ปัญญาจารย์7
1ชื่อเสียงที่ดีย่อมดีกว่าน้ำหอมชั้นดี และวันที่ตายย่อมดีกว่าวันที่เกิดมา2ไปบ้านที่มีการไว้ทุกข์ดีกว่าไปบ้านที่มีงานเลี้ยง เพราะความตายคือจุดจบของมนุษย์ทุกคน คนที่ยังมีชีวิตควรใคร่ครวญเรื่องนี้3ความเศร้าดีกว่าเสียงหัวเราะ เพราะใบหน้าที่โศกเศร้าย่อมขัดเกลาจิตใจให้ดีขึ้น4ใจของคนมีปัญญาอยู่ในบ้านที่มีการไว้ทุกข์ แต่ใจของคนโง่อยู่ในบ้านที่มีความรื่นเริง5ฟังคำตำหนิของคนมีปัญญาดีกว่าฟังเพลงของคนโง่6เสียงหัวเราะของคนโง่ก็เหมือนเสียงกิ่งหนามปะทุใต้หม้อ นี่ก็เป็นความว่างเปล่าเช่นกัน7การขู่กรรโชกทำให้คนมีปัญญากลายเป็นคนโง่ และสินบนก็ทำลายวิจารณญาณ8บั้นปลายย่อมดีกว่าจุดเริ่มต้น
คนที่มีใจอดทนดีกว่าคนที่มีใจหยิ่งผยอง9อย่าใจร้อนโกรธง่าย เพราะความโกรธอาศัยอยู่ในอกของคนโง่10อย่าพูดว่า “ทำไมวันเก่า ๆ จึงดีกว่าวันนี้?” เพราะคำถามเช่นนี้ไม่แสดงถึงปัญญา11ปัญญามีคุณค่าไม่แพ้มรดก และยังมีคุณค่ายิ่งกว่าสำหรับผู้ที่ได้เห็นดวงอาทิตย์12ปัญญาให้ความคุ้มครองเช่นเดียวกับเงิน แต่ความรู้มีข้อได้เปรียบตรงที่ปัญญารักษาชีวิตของผู้มีปัญญาไว้13ลองพิจารณาสิ่งที่พระเจ้าทำ ใครจะดัดสิ่งที่พระองค์ทำให้คดให้ตรงได้?14ในวันที่รุ่งเรือง จงมีความสุข ในวันที่ทุกข์ยาก จงใคร่ครวญ พระเจ้าทำให้มีวันทั้งสองแบบคู่กัน เพื่อมนุษย์จะไม่อาจรู้ได้ว่าภายหลังจะมีอะไรเกิดขึ้น15ฉันเห็นเรื่องทั้งหมดนี้มาแล้วในวันเวลาอันว่างเปล่าของฉัน มีคนชอบธรรมที่ตายทั้งที่ยังประพฤติชอบธรรม และมีคนชั่วที่อายุยืนทั้งที่ยังทำชั่ว16อย่าเป็นคนชอบธรรมจนเกินไป และอย่าพยายามมีปัญญาจนเกินไป ทำไมจะต้องทำลายตัวเอง?17อย่าเป็นคนชั่วจนเกินไป และอย่าเป็นคนโง่ ทำไมจะต้องตายก่อนเวลา?18ยึดสิ่งนี้ไว้ก็ดี และอย่าปล่อยมือจากสิ่งนั้นด้วย เพราะคนที่ยำเกรงพระเจ้าจะผ่านพ้นสิ่งเหล่านี้ทั้งหมด19ปัญญาให้กำลังแก่คนมีปัญญายิ่งกว่าผู้ปกครองสิบคนในเมือง20แน่ทีเดียว ไม่มีคนชอบธรรมคนใดบนแผ่นดินที่ทำแต่ความดีและไม่ทำบาปเลย21อย่าใส่ใจทุกคำที่คนพูด มิฉะนั้นอาจได้ยินคนรับใช้แช่งเจ้า22เพราะในใจเจ้าเองก็รู้ว่าเคยแช่งคนอื่นเช่นเดียวกันมาหลายครั้ง23ฉันใช้ปัญญาทดสอบเรื่องทั้งหมดนี้แล้ว ฉันบอกว่า “ฉันจะเป็นคนมีปัญญา” แต่ปัญญาก็ยังอยู่ไกลจากฉัน24สิ่งที่เป็นอยู่นั้นทั้งห่างไกลและลึกล้ำเหลือเกิน ใครจะค้นพบได้?25ฉันหันกลับมาตั้งใจศึกษาค้นคว้า แสวงหาปัญญาและแบบแผนของสิ่งต่าง ๆ เพื่อรู้ว่าความชั่วร้ายคือความโง่เขลา และความโง่เขลาคือความบ้าคลั่ง26ฉันพบว่าสิ่งที่ขมขื่นยิ่งกว่าความตาย คือหญิงที่มีใจเป็นบ่วงและกับดัก และมีมือเป็นโซ่ตรวน คนที่ทำให้พระเจ้าพอใจจะหนีพ้นนาง แต่คนทำบาปจะติดบ่วงของนาง27ผู้กล่าวสอนบอกว่า “ฉันพบสิ่งนี้จากการพิจารณาเรื่องหนึ่งเทียบกับอีกเรื่องหนึ่ง เพื่อหาคำอธิบาย28ใจฉันยังคงแสวงหาคำอธิบายนั้น แต่ก็ยังไม่พบ ในคนพันคน ฉันพบผู้ชายคนหนึ่ง แต่ไม่พบผู้หญิงสักคนในคนทั้งหมดนั้น29ฉันพบเพียงเท่านี้ว่า พระเจ้าสร้างมนุษย์ให้ซื่อตรง แต่พวกเขากลับเสาะหาอุบายมากมาย”
คนที่มีใจอดทนดีกว่าคนที่มีใจหยิ่งผยอง9อย่าใจร้อนโกรธง่าย เพราะความโกรธอาศัยอยู่ในอกของคนโง่10อย่าพูดว่า “ทำไมวันเก่า ๆ จึงดีกว่าวันนี้?” เพราะคำถามเช่นนี้ไม่แสดงถึงปัญญา11ปัญญามีคุณค่าไม่แพ้มรดก และยังมีคุณค่ายิ่งกว่าสำหรับผู้ที่ได้เห็นดวงอาทิตย์12ปัญญาให้ความคุ้มครองเช่นเดียวกับเงิน แต่ความรู้มีข้อได้เปรียบตรงที่ปัญญารักษาชีวิตของผู้มีปัญญาไว้13ลองพิจารณาสิ่งที่พระเจ้าทำ ใครจะดัดสิ่งที่พระองค์ทำให้คดให้ตรงได้?14ในวันที่รุ่งเรือง จงมีความสุข ในวันที่ทุกข์ยาก จงใคร่ครวญ พระเจ้าทำให้มีวันทั้งสองแบบคู่กัน เพื่อมนุษย์จะไม่อาจรู้ได้ว่าภายหลังจะมีอะไรเกิดขึ้น15ฉันเห็นเรื่องทั้งหมดนี้มาแล้วในวันเวลาอันว่างเปล่าของฉัน มีคนชอบธรรมที่ตายทั้งที่ยังประพฤติชอบธรรม และมีคนชั่วที่อายุยืนทั้งที่ยังทำชั่ว16อย่าเป็นคนชอบธรรมจนเกินไป และอย่าพยายามมีปัญญาจนเกินไป ทำไมจะต้องทำลายตัวเอง?17อย่าเป็นคนชั่วจนเกินไป และอย่าเป็นคนโง่ ทำไมจะต้องตายก่อนเวลา?18ยึดสิ่งนี้ไว้ก็ดี และอย่าปล่อยมือจากสิ่งนั้นด้วย เพราะคนที่ยำเกรงพระเจ้าจะผ่านพ้นสิ่งเหล่านี้ทั้งหมด19ปัญญาให้กำลังแก่คนมีปัญญายิ่งกว่าผู้ปกครองสิบคนในเมือง20แน่ทีเดียว ไม่มีคนชอบธรรมคนใดบนแผ่นดินที่ทำแต่ความดีและไม่ทำบาปเลย21อย่าใส่ใจทุกคำที่คนพูด มิฉะนั้นอาจได้ยินคนรับใช้แช่งเจ้า22เพราะในใจเจ้าเองก็รู้ว่าเคยแช่งคนอื่นเช่นเดียวกันมาหลายครั้ง23ฉันใช้ปัญญาทดสอบเรื่องทั้งหมดนี้แล้ว ฉันบอกว่า “ฉันจะเป็นคนมีปัญญา” แต่ปัญญาก็ยังอยู่ไกลจากฉัน24สิ่งที่เป็นอยู่นั้นทั้งห่างไกลและลึกล้ำเหลือเกิน ใครจะค้นพบได้?25ฉันหันกลับมาตั้งใจศึกษาค้นคว้า แสวงหาปัญญาและแบบแผนของสิ่งต่าง ๆ เพื่อรู้ว่าความชั่วร้ายคือความโง่เขลา และความโง่เขลาคือความบ้าคลั่ง26ฉันพบว่าสิ่งที่ขมขื่นยิ่งกว่าความตาย คือหญิงที่มีใจเป็นบ่วงและกับดัก และมีมือเป็นโซ่ตรวน คนที่ทำให้พระเจ้าพอใจจะหนีพ้นนาง แต่คนทำบาปจะติดบ่วงของนาง27ผู้กล่าวสอนบอกว่า “ฉันพบสิ่งนี้จากการพิจารณาเรื่องหนึ่งเทียบกับอีกเรื่องหนึ่ง เพื่อหาคำอธิบาย28ใจฉันยังคงแสวงหาคำอธิบายนั้น แต่ก็ยังไม่พบ ในคนพันคน ฉันพบผู้ชายคนหนึ่ง แต่ไม่พบผู้หญิงสักคนในคนทั้งหมดนั้น29ฉันพบเพียงเท่านี้ว่า พระเจ้าสร้างมนุษย์ให้ซื่อตรง แต่พวกเขากลับเสาะหาอุบายมากมาย”