SANTIAGO1
1Áu Santiágo, esériwiduti lun Búngiu lúma lun Wabúreme Jesucrístu áu, mábuga níña joun ja jadǘgawagubaña dúusu lirájüñü Israél ja chagágubaña lídan sun uboú. Subúdi le ñǘbinbei lúmagiñe Búngiu2Nidújeñu, lúnti gúndan jumá dan le jasúfurirun furúmieguarügü oúchawagúni.3Subúdi jumáali luágu dan lan le loúchawagún jafíñen, furéndeitimaatün gagúraasuni.4Ítara líña lubeíti, maríbadalá jarítagun lueígiñe joúchawagún, lubáragiñe líra, ígira jumeí oúchawagúni ligía lun líchugun lánwoun jugúraasun, lun loústarun lubuídun jigáburi, úouga mégeiti luágu.5Dan le ibídiñe lan jun cába lan jadǘga lídan ában lénreengunga, amúriaja jumá lúma Búngiu, ábame lasúbudiragüdüni jun cába lan jadǘga. Rúlumuti Búngiu subúdi le jamúriajan lánigu lúma joun, quei jamúriajani, maríñagunga ni cáta joun luágu.6Lúnti jamúriajan láu afíñeni luágu líchugubei lan Búngiu le jemégeirubei jun, máma láu liloúguan afíñeni, le loúgua tafíñen, ítara líña quei ában lugúdi barána le lanǘgübei garábali lueígiñe ában oúbaü lun luágun ámu.7Gürígia le medéraaguagüdünti lafíñen, marítagualá luágu libíjuba lan ni cáta lúmagiñe Wabúreme.8Lugúndun gürígia le afíñe líñabei, mafíñen, siñáti lasígirun ában igáburi le derégüdaguati luágu ni cáta.9Idújei le gudémebei, majírudalá luágu, gúndaalá luágu irísini le siélubei lubá.10Léti idújei le rísibei, manáangualá lúngua luágu, gúndaalá luágu larúfuduni Búngiu lun luágu mebégi lan lirísin lun ni cáta lídan cátei le lánina siélu. Lugúndun ítara líña rísiti quei lufúlurin jíduru, le siñábei ladúrarun.11Dan le láfuridun wéyu, ába lásüdün sarágu, ába lásaürün jíduru, ába leíguadun lufúlurin, ába lagúmuchun lubuídunmeraü. Ítara lúba gíñe rísiti. lachǘlürüba wéyu lun loúnwen, ábame lígiruni sun láfaagun luágu seínsu. Oúchawagúni lúma adúndeijoúni lun wuríbani12Gúndaati gürígia le awándubalin oúchawagúni láu gurásu, lugúndun dánme le láfuridun láu buídu, libíjubei ibágari magúmuchaditi le uágubei laríñaga Búngiu luágu líchugubei lan joun ja jínsiñejabúbaña lun, queísi ában afáyeiruajaü, queísi ában rídi.13Dan le lebélurun lun ában gürígia lun ladǘgün cátei wuríbati, marítagualá luágu Búngiu lan ádarubalin cátei ligía lídoun, lugúndun mebéluti lídoun Búngiu lun ladǘgün wuríbani, máda lumúti gíñe jádoun gürígia lun jadǘgüni.14Lubáragiñe líra, dan le lacháwajani luríban layúmajan mútu, ligía láburujan lídoun ladǘgün le wuríbabei.15Lídaangiñe buri luríban ayúmajani le, liábin figoú, ában ibágari lánina figoú barǘti oúweni.16Nidújeñu jínsiñetiña nun, mayéedagua jumá júngua arítagua luágu lúmagiñe lan Búngiu liábin wuríbani.17Lubáragiñe líra, sun buíti le íchugúbei woun, le úabei mégeiti luágu, lúmagiñe Búngiu le adǘgübalin lilámpuna siélu liábin. Búngiu súnwandan ligía méme lan, úati sáansiguaü lídan quei lilámpuna siélu le gabúlubudadíbei.18Ligía lugúndaabei lun ladǘgüníwa lirájüñüme láu wafíñerun luágu lerérun le inárünibei, lun ítara wamá quei furúmiñeti alúbajani le íchugúti lun Búngiu lídaangiñe buri cátei le ladǘgübei. Ligáburi agúnfuliruni lúma Búngiu le áubei lagúndaara19Ligía lubeíti, nidújeñu jínsiñetiña nun, cáda ában jídaangiñe lúnti aráanseñu lan lun lagáambun, áni lúnti jámaru lan lun ladímurejan lúma lun lagáñidun,20lugúndun gürígia le gáñibei, madǘgün lumúti le áubei lagúndaara Búngiu.21Ígira jumeí lubeíti sun iwíyeni lúma luríban igáburi le jídaangilibei, resíbi jumeí ugánu le bunáwaalibei tídan janígi láu ǘnabuni, lugúndun gabáfuti ugánu ligía lun lasálbarunun juwáni.22Adǘga jumeí le taríñagubei Lerérun Búngiu, máma lun agáambarügü jumáni. Ánjein jarítagua jubeí luágu buídurügü lan lúnrügü jagáambuni Lerérun Búngiu, jeyéedaguña júngua.23Le agáambarügübalin, madǘgün lumúti le lubeíbei, ítara líña quei ában gürígia le aríagubei lúngua tídan ában isúbusein.24Aríja lumúti ída líña lan, áni quei lídin, ítara labúlieiduni ída líña lán buga.25Ánjeinti gürígia le jéchubei atúriajei Lerérun Búngiu le úabei mégeiti lídan, áni furáangugüda láwa lueígiñe figoú, mabúlieidun lubeí le lubeíbei, adǘga lumúti le laríñagubei Lerérun Búngiu áni gúndaati le tímatimaati.26Gürígia le jarítagubei luágu gúnfuli lan lúma Búngiu áni siñá lumutu liñéñe erédera, leyéedaguña lúngua áni úati ju lan ligáburi lagúnfulirun lun ni cáta.27Niján agúnfuliruni le jarúmabei, le áubei lagúndaara Wáguchi Búngiu. lun wíderaguniña magǘbürigujaaña jáma würíña ja jiláaña úmari lídan jadíjeri, lúma lun madáseirun wamá láu buri cátei wuríbati le láni uboú le. Lúnti ában lan láu janügǘn sun gürígia1Nidújeñu, queísi jugúya lan gürígia ja afíñebaña luágu Wabúreme Jesucrístu le weírigubei, moún lumuti ámu lan janǘgün ában gürígia jaweí jíbiri.2Queí buri jamúga, lun jamúga lebélurun ában wügǘri lídoun jadámurin láu bágü gólu túma anáanguni fínutu, belú ligía gíñe ában gudémeti táu anáanguni juchécheeru,3ánjaün eténira lun le fínubei anáangun buídu, lun jaríñagun lun. “Ñurúba ya lídan ubáraü buíti”, jaríñaga lun le gudémebei. “Amǘrü, reídeibá rára, o ñurúba ya múarugu”,4janǘgüña ában gürígia ámu lueí le ában, áni jagúseragüdüña láu luríban arítaguni.5Nidújeñu jínsiñetiña nun, agáamba jumeí cátei le. anúadaja láaña Búngiu ja gudémebaña lídan uboú le lun rísi jamá lídan jafíñen, lun gíñe jerésibiruni arúeijani le uágubei laríñaga Búngiu joun ja jínsiñejabúbaña lun luágu líchugubei lan joun queísi jalágaante.6Ánjeinti jugúya, rújumutiña gudémetiña lídoun busíganu. ¿Máma funági rísitiña ja wuríbabei joúserunün, áni barǘjamaün adúruujeina ligíbugiñoun lúrudu?7¿Máma jagía adímurejabaña wuríba luágu líri Crístu, le inébebei jun, le únbei jedéregeragua júngua?8Ánjein inárüni lubeí luágu gúnfuli jumáni líñun-ágei lúrudu queísi taríñaguni Lerérun Búngiu. “Jínsiñelá gürígia bíledi bun quei bínsiñegua búngua”, buíti jadǘga.9Ánjein máma lubeí ában láu janǘgüniña sun gürígia, jadǘgüña figoú, dürǘgua jumúti lilúrudun Búngiu.10Lugúndun ánjein agúnfulira ában gürígia láu sun lúrudu, ígira lagúnfulirun ában lídaangiñe, gadúnrunti luágu ladǘraaguni sun lugúmadin lúrudu.11Lugúndun Búngiu méme le aríñagubei. “Madǘgabá salúfuri”, aríñagati giñe. “Máfarajabá.” Ánjein lubeíti madǘgün gürígia salúfuri, áni áfarajati, mídinti láu le lubeíbei lúrudu.12Jugúya, lúnti jadímurejan, agáburida jugúyame queísi lúntiña jagúserawagüdǘn láu lúrudu le furáangugüdabaliwa lueí lubáfu figoú.13Ja magúdemejabubaña joun ámu, magúdemejabubei gíñe Búngiu joun lídaanme wéyu lánina agúseruni. Ánjaña ja gudémejabubaña, buídubei jáfuridun lídaanme lidáani agúseruni. Afíñeni lúma wadágimanu14Nidújeñu, ¿cásan ju lan laríñagun gürígia luágu afíñe lan luágu Crístu ánjein madǘgün ni cáta lun larúfuduni? ¿Gayáraati funági lasálbaruni afíñeni ligía?15Quei jamúga guetó, níjein ában idújei wügǘri o wǘri emégeiruti anáanguni lúma eígini,16laríñaga ában jídaangiñe lun. “Buídulá lídin bun, darúguabá boúgua, jou amǘrüme,” áni míchu lumúti le lemégeirubei lun, ¿cági ju lan líra?17Ítara líña lasúseredun lúma afíñeni. ánjein marúfudun jamá gürígia láu cátei le jadǘgübei, afíñeni lábuguarügü, ítara líña quei ában cátei jiláali.18Fágua níjeinbei aríñaguti. “Amǘrü afíñetibu, áu adǘga numúti le buídubei.” Áu Santiágo aríñagatina lun idújei ligía. “Arúfudabeíti bafíñen nun boúgudin lueí buíti le badǘgübei, narúfudeime nafíñen bun láu buíti le nadǘgübei.”19Afíñetibu luágu ában rügǘñein lan Búngiu, buíti badǘga, afíñetiña gíñe máfianu luágu líra, adádagara jagía láu anúfudei lueí.20¿Májatibu bafíñerun, ibídiougua táu amǘrü le, luágu jiláñu líña lan lafíñen gürígia ánjein marúfudun lan láu le ladǘgübei?21Resíbi lumúti Búngiu Abrahám, le binádu wáguchi, queísi richáguati ligíbugiñe luágu le ladǘgübei dan le lánjarun lún yebe láfaruni Isáac le liraǘ jilágubei queísi adágaragüdüni lun Búngiu.22Aríja báali luágu arúfuda láni Abrahám lafíñen láu cátei le ladǘgübei, áni ñǘbinti lafíñen lun dayárubei lan láu cátei le ladǘgübei.23Ítara líña lagúnfulirun le bürǘwañubei tídan Lerérun Búngiu. “Afíñeti Abrahám luágu Búngiu, áni luágu lafíñen, ába lerésibiruni Búngiu queísi wügǘri richáguati ligíbugiñe.” Áni aríñawagúati luágu Abrahám, “lumáda Búngiu.”24Aríja jumáali lubeíti, luágu resíbi láni gíñe Búngiu wügǘri luágu buíti le ladǘgübei, úara lúma lafíñen, áni mámarügü luágu lafíñen.25Ligía méme meja asúseredubei tun Raháb, to jóru lídan dan le sügǘjalibei. resíbi lumútu Búngiu queísi richáguatu ligíbugiñe dán meja le tarúfuduni tafíñen luágu láu cátei le tadǘgübei—safá tumútiña loúnagülegu Josué, ába tíderaguniña lun jagíribudun lídaangiñe ámu ǘma.26Ítara quei jiláñu líña lan úgubu ánjein úa tubeí uwáni lídan, jiláñu líña gíñe jafíñen ánjein marúfudun jumá láu cátei buíti le jadǘgübei. Lúnti wabúgurunun wañéñe wayúmulugu1Nidújeñu, moún lumuti añájein lan sarágu jídan ja adáagutiña joúngua arúfudajatiñame lánina Lerérun Búngiu lugúndun subúdi jumáali luágu wagía lan le arúfudajabei, derégüdatimaabei lan wagúserawagüdǘn.2Sun wagía adǘgatiwa cátei charáti, ánjein níjein lubeí ában gürígia madǘgünti ni murúsun charáti lídan le laríñagubei, ában wügǘri buíti le gumúti ligía, le gíñe gayáraabei labúguruni sun lúgubu.3Dan le wagǘrüni jayúma anímaalugu lun jagáambuníwa, gayáraati wabúguruni sun jágubu.4Aríja jumoún buri gíñe ugúnein, láu sún buri weínamu tan áni jéreburiti garábali le ádajabarun, abúgura lumútu abúguruti láu ában liraǘraü simúnu le ñíjin lumúti labúseera.5Ítara líña gíñe lasúseredun lúma wayúma, ában cátei ñǘraüraüti, áni gayáraati ladǘgün sarágu buri cátei weínamuti. ¡Láu murúsun wátu geméti, gayáraati lágudún ában oúnwenbun áraabu!6Ítara líña wayúma quei ában wátu geméti. Gayáraati wadǘgün sarágu wuríbani láu, gayáraati lagádeiruni sun le wagíabei. Gayáraati líchuguníwa lídoun wuríbani lídan sun wabágari, Máfia guánarü lébunabei sun le.7Gayáraati lagídaruni wügǘri jagáñi sun jawúyeri anímaalugu gáñitiña—dunúru, jéwe, jáma anímaalugu baránajana—áni adǘga láali.8Úati ni ában lun gayára lan lagídaruni ligáñi wayúma. Ában wuríbati ligía le mígiraguagüdünbei lúngua, áni buin líña láu peísini le gáfarajati.9Láu méme wayúma wadímureja buíti luágu Wáguchi Búngiu, láu gíñe wíñaraguaña gürígia ja ladǘga Búngiu lenége.10Lídaangiñe méme ában iyúmaü láfurida dimúrei buíti lúma íñaraguni. Nidújeñu, moún lumuti ítara lan cátei le.11¿Gayáraati funági láfuridun dúna bímeti lúma dúna básuati lídaangiñe méme ában? Siñáti.12¿Gayáraatisan tagíindun ában tídibu fígi fáluma, ódi gayáraati tagíindun tídibu beíbei fígi? Siñáti giñéti láfuridun dúna bímeti lúma dúna básuati lídaangiñe méme ában. Subúdi le inárünibei13Ánjein níjein lubeí ában chu táu jídan, gunfaráanda ligía, arúfudaleí láu lubuídun loúserun, láu ǘnabugubuni le líchugubei lisúbudin lun.14Ánjein níjein lubeí gimúgaü tídan janígi, áni jadǘgüni cátei láu jarítagun juágun guánarügü, moún lumútiti janáangun júngua luágu jisúbudin, lugúndun iyéeni líra.15Máma niján luwúyeri subúdi le ñǘbinbei lúmagiñe Búngiu, ában subúdi le lánina uboú líra, le lánina jasáminan gürígia, le láni méme Máfia.16Lugúndun le ñí lumuti gimúgaü lúma marítawaguni jawágun ámu, níjein chagáguaü ñi lúma sun luwúyeri wuríbani.17Ánjaña ja gámabalin subúdi le lúmagiñebei Búngiu, furúmiñe níjein ában ibágari jarúmati jawágu, gálumatiña, areídatiña, gagáambaditiña, gudémejabutiña, adǘga jamúti le buídubei, ában lábu janǘgüniña sun gürígia, furáangutiña.18Ja áluajabalin darángilaü, bunáguatiña ílaü lun lalúbajoúniwa ában ibágari le richáguati jádan, lúma jádan ámu. Gamádaguaü lúma uboú1¿Cá buri ueígiñe jabúseera jawúribujan, lúma jageíndagun? Ladǘga buri lagǘbüri ayúmajani le jídaanbei súnwandan.2Buséntün som cátei, queíti siñá jumani ibíja, ába jáfarajan. Gimúgatün luágu som cátei, queíti siñá jumani ibíja, ába jageíndagun. Mibíjin jumúti le jabúseerúbei lugúndun mamúriajan jumáni lúma Búngiu.3Ánjein jamúriaja, mibíjin jumúti lugúndun luríban jamúriajani, jabúseeruni lun jagástaruni luágu lagǘbüri jugúndan.4¡Gürígia múaraantiña! ¿Ibídiñetísan jun luágu ánjein lan gamádagua jubeí lúma uboú, jáganiñein lan Búngiu?5¿Jarítaguatǘnsan luágu mála lan le taríñagubei Lerérun Búngiu luágu buri cátei le? ¿Jarítaguatün funági luágu Espíritu lan le lagánawagüdübei Búngiu wádan ában lan espíritu le lánina gimúgaü? Uá.6Íderagua lumútiwa Búngiu láu lareíni, láu líchuguni ubáfu woun lun wáfaruni gimúgaü le wádaanbei jilágubei. Taríñajare Lerérun Búngiu. “Rúlumuti Búngiu lanágan jawágun ja barǘguabaña joúngua, áni íderagua lumútiña ja ǘnabugubaña, láu lareíni.”7Rúgua jumá júngua lábugiñoun leréreejan Búngiu, rára jumá derégüdagu láu lubáfu Búngiu, mabáfu lámuga Máfia juágu, ábame lanúrajan jueí.8Yaráfa jumá lun Búngiu, ábame gíñe layárafadun jun. Jugúya le busénbei jesériwidun lun Búngiu lúma lun uboú, gafígounjadün, ítara líña lubeíti, jarúmagüda jumeí jigáburi túma gíñe janígi.9Lídan le jayárafadun lun Búngiu, aságürija jumá luágu jifígoun láu águiraü. Gáritá janígi luágu luríban jigáburi lúma Búngiu, sáansigualá jugúndan lun íruni luágu jifígoun.10Ǘnabuguagüda jumá júngua ligíbugiñe Búngiu, ábame líchugunün íñugu. Adímurejani luágu idújei11Nidújeñu, madímureja jumá wuríba jawágu jíbirigu. Le adímurejati wuríba luágu lidúje, o ladárirun lan lidúnrun, ladímurejaña wuríba luágu lilúrudun Crístu le aríñagubei luágu moun láni ladügǘniwa, áni ladáriruña mégeiti luágu. Ánjein jadǘga líra lubáragiñe jadǘgüni le lubeíbei lúrudu, jíchaaguña júngua queísi agúseragüdüti.12Ában rügǘñein agúseragüdüti, le íchugubalin lúrudu ligía, le Crístubei méme, lérügü gabáfubei lun lasálbajan o lun lagǘnrinchagun. Ánjein bugúya, ¿cátabuñadíbugi lun badárirun lidúnrun ámu? Machoúrurunwalá luágu jarúga13Guetó, agáamba jumeí cátei le, jugúya le aríñagubei. “Ugúñe o jarúga woúdiba lídan ítaga fulásu, ábame webélujan ñi ában irúmu, wawádigimaribei waseínsun lun wabíjin lánwoun.”14¿Ída liñásan jasúbusiruni cába lan asúsereda jarúga? ¿Cáteiñeigi jibágari? Ítara líña quei jeméreedu le asáliragubei luágu murúsun dan, lárigiñe ába lagúmuchagun.15Aríñagarügütün jamúga. “Ánjein busén Búngiu, wabágariduba, ábame wadǘgüni le o líra.”16Ánjeinti jugúya, jadímurejan láu pántaü luágu cátei le jarítagubei lun jadǘgüni, áni sun pántaü le, mabuídunti.17Afíñetina luágu ánja jumá lun sun le, wel, le subúdijabubei lun ladǘgün buíti áni madǘgün lumúti, ladǘgüña figoú. Ewéridijani joun rísitiña1¡Agáamba jumeí cátei le, jugúya rísitiña le wuríbabei igáburi! Chülǘjali óra lun jayájuajan, wágua jugúyame luágu buri lamíselu le lúnbei jasúfuriruni.2Ñaláali buri jirísin, jou jamáaru jamútiri janáangun to fínuboun.3Gájüjali jigólun lúma jáni pláta, áni láu cátei méme le, arijúati jarǘgüren, ábame jagǘnrinchawagún lueígiñe camá jamuga láu wátu geméti. Oúndaraguaadün sarágu irísini lídoun buri lagúmujoún dan le.4¿Ánti fáyeiti le míchu jubeí joun ja ñadágimeinbalin jichári? Ánjein jamúga gayáraati, lagúajaña jamúga fáyeiti ligía luágu jidúnrun, agáamba láali Búngiu jamúriajan ñadágimeintiña jagía juágu.5Rúguaadün júngua lun ában ibágari lánina wéndei lúma ugúndani ya uboúagu, ibíja jumáali sun le jabúseerúbei quei jadíbunedagüdǘniwa anímaalu lubá jáfarun, yaráfaali gíñe jagǘnrinchawagún sun jugúya.6Rújadün jadúnrun ja madúnrunbaña, áfaragua jumáña jilágubei, madǘgünga jagía ni cáta le lébuna jáfaraguniña. Gurásu lúma ayúmuraguni lun Búngiu7Ligía lubeíti, nidújeñu, gagúraasun jumá daríme liábin Wabúreme Jesúsu. Ábunaguti le agúrabubei ladǘgün alúbajani buíti, lúnti lagúrabajani furúmiñeti júya luágun líla linádirigu lúma lagúmujoún júya luágun lun láfunadun.8Gagúraasun jumá gíñe, máburujan ligíame jarǘna, lugúndun madíseeli liábin Wabúreme.9Nidújeñu, mequéjera jumá jawágu jidújeñu lueígiñe Jesucrístu, magúserawagüdǘn jumámuga, yaráfaali lidáani Búngiu lun lagúseragüdün.10Nidújeñu, barǘ jumaña profétagu já meja adímurejabaña lídan líri Wabúreme queísi ában jémpulu lánina gurásu luágu asúfuriruni.11Wagía, barǘ wamutiña ja awándubalin asúfuriruni queísi gürígia gúndaatiña. Agáambaadün luágu lugúraasun Job, áni subúdi jumáali gíñe ída líña lan fuleísei láni Búngiu lagúmujoún óra, lugúndun areídati Búngiu, gudémejabu.12Loúgiñe sun cátei, nidújeñu, máfiñura jumá ni luágu líri siélu, ni luágu líri múa, ni láu ámu luwúyeri áfiñuruni lun jachoúruruni jerérun. Dánme le jaríñagun “ánja”, lun ánja lan, dánme gíñe le jaríñagun “uá”, lun gíñe uá lan, míchugun lámuga Búngiu jidúnrun.13Ánjein lasúfuriruña lubeí ában jídaangiñe, lúnti layúmuragun lun Búngiu.14Ánjein sándiñein lubeí, lúnti lagúarun joun tábutigu ligílisi lun jayúmuragun lun Búngiu luágu, lúma lun jájurudaguni láu áili lídan líri Wabúreme.15Dánmeti le jayúmuragun láu afíñeni, ábame lareídagun sánditi, áni ánjein gíñe afígounjaali lubeí, ferúdunawabei lifígoun.16Ligía, gúfese jumeí lubeí jifígoun joun jidújeñu lueígiñe Jesucrístu, áni ayúmuragua jugúyame jawágu lun jareídagun. Weíriti lubáfu ayúmuraguni lun Búngiu le ladǘgübei gürígia le buíti táu sun lanígi.17Proféta Elías ában meja wügǘri quei wagía, dan le lamúriajanbei lídan layúmuragun lun Búngiu lun májuyun lan júya, reídeiti júya májuyunga ǘrüwa-irúmu-dimí.18Lárigiñe, dánya le layúmuragun, ábaya lájuyun júya, ábaya tájüchün sun inádirigu uboúagu.19Nidújeñu, ánjein egéyeda ában jídaangiñe lueí ǘma le richábei, liábin ámu lun lagíribudagüdüni,20subúdi jumeí luágu furúmieguarügü lan agíribudagüdüti le afígounjabei lídaangiñe luríban lémeri, lasálbaruboun lan luwáni afígounjati ligía lueí tídin máfiougati, áni ferúdunagüdaleíme sarágu lifígoun gürígia lé yebe acháragadubei.
Wycliffe Bible Translators, Inc.