LUKAS12
1Libas Yesus tulak neke blai lun Parisi hiyo, deo bebene lun simpun besenselet. Tahui, Yesus malai ngalajar.
Labih hono Yesus ngalajar murid-murid-Ne. Uhui-Ne, “Jaga arep kon de mo jari lun sa pupura asuh sama ngunau pimimpin agama neke kolompok Parisi.2Tapi kongoreng sa tanalou lun sagar betengau. Kongoreng sa siniok sagar tanau.3Sagar kunumum hampe kongoreng lun kiringo ne. Kiringo rahat kandrau; lukun sa sonongkonih kon tei kilinge lun tei huang kamar batangkep, sagar kunumum suluas-luasne.”4“Ringo ti, kawal-kawal Ku. Ada takut lukun mirisia sa kohoi inuh munu kon, lukun libas hiyo, ire mo tau gawi hiye-hiye eso lukun kon.5Ku mara lukun kon hiye sa subujur-Ne harus tanakut kon. Takut lukun Allah, gana Ne mo kohoi bukuasa munu lun, Ne gin bukuasa de nampi lun tong huang naraka! Jari, subujurne kon harus takut lukun-Ne.6Dime pupulu mpit dikiai murah bebene. Tapi awe isa gin sa kenelot Allah.7Balo tei utek nu haot dereken kongorengne, gana hiyo ada takut; kon oro labih buuman neke pupulu mpit!”8Ringo ti: Lun sa mangaku bahwa ne uma-Ku tei tama lun lain, maka Anak Mirisia sagar mangaku ne tei tama malaikat-malaikat Allah.9Tapi tiap lun sa mo mangaku Ku tei tama lun lain, Anak Mirisia nyangkal ne tei tama malaikat-malaikat Allah.10Tiap lun kuhui sa ngalawan Anak Mirisia, lun hiyo tau kanampun.Tapi tiap lun sa ngawada roh Allah, lun hiyo mo tau sagar kanampun.11Amun kon dokoit tong blai-blai simihiang de kanadil tei tama pemerintah atawa penguasa, ada gaer tentang sara kon ngebela arep. Ada gaer tentang hiye sa harus dukuhui kon.12Gana tei hayak hiyo lei, Roh Allah sagar mara hiye sa harus dukuhui kon.13Naan lun tei antara lun deo kuhui lukun Yesus, “Bapak Guru, awat singku kaka ku de nyabagi warisan tong ku.”14Tapi Yesus kuhui lukunne, “Puloksanai, hiye sa ngengkat Ku jari hakim atawa pangantara de mutus pangantara kon rueh?”15Tahui Yesus kuhui lukun lun sa naan tei hiyo, “Ati-ati! Jaga arep nu neke kongoreng masam mangagou. Naan lun deo harta, tapi welumsa subujurne mo tergantung tei kedeo kusugihanne hiyo.”16Libas hiyo Yesus ngalajar ire pakai perumpamaan ti, “Naan lun sugih ampun tane. Hasil wasi ne bujur-bujur deo.17Ne tane huang aheng ne, “Hiye sa sagar dakawi ku? Ku awe naan uneng sa gaya de ngintu hasil wasi ku sa deo ti.18Tahui ne bipikir eso. Uhuine, ‘Ti sagar dakawi ku, ku sagar ngurumbak luit ku ti, gawi sa labih gaya, tahui nyimpen kongoreng gandum lukun barang-barang ku tei huang hiyo.19Libas hiyo ku yakin amun ku haot ngintu sukup deo persediaan de bataun-taun kengelane. Jari ku tau tihut, kuman, kinum lukun begoh-begoh.’20Tapi Allah kuhui lukun lun sugih hiyo, ‘Pangong bebene nu ti! Kiwa ti nu sagar matei. Jari, kongoreng persediaan sa sinimpun dela nu gagalo hiyo, nu mo tau kinam hiye-hiye neke kongorengne hiyo.’21“Ngunau hiyo jarine lukun tiap lun sa burusaha jari sugih dela arepne gagalo, tapi mo kakan burusaha jari sugih tei mate Allah.”22Libashiyo, Yesus kuhui lukun murid-murid-Ne, “Gana hiyo, maka ada gaer tentang okan dela welumnu. Ada gaer tentang pakaian dela tenga-nu.23Welum labih penting neke okan. Tenga labih penting neke pakaian.24Balajar neke pupulu-pupulu kaak. Ire mo ngule, mo masi. Ire awe uneng de ngintu okan. Tapi Allah nyidia okan. Kon labih oro buuman neke pupulu-pupulu!25Hiye tei antara kon sa gana kagaerne inuh namoh umur kon erai andrau?26Amun hal sa kingidik hiyo bo haot mo inuh kon gawine, ngunauawe de kon gaer tentang hal-hal sa lain?27Balajar neke unge-unge bakung sa tumu. Unge-unge hiyo mo bagawi, mo songkosot de naan pakaian. Tapi ringo: Sitiap unge hiyo oro labih segah neke pakaian larang sa dapakai Raja Salomo sa sugih bebene!28Rikut tei ume tumu tandring bo, buleh tenekap tahui sunuru, termasuk unge-unge bakung hiyo. Tapi Allah tatap gawi ne segah. Nahani kon! Tapi kon mo prasaya! Allah sagar kawat kon labih neke rikut lukun unge tei padang. Tapi kon kurang prasaya!29Gana hiyo, ada gaer tentang hiye sa sagar dokan kon, hiye sa sagar dinum kon.30Hal-hal ngunau hiyo dekelo awi lun-lun sa mo kinut Allah. Tapi Allah Bapa kon haot tanau kongoreng sa penerlu kon hiyo.31Jari, elo dele Kerajaan Allah, maka kongoreng sa penerlu kon sagar dokokoi tong kon.32“Kon sa kidik jumlah ne ada takut! Gana Bapa nu begoh ngokoi lukun nu berkat neke Pemerintahan-Ne.33Iai harta kon, tahui okoi duitne dela lun sa susah. Amun kon gawi hiyo, hiyo sama ngunau kon gawi epau tei sorga dela kon. Epau hiyo mo tau bijat selamane. Kusugih hiyo tei sorga mo piji sagar oreng. Awe naan maling sa inuh nigone. Awe naan anai sa inuh pibijatne.34Gana tei awe harta nu naan, tei hiyo lei aheng nu naan.35“Kon harus talalahui siap de kahawi-Ku waleng tong dinia ti.36Sama ngunau pembantu sa talalahui kandrei kahawi tuanne waleng neke acara kawin.37Hamba-hamba sa teneau tuanne talalahui siap kandrei punguhulet ne sagar sanang, ble tuanne hulet moh malem atawa jekiat bebene. Tuanne sagar sanang lukun ire gana ire talalahui siap kandrei kahawine. Ringo! Tuan hiyo sagar nganti pakaianne de malayani ire. Ne sagar nyingku ire maharung kuman. Tahui ne sagar malayani ire.39Teau ti: maling hawi tei waktu sa mo tananguh. Amun tuan blai haot tanau pangkat awe maling hiyo hulet, sareh ne ngajaga de maling mo huluk tong huang blai.40Gana hiyo kon gin harus bisiap, gana Anak Mirisia sagar hulet tei rahat sa mo tananguh kon.”41Uhui rasul Petrus, “Tuhan, hiye palajaran-Nu neke kisah hiyo iroh dela kongoreng lun atawa kohoi dela kamin, murid-Nu?”42Tuhan Yesus nyamut, “Hiye hamba sa setia lukun bijaksana hampe kenengkat awi tuanne jari pimimpin hamba-hamba lain de ne ngokoi ire okan tei waktune?43Amun hamba ne setia gawi tugasne hiyo, tuan hiyo sagar sanang.44Prasaya: Tuan hiyo sagar marasaya kongoreng hartane lukun hamba hiyo.45Tapi, seandaine pimimpin hiyo iroh bipikir, ‘Tuanku eso ela mo hulet, tahui ne malai ngompak hamba sa lain, laki lukun wawei, ne kuman, kinum hampe mahamui,46maka tuanne sagar waleng tei rahat ne mo nanguh, tei andrau sa mo tanaune. Sareh tuanne hiyo sagar munu hamba hiyo, tahui nampine tong uneng hukuman kongoreng lun sa mo setia.47Hamba sa tanau kanakan tuanne, tapi mo siap-siap lukun mo gawi kanakan tuanne hiyo, sagar duhukum weat.48Tapi hamba sa mo tanau kanakan tuanne, amunne gawi kongoreng sa sala hampe harus duhukum, ne sagar duhukum labih nean.
Amun Allah ngokoi deo lukun lun, Ne sagar ngaharap deo neke lun hiyo. Amun Allah ngokoi deo tanggung jawab lukun isa kulun, Ne sagar onok labih deo eso neke lun hiyo.49Ku hulet monting apui tong dinia. Labih asuh amun apui hiyo haot melelap.50Ku eso harus nginam katais sa tamam. Ku bujur dat sehu hayakti. Ku tatap dat sehu hampe katais hiyo jawoh.51Ada bipikir Ku hulet de padamai lun-lun tei dinia ti. Tapi sabalikne! Ku hulet de misah.52Hal hiyo sagar malai neke hayakti. Malahan huang keluarga sagar naan kubulo. Amun huang erai keluarga naan dime kulun, maka telu ngalawan rueh atawa rueh ngalawan telu.53Ire saling bakalawan. Amai ngalawan anakne sa laki lukun anak laki sagar ngalawan amaine. Inai ngalawan anakne sa wawei lukun anak wawei ngalawan inaine. Umpu sa wawei sagar ngalawan nantune sa wawei lukun nantu waweine sagar ngalawan umpune sa wawei.”54Yesus kuhui lukun lun deo, “Rahat kon neau jaun mamai tei tuhi barat, kon kuhui, ‘Sareh andrau kakan uran.’ Tahui, andraune bujur-bujur uran.”55Ngunau hiyo, rahat kon kinam riwut bisiup neke selatan, kon kuhui, ‘Sareh andrau sagar kai.’ Tahui, mla bujur, andrau jari malayong.56Eei lun-lun sa pupura. Lukun neau jaun lukun riwut, kon inuh tanau. Kunohiye tanda-tanda jaman ti mo inuh kon tanau?”57Harusne kon inuh mutus gagalo de gawi sa bujur. gawi hiyo samale waktune Allah ngahakim kon.58Sama ngunau amun naan lun sa nandrah nu. Asuhne nu pakasuh masalah lukun ne tei rahat kon huang pangalan tong pengadilan Amun mo, ne sagar ngarasi nu dokoit tei tama hakim. Tahui, hakim hiyo sagar nyarah nu lukun petugas hiyo sagar puhuluk nu tong huang penjara.59Ringo ti: Nu mo sagar losek neke penjara samale nu bayar kongoreng danda nu.”
Labih hono Yesus ngalajar murid-murid-Ne. Uhui-Ne, “Jaga arep kon de mo jari lun sa pupura asuh sama ngunau pimimpin agama neke kolompok Parisi.2Tapi kongoreng sa tanalou lun sagar betengau. Kongoreng sa siniok sagar tanau.3Sagar kunumum hampe kongoreng lun kiringo ne. Kiringo rahat kandrau; lukun sa sonongkonih kon tei kilinge lun tei huang kamar batangkep, sagar kunumum suluas-luasne.”4“Ringo ti, kawal-kawal Ku. Ada takut lukun mirisia sa kohoi inuh munu kon, lukun libas hiyo, ire mo tau gawi hiye-hiye eso lukun kon.5Ku mara lukun kon hiye sa subujur-Ne harus tanakut kon. Takut lukun Allah, gana Ne mo kohoi bukuasa munu lun, Ne gin bukuasa de nampi lun tong huang naraka! Jari, subujurne kon harus takut lukun-Ne.6Dime pupulu mpit dikiai murah bebene. Tapi awe isa gin sa kenelot Allah.7Balo tei utek nu haot dereken kongorengne, gana hiyo ada takut; kon oro labih buuman neke pupulu mpit!”8Ringo ti: Lun sa mangaku bahwa ne uma-Ku tei tama lun lain, maka Anak Mirisia sagar mangaku ne tei tama malaikat-malaikat Allah.9Tapi tiap lun sa mo mangaku Ku tei tama lun lain, Anak Mirisia nyangkal ne tei tama malaikat-malaikat Allah.10Tiap lun kuhui sa ngalawan Anak Mirisia, lun hiyo tau kanampun.Tapi tiap lun sa ngawada roh Allah, lun hiyo mo tau sagar kanampun.11Amun kon dokoit tong blai-blai simihiang de kanadil tei tama pemerintah atawa penguasa, ada gaer tentang sara kon ngebela arep. Ada gaer tentang hiye sa harus dukuhui kon.12Gana tei hayak hiyo lei, Roh Allah sagar mara hiye sa harus dukuhui kon.13Naan lun tei antara lun deo kuhui lukun Yesus, “Bapak Guru, awat singku kaka ku de nyabagi warisan tong ku.”14Tapi Yesus kuhui lukunne, “Puloksanai, hiye sa ngengkat Ku jari hakim atawa pangantara de mutus pangantara kon rueh?”15Tahui Yesus kuhui lukun lun sa naan tei hiyo, “Ati-ati! Jaga arep nu neke kongoreng masam mangagou. Naan lun deo harta, tapi welumsa subujurne mo tergantung tei kedeo kusugihanne hiyo.”16Libas hiyo Yesus ngalajar ire pakai perumpamaan ti, “Naan lun sugih ampun tane. Hasil wasi ne bujur-bujur deo.17Ne tane huang aheng ne, “Hiye sa sagar dakawi ku? Ku awe naan uneng sa gaya de ngintu hasil wasi ku sa deo ti.18Tahui ne bipikir eso. Uhuine, ‘Ti sagar dakawi ku, ku sagar ngurumbak luit ku ti, gawi sa labih gaya, tahui nyimpen kongoreng gandum lukun barang-barang ku tei huang hiyo.19Libas hiyo ku yakin amun ku haot ngintu sukup deo persediaan de bataun-taun kengelane. Jari ku tau tihut, kuman, kinum lukun begoh-begoh.’20Tapi Allah kuhui lukun lun sugih hiyo, ‘Pangong bebene nu ti! Kiwa ti nu sagar matei. Jari, kongoreng persediaan sa sinimpun dela nu gagalo hiyo, nu mo tau kinam hiye-hiye neke kongorengne hiyo.’21“Ngunau hiyo jarine lukun tiap lun sa burusaha jari sugih dela arepne gagalo, tapi mo kakan burusaha jari sugih tei mate Allah.”22Libashiyo, Yesus kuhui lukun murid-murid-Ne, “Gana hiyo, maka ada gaer tentang okan dela welumnu. Ada gaer tentang pakaian dela tenga-nu.23Welum labih penting neke okan. Tenga labih penting neke pakaian.24Balajar neke pupulu-pupulu kaak. Ire mo ngule, mo masi. Ire awe uneng de ngintu okan. Tapi Allah nyidia okan. Kon labih oro buuman neke pupulu-pupulu!25Hiye tei antara kon sa gana kagaerne inuh namoh umur kon erai andrau?26Amun hal sa kingidik hiyo bo haot mo inuh kon gawine, ngunauawe de kon gaer tentang hal-hal sa lain?27Balajar neke unge-unge bakung sa tumu. Unge-unge hiyo mo bagawi, mo songkosot de naan pakaian. Tapi ringo: Sitiap unge hiyo oro labih segah neke pakaian larang sa dapakai Raja Salomo sa sugih bebene!28Rikut tei ume tumu tandring bo, buleh tenekap tahui sunuru, termasuk unge-unge bakung hiyo. Tapi Allah tatap gawi ne segah. Nahani kon! Tapi kon mo prasaya! Allah sagar kawat kon labih neke rikut lukun unge tei padang. Tapi kon kurang prasaya!29Gana hiyo, ada gaer tentang hiye sa sagar dokan kon, hiye sa sagar dinum kon.30Hal-hal ngunau hiyo dekelo awi lun-lun sa mo kinut Allah. Tapi Allah Bapa kon haot tanau kongoreng sa penerlu kon hiyo.31Jari, elo dele Kerajaan Allah, maka kongoreng sa penerlu kon sagar dokokoi tong kon.32“Kon sa kidik jumlah ne ada takut! Gana Bapa nu begoh ngokoi lukun nu berkat neke Pemerintahan-Ne.33Iai harta kon, tahui okoi duitne dela lun sa susah. Amun kon gawi hiyo, hiyo sama ngunau kon gawi epau tei sorga dela kon. Epau hiyo mo tau bijat selamane. Kusugih hiyo tei sorga mo piji sagar oreng. Awe naan maling sa inuh nigone. Awe naan anai sa inuh pibijatne.34Gana tei awe harta nu naan, tei hiyo lei aheng nu naan.35“Kon harus talalahui siap de kahawi-Ku waleng tong dinia ti.36Sama ngunau pembantu sa talalahui kandrei kahawi tuanne waleng neke acara kawin.37Hamba-hamba sa teneau tuanne talalahui siap kandrei punguhulet ne sagar sanang, ble tuanne hulet moh malem atawa jekiat bebene. Tuanne sagar sanang lukun ire gana ire talalahui siap kandrei kahawine. Ringo! Tuan hiyo sagar nganti pakaianne de malayani ire. Ne sagar nyingku ire maharung kuman. Tahui ne sagar malayani ire.39Teau ti: maling hawi tei waktu sa mo tananguh. Amun tuan blai haot tanau pangkat awe maling hiyo hulet, sareh ne ngajaga de maling mo huluk tong huang blai.40Gana hiyo kon gin harus bisiap, gana Anak Mirisia sagar hulet tei rahat sa mo tananguh kon.”41Uhui rasul Petrus, “Tuhan, hiye palajaran-Nu neke kisah hiyo iroh dela kongoreng lun atawa kohoi dela kamin, murid-Nu?”42Tuhan Yesus nyamut, “Hiye hamba sa setia lukun bijaksana hampe kenengkat awi tuanne jari pimimpin hamba-hamba lain de ne ngokoi ire okan tei waktune?43Amun hamba ne setia gawi tugasne hiyo, tuan hiyo sagar sanang.44Prasaya: Tuan hiyo sagar marasaya kongoreng hartane lukun hamba hiyo.45Tapi, seandaine pimimpin hiyo iroh bipikir, ‘Tuanku eso ela mo hulet, tahui ne malai ngompak hamba sa lain, laki lukun wawei, ne kuman, kinum hampe mahamui,46maka tuanne sagar waleng tei rahat ne mo nanguh, tei andrau sa mo tanaune. Sareh tuanne hiyo sagar munu hamba hiyo, tahui nampine tong uneng hukuman kongoreng lun sa mo setia.47Hamba sa tanau kanakan tuanne, tapi mo siap-siap lukun mo gawi kanakan tuanne hiyo, sagar duhukum weat.48Tapi hamba sa mo tanau kanakan tuanne, amunne gawi kongoreng sa sala hampe harus duhukum, ne sagar duhukum labih nean.
Amun Allah ngokoi deo lukun lun, Ne sagar ngaharap deo neke lun hiyo. Amun Allah ngokoi deo tanggung jawab lukun isa kulun, Ne sagar onok labih deo eso neke lun hiyo.49Ku hulet monting apui tong dinia. Labih asuh amun apui hiyo haot melelap.50Ku eso harus nginam katais sa tamam. Ku bujur dat sehu hayakti. Ku tatap dat sehu hampe katais hiyo jawoh.51Ada bipikir Ku hulet de padamai lun-lun tei dinia ti. Tapi sabalikne! Ku hulet de misah.52Hal hiyo sagar malai neke hayakti. Malahan huang keluarga sagar naan kubulo. Amun huang erai keluarga naan dime kulun, maka telu ngalawan rueh atawa rueh ngalawan telu.53Ire saling bakalawan. Amai ngalawan anakne sa laki lukun anak laki sagar ngalawan amaine. Inai ngalawan anakne sa wawei lukun anak wawei ngalawan inaine. Umpu sa wawei sagar ngalawan nantune sa wawei lukun nantu waweine sagar ngalawan umpune sa wawei.”54Yesus kuhui lukun lun deo, “Rahat kon neau jaun mamai tei tuhi barat, kon kuhui, ‘Sareh andrau kakan uran.’ Tahui, andraune bujur-bujur uran.”55Ngunau hiyo, rahat kon kinam riwut bisiup neke selatan, kon kuhui, ‘Sareh andrau sagar kai.’ Tahui, mla bujur, andrau jari malayong.56Eei lun-lun sa pupura. Lukun neau jaun lukun riwut, kon inuh tanau. Kunohiye tanda-tanda jaman ti mo inuh kon tanau?”57Harusne kon inuh mutus gagalo de gawi sa bujur. gawi hiyo samale waktune Allah ngahakim kon.58Sama ngunau amun naan lun sa nandrah nu. Asuhne nu pakasuh masalah lukun ne tei rahat kon huang pangalan tong pengadilan Amun mo, ne sagar ngarasi nu dokoit tei tama hakim. Tahui, hakim hiyo sagar nyarah nu lukun petugas hiyo sagar puhuluk nu tong huang penjara.59Ringo ti: Nu mo sagar losek neke penjara samale nu bayar kongoreng danda nu.”
Pioneer Bible Translators