1Yeng Luke anem. Peltj tjengenh Theophilus-ay, thang angketj nhenh ngkweng pip-warn arrernem. Arrwekel arrpenh mapel angketj inehenh pip-warn arrernek, angketj nheng Jesu-el mpwarekarl, rang nakenh-nakenh mapel-ayeng anekarl-rlwer.2Arrwekeleny mapel-amparr ilek, inarl artwang Jesu renh arekarl-penh, rarl iteth anekarl ahelh nhenhel. Inang mer map-warn alhek, angketj Jesu-akert renh ilerl-apek, nwernenh-arlk kaltj-antherl-apek.3Inang angketj tjeng Jesu-akert ilek. Yeng ineheng mantj kaltj-irrek, inenh angerr pawenhemel. Yeng iterrek-amparr, angketj Jesu-akert pip-warn arrernetjeh. Kel thang angketj nhenh pip-warn arrernek, ngkweng-warn lanthetjeh-anngernt. Angketj nhenh arratj anthwerr anem.4Ntwang apek kwek war kaltj anem. Thang angketj nhenh ngkweng-warn lanthem, kwereng ntwang kaltj anthwerr anetjenh, angketj nheng inarl ngwenh kaltj-anthek-arleh, rang angketj arratj anthwerr anem.
Alker-areny angel arreny Gabriel-el Zechariahrenh ilek, rang ler anyenetjenharl
5King Herod rang twernk anetjam-rlwer mer Judea-ek, ngkart priest nyent Judea kwerel anek, arreny kwerenh Zechariah. Rang Abijah-kenh peltj anek. Zechariah-kenh anew arreny Elizabeth anek. Elizabeth rang Aaron-kenh peltj anek.6Zechariah Elizabeth ratherr Altjerreng ularr arratj kwet mernelhetjart. Ratherr Ngkart-henh angketj ingkerrekeh arratj kwet kangkwerretjart.7Ratherr kwer-kweny kwet anek, Elizabeth rang arelh ampwangemeh anek, Zechariah rang artwang aywang anek.8Ngkart priest mapeh angketj ineh anek, priest nyentam-nyent irrpetjeh Altjerr-henh church angerretj-warn, npwang mwerr-akert, altarkern-ampenyel ntheletjeh, intjernetjeh-anngernt. Nhenh Zechariah kwer rrkwapentj arrwekel urrarekarl.10Zechariah rang church-warn kwen irrpenhek, rang npwang mwerr renh ntheletjeh. Tjerrtj arrpenh map inarl church-el arraw-irrekarl petjekarl, inang kethel kwet karelhetjam, Altjerr-warn angkemel.11Altjerr-henh angel alker-areny Zechariah kwer mernelhek, arnang npwang mwerr-henh altar-eng ayerrerel angel rang irnetj-alhek.12Zechariah-el angel renh arek. Rang anwerlkemel angerr ater-irrek.13Angel rang renh ilek, “Zechariah-ay, ater-irretj-kweny anay, thang angketj mwerr ngkweng iletjenheng! Altjerrel ngwenh awek, ntwang kwer-warn pawenhemel angkekarl. Anew ngkwengenh Elizabeth-emeh kwer-akert irretjenh. Kwer rrwey kwer ngwerrm-irretjenh. Ntwang renh arreny John anewetjeh.14Ntwang arrken anthwerr anetjenh, rang ngwerrm-irretjenhel. Tjerrtj arrpenh map arrken-antem anetjenh.15Altjerreng ularr rang artwang tjeperr anthwerr anetjenh. Rang itja wine-arlk antjwetjenh. Ngwerrm-irrekarl-penh rang Kwerrern Alngaltar-akert kwet anetjenh.16Altjerr Angeyel twer kwer anthetjenh, rarl ngkwey angketj angenh-angenh Elijah-ek anthekarl-arteh. Altjerrel renh kwerrern kwerenh-akert tjerrtj Israel-areny map-warn lanthetjenh. Rang Ngkarteng arrwekel alhetjenh. Rang tjerrtj aningk twepelh-iletjenh Altjerr-warn. Rang tjerrtj inenh arratj-iletjenh, angey map kwer inehenh mapeh kangketjenheng. Rang tjerrtj kangkwerretj-kweny map alngampelh-iletjenh, inang Ngkarteh irlpareth kangkwerretjeh, iterrentj arratj-akert. Lakenh kwer ngkwengenh rang tjerrtj map arratj-iletjenh. Inang Ngkarteh karelhetjenh, rang ahelh-warn petjemeng.” Lakenh angelel Zechariah renh ilek.18Zechariah-elemeh angel renh pawenhek, “Yeng artwang aywang anem. Anew tjengenh rang arelh ampwang anem. Nthakenhameh ilern kwer anyenetjenh?”19Angelel renh tjernek, “Yeng kwenh Gabriel anem. Yeng-artek Altjerrel-ayeng kwet irnem. Altjerr rarrp yengenh ngkweng-warn lanthek, ngwenh angketj mwerr nhenh iletjeh.20Angketj nhenh arratj anthwerr. Ntwang angketj tjengenh itja nakekarleng, ntwang angketj-kweny kwet anetjenh, kwer rang ngwerrm-irretjeh-atwetj.”21Tjerrtj map inang kethel karelhetjam Zechariah kwer. Zechariah rang kwen kwet anek arratetj-kweny, lakenheng inang iterrerl-anek, “Nthakenh rang kwet irretjam?”22Kwereng Zechariah rang church-eng arratek, rang angketj-kwenh kwet anek. Tjerrtj mapel alhengk-arek, rang anengkerr arekarl. Zechariah rang ineh iltjem-iltjemeh angkek.23Arltang arrpenhel Zechariah rang church-el rrkwapentj mpwarekarl-penh, rang mer kwerenh-warn alpek, mer Judea pwert-pwert-angkwerr-warn.24Kel arrpenhelemeh anew kwerenh Elizabeth anertemeh nthwerl-apek. Elizabeth rang anyentj 5-el warl kwenel alengk-welhek.25Rarrp angkek, “Arratj-athew Altjerr rang tjeng mantj-mantj mernelhek. Lyeteng tjerrtj arrpenh mapel yengenh itjemeh weth arrkentj-iletjenh.”Angel Gabriel awenk Mary-warn petjek
26Kel Elizabeth rang 6 months-emeh anert-anert anemarleng, Altjerrel angel Gabriel-emeh mer Nazareth-warn lanthek. Nazareth rartek town kwek anek, mer Galilee-el.27Altjerrel Gabriel lanthek angketj mwerr-akert marl awenk nyent-warn, arreny kwerenh anek Mary. Mary rartek Joseph-eh alhelentj anek. Mpank ratherr inerrentj-kweny anek. Joseph rang King David-henh peltj anek.28Angel rang Mary-warn petjek. Rang renh ilek, “Arrken-irremel anang! Ngkart ngkweng kangkem. Rang ngkwengel-ayeng lyet anem!”29Mary rang angketj awemel ywarn iterrek. “Wenhekam angel tjeng angkek?”30Angel rang kwer weth angkek, “Mary-ay, ntwang itja ater-irretjeh! Altjerr rang ngkweng angerr nyerrkem.31Kwer rrwey kwek ngkweng ngwerrm-irretjenh. Ntwangemeh renh arreny Jesu arrernetjek.32Rang Altjerreng ularr tjeperr anthwerr anetjenh. Rang Altjerr angerr-henh Ler anetjenh, tjerrtjel renh alhengk-aretjenh. Ngkart Altjerrel renh ngkernetjenh, king angerr anetjeh, arrwekeleny kwerenh David-arteh twernk anetjenh.33Rang Jacob-kenh peltj mapeh twernk kwet anetjenh, rarrp kweteth Ngkart angerr anetjenh.”34Mary-emeh angel kwer ilelhek, “Yeng-artek artwangeh akwen. Nthakenham kwer tjeng ngwerrm-irretjenh?”35Angel rang renh ilek, “Altjerr Angey rang twer anthwerr anem. Altjerr rang ngkweng mernelhetjenh. Kwerrern Alngaltar rang ngkweng-warn irrpetjenh. Lakenheng kwer ngkwengenh mwerr anthwerr anetjenh. Tjerrtj mapel iletjenh, kwer rang Altjerr-henh Ler anetjenh.36Ntwang peltj ngkwengenh Elizabeth iterl-arem key, arelh ampwang nheng? Tjerrtj ingkerrekel iletjart, rang kwer-kwenh kwet anetjenharl. Lyetemeh rang kel 6 anyentj anertemeh anem, kwer-akert!37Altjerr twer angerr-akert anem!” Lakenh angelel Mary renh ilek.38Mary rang angkek, “Yeng kweteth Ngkartek kangkwerrek. Angketj ngkwengenh kel arratj aney! Yeng Ngkartek karelhetjeh, rang kwer tjeng anthetjenheh-anngernt.” Kel angel rang alpekemeh, renh imperl-alhemel.Mary rang Elizabeth-warn yatjarr alhek
39Arltang arrpenhelemeh Mary rang parrp athek-irremel alhek, Zechariah Elizabeth kwer-atherr-henh mer-warn. Zechariah ratherr mer Judea pwert-pwert-angkwerr anek.40Mary-emeh Zechariah-henh warl irrpenhemel rang Elizabeth kwer angkek, “Altjelatjay!”41Elizabeth-henh anertel-ayel kwer angelherl-alhek. Kwerrern Alngaltar rang Elizabeth-warn irrpek.42Elizabeth rang kangkemel angkek, “Mary-ay! Altjerr kwenh ngkweng angerr kangkek, marl arrpenh mapeng-ntjel. Rang kwer ngkwengenheh angerr kangketjenh.43Yengemeh arrken angerr anem, Ngkart tjeyenh-henh matj tjeng-warn yatjarr petjekarleng!44Thang ngwenh awek tjeng-warn angkerleh, kwer tjengenhemeh arrken awelhemel angelherl-alhek!45Ntwang arrken angerr anem! Altjerr rang ngkweng kangkem, ntwang Altjerr-henh angketj nakekarleng, angketj nheng angelel ngwenh ilekarl-penheh. Altjerrel ngwenh kweteth twer-iletjenh.” Lakenh Elizabeth Mary-ek angkek.Mary-el Altjerr renh arrken awelhemel nakek
46Mary rang angkek,“Altjerr kwenh tjeng kangkek,yeng anetj-anetj anerleh!Thang Ngkart renh kangkemel naketjenh,rang yeng anetjeng arntarnt-arek.Rang yengenh arntarnt-arem twer kwerenhel-arleng.Lyeteng tjerrtj aningkel lakenh iletjenh,‘Mary-ay, Altjerrel kwenh mwerr anthwerr mpwarekarl ngkweng.’Yeng arrken awelhem kwer, rang yengenh urrarek.Altjerr rang arratj anthwerr anem.Rang twer angerr-akert anem.50Tjerrtj ngwenhel apek inang renh arratj iterl-aremeng,ineh rang kweteth mantj-mantj mernelhetjenh.51Rang mernelhekarl, rang twer anemeng.Tjerrtj nakelhemarl map inenh rang kwereng anpwek.52Rang twernk angerr map inenh kwen-ilek,tjerrtj anetj-anetj mapemeh rang inenh tjwenek,twernk anetjeh.53Tjerrtj angayel map rang mern arlkwetjeh anthek.Tjerrtj maney angerr-akert map rang inenh iltjant lanthek.54Ngkwey rang angerrepat AbrahamIsrael-areny map thwen alhelekarl-arteh,lakenh rang inenh mantj-mantj arntarnt-arentjekarl,inehenh peltj ingkern-penh map thwen.Rang kweteth nwernenh arntarnt-aretjart,nwernenh kangkentjel anyenetjart, angwerretj-kwenh.Rang kweteth nwernenh arntarnt-aretjenh.”Lakenh Mary rang kangkemel angkek.56Mary-emeh Elizabeth-el-arleng anyentj rrpwetjeh-atwetj kwet-irrek. Kwereng Mary mer kwerenh-warn angkep alpek.John Kwatjeh Irrpelh-ilenh-ilenh rang ngwerrm-irrek
57Kel arrpenhel Elizabeth-henh kwer rrwey rang ngwerrm-irrekemeh.58Tjerrtj mer-areny mapel angketj awek, Elizabeth-henh peltj mapel thwen. Inang arrken angerr awelhek, Ngkart rang Elizabeth kwer ltarrp-irrekarl, renh kwer rrwey anthekarleng.59Rrwey rang arltang 8 anekarleng, peltj map petjek Zechariah Elizabeth kwer-atherrel-ayeng anetjeh, inang kwer rrwey renh artwang-iletjeh-anngernt. Moses-henh mpwareng-areng-angkwerr kwer rrwey renh arltang 8-eng artwang mpwaretjeh-anngernt. Peltj inang ahentj-anek, kwer rrwey Zechariah anewetjeh, arreny angey kwerenh-arteh.60Matj kwerenhelemeh inenh arnpakemel ilek, “Itja, renh arreny John anewetjeh.”61Inang tjweker-irrek, renh arreny John anewetjeh. Inang angkek kwer, “Peltj ngkwengenh arrpenh itjemeh arreny alenh-akert anem.”62Inang Zechariah renh iltjem-iltjemel pawenhek, “Arreny wenheham ntwang ahentj-irrem, ler ngkwengenh anewetjeh?”63Zechariah iltjem-iltjemel inenh ilek, inang kwer arnang anthetjeh, rang angketj mpwaretjenh lwerenh-akertel. Arnang kwer-warn rang mpwarek, “Rang anem arreny John.” Inang nhenh aremel inang anwerlkek.64Kwereng Zechariah-henh aleny mwerremeh angkerl-anek. Zechariah rang angkek, Altjerr renh nakemel.65Tjerrtj kwerel-ayel anekarl map inang angerr anwerlkek, kwer-penh inang angketj nhenh-penh ilerl-apek mer arrpenh mapel. Tjerrtj ingkerrek inarl pwert-pwert Judea-angkwerr anetjart angketj nhenh-penh inang angkerrek.66Inang angketj nhenh-penh kwet iterretjam, inarrpemeh pawenherretjam, “Kwer nhenhemeh nthakenh irretjenh?” Inang alhengk-arek, Ngkartel renh karemeng.Zechariah-el Altjerr renh kangkemel nakek
67Kwerrern Alngaltar rang Zechariah-warn irrpek. Zechariah rang inenh Altjerr-henh angketj ilek,68“Nwern Ngkart renh kangkemel naketjeh,rang tjerrtj Israel-areny map-henh Altjerr anem.Rang nwerneh-warn tjerrtj arlaltj kwerenh map-warntangetjel petjek,nwernenh anetjeng rrkwetjeh.69Rang artwang Iteth-ilenh-ilenh nwerneh-warn lanthetjenharl,twer angerr-akert, nwernenh iteth-iletjenheng.Artwang nhenh rang David-henh peltj mapengingkern petjetjenharl.70Ngkweyeng-ntjel rang angketj angenh-angenhkwerenh mapel-arlengnwernenh alhelekarl wart,71rang nwernenh tjerrtj ngkwantj-irrenh-irrenh mapengrrkwetjenh.72Rang nheng angerrepat nwern-henh map alhelekarl,rang ineh ltarrp-irretjenharl.Lakenh rang ineh mernelhek.Rang nwerneh kweteth iterrerl-anem,rarl ngkwey alhelekarl wart.73Altjerr rang Abraham renh ilek,‘Thang arrantherrenh tjerrtj mapeng arntarnt-aretjenh,inarl arrehantherr ngkwantj-irrem mapeng.’Lakenh nwernemeh Altjerr kwereng ularr anew-anew arraw-irremel anetjenheng.Nwern arratj mernelhek, kwer kweteth iterremel anetjart.”Lakenh Zechariah rang Altjerreh nakemel angkek.76Rang ler kwerenhek-antem angkek,“Ler tjengenhay! Arrpenh mapel ngwenh anewetjenh,ntwang Altjerr angerr-henh angketj angenh-angenh.Ntwangemeh Ngkart kwereng arrwekel alhetjenh,tjerrtj inenh iletj-alhetjenh,Ngkart rang lyet war nhenh-warn petjemeng,inang kwer karelhetjeh.77Ntwang tjerrtj kwerenh map kaltj-anthetjenh,Altjerrel anetj inehenh wetjenheng,kwer-penh rang inenh rrkwetjenh,kwerel-ayengemeh inang kweteth anetjenheng.78Lyet nwern anetjel-ayel anem, ngwemerntel-arteh anem.Nwern akwen-antey anem, arratj mernelhetj-kwenh.Nwern ater-irrem ilwehetjeng.Altjerrel artwang Iteth-ilenh-ilenh renhnwerneh-warn lanthetjenharl,rang kangkentj anemeng wart.Aherrkel nwerneh tjey mernem.Lakenh-arteh artwang Iteth-ilenh-ilenh rangnwernenh parrtjelh-iletjenh.Rang nwernenh kaltj-anthetjenh, tjey mwerrel alhetjeh,nwern ularrek-ularr ngwerleny mernelhetjenheng,nwern ater-kwenh kwet anetjenheng.”Lakenh Zechariah-el ler kwerenh ilek.80Kwer-penh ler kwerenh John rang angerr-irrek, kwerrern kwerenh arratj kwet twer-irrenhek. Rang rrkwalel kwet nyent-areny anetjart, rang arltang alenheh-atwetj mpwelhek. Arltang kwerel rang Israel-areny mapek angketj Altjerr-kenh ilerl-apetjeh-anngernt.