1 Kɔlɛŋ15
1Nduɔ, bəliŋ-bɔŋ, mɔ nɔ tʉʼ kʉ́ʉ kwɛ́nə ntəŋjyujyu ndə mɔ kə fəŋ lɔ̀ʼ tʉ bii, ndə bii kə fí bɔŋleʼ tə́nə chɔ shʉ́əshʉ́ə,2kə́ bɛ ntəŋjyujyu ndə mɔ kə téʼ tʉ bii ndə i tʉʼ gwè nə ŋkwaaNyii tʉ bii, kaʼ bii yá tə́nə chɔ shʉ́əshʉ́ə, yaʼkɛŋ mbɔ bii kə bɛ́ŋ njʉnjʉ.3Bʉʼka mɔ nɔ kə chɔ̀ʼhə kɔ́ tʉ bii nə fəŋ fɔŋ-kənu ndə mbəŋ-ɔŋ kə kie ghɔ, mbɔ Klai la kwú bʉʼka bʉ̂ʼtə-ʉʼʉ haʼ ndə ŋwɔʼnə-Nyii kə ghɔ̀ŋ,4mbɔ bə la kə tyúu ɔ, mbɔ bə la kə bʉ̀nə kóʼhə ɔŋ ndəŋ chîbə itia haʼ ndə ŋwɔʼnə-Nyii kə ghɔ̀ŋ,5mbɔ ɔ la kə kɛ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ tʉ Bita ghɔŋbə mbʉ bəlɔntəŋ-bi njuɔ bûu nə wuŋ.6Maa-yɔ̄ŋ kʉ̂ʉ tíŋ, ɔ kɛ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ tʉ bʉə-Nyii tə i tíŋ bʉə təghyʉʉ tətaa vɛʼ mɔʼɔ, ndə buŋmbi bɔŋ bíe mbi laa, bɔŋ bəbɛʼbə nɔʼ leʼ kwútə.7Ndʉʉmɛ, ɔ kɛ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ tʉ Jɛŋ, leʼ kɛ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ tʉ mbʉ bəlɔntəŋNyii bənchəŋ.8Kə lìʼtə, ɔ kɛ̀ʼ ŋwɔŋ-ɛŋ tʉ mɔ, nə wo ndə bə kə bí ɔ ndə ŋkwɔnəntɔ.9Bʉʼka mɔ nɔ bɛ ndyiʼtə-wo-kə hə mu bəlɔntəŋNyii, təmə kʉ̀ʼnə wo ndə bəkɔ bə tíi ɔ nə lɔntəŋNyii fɛ, bʉʼka mɔ nɔ kə chɔ́ŋhə chɔshi-Nyii.10Bɔŋ bʉʼka buuŋjyu-Nyii, mɔ bɛ wo ndə mɔ bɛ yɔŋ laa, buuŋjyu-i tʉ mɔ bɔŋleʼ kə bɛ njʉnjʉ fɛ. Bɔŋ mɔ nɔ kə fɔ̀ʼ shʉ́əshʉ́ə tə chàa bəbɛʼbəlɔntəŋ bənchəŋ, təmə bɔŋ nɔ kə leʼ fɔ̀ʼ mɔ fɛ, bɔŋ nɔ kə bɛ buuŋjyu-Nyii ndə ɔ nə kə́ fɔ̀ʼ mu mɔ.11Nɔ, kə i kə gwè hə kəghɔ-mɔ, kə i kə gwè hə kəghɔ-bɔŋ, nɔ bɛ nukə ndə baʼa bənchəŋ kə lɔ̀ʼ, b̈ii bɛ́ŋ.12Bɔŋ nduɔ, kaʼ bə kə́ lɔ̀ʼ mbɔ Klai nɔʼ kə bʉ̀nə kóʼ hə ndəŋ kwu, bəkɔ bəbɛʼbʉə mu bii, kə́ bʉ̀nə ghɔ̀ŋ mbɔ wo məbʉ̀nə kóʼ hə ndəŋ kwú fɛ təka?13Kaʼ bɛ shʉəŋ mbɔ bʉə kə́ kwú təmə kə́ bʉ̀nə kóʼ fɛ, i dʉ̀ʼ ghɔ mbɔ Klai nɔʼ kə bʉ̀nə kóʼ fɛ.14Bɔŋ kaʼ Klai kʉ̌ʉ kə gòʼ təmə nɔʼ leʼ kwú bʉ̀nə kóʼ ndʉʉmɛ fɛ, təmə i nɔ dʉ̀ʼ mbɔ baʼa nɔ tʉʼ lɔ̀ʼ ŋgieNyiikə njʉnjʉ, bii bɔŋ-kə́-leʼ mɔ̀ʼfyiihə-ii ndəŋ ɔŋ njʉnjʉ.15Fɔŋ ɛŋ nɔ buŋ bɛ mbɔ baʼa nɔ tʉʼ chʉ̀ə lɛɛŋkə kətʉ Nyii, bʉʼka baʼa nɔ tʉʼ lɔ̀ʼ mbɔ Nyii nɔ kə bʉ̀nə kóʼhə Klai ndə ɔ kə kwú, tʉ ɔ kə bʉ̀nə kóʼhə ɔŋ fɛ, kaʼ gòʼ təmə bɛ shʉəŋ mbɔ bəkɔ wo kwú bʉ̀nə kóʼ fɛ.16Bʉʼka kaʼ bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kwútə mə bʉ̀nə kóʼ fɛ, i dʉ̀ʼ mbɔ buŋ Klai kə bʉ̀nə kóʼ fɛ.17Bɔŋ kaʼ Klai kə gòʼ təmə nɔʼ leʼ bʉ̀nə kóʼ fɛ, i dʉ̀ʼ mbɔ məmɔʼfyiihə-ii ndəŋ Nyii nɔ bɛ njʉnjʉ, bii kə bíe mu bʉ̂ʼtə-ii.18Ndʉʉmɛ, bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwútə ghɔ nɔʼ nə bɛ́ŋ Klai, nɔʼ kwú bɛ́.19Kaʼ bʉʼʉ kə́ yʉ́əʼnə ndəŋ Klai haʼ bʉʼka məchimbi-ɔ̄ nduɔ, i dʉ̀ʼ mbɔ tʉkə nɔ kie ndə məvyíi ndəŋ bʉʼʉ chàa bʉə bənchəŋ kəwʉʉnəmbi.20Bɔŋ ndə ŋgie-shʉəŋ-kə, Klai nɔʼ kə bʉ̀nə kóʼ hə ndəŋ kwu, ndə ɔ bɛ fəŋ ndə məbʉ̀nə kóʼ ndə mədʉ̀ʼ mbɔ bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwútə bu yi bʉ̀nə kóʼ.21Haʼ ndə kwú kə gwè kəwʉʉnəmbi tíŋ hə bɔ̌ŋ mbyu wo, nɔ bɛ haʼ nɔ tíŋ hə bɔ̌ŋ mbyu wo, bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwútə bu bʉ̀nə kóʼ.22Haʼ ndə kwú gwè kəwʉʉnəmbi tʉ bʉə bənchəŋ tíŋ hə bɔ̌ŋ Adaŋ, nɔ bɛ haʼ ndə bʉə bənchəŋ bu kie məchímbi tíŋ hə bɔ̌ŋ Klai.23Bɔŋ wotəmiyɔŋ ndə yi-yə ndʉʉ. Klai nɔ kə bɛ fəŋ ndə məbʉ̀nə kóʼ hə mu bʉə bənchəŋ, ndʉʉmɛ, kʉ̂ʉ bɛ ndʉʉ ndə ɔ bu bʉ̀nə gwè nɔ, bʉə ndə bɔ̂ŋ bɛ yi-yə bʉə buŋ kóʼ.24Ndʉʉmɛ, mbi bu lìʼ, ndʉʉ ndə ɔ bu byʉ̀hə Sɔ́ʼ-ɛ kɔ́ tʉ Nyii mbʉ Tie, ndʉʉ ndə ɔ nɔʼ fyʉ́ʼhə ghʉəʼkə təmiyɔŋ ndə i bɛ ghɔ ghɔŋbə wotəmiyɔŋ ndə ɔ tʉʼ sɔ́ʼ.25Bʉʼka ɔ kie ndə mə-yaʼ-sɔ́ʼ tə ɔ mɔ̀ʼ fɔbə inchəŋ sê bəshʉ-ɔ.26Ndyiʼtə-wo-bàa-kə ndə ɔ bu bʉ́əhə nɔ bɛ kwu.27Bʉʼka ŋwɔʼnə-Nyii nɔ ghɔ̀ŋ mbɔ, “Nyii nɔʼ mɔ̀ʼ fɔbə inchəŋ sê bəshʉ ɔ.” Bɔŋ ndʉʉ ndə i ghɔ̀ŋ mbɔ, “Bə mɔ̀ʼ fɔbə inchəŋ sê bəshʉ ɔ,” i nɔ dʉ̀ʼ mbɔ mbəŋ-ɛŋ Nyii ndə ɔ mɔ̀ʼ mbʉ bəfɔ bəshʉ Klai kaa muŋgɔ fɛ.28Ndʉʉ ndə bə mɔ̀ʼ fɔbə inchəŋ sê bəshʉ ɔ, mbʉ Vaa nə mbəŋ-ɛŋ bu bʉ́ʉnə sê bəshʉ mbʉ Nyii ndə ɔ mɔ̀ʼ fɔbə inchəŋ sê bəshʉ ɔ, mbɔ Nyii chʉʼ sɔ́ʼ fɔbə inchəŋ gɛ̀ kùu.29Kaʼ bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kwútə məbʉ̀nə kóʼ fɛ, bʉə ndə bɔ̂ŋ tʉʼ fí muu yie-bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwútə kə́ fí mbuka? Kaʼ bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kwútə məbʉ̀nə kóʼ fɛ, chìi ka bʉə kə́ fí muu yie-bɔŋ?30Bʉʼʉ kə́ kɔ́ tʉkə-ʉʼʉ tʉ kwú təvɛʼtəvɛʼ bʉʼka ka?31Bəliŋ-bɔŋ, mɔ nɔ tʉʼ kɔ́ tʉkə-ɔŋ tʉ kwú təvɛʼtəvɛʼ. M̈ɔ shyíi bii mbɔ yɔ̄ŋ-yə nɔ bɛ shʉəŋ, haʼ ndə mɔ kie ŋaʼtəkə te bii tíŋ hə bɔ̌ŋ Klai Jiso Tiekətʉ-yʉʼʉ.32Kaʼ mɔ kə́ gwúu byuʼu baʼabə nyaa-muŋkɔ-hə Ɛfɛso, ndə woməsʉʉ sii-ɔ bɛ ka? Kaʼ bɛ mbɔ bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwútə, məbʉ̀nə kóʼ fɛ, “B̈ʉʼʉ kə́ yú bɔŋleʼ nú bʉʼka yɔ̂ŋ nɔ bʉʼʉ kwútə.”33Kə wo mə fə́ʼhə bii fɛ, “Ñuɔ bʉəbʉə ɔ bʉ́əhə nuʼ jyujyu.”34B̈ii bʉ̀nə ndə ndaahə-ii kə́ chìi nubə ndə ntɛ ndə i kʉ̀ʼnə káa mə-kə́-chìi bʉ̂ʼʉ. Bʉʼka bəbɛʼbʉə mu bii kínə Nyii fɛ. Mɔ nɔ tʉʼ gìe yɔ̄ŋ-yə mbɔ bəkɔ tʉkə-ii vyíi.35Bɔŋ wobɛʼ bu bíʼtə mbɔ, “Bʉə bu kwú bʉ̀nə kóʼ təka? Bɔ̂ŋ bu bʉ̀nə kóʼ nə ntɛ mbʉə ka?”36Mbəŋ-aŋ nɔ̌ʼ! Ŋgwie ndə a shùɔ sê məbʉ̀nə kóʼ fɛ, tə i yaʼ fəŋ kwú.37Ndʉʉ ndə a shùɔ ŋgwie sê, i nɔ bɛ ŋkʉʉ ndəŋ ŋgwie ndə i bu kóʼ chɔ, kə bɛ bə ŋgwie-suu, byuunɔ ntɛ ŋgwie kədɔŋ.38Nyii nɔ kɔ́ ntɛ mbʉə tʉ ɔŋ ndə ɔ kʉ̀ʉ, tʉ ŋgwie təmiyɔŋ, ɔ kɔ́ yi-yə ntɛ mbʉə.39Bʉʼka ntɛ-mbɔʼ-mbʉə-hə kaa ntɛ imɔʼ fɛ, bʉəməsʉʉ bɔŋ kie ntɛ mbɔʼ-mbʉə imɔʼ, nyaahə kie ibɛʼ-yə ntɛ, nuɔmə kie ibɛʼ-yə ntɛ, mbɔʼ kie ibɛʼ-yə ntɛ.40Ndə məbìʼ chɔ, fɔbə nɔ bɛ ghɔ ndə i bɛ yuo, fɔbə kə́ bɛ ghɔ ndə i bɛ kəchisê, bɔŋ məbʉʉ-bī-kəchisê-bə hə ndə yi ndə i bɛ yuo nɔ bɛ ntɛ imɔʼ, məbʉʉ-bī-kəchisê-bə kə́ bɛ ibɛʼ-yə ntɛ.41Chichi nɔ kie yi-yə ntɛ məbʉ̀ʉ, chisuu kie yi-yə ntɛ məbʉ̀ʉ, bəlɔʼɔ kie yʉə-yə ntɛ məbʉ̀ʉ, buŋ bəlɔʼɔ nɔ bɛ ŋkʉʉŋkʉʉ ndə məbʉ̀ʉ yʉə.42Nɔ bɛ haʼ ndə məbʉnə-kóʼ-bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kwútə bɛ. Fɔkə ndə bə shùɔ sê nɔ bɛ fɔkə ndə bəkɔ i fɛ̀, fɔkə ndə bə bʉ̀nə kóʼhə, kə́ bɛ fɔkə ndə i mə nə fɛ̀ fɛ.43Ndʉʉ ndə bə tʉʼ shùɔ sê, i byʉ́ʼ bɔŋleʼ lʉ́ʉtə, ndʉʉ ndə bə tʉʼ bʉ̀nə kóʼhə, i shʉ́ətə bɔŋleʼ bʉ̀ʉ. Ndʉʉ ndə bə tʉʼ shùɔ sê nɔ, i lʉ́ʉtə, ndʉʉ ndə bə tʉʼ bʉ̀nə kóʼhə nɔ, i kie ghʉəʼkə.44B̃ə nɔ shùɔ nə ŋkɛŋ mbʉə ndə bə bí wo nə yɔŋ kəchisê fɛ̄ŋ, bə bʉ̀nə kóʼhə nə mbʉə ndə i gwè hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə. Kaʼ mbʉə bɛ ghɔ ndə bə bí wo nə yɔŋ kəchisê fɛ̄ŋ təmə mbʉə nɔ bɛ ghɔ ndə i gwè hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə.45Nɔ, bə nɔ nyɔ̀ʼ mu ŋwɔʼnə-Nyii mbɔ, “Bə nɔ chìi fəŋ Adaŋ gwè bɛ wo ŋɛnə.” Ndyiʼtə-Adaŋ-kə nɔ bɛ Jiso ndə ɔ bɛ lyʉʉhəkə ndə ĩ kɔ́ məchímbi.46Kaa mbʉə ndə ĩ gwè hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə ndə i gwè fəŋ fɛ, bɔŋ nɔ bɛ ŋkɛŋ mbʉə ndə bə bí wo nə yɔŋ, ndyiʼtə-mbʉə-kə kə́ bɛ yi-yə ndə i gwè hə kəghɔ-LyʉʉhəNyiikə.47Fəŋ wo nɔ kə lɔ̀ hə kəchisê, bə chìi ɔ nə chɔʼkə, biitə-wo-kə lɔ̀ hə yuo.48Ntɛ ndə wo ndə bə nə chìi ɔ nə chɔʼkə kə bɛ yɔŋ, nɔ bɛ haʼ nɔ ndə bʉə ndə bə chìi bɔŋ nə chɔʼkə ghɔ bɛ. Ntɛ nə wo ndə ɔ gwè hə yuo bɛ yɔŋ, nɔ bɛ haʼ nɔ ndə bʉə ndə bɔ̂ŋ bɛ bʉə-yuo bɛ yɔŋ.49Haʼ ndə bʉʼʉ fínə wo ndə bə chìi ɔ nə chɔʼkə, nɔ bɛ haʼ nɔ ndə bʉʼʉ bu yi fínə wo ndə ɔ gwè hə yuo ghɔ.50Nɔʼ m̈ɔ shyíi bii, bəliŋ-bɔŋ, mbɔʼ-mbʉə ghɔŋbə fɔbʉəkə mə nə kie yʉʉ mu Sɔ́ʼ-Nyii fɛ, byuunɔ, fɔkə ndə ĩ fɛ̀ mə kie yʉʉ ghɔŋ fɔkə ndə i mə fɛ̀ fɛ.51B̈ii yʉ́, m̈ɔ shyíi bii nə ŋguu. Bʉʼʉ kʉʉ kwútə bənchəŋ fɛ, bʉʼʉ bənchəŋ bɔŋ bu kwɛ́nə,52ndə vaa kəkʉʉ məniʼ, kɛŋ ndə shʉ bètə nɔ, ndə ndyiʼtə-gyʉəʼə-kə tʉʉ. Bʉʼka bə bu tʉ́ʉ gyʉəʼə, bʉə ndə bɔ̂ŋ nɔʼ kə kwútə bʉ̀nə kóʼ təmə leʼnə fɛ̀ fɛ, bʉʼʉ bɔŋleʼ kwɛ́nə.53Bʉʼka fɔkə ndə bəkɔ i fɛ̀ bə bu yaʼ kwɛ́nə ndə fɔkə təmə i mə nə fɛ̀ fɛ, mbʉə-ɔ̄ ndə bəkɔ i kwú nɔ, bə bu yaʼ kwɛ́nə ndəŋ mbʉə ndə i mə nə kwú fɛ.54Ndʉʉ ndə bə bu kwɛ́nə mbʉəhə-ʉʼʉ, ndə bəkɔ i fɛ̀, ndə məbɛ mbʉə təmə i mə nə fɛ̀ fɛ, leʼ kwɛ́nə mbʉəhə ndə i tʉʼ kwú ndəŋ mbʉəhə təmə i mə nə kwú fɛ, ndʉʉmɛ, ŋgiekə bu fyú shʉəŋ ndə bə nə nyɔ̀ʼ mu ŋwɔʼnə-Nyii mbɔ,“Bə nɔʼ yí kwú, yú chɔ̂-ɛ. 55Oo kwú, ghʉəʼkə-a ba?Oo kwú, mənyɔ-a ba?” 56Bʉʼka mənyɔ-kwu ndə ɔ̃ tɛ́ wo nə yɔŋ nɔ bɛ bʉ̂ʼʉ, ghʉəʼ-bʉ̂ʼʉ-kə kə́ bɛ nuʼ ndə Mushi kə nyɔ̀ʼ.57Bɔŋ ndɔ tʉ Nyii ndə ɔ̃ kɔ́ ghʉəʼkə tʉ bʉʼʉ ndə məyú chɔ̂ tíŋ hə bɔ̌ŋ Jiso Klai Tiekətʉ-yʉʼʉ.58Nɔ, mbʉətə bəliŋ-bɔŋ, b̈ii lyʉ̀ʉtə́nə shʉ́əshʉ́ə, təmə fɔkə mə ŋɛ̀hə bii fɛ, kə́ fɔ̀ʼ haʼ fɔʼɔ-Tiekətʉ təvɛʼtəvɛʼ, kə́ kínə mbɔ fɔʼɔ ndə bii tʉʼ fɔ̀ʼ tʉ Tiekətʉ kʉʉ nə bɛ njʉnjʉ fɛ.
Wycliffe Bible Translators, Inc.