tb'yo'n ex min e'xkye ti'j, eb'je'tz oqtzuntz ẍb'iqliqe' toju' ja ex matxitoq che k'ixb'i.¹⁷Kkyaqilju' xjal najlqe' Epeso, aj Juda ex mya aj Juda, kb'iju' b'aj lu ex tzaj tchi kyi'j. Iktzu'n kub'a' puqlixi'x tpakb'alju' tb'i Qajaw Jesus.

¹⁸Ex nimju' matxitoq che okslan intoq che pon, intoq jaw kpa'n kwitz xjal tkyaqilju' myab'a'n b'aj kb'incha'n nejtl,¹⁹ex nim matxitoq kb'incha ajk'ayi'n nejtl b'ju'l kyiq'i'n kyuj ex b'ajkub' ktz'e'ysa'n kwitz kkyaqil xjal. Tej tjaw q'i'n tajlal kwi' u'j lu, japun toj qapelo qaqmutx' jo'k'al (50,000) medi saqpwaq.²⁰Iktzu'n xi'toq t-ximlenxi'xtl tyol Qajaw ex intoq q'ancha'lin tipumal.

²¹Yajxi'tzuntl, kub' t-xima'n Pawl tu'n txi' xb'et-sal toj Masedonya ex Akaya, ex tu'n t-xitljo'n tb'e tzmax Jerusalen. Expe' intoq tma'n qa tpomlenxi' Jerusalen, tu'ntoq txi' tzmax Rom.²²Exi'tzun tchq'o'n kab'e' onilte Masedonya, aye' Timotey ex Erast, atzunte kyejten jte' q'ijtl toj Asya. Ejaw tilj xjal Epeso

²³Eb'jaw tilj xjal toj Epeso ti'ju' okslab'l ti'j Qajaw toju' tq'ijlalil lu,²⁴jun ichan Demetryo tb'i jaw q'inte twitz, aq'unaltoq ti'j saqpwaq. Intoq che tb'incha'n Demetryo saqpwaq tilb'ilal tja dyos Artemisa, nim pwaq ntoq kkanb'a'nju' nche aq'unan tuk'i'l ti'ju' lu.²⁵Eb'aj tb'u'yi'nju' nche aq'unan tuk'i'l, kyuk'ilxi' txqantl ikxinin kyaq'unju', ex xitma'n kye kjalu: E'taye, kanli kwitze' ti'ju' qaq'un lu nqo anq'ina' b'a'n.²⁶Matxitzun kyile' ex matxi' kb'iye', luju' xjal Pawl tb'i tok q'malte kye xjal qa mya dyos qe'ju' b'incha'nqe' kyu'n ichan; nim xjal matxi' kub'ti'j knab'l tu'n, mya o'kx tzalu toj Epeso, ex toj tkyaqil tx'otx' Asya.²⁷Xob'ajilx ju'lu, qu'n kb'el b'o'lju' qaq'un, exju' tja dyos Artemisa nim toklen, in k'lunjtz kyu'n xjal toj tkyaqil Asya ex toj tkyaqil twitz tx'otx' tzmax ja'lo, kb'el naju' toklen, lay tzaj na'ntl kyu'n xjal, chij.

²⁸Tej kb'inte ja'lu, ojexi'x tzaj ktx'u'jil ex jaw kẍch'i'n: ¡Nimte' Artemisa kydyos aj Epeso toklen! chechij.

²⁹Majxtzun kub' chukji knab'lju' xjal toj tkyaqilju' nintnam. Eb'jo'k tzaqpaj kyi'j Kay ex Aristark, aj Masedonya qe', tuk'i'ltoq Pawl qe', exikjwo'n ex e'pon kyiq'i'n tzmax jankchmo'na' kyib' xjal.³⁰Tajb'iltoqtzun Pawl tu'n tokx yolil kye xjal, aye'tzu'n okslal min okx ktzaqpi'n.³¹Ex ate'toq junjun tamiw Pawl kxolju' tzyul kawb'il toj Asya, xi'kchq'o'n tq'umli te Pawl tu'n lalun tz'okx kxolju' xjal na'tz.³²Intoqtzun kma'n junjun kxolju' xjal chmo'n kyib' jun ti'xti', aye'tzun txqantl junxitltoq nkma'n, qu'n inxi'xtoq che tilju' xjal, aye'tzun knimalju' xjal min b'i'n kyu'n tiqu'n b'aja' kychmo'n kyib'.³³Atzun junjun exi' chik'b'ante titi' nb'ajte Ljantr, matxitoq txi' klmo'n aj Juda kwitz kkyaqil. Xityek'u'n Ljantr tq'ob' tu'n kkub' nak'e xjal ex tu'n tyolin te kolb'ilkye aj Juda twitz tkyaqilju' tnam.³⁴Tetzunj telkynik' qa extoq aj Juda, kkyaqil b'ajlo kab'e' kmuj kyu'n njaw kẍch'i'n: ¡Nimte' toklen Artemisa kydyos aj Epeso! chechij.³⁵Atzunju' tz'ib'al toj nintnam, tej kkub' nak'e xjal tu'n, tma: Aye'ye' aj Epeso, kkyaqil xjal ojtzqilte qa aye' xjal toju' nintnam lu xq'uqilte dyos Artemisa exju' tilb'ilal ku'tz toj kya'j.³⁶Mixna' alo'te kq'malte qa mikxa'ju', che nak'eku'ye' ex che ximanqe'ye' ajkyb'inchante jun ti'xti'ye'.³⁷Qu'n aye'kye' ichan ẍetzaj kyiq'i'ne' lu min xkub' ktxa'ju'n tja dyos ex b'ajx che yolina' taq'wix ti'ju' qdyos.³⁸Qa tajb'ilte Demetryo kyuk'i'lju' nche aq'unan tuk'i'l tu'n kb'ajsan ti'j jun xjal, luqe'kye ajkawil ate' ex ate'kye tja kawb'il; kymankx twitz kawb'il ex teyilex junjun kklom kyoklen.³⁹Exqa ma kqaniye' juntl ti'xti', ati tu'n tyoletti'j tojun chmab'l toj ttxolilti'j.⁴⁰Xob'ajilx nate' xb'aj ja'lo, jaku' qo'x poqo'n qa nqojaw tilj q'ojil ti'j kawb'il, mixti'xte jun tu'me'l tu'n t-xiqma'n qama tzaj qani'n qe tiqu'n xqojawa' tilj, chij.

⁴¹Tetzunj tb'aj tma'n tz'ib'al ja'lu, xitma'n kye xjal tu'n kb'aj anj. Tb'e Pawl tej txi' Masedonya ex Kresya

¹Tb'ajlenxi'tzunju' tilje'n, eb'aj txko'n Pawl okslal tu'n txitq'o'n junjun knab'l. E'kyaj tq'olb'e'ntzuntz ex xi' Masedonya.²B'aj t-xb'etza'n kyoj kkyaqilju' najb'il lu, inxi'xtoq che toni'n okslal kyu'n tyol; yajxi'tzuntl pon Kresya,³kyejten oxe' xjaw atzu'. Xi'toqtzun tokx toj b'ark tu'n tanjtzti'j Sirya, tej tb'inte qa matxitoq b'ajb'ent kxim aj Juda ti'j. Kub' t-xima'ntzuntz tu'n tanjti'j toj b'e twitz tx'otx', ik' jumajtl toj Masedonya.⁴Aye'toq jun okslal tuk'i'l: aye' Sopatro, aj B'erea tk'wal Piro; ex Aristark ex Sekundo, aj Tesalonik qe', ex Kayo aj Derb'e, ex Timotey, ex Tikyiko ex Tropimo aj Asyaqe'.⁵E'tzajneju' okslal lu ex okub' kyayo'ne' Troas.⁶Tik'lenxi'tzu'n tq'ij waj wab'j mixti' ttx'amal, oik'b'ete' Pilipo ex otzaje' toj b'ark, tojtzun tjwe'yi'n q'ij tkub'kyi'j qu'ne' Troas, o'kyajten wuq q'ije' atzu'. Xb'etzan Pawl Troas

⁷Kyb'u'yi' kyib'ju' okslal toj tnejel q'ij te sman tu'n tkub' sipetju' wab'j, intoq q'on Pawl xnaq'tzb'il kye okslal tzmax tej tok tk'u'j aq'b'il, qu'n atitoq tu'n tex kxol te jun q'ijtel.⁸B'u'yintoq qib'e' toju' kol najchaq tokxa', ja ta'toq txqan kantil nche k'ant;⁹atitoq jun ku'xun Ewtiko tb'i, q'uqlitoq ttzi tokyex spik'un. Nimtzun toj yolin Pawl, tzaj twatlju' ku'xun, inxi'xtoq ktan b'a'nxi'x, tzaj tz'aq tzmax toj toxi'n kol; kyimnitltoq tej tjaw kyiqi'n.¹⁰Ku'tztzun Pawl, kub' tzipe tib'aju' ku'xun ex jaw tchle'n. Xitma'ntzuntz kye okslal:
—Lalun che xob'e'; itz'te', chij.

¹¹Jawxtzun tiq'i'ntl Pawl, kub' t-sipa'n wab'j ex wan, ex xitljo'n xnaq'tzb'il tzmax tej qsqix. Ik'b'ettzuntz.¹²Atzunte' ku'xun, itz' tej tanj kyiq'i'n, qexi'x kk'u'ju' okslal tu'n ja'lu. Tb'e Pawl tzajx Troas tu'n tul Mileto

¹³Otzaj neje' toj b'ark tu'n qule' tzmax Ason ayolte Pawl, kse'nx b'antti'j tuk'i'l, qu'n kub' t-xima'n tu'n ttzaj toj tb'e twitz tx'otx'.¹⁴Tetzunj qokyale' tuk'i'l toj Ason, okx toj b'ark quk'i'le', o'tzajtzuntze' tu'n qule' Mitilene.¹⁵O'ik'b'ete' atzu' ex te juntl q'ij qik'e' tpen Kyiyo, tojun q'ijtl o'ule' toj qokyetz Samos. Tej tb'aj jun q'ijtl b'e, opone' Mileto.¹⁶Myatoq tajb'il Pawl tu'n tten nimtoj Asya, min taj tu'n tik' toj Epeso; qu'n tajb'iltoq tu'n tul lwiy Jerusalen, exqa mab'ent tu'n tten toju' tq'ij Pentekostes. Tyol Pawl kye tijwnaq toj Epeso

¹⁷Tej atitoq Pawl Mileto, xitchq'o'n ktxokli tijwnaq kxol okslal toj Epeso.¹⁸Tetzunj kpon, xitma'n kye kjalu: Kyile' se'n nchwinqlale' atxi'x tnejel q'ij tej wule' toj Asya.¹⁹Tkyaqil q'ij matxi' chin ajb'ene' te Qajaw tuk'i'l me'sb'il, nim ta'l nwitze' sel ex toj nim yajb'ilweye' tu'nju' kyajb'iltoq aj Juda tu'n kb'inchante wi'je'.²⁰Ex min xkyaj ntzaqpi'ne' tu'n txi' nma'ne' atitoq tajb'en kyeye', xinq'o'ne' xnaq'tzb'il kyeye' toj b'e ex toj kjaye'.²¹Matxi' txinma'ne' kye aj Juda ex kye mya aj Juda tu'n tanjtzkyi'j tuk'i'l Dyos ex tu'n kyokslan te Qajaw Jesus.²²Atzu'n ja'lo machinxe' Jerusalen, chq'o'n qine' ilxi'xti'j tu'n Xewb'aj Xjan ex min b'i'n wu'ne' titi' kb'ajel atzu'.²³O'kx b'i'nju' wu'ne', jaxjaku' machinxa'ye' kyoj kkyaqil nimaqtnam, intzaj tma'n Xewb'aj Xjan weye' qa chin okyex jpu'ne' ex okxi'x chin yajtele'.²⁴Ayintzunwe' myaxi'xte' nchwinqlale', awe' nchin tzalaj ti'j tu'n nb'ete' ex tu'n tjapunju' waq'une' tzaj tq'o'n Qajaw Jesus pakb'alteju' tpakb'al b'a'n ti'j tk'u'jlalil Dyos.

²⁵Atzu'n ja'lo, aye'ye' oje txinq'o'ne' tqanil tkawb'il Dyos kyeye', b'i'n wu'ne' mix-a'lo' junkye' k'okyel tka'yi'ntl nwitze'.²⁶Qu'mtzun kxe'l nma'ne' kyeye' ja'lo, mya npajtlwe' qama txi' junkye' toj naje'n,²⁷matxina' txinma'nwe' tkyaqilju' t-xim Dyos kyeye', mixti'we' xkub' wewa'n.²⁸Qu'mtzun kka'yinx kyib'e' ex che kka'yinqe'xe' okslal, aye'ye' mache okq'o'ne' tu'n Xewb'aj Xjan te k'ik'lel kyi'ju' ttanam Dyos e'tloq' tu'nku' tchk'el.²⁹B'i'n wu'ne', wik'lenxi'ye', che ul txqantl q'ojil kyi'ju' okslal, mya'lqexi'x kse'n xo'j.³⁰Okpena' che jawil miltz'uj junjun q'ol xnaq'tzb'il kyxolxe' ti'j chajyolil tu'n kb'ajx lpe okslal kyi'j.³¹Qu'mtzun b'a'nqe'xe', kna'ku'ye' machin q'on nab'le' kyeye' teyile junjun nelxi' ta'l nwitze' toj oxe' ab'q'i.

³²Atzu'n ja'lo, e'ntzik ex e'witz'in, che kjel nq'o'ne' toj tq'ob' Qman Dyos ex toj tpakb'al b'a'n ti'j tk'u'jlalil Dyos. Atite Dyos tipumal tu'n kych'iye' toj kyokslab'le' ex tu'n ttzaj tq'o'n kyeye' tkyaqilju' oje ttziya kye ttanam.³³Min xponk'u'je' ti'j tpwaq mo ti'j t-xb'alun jun xjal.³⁴Kanlipena' kywitze' machin aq'unane' kyu'nku' nq'ob'e' tu'n tkanb'etju' nojqelan weye' ex kye ate'toq wuk'i'le'.³⁵Matxi nyek'u'ne' kyeye' kukxju' qa ik tu'n qaq'unanju' tu'n qonin kyeju' ati nojqelan kye, ex tu'n ttzaj kna'ne' tma Qajaw kjalu: K'i'wla'nxi'xte' inq'onte kyetwitzju' nk'monte, chij, chi Pawl.

³⁶Tb'ajlentzun tma'n Pawl ja'lu, kub' meje ex na'n Dyos kyuk'i'l kkyaqil.³⁷Kkyaqil e'oq', b'aj kychle'n Pawl ex b'aj kma'tzi'n.³⁸Inxi'xtoq che b'isun, qu'n matxitoq txitma'n kye lay tz'ok kka'yi'ntl twitz. E'tzajtzuntz wab'alte tzmax jata' b'ark. Tb'e Pawl tu'n tpon Jerusalen

¹Tetzunj qik'b'ete' kk'etz, o'tzaje' toj b'ark ex opone' Kos, te juntl q'ij opone' Rodas, ex o'tzajtle' opone' Patara.²Knettzun jun b'ark qu'ne' iktoq ttzaj Penisya, o'tzajtzuntze' toj.³Qile' swejtx'otx' Chipre tej qik'e', kyej toj qnayaje', qlaj qb'eye' tu'n qpone' Sirya. Atitoqtzun tu'n tkyaj tiqatz b'ark toj tnam Tiro, o'okxe' atzu'.⁴E'knetju' okslal qu'ne', ex okyajten wuq q'ije' kyuk'i'l. Q'ma'ntltoqtzun kye tu'n Xewb'aj Xjan, xikma'n te Pawl tu'n laluntoq txi' Jerusalen.⁵Atzun tb'aju' wuq q'ij, o'ik'b'ete'. Kkyaqil eb'ajtzaj kyuk'i'lxi' kxu'jil ekk'wal wab'alqeye' tzmax ttxa'n nintnam, okub' mejetzuntze' ttzi ninnjab' ex ona'n Dyose'.⁶E'kyaj qq'olb'e'ntzuntze' ex o'okxe' toj b'ark, ex anjkyi'j kja.

⁷B'ajtzun qb'etze' tib'aj ninnjab' tej qule' Tolemayda, eb'aj qq'olb'e'ne' okslal atzu' ex o'kyajten jun q'ije' kyuk'i'l.⁸Te juntl q'ij o'ik'b'ete' ex opone' Sesarey. Opone' tja Pelip ju' q'mal tpakb'al b'a'n, aj kyuk'i'lju' wuq onilkye apostl, ex okyaje' tuk'i'l.⁹Ate'toq kyaje' tmyal Pelip na'mxtoq kmje, t-sanjelal Dyos qe'toq.¹⁰Ma'toqtzun b'et q'ij ato'taqe' atzu', tej tpon jun t-sanjelal Dyos tzajni toj tx'otx' Juda, Akab'o tb'i.¹¹Tej tpon Akab'o qk'etze', eltiq'i'n k'alb'il tk'u'j Pawl, eb'ajtk'lo'n tq'ob' etqan toj, ex tma:
—Intma'n Xewb'aj Xjan qa ik kb'ajel k'lo'na' tajaw k'alb'il ja'lu kjalu toj Jerusalen kyu'n aj Juda, ex kxe'l kq'o'n toj kq'ob' najchaq xjal, chij.

¹²Tetzunj qb'inteye', okub'sane' kyuk'i'l aj Sesarey twitz Pawl tu'n laluntoq txi' Jerusalen.¹³Atzunte Pawl tzaj ttzaq'we'n qeye' kjalu:
—¿Tiqu'n nche oq'a'ye' ex ntzaj nb'ise' kyu'ne'? Matxina' waq'we' wib', mya o'kx tu'n nb'aj k'lo'ne', ex ikx tu'n nkub' b'yo'ne' Jerusalen naq tu'nel Qajaw Jesus.

¹⁴Mixnati'x oxitb'i'ne', xiqtzaqpi'ne' tu'n txi', xiqma'ne' te:
—B'ent-xwit tajb'il Qman Dyos, qo chije'.

¹⁵Tb'ajlenxi'tzun ja'lu, qb'incha qib'e' ex oxi'ye' Jerusalen.¹⁶Exi' junjun okslal quk'i'le', oxi' kyiq'i'ne' tja jun ichan aj Chipre Mnason tb'i, matxitoq b'et q'ij okslatltel ex atoqtzu' tu'n qkyaja'ye' tja. Pon Pawl xb'etzalte Jakob'

¹⁷Tej qpone' Jerusalen, o'k'amliye' toj tzalajb'il kyu'n okslal.¹⁸Tetzun juntl q'ij oxi'ye' tuk'i'l Pawl xb'etzalte Jakob', ex ate'toq kkyaqilju' tijwnaq atzu'.¹⁹Eb'aj tq'olb'e'n Pawl ex b'ajx tma'nju' ti'xti' matxitoq tb'incha Dyos tu'nel kxol aj Juda kye toj ttxolil.²⁰Tetzunj kb'inte, jawkyajwali'n Dyos. Xikma'n te Pawl kjalu:
—Qtzik mo qitz'in, kanxtzuna nimte' matxi' che okslan kxol aj Juda, ex kykyaqil nche q'mante qa ilxi'xti'j tu'n txi' qljo'n tkawb'il Moyses.²¹Ex matxi' kyb'i qa nxit-xnaq'tza'na kye kykyaqil aj Juda najlqe' kyoj najchaq tnam tu'n tel kypa'n kyib' ti'ju' tkawb'il Moyses, ex nxitma'na kye tu'n lalun tz'ok kyechel kyk'wal ti'j kychib'jil ex tu'n lalun txi' kljo'nju' nqb'incha'n.²²¿Ti' kxe'l qb'incha'n? Oklo kb'i' xjal qa matxi' tzula.²³Ate b'a'nju' b'inchama kxe'l qma'ne' teya: Ate' kyaje' ichan qxole' ati tu'n tjapun jun kyol.²⁴Q'inqe'xa tuk'i'la, ẍtilsam tib'a kyuk'i'l ex chjoma chojb'ilte tu'n tjoyet t-xya'mal kwi'. K'okyeltzun kka'yi'n xjaltz kkyaqil qa mya axju' matxi' q'manjtz ti'ja, qu'n expe' nxitb'incha'n ntma'n kawb'il.²⁵Aye'tzu'n mya aj Juda matxi' che okslan, oje txi' qtz'ib'a'nju' b'entti'j qu'n kye kjalu: tu'n lalun txi' kych'yo'n chib'j kub'ni q'o'n kwitz witzleb', mo chik', mo tchib'jil alu'mj kub'ni tjtz'o'ntib', ex tu'n lalun kb'incha ajpaji'n. Tzyet Pawl toj tja Dyos

²⁶Exi'tzun tiq'i'n Pawl kyaje' ichan, tetzun juntl q'ij t-ẍtilsatib' junx kyuk'i'l; okxtzuntz toj tja Dyos q'malte jtoj b'aj tq'ijlalil tu'n tjapunju' kyol tziya'n, aju' ajtkub' tq'o'n toyaj junjunkye.

²⁷Xi'toqtzu'n tb'aju' wuq q'ij, ilwi Pawl toj tja Dyos kyu'n junjun aj Juda tzajniqe'toq Asya ex e'jaw tilj xjal kyu'n, e'oktzaqpaj ti'j Pawl,²⁸intoq che ẍch'in kjalu: ¡Aj Israel, qo kyonime'! Ate ichan ja'lu nb'et toj tkyaqil plaj xnaq'tzalkye xjal ex nyolin myab'a'n ti'j qtanam, ti'j tkawb'il Moyses ex ti'ju' tja Dyos. Expe' matxi' che okxtiq'i'n junjun aj Kryek toju' tja Dyos, ex matxi' kuttxa'ju'n tenb'il lu, chechij.

²⁹Kma ikju', qu'n ojetoq tz'ok kka'yi'n intoq b'et Tropimo aj Epeso tuk'i'l Pawl toju' nintnam, chechilo qa matxitoq tz'okx tk'le'n Pawl toj tja Dyos.

³⁰Kkyaqil xjal toju' nintnam eb'jaw tilj, ojqel kb'aj ponju' xjal. Tzyet Pawl kyu'n ex exkjwo'n ti'jxi' tja Dyos, ex lwiyxi'x e'kyaj kjpu'n tjpel.³¹Xi'toq tkub' kb'yo'n, tej tpon tqanil teju' chaq'ul kye xjal aj Rom te q'oj qa matxitoq che b'jaw tilju' kkyaqil xjal toj nintnam Jerusalen.³²Eb'aj tb'uyi'n chaq'ul t-xjal te q'oj exqe' ajb'el te, xi'tzuntz ojqel jate'qetoqu' xjal. Tetzunj klonte chaq'ul kyuk'i'l xjal te q'oj, min e'oktentl b'yolte Pawl.³³Pontzun lq'e chaq'ul, xitiq'i'n Pawl toj kars ex tchaq' tu'n tkub' xmo'n toj xpatx'k'uxb'il. Yajxi'tzuntl xitqani'n alkyetoq ex titi' matxitoq tb'incha.³⁴Junjuntzun xjal njaw kẍch'i'n jun ti'xti' ex txqantl njaw kẍch'i'n juntl ti'xti', mixti'x b'ent tchik'e tu'n chaq'ul tu'n tpaj nche ẍch'in; tchaq'tzuntz tu'n txi' iq'i'n toj kja xjal te q'oj.³⁵Tetzunj kjax toju' peta'n, lwiyxi'x jawx tnu'n Pawl kyu'n xjal te q'oj, tu'n tpaj nimtoq ktx'u'jil xjal ti'j;³⁶qu'n kkyaqil lepchqe'xtoq ti'j, intoq jaw kẍch'i'n kjalu: ¡Tu'n tkyim! chechij. Tkolb'iltib' Pawl kwitzju' xjal

³⁷Tetzunj xi'toq tik'x q'o'n toj kja xjal te q'oj, xitqani'n Pawl teju' chaq'ul:
—¿Ma b'a'n tu'n nyolin jun kmuje' tuk'i'la? chij.
Xi'tzun ttzaq'we'n chaq'ul te kjalu:
¿Manb'ent tyolina toj kryek?³⁸¿Ma myatzunju'ya aj Ejipt mab'et q'ij tzyet tjawti'ntib' ex e'tzaj kyuk'i'l lajk'al q'ojil toj chq'ajlaj? chij.

³⁹Xitma'n Pawl te kjalu:
—Aj Juda qinwe', aj Tarso toj Silisya, ax ntanamilju'ye' ktanamil xjal nim kyoklen; naq a b'inchama xtalb'il, q'oma anb'il tu'n nyoline' kyeju' xjal, chij.

⁴⁰Xi'tzun q'o'n anb'il te tu'n chaq'ul, kub'tzun we' Pawl kyoju' peta'n ex xityek'u'n tq'ob' kye xjal tu'n kkub' nak'e xjal. Tetzunj kkub' nak'e, xiyolin kye toj eb'rey, tma:

¹E'ntzik ex witz'in ex manb'aj, kb'intzpe'ye' kxe'l nma'ne' kyeye' te kolb'ilweye', chij.

²Tetzunj kb'inte ntoq yolin kye toj eb'rey, e'kub' nak'exi'xtl. Xitljo'n Pawl tu'n tyolin:

³Aj Juda qinwe'. Atzu' nitz'ja'ye' Tarso toj Silisya, atzuntzu' nch'iya'ye' tzalu toj Jerusalen ex nxnaq'tzanjtze' tu'n Kamalyel, kse'nx kkawb'il ojtxi' qyajilb'en. Matxi' tz'ok tilil wu'ne' tu'n wajb'ene' te Dyos kukxju' tu'n tkyaqil nk'u'je', kse'nx nkb'incha'ne' kkyaqile' ja'lo.⁴Intoq kub' nljo'nwe' toj kq'iju' nche oklpe ti'ju' ak'a'j txol lu tu'n kb'aj, eb'aj ntzyu'ne' ex eb'jo'kx njpu'ne', e'ichan mo eqya.⁵Kanlite' lu kwitzju' knejel pale ex kkyaqilju' tijwnaq. Tzaj kq'o'n u'j weye' tu'n nxi'ye' kk'etzju' qtzik aj Juda toj Damask, nxi'tzuntze' atzu' jyolkyeju' okslal, tu'n ktzaj wiq'i'ne' toj Jerusalen tzalu ex tu'n ttz'e'yset kwitz.

⁶Tetzunj iktoq nxi'ye', ch'inxtoq npone' Damask, tetoq wanq'ij, naqx minab'en ttzaj txqo'n jun spik'un toj kya'j wi'jileye',⁷majx nkub' tz'aqe' twitz tx'otx'. Ex nb'iye' jun tzaj yolin weye', tma kjalu: Sawl, Sawl, ¿Tiqu'n ntljo'na'ya toj nq'ije'? chij.⁸Xi'tzun nqani'ne' te: ¿Alkyetzuna, Taye? nchije'. Tzajtzun ttzaq'we'n weye': Ayinwe' Jesus aj Nasaret, ayinxju'ye' ljo'n toj nq'ije' tu'na, chij.⁹Aye'tzu'n lepchqe'ktoq wi'je' kyilju' spik'un, atzunju' tzaj yolin weye' min kb'i.¹⁰Xinqani'ne' te: ¿Ti'tzu'n tu'n nb'inchanteye' Taye? nchije'. Tzajtzun tma'n Qajaw weye' kjalu: We'ktza ex ljonx tb'eya Damask. Atzuntzu' kxela' q'ma'n teya tkyaqilju' ati tu'n tb'inchanteya.¹¹Majxtzun nkyaj moẍixe' tu'n spik'un, naq nxi' xqno'ne' kyu'n wuk'i'le' tu'n npone' Damask.

¹²Atitoq jun ichan Ananiy tb'i atzu', inxi'xtoq niman te Dyos ex intoq tb'incha'n tkawb'il Moyses; b'a'ntoq kyol kykyaqil aj Juda najlqe' Damask ti'j.¹³Pon Ananiy ka'yilweye', ex tma: Sawl, witz'in, ka'yin jumajtla, chij. Textzu'n kmuj lu nka'yintle', ex oknka'yi'ne'.¹⁴Ex tmatl kjalu: Majaw sk'o'na tu'n Dyos ja e'ajb'ena' ojtxi' qchman tu'n teltnik'a ti'ju' tajb'il, ex tu'n tlonteya tnik'alilti'j ex tu'n tb'inteya tyol teku'.¹⁵K'okyela tziyal ti'j kwitz kkyaqil xjal, ex kxe'l ttx'olb'a'na matxi' tila ex matxi' tb'iya.¹⁶Laluntzun tz'ayontla. We'ktza ex kutjaw a' twi'ya ex we'ktza toju' tila, na'ntza tb'i Qajaw, chij.

¹⁷Tetzunj wanjtze' Jerusalen, nxi'ye' na'l Dyos toju' tja Dyos, ex tzaj q'o'n jun yek'b'il weye'.¹⁸Wile' Qajaw, tzaj tma'n weye' kjalu: Wix kutexa ojqel toj Jerusalen, qu'n lay txib'i'na ajtyolina wi'je', chij.¹⁹Xi'tzun nma'ne': Taye, b'i'nate' kyu'n intoq chinxe' kyoj kykyaqil ja te k'u'lb'il ex intoq che'x wiq'i'ne' okslal teya toj kars, ex intoq che b'aj njuma'ne',²⁰ex tej tkub'yo'n Esteb'an ju' tmajina, intoq q'on tziyb'il ti'ja, ex atintoqwe' atzu', ayin june' inq'mante tu'n tkub'yo'n, expe' xinka'yi'ne' kxb'alunju' e'kub' b'yonte, nchije' te Qajaw.²¹Atzunte Qajaw tma weye': Wix b'eta, kxe'l nchq'o'na kyoj nimaqtnam najchaq, chij, chi Pawl. Atitoq Pawl toj tq'ob' chaq'ul

²²Axtzuntzu' kub'a' kb'i'n xjal tyol Pawl; e'aq'witzuntz ẍch'il kjalu: ¡B'a'n tkub' b'yette' xjal lu, qu'n myab'a'n tu'n tkub' anq'intl twitz tx'otx'!, chechij.²³Kukxtoqtzun kẍch'inju' ex ntoq kychto'n quq ti'j kxb'alun toj kyq'iq',²⁴tmaju' chaq'ul tu'n tokxq'o'n Pawl toj kyja xjal te q'oj, ex tchaq' tu'n tb'aj jiku'n Pawl, tu'ntzun tmante tiqu'n nkẍch'ina' xjal kq'oj ti'j.²⁵Tetzunj k'lo'ntltoq tu'n tb'aj jiku'n, xitqani'n Pawl te nejenel wa'ltoq kjalu:
—¿Ma q'o'n kyeye' toj kawb'il tu'n tb'aj kjiku'ne' jun aj Rom extzun na'mx kb'inteye' titi' til? chij.

²⁶Tetzunj tb'inte nejenel ja'lu, xi' q'malte te chaq'ul kjalu:
—¿Titi' ktb'incha'ya ja'lu? Aj Rom te' ichan ttanamil lu, chij.

²⁷Pontzun lq'e chaq'ul tk'etz Pawl, xitqani'n te:
¿Ma ax qa aj Rom ttanamila? chij.
—Ax, chi Pawl xittzaq'we'n.

²⁸Xi'tzun tma'n chaq'ul te kjalu:
—Nimwe' pwaq xinchjo'n tu'n woke' aj Rom ntanamile', chij.
Atzunte Pawl xittzaq'we'n:
—Witz'jlenxwe' aj Rom qine', chij.

²⁹Aye'tzu'n xi'toq kyokten jikulte, eb'je'l lq'e ti'j Pawl; expe' tzaj xob'el ti'ju' chaq'ul tu'n tpaj kub' tk'lo'n Pawl toj xpatx'k'uxb'il tej tb'inte qa aj Rom. Pon q'i'n Pawl kwitz K'loj Tzyul Kawb'il kxol aj Juda

³⁰Tetzun juntl q'ij, tajb'iltoqju' chaq'ul tu'n tb'inte titi'xi'x npoqonjtza' Pawl kyu'n aj Juda, b'je'l tpju'n xpatx'k'uxb'il ti'j ex tchaq' tu'n kb'uyinte kyib'ju' knejel pale ex tkyaqilju' K'loj Tzyul Kawb'il kxol aj Juda. Etztzun tiq'i'n Pawl ex kub' tq'o'n kwitz.

¹Xi'tzun ka'yin Pawl kyeju' K'loj Tzyul Kawb'il ex xitma'n kye:
—E'ntzik ex e'witz'in, na'n wu'ne' toj wanmiye' nchin anq'ine' b'a'n twitz Dyos ntzajlenxe' ojtxi' ex ikx ja'lo, chij.

²Xi'tzun tma'n Ananiy, knejel pale, kyeju' ate'toq tk'etz Pawl tu'n tok ktz'aju'n ttzi Pawl.³Atzunte Pawl xittzaq'we'n te kjalu:
—¡A Dyos k'okyel tz'ajunteya, xmletz'! Qa q'uqliya na'tz tu'n t-xjeluna weye' se'nx ntma'n kawb'il, ¿tiqu'ntzun ntma'na tu'n wok b'yo'ne' ex mikxa' atiju' toj kawb'il? chij.

⁴Aye'tzu'n ate'toq, kma te Pawl:
—¿Tiqu'n nwulinaya te knejel tpale Dyos? chechij.

⁵Xi'tzun tma'n Pawl kye:
—E'ntzik ex e'witz'in, min b'i'n wu'ne' qa knejel pale ja'lu; ina' tma'nte' toj Tu'jil kjalu: Lalun tz'ok twuli'na nkawin toj ttanama, chij.

⁶Tetzunj tlonte Pawl ate'toq junjun sadusey ex junjuntl parisey kxolju' K'loj Tzyul Kawb'il, jawtma'n kuw kjalu:
—E'ntzik ex e'witz'in, parisey qinwe', tk'wal parisey qine'; ex nchin okye' toj xjel tu'nju' nchin ayone' tu'n kjaw anq'in kyimni, chi Pawl.

⁷Naqtzun nxitma'n Pawl ja'lu, e'aq'wi parisey wuljel kyuk'i'l sadusey kxolx, ex kub' aq'puju' b'uyjtib'il.⁸Qu'n intoq kma'n sadusey qa lay che jaw anq'in kyimni, exqa mixti' qe'kye' anjl ex xewb'aj; aye'tzunkye' parisey intoq che kyoksla'n ja'lu.⁹Kkyaqil intoq che ẍch'in; aye'tzun junjun xnaq'tzal kawb'il, kyuk'i'l pariseyqe', e'jawe' ex kma:
—Mixti'te jun myab'a'n ma'wt tb'inchaju' ichan lu; qajlo mayolin jun xewb'aj mujqa jun anjl te, chechij.

¹⁰Xi'toqtzun tjawxi'xtl twitzju' wuljtib'il, xob'ju' chaq'ul, kub' t-xima'n qaj nkub'ku' kpẍu'n xjal Pawl, xitma'ntzuntz tu'n ktzaj txko'n jte' xjal te q'oj tu'n telkyiq'i'n Pawl atzu' ex tu'n t-xikyiq'i'ntl toj kja xjal te q'oj.

¹¹Kub' tyek'u'ntib' Qajaw twitz Pawl tojuntl qonik'an ex tma te: Kuwsam tk'u'ja Pawl, qu'n kse'n xtziyana wi'je' tzalu toj Jerusalen, ex ktziyala wi'je' toj Rom, chij. Kxim aj Judas tu'n tkub'yet Pawl

¹²Tojtzun juntl q'ij, b'entti'j kyu'n jte' aj Juda tu'n tkub'yet Pawl, ex kytziya jun kyol qa lay che wan ex lay che k'wan tzmaxi'j ajtkyim Pawl kyu'n, ex xikyqani'n tu'n ttzaj taq'wix kyib'aj qa min xjapun kyu'n.¹³Iky' tib'aj kab'naq ichan etziyante tu'n tjapun ikju'lu kyu'n.¹⁴Exi'tzuntz kk'etzju' knejel pale ex kk'etzju' tijwnaq kxol aj Juda, xikma'n kye:
—Matxi' qtziyaqe' tu'n ttzaj taq'wix qib'aje' qa min xjapun qu'ne' tu'n lay qo wane' tzmaxi'j ajtkub' qb'yo'ne' Pawl.¹⁵Aye'tzunkye' kyuk'i'lju' kyuk'i'le' toju' K'loj Tzyul Kawb'il kqaninxe' teju' chaq'ul tu'n ttzaj tiq'i'n najchi'j kwitze', ku'xwitloj chab'a tu'n tjyet ttenju' til; lwiyxi'xtzun qo xe'le' b'yolte na'mxtoq tpon kwitze', chechij.

¹⁶Tb'itzun tal tanab' Pawl kxim xjal lu, xi'tzuntz q'malte te Pawl toju' kja xjal te q'oj.¹⁷Tzaj ttxko'n Pawl jun nejenel ex xitma'n te:
—Q'inxa q'a lu tk'etzju' chaq'ul, qu'n ati jun tqanil kxe'l tma'n te, chij.

¹⁸Xi'tzun q'i'n tu'n nejenel twitzju' chaq'ul, xitma'n te:
—Ma chinx ttxko'ne' Pawl jpu'n ex matzaj tma'n weye' tu'n ttzaj wiq'i'ne' q'a lu tzalu, ati jun tqanil tu'n teya, chij.

¹⁹Xi'tzun ttzyu'n chaq'ul tq'ob'ju' q'a, xitiq'i'n tojun plaj ex xitqani'n te:
—¿Ti'tzu'n tajb'ila tu'n ttzaj tma'na weye'? chij.

²⁰Xitma'n q'a te kjalu:
—Mab'entti'j kyu'n aj Juda tu'n kyul qanilte teya tu'n txi' tiq'i'na Pawl twitz K'loj Tzyul Kawb'il najchi'j te prim, naku'xwitloj kyajb'il chab'a tu'n tjyetxi'x ttenju' til.²¹Lalun che'x toksla'na, masinch'i'n kab'naq kxjal nche ayon toj ewaj, ex maktziya tu'n ttzaj taq'wix kyib'aj qa min xjapun kyu'n tu'n lay che wan ex lay che k'wan tzmaxi'j ajtkub' kb'yo'n Pawl; ex naq nche ayon ja'lo tu'n txitq'o'na tzaq'web'l kye, chij.

²²Etztzun tchq'o'n chaq'ul ju'q'a, xitma'n te tu'n lalun txi' tyoli'n qa matxitoq pon tma'n tqanil lu. Xisma'n Pawl twitz Peliks ju' kawil

²³E'tzajtzun ttxko'n chaq'ul kab'e' tnejenel ex tchaq' kye tu'n kb'aj knk'u'n lajnaq xjal te q'oj tu'n kqan, atzun oxnaq lajoj ti'j chej ex lajnaq tuk'i'l kych'ut, tu'n kxi' Sesarey ajttzaj b'eljoj te qonik'an.²⁴Expe' xitma'n tu'n knk'unte qe' chej tu'n tjaw Pawl kyi'j, ex tchaq' tu'n tpon kyiq'i'n b'a'n twitz Peliks ju' kawil.²⁵Ex xit-sma'n jun u'j kyuk'i'l ntma'n kjalu:

²⁶Ayine' Klawdyo Lisyas, nxi' ntz'ib'a'ne' teya, qman kawil, Peliks: nxi' nq'olb'e'na.²⁷Ojetoq tzyetju' ichan lu kyu'n aj Juda ex xi'toq tkub' kb'yo'n, tetzunj nb'inteye' qa aj Rom ttanamil, nxi'ye' kyuk'i'l nxjale' ex nkole'.²⁸Wajb'iltoqtzune' tu'n nb'inteye' titi' nkpoqo'na', xiwiq'i'ne' twitz K'loj Tzyul Kawb'il kxol aj Juda,²⁹intoq kpoqo'n tu'n tpaj jun til se'nxju' kkawb'il; myatoqtzun tu'me'l tu'n tkub'yet, mixpeti'x tu'n tokx jpet.³⁰Tu'ntzu'n manb'iye' qa ati kxim aj Juda tu'n tkub' kb'yo'n, matxi' nsma'ne' teya; ex matxi' nma'ne' kyeju' nche poqonte tu'n tkub' knk'u'n twitza titi' til kye, chiju' xittz'ib'a'n.

³¹Aye'tzu'n xjal te q'oj, kse'nxju' chaq'b'il xiq'o'n kye, xikyiq'i'n Pawl te qonik'an tzmax Antipatris.³²Tetzun juntl q'ij anjtzkyi'ju' xjal te q'oj tu'n kqan toju' kja, aye'tzu'n iqa'nqe' kyu'n chej xikljo'n kb'e tuk'i'l Pawl.³³Tetzunj kpon Sesarey, xikq'o'n u'j te kawil ex xikyek'u'n Pawl twitz.³⁴Tb'ajlentzun t-ẍch'i'n u'j, xitqani'n kawil tejatoq Pawl; tetzunj tb'inte qa aj Silisya,³⁵xitma'n te:
—Kb'el nb'i'na ajkyulju' nche poqonteya, chij.
Tchaq'tzuntz tu'n t-xq'uqinjtz toju' tja Erodes te kawb'il. Tkolb'iltib' Pawl twitz Peliks

¹Tb'ajlenxi'tzun jwe' q'ij pon Ananiy, knejel pale, kyuk'i'l jte' tijwnaq ex jun yolil Tertulo tb'i, toj Sesarey. Epon b'ajsalte Pawl twitzju' kawil.²Tetzunj tpon q'i'n Pawl, Tzyet tb'ajsan Tertulo te Peliks kjalu:
—Chjonte teya, qman kawil, b'a'n to'qo'ye' tu'na, ex tu'nju' tnab'la b'a'n kawina, nim matxi' b'inchet b'a'n toju' ninqtaname'.³Tkyaqilju' tonb'ila, aya qman Peliks, in qk'mo'ne' tuk'i'l aq'b'il chjonte kukxju' toj tkyaqil plaj.⁴Tu'ntzun lalun tz'elqiq'i'nxi'xtle' anb'il teya, kxe'l nkub'sa'ne' teya tu'n qkub' tb'i'n jun kmoja.⁵Matz'elyalju' ichan lu qu'ne' tok q'ol xitb'il qxole', ex tok q'ol pa'jtib'il kxol aj Juda toj tkyaqil twitz tx'otx', ex knejel jun k'loj xjal aj nasaren.⁶Expe' tajb'iltoq tu'n tkub' ttxa'ju'n tja Dyos, tu'ntzunju' tzyeta' qu'ne'. Qajb'iltoqe' tu'n tok toj ttxolil kawb'il kse'nx qkawb'ile',⁷naqtzun aju' chaq'ul Lisyas elq'inte toj qq'ob'e' ex tma tu'n qule' b'ajsalte twitza.⁸Ex aya k'elel tnik'a ti'j ajtok toj xjel tu'na ti'ju' til nokx qma'ne' teya, chij.

⁹Exqe' aj Juda ate'toq ax xikma'nju'.¹⁰Tzajtzun tyek'u'n kawil tq'ob' te Pawl tu'n tyolin, ex tma Pawl kjalu:
—B'a'natzun, kxe'l nma'ne' nkolb'il wib'e' twitza, qu'n kanli nwitze' matxi' b'et ab'q'i aya ajkawil toju' nintnam lu.¹¹B'a'n tu'n t-xjelunteya tu'n tb'inteya qa ax nxinma'ne', mab'ent kab'lajoj q'ij npone' Jerusalen k'ulul te Dyos.¹²Min nelyale' kyu'n inwt chin wulje' kyuk'i'l junjun, ex min e'jaw tilj xjal wu'ne' toju' tja Dyos, mo kyoj ja te k'u'lb'il, exwit toj juntl plaj toju' nintnam.¹³Layxna' b'ent kyek'untekye' xjal lu qa ati wile' tu'nju' nchi noktz kb'ajsa'ne' twitza.¹⁴Atzunwe' kxe'l nma'n teya, qa nchin ajb'ene' te Dyos ja e'ajb'ena' ojtxi' qchmane', kse'nxju' Ak'a'j B'e nok kq'o'n te chukjni tnab'l, qu'n inwoksla'ne' tkyaqilju' ntma'n kyoj tu'jil kawb'il ex kyuj t-sanjelal Dyos.¹⁵Ex axweju'ye' q'uqla' nk'u'j ti'j Dyos kse'nxkye, qa che jawil anq'in kyimni, eb'a'n kten ex myab'a'n kten.¹⁶Qu'mtzun noktilil wu'ne' tu'n ntene' b'a'n toj wanmiye' twitz Qman Dyos ex kwitz xjal.

¹⁷Tb'ajlenxi' jte' ab'q'i nchin b'ete' kyoj txqantl tnam, nnule' toju' ntaname' q'ol kotzb'aj ex q'ol oyaj.¹⁸Atoqtzun nb'incha'nju'ye', matxitoq nẍtilsa wib'e' kse'nx ntma'n toj chaq'b'il, mixti'toq te txqan xjal wuk'i'le' ex mixti'qekye xjal inwt che jaw tilj wu'ne' tej wel yale' toj tja Dyos kyu'n jte' aj Juda tzajniqe'toq toju' tnej tx'otx' Asya.¹⁹Aye'tzunkye ati tu'n kyulju' b'ajsal weye' twitza qati jun wile' kye.²⁰Qatzun mikxa'ju', tu'n kmanteju' ẍe ul b'ajsal weye' lu qa nelyale' toj wile' kyu'n tej ntene' twitzju' K'loj Tzyul Kawb'il kxol aj Juda.²¹O'kxna' weju'ye' jaw nma'n kuw tej atinqintoqe' kxol kjalu: Machinokye' toj xjel kyu'ne' tu'n tpaj nwoksla'ne' qa che jawil anq'intl kyimni, nchije', chi Pawl.

²²Tetzunj tb'inte Peliks ja'lu, b'i'ntltoqna' Ak'a'j B'e tu'n b'a'nxi'x, kyej tq'o'n tu'n tyoletti'j ja'lu yajxi'tl ex tma:
—Knb'i'xi'xtle' nb'aj lu kxole' ajtul Lisya ju' chaq'ul, chij.

²³Ex tchaq' Peliks te nejenel tu'n tjpetl Pawl, naq o'kx tu'n tq'onte ch'i'n tzaqpib'l te ex tu'n tq'onte anb'il tu'n kpon tamiw ka'yilte.

²⁴Tojtzun jte'q'ijtl yajxi'tl pon jumajtl Peliks, k'le'n Drusila tu'n, ju' t-xu'jil, aj Juda toq. Ex tchaq' Peliks tu'n ttzaj txko'n Pawl, ex kub' tb'i'nju' ntoq xitma'n Pawl te ti'ju' okslab'l ti'j Jesukrist.²⁵Tetzunj tyolin Pawl te ti'ju' chwinqlal toj ttzinunal, ti'ju' tu'n qjk'unte qib' ti'ju' myab'a'n, exju' tz'e'ysb'il witzb'aj tzul tu'n Dyos, jawxob' Peliks ex tma:
—Kutxi'ya ja'lo. Ktzajel ntxko'ntla ajttentl anb'il wi'je', chij.

²⁶Ex tajb'iltoq Peliks tu'n txitq'o'n Pawl pwaq te; qu'mtzun b'a'npun maj intoq ttxko'n tu'n tyolin tuk'i'l.²⁷B'aj kab'e' ab'q'i tu'n iku'na'j; o'kxtzun tel Peliks te kawil, atl Porsyo Pest ok te t-xel. Tu'ntzunju' tajb'iltoq Peliks tu'n tkyaj b'a'n kyuk'i'l aj Juda, kyej tjpu'n Pawl. Ok Pawl toj xjel twitz Pest

¹Oktzun Pest toj toklen te kawil, tojtzun toxi'n q'ij toklen, tzaj Sesarey ex pon Jerusalen.²Atzuntzu' xa'kq'o'n knejel pale exqe' aj Juda nimxi'x kyoklen jun b'ajsa'n ti'j Pawl te.³Xikqani'n jun xtalb'il nimxi'x toklen te, tu'n tmante tu'n ttzaj q'i'n Pawl toj Jerusalen. Atoq kximju' tu'n tb'ant tkub' kb'yo'n Pawl toj b'e;⁴atzunte Pest xittzaq'we'n kye qa axtzu' tu'n ttena'te Pawl toj kars Sesarey, ex intoq t-xima'n tu'n txi' Sesarey toj jte' q'ijtl.⁵Xitma'n kye kjalu:
—Qu'mtzun ati tu'n kxi' tzyul kawb'il kxole' wuk'i'le' Sesarey, atzuntzu' b'a'n kb'ajsana' ti'ju' ichan lu qa ati til, chij.

⁶Ten wajxaq mo lajoj q'ijtl Pest Jerusalen, anjtzun ti'jtz Sesarey. Tetzun juntl q'ij kub' qe toj toklen toj kawb'il ex tchaq' tu'n ttzaj q'i'n Pawl twitz.⁷Tetzunj tokpun Pawl, eb'jo'k lq'e aj Juda tzajniqe'toq Jerusalen ex okx kb'ajsa'n tu'n txqan til kuwxi'x, extzun mixti'x jun b'ent kyek'unte.⁸Atzunte Pawl, xitma'n kolb'iltib' kjalu:
—Mixti' junwe' il matxi'wt nb'incha, ti'j kkawb'il aj Juda, mo ti'j tja Dyos mo ti'ju' ninimaqkawil aj Rom, chij.

⁹Atzunte Pest tajb'iltoq tu'n tkyaj b'a'n kyuk'i'l aj Juda, xitqani'n te Pawl:
—¿Ma b'a'n tu'n txi'ya Jerusalen, tu'ntzun nka'yinteye' ttena atzu'? chij.

¹⁰Atzunte Pawl xittzaq'we'n kjalu:
—Twitz tkawb'il ninimaqkawil aj Rom ta'qinwe', ex axtzu' tu'n woka'ye' toj xjel. Kanlina' twitza, mixti' junwe' il matxi'wt nb'incha kyi'j aj Juda.¹¹Qa ati junwe' wil matxi' nb'incha qa ati tu'n nkub'yo'ne' tu'n tpaj, lay kub'nxk'a'yu'n wib'e', qatzun mya axte' ẍeb'ajsana' wi'je', mix-a'lo'te ati toklen tu'n nxitq'o'ne' toj kq'ob'. Awe' kxe'l nqani'n tu'n woke' toj xjel tu'nku' ninimaqkawil, chij.

¹²Xjeluntzun Pest kyeju' q'ol tnab'l, tmatzuntz:
—Mana' tqaniya tu'n toka toj xjel tu'n ninimaqkawil, twitz ninimaqkawil kxe'la'ya, chij. Ok Pawl toj xjel twitz nimaqkawil Akrip

¹³Tb'ajlenxi'tzun jte' q'ij, exi' nimaqkawil Akrip ex B'erenise Sesarey q'olb'elte Pest.¹⁴B'a'npuntzun q'ij e'ten atzu', xitma'n Pest tten Pawl te nimaqkawil. Tma kjalu:
—Ati jun ichan kyajni tjpu'n Peliks tzalu.¹⁵Ex tej ntene' Jerusalen, eb'ajsan knejel pale exqe' tijwnaq kxol aj Juda ti'j nwitze', kqani tu'n tkub' nq'o'ne' tz'e'ysb'il twitz.¹⁶Xinma'ne' kye qa min nb'inchet toj kkawb'il aj Rom tu'n tkub' q'et tz'e'ysb'il twitz jun xjal tu'n tkub'yet qa na'mtoq txiq'et anb'il teju' nb'ajsanjtz tu'n tklontetib'.¹⁷Qu'mtzun min xinq'o'n toje tej kyul tzalu, te juntl q'ij nkub' qeye' toju' kawb'il ex xinma'ne' tu'n ttzaj q'i'n ichan.¹⁸Aye'tzu'n eb'ju'l b'ajsal ti'j min kma junju' til ntoq chin ximane' tu'n kb'jo'ktz kma'n.¹⁹O'kxte kmaju' qa ati til toju' kyokslab'l, ex ti'j jun ichan Jesus tb'i oje kyim, ex intma'n Pawl qa itz'.²⁰Mixna ti'we' b'i'n wu'n titi' kb'inchetel ti'ju' lu, xinqani'ne' te Pawl qa tajb'il tu'n txi' Jerusalen tu'n tok toj xjel kyi'ju' lu.²¹Atzunte tqani tu'n tok toj xjel tu'n qman ninimaqkawil, nchaq'tzuntze' tu'n tkyaj jpet tzmax ajtb'ent txi' nsma'ne' te ninimaqkawil, chi Pest.

²²Xi'tzun tma'n Akrip te Pest:
—Ex wajb'ilwe' tu'n nb'inteye' tyol ichan lu, chij.
—Najchi'j tb'iya—chi Pest xittzaq'we'n.

²³Tetzun juntl q'ij e'pon Akrip tuk'i'l B'erenise ex e'okx tojun kmuj nim toklen toju' mqo'n, junx kyuk'i'l knejel xjal te q'oj exqe' nimaq kyoklen toju' nintnam. Xitma'n Pest tu'n ttzaj iq'i'n Pawl,²⁴ex tma:
—Nimaqkawil Akrip exqe'ye' ta ate'ye' quk'i'le' ja'lo tzalu: luju' ichan lu. Kkyaqil aj Juda e'oktz b'ajsante nwitze', toj Jerusalen ex toj Sesarey tzalu, ex inxi'x jaw kẍch'i'n tu'n tkub' b'yet;²⁵atzunwe' toj nwitz mixti'te matxi' tb'incha tu'nwt tkub' b'yet. Axna' qaninte tu'n tok toj xjel tu'nku' ninimaqkawil, kub' nxima'ne' tu'n txinsma'ne' atzu'.²⁶Tu'n tpajtzu'n mixti'xi'x titi' kxel ntz'ib'a'ne' ti'j te ninimaqkawil, matzaj wiq'i'ne' kwitze', expe' twitza aya nimaqkawil Akrip, tu'ntzun txi ntz'ib'a'ne' jun til te ninimaqkawil tb'ajlenxi' kxjelu'ne' te.²⁷Naku'j mixya tu'me'l tu'n txi' nsma'ne' jun xjal jpu'n extzun mixti' kxe'l ntz'ib'a'ne' titi' xb'ajsanjtza', chij. Xitma'n Pawl tkolb'iltib' twitz nimaqkawil Akrip

¹Xitzun tma'n Akrip te Pawl:
—B'a'n tu'n tmanteya tkolb'il tib'a, chij.
Jawtzun tiq'i'n Pawl tq'ob' ex aq'wi q'malte kjalu:²Inchin tzalaje' tu'n mab'ent nyoline' twitza ja'lo, qman nimaqkawil Akrip, tu'n nklonte wib'e' te tkyaqilju' b'ajsab'l soktz kma'n aj Juda wi'je',³tojtzqi'nxi'x nata nimaqkawil tkyaqil nkb'incha'n aj Juda exqe' ti'xti' nqo yolin kyi'j. Qu'mtzun nxi' nkub'sa'ne' teya tu'n tten tpasensiya b'il weye'.

⁴Kkyaqil aj Juda ojtzqilte se'n ẍin anq'ina'ye' kxol, toj ntaname' ex toj Jerusalen.⁵Ex kanli kwitz ex b'a'n tu'n kmante qa kyajb'il, parisey qine' kukxju', a k'loj xjalju' kuwxi'x toju' qokslab'le'.⁶Tu'npenatzu'n q'uqli nk'u'je' ti'ju' ttziya Qman Dyos kye ojtxi' qyajilb'ene' ẍintzaja' kyiq'i'ne' tu'n woke' toj xjel ja'lo.⁷Nche ayonju' qtzik kab'lajoj tnej tyajajil Israel tu'n tjapunju' yol tziya'n lu, tu'ntzunju' nche k'ulun te Dyos ex nche ajb'en te q'ijtl ex qonik'an. Tu'nxtzun tpaju' nqo ayon ti'j lu nchin b'ajsanjtza'ye' kyu'n aj Juda ja'lo, aya nimaqkawil Akrip.⁸¿Tiqu'ntzun min nkyoksla'ne' qa nche jaw anq'in kyimni tu'n Dyos?

⁹Ayinx junweju'ye' xima'ntoq wu'ne' nejtl tu'n nb'inchante txqan ti'xti'ye' ti'ju' tb'i Jesus aj Nasaret,¹⁰axtzun nb'inchaju'ye' Jerusalen. Tu'nju' woklene' tzaj kq'o'n knejel pale, nim okslal eb'jo'kx njpu'ne'; ex b'a'n nela' toj nwitze' ajkykub' b'yo'n.¹¹Nim maj kub' ntz'e'ysa'ne' kwitz nche oknchq'o'ne' tu'n tel kyik'o'n kyokslab'l. Intoq nb'incha'ne' lu kyoj ja te k'u'lb'il, ex intoq chin q'ojine' kyi'j, nok nljo'ne' toj kq'ij tzmax kyoj najchaq nimaqtnam.

¹²Atoqtzun tb'is nk'u'ju'ye' tej nxi'ye' toju' nintnam Damask, q'o'n woklene' ex chq'o'nqine' kyu'n kynejel pale.¹³Tojtzu'n b'e lu, nimaqkawil, wile' jun spik'un tzaj qoptz'aj toj kya'j te wanq'ij, spik'unxi'x kyetwitz q'ij, kub' spik'chaj qi'jileye' kyuk'i'lju' ate'toq wuk'i'le'.¹⁴Qkyaqile' okub'tz'aqe' twitz tx'otx', ex nb'iye' jun tzaj yolin weye' toj eb'rey kjalu: Sawl, Sawl, ¿tiqu'n noktljo'na' toj nq'ije'? Axa nb'o'ljsante tib'a, naku'j wakx nxajun ti'j jun ch'ut tze, chij.¹⁵Xinma'ntzuntze': ¿Alkyetzuna, Taye? nchije'. Tzajtzun ttzaq'we'n Qajaw weye': Ayine' Jesus, ayinju'ye' toka ljolte toj nq'ije'.¹⁶We'ktztzuna, we'ku'ya, qu'n makub' nyek'u'n wib'e' teya tu'n tok nq'o'na te nmajine' ex tziyal wi'je' ti'ju' xtila ja'lo ex ti'ju' oktla'ya wi'je'.¹⁷Knkla'ya kye aj Juda ex kyeju' mya aj Juda, aye' kxe'l nchq'o'na kxol ja'lo.¹⁸Kxe'l nchq'o'na kxol tu'n tjqonteya kwitz ex tu'n lalun che b'etl toj qxopin, tu'n kb'et toj spik'un; tu'ntzun lalun che tentl tjaq' tipumal tajaw il, tu'n kyoklpe ti'j Dyos; ex tu'n kyokslan weye' ex tu'n tkub' najset kyil ex tu'n kk'monte kyetzb'il toju' tnam xjan te Dyos, chi Qajaw.

¹⁹Qu'mtzun xinb'i'ne' tzaj q'ma'n weye' toj yek'b'il te toj kya'j, nimaqkawil,²⁰tnejel xinma'ne' tpakb'al b'a'n kyeju' ate'toq Damask, ex xinma'ntle' kye aj Jerusalen ex kye toj tkyaqilju' tx'otx' Juda, ex kyeju' mya aj Juda, nche ntxko'ne' tu'n tanjtzti'j kyanmi ex tu'n tanjtzkyi'j tuk'i'l Dyos, ex tu'n kb'inchante b'a'n te yek'b'ilte qama che ch'exb'et.²¹Tu'ntzun tpaju' ntzyeta'ye' toj tja Dyos kyu'n aj Juda ex nkub'toq kb'yo'ne'.²²Tu'ntzu'n tonb'il Dyos antinxe' ja'lo, kuwqine' nchin yoline' ti'j Dyos kye kkyaqil xjal, ch'i'n kyoklen ex nimaq kyoklen. O'kxweju'ye' nxinma'n aju' kma t-sanjelal Dyos ex tma Moyses, ex mixti' juntl:²³qa atitoq tu'n tkyim Krist, tkyimlenxi'tzun atoq tnejenel tu'n tjaw anq'in, ex oktoq xe'l tpakb'a'n t-spik'umal kolb'il te qtanam ex kye txqantl nimaqtnam, chi Pawl. Ttzaq'web'l Akrip

²⁴Tetzunj kxitma'n Pawl ja'lu te kolb'ilte, jawt-ẍch'i'n Pest kjalu:
—¡Matz'ok toj twi'ya, Pawl! Matxi' tz'ok toj twi'ya tu'n txqan t-xnaq'tzb'ila nimxi'x, chij.

²⁵Atzunte Pawl xittzaq'we'n:
—Min sokwe' tojnwi', qman Pest; tu'me'l penate' nxinma'ne' ex ax.²⁶Lu nimaqkawil Akrip nb'in, tojtzqi'n qexi'xju' ti'xti' lu, qu'mtzun mixti' nxob'ele' nchin yoline' twitz; qu'n toj nnab'le' kanlite' tkyaqil ja'lu twitz, myana' ewaj eb'aja'kye ti'xti' lu.²⁷¿Mantoksla'na kma t-sanjelal Dyos, qman nimaqkawil? Toj nnab'le' intoksla'na, chi Pawl.

²⁸Xitzun ttzaq'we'n Akrip te:
—¿Manaq jun kmujx tu'n woka'ye' okslal ti'j Krist tu'na? chij.

²⁹Xi'tzun tma'n Pawl te:
—Qa tojun kmujx mujqa yajxi'tl, naqwit tb'incha Dyos, myanaq o'kxa qman nimaqkawil, kkyaqil witju' nche b'inweye' ja'lo tu'n kyok kse'nwe', mya kyuk'i'l xpatx'k'uxb'il lu, chi Pawl.

³⁰Jawtzun we' nimaqkawil, exju' kawil, junx kyuk'i'l B'erenise ex kkyaqilju' q'uqlqe'toq atzu',³¹exi'tzuntz toj jun plajtl yolil ti'ju' lu. Intoq kma'n:
—Mixti'te ichan til na'j tu'nwt tkub' b'yet; mixpeti'te' tu'n tjpet, chechij.

³²Tmatzun Akrip te Pest:
—B'a'n tu'n t-xitzaqpette' ichan lu, naqwit min tqani tu'n tok toj xjel tu'nku' ninimaqkawil, chij. Xisma'n Pawl toj Rom

¹Tej tkub' kxima'n tu'n qxikysma'ne' Italya, e'xiq'o'n Pawl exqe' txqantl jpu'nqe' toj tq'ob' jun nejenel Julyo tb'i, kynejel k'loj xjal te q'oj tok tb'i te Ninimaqkawil.²O'okxtzuntze' tojun b'ark toj tnam Adramityo ttzi ninnjab', kxi'toq txi' jachaq nche pona' b'ark Asya. Ex ajuntoq Aristark quk'i'le', aj Tesalonik toq, jun nintnam toj Masedon.³Tetzun juntl q'ij qpone' janche pona' b'ark Sidon, b'a'n tilwi Pawl tu'n Julyo atzu', xitq'o'n anb'il te tu'n txi' ka'yilkye tamiw ex tu'n tka'yinjtz kyu'n.⁴Tetzunj qik'b'ete' Sidon, oxi'ye' toj b'ark ttziyile swejtx'otx' Chipre, qu'n intoq qomqonjtze' tu'n kq'iq'.⁵Oxi'ye' ttziyile tx'otx' Silisya ex Panpilya, opone' toju' nintnam Mira toj Lisya.

⁶Knettzun jun b'ark atzu' tu'n nejenel, te tnam Alejandriy xi'toq txi' Italya, tchaq' tu'n qokxe' toju' b'ark lu tu'n t-xiqljo'n qb'eye'.⁷B'a'npun q'ij ob'ete' chab'a, nim aq'untl ok tu'n qpone' toj tnam Knido. Tu'ntzu'n atixtoq kyq'iq' mqolqeye', oxi'ye' ttziyile Salmona, oq'onwelte' ti'ju' swejtx'otx' Kreta;⁸peni b'eta' b'ark qjaq'e' ttziyile tx'otx', opone' tojun tenb'il Tb'anil Qokyex tb'i, nqayin tk'etz tnam Lasea.

⁹Matxitoq tz'ex txqan q'ij, ex xob'ajilxtoq tu'n qb'et toj ninnjab' qu'n matxitoq tzul lq'e jb'alil. Qu'mtzun xitq'o'n Pawl knab'l:

¹⁰Aye'ye' taye, xob'ajilxte' tu'n qb'et ja'lu, jaku' kub'o'lju' b'ark kyuk'i'lxi' iqtz, expe' jaku' qob'aj, chij.

¹¹Atzunte knejel xjal te q'oj, a tyol tajaw b'ark ex tyol nejenel ti'j b'ark xitb'i'n ex mya tyol Pawl.¹²Ex mya'toq b'a'n tu'n tex jb'alil qu'ne' atzu', kkyaqilx eq'mante tu'n qik'b'ete' atzu' ex tu'n qxi'ye' Penise, janche pona' b'ark toj Kreta tu'me'l tb'a'nq'ob'kya'j teokni ex tu'me'l tnayajkya'j teokni, tu'n texju' jb'alil qu'ne' atzu'. Tzaj q'ankyaq toj ninnjab'

¹³Tzajtzun ch'i'n kyq'iq' toj tnayajkya'j, toj knab'l qa b'a'n tu'n qb'ete' tu'n t-xiqljo'n qb'eye', oik'b'ete' ex oxi'ye' toj b'ark ttziyile tx'otx' Kreta.¹⁴Yajxi'tzun ch'i'ntl tzaj jun kyq'iq' jb'al tu'me'l tb'a'nq'ob'kya'j te elni, ul jumj ti'ju' b'ark,¹⁵ex xitiqa'n b'ark. Mixtzunti'x b'ent tb'et b'ark qu'ne' twitzju' kyq'iq', naq qyoktle' qxi' iqa'ne' tu'n.¹⁶Oik'e' ti'j jun tal swejtx'otx' Kawda tb'i, jamyaxi'xtoq kuw kyq'iq', peni ejatza' kolb'il qu'ne' atzu'.¹⁷Tjatzlentzun qiq'i'ne', e'ajb'en aqwil kuwsb'ilte b'ark. Kkyaqil intoq che xob' qa jaku'toq kyaju' b'ark Sirte janpona' tchmo'ntib' tz'awun, ku'tz kyiq'i'n xb'alun linb'ilte b'ark tu'n kyq'iq', ex xiktzaqpi'n tu'n txi' iqa'n tu'n kyq'iq'.¹⁸Tojtzun juntl q'ij, kuwxtoqju' q'ankyaq, e'aq'witzuntz q'ilmixkye iqtz toj b'ark ex eb'ajku'x kxon toj ninnjab';¹⁹tojtzun toxi'n q'ij, ayo'ku'ye' oku'x xonkye nche ajb'entoq linb'ilte b'ark toj a'.²⁰B'a'npun q'ij min qile' q'ij eche'w, ex tu'nju' nin q'ankyaq nxi'xtoq juman, mixti'tl qmaye' qa qo kletele'.

²¹Tb'ajlenxi'tzun b'a'npun q'ij minqo wane', kub' we' Pawl kxol kkyaqil ex tma:
—Aye'ye' taye, b'a'nwtlote' naqwit xikb'i'ne' nyole' ex miwtjun o'ik'b'et Kreta; miwtlojun xqo ik' toju' yajb'il ex yajte'n lu.²²Atzun ja'lo, kkuwsam kyib'e', mix-a'lo'te junkye' kkyimel, naq o'kx b'ark kb'ajel.²³Makub' tyek'u'ntib' jun anjl nwitze' toju' qonik'an may, chq'o'n tu'n Dyos ja q'uqla' nk'u'je' ex janchin ajb'ena'ye',²⁴ex matma weye' kjalu: Lalun xob'a, Pawl, qu'n ati tu'n tpona twitz ninimaqkawil aj Rom, ex naq tu'nela che tkla' Dyos kkyaqilju' ate' tuk'i'la toju' b'ark, chij.²⁵Qu'mtzun, ayeye' taye, kkuwsamkyib'e', qu'n q'uqliwe' nk'u'j ti'j Dyos ex toj nnab'le' ate kb'ajelju' kse'nx tma anjl weye'.²⁶Oktzun qopomel xon toj jun swejtx'otx', chi Pawl.

²⁷Tetzunj tb'aj kab'e' sman, ato'toqe' tojun qonik'an toju' ninnjab' Adryatico tb'i, intoq qo iqinjeye' tu'n kyq'iq', tojku' tk'u'j aq'b'il, elkynik'ju' iq'ilte b'ark qa xi'toq qpone' ttzi tx'otx'.²⁸Ku'xkyecha'n t-xe a', tetoq junaq qaqlajoj (36) metr t-xe; tetzunj qxilq'e ch'i'ntle' kux kyecha'ntl, junaq wuq (27) metr t-xe.²⁹Tu'ntzu'n kxob'el tu'n tpaj jakutoq tz'ok tjuma'ntib' b'ark ti'j jun ab'j, ku'x kxon kyaje' tzuyb'ilte b'ark ttze'lti'j, ex intoq che kub'san te Dyos tu'n qsqix.³⁰Kyajb'iltoqtzu'n q'ilte b'ark tu'n kyetz oq toju' b'ark, tzyet kku'x kq'o'n kolb'il, ku'xwitloj nku'x kq'o'n tzuyb'ilte b'ark twitzxi'.³¹Xi'tzun tma'n Pawl te knejel xjal te q'oj kjalu:
—Qa min ẍekyajten xjal lu toju' b'ark, lay b'ent kklonte kyib'e', chij.

³²B'je'ltzun ktx'e'mu'n xjal te q'oj kkyaq'ilju' kolb'il ex exitz'aq toju' a'.

³³Tetzunj ttzaj t-xe kya'j, xitoqxena'n Pawl kye kkyaqil xjal tu'n kwan ch'i'n. Tma kye kjalu:
—Mab'ajxi' kab'e' sman, naqx tu'n qlonte ti'toq kb'ajel qi'j, b'ajx txa' kwan junkye' kwa.³⁴Kyb'inchame' xtalb'il kwanx jun kwaye'. Ilxi'xti'j tu'n qwan, qa kyajb'ile' tu'n kyanq'ine', mix-a'lo'te jun knajel k'i'xpe'wt jun t-xya'mal twi', chi Pawl.

³⁵Tej tb'aj tma'n Pawl ja'lu, jaw ttzyu'n jun wab'j ex xitq'o'n chjonte te Dyos kwitz kkyaqil. Xitaq'pu'n kxol ex aq'wi wal.³⁶Ex kkyaqil kkuwsakyib' ex ikx ewan.³⁷Oxlajnaq qaqlajoj (266) qb'aje' tu'n qkyaqile' toju' b'ark.³⁸Tb'ajlentzun qwane' tkyaqilju' qajb'ile', ku'x kxon iq'ilte b'ark triy toj ninnjab' tu'n t-sasjixju' b'ark. B'aju' b'ark toj a'

³⁹Tetzunj qel spik'e', min elkynik'ju' q'ilte b'ark alkye tx'otx' ta'qo'ye', kyiltzun jun tq'ob' a' nimtoq tz'awun atitoq ttzi; e'ok-il tu'n t-xikylaq'b'a'n b'ark atzu'.⁴⁰B'je'l kytaqk'u'n tzuyb'ilte b'ark ex b'ajx kyxon toj ninnjab', b'ajx kyko'pi'n xqutz'b'ilte b'ark. Ex jawkyq'o'n xb'alun twitz b'ark lmob'lte tu'n kyq'iq', xi'tzun b'et b'ark ttzi a'.⁴¹O'kxtzun tpon takpuj toj txqan tz'awun, majx kyajxuqj twi' b'ark toj, mix yukcha'tl, atzu'n ttze'lti'j tzyet ktoqj tu'n tipumal ninnjab' nul tjuma'ntib' ti'j.

⁴²Aye'tzu'n xjal te q'oj ekub'toq kb'yo'n xjal jpu'nqe' tu'ntoq lalun che kub' oq ajkyetz nche xnu'xin,⁴³Atzu'n nejenel min taj, qu'n tajb'iltoq tu'n tklonte Pawl, tchaq'tzun tu'n tetzpun kxon kyib'ju' b'a'n che xnu'xin toj a' tu'n kpon nejtl twitz tx'otx',⁴⁴aye'tzu'n txqantl tu'n kyetz lpe kyib'aj tz'lan mujqa kyib'aj ttx'anqi'n b'ark. Ikytzu'n o'elula'ye' twitz tx'otx' b'a'nqo'ye'. Tpon Pawl ttzi swejtx'otx' Malta

¹Tetzunj matxitoq qoklete' qkyaqile', qb'iye' Malta tb'iju' swejtx'otx' lu.²B'a'n qilwiye' kyu'n xjal najlqe' atzu'; tu'ntzu'n intoq kub' jb'al ex atitoq che'w, kub' kk'opi'n jun ninq'aq' ex oxiktxko'ne' tu'n qok lq'eye' kk'etz.³Matxitoqtzun jaw tb'uyi'n Pawl ch'i'n si tzqij, intoq okxtq'o'n toj q'aq' tej tetz oq jun q'antin toju' q'aq' ex okye' ti'j tq'ob' Pawl.⁴Tetzunj tok kka'yi'n xjal najlqe' atzu' yo'loktoqu' q'antin ti'j tq'ob' Pawl, kma kxolx: B'yolxjal lote' ichan lu, maskye maklet toju' ninnjab', layx kyej anq'in tu'n Dyos, chechij.

⁵Atzunte Pawl elt-xonju' q'antin toj q'aq', ex mixti'te b'ajte.⁶Kkyaqil ntoq che ayon tu'n txi' mal mujqa tu'n tkub' tz'aq Pawl kyimnitl tojun kmujx; tetzunj nimtoj nche ayon, tej kka'yinte mixti'te b'ajte, kych'exb'e knab'l ex kma qa jun dyos Pawl.

⁷Atitoqtzun ttx'otx'ju' xjal nim toklen toju' swejtx'otx' nqayin na'tz, Pub'lyo tb'i, otk'ame' ex oxitka'yi'ne' toj oxe' q'ij.⁸Atitoqtzun tman Pub'lyo twitz kuẍb'il, yab' tu'n kyaq ex tu'n chk'oj. Xi'tzun Pawl ka'yilte, tetzunj tna'n Dyos ti'j ex kub' tq'o'n tq'ob' tib'aj, q'anet tu'n.⁹Tu'ntzun ja'lu, ex eb'ju'l txqantl yab' ate'toq toju' Swejtx'otx' tk'etz, ex eq'anet.¹⁰Ojexi'x oxikka'yi'ne', ex yajxi'tl, tej qokxtle' toj b'ark, tzaj kq'o'n qwaye' tkyaqilju' nojqelantoq toju' qb'eye'. Pon Pawl toj Rom

¹¹Tb'ajlenxi'tzun oxe' xjaw, oxi'ye' tojun b'ark, matxitoq tzik'ju' jb'alil atzu'; jun b'ark tzajnitoq Alejandriy, toktoq kyilb'ilal dyos Kastor ex Poluks twitz.¹²Opone' janche pona' b'ark Sirakusa, okyajten oxe' q'ije' atzu',¹³xiqljo'ntl qb'eye' tzmax qpone' Rejyo. Te juntl q'ij tzaj kyq'iq' qi'je' toj tnayajkya'j, ex toj juntl q'ij yajxi'tl qpone' Poswoli,¹⁴ja ekneta' jte' okslal qu'ne' ex oktxoke' tu'n qkyaj jun smane' kyuk'i'l; iktzu'n, b'ajsb'iltzun qpone' toj Rom.¹⁵B'i'n qo'tltoqe' kyu'n okslal toj Rom; eb'je'tz k'lulqeye' tzmax Poro toj Apyo ex toj najb'il Oxe' Tenb'ilpun tb'i. Tetzunj kyok qka'yi'ne', q'on chjonte Pawl te Dyos ex tkuwsatib'.¹⁶Tetzunj qpone' Rom, q'onjtz anb'il te Pawl tu'n tnajan toj juntl ja tjunal, naq o'kx xq'uqi'n tu'n jun xjal te q'oj. Pakb'an Pawl toj Rom

¹⁷Tojtzun oxe' q'ij tponlen Pawl, xitma'n tu'n ktzaj txko'n nimaq kyoklen kxol aj Juda toj Rom. Tetzunj b'u'yi'ntoq kyib', xitma'n kye:
—E'ntzik ex e'witz'in, mixti'we' matxi' nb'incha kyi'ju' qwnaqil aj Juda ex kyi'ju' kychaq'b'il ojtxi' qchman. Extzun nxiq'o'ne' toj kq'ob' aj Rom toj Jerusalen,¹⁸woklenxi'tzune' toj xjel kyu'n, kyajb'iltoq tu'n wex ktzaqpi'ne', qu'n min elyal jun wile' kyu'n tu'nwt nkub' b'yo'ne'.¹⁹Aye'tzu'n aj Juda min eq'ojin ex min kyaj tu'n ntzaqpete', nqani tzuntze' tu'n woke' toj xjel tu'nku' ninimaqkawil, expe' mixti'we' tu'n nb'ajsan kyi'ju' nwnaqile' toj nintaname'.²⁰Qu'mtzun ẍetzaja' ntxko'ne', tu'n kyok nka'yi'ne' ex tu'n nyoline' kyuk'i'le'; qu'n tu'n tpaju' ja q'uqla' qk'u'j ayo' aj Israelqo' tzyu'nqina'ye' toj xpatx'k'uxb'il tzalu, chi Pawl kye.

²¹Aye'tzunkye xikma'n te Pawl:
—B'ajx tzaja' sma'n junqe' u'j tzmax Juda ti'ja, ex mixa'lo'xi' jun kxolju' qwnaqil aj Juda tzajniqe' atzu' ojewt tzul kma'n jun tqanil taq'wix ti'ja.²²Qajb'ile' tu'n qb'inteye' se'n t-xima, qu'n b'in qu'ne' toj tkyaqil plaj nche yolin xjal taq'wix ti'ju' ak'a'j okslab'l lu, chechij.

²³Kyajtzun kma'n te Pawl alkye q'ij tu'n kyul, nimtzun xjal e'ul tk'etz Pawl jatoq ta'. Tzyet-x te prim ex ponb'aj te qale, yolin Pawl kye ti'ju' tkawb'il Dyos. Oktilil tu'n Pawl tu'n telkynik' ti'j Jesus, b'ajx tchik'b'a'n toj tkawb'il Moyses ex toj kyuj t-sanjelal Dyos.²⁴Ate' junjun kyokslaju' xitma'n Pawl kye, aye'tzun txqantl min kyoksla.²⁵Mixtoqtzun jun nmuje kyol kxolx, tzyet kb'jik' b'et. O'kxtzunte Pawl xitma'n kye:
—Axte' tma Xewb'aj Xjan kye ojtxi' kyajilb'ene' toj ttzi Isayiy, tej tmante:

²⁶Kutxi'ya ex q'manxa kye xjal lu: Maskye ma kb'iye' tu'nku' kẍkyine' lay kane toj kwitze'; maskye matz'ok kka'yi'ne', lay knet kyu'ne'.²⁷Ch'uẍxi'x kyanmi xjal lu, jpu'nqe' kẍkyin ex mtz'u'nqe' kwitz, tu'n lalun kyil ex tu'n lalun kb'i, ex tu'n lalun tz'el kynik' ti'j; tu'ntzun lalun tz'anjtz kyi'j wuk'i'le', ex lay che q'anet wu'ne', chij.

²⁸Kyb'intztzune', kxe'l qex ja'lo, kxe'l q'et te' kolb'il tu'n Dyos lu kye mya aj Juda, oktzun b'el kb'i'nkye xjal lu, chi Pawl.

²⁹Tej tb'aj tma'n Pawl ja'lu, eb'jik' b'etju' aj Juda, inxi'xtoq che yolin ti'j.

³⁰Kab'e' ab'q'i kyejten Pawl toju' ja majina'ntoq tu'n, atzuntzu' nche tk'mo'na'toq kkyaqilju' nche pon ka'yilte.³¹Mixtoqti' nxob' nxitma'n tkawb'il Dyos, intoq q'on xnaq'tzb'il ti'j Qajaw Jesukrist ex mixtoq alo'te nmyonte.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/aea9d9099feb3a24