LUCAS1

1Qajaaw Teófilo, re' hin inutz'ihb'aaj reje ruq'orariik aweh chi ma' k'isiin wo' ixkichop kik'ux chutz'ihb'jiik chib'ih i xk'ularik chi qaxilak.2Re' xkitz'ihb'aaj chaloq re' re' eliik wach ruuk' i xkik'uhtaaj cho qeh i xi ilwik cho reh pampeet chib'ih i xk'ularik, eh xitowik cho haa' chuq'orariik rib'iral i ak' k'uhb'aal ree ko'lemb'al iib'.3Qajaa Teófilo, je' wo' re' xnub'an i hin xnusik' wo' chi riij ko paraa' pari'sil chu'nchel i xk'ularik pampeet. Ruum aj re', xuk'ul nuk'ux chi xnutz'ihb'aaj reje aweh chi tuslik wach taqe i xk'ularik chaloq re' re'4re' inwaaj i hin chi neenareq chi riij chi manlik aha' wilik taqe i xti korik k'uhtamaj chaaweh. Jinaj i ánjel xq'orik rib'iral i raasjiik i Juan aj qasan ha'
5Eh noq xwihik chi reyil i Herodes ar Judea, xwihik wo' chi k'amal b'eeh aj tiij i Zacarías, re' ruuk' taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, Abías inq'orarik keh. Eh re' i rehk'een, Elisabet rub'ihnaal, re' ruuk' taqe riih rumaam i, Aarón.6Re' Zacarías, kikab'cheel ruuk' i rehk'een korik wach kik'ux chuwach i Dios, eh xkinimaj chi korik chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios, je' wo' hoq i taaq'anik i rub'an.7Re' keh ma' xta kak'uun kixq'uun, ruum re' i Elisabet xa reh chi ma' ak'unoom ixoq taj, eh rijib' chik taqe kikab'cheel.
8Eh re' Zacarías, i wilik chi k'amal kib'eeh aj tiij ruch'ihil taqe i rukomoon, xureq i ruq'ijil chi xooj kian i kikamaj chupaam i rupaat i Dios.9Eh noq kisik'im chik chi riij, wach naah i Zacarías xkahnik chi re' reh xokik chupaam i loq'laj ye'aab' parupaat i Dios chuk'atariik i insensia.10Eh noq k'ahchi' ruk'atam i insensia i Zacarías, re' taqe i ruk'ihaal tinamit tiij inki a'n i koq chi riij i rupaat i Dios.11Eh chupaam i jumehq' re' re', re' Zacarías xuk'uhtaaj riib' reh jinaj i ruánjel i QaJaaw Dios, xk'ulik rupab'aa' riib' parusak'aaj i artaal ink'atarik wii' i insensia.12Noq xrilow wach i ánjel i Zacarías xsahchik ruk'ux, eh yohb'aal wach xyojik.
13Chalik i ánjel je' wili i xuq'or reh i Zacarías:
Matyo'jik, ruum re' atiij xrib'iraj chik i Dios. Re' i Elisabet, i awehk'een, naa raasjiik jinaj i awak'uun ruuk' Juan i rub'ihnaal naa akojom.
14Eh ma' k'isiin ta naa rusuuqb'iik ak'ux chi riij, eh ma' k'isiin i tinamit naa rusuuqb'iik kik'ux noq naa raasjiik,15ruum re' reh naa ruwihiik rajaawriik chuwach i QaJaaw Dios. Eh ma' naa ta ruk'em reh i vino, je' wo' hoq i k'ahlaj ha' inxohk'risanik. Xa noq la' wo' naa ruwihiik ruuk' i Santolaj Uxlab'al chi manlik noq komajaa' inaasjik.16Eh ruum i reh, ma' k'isiin taqe i rutinamiit i Israel naa wo' chik kinimam ruka'peech i QaJaaw i qaDios.17Eh re' Juan naa rojiik chi peet b'eeh chuwach i QaJaaw ruuk' i Santolaj Uxlab'al, ruuk' ajaawriik i xye'arik reh i Elías, reh chi naa rukojom taqe pansuqkiil k'uxliis i tuutb'ees ajaab'ees kuuk' i kak'uun kixq'uun. Reh chi re' taqe i ma' kinimanik taj naa kinimaniik, reh chi naa kiyejaam i kánima chuk'ulariik i QaJaaw, inki.
18Eh re' Zacarías xupech'uj reh i ánjel chi je' wili:
¿Nik' wach noq neenunab'eej chi korik inaq'or? Re' hin, hin chik riji' winaq, je' wo' hoq i wehk'een rijib' wo' chik, inki.
19Re' i ánjel je' wili xuq'or reh:
Re' hin i ánjel, Gabriel rukamaj i Dios i nub'an. Re' reh xtaaq'anik cho weh chi naa kaat nuq'o'reem, reh chi naa nuq'orom aweh taqe i ak' i atoob'laj q'orik wili.
20Eh re' hat, ruum chi ma' xanimaj taj i nuq'or aweh, yu'naak naa akahniik chi hat meem ma' naa ta chik acholiik q'orik, kore' chik naa acholiik q'orik na' chureq ruq'ijil noq naa ruk'ulariik chu'nchel i re', i nuchjik ruum i ánjel.
21Eh re' taqe tinamit k'ahchi' i koq kuy-eem i Zacarías chi riij i rupaat i Dios. Eh k'ahchi' kipech'um chikiwach chib'ih reet noq ma' i nelik ta chaloq chi jumehq'iil chupaam i rupaat i Dios.22Noq xelik chaloq i Zacarías ma' rub'an ta chik kiq'orob'jiik, xa re' chik i q'ab' i rub'an keh, xkahnik chi meem. Ruuk' i re', xkireq chi riij chi wilik i xuk'uhtaaj riib' reh i chupaam i loq'laj ye'aab' parupaat i Dios.23Eh noq xmanlojik wach jarub' q'iij chi kamanik i xub'an i Zacarías, xooj wo' chik parupaat.
24Eh xa komajaa'-oq wo' k'ih q'iij rub'aan i re', re' i Elisabet, i rehk'een i Zacarías, xkahnik wach k'acharik. Eh hoob' poh xwihik pampaat ma' ha' ta chik xelik, kapeew i rub'an,25je' wili i xuq'or: Re' Dios xuketelaaj nuwach, ruum aj re' xraaj chi xin kahnik waach k'acharik. Reh chi ma' naa ta chik nuk'uhtaam nuk'ixb'ilaal chikiwach i tinamit, inki. Jinaj i ánjel xq'orik rib'iral i raasjiik i Jesús
26Eh waqiib'-oq chik poh rukahniik wach k'acharik i Elisabet, re' Dios xutaq'aaj chaloq i ánjel, Gabriel, chupaam jinaj i k'isa tinamit Nazaret wilik paruyuq'ul i Galilea.27Re' reh xk'ulik chuq'orob'jiik jinaj i q'ahxoq, María rub'ihnaal, ma' reht'al ta wach q'o'rinik winaq. Re' reh ruye'em chik wach i q'orik chi naa rub'anam kaxáro ruuk' i jinaj winaq, José rub'ihnaal, re' ruuk' chaloq i riih rumaam i reey David.28Re' ánjel xokik i koq i wilik wii' i María, je' wili i xuq'or reh:
Suuqb'oq ak'ux, ruum re' hat q'e' xatruk'ax i Dios re' i QaJaaw Dios wilik awuuk'. Xa re' wo' hat xti q'e' ruye'em i rotob'il i Dios cha naah chi kixilak chu'nchel taqe ixoq, i nuchjik.
29Eh noq xrilow wach i ánjel i María, ma' k'isiin ta xsahchik ruk'ux ruuk' i xq'orarik reh. Eh xtohq'ik rusik'im chi riij paruk'ux chib'ih iraaj ruq'orom i rusuqkiil ruk'ux xye'arik.30Chalik i ánjel je' wili i xuq'or:
María, mat yo'jik, ruum re' hat k'ahchi' a'nam rusuqkiil i rotob'il i Dios.
31Yu'naak naa akahniik wach k'acharik, naa ruwihiik jinaj awak'uun, Jesús i rub'ihnaal naa akojom.32Re' reh naa ruwihiik runimaal wach, eh Rak'uun i Dios pan taxaaj naa kiq'orom reh. Eh naa rukojariik chi Reyil ruum i qaDios i QaJaaw, je' rukab' noq xwihik cho chi reyil i xikin rumaam, David rub'ihnaal.33Eh naa wo' ruwihiik chi Reyil chi juneliik chinaah i tinamit Israel. Eh re' i rajaawriik chi Reyil ma' jaruuj naa rik'iik wach, inki ánjel.
34Eh re' i María xupech'uj reh i ánjel chi je' wili:
¿Nik' wach noq naa nukahniik wach k'acharik? Re' hin ma' weht'al ta wach q'orinik winaq, inki.
35Re' ánjel je' wili xuq'or reh:
Re' Santolaj Uxlab'al naa ruchaliik cha naah. Eh re' runimaal rajaawriik i Dios wilik cho pan taxaaj naa kaat rumujem chaloq. Ruum aj re', re' aha'lak'uun naa raasjiik, Santolaj ha'lak'uun, eh Rak'uun i Dios naa kiq'orom reh.
36Chawil i Elisabet reh, i ma' tokoom ta awuuk', ma' re' ta nki wii' chi rijib' chik, eh inq'orarik reh chi ma' ak'unoom ixoq taj, naa raasjiik jinaj rak'uun. Eh yu'naak waqiib' poh chik rukahniik wach k'acharik.37Je' re' noq, chuwach i Dios ma' xtaj i k'axik, chu'nchel la' neerub'an, inki i ánjel.
38Eh re' María je' wili i xuq'or:
Re' hin, hin raj kamanoom i QaJaaw Dios, chub'an cho wuuk' aha' wilik iraaj i QaJaaw Dios, je' rukab' i xaq'or weh, inki ree ánjel.
Ruq'orom-oq chik i María taqe i q'orik wili, xooj i ánjel. Re' i María xooj chuq'orob'jiik i Elisabet
39Chupaam i q'iij re' re', xuyejaa' riib' i María, xooj rajimam riib' nah yuuq' pan jinaj k'isa tinamit wilik paruyuq'ul i Judea.40Eh noq wilik chik ar i María, xokik i koq parupaat i Zacarías, eh xuyeew rusuqkiil ruk'ux i Elisabet.41Eh noq xrib'iraj i rusuqkiil ruk'ux i Elisabet xye'arik ruum i María, xrik'raaj chi xk'uyu'jik chaloq i ruha'lak'uun chupaam. Re' Elisabet xuk'ul chi manlik i Santolaj Uxlab'al,42eh kow xuq'or ree María chi je' wili:
Xa re' wo' hat xti q'e' xuyeew i rotob'il i Dios cha naah chi kixilak taqe ixoq. Eh wilik wo' hoq i rotob'il i Dios chinaah awak'uun naa raasjiik
43Re' hin, ma' ruk'ul ta naq chi weh chi xin chalik aq'o'reej, ruum re' hat, hat rutuut i waJaaw.44Eh noq xb'iraj i rusuqkiil nuk'ux xayeew, re' wak'uun jumehq'iil xk'uyu'jik cho chi nupaam ruum i rusuqkiil ruk'ux.45Re' hat, xti korik chi atoob' aweh, ruum xanimaj chi narojiik eloq wach awuuk' i ruq'orom chaaweh i QaJaaw Dios, inki i Elisabet.
46Eh re' María je' wili i chaq'wik xub'an:
Re' hin chu'nchel i wánima inuloq'ej i runimaal wach i QaJaaw Dios.
47Eh ma' k'isiin ta nsuuqb'ik nuk'ux ruuk' i nuDios, i waj Ko'loom,48ruum re' hin, i xama' nim ta wo' tii nuwach laj rukamanoom i Dios, re' reh xirukoj paruman. Yu'naak johtoq chi qawach Atoob' Reh, inko'q taqe weh i tinamit jar ch'uq inaakik'iik,49ruum re' Dios nim rajaawriik xiik' naah i rotob'il xub'an cho wuuk'. Eh re' reh xti wilik rusantohiil50Re' Dios i ruketelaaj cho kiwach chi juneliik awach taqe i kiyohlinik wach i reh.51Xiik' naah i runimaal i rajaawriik xub'an chaloq: Najtir q'iij xusach wach i kikapeew i nimaq kiwach inki a'n kiib'.52Xresaj i kajaawriik i wilkeeb' naq chi reyil eh re' taqe i xama' nimaq ta kiwach inki a'n kiib', xuyeew kajaawriik.53Eh xuyeew wo' chib'ih keh taqe i aj wi'jaleel, eh re' taqe i b'ehomaq, xutaq'aaj taqe reje chi ma' xta i xuyeew reje keh.54Re' Dios xutoob'eej taqe i rutinamiit i raj kamanoom Israel, eh ma' xsahchik ta paruk'ux ruketeljiik kiwach.55Je' re' i ruq'orom cho reh i xikin qamaam, Abraham, chi naa ruketelaam wach, ruch'ihil taqe i xikin riih rumaam naa ruwihiik, inki María.
56Re' María je' naa ixib' poh xwihik cho ruuk' i Elisabet. Chi riij i re', xsutinik wo' chik cho parupaat. Re' i raasjiik i Juan aj qasan ha'
57Eh noq xmanlojik wach i q'iij chi xk'ulik ruk'ux i Elisabet, x-aasjik jinaj i k'isa rak'uun.58Eh noq xkib'iraj taqe ruka'jaah, taqe i ma' tokoom ta ruuk' i Elisabet, chi re' Dios xuyeew chaloq i rotob'il chinaah, xponik kiyeew rusuqkiil ruk'ux.
59Eh waxiqiib'-oq chik q'iij raasjiik i k'isa k'un, xk'amarik reje ruum i rutuut rajaaw, reh chi xpoch'arik naah i k'isa ruk'achab'. Eh xkaaj naq kikojom chi Zacarías i rub'ihnaal, ruum je' re' i b'ih i rajaaw.60Noq xrib'iraj chi je' re' i rutuut, je' wili xuq'or:
Ma' chih taj, re' k'isa wak'uun Juan i naa rubíhnaam, inki.
61Eh re' keh je' wili i xkiq'or:
¿Chib'ih reet noq je' re' i naa rubíhnaam? Ma' awach ta jino'q chi kixilak i awach aweh i je' re' rub'ihnaal, inki taqe.
62Eh re' keh xa ruuk' kiq'ab' xkipahqaaj reh i Zacarías chib'ih i rub'ihnaal i k'isa rak'uun naa rukojom.63Eh re' i rajaaw i k'isa k'un ruuk' q'ab' xupahqaaj jinaj i k'isa tz'ilom, je' wili i xutz'ihb'aaj chuwach: Juan i rub'ihnaal i k'isa wak'uun, inki. Eh chu'nchel i wilkeeb' ar, xsahchik kik'ux.64Eh xa chupaam wo' i jumehq' re' re', xteh wo' chik i ruq'oral i Zacarías, eh xtohq'ik ruloq'em i Dios.65Ruuk' i xkilow re' re' taqe i ruka'jaah i Zacarías, chi kunchelaal xsahchik kik'ux. Eh aha' wilik taqe i xk'ularik, xooj rib'iral ju' taq yuuq' paruyuq'ul i Judea.66Eh chu'nchel i xi-ib'irinik reh i xq'orarik xiqajik kapeew, je' wili i xkiq'or pankik'ux: Xiik' naa nche naah nimaal wach naa rub'anam i k'isa k'un wili, inki taqe. Ruum xkilow chi xuk'uhtaaj i rotob'il i Dios chinaah i k'isa k'un. Re' i rutz'uuy i Zacarías
67Re' Zacarías, i rajaaw i k'isa k'un, xti wilik ruuk' i Santolaj Uxlab'al chi manlik, eh parub'ihnaal i Dios xuq'or chi je' wili:
68Qaloq'ej i QaJaaw Dios, i hoj aj Israel, i hoj rutinamiit, ruum xchalik chi qako'ljiik69Re' reh xuyeew cho qeh jinaj qaj Ko'loom xti wilik rajaawriik, re' ruuk' i xikin riih rumaam i reey David, raj kamanoom i QaJaaw Dios.70Re' aj re' i wili i ruq'orom cho rib'iral pampeet i Dios ruuk' kichii' taqe i santo laj jalal ruq'oral,71chi naa kooj ruko'leem chikiwach i ki-ixowanik qawach, eh chikiwach chu'nchel i ma' qohponik ta panaq'kiwach.72Eh re' Dios ruq'orom chaloq pampeet chi xuketelaaj cho kiwach i qamaam qati't, eh chi ma' jaruuj naa rusahchiik paruk'ux i xiik' naah loq'il ruyejaam cho wach chi naa rub'anam.73Re' reh xti xuq'or chaloq i korik reh i xikin qamaam, Abraham, chi naa rub'anam i wili:74Chi nakooj ruko'leem chikiwach taqe i ki-ixowanik qawach, reh chi ma' naa ta chik qayo'jiik chub'anariik iraaj i reh75reh wo' chi korik wach i qana'ojb'al, eh pan santohiil naa qak'achariik chuwach i reh chu'nchel q'iij.76Eh re' hat k'isa wak'uun, jalal ruq'oral i Dios wilik cho pan taxaaj naa ab'ihnaam, ruum re' hat naa awojiik chi peet chuwach i QaJaaw chuq'orariik keh i tinamit chi naa kiyejaam i kánima chuk'ulariik i reh.77Eh naa wo' aq'orom rib'iral keh i rutinamiit i Dios chi naa rukuyum taqe i kimahk, eh naa wo' taqe ruko'leem.78Re' qaDios, ruuk' i ruketeljiik qawach, ruuk' i qak'axariik xub'an, xuyeew qeh i qaj ko'loom, re' i je' naa rusaqumaal i q'iij noq insihq'inik chaloq,79reh chi naa kisihq'iljiik taqe i wilkeeb' panq'equm, je' wo' taqe k'acharik inki a'n paruyohb'alil i kimik reh chi naa ruk'amam qab'eeh pan rusuqkiil k'uxliis, inki parutz'uuy i Zacarías.
80Re' i k'isa k'un, Juan rub'ihnaal, kow johtoq ruk'iih, eh reh reh ruk'uliik i runa'ojb'al. Eh xk'acharik chaloq chupaam taqe i ye'aab' chiq yuuq', kore' chik xelik cho ar noq xutik'aa' i rukamaj chi kixilak i aj Israel. Re' i raasjiik i Jesús (Mat 1.18-25)
1Eh chupaam taqe q'iij re' re', re' ajaab'ees Augusto rub'ihnaal, xukoj jinaj i k'uhb'aal chi koruman chi naa rojiik kitz'ihb'aam i kiib' chi kiju'junaal i tinamit i ruchopom naah.2Re' peet tz'ihb' xb'aan, re' noq wilik chi taaq'anik i Cirenio pan tinamit Siria.3Je' re' noq, re' taqe tinamit koruman chi xiooj chutz'ihb'jiik kiib' pan kitinamiit chi kiju'junaal.
4Ruum aj re', re' i José xelik chaloq pan tinamit Nazaret wilik paruyuq'ul i Galilea xooj pan tinamit Belén wilik paruyuq'ul i Judea, re' i rutinamiit i reey David. Ar xooj ruum re' reh re' ruuk' i xikin riih rumaam i reey David.5Re' José ar xooj rutz'ihb'aaj riib' ruch'ihil i María, re' i ruye'em wii' wach i q'orik chi naa rub'anam kaxáro, eh re' i María wach k'acharik chik wilik.6Eh noq wilkeeb' cho ar Belén, re' i María xponik i ruq'ijil i ruk'uliik ruk'ux.7Ar x-aasjik i peet k'isa rak'uun i María, xub'ot pan kich, eh pan kiwab'aal wakax xuyok'aa', ruum ma' xkireq ta chik kiye'aab' imb'aan wii' wirik. Re' taqe ánjel xi k'ulik chi kiq'orob'jiik taqe i cha'jen tentzun
8Eh ar ma' najt ta ruuk' i tinamit Belén xi wihik chaloq taqe i cha'jen tentzun ki-ik'ik aq'ab' pantaq ch'ahn chucha'jaljiik i kitentzuun.9Re' keh, chi ma' keht'al, xuk'uhtaaj riib' chikiwach jinaj i ruánjel i QaJaaw Dios. Eh xsihq'iljik chaloq i chi kijunsuut ruum i ruloq'il i QaJaaw, eh ma' k'isiin ta xiyo'jik.10Eh je' wili i xq'orarik keh ruum i ánjel:
Matyo'jik taq. Re' hin xchalik nuq'or taq aweh jinaj i ak'laj q'orik xiik' naah chihojal, re' i naa ruye'wiik rusuqkiil kik'ux chu'nchel i tinamit.
11Re' hin xchalik nuq'or taq aweh chi yu'naak x-aasjik jinaj i Ko'len taq aweh parutinamiit i reey David, re' i Cristo i QaJaaw.12Re' i rehtalil taq naa areqem re' chi naa taq areqem i k'isa k'un chi b'otooj pan kich, eh yook'amaj pan kiwab'aal wakax, ki uchjik ruum i ánjel.
13Eh xa chi jumehq'iil, xk'ulik kuch'ihleej i ánjel jinaj taqe i ruk'ihaal ánjel xi chalik pan taxaaj, k'ahchi' kitz'uyem wach i Dios, je' wili i k'ahchi' kiq'orom:
14Q'e' nim ruloq'il i Dios pan taxaaj Eh suq laj k'uxliis ayu' wach ak'al chi kixilak i tinamit k'ahchi' kianam rusuqkiil i rotob'il i Dios inki taqe chi tz'uuy.
15Eh noq xi sutinik wo' chik johtoq chu'nchel i ánjel pan taxaaj, re' taqe i aj cha'jen tentzun je' wili i xkiq'or chikiwach:
Yu'naak, taq taq pan tinamit Belén, qilow chaloq chib'ih i xk'ularik, re' i xuyeew qeh chi naab'jik i QaJaaw, inki taqe.
16Eh xiooj chi jumehq'iil, eh xponik kireq i María ruch'ihil i José eh re' i k'isa k'un xponik kireq chi yoklik pan kiwab'aal wakax.17Noq xkilow wach i k'isa k'un, xtohq'ik kik'uhtjaam aha' wilik i xq'orarik keh ruum i ánjel chi riij i k'isa k'un re' re'.18Eh re' i xkik'utjaaj taqe i cha'jen tentzun, ma' k'isiin ta noq xsahchik kik'ux chu'nchel i tinamit xi-ib'irinik reh.19Eh re' i María, i rutuut i k'isa k'un, xumol paránima chu'nchel i xkik'utjaaj taqe i cha'jen tentzun, eh xutoq'aa' rukapaam riij.
20Eh re' taqe i cha'jen tentzun k'ahchi' kiloq'em, k'ahchi' kitz'uyem wach i Dios noq xi sutinik reje pan kiye'aab', ruum i xponik kilow i xkib'iraj, je' rukab' i xq'orarik keh ruum i ánjel. Re' i k'isa k'un Jesús xq'ahteesjik chuwach i Dios chupaam i rupaat Dios
21Eh noq waxiqiib' chik q'iij raasjiik i k'isa k'un, xkipoch' naah i k'isa ruk'achab' re' i na'ojb'al inki a'n i aj judío. Eh Jesús i rub'ihnaal xkikoj, re' wo' hoq i b'ihnaal ruq'orom i ánjel ree María noq komajaa' inkahnik wach k'acharik.
22Eh noq xureq i q'iij chi re' i María ruch'ihil i José naa kianam i na'ojb'al saqb'eesb'al kiwach, niimb'al reh i najtir k'uhb'aal, xkik'am reje i k'isa kak'uun Jerusaleem xponik kiq'asaj pan q'ab' i QaJaaw Dios.23Je' re' i xkian, ruum tz'ihb'amaj paruk'uhb'aal i QaJaaw chi chu'nchel i peet ak'un ki-aasjik koruman chi naa ruq'ahteesjiik pan q'ab' i QaJaaw.24Ruum aj re', re' José ruch'ihil i María xiooj chuq'ahteesjiik i kimayiij, je' rukab' i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw chi koruman chi naa ruye'ariik chi mayiij i junk'uhl chi mukur oon junk'uhl chi kok' paloma.
25Eh jinaj i winaq, Simeón rub'ihnaal, xpatinik ar Jerusaleem korik wach ruk'ux, i ruyeew ruloq'il i Dios. K'ahchi' ruy-eem chi naa ruko'ljiik chuwach i ti' k'axik i tinamit Israel. Re' Simeón re' re', wilik ruuk' chi manlik i Santolaj Uxlab'al.26Eh q'orooj wo' cho reh pampeet ruum i Santolaj Uxlab'al chi ma' naa ta rukimiik chi komajaa' i rilow wach i Cristo, re' i xutaq'aaj chaloq i QaJaaw.27Re' Simeón xb'ehteesjik reje ruum i Santolaj Uxlab'al noq xooj parupaat i QaJaaw Dios, re' noq xk'amarik reje i k'isa k'un Jesús kuum i rutuut rajaaw chupaam i rupaat i QaJaaw Dios chunimjiik i na'ojb'al i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw.28Eh re' Simeón xuq'ahcheej i k'isa k'un, xuq'asaj pan q'ab' i QaJaaw Dios, eh xuloq'ej, je' wili i xuq'or:
29Jaawa, yu'naak aj re' neerub'an chi nee nayeew q'ab' weh i hin, hin amoso chi neekinkimik chi suq nuk'ux, ruum xa a'n chik i aq'orom chaloq.30Ruum xwilow chik wach i aj Ko'loom xataq'aaj chaloq,31re' apab'aam chaloq chi Ko'len keh chu'nchel i tinamit wach ak'al.32Re' reh i saqum, re' i naa rusihq'iniik keh i ma' re' ta taqe aj Israel. Eh xiik' naah loq'il chi keh i aj Israel, inki Simeón.
33Re' rutuut rajaaw i k'isa k'un Jesús ma' k'isiin ta xsahchik kik'ux ruum i xuq'or i Simeón chi riij i k'isa kak'uun.34Eh xikuxeesjik ruum i Simeón, je' wili i xuq'or reh i María:
Re' k'isa awak'uun wili xpa'ab'jik chaloq chi ruum i reh, ma' k'isiin i aj Israel inaakiq'ehb'iik, eh naakiwuktiik. Eh rehtalil chi ma' k'isiin i naaki-ixowaniik wach,
35eh je' re' noq naa ruk'utiniik chib'ih i rukapaaj paránima i ju'jun. Xa re' la' cha weh i hat, María, i naa kianam re' re' q'e' ti' naa awik'raam, je' naa naa rutoq'ariik awánima ruuk' q'aslaj ch'ihch', inki.
36Eh jinaj wo' k'isa k'een q'orol ruq'oral i Dios wilik ar, Ana rub'ihnaal, rixq'uun i Fanuel, re' ruuk' i riih rumaam i Aser. Re' ixoq re' re' ko k'isa q'ahxoq noq xub'an kaxáro, eh xawuquub' wo' haab' xk'acharik ruuk' i rub'ahiil.37Re' reh kajwinaq haab' ruuk' kijib' haab' (84) chik rukimiik i rub'ahiil, eh xa ko kahnel ixoq wo' hoq. Eh chi q'iij chi aq'ab' wilik chupaam i rupaat i Dios chulooq'jiik eh i rub'an rutiij chi ma' rub'anam ta ruwa' ruhaa'.38Eh re' Ana xooj k'oloq i wilik wii' i k'isa k'un Jesús. Re' reh xut'iosej ree Dios i k'isa k'un. Eh xuk'utjaaj i reht'al chi riij i k'isa k'un keh i tinamit k'ahchi' kuy-eem ruko'ljiik i tinamit Jerusaleem. Re' i María ruch'ihil i José xiooj wo' chik ar Nazaret
39Eh noq kianam chik chu'nchel i ruq'or i ruk'uhb'aal i QaJaaw Dios i María ruch'ihil i José, xkik'am wo' chik reje i k'isa k'un Jesús, xiooj wo' chik pan kitinamiit Nazaret wilik paruyuq'ul i Galilea.40Eh re' k'isa k'un kow johtoq ruk'iih, eh reh reh ruk'uliik i ransil, eh reh reh ruk'uliik i runa'ojb'al, re' Dios xuyeew i rotob'il chinaah. Re' noq xponik reqaroq i Jesús chupaam i rupaat i QaJaaw Dios
41Re' rutuut rajaaw i Jesús rajlaal haab' kiponik ar Jerusaleem chi rik'tesjiik i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto.42Eh noq rukohlaam chik kab'laj haab' i Jesús, xk'amarik reje Jerusaleem ruum i rutuut rajaaw, chi rik'tesjiik i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto je' rukab' i okrinaq taqe wii'.43Eh kuxinaq-oq chik i ninq'ijinik, re' taqe i rutuut rajaaw i Jesús xkichop wo' chik cho kib'eeh ree chalik pankipaat. Eh re' Jesús xkahnik chaloq ar Jerusaleem chi ma' keht'al.44Pankik'ux i keh b'ehik i rub'an chaloq i Jesús chi kixilak i tinamit. Jinaj-oq chik q'iij i b'ehik kianam, noq xtohq'ik kisik'im i chi kixilak i ma' tokoom ta kuuk', chi kixilak i kamigo.45Xkilow chi ma' xkireq taj, kora'j xi sutinik wo' chik reje re' chusik'ariik Jerusaleem.
46Eh noq xooj kuxoq, paroox q'iij xponik kireq i Jesús pan rupaat i QaJaaw Dios, tzunlik pan kixilak i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, k'ahchi' taqe rib'iram, eh i rupech'uj taqe i koq.47Eh chu'nchel i xi ib'irinik i koq ree Jesús xsahchik kik'ux ruuk' i runa'ojb'al, ruum re' reh i ruchaq'weej taqe chi korik inkipech'uj reh.48Noq xreqarik i Jesús kuum i rutuut rajaaw, q'e' xsahchik kik'ux. Je' wili i xq'orarik reh ruum i rutuut:
K'isa wak'uun, ¿chib'ih reet i xa a'n qeh chi je' re'? Qakab'cheel ruuk' awajaaw k'ul qoh-ooj chasik'ariik, i nuchjik.
49Eh re' Jesús je' wili i chaq'wik xub'an:
¿Chib'ih reet noq k'ul taq tiooj chi nusik'ariik? ¿Mi ma' aweht'al taq re' chi re' hin ajwaal wach chi parupaat i waJaaw wilik cho pan taxaaj naa nuwihiik? inki.
50Eh re' taqe i rutuut rajaaw xama' xkireq ta wo' chi riij chib'ih raaj ruq'orom i xq'orarik keh ruum i kak'uun.
51Eh re' Jesús xsutinik wo' chik reje chikiij Nazaret, re' i patim taqe wii', xama' xukanaa' ta wo' runimjiik taqe rutuut rajaaw. Eh re' rutuut xumol paránima taqe i xk'ularik re' re'.
52Eh re' Jesús kow johtoq ruk'iih. Reh reh ruk'uliik i runa'ojb'al. Wilik wo' rotob'il i Dios ruuk'. Eh suq kik'ux taqe tinamit chi riij. Re' noq xub'an chaloq i k'uhb'alinik i Juan aj qasan ha' (Mat 3.1-12; Mar 1.1-8; Juan 1.19-28)
1Eh ho'lajuuj chik haab' rokiik chi ajaab'esil i Tiberio ar Roma, noq re' i Poncio Pilato wilik chi q'ataj q'orik ar Judea, noq re' Herodes wilik chi q'ataj q'orik ar Galilea, eh re' Felipe, ruchaaq' i Herodes, wilik chi q'ataj q'orik ar Iturea, eh ar Traconite, eh re' noq wilik i Lisanias chi q'ataj q'orik ar Abilinia.2Eh re' noq re' i Anas, i Caifas wilkeeb' chi kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, re' Dios xuq'oreej chupaam i ye'aab' chiq yuuq' i Juan aj qasan ha', i rak'uun i Zacarías.3Re' Juan xub'ehuj paam chu'nchel i ye'aab' ma' najt ta ruuk' i nim ha' Jordán. Xuq'or keh i tinamit chi kiyot' kik'ux chi riij i kimahk, eh xuq'or keh chi naa ruqasam kihaa', reh chi naa rukuyariik i kimahk.4Je' rukab' i ruq'orom chaloq i Dios, re' rutz'ihb'aam chaloq i Isaías, jalal ruq'oral i Dios chi je' wili:
Jinaj i k'erik chii' chuq'orariik chi je' wili chupaam i ye'aab' chiq yuuq': Chayejaa' taq chi korik awánima chuk'ulariik i QaJaaw Dios, je' rukab' noq inyejeb'jik rub'eeh i wilik chi ajaab'esil.
5Chu'nchel i ye'aab' juulaq paam, taqe inajt naah yuuq', naa rub'anam k'ixkaab' reh. Re' taqe b'eeh yok yok wach, naakiye'ariik chi korik. Eh re' taqe b'eeh b'uuk'laq paam, naa rub'aan jiik wach keh.6Eh chu'nchel i tinamit wach ak'al naa kilwiik wach i Ko'len keh xutaq'aaj chaloq i Dios, inki.
7Eh noq kiooj k'oloq i ma' k'isa tinamit ruuk' i Juan chuqahteesjiik naq kihaa', je' wili i ruq'or keh:
Re' taq i hat, je' taq akab' i aaq' ¿Awach taq xq'orik aweh chi naa taq ako'leem awiib' chuwach i ti' k'axik chalik reh?
8Chak'uhtaaj la' pee taq chi ayot'om taq chik ak'ux chi riij amahk. Maacapaaj taq i hat chi nee taq tiko'ljik chuwach i ti' k'axik xa ruum chi nee taq inaq'or chi hat taq riih rumaam i Abraham. Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi re' Dios ma' xtaj i k'ayeew chuwach wi ta raaj i reh, nee naq i ruyejaa' taqe ab'aj wili chi riih rumaam i Abraham.9Re' taq i hat korjinaq chik wach i ti' k'axik naa taq ak'ulum. Je' rukab' i rub'an i winaq ruyejaam chik i rikeej chuyok'ariik taqe chee'. Eh chu'nchel i chee' ma' kiwachinik taj, i ruyok' eh i ruk'at wach q'aaq', inki.
10Eh re' i tinamit, xkipahqaaj reh i Juan chi je' wili:
¿Chib'ih i ruk'ul chi naaqa'nam? inki taqe.
11Eh re' Juan je' wili xuq'or keh:
Awach i wilik ka'k'uhl-oq ruso', chuyeew junk'uhl-oq reh i ma' xta ruso'. Eh awach i wilik ruwa' ruhaa', chunej i ma' xta reh, inki.
12Wilik wo' taqe i aj pahqan tooj xiooj k'oloq ruuk' i Juan, chuqahteesjiik kihaa', xkipahqaaj reh chi je' wili:
Aj Tijineel, raaj i hoj, ¿chib'ih i ruk'ul chi naaqa'nam? inki taqe.
13Re' taq i naa a'nam i hat, re' chi ma' naa ta taq awik'sam naah jarub' i tooj taq naa apahqaam xa re' wo' taq i q'orooj aweh naa taq apahqaam, ki uchjik.
14Eh wilik wo' taqe i soldado xkipahqaaj reh i Juan chi je' wili:
Eh raaj i hoj, ¿chib'ih i ruk'ul chi naaqa'nam? inki taqe.
Re' Juan aj qasan ha' je' wili xuq'or keh:
Ma' awach taq aq'uch chib'ih reh. Eh maakoj taq ru mahk i ma' xta ru mahk manlik-oq taq aweh atojb'aal inye'arik inki.
15Re' taqe i tinamit wilkeeb' i koq ruuk' i Juan, je' wili i xkiq'or pankik'ux: Re' wili, re' ta b'ila' i Cristo q'orooj chaloq chi naa ruk'uliik, inki taqe.16Eh re' Juan je' wili i xuq'or keh i tinamit:
Korik, re' hin inuqasaj taq ahaa' xa ruuk' ha'. Re' i k'ulik iloq reh chi wiij, ruuk' i Santolaj Uxlab'al, eh ruuk' q'aaq' naa ruqasam taq ahaa'. Eh q'e' nim rajaawriik chi nuwach i hin, ni xata ruk'ul chi hin chejel reh i ruxijab' chi rooq.
17Re' reh wilik chik cho pan q'ab' i chahchb'al wach i trigo, ehteesb'al iloq reh inaq'wach chi xilak i rusohk'iil. Eh naa rumolom inaq'wach pan i ye'aab' reh, eh re' rusohk'iil, naa ruk'atam wach q'aaq' ma' jaruuj naa ruchuhpiik, inki Juan.
18Ruuk' taqe i q'orik wili xuk'uhb'alej i tinamit i Juan. Eh xanik' chik wach ruch'ob'ariik rub'ehel i ak' k'uhb'aal reh i ko'lemb'al iib' xub'an keh.19Re' Juan xuq'il i Herodes, re' i q'atal q'orik, ruum xuchop naah chi rixoqil, Herodías, re' naq i rehk'een i ruchaaq', Felipe rub'ihnaal. Eh xuq'il wo' chi riij chu'nchel i yiib' wach na'ojb'al rub'anam chaloq.20Eh re' Herodes xama' xunimaj ta wo' hoq i ruq'ilariik xb'aan, ruman la' chik i ru mahk xukoj, ruum xuyeew pantz'ilom i Juan aj qasan haa'. Re' ruqahteesjiik ruhaa' i Jesús (Mat 3.13-17; Mar 1.9-11)
21Eh noq re' Juan, xuqasaj kihaa' i ruk'ihaal tinamit, xuqasaj wo' ruhaa' i Jesús. Noq k'ahchi' chi rutiij i Jesús, xteh i chii' taxaaj.22Eh xqajik cho chinaah i Santolaj Uxlab'al chi je' ruwii' paloma. Eh jinaj q'orik xb'aan cho pan taxaaj, je' wili i xuq'or cho reh i Jesús:
Re' hat i Wak'uun q'e' ti nuk'ax, eh q'e' suq nuk'ux chawiij, inki. Re' i kib'ihnaal taqe i rumaam rati't i Jesucristo (Mat 1.1-17)
23Re' Jesús wilik naa reh i lajeeb' ru ka'winaq haab' noq xutoq'aa' i rukamaj, eh chu'nchel i tinamit kikapeb'inik reh chi rak'uun i José. Eh re' José rak'uun i Elí.24Re' Elí rak'uun i Matat, re' Matat rak'uun i Leví, re' Leví rak'uun i Melqui, re' Melqui rak'uun i Jana, re' Jana rak'uun i José.25Re' José rak'uun i Matatías, re' Matatías rak'uun i Amós, re' Amós rak'uun i Nahúm, re' Nahúm rak'uun i Esli, re' Esli rak'uun i Nagai.26Re' Nagai rak'uun i Maat, re' Maat rak'uun i Matatías, re' Matatías rak'uun i Semei, re' Semei rak'uun i José, re' José rak'uun i Judá.27Re' Judá rak'uun i Joana, re' Joana rak'uun i Resa, re' Resa rak'uun i Zorobabel, re' Zorobabel rak'uun i Salatiel, re' Salatiel rak'uun i Neri.28Re' Neri rak'uun i Melqui, re' Melqui rak'uun i Adi, re' Adi rak'uun i Cosam, re' Cosam rak'uun i Elmodam, re' Elmodam rak'uun i Er.29Re' Er rak'uun i Josué, re' Josué rak'uun i Eliezer, re' Eliezer rak'uun i Jorim, re' Jorim rak'uun i Matat.30Re' Matat rak'uun i Leví, re' Leví rak'uun i Simeón, re' Simeón rak'uun i Judá, re' Judá rak'uun i José, re' José rak'uun i Jonán, re' Jonán rak'uun i Eliaquim.31Re' Eliaquim rak'uun i Melea, re' Melea rak'uun i Mainán, re' Mainán rak'uun i Matatá, re' Matatá rak'uun i Natán.32Re' Natán rak'uun i David, re' David rak'uun i Isaí, re' Isaí rak'uun i Obed, re' Obed rak'uun i Booz, re' Booz rak'uun i Salmón, re' Salmón rak'uun i Naasón.33Re' Naasón rak'uun i Aminadab, re' Aminadab rak'uun i Aram, re' Aram rak'uun i Esrom, re' Esrom rak'uun i Fares, re' Fares rak'uun i Judá.34Re' Judá rak'uun i Jacob, re' Jacob rak'uun i Isaac, re' Isaac rak'uun i Abraham, re' Abraham rak'uun i Taré, re' Taré rak'uun i Nacor.35Re' Nacor rak'uun i Serug re' Serug rak'uun i Ragau, re' Ragau rak'uun i Peleg, re' Peleg rak'uun i Heber, re' Heber rak'uun i Sala.36Re' Sala rak'uun i Cainán, re' Cainán rak'uun i Arfaxad, re' Arfaxad rak'uun i Sem, re' Sem rak'uun i Noé, re' Noé rak'uun i Lamec.37Re' Lamec rak'uun i Matusalén, re' Matusalén rak'uun i Enoc, re' Enoc rak'uun i Jared, re' Jared rak'uun i Mahalaleel, re' Mahalaleel rak'uun i Cainán.38Re' Cainán rak'uun i Enós, re' Enós rak'uun i Set re' Set rak'uun i Adán re' Adán rak'uun i Dios. Re' rupajariik i Jesús xb'aan ruum i aj yahm (Mat 4.1-11; Mar 1.12-13)
1Re' Jesús wilik ruuk' chi manlik i Santolaj Uxlab'al, noq xelik reje chi chii' nim ha' Jordán, eh xk'amarik reje ruum i Santolaj Uxlab'al panchiq yuuq'.2Eh re' Jesús i ka'winaq q'iij xub'an ar ma' xunik'eej ta wach ruwa' ruhaa'. Noq xik'ik taqe q'iij re' re', xchalik runuhmiik, eh re' aj yahm xujil i koq riib' chupajariik i Jesús,3je' wili i xuq'or reh:
Mi xti korik chi hat Rak'uun i Dios, cha q'or keh ab'aj wili chi kikorjoq chi kaxlanwi'k, inki.
4Eh re' Jesús je' wili xuq'or:
Pan santo laj huuj i ruq'or chi ma' xata ruuk' kaxlanwi'k naa ruk'achariik i winaq. Naa la' wo' ruwihiik ruk'achariik, ruuk' i ruq'oral i Dios i nelik cho panchii', inki.
5Eh re' aj yahm xuk'am reje i Jesús chinaah jinaj i yuuq' najt naah, ar xuk'uhtaaj cho reh chu'nchel i runimaal kiwach i kiholwochiil nimaq taq tinamit wilkeeb' wach ak'al,6je' wili i xuq'or reh i Jesús:
Chu'nchel i nimaq taq tinamit wulu', wee hin chik q'asamaj, ruch'ihil taqe i kajaawriik, i kiholwochiil. Re' hin neenuyeew reh awach aj eh inwaaj nuye'em panuk'ux.
7Eh wila' re' hat xaxuk'aa' awiib' chi nulooq'jiik re' hin neenuyeew aweh chu'nchel i nimaq taq tinamit wulu', inki.
8Eh re' Jesús je' wili i xuq'or:
Hat aj yahm, eleen chi nuwach. Pan santo laj huuj i ruq'or chi xa re' wo' QaJaaw Dios naa rulooq'jiik, eh xa re' wo' reh naa rukamanjiik wach, inki.
9Eh chi riij i re', re' aj yahm xuk'am reje i Jesús pan santo laj tinamit Jerusaleem, eh xujosaj johtoq ko chi jurub' i rupaat i Dios. Eh je' wili xuq'or reh:
Mi xti korik chi hat Rak'uun i Dios, chakut qohoq awiib' wach ak'al,
10ruum pan santo laj huuj i ruq'or:
chi re' i Dios, naa rutaq'aam chaloq taqe ruánjel chi naa kaat kicha'jeem.
11Eh
ruuk' kiq'ab' naa kaat kich'ihleem, reh chi ma' nee ta naq'oj wiib' wataq ab'aj, inki.
12Eh re' Jesús je' wili ruchaq'weesjiik i aj yahm xub'an:
I ruq'or wo' pan santo laj huuj chi ma' jino'q naa rupajwiik reh i QaJaaw Dios, inki.
13Eh re' aj yahm xrilow chi ma' xureq ta chik chi riij nik' wach rupajariik i Jesús naa rub'anam, xukanaa' kahnoq chuwach i xama' k'ih ta laj q'iij. Re' Jesús xutoq'aa' i rukamaj ar Galilea (Mat 4.12-17; Mar 1.14-15)
14Eh re' Jesús wilik ruuk' chi manlik i rajaawriik i Santolaj Uxlab'al noq sutinik wo' chik reje Galilea. Eh re' i tinamit xanoq wo' xkiq'or rib'iral i Jesús chi junsuut i ye'aab' re' re'.15Eh xub'an i k'uhb'alinik i Jesús chupaam taqe paat inlooq'jik wii' i Dios chupaam i ju'jun chi ye'aab', eh chu'nchel i tinamit xiye'wik ruloq'il. Re' Jesús xooj wo' chik k'oloq Nazaret (Mat 13.53-57; Mar 6.1-6)
16Re' Jesús xooj wo' chik k'oloq Nazaret, re' xk'ihik cho wii'. Eh pan jinaj hi'limb'al q'iij, xokik i koq chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios, ruum je' re' i okrinaq wii'. Ar xupab'aa' johtoq riib' chi rilariik paam i santo laj huuj.17Eh xkiyeew pan q'ab' i huuj rutz'ihb'aam chaloq i Isaías, i jalal ruq'oral i Dios. Eh noq xuteh wach i huuj i Jesús, manlik xponik rureq taqe i q'orik wili: Xkiyeew pan q'ab' i Jesus i junb'oht chi huuj.
18Re' hin xuyeew cho chi nunaah i Ruxlab'al i QaJaaw Dios, ruum re' reh xsik'wik cho nuwach chuq'orariik ak' k'uhb'aal keh neb'aa', chuq'orariik chi naakeliik chi prexohjik i wilkeeb' prexo chutehariik inaq'kiwach moywach eh chi kiko'ljiik i k'ahchi' rub'aan ti' k'axik keh,19je' wo' chuq'orariik rib'iral i suq laj haab' naa ruye'em i QaJaaw Dios chikinaah i rutinamiit, inki panhuuj.
20Eh re' Jesús xub'ot wo' chik wach i huuj, xuq'asaj reh intowik chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios, eh xutzunaa' riib' chi k'uhb'alinik. Eh chu'nchel i tinamit xakow chik inkilow i Jesús.21Eh je' wili i xuq'or keh i tinamit:
Chupaam i q'iij yu'naak xooj eloq wach taq awuuk' i tz'ihb'amaj chaloq chupaam i huuj xwilow wach, inki.
22Chu'nchel i tinamit holohik kiq'orik chi riij i Jesús. Eh xsahchik kik'ux ruum i atoob'laj q'orik i ruq'or keh. Ruum aj re', je' wili i xkiq'or:
¿Mi ma' re' re' i wili i rak'uun i José? inki taqe.
23Eh re' Jesús je' wili xuq'or:
Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi naa taq aq'orom weh i q'orik i ruq'or chi je' wili: Hat aj iq'omaneel, chawiq'omaaj awiib' i hat. Eh nee wo' taq inaq'or weh chi je' wili: Re' taqe i ma' ilooj taj xa a'n Capernaum, inqaaj chi neena' a'n ayu' panatinamiit, tiko'q taq, inki.
24Eh re' Jesús je' wili i xuq'or keh i tinamit:
Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi ma' jino'q i jalal ruq'oral i Dios suq ruk'ulariik imb'aan parutinamiit.
25Xti korik chi je' re' imb'aan. Chawil taq paruq'ijil i Elías jalal ruq'oral i Dios, re' noq ma' xub'an taj i jab' chuwach ixib' haab' ruuk' waqiib' poh ar Israel, eh ma' k'isa wi'jaleel i xwihik. Eh ma' k'isiin wo' naq ixoq kamnaq kib'ahiil xkaaj toob'jik.26Eh re' Elías ma' xtaq'ab'jik ta reje Israel chutoob'jiik taqe ixoq re' re'. Xtaq'aab'jik la' reje i chutoob'jiik i jinaj ixoq kamnaq rub'ahiil ar Sarepta, wilik ma' najt ta ruuk' i Sidón.27Eh paruq'ijil chaloq i Eliseo jalal ruq'oral i Dios, ma' k'isiin wo' i aj rax q'aah xi wihik chaloq Israel. Re' i Eliseo ma' jino'q keh taqe re' xuk'achrisaj xa re' la' wo' Naamán aj Siria, xuk'achrisaj, ki uchjik ruum i Jesús.
28Noq xkib'iraj chi je' re' chu'nchel i wilkeeb' chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios, ma' k'isiin ta noq xchalik kik'aah.29Ruum aj re', xipa'lojik johtoq chuchopariik i Jesús. Xkiqichej reje chii' i tinamit, xkik'am johtoq chi ju' i yuuq' wilik ar, re' intohq'ik cho wii' i tinamit re' re', ar naq naakitolem cho chi yuuq' pankik'ux.30Eh re' Jesús xik'ik reje pankiyejaal, xukanaa' taqe kahnoq ar. Re' i winaq wilik jinaj i ma' tob'laj uxlab'al ruuk' (Mar 1.21-28)
31Eh re' Jesús xooj pan tinamit Capernaum wilik paruyuq'ul i Galilea. Eh pan jinaj hi'limb'al q'iij, xutoq'aa' kik'uhb'aljiik taqe i tinamit.32Eh re' keh ma' k'isiin ta xsahchik kik'ux ruum i k'uhb'alinik xub'an, ruum xti wilik rajaawriik taqe ruq'oral.
33Eh chupaam i paat inlooq'jik wii' i Dios, jinaj i winaq wilik ar jinaj ma' tob'laj uxlab'al wilik ruuk'. Eh re' ma' tob'laj uxlab'al re' re' kow xuq'or ree Jesús chi je' wili:34Qoh akanaa' ayu'.
¿Chib'ih inawaaj cho quuk' i hat, Jesús aj Nazaret? ¿Mi xat chalik chi rusachariik qawach re'? Re' hin weht'al awach. Weht'al chi hat Santolaj Rak'uun i Dios, inki.
35Eh re' Jesús xuq'il i ma' tob'laj uxlab'al, je' wili i xuq'or:
Matchoqik chik eleen ruuk' i winaq wili inki.
Re' ma' tob'laj uxlab'al xukut wach ak'al i winaq chikiwach i wilkeeb' ar, xelik ruuk', eh ma' xta chik xruchej.
36Eh re' i tinamit xsahchik kik'ux noq xkilow i re', je' wili i xkiq'or chikiwach:
Yohb'aal inche wach i ransil i ruq'oral i winaq wili noq i ruq'or keh i ma' tob'laj uxlab'al chi kieloq, kielik wo' hoq, inki taqe.
37Eh re' taqe i xub'an i Jesús, xanoq wo' xelik ruq'orkiil chi junsuut i ye'aab' re' re'. Re' Jesús xuk'achrisaj i rutuut i rehk'een i Simón Pedro (Mat 8.14-15; Mar 1.29-31)
38Eh re' Jesús xelik reje chupaam i paat inlooq'jik wii' i Dios, xooj parupaat i Simón. Eh ar xponik rureq i rutuut i rehk'een i Simón chi yoklik pan yokaab', ruum i kaq tz'a' chi riij. Eh xkipahqaaj otob'il ree Jesús chi chuk'achrisaj.39Eh re' Jesús, xuk'utzaa' qohoq riib' chinaah i yowaab', xuq'il i kaq tz'a', eh xik'ik i tz'a' chi riij. Eh jumehq'iil xwuktik johtoq, re' chik i reh xutoq'aa' cho yej-anik kiwa'. Re' Jesús xuk'achrisaj taqe i ma' k'isa tinamit (Mat 8.16-17; Mar 1.32-34)
40Eh noq xokik i q'iij, re' taqe i wilik kiyowaab' xa reh reh wach i yab'ilaal imb'anik keh, xkik'am reje chuwach i Jesús. Re' reh xuyeew kab'chel i q'ab' chikinaah chi kiju'junaal, eh xuk'achrisaj wo' taqe.41Eh ma' k'isiin taqe i xresaj ma' tob'laj uxlab'al kuuk'.
Re' taqe i ma' tob'laj uxlab'al je' wili i xkiq'or ree Jesús:
Re' hat, hat Rak'uun i Dios inki taqe.
Re' Jesús xuq'il taqe, ma' xuyeew ta chik q'ab' chi xiq'orik, ruum keht'al wach chi re' reh i Cristo. Re' Jesús xuq'or i ak' k'uhb'aal chupaam taqe paat inlooq'jik wii' i Dios (Mar 1.35-39)
42Eh noq xsaq'ik chi junwaar, re' Jesús xelik reje Capernaum, xooj panchiq yuuq'. Xkilow chi je' re' i tinamit, xooj kisik' i Jesús, xponik kireq, eh xkiq'il, re' naq xkaaj chi ma' xelik ta reje chi kixilak.43Eh re' reh je' wili i xuq'or keh: Maa kinaq'il taq, ruum re' i ak' k'uhb'aal re' i runimaal i rajaawriik i Dios ajwaal wach chi naa rojiik nuq'orom pantaq tokoom tinamit. Ruum chub'anariik i re' xirutaq'aaj chaloq i Dios, inki.
44Eh xooj i Jesús chuq'orariik i ak' k'uhb'aal chupaam taqe paat inlooq'jik wii' i Dios ar Galilea. Re' i b'anaj kar ma' ilooj taj (Mat 4.18-22; Mar 1.16-20)
1Re' i Jesús xwihik cho chi chii' i k'isa palaw Genesaret. Xanpitz'arik chik i koq kuum i ruk'ihaal tinamit chi rib'irjiik i ruk'uhb'aal i Dios k'ahchi' ruq'orom.2Re' Jesús xrilow chi tehlik kipaam i ki'ib' chi barco wilkeeb' ma' najt ta chi chii' i k'isa palaw, ruum re' taqe aj karineel wilkeeb' naq chupaam xiooj chutz'ajariik wach i kiya'l b'anb'al kar.3Eh re' i Jesús, xjohtik chupaam jinaj keh i barco, re' i reh i Simón. Eh xupahqaaj otob'il reh i Simón chi chujil i koq i ru barco chupaam i k'isa palaw. Eh xutzunaa' cho riib' chupaam i barco, chi kik'uhb'aljiik i ruk'ihaal tinamit.4Eh noq rukohlaam chik kik'uhb'aljiik, je' wili i xuq'or reh i Simón:
Chak'am i koq aa barco paruchamiil i k'isa palaw. Ar taq neenakut qohoq aya'l b'anb'al kar, i nuchjik.
5Re' Simón je' wili ruchaq'weesjiik i Jesús xub'an:
Aj Tijineel, re' hoj xoj ik'ik wo' naq aq'ab' chi karinik, xa re' la' xama' jino'q wo' kar xqesaj. Xa re' la', re' hin ch'iklik nuk'ux ruuk' inaq'or weh: Qakut pee chik qohoq junriim-oq i qaya'l inki.
6Eh xkikut wo' qohoq i kiya'l jumehq'iil xnujik cho chi ma' k'isa kar. Re' kiya'l xa kok' taq chik ma' nk'er7Ruum aj re', xkiyuq'eej reje i kuch'ihil wilkeeb' chupaam i barco jinaj, reh chi xi chalik to'aroq. Eh noq xi ponik, pankomonil xkiham i kar chupaam i kiib' chi barco. Xa kok' taq chik ma' kiooj qohoq ri'si ha' ruum i rahliil i kar8Noq xrilow chi je' re' i Simón, Pedro i rukab' b'ih, xuxuk'aa' riib' chuwach i Jesús, je' wili i xuq'or:
Jaaw, neerub'an chi netielik reje wuuk', ruum re' hin q'e' hin aj mahk, inki.
9Re' Simón je' re' i xuq'or, ruum xsahchik ruk'ux, je' wo' taqe i ruch'ihil, ruum i ma' k'isa kar xkesaj chaloq.10Eh xsahchik wo' kik'ux kab'chel i rak'uun i Zebedeo, re' i Jacobo, re' i Juan, re' taqe i ruch'ihil i Simón. Eh re' Jesús je' wili i xuq'or reh i Simón:
Matyo'jik yu'naak chi qawach johtoq, re' chik taqe aawas achaaq' naa asik'im chi jilow kar, inki.
11Eh xkik'am reje i kiib' chi barco chi chii' i k'isa palaw ar xkikanaa' kahnoq. Chu'nchel i chib'ih keh xiooj chi riij i Jesús. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i aj rax q'aah (Mat 8.1-4; Mar 1.40-45)
12Junriim, noq wilik pan jinaj tinamit i Jesús, xooj k'oloq ruuk' jinaj i winaq tolin rax q'ah i riij. Noq xrilow wach i Jesús, xupach'aa' qohoq riib' wach ak'al, xupahqaaj otob'il reh chi je' wili:
Jaaw, nee ta naq inawaaj, nee naq kinak'achrisaj, inki.
13Xrib'iraj chi je' re' i Jesús, xutz'a'j reje ruuk' q'ab' i yowaab', je' wili i xuq'or reh:
Tiwaaj kaat nuk'achrisam. Tik'aachjoq inki reh.
Eh jumehq'iil wo' xelik i rax q'aah chi riij.
14Re' Jesús je' wili i xuq'or reh i yowaab' naq:
Ma' awach aj eh aq'or xa reh la' i k'amal kib'eeh aj tiij hiy cha k'uhtaaj awiib', eh chayeew chi mayiij i ruq'or i k'uhb'aal ye'ooj ree Moisés. Reh chi neenkinab'eej chi xatk'achjik chik, inki.
15Xa re' la' xama' k'isiin ta wo' noq xelik rib'iral i xub'an. Ruum i re', ma' k'isiin i tinamit xkimol kiib' ruuk' chi rib'irjiik i ruk'uhb'aal, re' nkaaj chi naa kik'achreesjiik ruuk' i kiyab'ilaal.16Eh re' Jesús k'ih pech inooj chub'aan i rutiij chupaam i ye'aab' ma' xta wii' patineel. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i siik (Mat 9.1-8; Mar 2.1-12)
17Pan jinaj q'iij re' Jesús xuk'uhb'alej taqe i tinamit pan jinaj paat. Eh wilik taqe i aj fariseo, taqe i kik'uhtanik reh i k'uhb'aal, tzunulkeeb' i koq ar. Wilik i kichalik pantaq ab'iix ar Galilea paruyuq'ul i Judea, Jerusaleem. Re' Jesús xuk'uhtaaj i rajaawriik i Dios ruuk' taqe i k'achrisanik xub'an.18Eh chupaam i junk'aam re' re', wilik taqe winaq xiooj k'oloq ruuk' i paat wilik wii' i Jesús xkik'am reje wach ch'aht jinaj i winaq siik. Re' keh xkaaj naq kikojom i koq i yowaab' kochuwach i Jesús.19Xa re' la', ma' xkireq ta i koq kiik'b'aal kuum i ruk'ihaal tinamit, ruum i re', xijohtik chinaah i paat. Eh chukorkiil i wilik wii' i Jesús, xkesaj i xoht reh chi waruch'aht wilik, noq xkiqasaj chaloq pan kiyaa'l i tinamit, xkiyeew chuwach i Jesús.20Noq xrilow i Jesús chi re' taqe winaq re' re' kiye'em kik'ux, je' wili i xuq'or reh i winaq siik:
Wak'uun, re' taqe amahk kuyuuj chik inki.
21Eh re' taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, taqe i aj fariseo, je' wili xkikapaaj pankik'ux: ¿Chib'aaj wo' rub'anam i winaq wili? Iruq'ehtaaj inchel i Dios ruuk' i ruq'oral. Re' hoj qeht'al chi xa re' wo' hoq i jinaj chi Dios inkuywik reh taqe mahk, inki taqe.
22Eh re' Jesús xunab'eej i k'ahchi' kikapaam taqe i winaq re' re'. Ruum aj re', xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih reet taq inakapaaj chi je' re'?
23¿Aha' wilik i ma' k'axik ta chi neenuq'or reh i siik, mi re' chi neenuq'or reh: Kuyuuj sachooj chik taqe amahk, oon re' chi neenuq'or reh: Wukteen johtoq, tib'ehoq reje?24Yu'naak, naa taq nuk'uhtaam chawach chi re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, wilik wajaawriik ayu' wach ak'al chukuyariik taqe i mahk, inki. Je' wili i xuq'or reh i winaq siik: Aweh i hat i nuq'or: Wukteen johtoq, chak'am reje ach'aht, hiy panapaat, inki.
25Eh re' i siik jumehq'iil wo' xwuktik johtoq chikiwach i ruk'ihaal tinamit wilkeeb' ar. Eh xuk'am reje i ruch'aht yoklik naq wii', k'ahchi' chik ruloq'em i Dios noq xooj parupaat.26Re' i tinamit, ma' k'isiin ta xsahchik kik'ux, xkiloq'ej i Dios. Eh ruum i kiyo'jiik, je' wili i xkiq'or:
Yu'naak ma' k'isiin i sahchb'al k'uxliis xqilow, inki taqe. Re' Jesús xuyuq'eej chi riij i Leví chi raj tahqaneel (Mat 9.9-13; Mar 2.13-17)
27Chi riij i re', xelik reje ar i Jesús, eh xrilow i koq wach jinaj i winaq, Leví i rub'ihnaal, tzunlik chupaam i ye'aab' impahqaljik wii' tooj inki a'n i tinamit. Eh je' wili i xuq'or i reh:
Taq chi wiij, inki reh.
28Re' i Leví, jumehq'iil xpa'lojik johtoq, xukanaa' kahnoq chu'nchel i chib'ih reh, xooj chi riij i Jesús.
29Eh re' Leví xub'an jinaj i nimlaj ninq'iij parupaat ye'b'al ruloq'il i Jesús. Eh ma' k'isiin i kipahqanik tooj tzunulkeeb' haa' nah méxa. Wilik wo' taqe i xa tokoom ulaa' tzunulkeeb' i koq kuuk' ar.30Eh re' taqe i aj fariseo, taqe i kik'uhtanik reh i najtir k'uhb'aal, xkiwech'uj keh i raj tahqaneel i Jesús chi je' wili:
¿Chib'aaj wo' reet noq i na a'n taq awa' ahaa' i hat chi kixilak taqe aj pahqan tooj, chi kixilak taqe i aj mahk? inki taqe.
31Eh re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Re' taqe i ma' xta kiyab'ilaal ma' xta kamaj keh i aj iq'omaneel re' taqe yowaab' ra'j ajwaal wach chi keh re' i aj iq'omaneel.
32Re' hin ma' xin chalik ta chi kisik'ariik taqe i korik wach kik'ux xin chalik la' chi kisik'ariik taqe i aj mahk, reh chi naakiyot'om i kik'ux chi riij i kimahk, inki. Re' rupahqaljiik nik' wach noq wilik i kuyuj wi'k ha' chulooq'jiik i Dios (Mat 9.14-17; Mar 2.18-22)
33Eh wilik i xiq'orik reh i Jesús chi je' wili:
Re' taqe i raj tahqaneel i Juan aj qasan ha', taqe i aj fariseo, xata wo' jarpech inkikuy kiwa' kihaa' chub'aan i kitiij chuwach i Dios. Eh raaj taqe awaj tahqaneel i hat, ¿chihreet noq ma' nkikuy ta kiwa' kihaa' chub'aan i kitiij? inki taqe.
34Eh re' reh je' wili i xuq'or keh:
¿Mi neerub'an re' chi nee taq i nayeew chi rukuyariik i kiwa' kihaa' taqe i ulaa' yuuq'imaj haa' chuninq'ijiik jino'q kaxáro noq ko wilik i b'ahiilb'ees chi kixilak?
35Xa re' la', naa wo' ruponiik i q'iij noq naa rehtesjiik i b'ahiilb'ees chikiwach, kora'j naa kikuyum re' i kiwa' kihaa', inki Jesús.
36Eh xuq'or wo' keh i jalwaach q'orik wili:
Eh ma' awach ta wo' jino'q ineeruyok' junsahl-oq i k'oojb'al ruuk' i ru ak' so', eh neeruk'ojej chuwach i ru q'aah so'. Wila' xub'an i je' re', neeruq'eb' i ru ak' so', eh re' i ak' k'oojb'al ma' holohik ta neenkahnik chuwach i ru q'aah so'.
37Eh ma' nee ta wo' ruyee riib' chi neenye'arik i ak' vino chupaam i q'aah koxtaal tz'uhuum, ruum re' ak' vino neeruk'er i q'aah koxtaal tz'uhuum. Chi je' re', neenchihkik i vino, eh nee wo' inq'ehb'ik i koxtaal tz'uhuum.38Ruum aj re', re' ak' vino, koruman chi pan ak' koxtaal tz'uhuum naa ruye'ariik reh chi ma' jino'q reh i ki'ib' re' re' neenq'ehb'ik.39Eh awach i nuk'inik reh i vino najtir inkorjik, ma' naa ta chik ruk'em i vino ko xkorjik, ruum reht'al chi re' i najtir vino q'e' suq, ki uchjik ruum i Jesús. Re' taqe i raj tahqaneel i Jesús xkisik' i wach i trigo pan hi'limb'al q'iij (Mat 12.1-8; Mar 2.23-28)
1Eh pan jinaj hi'limb'al q'iij, re' Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel xik'ik ponoq i tikooj wii' trigo. Eh re' taqe i raj tahqaneel xkisik' i wach i trigo, eh xkib'arej pan kiq'ab' i riij, eh xkik'ux i koq inaq'wach.2Eh wilik taqe i aj fariseo, je' wili xkiq'or:
¿Chib'ih reet noq i na a'n taq i kamanik i ruq'or i najtir k'uhb'aal chi ma' naa ta rub'aan pan hi'limb'al q'iij? inki taqe.
3Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
¿Mi ma' awilom taq re' hat pan santo laj huuj i xub'an i David, noq ma' rukuy ta chik i runuhmiik, je' wo' taqe i ruch'ihil?
4Xokik i koq parupaat i Dios. Ar xuchop i kaxlanwi'k mayijimaj chuwach i Dios. Xuk'ux i reh, eh xuyeew keh i ruch'ihil, eh ma' ye'ooj ta naq q'ab' chi xa awach naa ruk'uxwiik reh xa re' wo' naq taqe i k'amal kib'eeh aj tiij naakik'uxwiik reh.
5Eh je' wo' chik wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, xiik' naah i wajaawriik chuwach i hi'limb'al q'iij, inki. Re' i winaq siik i q'ab' juntar (Mat 12.9-14; Mar 3.1-6)
6Eh pan jinaj wo' chik hi'limb'al q'iij, re' Jesús xokik i koq chupaam i paat inlooq'jik wii' i Dios. Ar xuk'uhb'alej taqe tinamit. Eh jinaj i winaq tzunlik ar siik i rusak'aaj q'ab'.7Re' taqe i kik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal, taqe i aj fariseo, k'ahchi' i koq kitaham i Jesús mi neeruk'achrisaj i winaq re' re' chupaam i hi'limb'al q'iij. Ruuk' naq i re', naa kikojom ru mahk i pankik'ux.8Eh re' Jesús xanoq wo' reht'al i k'ahchi' kikapaam taqe i re', je' wili i xuq'or reh i winaq siik i q'ab' juntar:
Wukteen johtoq chapab'aa' awiib' chi kixilak i tinamit wili, inki.
Eh re' winaq re' re' xwuktik wo' johtoq, xupab'aa' riib'.
9Eh re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Jinaj i naa nupahqaam taq aweh: ¿Aha' wilik i ye'ooj q'ab' chi naa rub'aan pan hi'limb'al q'iij, re' otob'il oon re' i yiib' wach? ¿Re' ruko'ljiik riij i ruk'achariik oon re' rusachariik wach? inki.
10Re' Jesús xutz'ehtaaj taqe i tinamit wilkeeb' chi junsuut, je' wili i xuq'or reh i winaq siik i q'ab' juntar:
Chayub' aq'ab', inki reh.
Re' i winaq xuyub' wo' q'ab', eh xanoq wo' xk'achjik.
11Eh noq xkilow chi je' i k'ahchi' kitahwiik i koq reh i Jesús, ma' k'isiin ta xchalik kik'aah chinaah xtohq'ik kiwech'um riij nik' wach noq naa kianam ti' k'axik reh. Re' noq xusik' kiwach i kab'laj chi raj tahqaneel i Jesús (Mat 10.1-4; Mar 3.13-19)
12Eh pan jinaj cho q'iij, re' Jesús xooj chinaah jinaj i yuuq', ar xik'ik aq'ab' chub'anariik i rutiij chuwach i Dios.13Eh noq xsaq'ik, xuyuq'eej taqe ruuk' i raj tahqaneel. Eh chi kixilak taqe re', kab'laj i xusik' kiwach, xupab'aa' taqe chi raj tahqaneel.14Re' taqe re', je' wili i kib'ihnaal: Simón, Pedro i rukab' b'ih xukoj, Andres, ruchaaq' i Simón, re' Jacobo, Juan, Felipe, Bartolome,15Mateo, Tomas, Santiago, i rak'uun i Alfeo Simón, re' ruuk' taqe i junch'uq chi aj Canaán16Judas, i ruchaaq' i Jacobo, Judas Iscariote, re' i xk'ayinik reh i Jesús koq'uun. Re' Jesús ma' k'isiin taqe i tinamit xuk'uhb'alej (Mat 4.23-25)
17Re' Jesús xqajik cho nah yuuq' ruch'ihil i kab'laj chi raj tahqaneel, eh xi hi'lik wach k'ixkaab'. Eh ma' k'isiin i tinamit xkimol kiib' ar chi rib'irjiik. Wilik i xi chalik Judea, i xi chalik Jerusaleem, i xi chalik chi chii' i palaw ar Tiro, eh chi chii' i tinamit Sidón. Eh wilik taqe i yowaab' xi chalik re' xkaaj chi xik'achreesjik ruum i Jesús.18Eh re' taqe i tinamit k'ahchi' kik'iik chi ti' k'axik kuum i ma' tob'laj uxlab'al, xik'achreesjik wo' ruum i Jesús.19Eh chu'nchel i wilik kiyab'ilaal xa nkaaj naq chik kitz'a'm i koq i Jesús, ruum inkilow chi ruuk' i rajaawriik i ruk'achrisaj i wilik kiyab'ilaal. Re' i rusuqkiil k'uxliis, eh re' i ruti'kiil k'uxliis (Mat 5.1-12)
20Re' Jesús xutz'ehtaaj taqe i raj tahqaneel, je' wili i xuq'or keh:
Atoob' taq aweh i hat, i hat taq neb'aa', ruum k'ahchi' taq awehtriik i runimaal i rajaawriik i Dios.
21Atoob' taq aweh i hat, i k'ahchi' taq akuyum awa' ahaa' yu'naak, ruum koq'uun naa taq a'nam awa' ahaa' chi korik. Atoob' taq aweh i hat, i k'ahchi' taq awoq'iim yu'naak, ruum koq'uun naa taq ase'laniik.22Atoob' taq weh i hat noq naakixowaam taq awach i tinamit, eh noq ma' naa ta taq kaat kik'ulum chi kixilak, eh noq naa taq kaatkib'ajam, eh noq ma' naa ta taq aponiik panaq'kiwach ruum i nunimjiik i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq.
23Eh na' chak'ul taq i re', suuqb'oq taq ak'ux, ruum ar pan taxaaj naa taq ak'ulum aakooch xiik' naah loq'il. Mantib'ik taq ak'ux, ruum re' taqe i kimaam kati't i tinamit re' re', je' wo' re' i ti' k'axik xkian i keh pampeet, keh taqe i xijalwik cho ruq'oral i Dios.
24Raaj taq i hat b'ehomaq, q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ruum re' taq i hat k'ahchi' taq chik ak'ulum i rusuqkiil ak'ux ayu' wach ak'al.
25Eh re' taq i hat, i suq taq wilkaat yu'naak, q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ruum koq'uun naa taq akuyum awa' ahaa'.
Eh re' taq i hat, i se'eel taq awach yu'naak ruum i rusuqkiil taq ak'ux, q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ruum naa taq awoq'iim.
26Re' taq i hat i naa taq kiye'em runimaal awach, q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ruum je' wo' re' i xkian chaloq i kimaam kati't i tinamit re' re' kuuk' taqe inkikoj kiib' chi jalal ruq'oral i Dios, inki Jesús. Re' i kik'axariik taqe i kib'anik ixowanik wachiis (Mat 5.38-48; 7.12)
27Eh chawunchelaal taq i hat i k'ahchi' taq kiin ab'iram, i nuq'or taq aweh chi cha k'ax taqe i ki-ixowanik taq awach, eh cha a'n taq otob'il keh i kikaqwachinik taq aweh.28Eh cha pahqaaj wo' taq i rotob'il i Dios chikinaah i ma' holohik ta kiq'orik taq chawiij, eh cha a'n taq atiij chikiij i kib'ajwik taq aweh.29Eh wila' awach xsak'wik reh i panaq'awach juntar, chayeew wo' chik reh chi sak'arik i juntar. Wila' awach xq'uchwik reh aachakéta, chayeew wo' reh chi nee ruk'am haa' aakamísa.30Eh xa awach pa' ineerupahqaaj xa chib'ih jariik aweh, chayeew reh chu'nchel ak'ux. Eh xa awach pa' ineeruq'uch i chib'ih aweh, maa pahqaaj chik reh.31Nik' wach inawaaj taq i hat chi neenkian taq awuuk' aawas achaaq' je' wo' re' i cha a'n taq i hat kuuk' i keh.
32Raaj wila' xa re' wo' taq inak'ax i kik'axwik taq aweh i hat, ¿chib'ih taq ineenak'ax ruuk' i re'? ¿Mi ma' je' wo' re' inki a'n re' i aj mahk? Xa re' wo' inkik'ax awach ink'axwik keh.33Eh wila' xa re' wo' taq i na a'n otob'il keh kib'anik otob'il taq aweh, ¿chib'ih taq ineenak'ax ruuk' i re'? ¿Mi ma' je' wo' re' inki a'n re' i aj mahk, xa re' wo' inki a'n otob'il reh imb'anik otob'il keh?34Eh wila' xa re' taq i nayeew kikemeel awach neenkitoj taq riij aweh, ¿chib'ih taq ineenak'ax ruuk' i re'? ¿Mi ma' je' wo' re' inki a'n re' i aj mahk? k'ul inkiyeew kikemeel chikiwach, eh inkuy-eej tojb'al riij.35Re' taq i hat, cha k'ax taq i ki-ixowanik awach, eh cha a'n taq otob'il keh, chayeew taq kikemeel, maawuy-eej taq i tojb'al riij. Eh ma' xata chik je' re' k'ihaal akooch naa ak'ulum taq chi jilow, eh nee taq tirukoj chi rak'uun rixq'uun i Dios pan taxaaj. Re' reh q'e' atoob' wach ruk'ux kuuk' i ma' xta t'iosinik kuuk', eh kuuk' i yiib' wach kina'ojb'al.36Hat-oq taq aj keteloom wachiis, je' rukab' taq aaWaJaaw wilik cho pan taxaaj aj keteloom wachiis, inki Jesús. Ma' ruk'ul taj chi neenkojarik kimahk i tokoom (Mat 7.1-5)
37Eh maakoj taq kimahk i tokoom i hat, ma' nee ta wo' taq i rukoj amahk i Dios i hat. Maaq'at taq i q'orik chinaah i tokoom taq i hat, reh chi ma' nee ta inq'atarik i q'orik taq cha naah i hat. Eh cha kuy taq kimahk i tokoom i hat nee wo' taq i rukuy amahk i Dios i hat.38Chasiij taq chib'ih keh i tokoom i hat, nee taq i rusiij chib'ih aweh i Dios i hat. Xiik' chik naah k'ihaal b'iyooj qohoq chi korik, chahchimaj wach, xamb'ulik chik taq apajb'aal noq naa taq ak'ulum i jilow. Eh nik' wach i xa a'n taq keh i tokoom i hat, je' wo' chik re' naa rub'anam taq chaawuuk' i Dios i hat, inki.
39Jinaj wo' chik i jalwaach q'orik xuq'or keh chi je' wili: Re' jino'q i moywach ma' nee ta rub'an chi nee ruk'am rub'eeh i ruch moywach. Eh wila' xuk'am rub'eeh i ruch moywach, kikab'cheel nee kiooj q'ehb'oq panjul.40Eh ma' jino'q i kore' k'ahchi' rutijem riib' neeruq'at wach i raj tijoom ko naa la' rukohlaam wach i rutijiniik, kora'j naa rureqem chi je' rukab' re' i raj tijoom.
41Raaj i hat, ¿chib'ih reet noq inakoj rehtaal i k'isa sohk' wilik panaq'wach aawas achaaq', mi ma' nakoj rehtaal re' i qamaam i b'ooj wilik panaq'awach i hat?42Eh wila' ma' nakoj rehtaal i qamaam i b'ooj wilik panaq'awach i hat, ma' nee ta ruyee riib' chi neenaq'or reh aawas achaaq' chi neenawisaj i k'isa sohk' wilik panaq'wach i reh. Re' hat xak'ul i na a'n awach. Chawesaj peet i qamaam i b'ooj wilik panaq'awach i hat, kora'j neena a'n rehtesjiik re' i k'isa sohk' wilik panaq'wach aawas achaaq', inki Jesús. Re' chee' re' i wach ink'uhtanik reh chib'ih rub'anam (Mat 7.17-20)
43Chakoj taq rehtaal chi re' i chee' ma' xta ruyab'ilaal, ma' q'aah ta paam i ruwachuj. Eh re' chee' wilik ruyab'ilaal, q'aah paam i ruwachuj.44Re' chee', re' i wach ink'uhtanik reh chib'ih rub'anam. Eh re' i k'iixmoq'ool, ma' nee ta rub'an chi nenooj sik'aroq i higo chinaah. Eh re' i kaq k'iix, ma' nee ta rub'an chi neenooj sik'aroq i uuva chinaah.45Re' winaq wila' holohik i wilik cho paránima, holohik wo' i q'orik i nelik cho panchii'. Eh re' i winaq yiib' wach i wilik cho paránima yiib' wo' wach i q'orik i nelik cho panchii', ruum re' ju'jun, aha' wilik i hamlik cho paránima, re' wo' chik i re' i ruq'or ruuk' chii', inki Jesús. Re' i jalwaach q'orik chikiij i ki'ib' chi yej-an paat (Mat 7.24-27)
46¿Chib'ih reet noq inaq'or taq, Jaaw, Jaaw weh, eh ma' na a'n ta taq i nuq'or?47Re' hin naa taq nuq'orom aweh awach aj uuk' naa nujalwachem i awach inchalik wuuk', eh i rub'an i nuq'or reh.48Re' reh nee nujalwachej ruuk' i winaq xutoq'aa' b'anaj rupaat peet xuk'ot i chaamlaj jul korehtaal xureq i kowlaj ak'al, eh ar xuham ab'aj ch'ikaab' reh i rupaat. Eh noq xub'an i elal haa', kow xuq'ojib'eej i koq riib' i ha' chuwach i paat re' re', eh ma' xk'uyu'jik ta k'isinoq, ruum ab'aj i ch'ikaab' reh.49Raaj i kirib'iraj wo' naq, eh ma' rub'an taj i nuq'or reh, re' reh nee nujalwachej ruuk' jino'q i winaq xa nah ak'al xuyeew i rupaat, ma' xukoj ta ch'ikaab' reh. Eh noq xub'an i elal ha', kow xuq'ojib'eej i koq riib' i ha' chuwach i paat re' re'. Eh jumehq'iil xch'a'lojik, xyojib'ik chi jumpech, ruum ma' xta ch'ikaab' reh, inki Jesús. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i rumoso i k'amal kib'eeh soldado (Mat 8.5-13)
1Eh noq rukohlaam chik kiq'orob'jiik i tinamit i Jesús, xooj pan tinamit Capernaum.2Eh jinaj i k'amal kib'eeh soldado patim ar, aj Roma, wilik jinaj rumoso q'e' ruk'ax, xa nah kimik chik wilik ruum yab'ilaal.3Eh noq re' i k'amal kib'eeh i soldado xrib'iraj rib'iral i Jesús, wilik taqe k'amal kib'eeh i aj judío xutaq'aaj reje. Reh chi xooj kipahqaaj otob'il reh i Jesús chi naa ruchaliik k'achreesjoq i rumoso.4Eh noq xi ponik i taqareel re' re' ruuk' i Jesús, k'ih pech xkipahqaaj kikuyb'al reh, chi naa rojiik rutoob'eem i k'amal kib'eeh soldado. Eh je' wili i xkiq'or reh:
I ruk'ul chi neena a'n otob'il reh,
5ruum re' reh q'e' i ruk'ax i qatinamiit, eh xuyejaa' i paat inqaloq'ej wii' i Dios, inki taqe reh.
6Eh re' reh xooj wo' chikiij, eh noq ach k'isiin ma' kiponik ruuk' i rupaat i k'amal kib'eeh soldado, re' reh wilik taqe ramigo xutaq'aaj reje chuk'ulariik i Jesús je' wili i xuq'or keh:
Hiy taq cha q'or ree Jesús chi re' hin je' wili i nuq'or: Jaaw, maa tiooj, ruum re' hin ma' ruk'ul ta chi weh chi nee ti okik panupaat.
7Ruum aj re', ma' re' tee hin xinooj chaq'orob'jiik, nee naq i rub'an chi xa ayu' neenaq'or reje chi neenk'achjik i numoso, nee naq ink'aachjik.8Chawil i hin wilik taqe ajaab'ees kitaaq'anik weh, re' taqe i nu soldado kinkinimaj. Hiy taqareel, kinko'q reh jino'q, nee wo' nooj. Kim ayu', kinko'q reh jino'q, nee wo' inchalik, eh Hiy cha a'n i kamanik wili, kinko'q reh, nee wo' nooj rub'an, tiko'q taq reh, inki, reje.
9Eh noq xrib'iraj i Jesús taqe i xuq'or reje, xsahchik ruk'ux. Xutz'ehtaaj taqe i tinamit, je' wili xuq'or:
Xti korik i nuq'or taq aweh chi ni xata chi kixilak i aj Israel nureqem jino'q i je' rukab' i winaq re' re' xti ruye'em ruk'ux, inki.
10Eh noq xi ponik wo' chik taqe i taqareel re' re' parupaat i k'amal kib'eeh soldado, k'aachjinaq chik i rumoso noq xponik kireq. Re' Jesús xuyeew wo' chik ruk'achariik ak'un kamnaq naq chik
11Chi riij i re', re' Jesús xooj chupaam jinaj i tinamit, Naín rub'ihnaal, ruch'ihil taqe i raj tahqaneel. Eh ma' k'isiin tinamit re' haa' taqe chi riij.12Eh noq xokik i koq i Jesús chupaam i tinamit re' re', xrilow chi tehlamaj jinaj i kamnaq k'ahchi' rojiik kimuq'aam. Eh xa jinaj wo' chi riib' chuwach i rutuut, re' i rutuut kamnaq wo' rub'ahiil. Eh ma' k'isiin taqe ojik inki a'n haa' chi muq'anik.13Noq xrilow i QaJaaw Jesús chi oq'ik i rub'an ixoq chi riij i rak'uun, xuketelaaj wach, je' wili xuq'or reh:
Matoq'ik chik, inki.
14Re' Jesús, xujil i koq riib', xutz'a'j i tehlb'al ree kamnaq. Eh re' taqe i aj tehloom xkipab'aa' kiib'. Je' wili i xuq'or i Jesús ree kamnaq:
Ak'un, aweh i nuq'or: Tik'acharoq wo' chik ruka'peech, wukteen inki reh.
15Eh re' ak'un xkimik naq jumehq'iil xutzunaa' johtoq riib' eh xutoq'aa' wo' chik q'orik. Chalik i Jesús xuq'asaj ak'un reh i tuutb'ees.16Eh noq xkilow i re' tinamit, ma' k'isiin ta xiyo'jik, xkiloq'ej i Dios, je' wili i xkiq'or: Jinaj i nim wach rajaawriik jalal ruq'oral Dios xk'u'loq pan qaxilak. Re' Dios xchalik chutoob'jiik i rutinamiit, inki taqe.
17Eh re' i xub'an i Jesús xanoq wo' xelik rib'iral chupaam chu'nchel i ruyuq'ul i Judea, je' wo' chupaam taqe i ye'aab' wilkeeb' ma' najt ta ar. Re' taqe i xitaq'ab'jik reje ruum i Juan aj qasan ha' (Mat 11.2-19)
18Eh chu'nchel i ma' ilooj taj xub'an i Jesús, xq'orarik ree Juan kuum i raj tahqaneel. Chalik i Juan ki'ib' chi kixilak i raj tahqaneel re' re' xuyuq'eej ruuk'.19Eh xutaq'aaj taqe reje ruuk' i Jesús, je' wili i xuq'or keh:
Chapahqaaj taq cho reh: ¿Mi re' reh i Cristo, i q'orooj cho rib'iral chi naa ruk'uliik iloq, oon ko naa chik quy-eem jino'q tokoom? tiko'q taq reh, inki.
20Re' taqe i aj taqareel xiooj k'oloq ruuk' i Jesús, je' wili i xkiq'or reh:
Re' Juan aj qasan ha' xoj rutaq'aaj chaawuuk' chupahqaljiik aweh: ¿Mi re' hat i Cristo, i q'orooj cho rib'iral chi naa ruk'uliik iloq, oon ko naa chik quy-eem jino'q tokoom? inki cho qeh, inki taqe.
21Eh chupaam i jumehq' re' re', re' Jesús ma' k'isiin i yowaab' xuk'achrisaj, eh xuk'aachrisaj taqe i wilik ma' tob'laj uxlab'al kuuk'. Eh ma' k'isiin i moywach xuteh inaq'kiwach.22Eh re' i Jesús, je' wili i xuq'or keh i aj taqareel re' re':
Hiy taq cha q'or ree Juan taq i xawilow, i xab'iraj. Chi re' taqe i moywach ki-ilwik chik, chi re' taqe siik kib'ehik chik, chi re' taqe i aj rax q'aah xik'achjik chik, chi re' taqe i tz'ap xikin ki-ib'irinik chik, chi re' taqe i kamnaq xik'aach wo' chik. Eh re' taqe i neb'aa' k'ahchi' ruq'orariik keh i ak' k'uhb'aal.
23Atoob' reh awach i ma' rub'an ta kiib' ruk'ux chi nunimjiik ki uchjik reje ruum i Jesús.
24Noq xi sutinik wo' chik reje i raj taqareel i Juan, re' Jesús xuch'ob' rub'ehel keh i tinamit chib'ih rub'anam i Juan, je' wili i xuq'or keh:
¿Chib'ih rub'anam i winaq xponik taq awilow panchiq yuuq'? ¿Mi xa je' kaxlan aaj k'ul inooj ruum i teew xponik taq awilow re'?
25Wila' ma' kaxlan aaj, ¿chib'aaj wo' jariik re' i xponik taq awilow, jino'q oon winaq xiik' naah holwochiil i ruso'? Re' taq i hat aweht'al taq chi re' i kikojwik reh i holohaq itz'ihy, eh xa eliik suq i kik'achariik, chupaam taqe paat wilkeeb' wii' i reey kiwihik.26Eh ¿xti chib'aaj wo' rub'anam re' i xponik taq awilow, jino'q oon jalal ruq'oral i Dios? Re' hin i nuq'or taq aweh chi re' reh xiik' naah nimaal i rajaawriik chuwach jino'q i jalal ruq'oral i Dios.27Re' reh, re' i tz'ihb'amaj cho rib'iral pan santo laj huuj, re' xuq'or i Dios chi je' wili:
Re' hin naa nutaq'aam reje awuuk' i waj taqareel, reh chi naa ruyejaam taq aab'eeh chuk'ulariik i QaJaaw, inki.
28Xti korik i nuq'or taq aweh chi ma' jino'q i k'achareel ik'inaq chaloq nim rajaawriik chuwach i Juan aj qasan ha'. Xa re' la', re' i q'e' k'isiin wach naa rokiik pa runimaal rajaawriik i Dios, re' reh xti q'e' nim rajaawriik chuwach i Juan, inki.
29Eh re' i xuq'or i Juan panchiq yuuq', chu'nchel i tinamit, je' wo' taqe i kipahqanik tooj, xkinimaj i xuq'or i Juan chi re' Dios korik wach ruk'ux. Ruum i re', xqajik kihaa' ruum i Juan.30Raaj taqe i aj fariseo, taqe i kik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal ma' xkinimaj taj chi ruyejaam cho wach i Dios chi naa naq rub'aan otob'il keh. Ruum i re', ma' xqajik ta kihaa' ruum i Juan, inki Jesús.
31Je' wo' chik wili i xuq'or i QaJaaw Jesús:
¿Chib'ih aj uuk' naa nujalwachem i tinamit wilkeeb' chupaam taqe q'iij yu'naak? ¿Chib'ih je' kikab'?
32Re' taqe i tinamit wili je' kikab' i kok' ak'un inkimol kiib' chi k'o'nik pank'ayb'al, kow inkiq'or chikiwach chi je' wili: Re' hoj xqaxulej taq aweh i tz'uuy suq i ruq'or, xama' xa a'n ta wo' taq asoon. Eh xqatz'uyej taq aweh i tz'uuy intz'irik wach, xama' xat oq'ik ta wo' taq, inki taqe.33Je' taq akab' taqe re', ruum noq xk'ulik i Juan, ma' re' ta kaxlanwi'k xuk'uxlaaj wii' riib', eh ma' re' ta wo' vino ixruk'ej, ma' tob'laj uxlab'al i wilik ruuk', tiki taq reh.34Chi riij i re', xink'ulik i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, kinwi'k kinuk'ik chi korik. Inawil taq chi je' re', q'e' wi'k, q'e' nuk'ik, ramigo taqe i wilik kib'iral chi yiib' wach kina'ojb'al, ramigo taqe i kipahqanik tooj, tiki taq weh.35Xanaah re', re' i ru holohik laj na'ojb'al i Dios ink'utinik wo' naq wach kuuk' kiq'asam kiib' ree reh, inki Jesús. Re' noq wilik i Jesús parupaat i fariseo, Simón rub'ihnaal
36Eh junriim, jinaj i re' ruuk' i aj fariseo, xuyuq'eej i Jesús parupaat chi naa rojiik rub'anam ruwa' ruuk'. Eh noq wilik chik nah mexa i Jesús,37jinaj i k'oyoom laj ixoq patim chupaam i tinamit re' re', eh xunab'eej chi re' Jesús wi'k i rub'an parupaat i aj fariseo, xooj k'oloq ruuk' i Jesús xuk'am reje i jinaj lemeta ink'ohnik laj iq'oom38Eh re' reh oq'ik i rub'an, noq xujil i koq riib' ruuk' rooq i Jesús, xut'aqsaj kab'chel i rooq chi riis naq'wach, eh xujux wo' chik ruuk' i rismaal naah eh xutz'ub' i koq kab'chel i rooq i Jesús xub'uch' chupaam ink'ohnik laj iq'oom39Eh xrilow chi je' re' i aj fariseo xyuuq'inik reh i Jesús, je' wili i xuq'or paruk'ux: Wi ta korik chi jalal ruq'oral i Dios i winaq wili, xunab'eej naq chik chib'ih rub'anam ixoq k'ahchi' rutz'a'iniik reh, eh xureq naq chik chi riij chi re' ixoq wili xiik' naah k'oyomal, inki.40Eh re' Jesús i, je' wili i xuq'or reh:
Simón, wilik inwaaj nuq'orom aweh, inki.
Re' aj fariseo je' wili i chaq'wik xub'an:
Aj Tijineel, ma' xta reet cha q'or weh, inki.
41Eh jinaj i winaq i ruyeew chi kemeel i rutumiin. Ki'ib' i winaq wilik kik'aas ruuk' jinaj i hoob' siento i ruk'aas ruuk', eh re' jinaj xalajeeb' roxk'ahl i ruk'aas ruuk'.42Eh re' taqe i kiib' chi aj k'aas re' re' ma' xkianta rutojariik. Eh re' ehchan tumiin xukuy kimahk. Eh ¿awach keh i ki'ib' re' re' q'e' xuk'ax i ehchan tumiin noq inaq'or i hat? i nuchjik i Simón.
43Re' reh je' wili i chaq'wik xub'an:
Noq i nuq'or i hin chi re' xk'axwik reh awach i k'ih i ruk'aas ruuk' xukuy ru mahk, inki.
Hoo', korik i xaq'or, i nuchjik ruum i Jesús.
44Re' Jesús xutz'ehtaaj panaq'wach ixoq, je' wili i xuq'or reh i Simón:
¿Mi nawil i xub'an weh ixoq wili? Re' hin xi nokik cho panapaat, eh ma' xayeew ta nujot'iik tz'ajb'al wooq. Eh re' ixoq wili xut'aqsaj kab'chel i wooq ruuk' i riis naq'wach, eh xujux wo' chik ruuk' i rismaal naah.
45Re' hat ma' xayeew ta nutz'ub'uuj. Eh re' ixoq wili, xa re' wo' noq xi nokik cho panapaat, rutoq'aam rutz'ub'ariik kab'chel i wooq, eh ma' rukanaam ta chik rutz'ub'ariik.46Re' hat ma' xakoj ta aseite wach nunaah. Eh re' ixoq wili xub'uch' kab'chel i wooq chupaam ink'ohnik laj iq'oom47Ruum aj re' i nuq'or aweh i hat, ruum chi q'e' xiruk'ax ixoq wili, kuyuuj chik chu'nchel i ru mahk. Eh raaj i xa k'isiin ink'axwik, xa k'isiin kuyuuj i ru mahk, i nuchjik ruum i Jesús i aj fariseo.
48Re' Jesús je' wili i xuq'or reh ixoq:
Re' taqe amahk kuyuuj sachooj chik wach, inki reh.
49Eh re' taqe i ruk'ihaal yuuq'imaj taqe haa' chi wi'k parupaat i aj fariseo re' re', je' wili i xkiq'or chikiwach:
¿Chib'aaj wo' rub'anam i winaq wili, i ruq'or inchel chi rukuy i mahk? inki taqe.
50Re' i Jesús je' wili i xuq'or reh ixoq:
Ruum chi aye'em ak'ux, hat chik ko'limaj, hiy panapaat chi suq ak'ux, inki reh. Re' taqe ixoq xitoob'inik reh i Jesús
1Eh re' Jesús xub'ehuj cho paam taqe i tinamit, taqe ab'iix wilkeeb' wii' patineel. Ar xuq'or chee i ak' k'uhb'aal, re' i runimaal i rajaawriik i Dios, eh ruch'ihil taqe i kab'laj chi raj tahqaneel.2Wilik taqe ixoq ruch'ihil, re' i resam chaloq ma' tob'laj uxlab'al kuuk' eh ruk'achrisam taqe. Eh chi kixilak ixoq re' re', haa' i María, aj Magdala inkiq'or reh, re' i elinaq wuquub' chi ma' tob'laj uxlab'al ruuk'.3Re' haa' i Juana, i rehk'een i Chuza, re' i xcha'jinik reh i rasiénto i Herodes. Re' wo' haa' ixoq Susana. Eh ma' k'isiin ixoq re' taqe haa', re' i kitowik reh i Jesús ruuk' chib'ih iraaj. Re' jalwaach q'orik chi riij i aj iwaal (Mat 13.1-15,18-23; Mar 4.1-20)
4Eh ma' k'isiin i tinamit xi elik cho pantaq tinamit, xiooj chi rilariik i Jesús ma' k'isiin i xkimol kiib' ruuk'. Eh re' i Jesús, xtohq'ik ruq'orom keh i jalwaach q'orik wili:
5Junriim jinaj i winaq xooj iwaal. Eh noq xtohq'ik reje rutilem i rijaa', wilik i rijaa' xiqajik pantaq b'eeh. Xkiyeq'eb'eej paam i tinamit, eh re' i kok' tz'ikin, xkik'ux taqe i ja' re' re'.6Eh wilik i rijaa' xiqajik xilak taq ab'aj. Eh noq xipoq' chaloq i ja' re' re', xi chiqik wo' chik, ruum ma' tz'aqik ta paam ak'al.7Wilik rijaa' xiqajik xilak taq raa' k'iix. Xipoq' wo' naq chaloq xa re' la' noq xik'ihik johtoq i k'iix, xub'aqrisaj taqe tik re' re'.8Eh wilik i rijaa' xiqajik pan rax paam ak'al. Xipoq' chaloq, jumehq'iil xichaamb'ik. Re' ju'jun chi naq'wach i ja' ju'junsiento ixkiwachuj, inki.
Eh noq ruq'orom chik taqe i re' kow xuq'or keh chi je' wili: Awach inkaaj kib'iram taqe wili, kib'iraj inki.
9Re' taqe i raj tahqaneel i Jesús xkipahqaaj reh chib'ih iraaj ruq'orom i jalwaach q'orik xuq'or.
10Re' reh je' wili xuq'or keh:
Re' taq i hat xye'arik taq aweh chi naab'jik i ma' eht'alimaj ta naq chi riij i runimaal rajaawriik i Dios. Eh re' taqe junch'uq, xa panjalwaach q'orik xnuq'or keh, reh chi nkilow wo' naq, xama' inkikoj ta wo' rehtaal, inkib'iraj wo' naq, xama' kireq ta wo' chi riij, inki.
11Re' jalwaach q'orik xnuq'or, je' wili iraaj ruq'orom: Re' i ja' rujalwaach i ruk'uhb'aal i Dios.12Re' i ja' xiqajik pantaq b'eeh kijalwaach taqe inkik'ul wo' naq i ruk'uhb'aal i Dios pan kánima. Inchalik i aj Yahm, jumehq'iil wo' chik i resaj pan kánima i k'uhb'aal re' iraaj chi ma' nkinimaj taj, eh chi ma' nkiko'leej ta kiib'.13Re' i ja' xiqajik xilak taq ab'aj kijalwaach taqe i ki-ib'irinik reh i ruk'uhb'aal i Dios, xasuq chik kik'ux noq inkik'ul pan kánima. Xa re' la', ma' nkimol ta wo' hoq, inkinimaj junk'aam-oq eh noq ink'u'loq i pajarik chikinaah, inyoj kik'ux chunimjiik.14Re' i ja' xiqajik xilak taq k'iix kijalwaach taqe i ki-ib'irinik reh i ruk'uhb'aal i Dios. Xa re' la' q'uun q'uun wo' chik inooj sahchoq pankik'ux, ma' wachinik taj ruum i ruk'axariik wach i b'ehomal, ruum i rub'anariik i yiib' wach na'ojb'al ayu' wach ak'al.15Eh re' i ja' xiqajik chupaam ak'al wilik ruraxiil kijalwaach taqe i xa ch'ub'ik wach i kánima chi rib'irjiik, chi ruk'ulariik i ruk'uhb'aal i Dios, eh inkichop kik'ux chub'anariik i ruq'or, eh ma' k'isiin ta noq inwachinik i ruk'uhb'aal i Dios pan kik'achariik. Re' jalwaach q'orik chi riij i saqumb'al (Mar 4.21-25)
16Ma' awach taj ineeruqop jino'q i saqumb'al parupaat, eh nee ta wo' chik i rutz'ap naah ruuk' jino'q xa chib'ih jariik, oon nee ta ruyeew i koq ri'si ch'aht, taxaaj la' nee ruyeew johtoq, reh chi nee kisihq'jik taqe i kiokik i koq ar.17Je' wo' re' noq wilik i xa chib'ih jariik imb'aan panke'lik, korehtaal inooj k'utinoq wach. Eh je' wo' imb'aan chi q'eeqmaal, korehtaal wo' naab'jik, eh i nelik wach saqum.18Je' aj re' noq chab'iraj taq i naa nuq'orom aweh: Awach i wilik chib'ih reh, naa ruye'ariik ruman reh, awach i ma' xta chib'ih reh, wila' wilik k'insinoq chib'ih reh naa ruq'uchariik reh, inki Jesús. Re' i rutuut eh re' taqe ruchaaq' i Jesús (Mat 12.46-50; Mar 3.31-35)
19Eh re' rutuut, eh re' taqe i ruchaaq' i Jesús xi ponik i wilik wii' i Jesús xa re' la', ma' xkian ta i koq okik ruuk', ruum ma' k'isa tinamit i wilkeeb' ar.20Eh wilik ixq'orik i koq reh i Jesús chi je' wili:
Re' atuut, ruch'ihil taqe achaaq' wilkeeb' cho rij paat, inkaaj kilom awach, inki reh.
21Re' Jesús je' wili i chaq'wik xub'an:
Awach i ki-ib'irinik reh i ruk'uhb'aal i Dios, eh inki a'n i ruq'or, re' taqe re' jilow nutuut, eh jilow nuchaaq' noq wilkeeb', inki. Re' Jesús xupab'aa' i kowlaj teew, je' wo' rub'ohl i palaw (Mat 8.23-27; Mar 4.35-41)
22Pan jinaj cho q'iij, xokik reje pan barco i Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, je' wili i xuq'or keh:
Taq taq qoh q'ahxoq reje chi juntar i k'isa palaw, inki, eh xiooj reje.
23Eh noq ik'ik inki a'n chinaah i k'isa palaw, re' Jesús xqajik chi wirik, eh xchalik jinaj i kowlaj teew jab' chinaah i palaw. Eh re' barco xtohq'ik runujiik chi ha', k'ahchi' naq chik rojiik qohoq ri'si ha'.24Xkilow chi je' re' i raj tahqaneel, xooj kuksaj i Jesús, je' wili xkiq'or reh:
Qaj Tijineel, Qaj Tijineel, wukteen k'ahchi' qojiik qohoq ri'si ha' inki taqe.
Re' Jesús xwuktik johtoq, xuq'il kowlaj teew jab', je' wo' rub'ohl i palaw, eh xanoq wo' kitz'iriwanik chi jumpech.
25Eh re' Jesús je' wili xuq'or keh:
¿Chib'ih reet noq ma' achopom taq ak'ux chi nimanik? inki.
Eh re' taqe raj tahqaneel, yo'jeel taqe, eh sahchinaq kik'ux, k'ul xkipahqaaj chikiwach chi je' wili:
¿Awach aj wo' winaq wili, inimjik inchi ruum i teew jab' je' wo' hoq i palaw? inki taqe. Re' winaq aj Gerasa wilik ma' tob'laj uxlab'al ruuk' (Mat 8.28-34; Mar 5.1-20)
26Eh re' Jesús ruch'ihil taqe raj tahqaneel xi ponik paruyuq'ul i Gadareno, re' i wilik chi juntar i k'isa palaw wilik chi k'ulwach i Galilea.27Noq xqajik i Jesús pan barco, jinaj i winaq wilik ma' tob'laj uxlab'al ruuk' xelik chaloq pan tinamit, eh xujil i koq riib' ruuk' i Jesús. Re' winaq re' re' najtir ma' rukoj ta chik ruso', eh ma' re' ta pampaat inwihik, pankijuleel la' taqe kamnaq inwihik.28Eh noq xrilow wach i Jesús, jumehq'iil xuxuk'aa' riib' chuwach, kow xuk'er chii' chuq'orariik chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq inchalik amin awiib' wuuk', i hat Jesús, Rak'uun i Dios wilik cho pan taxaaj? Chakuy i nuq'or aweh, maayoj nuna'ojb'al inki reh i Jesús.
29Re' winaq re' re', je' re' xuq'or, ruum re' Jesús k'ahchi' resam i ma' tob'laj uxlab'al ruuk'. Eh xata wo' jarpech i ruk'uhtaaj i ruwinqilal i ma' tob'laj uxlab'al ruuk'. Ruk'ihaal pech imb'ak'arik wach chi karena, i ruk'upib'eej taqe, eh ink'amarik reje ruum i ma' tob'laj uxlab'al panchiq yuuq'.30Re' Jesús xupahqaaj reh i winaq chi je' wili:
¿Chib'ih ab'ihnaal i hat? inki reh.
Re' reh je' wili i xuq'or:
Ruk'ihaal chi Qiib' i nub'ihnaal, inki.
Je' re' xuq'or, ruum k'ih taqe i ma' tob'laj uxlab'al okinaq ruuk'.
31Re' taqe i ma' tob'laj uxlab'al xkipahqaaj reh i Jesús chi marutaq'aaj taqe reje panq'equm paam julkahq.32Eh juntuhb' ahq, k'uxuj ch'ahn inki a'n wach yuuq'. Re' taqe i ma' tob'laj uxlab'al xkipahqaaj reh i Jesús chi chuyeew q'ab' chi naa kokiik chi kipaam taqe ahq. Eh re' Jesús xuyeew wo' q'ab' keh i ma' tob'laj uxlab'al re' re'.33Re' taqe i ma' tob'laj uxlab'al xi elik ruuk' i winaq, chi kipaam chik taqe i ahq xi okik. Re' taqe i ahq re' re' tiklik xuplik kinaah noq xkimol qohoq ajiim panyuuq', eh pank'isa palaw xiooj q'ehb'oq, ar xijihq'ik.
34Noq xkilow chi je' re' taqe i kicha'jinik reh taqe i ahq, xkimol chi elik, xooj kik'utjaaj pan tinamit, pantaq ab'iix wilkeeb' wii' patineel.35Ruum i re', xi chalik i tinamit chi rilariik chib'ih i xk'ularik. Eh noq xi ponik i ruuk' i Jesús, xponik kireq i winaq, i xelik taqe i ma' tob'laj uxlab'al ruuk', chi tzunlik i koq ri'si rooq i Jesús. Eh rutiq'aam chik riib', manlik chik wach i runa'ojb'al, re' tinamit, ma' k'isiin ta xiyo'jik.36Eh re' taqe i xi ilwik reh i xk'ularik, xkik'utjaaj keh i tinamit nik' wach noq xk'achreesjik i winaq wilik naq taqe ma' tob'laj uxlab'al ruuk'.37Ruum i re', chu'nchel i tinamit wilkeeb' paruyuq'ul i Gadareno xkipahqaaj otob'il ree Jesús chi eloq reje chupaam i ye'aab' re' re', ruum ma' k'isiin taj i kiyo'jiik. Re' Jesús xelik wo' reje ar, xokik reje chupaam jinaj i barco.38Eh re' winaq xelik taqe i ma' tob'laj uxlab'al ruuk' xupahqaaj naq otob'il reh i Jesús chi naa rojiik chi riij. Eh re' Jesús xuq'or reh i winaq re' re' chi naa rukahniik, je' wili i xuq'or reh:
39Yu'naak hiy wo' chik panapaat chak'utjaaj keh i awach aweh chu'nchel i xub'an awuuk' i Dios, inki.
Re' winaq xooj wo' hoq chupaam i tinamit chuk'utjiik i xub'an i Jesús ruuk'. Re' rixq'uun i Jairo, eh re' ixoq xtz'a'inik reh i ruso' i Jesús (Mat 9.18-26; Mar 5.21-43)
40Noq xq'ahxik wo' chik reje chi juntar i k'isa palaw i Jesús, pansuqkiil k'uxliis xk'ularik kuum i tinamit, ruum chu'nchel k'ahchi' ruy-iniik reh.41Chupaam i jumehq' re' re', xooj k'oloq jinaj i winaq, Jairo rub'ihnaal, k'amal b'eeh chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios. Eh xuxuk'aa' i koq riib' chuwach i Jesús, xupahqaaj otob'il reh chi naa rojiik parupaat chuk'achreesjiik i rixq'uun,42ruum xa jinaj wo' chi riib' chuwach, eh xakimik chik reh ruum yab'ilaal. Re' xq'un re' re', je' naa kab'laj haab' i wilik reh.
Eh noq ojik i rub'an i Jesús, xrik'raaj chi xakow chik inpitz'arik i koq paam kuum i ruk'ihaal tinamit.
43Eh chi kixilak i tinamit re' re' wilik jinaj ixoq kab'laj haab' rokiik pan yab'ilaal, re' rukik'eel ma' rumay ta elik. Re' reh xusach i tz'aaq i chib'ih reh kuuk' i aj iq'omaneel, eh xama' jino'q wo' xk'achrisanik reh.44Re' ixoq re' re' xujil i koq riib' chi riij i Jesús, xutz'a'j i koq i rooq i ruso', eh chupaam i jumehq' re' re' xumay elik i rukik'eel.45Eh noq xrik'raaj i Jesús chi xtz'a'jik i koq, je' wili i xuq'or:
¿Awach xtz'a'inik weh? inki.
Eh ruum chi chu'nchel i wilkeeb' ar xkiq'or chi ma' re' tee keh xitz'a'inik reh, je' wili i xuq'or i Pedro:
Qaj Tijineel, re' tinamit kipitz'wik aweh, k'ul k'ahchi' kaat kimihnaam inki reh.
46Re' Jesús toq' toq' xuq'or chi je' wili:
Wilik xtz'a'inik weh, ruum re' hin xnukoj rehtaal chi ruuk' i wajaawriik wilik i xnuk'achrisaj, inki.
47Eh noq xrilow ixoq re' re' chi ma' xuyee ta riib' chi xukeb'aa' riib', xa nb'arb'otik chik ruum ruyo'jiik noq xooj ruxuk'aa' riib' ri'si rooq i Jesús. Eh xuq'or reh chikiwach i ruk'ihaal tinamit chib'ih reet noq xutz'a'j i koq, eh nik' wach ruk'achreesjiik xb'aan chupaam i jumehq' re' re'.48Re' Jesús je' wili xuq'or reh:
Wixq'uun, ruum chi aye'em ak'ux chi nunimjiik, xatk'achjik chik. Yu'naak hiy panapaat chi suq ak'ux, inki
49Eh xa ko k'ahchi'-oq wo' ruq'orom taqe re' i Jesús, xponik jinaj i taqareel, xchalik parupaat ink'amwik b'eeh chupaam i paat inloq'jik wii' Dios je' wili xuq'or reh: Re' awixq'uun xkimik chik, cha kanaa' i wech'ik ruuk' i aj Tijineel, inki50Eh noq xrib'iraj chi je' re' i Jesús, je' wili i xuq'or reh:
Maayohb'isaj awiib' chayeew la' ak'ux chi je' re' neenko'ljik chuwach i kimik awixq'uun, inki.
51Noq xponik i Jesús ruuk' i paat wilik wii' i xq'un, ma' awach taj i tokoom xuk'am i koq chi riij xa re' wo' Pedro, re' Jacobo, re' Juan ruch'ihil taqe i rutuut rajaaw i k'isa xq'un xuk'am taqe i koq chi riij.52Eh re' taqe i wilkeeb' ar xak'erik chik kichii', xa kihuyik chik chi oq'ik chi riij i k'isa xq'un. Eh je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Ma a'n taq chik oq'ik. Re' k'isa xq'un wili ma' kamnaq taj, xa wirik i rub'an, inki.
53Eh xkikaqse'laaj i xuq'or i Jesús, ruum keht'al chi kamnaq chik i k'isa xq'un.54Chalik i Jesús xuchop johtoq chi q'ab' i k'isa xq'un, kow xuq'or reh chi je' wili k'isa xq'un:
Wukteen johtoq inki reh.
55Re' k'isa xq'un jumehq'iil wo' chik xk'aach ruka'peech, eh xwuktik johtoq. Eh re' Jesús xuq'or keh i rutuut rajaaw i k'isa xq'un chi kiyeew ruwa' ruhaa'.56Eh re' taqe i rutuut rajaaw i k'isa xq'un xsahchik kik'ux ruum i xkilow. Xa re' la', xq'orarik keh ruum i Jesús chi ma' awach ta aj eh naa kiq'orom i xub'an i reh. Re' Jesús xutaq'aaj taqe reje i raj tahqaneel chuq'orariik i runimaal i rajaawriik i Dios (Mat 10.5-15; Mar 6.7-13)
1Re' Jesús xumol kiwach taqe i kab'laj chi raj tahqaneel, xuyeew kajaawriik, chi rehtesjiik i xa reh reh kiwach chi ma' tob'laj uxlab'al, chi rehtesjiik taqe i yab'ilaal.2Eh xutaq'aaj taqe reje chuq'orariik rib'iral i runimaal i rajaawriik i Dios, je' wo' chi kik'achreesjiik taqe i yowaab'.3Eh je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat ma' xta taq i naa ak'amam aweh, ni xata aakarote, ni xata achiim, ni xata aakaxlanwi'k, ni xata atumiin, ni xata aso' reh taq ajalb'aal.
4Eh xa aha' pa' wilik i paat i nee taq ti okik i koq wii', ar taq cha a'n apatal xajarub' pa' q'iij taq nee ti wihik chupaam i ye'aab' re' re'.5Eh wila' ma' xat kik'ul taq cho chupaam jino'q i tinamit, eleen taq reje ar chapuh taq kahnoq i pooq panawooq, rehtalil chikiwach chi ma' kuyuuj taj i kimahk, ki uchjik ruum i Jesús.
6Eh re' taqe i raj tahqaneel xiooj wo' hoq pantaq ab'iix wilkeeb' wii' patineel chuq'orariik rib'iral i ak' k'uhb'aal ree ko'lemb'al iib', je' wo' chi kik'achreesjiik taqe yowaab'. Re' rusahchiik ruk'ux i Herodes (Mat 14.1-12; Mar 6.14-29)
7Re' reey Herodes xrib'iraj rib'iral i Jesús, je' wo' hoq chu'nchel i rub'an, eh ma' rureq ta chi riij chib'ih i naa rub'anam, ruum wilik kiq'orik reh chi re' i Juan aj qasan ha' xwuktik wo' chik chaloq chi k'achlik wach.8Eh wilik kiq'orik reh chi re' Elías i xjalwik cho ruq'oral i Dios. Wilik wo' kiq'orik reh chi re' jino'q i xjalwik cho ruq'oral i Dios najtir xk'aach wo' chik chaloq.9Eh re' Herodes je' wili i xuq'or:
Re' hin xin taaq'anik ruyok'ariik i ralaq i Juan. Eh ¿awach aj wo' re' inkiq'or re' re'? Yohb'aal inche wach i k'ahchi' b'iram chi riij, inki.
Eh xaraaj naq chik rilom wach i Jesús. Re' Jesús xuket taqe i ho'oob' miil chi winaq (Mat 14.13-21; Mar 6.30-44; Juan 6.1-14)
10Eh noq xi sutinik wo' chik chaloq i raj tahqaneel i Jesús, xkik'utjaaj reh chu'nchel i xponik kian. Re' Jesús xresaj taqe reje pankeh i raj tahqaneel, xuk'am taqe reje pan tinamit Betsaida.11Eh noq xkinab'eej i tinamit chi ojik i rub'an i Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, xkitahqeej reje. Re' Jesús xuk'ul taqe ruuk' i tinamit, eh xuq'or rib'iral keh i runimaal rajaawriik i Dios, eh xuk'achrisaj taqe yowaab'.
12Noq xokik i q'iij, re' i kab'laj chi raj tahqaneel i Jesús xkijil i koq kiib' ruuk', je' wili i xkiq'or reh:
Chach'aq taqe reje i tinamit, reh chi nee kiooj hi'loq, eh neenooj kiloq' kiwa' pantaq kok' tinamit, eh pantaq ab'iix wilkeeb' ma' najt ta ayu', ruum chupaam i ye'aab' wili ma' xta ta taqe patineel, inki taqe.
13Eh re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Neerub'an chi re' taq i hat neetiketwik keh, ki uchjik.
Re' keh je' wili i xkiq'or:
Re' hoj xa ho'oob' wo' tii chi kaxlanwi'k, eh xa ki'ib' wo' chi kar i wilik quuk'. Ma' nee ta manlojik keh i ruk'ihaal tinamit wili wila' ma' xooj qaloq' ruman, inki taqe.
14Re' taqe i winaq wilkeeb' naa ho'oob'-oq miil chi kiib'. Eh re' Jesús je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Chaq'or taq keh i tinamit chi kitzunaa' qohoq kiib' wach ak'al chi ch'uhqaal, je'-oq lajeeb' roxk'ahl chi kiib' i ju'jun ch'uq, inki.
15Eh re' taqe i raj tahqaneel i Jesús, xkitzunaa' wo' taqe i tinamit wach ak'al.16Eh re' Jesús xuchop i ho'oob' chi kaxlanwi'k je' wo' hoq i kiib' chi kar, xtz'ehtanik johtoq pan taxaaj, xut'iosej ree Dios xuch'uy taqe, xuyeew keh i raj tahqaneel, re' chik i keh xipuhkanik keh i ruk'ihaal tinamit.17Chu'nchel i tinamit xkian kiwa' korehtaal xinujik chi korik. Eh ko kab'laj chik chakach ixkinujisaj chi ruxeer kaxlanwi'k, chi ruxeer kar, re' i xqohxanik. Re' Pedro xuq'or i korik chi re' Jesús re' i Cristo (Mat 16.13-20; Mar 8.27-30)
18Pan jinaj cho q'iij, re' Jesús tiij i rub'an chi rutkeel. Re' taqe i raj tahqaneel wilkeeb' ruuk', xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Awach aj wo' hin noq inkiq'or i tinamit? inki.
19Re' keh je' wili i xkiq'or:
Wilik kiq'orik reh chi re' hat i Juan aj qasan ha'. Wilik kiq'orik reh chi re' hat i Elías, jalal cho ruq'oral i Dios. Eh wilik kiq'orik reh chi re' hat jino'q i jalal ruq'oral i Dios xk'aach wo' chik chaloq, inki taqe.
20Raaj taq i hat, ¿awach i hin noq inaq'or taq? inki keh i raj tahqaneel.
Re' Pedro je' wili i xuq'or:
Re' hat i Cristo xatrutaq'aaj chaloq i Dios, inki. Re' Jesús xuq'or rib'iral i rukimiik (Mat 16.21-28; Mar 8.31—9.1)
21Re' Jesús toq' toq' xuq'or keh i raj tahqaneel chi ma' awach ta aj eh naa kiq'orom chi re' reh i Cristo.22Eh je' wo' chik wili i xuq'or keh:
Re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa nuk'ulum i runimaal ti' k'axik. Naa rixowjiik nuwach kuum i k'amal kib'eeh i aj judío, kuum i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, kuum i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, eh naa kiin kikansam. Xa re' la', paroox q'iij naa wo' chik nuk'aach chaloq, inki.
23Eh je' wili i xuq'or keh chu'nchel i wilkeeb' ar:
Awach iraaj kiin rutahqeem, marub'an chik runa'ojb'al chi rib'il riib' chuk'am la' rukuruus eh chukuy ruk'amariik rajlaal i q'iij.
24Awach iraaj ruko'leem riij i ruk'achariik ayu' wach ak'al, naa ruq'eb'em i juneliik k'acharik. Eh awach i ruq'eb' i ruk'achariik ayu' wach ak'al ruum i nunimjiik, re' reh naa rehchaam i juneliik k'acharik.25¿Chib'ih neerutiq reh i winaq chi neerehchaaj chu'nchel i wilik wach ak'al, eh neeruq'eb' riib', eh neerusach wach i ránima chi rib'il riib'?26Eh awach ink'ixik chi nunimjiik, ink'ixik chuq'orariik i nuk'uhb'aal, je' wo' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa wo' nuk'ixiik ruum i reh noq naa wo' chik nuk'uliik ruka'peech ayu' wach ak'al ruuk' i nuloq'il, ruuk' i ruloq'il i waJaaw, ruuk' kiloq'il i santo laj ánjel.27Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi wilik i wilkeeb' chi qaxilak ayu' yu'naak ma' naa ta kikimiik chi komajaa' inkilow wach i runimaal i rajaawriik i Dios, ki uchjik ruum i Jesús. Re' noq xjaljik ruwii' i Jesús (Mat 17.1-8; Mar 9.2-8)
28Eh je' naa chik waxiqiib' q'iij kianam i k'utaaj re' re', re' Jesús xjohtik johtoq chi tiij chinaah jinaj i yuuq', ruch'ihil ixib' chi raj tahqaneel, re' Pedro, re' Juan, re' Jacobo.29Eh noq k'ahchi' chi rutiij i Jesús, xjaljik ruwii' i wach re' ruso' xjaljik wo' ruwii', xkahnik chi xasaq potz'ik chik, eh xan reprotik chik wach.30Eh ki'ib' taqe i winaq xi k'acharik chaloq pampeet xik'u'loq xkitik'aa' k'utaaj ruuk' i Jesús. Re' taqe i ki'ib' re' re', re' i Moisés, eh re' Elías,31sutimaj kiij ruum jinaj i saqum xiik' naah loq'il. Eh k'ahchi' keeb' chi k'utaaj chi riij i ti'laj kimik naa ruk'ulum i Jesús ar Jerusaleem.32Atoob' ta re' Pedro je' wo' taqe i ruk'u'liil xama' nkikuy ta naq chik i kiwiriik, xa re' la' ma' jaruuj wo' xqajik i kiwiriik xkilow i ruloq'il i Jesús, eh xkilow wo' hoq i ki'ib' chi winaq wilkeeb' ruuk' i Jesús.33Eh noq xi elik reje i ki'ib' chi winaq ruuk' i Jesús, re' Pedro je' wili i xuq'or reh i Jesús:
Qaj Tijineel, ma' xta reet chi wilkooj awuuk' ayu' Re' hoj naqayejaam ixib'-oq i kok' perpat, jinaj awee hat, jinaj i ree Moisés, jinaj i ree Elías, inki.
Re' Pedro je' re' xuq'or, ruum xama' rureq ta chik chi riij chib'ih naa ruq'orom.
34Noq k'ahchi' chi q'orik i Pedro, jinaj i suutz' xqajik cho chikinaah, xsuutjik kiij ruum i rumuuj. Eh noq xi okik pan suutz' ma' k'isiin taxiyo'jik.35Eh chupaam i suutz' re' re', jinaj i q'orik xb'aan, je' wili i xuq'or chaloq: Re' i wili i Wak'uun, re' reh inupab'aam chaloq. Aha' wilik i naa ruq'orom i reh, re' taq chab'iraj, inki.
36Noq ib'irimaj chik i q'orik re' re', xkilow ixib' chi raj tahqaneel chi ach rutkeel wilik ar i Jesús. Chi riij i re', ma' kota chik xiq'orik, ma' awach ta wo' aj eh xkiq'or aha' wilik i xkilow. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj ak'un wilik ma' tob'laj uxlab'al ruuk' (Mat 17.14-21; Mar 9.14-29)
37Eh chi junwaar, noq xqajik chee Jesús nah yuuq' ruch'ihil taqe ixib' chi raj tahqaneel, ma' k'isiin i tinamit xiooj k'ulwoq reh.38Eh chi kixilak i tinamit re' re', jinaj i winaq wilik ar, kow xuq'or reh i Jesús chi je' wili:
Aj Tijineel, cha kuy chak'achrisaj tii weh i wak'uun, xa jinaj wo' tii chi riib' chi nuwach.
39Re' wak'uun wili, jinaj i ma' tob'laj uxlab'al wilik ruuk'. Inchoparik ruum i ransil, i ruk'er chii' ruum, i ruyeew nahool reh i ruq'eb' wach ak'al, eh i nelik chaloq i puuh panchii'. Iruq'ojib'eej riib' ruum, eh ma' raaj ta roq'taam.40Ruum i re', xnupahqaaj naq otob'il keh awaj tahqaneel chi naa naq kesam i ma' tob'laj uxlab'al re' re' ruuk' i wak'uun xa re' la' ma' nkian ta wo' rehtesjiik, inki.
41Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Hat taq tinamit ma' tinimanik ta taq, yiib' taq wach ana'ojb'al ¿Xti nik' aj wo' najtiil naa nub'anam taq awuuk'? Eh ¿nik' aj wo' najtiil naa nukuyum taq ayiib' wach na'ojb'al? Chak'am cho weh re' awak'uun ayu', i nuchjik.
42Eh noq k'isiin ma' imponik ak'un ruuk' i Jesús, re' ma' tob'laj uxlab'al xuq'eb' wach ak'al ak'un, xuyeew wo' chik jinaj nahool reh. Xrilow chi je' re' i Jesús, kow xuq'il i ma' tob'laj uxlab'al, xuk'achrisaj wo' ak'un, eh xuq'asaj reh i rajaaw.43Eh chu'nchel i wilkeeb' ar ma' k'isiin ta xsahchik kik'ux noq xkilow i runimaal i rajaawriik i Dios xub'an. Re' Jesús xuq'or wo' chik rib'iral ruka'peech i rukimiik (Mat 17.22-23; Mar 9.30-32)
Eh noq xa kosachlik wo' kik'ux chu'nchel i tinamit ruum i xub'an i Jesús, re' reh je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
44Chab'iraj taq chi korik i naa nuq'orom aweh mansahchik taq panak'ux chi re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa kinkiq'asam pan kiq'ab' i tinamit, inki.
45Re' taqe i raj tahqaneel i Jesús xama' xkireq ta wo' chi riij i xq'orarik keh, ruum re' Dios majaa' i ruyeew keh chi naab'jik. Xanaah re' kiyo'jik wo' chupahqaljiik ree Jesús chi naa ruch'ob'ariik rub'ehel keh chib'ih raaj ruq'orom taqe re'. ¿Awach i q'e' naa ruye'ariik runimaal wach? (Mat 18.1-5; Mar 9.33-37)
46Re' taqe i raj tahqaneel i Jesús xtohq'ik kiwech'um riij chikiwach awach kekeh i q'e' naa ruye'ariik runimaal wach.47Eh noq xunab'eej i Jesús i k'ahchi' kikapaam, xuchop reje jinaj i k'isa k'un, xupab'aa' i koq ruuk',48je' wili i xuq'or keh:
Awach i ruk'ul ruuk' jino'q i k'isa k'un je' rukab' i wili panub'ihnaal, re' wo' hin kiruk'ul ruuk'. Eh awach ink'ulwik wee hin, i ruk'ul wo' ruuk' awach xtaaq'anik cho weh. Je' re' noq, awach i q'e' k'isiin wach taq chaxilak i hat, re' re' q'e' naa ruye'ariik runimaal wach, inki. Awach i ma' rixowaaj ta qawach, re' re' i ruk'ul ruk'ux i k'ahchi'kooj (Mar 9.38-40)
49Re' i Juan je' wili xuq'or ree Jesús:
Qaj Tijineel, re' hoj jinaj i winaq xqilow chi panab'ihnaal k'ahchi' resam taqe i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit. Ruum chi ma' re' ta ruuk' i hoj, xqaq'il chub'aan, inki.
50Re' Jesús je' wili xuq'or:
Maaq'il taq chub'aan, ruum awach i ma' rixowaaj ta qawach, re' re' i ruk'ul ruk'ux i k'ahchi'kooj, inki. Re' i Jesús xuq'il i Jacobo i Juan
51Eh noq ach ilook' i rureq ruq'ijil chi naa ruk'amariik johtoq pan taxaaj i Jesús, xuchop reje ruk'ux chi ojik Jerusaleem.52Eh wilik taqe i aj taqareel xutaq'aaj reje chi peet b'eeh, xiooj chi rusik'ariik rupatal pan jinaj ab'iix wilkeeb' wii' patineel paruyuq'ul i Samaria.53Eh re' taqe i aj Samaria ma' xkaaj ta kiye'em rupatal i Jesús, ruum xkikoj rehtaal chi Jerusaleem ojik i rub'an.54Re' taqe i raj tahqaneel, re' Jacobo, re' Juan, je' wili i xkiq'or:
Jaaw, ¿mi nawaaj chi neenqapahqaaj johtoq i q'aaq' pan taxaaj, reh chi neenqajik cho chikinaah, reh chi neensacharik kiwach je' rukab' i rub'anam chaloq i Elías? inki taqe.
55Chalik i Jesús xutz'ehtaaj taqe reje i raj tahqaneel, xuq'il taqe. Je' wili xuq'or keh:
Re' taq i hat ma' aweht'al ta taq chib'ih rub'anam i uxlab'al wilik taq awuuk'.
56Re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, ma' xin chalik ta chi rusachariik kiwach i tinamit xin chalik la' chi kiko'ljiik, inki.
Chi riij i re', xiooj pan tokoom ab'iix wilkeeb' wii' patineel. Re' taqe i xkaaj naq rutahqaljiik i Jesús (Mat 8.18-22)
57Eh noq ojik i rub'an i Jesús ruch'ihil taqe i raj tahqaneel, jinaj i winaq je' wili i xuq'or ree Jesús:
Jaaw, re' hin tiwaaj kaat nutahqeem xa aha' pa' yuuq' netiooj, inki reh.
58Re' Jesús je' wili xuq'or:
Re' taqe yaak wilik kijuul, eh re' taqe chikop kirupinik wilik kisuuq'. Raaj i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, ma' xta nupaat nuhi'limb'aal, inki.
59Re' Jesús je' wili i xuq'or reh jinaj i winaq:
Taq chi wiij, inki reh.
Re' winaq je' wili i xuq'or:
Jaaw, chayeew pee q'ab' weh chi nenooj numuq'aa' i wajaaw, kora'j nee kinooj chawiij re', inki.
60Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Chakanaa' taqe i je' kamnaq chi re' keh neekimuq'anik reh i kikamnaaq. Taq la' chi wiij i hat, cha q'or rib'iral i runimaal rajaawriik i Dios, inki.
61Eh jinaj wo' chik i winaq xq'orik ree Jesús chi je' wili:
Jaaw, re' hin tiwaaj kaat nutahqeem xa re' la', chayeew pee q'ab' weh chi neenooj nuq'or nooj peet keh i awach weh panupaat, inki.
62Eh re' Jesús je' wili i xuq'or:
Awach i xub'an reh i je' rukab' i rub'an i kamanoom noq i ruchop i arado, eh ma' rukanaa' taj i tz'eht reje chi riij, re' re' ma' nee ta rub'an chi q'orol rib'iral i runimaal i rajaawriik i Dios, inki. Re' Jesús xutaq'aaj taqe reje lajeeb' rukajwinaq chi raj tahqaneel chi k'uhb'alinik
1Chi riij i re', re' QaJaaw Jesús lajeeb' rukajwinaq wo' chik taqe i raj tahqaneel xusik' kiwach. Eh xutaq'aaj taqe chi ka'kab'iil, reh chi peet xiooj chuwach i reh pantaq tinamit, pantaq ye'aab' aha' naa rojiik wii' i reh.2Eh je' wili i xuq'or keh:
Re' tinamit wili je' kikab' i tik jacharik iraaj xa re' la', re' kamanoom xama' k'ih ta wo' taqe.
Ruum aj re', cha pahqaaj taq ree ehchan reh taqe i je' tik chi chutaq'aaj chaloq taqe i kamanoom.
3Re' hin k'ahchi' taq kaat nutaq'aam reje chi je' taq hat rak'uun tentzun chi kixilak taqe i je' xojb'.4Eh maak'am taq achiim, ni xata akoxtaal, ni xata axijab'. Eh maacham taq awiib' pamb'eeh chi ruye'ariik rusuqkiil ruk'ux i xa awach.5Eh noq naa taq awokiik i koq pan jino'q paat, je' taq wili cha q'or keh: Re' ta naq i suq kiil k'uxliis i ruyeew i Dios wilik chupaam i paat wili, tiko'q taq.6Wila' wilik taqe i wilkeeb' ar neen kik'ul i rusuqkiil k'uxliis re' re', cha kanaa' taq kahnoq keh. Eh wila' ma' nkaaj kik'ulum, maakanaa' taq keh.7Aha' taq neetik'ularik, tikaan taq chupaam i paat re' re'. Eh re' i kiwa' kihaa' naa kik'uxum i ehchan paat, re' wo' taq naa ak'uxum i hat, ruum re' i aj kamanoom i ruk'ul chi naa rutojariik. Eh mo'q wo' xak'ul taq tiooj chi b'anaj patal chii' taq paat.8Noq naa taq aponiik chupaam jino'q i tinamit aha' taq naa kat kik'ulum chi patal, xa chib'ih pa' jariik i k'uxumb'al taq aweh neen kiyeew, chak'ux taq.9Eh wila' wilkeeb' i yowaab' ar, chak'achrisaj taq, eh cha q'or taq keh chi re' i runimaal rajaawriik i Dios xama' najt ta chik kuuk' wilik.10Eh noq naa taq aponiik pan jino'q tinamit, wila' ma' xatkik'ul taq cho pan jino'q paat, eleen taq reje pamb'eeh, je' taq wili i cha q'or keh:11Aha' wilik i rupoqil taq aatinamiit xlehchik pan qooq, naa qapuhum kahnoq, k'uhtb'al taq reh chawach chi ma' xoj ak'ul ta taq Xa re' la', chanab'eej taq chi re' i runimaal i rajaawriik i Dios xama' najt ta chik taq wilik awuuk', tiko'q taq keh.12Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi xiik' naah ti'kiil i tojb'al kimahk naakik'ulum i tinamit re' re', ma' xata je' rukab' i xkik'ul aj Sodoma, inki Jesús. Re' taqe i k'ih seht chi tinamit ma' xinimanik ta ree Dios (Mat 11.20-24)
13Hat taq aj Corazín, hat taq aj Betsaida q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ar ta Tiro, ar ta Sidón xb'aan taqe i ma' ilooj taj xb'aan taq chaxilak i hat, re' keh najtir naq chik inkiyot' i kik'ux chi riij i kimahk, eh kik'uhtaam naq chik ruuk' i rukojariik i q'as wach itz'ihy, ruuk' i tzuhnik pan chaaj.14Eh na' ponoq i ruq'ijil i q'ataj q'orik, xiik' naah ti'kiil i tojb'al taq amahk naa ak'ulum i hat, ma' xata je' ti'kiil naakik'ulum i aj Tiro, i aj Sidón.15Eh re' taq i hat aj Capernaum, inakapaaj taq i hat chi naa taq ajohteesjiik pan taxaaj. Ma' je' taj xti ko paruchamiil la' paam i julkahq taq naa akutariik.
16Awach i nib'irinik taq aweh i hat, re' wo' hin kirib'iraj. Eh awach xq'eb'wik taq aweh i hat re' wo' hin xiruq'eb', awach inq'eb'wik weh i hin, i ruq'eb' wo' hoq i xtaaq'anik cho weh i hin, inki Jesús. Re' noq xi sutinik wo' chik chaloq i lajeeb' rukajwinaq
17Eh noq xi sutinik chaloq i lajeeb' rukajwinaq chi raj tahqaneel i Jesús xasuq chik kik'ux, je' wili xkiq'or ree Jesús:
Jaaw, noq inqaq'il taqe i ma' tob'laj uxlab'al panab'ihnaal, qoh kinimaj wo' hoq i keh, inki taqe.
18Re' Jesús je' wili xuq'or keh:
Hoo', korik re' hin xwilow i aj Yahm chi xa je' chik ruch'aab' kahoq noq xqajik cho pan taxaaj.
19Re' hin xnuyeew taq awajaawriik chi naa taq ab'ehiik chi kixilak aaq', chi kixilak tzina'j, chuq'atariik wach chu'nchel i ruwinqilal i aj Yahm, reh chi ma' xta taq naa kaat kuchem.20Xa re' la', maansuuqb'ik taq ak'ux ruuk' chi ti kinimaj taq i ma' tob'laj uxlab'al suuqb'oq la' taq ak'ux, ruum chi xtz'ihb'jik chik taq ab'ihnaal pan taxaaj, ki uchjik ruum i Jesús. Re' Jesús q'e' xsuuqb'ik ruk'ux (Mat 11.25-27; 13.16-17)
21Chupaam i jumehq' re' re', xsuuqb'ik ruk'ux i Jesús ruum i Santolaj Uxlab'al, eh je' wili i xuq'or:
Hat waJaaw, ehchan reh i taxaaj, i wach ak'al, tinuloq'ej, ruum keh i ma' xta kina'ojb'al, xayeew chi naab'jik i korik ma' xayeew ta keh chi naab'jik i aj na'ojb'al je' wo' keh i q'as wach kik'ux. Hoo', Jaaw, ma' xta reet i xa a'n, ruum je' re' i xponik chawach, inki.
22Eh re' waJaaw ruq'asam chik panuq'ab' chu'nchel i chib'ih i wilik. Eh ma' awach ta naab'inik reh awach i hin ak'uunb'ees Dios, xa re' wo' hoq Ajaab'ees Dios. Eh ma' awach ta naab'inik reh awach Ajaab'ees, xa re' wo' hin Ak'uunb'ees, eh naa runaab'jiik wach kuum awach aj eh naa nuye'em chi naab'jik i hin, inki Jesús.
23Re' Jesús xutz'ehtaaj taqe i raj tahqaneel, je' wili i xuq'or keh chi kutkeel:
Atoob' keh awach i ki ilwik reh i k'ahchi' taq awilom i hat,
24Re' hin i nuq'or taq aweh chi ma' k'isiin i jalal ruq'oral i Dios, taqe i reey, xkaaj naq kilom i k'ahchi' taq awilom i hat, xama' xkilow ta wo' hoq. Eh xkaaj naq kib'iram i k'ahchi' taq ab'iram i hat, eh xama' xkib'iraj ta wo' hoq, inki Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij i atoob'laj winaq aj Samaria
25Eh jinaj i re' ruuk' i kik'uhtanik ree k'uhb'aal xooj k'oloq ruuk' i Jesús xupahqaaj reh chi je' wili, xa pajb'al naq reh paruk'ux:
Aj Tijineel, ¿chib'ih naq ineenub'an chi neenwehchaaj i juneliik k'acharik? inki.
26Re' Jesús je' wili xuq'or:
¿Chib'ih jariik i ruq'or i k'uhb'aal i tz'ihb'amaj pan santo laj huuj?
Eh ¿chib'ih jariik i ruq'or i nawil chupaam? i nuchjik.
27Re' ink'uhtanik ree najtir k'uhb'aal je' wili i xuq'or:
Re' i k'uhb'aal je' wili i ruq'or: Chak'ax aaWaJaaw aaDios chu'nchel ak'ux, chu'nchel awánima, chu'nchel awansil, chu'nchel akapeb'aal, eh cha k'ax aawas achaaq' je' rukab' noq inak'ax awiib' i hat, inki, inki reh i Jesús.
28Re' reh je' wili i xuq'or reh ink'uhtanik ree najtir k'uhb'aal:
Ma' xta reet i chaq'wik xa a'n. Wila' xa a'n taqe i re' naa awehchaam i juneliik k'acharik, inki.
29Eh re' reh xraaj naq rumanaam wach i rupahqaal paruk'ux, xupahqaaj reh i Jesús chi je' wili:
¿Awach aj wo' re' i was nuchaaq'? inki.
30Re' Jesús je' wili xuq'or:
Junriim, jinaj i winaq xqajik chaloq Jerusaleem, ojik i rub'an Jericó. Eh chupaam i b'eeh re' re' wilik taqe i ajileq' xuk'ul, xkelq'aaj i chib'ih reh, xkelq'aaj i ruso', xkiq'ojib'eej, ach k'isiin k'achlik noq xkikanaa' kahnoq.
31Eh chupaam i jumehq' re' re' xik'ik ponoq jinaj i k'amal kib'eeh aj tiij chupaam i b'eeh re' re'. Noq xrilow wach i xb'aan ti' k'axik reh, ma' xta raaj reh xa q'e' xik'ik reje.32Chi riij i re', jinaj wo' chik i winaq re' ruuk' intowik keh i k'amal kib'eeh aj tiij xik'ik ponoq chupaam i b'eeh re' re'. Noq xrilow wach i xb'aan ti' k'axik reh, ma' xta raaj reh, xa q'e' xik'ik reje.33Raaj jinaj i winaq aj Samaria ojik rub'an chupaam i b'eeh re' re'. Noq xrilow reje wach i winaq xq'ojib'ik kuum i ajileq', ma' k'isiin ta xuketelaaj wach.34Eh xujil i koq riib' ruuk', xriq'omaaj ruuk' aseite ruuk' vino i ruti'jolal xq'ojib'ik xub'ak' wach chi itz'ihy. Eh xujosaj reje chi riij i rukawayu, xuk'am reje chupaam jinaj i warb'al, eh ar xucha'jeej.35Eh parukab' q'iij, re' i aj Samaria xresaj chaloq i ki'ib' chi tumiin, xuyeew reh i ehchan warb'al, je' wili xuq'or reh: Chakuy chacha'jeej weh i winaq wili wila' ko wilik i tumiin xasach chi riij, re' hin neenuyeew jilow aweh noq neekinsutinik chaloq, inki.36Je' re' i xkian ixib' re' re', eh noq inakapaaj i hat, ¿awach keh i re' xkahnik chi ras ruchaaq' i x-elq'jik chib'ih reh kuum i ajileq'? i nuchjik ruum i Jesús.
37Noq i nukapaaj i hin, chi re' i xketelinik wach i winaq xb'aan ti' k'axik reh, inki ink'uhtanik reh i k'uhb'aal.
Re' i Jesús, je' wili i xuq'or reh:
Yu'naak hiy, je' wo' re' i ketelinik wachiis cha a'n i hat, inki. Re' noq xwihik i Jesús pankipaat i Marta, i María
38Re' Jesús ojik i rub'an chupaam i b'eeh xponik chupaam jinaj ab'iix wilkeeb' wii' patineel. Eh jinaj ixoq patim ar, Marta rub'ihnaal, xuk'ul i Jesús parupaat.39Eh re' i Marta re' re' wilik jinaj ruchaaq', María rub'ihnaal, xooj rutzunaa' riib' ri'si rooq i Jesús, re' xraaj i reh chi xrib'iraj taqe i xuq'or.40Eh re' Marta reh sahchinaq ruk'ux, ruum chayeew i kamanik rub'an. Ruum i re', xujil i koq riib' ruuk' i Jesús, je' wili xuq'or reh:
Jaaw, je' nche ma' xta'nchi nawaaj reh chi xirukanaa' chi wutkeel i nuchaaq' chub'anariik i ma' k'isa kamanik, cha q'or reh chi kinohoq rutow, inki.
41Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Marta, Marta, re' hat q'e' tiqajik kapeew, eh q'e' ti' ak'ux ruum taqe i k'ahchi' kaat re' re'.
42Xa re' la', chanab'eej chi xa jinaj wo' hoq i xti ajwaal wach chi b'anarik, re' María reh xureq chik, eh ma' awach ta chik neenq'uchwik reh, inki Jesús. Re' Jesús xuk'uhtaaj nik' wach rub'aan i tiij (Mat 6.9-15; 7.7-11)
1Junriim, i Jesús xub'an rutiij pan jinaj ye'aab'. Eh noq xukohlaaj rutiij, jinaj keh i raj tahqaneel je' wili xuq'or:
Jaaw, inqaaj i hoj chi neenak'uhtaaj qeh i tiij, je' rukab' noq xuk'uhtaaj i tiij i Juan aj qasan ha' keh i raj tahqaneel, inki.
2Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Noq naa taq a'nam atiij, je' taq wili i naa aq'orom:
QaJaaw Dios wilkaat pan taxaaj, loq'imaj ta naq ab'ihnaal. Chayeew chaloq i runimaal awajaawriik, eh nee ta naq imb'aan ayu' wach ak'al inawaaj i hat je' rukab' imb'aan pan taxaaj.
3Eh nee ta naq i nayeew cho qeh chi manlik i qawa' qahaa' ajwaal wach chi qeh rajlaal i q'iij.4Chakuy ta naq taqe i qamahk, ruum re' hoj inqakuy wo' kimahk i kib'anik qeh i yiib' wach na'ojb'al. Eh maa yeew q'ab' chi nee qoh q'ehb'ik pamahk. Neeta la' naq qoh ako'leej chuwach i aj Yahm, tiko'q taq, inki.
5Eh je' wo' chik wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Qaq'or chi wilik taq chaxilak i hat yejal aq'ab' neenooj k'oloq parupaat i ramigo, eh je' wili i nee ruq'or reh: Chakuy ankemelej tii ixib'-oq nukaxlanwi'k awuuk',
6ruum jinaj i wamigo kore' xchalik parub'eeh, xooj k'oloq panupaat, xanaah re' i hin ma' xta jino'q nukaxlanwi'k chi neenuyeew reh, inko'q.7Eh je' wili i chaq'wik neerub'an chaloq ko pampaat: Matwech'ik cho wuuk' re' nupaat tz'aplik chik, suq chik qawiriik kuuk' i nuha'lak'uun, ma' nee ta chik i rub'an chi neekinwuktik reje chuye'ariik aweh chib'ih i naawaaj, inko'q.8Re' hin korik i nuq'or taq aweh chi wila' ma' xukanaa' i koq i wech'ik i ramigo, nee wo' inwuktik chaloq nee ruyeew reh chu'nchel chib'ih raaj, ma' ruum ta chi ramigo, xa re' la' raaj chi neerumay i koq i wech'ik ruuk'.9Ruum aj re', re' hin i nuq'or taq aweh i hat chi cha pahqaaj taq ree Dios nee ruyeew taq chaaweh, cha sik' taq, nee taq inareq, eh chaq'oj taq i koq wach i puerta, nee taq i ruteh chaaweh.10Ruum awach i rupahqaaj ree Dios, neenye'arik reh, awach i rusik' nee wo' rureq, eh awach ineeruq'oj i koq wach i puerta, nee wo' inteharik cho reh.
11¿Mi wilik taq jino'q aweh i hat ab'aj nee ruyeew chi jilow rukaxlanwi'k i ruha'lak'uun noq neerupahqaaj rukaxlanwi'k? ¿Mi neerub'an chi aaq' i nee ruyeew chi jilow rukaar i ruha'lak'uun noq neerupahqaaj rukaar?12¿Mi rub'an chi sina'j i nee ruyeew chi jilow rumiloj i ruha'lak'uun noq neerupahqaaj rumiloj?13Eh wila' tichol taq ruye'ariik i hat i ajwaal wach chi keh taq awak'uun awixq'uun, eh ma' holohik ta taq ana'ojb'al, ra'j naa chik re' taq aaWaJaaw wilik cho pan taxaaj ma' nee ruyeew cho keh i Santolaj Uxlab'al awach neekipahqanik reh, inki Jesús. Inkiq'or reh i Jesús chi ruuk' i ma' tob'laj uxlab'al i ruk'ul i rajaawriik (Mat 12.22-30; Mar 3.20-27)
14Eh re' Jesús k'ahchi' resam i ma' tob'laj uxlab'al ruuk' jinaj i winaq meemrinaq ruum. Noq elinaq chik i ma' tob'laj uxlab'al ruuk', xchol chik q'orik. Xkilow chi je' re' i tinamit, xsahchik kik'ux.15Wilik i xiq'orik reh chi je' wili:
Re' winaq wili re' i Beelzebu, i k'amal kib'eeh i ma' tob'laj uxlab'al, inye'wik i ruwinqilal chi rehtesjiik taqe i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit, inki taqe.
16Eh xa re' naq xkaaj chi xq'ehb'ik ta pamahk i Jesús, xkipahqaaj reh chi chub'an jino'q i ma' ilooj taj reh pan taxaaj.
17Eh re' Jesús reht'al chik i k'ahchi' kikapaam. Ruum aj re', je' wili i xuq'or keh:
Wila' k'ih ch'uq elinaq ruum ixowaal jino'q i nimlaj tinamit, neensahchik wach, je' wo' chu'nchel i paat wilkeeb' chupaam nee wo' kich'a'lojik.
18Eh re' i aj Yahm, wila' i rixowaaj riib' chi rib'il riib', xama' najt ta wo' neen wihik i rajaawriik. Re' wili i nuq'or taq aweh, ruum inaq'or taq i hat chi re' Beelzebu, inye'wik wajaawriik chi kehteesjiik i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit.19Wila' je' re' i nub'an i hin, raaj taq awaj tahqaneel i hat, ¿awach inye'wik i kajaawriik chi kehteesjiik taqe i ma' tob'laj uxlab'al? Eh re' wo' taqe awaj tahqaneel kik'uhtanik reh chi re' taq i hat ma' xta taq ana'ojb'al.20Raaj i hin, ruuk' i rajaawriik i Dios inwesaj taqe i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit. Eh re' re' ink'uhtanik reh chi re' i runimaal rajaawriik i Dios wilik taq chik panayejaal panaxilak.
21Eh re' jino'q i winaq wilik ransil, eh wilik ruch'ihch' ko'lemb'al riib' neerub'an rucha'jaljiik i rupaat, eh chib'ih taqe jariik i wilik reh parupaat ma' awach ta neentz'a'inik reh.22Xa re' la', noq nenooj wo' chik k'oloq jino'q i xiik' naah i ransil chuwach i reh, neenb'aan reh, eh neenq'ucharik taqe i ruch'ihch' ko'lemb'al riib', eh neenq'ucharik, eh neench'aqarik i chib'ih reh.
23Awach i ma' imponik ta chuwach i nub'an i hin, rixowaaj nuwach. Eh awach i ma' re' ta haa' chi wiij chumolariik i wach i nutik, xa q'eb'ooj i k'ahchi' rub'anam, inki Jesús. Re' i ma' tob'laj uxlab'al insutinik wo' chik chaloq (Mat 12.43-45)
24Eh noq i nelik reje jino'q i ma' tob'laj uxlab'al ruuk' i winaq, inooj panchiq yuuq' chusik'ariik i ruye'aab'. Eh i rilow chi ma' rureq ta ruye'aab', i rutoq'aa' kapeew, je' wili ruq'or: Naa wo' chik wojiik panupaat i xinelik cho wii', inki.25Noq insutinik wo' chik chaloq i ma' tob'laj uxlab'al ruuk' i winaq, imponik rureq i ruye'aab' chi mesooj paam eh yej-amaj chi korik.26Eh re' i ma' tob'laj uxlab'al, wuquub' chik chi ma' tob'laj uxlab'al inooj rumol kiwach, xiik' naah yib'kiil wach i kina'ojb'al chuwach i reh chi kunchelaal kiokik chi patinik ruuk' i winaq. Re' ruchariik xiik' chik naah yib'kiil wach chuwach i pampeet, inki i Jesús. Re' i xti korik laj suq kiil k'uxliis
27Eh xa ko k'ahchi'-oq wo' chuq'orariik taqe re' i Jesús, jinaj ixoq wilik xilak tinamit xuk'er cho chii' chuq'orariik chi je' wili:
Atoob' reh ixoq x-ak'unanik aweh, i xk'isanik aweh inki cho reh i Jesús.
28Re' Jesús je' wili i chaq'wik xub'an:
Re' la' q'e' atoob' keh awach ki-ib'irinik reh i ruq'or i Dios eh inkinimaj inki. Re' i yeb'ee wach kina'ojb'al xkipahqaaj chi b'anroq jino'q i ma' ilooj taj (Mat 12.38-42)
29Ma' k'isiin i tinamit xkimol i koq kiib' chi junsuut i Jesús, je' wili i xuq'or:
Re' i tinamit wili q'e' yiib' wach i kina'ojb'al inkipahqaaj chi naa rub'aan jino'q i ma' ilooj taj. Xa re' la', ma' naa ta ruk'uhtjiik keh jino'q i ma' ilooj taj chuwach xb'aan cho ruuk' i Jonás.
30Eh re' i xuk'ul chaloq i Jonás, k'uhtb'al reh i rajaawriik i Dios chikiwach i aj Nínive, je' wo' re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa wo' ruk'uhtaam i rajaawriik i Dios wuuk' chikiwach i tinamit wilkeeb' chupaam taqe q'iij yu'naak.31Eh na' q'ataroq i q'orik chikinaah i tinamit wilkeeb' yu'naak, re' ixoq xwihik cho chi reyil pansak'aaj ree rookb'aal q'iij naa rupa'lojiik chaloq chuq'orariik chi wilik kimahk i tinamit wili. Ruum ko chi najt xchalik chi rib'irjiik i k'uhb'alinik xub'an i reey Salomón raaj i wilik ayu' yu'naak, q'e' nim rajaawriik chuwach i Salomón.32Eh na' q'ataroq i q'orik re' taqe i aj Nínive naakipa'lojiik chaloq chi q'orariik chi wilik kimahk i tinamit wilkeeb' yu'naak. Ruum re' keh xkiyot' i kik'ux chi riij i kimahk noq xq'orarik keh i ruk'uhb'aal i Dios ruum i Jonás. Re' i wilik ayu' yu'naak, q'e' nim rajaawriik chuwach i Jonás, inki Jesús. Re' i rusaqumaal i ti'jolal (Mat 6.22-23)
33Eh ma' awach taj ineeruqop jino'q i saqumb'al parupaat eh nee ta wo' chik i rukeb'aa' i koq, ni xata nee ruyeew i koq chi ri'sil jino'q i kaxoon. Taxaaj la' nee ruyeew johtoq, reh chi neekisihq'jik chi korik i neekiokik i koq ar.34Re' taqe naq'awach rusaqumaal ati'jolal noq wilkeeb'. Wila' re' taqe naq'awach saqum ki ilwik, chu'nchel ati'jolal neen wihik rusaqumaal. Raaj wila' re' taqe naq'awach ma' saqum ta ki ilwik, chu'nchel wo' ati'jolal naa ruwihiik panq'equm.35Je' re' noq, chawik'raaj awiib' ruuk' asaquumaal wilik panawánima mansutinik chi q'equm.36Eh wila' chu'nchel ati'jolal wilik rusaqumaal, eh wila' ma' chih chik inq'equmrisanik reh, chu'nchel chik nee nawil chi korik, je' naa rukab' noq nee nawil chi korik noq neetirusihq'eej cho jino'q i saqumb'al, inki Jesús. Re' Jesús xq'orik chi riij i kimahk i aj fariseo, i kik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal (Mat 23.1-36; Mat 12.38-40; Luc 20.45-47)
37Eh noq re' Jesús rukohlaam chik ruq'orariik taqe re', jinaj i re' ruuk' taqe i aj fariseo, xuyuq'eej parupaat i Jesús, reh chi naa rojiik rub'anam ruwa' ruuk'. Eh re' i Jesús xokik wo' i koq pampaat, xooj wih-oq nah méxa.38Re' i aj fariseo xsahchik ruk'ux noq xrilow chi re' Jesús ma' xutz'aj taj i q'ab' noq xub'an ruwa' je' rukab' i ruq'or i najtir k'uhb'aal, inki.39Eh re' i QaJaaw Jesús je' wili xuq'or:
Re' taq i hat aj fariseo, inatz'aj taq riij akulk je' wo' taq apulato. Xanaah re', re' taq i hat nujinaq taq awánima ruuk' taqe i xa chib'ih jariik inareq taq ruuk' awileeq', eh ruuk' taq ayiib' wach na'ojb'al.
40Q'e' taq hat min min ruuk' taq ayiib' wach na'ojb'al. ¿Mi ma' aweht'al taq re' hat chi re' Dios xyej-anik reh i winaq, eh re' wo' reh xyej-anik reh i ránima?41Peet taq chayeew chi mayiij chu'nchel i wilik taq panawánima, eh re' i chib'ih taq wilik aweh neenkahnik chi saq wach chu'nchel.
42Hat taq aj fariseo, q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ruum xa re' taq i rusentab'ohiil i lajeeb' sentabo chi tz'aaq sik'ijn, i tz'aaq rura, tz'aaq i chaaj i nayeew taq ree Dios, eh ma' na a'n ta taq i korik laj na'ojb'al, je' wo' ruk'axariik i Dios. Re' naq taqe i re' ajwaal wach chi naa taq a'nam, eh ma' naa ta wo' taq akanaam rub'aan i k'ahchi' taq kaat.
43Hat taq aj fariseo, q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ruum chupaam taqe sik'oj wach tzunaab' taq tizuhnik chupaam taqe paat inlooq'jik wii' Dios, eh inawaaj taq chi ruuk' loch'ik neen kiyeew taq rusuqkiil ak'ux pantaq b'eeh.
44Re' taq i hat, q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ruum xa je' taq akab' i kimuhqik wii' kamnaq ma' kik'utinik ta chik, inik'ik kiyeq' naah i tinamit, eh ma' keht'al taj chi ch'uwa' wach i wilik cho chupaam, inki Jesús.
45Eh jinaj keh i re' ruuk' i kik'uhtanik reh i najtir k'uhb'aal, je' wili i chaq'wik xub'an:
Aj Tijineel, ruuk' taqe i xaq'or re' re', inaq'oj wo' qaxikin haa' i hoj maje', inki.
46Re' Jesús je' wili xuq'or:
Je' wo' taq i hat i tik'uhtanik ree k'uhb'aal, q'e' wo' taq ti' i naa ak'ulum, ruum je' taqe ahl laj ihq ma' awach ta nkuywik reh taq i nayeew chikinaah i tokoom xanaah re', re' taq i hat ma' natoob'eej ta taqe k'isinoq chuk'amariik.
47Re' taq i hat, q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ruum inayejaa' tii chik taq i tz'aq chinaah i kijuleel taqe i jalal ruq'oral i Dios kikansam taqe chaloq aamaam awati't.48Ruuk' taq i na a'n re' re', xateh taq wach chi ruk'ul taq ak'ux xkian chaloq taq aamaam awati't. Re' keh xikansanik chaloq taqe i jalal ruq'oral i Dios, eh re' taq i hat inayejaa' tii chik taq i tz'aq chinaah i kijuul.
49Ruum aj re', re' Dios, ruuk' i runa'ojb'al xuq'or chi je' wili: Re' hin naa nutaq'aam taqe reje i jalal nuq'oral, je' wo' taqe i waj tahqaneel chi kixilak i tinamit. Xa re' la', wilik taqe i naa kikansam, eh wilik taqe i naakixowaam wach, inki.50Re' tinamit wilkeeb' yu'naak, re' Dios naa ruye'wiik chikinaah i rutojariik riij i kikanteesjiik xb'aan taqe i jalal ruq'oral i Dios. Xa re' wo' rutohq'iik cho kikanteesjiik noq xtz'uhkrik chaloq i wach ak'al.51Eh re' rutohq'iik chaloq i peet kaansanik wili, xa re' wo' noq xkanteesjik chaloq i Abel. Eh xa tohq'ik xub'an korehtaal xureq i q'iij chi xkikansaj i Zacarías panyejaal i rupaat i Dios, ma' najt ta ruuk' artaal. Re' i tinamiit wili naakitojwiik wach taqe ikaansanik re' re'.
52Re' taq i hat i tik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal, q'e' taq ti' i naa ak'ulum, ruum xa hat taq chik ehchan reh i korik i na a'n awiib' xanaah re', xama' na a'n ta wo' taq i hat i korik, eh ma' nayeew ta wo' taq q'ab' keh awach naq inkaaj kianam i korik, inki Jesús.
53Eh noq q'orooj chik keh chi je' re' ruum i Jesús, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, taqe aj fariseo, ma' k'isiin ta xchalik kik'aah chinaah i Jesús. Xtohq'ik i koq kichoqem ma' k'isiin i peech' xkian reh,54xa re' naq inkaaj chi xa chib'ih ta jariik i ma' rub'ehel taj xuq'or xa reqb'al naq ru mahk pankik'ux. Re' Jesús xq'orik chi riij inkojarik chi ch'amb'eesb'al ruq'oril kaxlanwi'k
1Eh noq xkimol kiib' i xata wo' jarub' miil chi tinamit, xa nkipitz'ib'eej chik kiib'. Re' Jesús peet xuq'oreej taqe i raj tahqaneel, je' wili i xuq'or keh:
Chawik'raaj taq awiib' chuwach inkikoj chi ch'amb'eesb'al ruq'oril kaxlanwi'k i aj fariseo, iraaj ruq'orom chi re' i k'ul b'anaj wachiis inki a'n i keh.
2Ruum re' i xa chib'ih jariik imb'aan chi q'eeqmaal, korehtaal inooj k'utinoq wach, je' wo' imb'aan panke'lik, korehtaal inooj naab'joq.3Eh chu'nchel taq i xaq'or i hat panq'equm, korehtaal i nib'irjik parusaqumaal i q'iij, eh re' taq i xaq'or chi q'eeqmaal oon noq atz'apam taq awiib' pampaat, kow chik naa ruq'orariik chikiwach i tinamit, inki. Xa re' wo' Dios iraaj yohljik (Mat 10.26-31)
4Re' taq i hat wamigo, i nuq'or taq aweh chi mat yo'jik taq kuum i neekikansanik taq aweh, eh chi riij i re', ma' xta taq chik neetikuchej.5Re' hin nuq'or taq aweh chi xa re' wo' i Dios taq naa ayohleem wach, ruum noq hat taq chik kamnaq, re' reh wilik rajaawriik chuye'ariik taq awánima pantojb'al mahk. Re' reh taq naa ayohleem wach.
6Chakoj taq rehtaal chi re' kok' tz'ikin, ma' re' ta nkiwii' chi ho'oob' i kiib' sentabo kik'ayjik wii', re' Dios ma' jino'q keh i kok' chikop re' re' insahchik paruk'ux.7Eh re' taq i hat, re' Dios rajlaam chi ju'junaal i rismaal taq anaah. Ruum aj re' mat yo'jik taq, ruum re' taq i hat k'ih taq atz'aaq chikiwach i ruk'ihaal chi kok' tz'ikin, inki Jesús. Re' kiq'orik reh chikiwach i tinamit chi re' Cristo inkinimaj
8Re' hin i nuq'or taq aweh chi awach inq'orik reh chikiwach i tinamit chi re' hin kirunimaj, re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa wo' nuq'orom chikiwach i ruánjel i Dios chi korik chi re' hin kirunimaj.9Raaj awach i naa ruq'orom chikiwach i tinamit chi ma' re' taj i hin kirunimaj, re' hin naa wo' nuq'orom chikiwach taqe ruánjel i Dios chi re' reh ma' xnimanik taj.
10Re' Dios nee wo' rukuy ru mahk i ma' holohik ta nee nq'orik chi wiij i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq. Raaj awach i nee ruq'or i ma' holohik ta laj q'orik chi b'ajb'al reh i Santolaj Uxlab'al, re' reh ma' jaruuj naa rukuyariik i ru mahk.
11Eh noq naa taq kaat kik'amam reje chikiwach taqe i ajaab'ees chupaam i paat inlooq'jik wii' i Dios, eh chikiwach taqe i q'atal q'orik, mat qajik taq kapeew chi riij nik' wach noq naa taq ako'leem awiib', eh chib'ih taq i naa aq'orom.12Ruum na' ponoq i q'iij noq naa taq aq'oriik, re' i Santolaj Uxlab'al naa ruk'uhtaniik taq chaaweh chib'ih taq i naa aq'orom, inki Jesús. Re' ruyohb'alil i moloj wach b'ehomal
13Eh jinaj chi kixilak i tinamit je' wili i xuq'or cho reh i Jesús:
Aj Tijineel, cha q'or reh i was chi chuyeew weh i nukooch rukanaam kahnoq i wajaaw, inki.
14Re' Jesús je' wili i xuq'or reh:
Wamigo, ¿awach xkojwik wee hin chi q'ataj q'orik taq cha naah, chi hin ch'aqal reh i chib'ih taq aweh? inki.
15Je' wo' chik wili i xuq'or:
Chawik'raaj taq awiib' i hat, maak'ax taq wach i b'ehomal, ruum ma' re' taj i ma' k'isa b'ehomal inye'wik ruk'achariik i ju'jun, inki.
16Re' Jesús xuk'utjaaj keh i tinamit jinaj i jalwaach q'orik, je' wili i xuq'or: Pan jinaj cho q'iij, jinaj i winaq xiik' naah b'ehomal, re' taqe i rutik ma' k'isiin ta xiwachinik.17Eh xutoq'aa' kapeew, je' wili xuq'or paruk'ux: Chib'ih nchee naa nub'anam ma' xta'nche nupaat molb'al reh i wach taqe nutik, inki.18Eh je' wili i xuq'or: Aa, re' hin xk'ulik chik panuk'ux chib'ih i naa nub'anam re' chi naa nuyojom i k'isa paat inumol wii' i wach taqe i nutik. Nimaq taq paat chik inaa nuyej-aam chi molb'al i wach taqe i nutik, inki.19Eh je' wili i naa nuq'orom reh i nuti'jolal: Nuti'jolal, yu'naak tihi'loq, suuqb'oq ak'ux, cha a'n awa' ahaa' chi korik, ruum ma' k'isiin i suq atoob' xqamol neerukuy jarub'-oq haab', kinko'q reh, inki.20Eh je' wili i xq'orarik reh ruum i Dios: Re' hat ma' tinimanik taj chupaam aq'ab' yu'naak naa akimiik. Raaj chu'nchel i suq atoob' xamol wach, ¿awach aj eh naa rukahniik? i nuchjik.21Je' aj re' i ruk'ul awach i rumol wach rub'ehomal wach ak'al, eh chuwach i Dios q'e' neb'aa', inki Jesús. Re' i Dios rucha'jeej taqe i rak'uun rixq'uun (Mat 6.25-34)
22Chi riij i re', re' Jesús je' wili i xuq'or keh raj tahqaneel: Re' hin i nuq'or taq aweh chi mat qajik taq kapeew chi riij taq awa' ahaa' naa taq awik'sam wii' q'iij. Eh mat qajik taq kapeew chi riij taq aso' naa akojom.23Re' taq aak'achariik xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach taq awa' ahaa'. Eh re' taq ati'jolal xiik' naah k'ihaal tz'aaq chuwach taq aso'.24Chakoj taq rehtaal taqe tz'ok, ma' xtaj inkitik, ma' xtaj inkijach, ma' xta kikaxoon, ma' xta kipaat molb'al chib'ih keh. ¿Mi ma' xiik' naah taq k'ihaal atz'aaq re' hat chikiwach i kok' chikop?25¿Mi wilik taq jino'q aweh i hat neerub'an rutiqariik rooq i ruk'achariik xa ruum chi neenqajik kapeew chi riij?26Wila' ma' nee taq i na a'n rub'aan i xama' q'e' ta nim wach, ¿chib'ih reet noq tiqajik taq kapeew chi riij taqe i xa chib'ih jariik?
27Chakoj taq rehtaal nik' wach noq kik'ihik johtoq i uhtz'ub': Re' keh ma' kikamanik taj, ma' nkikem ta kiso', eh xiik' naah kiholwochiil chuwach i ruholohaq so' rukojom chaloq i reey Salomón.28Wila' re' Dios je' re' rutiq'ib'jiik i rub'an taqe ch'ahn, yu'naak wilkeeb' wataq yuuq' k'ixkaab', eh i iqal neekik'atarik wach q'aaq', ra'j naa taq chik re' hat ma' nee taq tirutiq'aa' i Dios, re' taq i hat ma' achopom taq ak'ux.29Ruum aj re', i nuq'or taq aweh i hat chi mantib'ik taq ak'ux chusik'ariik taq awa' ahaa',30ruum xa re' wo' taqe i ma' kinimanik ta ree Dios intib'ik kik'ux chusik'ariik taqe re'. Raaj taq i hat, jinaj taq aaWaJaaw wilik cho pan taxaaj, re' ineht'alinik reh chi ajwaal wach taq cha weh taqe re'.31Je' re' noq re' taq i hat, peet taq cha sik' i runimaal rajaawriik i Dios, eh re' reh nee wo' taq i ruyeew chaaweh taqe re', ki uchjik ruum i Jesús. Re' rureqariik i b'ehomal pan taxaaj (Mat 6.19-21)
32Matyo'jik taq i hat, i hat taq nutentzuun noq wilkaat xama' hat ta taq k'ih chawiib', ruum re' Dios xchalik paruk'ux chi xuyeew taq aweh i runimaal i rajaawriik i reh.33Chak'ayej taq i chib'ih aweh, re' tz'aaq chayeew taq chi alemóxna keh i neb'aa'. Eh chamol la' taq wach i b'ehomal ma' nik'ik ta wach ma' naa ta rusahchiik wach, re' i wilik cho pan taxaaj, re' i ma' kiokik ta wii' i ajileq', ni xata re' mooh neensachwik kiwach.34Je' re' noq, aha' taq naa ruwihiik ab'ehomal, ar wo' taq naa ach'ikaam reje ak'ux, ki uchjik ruum i Jesús. Re' ju'jun ajwaal wach chi naa ruyejaam riib'
35Ayejaam-oq taq awiib' chi korik re' i hat, eliik-oq taq atiq'aam awiib' ruuk' aso', eh xa eliik-oq qoplik taq aq'aaq' asaquumb'aal.36Je'-oq taq akab' taqe i móso kiyejaam kiib' chi ruyub'jiik i kipatroon sutinik cho reh chuninq'ijiik jino'q kaxáro. Noq neemponik i kipatroon, neeruq'oj i koq wach i puerta, jumehq'iil neenkiteh reh i puerta.37Atoob' keh i móso na'lik keh noq neekiponik reqaroq ruum i kipatroon. Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi re' i kipatroon naa ruye'wiik keh nah méxa, eh neentohq'ik ruch'aqam kiwa' kihaa' rumoso.38Atoob' keh taqe móso re' re' wila' na'lik keh noq nenooj k'oloq i kipatroon, ro'q ta yejal aq'ab', ro'q ta parusaq'iik nenooj k'oloq.39Chakoj taq rehtaal i naa nuq'orom aweh wili: Qaq'or chi nee ta reht'aliij i ehchan paat nik' neemponik i ajileq', re' reh na'lik naq reh chi juneliik chucha'jaljiik i rupaat ma' nee ta naq i ruyeew q'ab' chi neenelq'jik paam i rupaat.40Ruum aj re', re' taq i hat, inchol wo' taq ayejaam awiib' chi korik, ruum re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, ma' k'ahchi' ta taq akapaam noq naa taq nuk'uliik iloq cha naah, inki Jesús. Re' i móso korik wach ruk'ux, eh re' móso ma' korik ta wach ruk'ux (Mat 24.45-51)
41Eh re' Pedro xupahqaaj reh i Jesús chi je' wili:
Jaaw, ¿mi xa qeh i hoj xak'utjaaj i jalwaach q'orik re' re', oon xak'utjaaj wo' keh i tinamit wili? inki.
42Re' QaJaaw Jesús je' wili i xuq'or:
¿Awach i móso korik wach ruk'ux wilik runa'ojb'al, neenkanab'jik ruum i rupatroon chi rilariik i awach reh parupaat, reh chi nee taqe ruket paruorahiil?
43Atoob' reh i móso re' re' i k'ahchi' chub'anariik taqe i rukamaj ye'ooj chinaah noq neenooj reqaroq ruum i rupatroon.44Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi re' móso re' re', neenkojarik chi ilil reh chu'nchel i chib'ih wilik reh i rupatroon.45Raaj wila' re' móso re' re' neerukapaaj paruk'ux chi komajaa' k'ulik iloq reh i rupatroon, nee taqe rutoq'aa' ruq'ojib'eem i ruch móso winaq i ruch móso ixoq, eh nenooj chi wi'k, chi uk'ik, chi xohk'rik,46re' reh naa ruponiik i rupatroon chinaah chupaam i q'iij chupaam i ora noq ma' k'ahchi' ta rukapaam. Eh naa ruye'ariik panti' k'axik ruum i rupatroon, naa rub'anam reh i je' rukab' i naa rub'anam keh i ma' korik ta wach kik'ux.
47Eh awach i móso reht'al wo' naq chib'ih raaj b'anarik reh i rupatroon, eh ma' rub'an taj, ni xata ruyejaam riib', ni xata runimaj i rupatroon, xiik' naah k'ih i tz'uhuum naa ruk'ulum.48Raaj i móso xa chi ma' reht'al neerub'an i ma' ruk'ul ta chi b'anarik ma' q'e' ta k'ih i tz'uhuum naa ruk'ulum. Eh awach i k'ih i rukamaj ye'ooj k'ih wo' chik i jilow naa rupahqaljiik reh. Eh awach i q'e' ch'iklik k'uxliis chinaah, k'ih wo' hoq i jilow naa rupahqaljiik reh, inki Jesús. Re' Jesús inkiq'or reh chi ch'aqal wachiis xchalik (Mat 10.34-36)
49Re' hin je' naa q'aaq' i xchalik nuqop ayu' wach ak'al, eh q'e' naq inwaaj chi k'ahchi' ta chik ruqopiik yu'naak50Re' hin peet naa nuk'ulum jinaj i ti'laj pajarik q'e' ti' nuk'ux korehtaal inooj eloq wach.51¿Mi nakapaaj taq re' hat chi suq kiil k'uxliis i nuk'am cho ayu' wach ak'al? Re' hin xti korik i nuq'or taq aweh chi ma' re' ta rusuqkiil k'uxliis ixnuk'am chaloq ch'aqaj la' iib' ixnuk'am chaloq.52Yu'naak johtoq chi qawach, naakich'aqam kiib' i ho'oob' patim taqe chupaam jinaj chi paat. Re' ixib' naakixowaam wach i kiib', eh re' ki'ib' naakixowaam wach ixib'.53Eh re' ajaab'ees naa rixowaam wach i rak'uun, re' ak'uunb'ees naa rixowaam wach i rajaaw. Eh re' tuutb'ees naa rixowaam wach i rixq'uun, eh re' ixq'uunb'ees naa rixowaam wach i rutuut. Re' tuutb'ees naa rixowaam wach i ril-iib', eh re' ilib'jeel naa rixowaam wach i rutuut i rub'ahiil, inki Jesús. Re' i rehtalil chib'ih ink'ularik chupaam i ju'jun chi q'iij (Mat 16.1-4; Mar 8.11-13)
54Re' Jesús je' wili i xuq'or keh i tinamit: Re' taq i hat noq inawil taq chi parookb'aal q'iij injohtik chaloq i suutz', naa rub'anam i jab', tiki taq, eh i rub'an wo' hoq.55Eh noq inawil taq i teew chi pansak'aaj reh i rokb'aal q'iij inchalik, tz'a' i q'iij naa rub'anam, tiki taq, eh tz'a' wo' q'iij i rub'an.56Xak'ul taq i na a'n awach wila' aweht'al taq chib'ih i ruq'or ehtalil wilkeeb' pan taxaaj, wilkeeb' wach ak'al, ¿chib'ih reet noq ma' aweht'al ta taq chib'ih i ruq'or k'ahchi' ruk'ulariik chupaam taqe q'iij yu'naak? inki Jesús. Chachop ak'ux chuk'amariik awiib' panotob'il ruuk' i nixowanik awach (Mat 5.25-26)
57¿Chib'ih reet noq ma' nasik' chi riij i hat cha wib'il awiib' aha' wilik i xti korik?58Wila' awuch'ihil reje inixowanik awach noq nee taq tiooj pan q'atb'al q'orik, cha yejaa' taq reje wach ruuk' wach b'eeh taq apeleto. Chi je' re', ma' nee ta tiruq'asaj pan q'ab' i q'atal q'orik. Wila' ma' chih, re' i q'atal q'orik neetiruq'asaj pan kiq'ab' taqe i polisía, eh neetikikoj pantz'ilom.59Re' hin xti korik i nuq'or chi ma' jaruuj nee ti elik cho ar, wila' ma' xatoj chu'nchel i naa aweliik cho wii', inki Jesús. Re' yot'oj k'uxliis chi riij i mahk, oon re' kimik
1Eh chupaam i q'iij re' re', wilik taqe i xiq'orik reh i Jesús, chi re' i Pilato, wilik taqe i aj Galilea xukansaj, xuxilakeej i kikik'eel ruuk' i kikik'eel i chikop xkiq'asaj i keh chi kimayiij.2Eh re' Jesús je' wili xuq'or keh:
¿Mi nakapaaj taq re' hat chi re' taqe re', je' re' i xkik'ul ruum chi xiik' naah i kimahk chuwach i kuch aj Galilea?
3Re' hin i nuq'or taq aweh chi ma' chih taj. Wila' ma' xayot' taq ak'ux chi riij taq amahk, naa wo' taq akimiik i hat.4¿Eh inaq'or oon taq i hat chi re' i waxaqlaj xikimik noq xq'ehb'ik chikinaah inajt naah tz'aq ar Siloe, chi xiik' naah i kimahk chikiwach i kuch aj Jerusaleem?5Re' hin i nuq'or taq aweh chi ma' chih taj. Wila' ma' xayot' taq ak'ux i hat chi riij taq amahk, naa wo' akimiik taq i hat, inki Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij i ruche'el i higo
6Re' Jesús xuq'or wo' keh i jalwaach q'orik wili: Pan jinaj cho q'iij, jinaj i winaq juniwal i ruche'el i higo wilik parak'aal rutikim wii' i ru-uuva, xooj naq rusik' i wach, eh ma' jino'q wach xureq.7Eh je' wili, xuq'or reh incha'jinik ree ru-uuva: Re' hin ixib' haab' nutoq'aam k'ulik chusik'ariik naq i wach i higo wili, eh ma' junriim nureqem chi wilik wach. Re' hin inwaaj chi neenayok' ruum xama' xta rutiq chi wilik pan wak'aal, inki.8Eh re' incha'jinik reh i rak'aal je' wili i ruchaq'weesjiik xub'an: Jaaw, cha kanaa' pee chik jino'q haab'. Re' hin naa numulem wach, eh naa nukojom ruraxiil waraa'.9Chi je' re', nee oon naq inche nwachinik i chee' wili. Eh wila' ma' xwachinik, kora'j neenayok' re', inki, inki i Jesús. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj ixoq pan hi'limb'al q'iij
10Eh re' Jesús xub'an chaloq i k'uhb'alinik pan hi'limb'al q'iij pan jinaj i paat inlooq'jik wii' Dios.11Ar wilik jinaj ixoq waxaqlaj haab' rokiik pan yab'ilaal, loch'ooj wach ruum jinaj i ma' tob'laj uxlab'al, eh ma' jaruuj chik inyub' wach i riij.12Eh noq xrilow chi je' re' i Jesús, xuyuq'eej reje ixoq, je' wili xuq'or reh:
Ixoq, yu'naak xatk'achjik chik ruuk' ayab'ilaal, inki.
13Eh re' Jesús xuyeew kab'chel i q'ab' chinaah ixoq, eh chi jumehq'iil xyub' wach i riij ixoq, xtohq'ik ruloq'em i Dios.14Eh re' ink'amwik b'eeh chupaam i paat inlooq'jik wii' Dios xkaqrik, ruum chi xub'an i k'achrisanik i Jesús pan hi'limb'al q'iij, je' wili i xuq'or keh i tinamit:
Waqiib' q'iij i kamamb'al q'iij, ar taq, tik'oloq wi nawaaj taq chi nee tik'achreesjik, eh pan hi'limb'al q'iij mat chalik taq, inki.
15Re' i QaJaaw Jesús je' wili i xuq'or reh:
Xak'ul taq i na a'n awach, ¿Mi wilik taq jino'q aweh re' hat i ma' nee ta ruchej reje i rub'ooyax ruch'ihil i rub'uuruux pan hi'limb'al q'iij noq nenooj ruyeew ruhaa'?
16Re' ixoq wili xikin cho riih rumaam i Abraham, chopooj naq ruum i aj Yahm ruuk' i ruyab'ilaal, waxaqlaj haab' ruchaliik reh. ¿Mi ma' neerub'an re' chi neenk'achreesjik pan hi'limb'al q'iij? inki.
17Noq xuq'or chi je' re' i Jesús, xchalik kik'ixiik taqe i ki-ixowanik wach. Eh re' taqe tinamit ma' k'isiin ta xsuuqb'ik kik'ux noq xkilow i nimaq wach ma' ilooj taj xub'an i Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij i rija'eel i mostása (Mat 13.31-32; Mar 4.30-32)
18Re' Jesús je' wili i xuq'or:
¿Chib'ih je' rukab' i runimaal rajaawriik i Dios? ¿Chib'ih aj uuk' naa nujalwachem?
19Re' i runimaal i rajaawriik i Dios je' rukab' i rija'eel mostása i rutik parak'aal i winaq ink'ihik johtoq, korehtaal imponik chi je' jino'q nimlaj chee'. Eh re' taqe kok' tz'ikin inkiyejaa' i kisuuq' nah taq q'ab', inki Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij i ch'amb'esb'al ruq'oril kaxlanwi'k (Mat 13.33)
20Eh re' Jesús je' wo' chik wili i xuq'or:
¿Chib'ih aj uuk' naa nujalwachem i runimaal rajaawriik i Dios?
21Re' re' je' rukab' i rub'an i ch'amb'esb'al ruq'oril kaxlanwi'k noq i ruk'am chaloq ixoq oxpaj-oq chi arina, i ruxilakeej ruuk' i ch'amb'esb'al ruq'oril kaxlanwi'k, korehtaal i ruch'amrisaj chu'nchel i q'oor, inki Jesús. Re' i k'isiin wach puerta (Mat 7.13-14,21-23)
22Noq ojik i rub'an i Jesús Jerusaleem, xik'ik ponoq rub'an i k'uhb'alinik pantaq tinamit pantaq ab'iix wilkeeb' wii' patineel.23Eh jinaj ixpahqanik reh chi je' wili:
Jaaw, ¿mi xama' k'ih ta wo' taqe inaakiko'ljiik? inki.
Re' Jesús je' wili i xuq'or:
24Chachop taq ak'ux chi okik chupaam i k'isiin wach puerta, ruum re' hin i nuq'or taq aweh chi ma' k'isiin naq i naa kaajwaam okik ar xa re' la', xama' naa ta wo' kianam okik.25Eh noq wuktinaq chik i ehchan paat, rutz'apam chik i puerta. Eh re' taq i hat i naa akahniik rij paat, naa taq atik'aam i koq yuuq'inik rij paat, chi je' wili: Jaaw, cha teh qeh aapuerta, tiko'q taq. Eh re' reh je' wili i naa ruq'orom taq aweh: Re' hin ma' weht'al ta taq awach aha' inche taq ti chalik, inko'q.26Eh re' taq i hat je' taq wili i naa aq'orom: Re' hoj xqa a'n qawa' qahaa' awuuk'. Eh re' wo' hat xat b'anik i k'uhb'alinik pantaq xilak qab'eeh, tiko'q taq reh.27Eh re' reh je' wili taq i naa ruq'orom aweh: Re' hin xnuq'or taq chik aweh chi ma' weht'al taj aha' taq ti chalik. Eleen taq chi nuwach, hat taq b'anal reh i yiib' wach na'ojb'al, inko'q.28Ar taq naa awoq'iim, naa taq aqirich'eem naah aweeh, noq naa taq awilom i Abraham, i Isaac, i Jacob, eh chu'nchel i xijalwik cho ruq'oral i Dios chi wilkeeb' pa runimaal rajaawriik i Dios, eh re' taq i hat ma' naa ta taq ak'ulariik cho ar.29Eh wilik taqe i tinamit pantz'eet reh i rookb'aal q'iij, pansak'aaj reh i rookb'aal q'iij, parookb'aal q'iij, parelb'aal q'iij naa kichaliik naakimolom kiib' chi wi'k pa runimaal rajaawriik i Dios.30Eh wilik taqe i xam b'eeh yu'naak, eh naa kikahniik chi peet b'eeh, eh re' taqe i peet b'eeh yu'naak, naa kikahniik chi xam b'eeh, inki i Jesús. Re' Jesús xroq'ej wach i tinamit Jerusaleem (Mat 23.37-39)
31Eh wilik wo' taqe i aj fariseo xiooj k'oloq ruuk' i Jesús, je' wili i xkiq'or reh:
Eleen reje ayu', ruum re' i reey Herodes ti raaj kaat rukansam, inki taqe.
32Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Hiy taq cha q'or reh i je' pahar re' re': Re' hin yu'naak eh i iqal inwesaj taqe i ma' tob'laj uxlab'al kuuk' i tinamit, eh naa wo' nuk'achrisam taqe, eh kab'iij inukohlaaj i nukamaj, inki, tiko'q taq reh.
33Xa re' la', re' hin chi yu'naak chi eqal chi kab'iij kinelik reje ayu' naa wojiik aha' kinooj wii', ruum re' jino'q i jalal ruq'oral i Dios ma' ruyee ta riib' chi ma' re' ta pan tinamit Jerusaleem neenkimik, inki Jesús.34Eh je' wo' chik wili i xuq'or:
Hat taq aj Jerusaleem, hat taq aj Jerusaleem, re' taq i hat inakansaj taq chi ab'aj taqe i jalal ruq'oral i Dios i rutaq'aaj taq cho chaxilak Eh re' hin xata wo' jarpech naq xwaaj numolom taq awach je' rukab' noq i rumol kiwach i kok' rak'uun ati't kixlaan ri'si ruxiik' xa re' la', re' taq i hat ma' xawaaj ta taq.
35Ruum aj re' re' taq aatinamiit naa rukahniik chi ma' xta chik wilik chupaam. Eh i nuq'or taq aweh chi komajaa' taq chik naa awilom nuwach, kore' chik naa taq awilom nuwach na' cha q'or taq chi je' wili: Xti wilik ruloq'il i xk'uloq parub'ihnaal i QaJaaw Dios, tiko'q taq chi wiij, inki Jesús. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i yowaab' sipjeel imb'anik reh
1Eh pan jinaj hi'limb'al q'iij, xooj chi wi'k i Jesús parupaat jinaj i k'amal kib'eeh i aj fariseo. Eh wilik taqe aj fariseo xitahwiik i koq reh.2Jinaj winaq yowaab' sipjeel imb'anik reh wilik chuwach i Jesús.3Eh re' Jesús xupahqaaj keh i kik'uhtanik reh i k'uhb'aal, keh i aj fariseo chi je' wili:
¿Mi ruyeew q'ab' i k'uhb'aal chi neenk'achreesjik jino'q i yowaab' pan hi'limb'al q'iij? inki.
4Eh re' keh ma' xichaq'wik taj, re' Jesús, xuchop johtoq i yowaab', xuk'achrisaj, eh xuq'or reh chi ohoq parupaat.5Eh je' wili xuq'or keh i aj fariseo:
Qaq'or chi wilik taq jino'q aweh i hat i neenq'ehb'ik jino'q i rak'uun oon jino'q i rub'oyaax panjul, ¿mi ma' nee naq inooj resaj pan hi'limb'al q'iij noq inaq'or taq i hat? ki uchjik.
6Re' keh ma' kota chik xichol ruchaq'weesjiik i Jesús. Re' taqe i yuuq'imaj haa' chuninq'ijiik i kaxáro
7Noq xrilow i Jesús chi pan sik'oj wach tzunaab' inkitzunaa' kiib' nah mexa taqe i yuuq'imaj haa' chuninq'ijiik i kaxáro, je' wili kik'uhb'aljiik xub'an:8Wila' awach xyuuq'inik aweh chuninq'ijiik jino'q kaxáro, maatzunaa' awiib' chupaam i sik'oj wach tzunaab', ruum nee-oq imponik jino'q i yuuq'imaj haa' q'e' nim wach chawach i hat.9Ruum re' i xyuuq'inik taq aweh ruch'ihil i q'e' nim wach, nee ruq'or aweh chi je' wili: Chayeew reh atzunaab' i wili, inko'q. Re' hat ma' k'isiin chik ak'ixiik noq nenooj wih-oq chupaam i tz'apaab' wach tzunaab'.10Chupaam la' i tz'apaab' wach tzunaab' ti wih-oq, noq naa aayuq'ub'jiik chuninq'ijiik i kaxáro, noq neemponik i xyuuq'inik aweh, je' wili i nee ruq'or aweh: Wamigo, taq titzuhnoq chupaam i sik'oj wach tzunaab', inko'q. Chi je' re', neenye'arik runimaal awach chikiwach i wilkeeb' awuuk' nah méxa.11Awach i q'e' runimb'isaj riib', naa rehtesjiik i runimaal wach, eh awach i xama' nim ta wach i rub'an riib', naa ruye'ariik runimaal wach, inki Jesús.
12Re' Jesús je' wili i xuq'or reh i xb'anik yuuq'inik chuninq'ijiik kaxáro:
Noq naa a'nam aninq'iij, mayuq'ej taqe awuuk' chi wi'k awamigo, taqe aawas achaaq', taqe i ma' tokoom ta awuuk', taqe aka'jaah b'ehomaq, ruum wi xayuq'eej taqe awuuk' i re' chi wi'k, nee wo' chik inkiyeew rujilob'aal aweh.
13Noq naa a'nam aninq'iij, re' taq chayuq'eej awuuk' chi wi'k taqe i neb'aa', taqe i ma' manlik ta wach kooq kiq'ab', taqe i siik, taqe i moywach14Chi je' re', naa rusuuqb'iik ak'ux, ruum re' keh ma' nee ta nkiyeew jilow aweh. Re' hat kore' naa ak'ulum i jilow na' kiwuktoq chaloq chi k'achlik kiwach taqe korik wach kik'ux, inki. Re' jalwaach q'orik chi riij i ma' k'isa keet ree xq'eq
15Noq xrib'iraj chi je' re' i xuq'or i Jesús, i jinaj keh i wilkeeb' nah mexa je' wili i xuq'or reh i Jesús:
Q'e' naanche atoob' reh awach i naa rub'anam ruwa' ruhaa' pa runimaal rajaawriik i Dios inki.
16Eh je' wili i xq'orarik reh ruum i Jesús: Pan jinaj cho q'iij, jinaj i winaq xub'an i ma' k'isa keet ree xq'eq, eh ma' k'isiin naq i xuyuq'eej ruuk' chi wi'k.17Eh noq xponik i ru orahiil i wi'k ha' ree xq'eq, xutaq'aaj reje jinaj i rumoso chuq'orariik keh i yuuq'imaj taqe haa' chi chaloq kian kiwa' kihaa', ruum korjinaq chik chu'nchel.18Xanaah re', re' keh chu'nchel xtohq'ik kinijisam kiib'. Re' peet je' wili xuq'or: Re' hin kore' xnuloq' junseht i wak'aal, konaa rojiik wilom cha kuy numahk, ma' nee ta kinooj, inki.19Eh re' jinaj je' wili i xuq'or: Re' hin ho'k'uhl i nu b'ooyaax nuloq'om naa rojiik nunik'eem cha kuy numahk, ma' nee ta kinooj, inki.20Re' jinaj je' wili i xuq'or: Re' hin kore' xnub'an kaxáro ma' nee ta rub'aan chi nee kinooj, inki.21Re' i móso xk'ulik ruq'or reh i rupatroon i xq'orarik cho reh. Re' i rupatroon, xkaqrik, je' wili i xuq'or reh i rumoso: Yu'naak hiy xilak taq b'eeh reh i tinamit, chak'am taqe chaloq ayu' i neb'aa', taqe i ma' manlik ta wach kooq kiq'ab', taqe i moywach taqe i siik, reh chi neen k'ulik kian kiwa' kihaa', inki.22Eh koq'uun chik, je' wili i xuq'or i móso reh i rupatroon: Jaaw, re' hin xponik wo' taqe nuk'am i xaq'or weh, eh xa ko wilik wo' ye'aab', inki.23Re' i patroon je' wili i xuq'or reh i rumoso: Yu'naak hiy pantaq nim b'eeh, pantaq kok' q'ab' b'eeh, chayuq'eej taqe chaloq i tinamit wilkeeb' ar, reh chi neenujik i nupaat.24Re' hin i nuq'or taq aweh chi ma' jino'q i peet naq xnuyuq'eej taqe wuuk' chi wi'k, naa rub'anam ruwa' ruhaa' wuuk' re' xq'eq, inki, inki Jesús. Xa nik' pa' wach k'axkiil rutahqaljiik i Jesús
25Re' Jesús, ma' k'isiin i tinamit kitahqinik, eh xusutej riib' chi kilariik reh, je' wili xuq'or keh:26Wila' awach iraaj chalik wuuk', eh re' chik i q'e' ruk'ax taqe rutuut rajaaw, rehk'een, rak'uun rixq'uun, ras eh ruchaaq' winaq, ras eh ruchaaq' ixoq, wila' q'e' wo' ruk'ax riib' i reh, re' re' ma' ruk'ul ta chi waj tahqaneel.27Awach i ma' rukuy ta ruk'amariik i rukuruus, eh ma' kirutahqeej taj, re' re' ma' ruk'ul ta chi waj tahqaneel.28Eh wila' wilik jino'q taq aweh i hat i neeruyejaa' jino'q runajt naah paat, ¿mi ma' peet naq neerutzunaa' riib' chub'irariik riij jarub' i naa rusacham, mi manlik neerukohlaaj ruyejeb'jiik ruuk' i rutumiin wilik?29Wila' ma' xub'ir riij, noq iraaj xa re' tz'aq ch'ikaab' reh i rupaat nee rukoj, ma' nee ta rukohlaaj ruyejeb'jiik, eh chu'nchel i neki ilwik i koq reh neenkikaqse'laaj i koq.30Je' wili i neenkiq'or chi riij: Re' winaq re' re', xa re' wo' tii xutik'aa' i koq ruyejeb'jiik i rupaat, eh ma' xukohlaaj ta ruyejeb'jiik, inko'q taqe.31Eh wila' xooj chi q'aq'inik jino'q i reey chuk'ulb'ejiik jino'q chik i reey, ¿mi ma' peet naq neerutzunaa' riib' chukapeb'jiik riij mi manlik i lajeeb' miil chi soldado neeruk'ulb'ilej wii' i juninaq miil chi soldado naa ruk'amam chaloq i reey jinaj?32Eh wila' riik'raaj chi ma' nee ta rukuy ruk'ulb'eejiik i reey jinaj, noq ko najt wilik chaloq, nee rutaq'aaj reje ruq'orariik, reh chi kikahnoq pansuqkiil k'uxliis.33Je' aj re' noq wilik re', xa awach taq aweh i hat, i ma' rukanaa' taj chu'nchel i xa chib'ih jariik wilik reh, ma' ruk'ul ta chi waj tahqaneel, inki Jesús. Re' noq inik'ik ruki'toq'onkiil aatz'aam (Mat 5.13; Mar 9.50)
34Eh re' aatz'aam ma' xta reet wila' komajaa' inik'ik i ruki'toq'onkiil. Eh wila' xik'ik i ruki'toq'onkiil, ma' xta chik ineratz'amej.35Xa ma' xta chik neenokik wii' ni xata reh ak'al, ni xata reh raxb'eesb'al paam ak'al xa nee la' inq'eb'arik reje wulu'. Awach raj kib'iram i wili, kib'iraj, inki Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij i cha'jen tentzun i rureq wo' chik i rutentzuun (Mat 18.10-14)
1Chu'nchel i kipahqanik tooj, taqe i aj mahk, xkijil i koq kiib' chi rib'irjiik i Jesús.2Re' taqe i aj fariseo, taqe i kik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal kich'olej i Jesús je' wili i xkiq'or:
Re' winaq wili i ruk'ul taqe ruuk' i aj mahk, i rub'an ruwa' ruhaa' kuuk', inki taqe.
3Xrib'iraj chi je' re' i Jesús, xuchaq'weej taqe ruuk' i jalwaach q'orik wili:4Qaq'or chi jino'q taq aweh i hat, i wilik jino'q siento rutentzuun, eh neensahchik jino'q keh i rutentzuun, ¿mi ma' nee naq i rukanaa' kahnoq panch'ahn i jinaj chik ma' siento, nenooj chusik'ariik i rutentzuun i jinaj, korehtaal nee rureq chaloq?5Eh noq neenooj rureq, ma' k'isiin suq kiil ruk'ux noq nee ruyeew cho nah tileb' nee ruk'am chaloq.6Noq neemponik parupaat, neerumol kiwach i ramigo, taqe i ruka'jaah, je' wili i nee ruq'or keh: Yu'naak suuqb'oq taq qak'ux awuuk', ruum xnureq chaloq i nutentzuun sahchinaq naq, inko'q.7Re' hin i nuq'or taq aweh chi je' re' i runimaal suq kiil k'uxliis inwihik pan taxaaj noq neeruyot' i ruk'ux chi riij i ru mahk jino'q i aj mahk. Chi kiwach ach jinaj ma' siento chi korik wach kik'ux ma' ajwaal ta wach chi keh chi naa kiyot'om i kik'ux, inki Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij ixoq xureq wo' chik i rutumiin
8Eh qaq'or chi wilik jino'q ixoq wilik lajeeb'-oq rutumiin re' ruuk' i saq wach, eh neenq'ehb'ik jino'q i rutumiin, ¿mi ma' nee naq i ruqop ruq'aaq' reh chi neerumes cho paam i rupaat chi q'uun korehtaal nee rureq i rutumiin re' re'?9Noq nee rureq, neerumol kiwach i ramigo ixoq, taqe i ruka'jaah ixoq, je' wili i nee ruq'or keh: Yu'naak suuqb'oq qak'ux taq awuuk' ruum xnureq wo' chik i nutumiin q'ehb'inaq naq, inko'q.10Re' hin i nuq'or taq aweh chi wilik wo' suq kiil k'uxliis kuuk' taqe i ruánjel i Dios, ruum jino'q i aj mahk i ruyot' i ruk'ux chi riij i ru mahk, inki Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij ajaab'ees xukuy wo' chik ru mahk i rak'uun
11Re' Jesús xuk'utjaaj wo' keh i na'ojb'al wili: Pan jinaj q'iij, jinaj i winaq ki'ib' i rak'uun xwihik.12Re' chaq'b'ees ak'un je' wili i xuq'or reh i rajaaw: Jaaw, yu'naak inwaaj chi nee nayeew weh taqe i nukooch naa akanaam, inki. Eh re' ajaab'ees xuch'aq wo' keh i ki'ib' chi rak'uun i chib'ih taqe jariik i wilik reh.13Eh xa komajaa'-oq wo' k'ih q'iij ruk'ulum i rukooch i chaq'b'ees ak'un, xkuxik ruk'ayem. Ruuk' i tumiin re' re', xooj chi najt pan tokoom tinamit. Ar xusach wach i rutumiin, xutoq'aa' rub'aan i re' ma' re'.14Eh noq k'uhlinaq chik i rutumiin, jinaj i runimaal wi'jaleel xchalik chupaam i tinamit re' re', eh xutoq'aa' rukuyum ruwa' ruhaa'.15Xrilow chi je' re' ak'un, xooj rupahqaaj rukamaj ruuk' jinaj i winaq patim ar. Eh panab'iix xtaq'ab'jik reje chi cha'jinik ahq ruum i winaq re' re'.16Re' ak'un re' re', ma' k'isiin i runuhmiik xaraaj naq chik ruk'uxum reh i wach chee' inkik'ux taqe ahq xanaah re', ma' awach ta wo' inye'wik reh.17Eh noq xooj kuxoq, xutoq'aa' kapeew, je' wili i xuq'or paruk'ux: Re' taqe i rumoso i wajaaw wilkeeb' parupaat wilik kiwa' kihaa' wilik naa re' inqohxanik chikiwach. Re' i hin, ayu' xakimik chik weh ruum nuwa'.18Re' hin naa wo' chik nusutiniik reje parupaat i wajaaw, je' wili i neenuq'or ponoq reh: Wajaaw, re' hin ximahkunik chuwach i Dios eh je' wo' chawach i hat.19Ruum aj re', ma' ruk'ul ta chik chi nee kinakoj chi hin awak'uun kinakoj la' chi xa je' chik hin jino'q amoso, kinko'q ponoq reh, inki.20Eh xuchop cho rub'eeh, xchalik wo' chik parupaat i rajaaw. Noq ko najt-oq xk'u'loq ruuk' paat ak'un, x-ilarik reje wach ruum i rajaaw, xketeljik reje wach. Xooj rajimam riib' i rajaaw chuk'ulariik, xq'ahchjik, eh xtz'ub'arik i koq i wach.21Eh re' ak'uunb'ees je' wili i xuq'or reh i rajaaw: Wajaaw, re' hin ximahkunik chuwach i Dios, je' wo' chawach i hat, je' re' noq ma' ruk'ul ta chik chi nee kinakoj chi hin awak'uun, inki.22Eh re' ajaab'ees je' wili i xuq'or keh i rumoso: Chawesaj taq lom chaloq i xti holohaq itz'ihy, chakoj taq chi riij i wak'uun wili. Chakoj taq rulopq'aaq' ju' q'ab', eh chakoj taq ruxijab' chi rooq.23Hiy taq chak'am i rak'uun wakax xti q'ina'. Nee taq inakansaj, naa qak'uxum, naa qa'nam qaninq'iij,24ruum re' wak'uun wili kamnaq panqak'ux, eh yu'naak xk'uloq wo' chik sahchinaq naq, eh xojk'ulik wo' chik rureq, inki ajaab'ees. Eh xkitoq'aa' ninq'ijinik.
25Eh re' aasb'ees ak'un kamanik i rub'an ponoq panab'iix. Noq xsutinik chaloq, ach-oq k'isiin ma' nk'u'loq ruuk' paat, xrib'iraj chi k'ahchi' i q'ooj, eh k'ahchi' soon.26Re' reh xuyuq'eej reje jinaj keh i móso, xupahqaaj reh chib'ih jariik i choqik k'ahchi' pampaat.27Eh je' wili i xq'orarik reh ruum i móso: Re' achaaq' xk'ulik wo' chik iloq pampaat ma' xta xuk'ul chaloq. Ruum aj re', re' awajaaw xuq'or chi xkanteesjik i rak'uun wakax xti q'ina', eh xutoq'aa' ninq'ijinik, i nuchjik.28Noq xrib'iraj chi je' re' i aasb'ees ak'un, xkaqrik. Ma' xraaj ta naq chik i koq okik pampaat, korehtaal xelik cho rij paat i rajaaw chuq'uunjiik wach chi okoq i koq pampaat.29Je' wili i xuq'or reh i rajaaw: Re' hin xata wo' jarub' haab' nutik'aam cho kamanik awuuk', eh ma' jank'al ta ma' xatnunimaj. Eh re' hat ni xata jino'q k'isa nukapraax aye'em chi naa nukansam, reh chi naaqa'nam qaninq'iij kuuk' taqe i wamigo.30Eh raaj i yu'naak, xakansaj inche rak'uun wakax xti q'ina' noq xk'u'loq wo' chik awak'uun re' re', xponik rusach atumiin ruuk' i rub'anariik i re' ma' re', eh xponik rusach kuuk' taqe i k'oyoom laj ixoq, inki.31Re' rajaaw je' wili i chaq'wik xub'an: Wak'uun, re' hat wilkaat wuuk' chi juneliik. Chu'nchel i chib'ih jariik i wilik weh, aweh naa nuye'em.32Xa re' la', yu'naak xti rub'ehel chi k'ahchi'kooj chi ninq'ijinik ruum i rusuqkiil qak'ux, ruum re' achaaq' wili kamnaq panqak'ux, eh xk'uloq wo' chik sahchinaq naq, eh xojk'ulik wo' chik rureq, inki, inki Jesús. Re' jalwaach q'orik chi riij i ilil ye'aab' ma' korik ta wach ruk'ux
1Re' Jesús xuq'or keh i raj tahqaneel i jalwaach q'orik wili: Jinaj i patroon xwihik chaloq q'e' b'ehoom, xwihik jinaj i ilil ruye'aab'. Eh wilik i xi ponik q'oroq reh chi k'ahchi' ruye'ariik chi re' chi ma' re' i chib'ih reh ruum i ilil ruye'aab'.2Eh re' patroon xuyuq'eej i ilil reh i ruye'aab', je' wili xuq'or reh: ¿Nik' wach noq wilik inkiq'or weh chawiij i hat? Yu'naak chaq'asaj weh i kamanik, ruum naa aweliik chi rilariik i nuye'aab', inki.3Re' i ilil reh i ye'aab', je' wili xuq'or: Chib'ih i nchee naa nub'anam, ruum re' nupatroon xuq'uch chik i nukamaj, eh re' hin ma' nee ta nukuy rab'ixjik wach aak'al. Eh kink'ixik chi nee kinooj chi pahqanik lemóxna chi' taq paat.4Aa xk'ulik chik panuk'ux chib'ih i naa nub'anam, reh chi wilik taqe nee kinkik'ul pankipaat noq nee kinkahnik chi ma' xta nukamaj, inki.5Xuyuq'eej chi kiju'junaal i wilik kik'aas ruuk' i rupatroon. Re' peet xponik, xupech'uj reh chi je' wili: ¿Jarub' aak'aas i hat ruuk' i patroon? inki.6Re' hin jinaj siento b'ariil chi aseite i nuk'aas ruuk', inki. Re' i ilil ye'aab' je' wili i xuq'or: Wili ahuuj reh aak'aas, hu' cha tz'ihb'aaj chik jino'q i huuj xalajeeb' roxk'ahl b'ariil chik chakoj ar, inki.7Eh je' wo' chik wili xuq'or reh i jinaj: Raaj i hat, ¿jarub' aak'aas ruuk'? inki. Re' hin jinaj siento kintaal chi trigo i nuk'aas ruuk', inki. Re' i ilil ye'aab' je' wili xuq'or: Wili ahuuj reh aak'aas. Chatz'ihb'aaj chik jino'q i huuj xa kajwinaq chik kintaal chakoj ar, inki.8Eh re' rupatroon xureq chi riij chi re' i ilil reh i ruye'aab' ma' korik ta imb'anik, xti q'as wach ruk'ux chub'aan taqe i ruyejaa' wach. Je' wo' re' q'asiil wach kik'ux i aj mahk ayu' wach ak'al noq xa kekeh inkiyejaa' wach. Ma' xata je' q'asiil wach kik'ux i wilkeeb' chik pan saqum.
9Re' hin i nuq'or taq aweh chi re' taq ab'ehomal inareq ayu' wach ak'al i wilik wii' i mahk kamanoq taq aweh, reh chi nee taq inareq k'ih-oq awamigo. Chi je' re', na' k'uhloq taq ab'ehomal, wilik taq neenk'ulwik chaaweh i hat aha' naa rub'aan wii' i k'acharik chi juneliik.
10Awach i korik wach ruk'ux ruuk' i k'isiin, korik wo' wach ruk'ux ruuk' i k'ih. Eh awach i ma' korik ta wach ruk'ux ruuk' i k'isiin, ma' korik ta wo' wach ruk'ux ruuk' i k'ih.11Wila' ma' korik taq wach ak'ux ruuk' i b'ehomal wach ak'al ma' korik taj, ma' awach taj i ch'iklik ruk'ux chi nee taq i ruyeew aweh i xti korik laj b'ehomal.12Eh wila' ma' korik taq wach ak'ux ruuk' i tokoom aj eh, ma' awach ta neenq'asanik taq aweh i xti aweh naq taq i hat.
13Ma' awach taj i móso neerub'an chi ki'ib' i rupatroon, ruum noq neerub'an i rukamaj i jinaj, ma' nee ta neerub'an i rukamaj i jinaj xa jinaj ineruk'ax, eh re' jinaj neerixowaaj wach. Je' re' noq, ma' nee ta rub'an chi junimjiik i Dios ruuk' i ruk'axariik wach i b'ehomal, inki Jesús.
14Eh re' taqe i aj fariseo i q'e' kik'axwik wach i b'ehomal, xkib'iraj chu'nchel i xuq'or i Jesús, ruum i re', xkikaqse'laaj i koq.15Je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús: Re' taq i hat, q'e' taq hat atoob' i na a'n awiib' chikiwach i tinamit. Xanaah re', re' Dios ineht'alinik reh i wilik taq cho panawánima, ruum re' q'e' nim wach chikiwach i tinamit, re' re' ma' imponik ta chuwach i Dios, ki uchjik. Re' i k'uhb'aal, eh re' i runimaal rajaawriik i Dios
16Re' i k'uhb'aal, ruch'ihil i xkiq'or taqe i jalal ruq'oral i Dios ko ar xponik ruq'orariik rib'iral paruq'ijil i Juan aj qasan ha'. Eh ar xtohq'ik cho ruq'orariik rib'iral i runimaal rajaawriik i Dios, eh chu'nchel i tinamit xq'orarik keh chi ajwaal wach chi naa kokiik ar.
17Re' hin i nuq'or taq aweh chi ma' k'axik taj chi neensahchik wach i taxaaj ruch'ihil i wach ak'al chuwach chi ma' nenooj eloq wach jino'q i ruq'or i k'uhb'aal, inki Jesús. Re' Jesús xq'orik chi riij i ch'aqaj iib' noq b'anooj chik kaxáro (Mat 19.1-12; Mar 10.1-12)
18Re' i winaq i ruch'aq riib' ruuk' i rehk'een, eh i rub'an wo' chik kaxáro ruuk' i tokoom ixoq, ruch'uwa'risaj wach irukaxaro. Eh awach i rub'an kaxáro ruuk' ixoq ruch'aqam i rub'ahiil, ruch'uwa'risaj wach irukaxaro, inki Jesús. Re' i b'ehoom eh re' i Lázaro
19Re' Jesús je' wili i xuq'or: Pan jinaj cho q'iij, jinaj i winaq xwihik chaloq q'e' b'ehoom. Xiik' naah holwochiil taqe i ruso' i rukoj, rajlaal q'iij i rub'an ruholohaq ninq'iij.20Eh jinaj wo' winaq xwihik chaloq, Lázaro rub'ihnaal q'e' neb'aa' nujinaq chi q'aah i riij, eh imponik rutzunaa' riib' wach ak'al chi chii' i rupuerta i b'ehoom.21Re' i neb'aa' laj winaq re' re' xaraaj naq chik ruk'uxum i ruxeer ruwa' i b'ehoom i ruq'eb' cho nah méxa. Xa re' tii taqe i tz'i' kik'ulik req'woq wach i ru q'aah.22Eh xponik i q'iij noq re' i neb'aa' re' re' xkimik, eh xk'amarik johtoq i ránjel rut'iosil kuum i ánjel pan taxaaj chupaam i loq'laj ye'aab' ruuk' i Abraham. Eh xkimik wo' hoq i winaq q'e' b'ehoom, xmuq'ub'jik i ruti'jolal.
23Noq k'ahchi' rik'iik chi ti' k'axik pan kiye'aab' kamnaq, xtz'ehtanik johtoq, xrilow reje wach chi najt i Lázaro chi wilik i koq ruuk' i Abraham.24Re' b'ehoom re' re' xuk'er reje chii', je' wili i xuq'or: Qajaaw Abraham, chaketelaaj nuwach Chataq'aaj cho weh i Lázaro chut'aqsaj chaloq i ju' q'ab' panha', reh chi neen k'ulik rut'aqsaj paam i nuchii', ruum re' hin k'ahchi' nuk'ulum i ti' k'axik ayu' pan q'aaq' inki.25Eh re' Abraham je' wili i xuq'or: Wak'uun, k'oloq panak'ux chi q'e' suq xat wihik noq xat k'acharik chaloq yu'naak k'ahchi' ak'ulum i ti' k'axik. Re' Lázaro reh, q'e' ti' xwihik noq xk'acharik chaloq, eh yu'naak, ayu' k'ahchi' ruk'ulum i rusuqkiil ruk'ux.26Eh ma' xata re' re', jinaj wo' hoq i runimaal julkahq inq'atwik pan qayejaal taq awuuk' i hat. Re' taqe i wilkeeb' ayu', ma' nee ta nkian reje i q'ahxik ar, ni xata re' taqe i wilkeeb' cho ar, neenkian chaloq i q'ahxik ayu', i nuchjik.
27Re' i b'ehoom je' wili i xuq'or: Qajaaw Abraham, xti cha kuy i nuq'or aweh, cha taq'aaj reje weh i Lázaro parupaat i wajaaw,28ruum ko ho'oob' chik taqe i nuchaaq' wilkeeb' cho ar, reh chi nee ruq'or keh chib'ih i k'ahchi' nuk'ulum i hin ayu', reh chi ma' nee ta kichalik chupaam i runimaal tojb'al mahk wili, inki.29Re' Abraham je' wili xuq'or: Re' keh kib'iram chik i k'uhb'aal ye'ooj reh i Moisés, je' wo' hoq i xkiq'or chaloq taqe i jalal ruq'oral i Dios inchol kinimam inki.30Re' i b'ehoom je' wili i xuq'or: Hoo', qajaaw Abraham, korik i xaq'or xa re' la', nee ta nooj jino'q i kamnaq chukojariik kina'ojb'al, nee naq inkiyot' i kik'ux chi riij i kimahk, inki.31Eh re' Abraham je' wili xuq'or reh: Wila' ma' xkinimaj i k'uhb'aal xuq'or i Moisés, i xkiq'or jalal ruq'oral i Dios, ra'j naa chik re' i nee ruq'or i neenk'aach reje ruka'peech neenkinimaj, i nuchjik, inki Jesús. Re' ruyohb'alil i q'ehb'ik pamahk (Mat 18.6-7,21-22; Mar 9.42)
1Re' Jesús je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel: Xa wilik wo' naa rub'aan wii' q'ehb'ik pamahk, xa re' la' q'e' ti' i naa ruk'ulum awach i ruq'eb' pamahk i tokoom2Eh ma' xta naq reet chi reh chi neenb'ak'arik chi ralaq jino'q i nimlaj ab'aj ke'b'al, neenkutarik qohoq ko paruchamiil i palaw, chuwach chi neeruq'eb' pamahk jino'q i nukok'taaq.3Re' taq i hat, chawik'raaj taq awiib', maaq'eb' taq pamahk aahermano.
Wila' xmahkunik taq chawach, chaq'il taq. Eh wila' xujal wach i runa'ojb'al, cha kuy taq ru mahk.
4Atoob' ta nee mahkunik chawach wuquub'-oq pech aahermano chuwach i jinaj q'iij, wila' wuqpech xuq'or aweh chi ma' naa ta chik rub'anam, inchol akuyum ru mahk, inki Jesús. Re' rajaawriik i ye'ej k'uxliis chi nimanik
5Re' taqe i raj tahqaneel i QaJaaw Jesús je' wili i xkiq'or reh:
Chayeew ruman i rukowiil qak'ux, inki taqe.
6Re' QaJaaw Jesús je' wili xuq'or:
A chopom ta taq k'isinoq ak'ux je' ta naq nimaal naq'wach mostása. Noq nee naq taq inaq'or reh i chee' wili chi je' wili: Chachuq reje awiib' ayu' hiy cha tik awiib' pan palaw, tiko'q naq taq reh, re' i chee' wili nee wo' naq taq tirunimaj, inki. Re' i kamanik wilik chinaah i móso chi naa rub'anam
7¿Mi wilik taq jino'q aweh re' hat wilik jino'q rumoso noq neensutinik chaloq panab'iix chi b'anaj arado oon chi cha'jinik wakax, nee ruq'or reh i rumoso chi je' wili: Kim ayu', cha a'n awa' ahaa', inko'q reh?8Je' la' wili i nee ruq'or reh i rumoso: Chayejaa' pee nuwa' nuhaa' ree xq'eq. Chayejaa' awiib' chi nuketariik, reh chi nub'anam-oq chik nuwa' nuhaa' i hin ko ra'j neena a'n awa' ahaa' re' hat, inko'q la' reh.9Eh ma' nee ta wo' rut'iosej reh i rumoso chi xub'an i kamanik xuq'or reh.10Je' wo' taq re' i cha a'n i hat noq akohlaam taq chik akamaj ruye'em taq cha naah i Dios. Je' taq wili cha q'or: Re' hoj ma' hoj ta tz'e'waach laj aj kamanoom, ruum xa re' wo' tii xqa a'n i ye'ooj chi qanaah, tiko'q taq, inki Jesús. Re' Jesús lajeeb' i aj rax q'aah xuk'achrisaj
11Noq ojik i rub'an i Jesús Jerusaleem, xik'ik ponoq pan xilak i Samaria ruuk' i Galilea.12Noq xponik i Jesús panab'iix wilik wii' patineel, ar xi elik chaloq i lajeeb' chi winaq raxq'aah i kiij xchalik kik'ul i Jesús, eh ko najt ruuk', xkipab'aa' cho kiib',13kow xkiq'or cho reh chi je' wili:
Jesús, aj Tijineel, chaketelaaj tii qawach, qoh ak'achrisaj inki taqe.
14Noq xitz'ehtjik reje ruum i Jesús, je' wili i xq'orarik keh:
Hiy taq cha k'uhtaaj awiib' chikiwach taqe i k'amal kib'eeh aj tiij, ki uchjik.
Eh noq ojik inki a'n xik'achjik ruuk' i kiyab'ilaal.
15Chi riij i re', jinaj keh i lajeeb' re' re', noq xukoj rehtaal chi xk'achjik chik, xak'erik chik chii' chulooq'jiik i Dios noq xsutinik chaloq ruuk' i Jesús.16Eh xuxuk'aa' riib' chuwach i Jesús, xuk'utzaa' qohoq i naah ko wach ak'al chut'iosjiik reh i Jesús i ruk'achreesjiik xb'aan. Re' winaq re' re', aj Samaria,17Re' Jesús je' wili i xuq'or:
¿Mi ma' lajeeb' naq chi kiib' re' i xik'achjik ruuk' i kiyab'ilaal? Raaj taqe i b'elejeeb', ¿aha' xi kahnik chaloq?
18Eh ¿chib'ih reet noq xa re' i jinaj chi winaq wili ma' re' ta aj judío xchalik chulooq'jiik i Dios ruum i ruk'achreesjiik xb'aan? inki.
19Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Wukteen johtoq, hiy panapaat. Ruum chi aye'em ak'ux, xatk'achjik ruuk' ayab'ilaal, inki reh. Nik' wach noq imponik i runimaal rajaawriik i Dios (Mat 24.23-28,36-41)
20Re' taqe i aj fariseo, xkipahqaaj reh i Jesús chi je' wili: ¿Jaruuj ink'ulik i runimaal rajaawriik i Dios? inki taqe.
Re' Jesús je' wili i xuq'or: Re' runimaal rajaawriik i Dios ma' ko ta naa taq awilom wach na' k'oloq.
21Eh ma' ko ta wo' naa ruq'orariik taq aweh chi je' wili: Ayu' wilik oon wulu' wilik, ma' tiuchjoq ta taq, ruum re' i runimaal rajaawriik i Dios wilik taq chik panaxilak yu'naak, inki.
22Re' Jesús je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Naa ruponiik i q'iij chi re' taq hat naa naq awaajwaam chi naa nuwihiik taq awuuk' junk'aam-oq i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, xa re' la', ma' naa ta taq awilom nuwach.
23Eh wilik i naa kiq'oriik reh chi je' wili: Ayu' wilik, oon ar wilik, inko'q taqe chi wiij. Xa re' la', mat'ooj taq chi rilariik, eh maatahqeej taq,24ruum na' chureq i ruq'ijil i nuk'uliik ruka'peech i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, k'ul naa nusihq'iniik chaloq je' rukab' i rub'an i ruch'aab' kahoq k'ul i rusihq'eej cho paam i taxaaj.25Xa re' la', peet naa nuk'ulum i ma' k'isa ti' k'axik, naakixowaam nuwach taqe i tinamit wilkeeb' chupaam taqe q'iij yu'naak.26Eh nik' wach i xk'ularik chaloq paruq'ijil i Noé, je' wo' re' i naa ruk'ulariik na' chureq ruq'ijil i nuk'uliik ruka'peech i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq.27Eh noq xk'ularik i re' wilik i wi'k inki a'n i uk'ik inki a'n i kaxáro inki a'n korehtaal xureq i q'iij chi xokik chupaam i kanowa paat i Noé. Eh xchalik i runimaal elal ha' xnujik wach ak'al ruuk' i re', xikimik chu'nchel i tinamit.28Eh je' wo' re' i xk'ularik paruq'ijil i Lot, wilik i wi'k inki a'n uk'ik inki a'n i loq' inki a'n wilik i k'aay inki a'n, wik' inki a'n, i yej-anik kipaat inki a'n.29Eh noq xelik reje i Lot Sodoma, xqajik cho pan taxaaj i q'aaq' ruch'ihil asufre ruuk' i re', xikimik chu'nchel i tinamit wilkeeb' ar.30Je' re' i naa ruk'ulariik chupaam i q'iij na' kink'oloq ruka'peech i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq.
31Eh na' chureq i q'iij re' re', awach i wilik ponoq kochinaah i rupaat, manqajik chaloq chi rehtesjiik i chib'ih reh parupaat, eh awach i wilik ponoq parab'iix, mansutinik chaloq parupaat.32K'oloq taq panak'ux chib'ih i xuk'ul i rehk'een i Lot.33Awach iraaj ruko'leem riij i ruk'achariik ayu' wach ak'al, naa ruq'eb'em i juneliik k'acharik. Awach i ruq'eb' i ruk'achariik ayu' wach ak'al, naa rureqem i juneliik k'acharik.
34Re' hin i nuq'or taq aweh chi chupaam aq'ab' na' kink'oloq i hin, ki'ib' taqe i jinaj chi ch'aht naa kiwihiik wii' jinaj i naa ruk'amariik johtoq, eh jinaj naa rukanab'jiik kahnoq.35Eh ki'ib' wo' taqe ixoq jinaj naa kiwihiik wii' chi ke'k jinaj i naa ruk'amariik johtoq, eh jinaj naa rukanab'jiik kahnoq.36Eh ki'ib' wo' taqe i winaq jinaj naa kiwihiik wii' panab'iix jinaj i naa ruk'amariik johtoq, eh jinaj naa rukanab'jiik kahnoq, inki.
37Eh xpahqaljik reh i Jesús kuum i raj tahqaneel chi je' wili:
Jaaw, ¿aha' naa ruk'ulariik i re'? inki taqe.
Re' Jesús je' wili xuq'or:
Aha' naa ruwihiik i kamnaq, ar naakimolom kiib' taqe k'uch, inki. Re' jalwaach q'orik chi riij ixoq kamnaq rub'ahiil ruch'ihil jinaj i q'atal q'orik
1Re' Jesús jinaj i jalwaach q'orik xuq'or keh i raj tahqaneel, k'uhtb'al reh chi ajwaal wach chi naa kianam kitiij reh chi ma' naa ta rub'anam kiib' kik'ux.2Je' wili xuq'or keh: Pan jinaj q'iij, jinaj i q'atal q'orik xwihik chaloq pan jinaj tinamit. Re' reh ma' ruyohleej tee Dios, eh ma' awach taj imponik panaq'wach.3Eh chupaam i tinamit re' re', xwihik wo' chaloq jinaj ixoq kamnaq rub'ahiil. Eh k'ih pech xponik ruuk' i q'atal q'orik re' re', chi naa naq ruq'atariik i q'orik chinaah i nixowanik wach.4Re' q'atal q'orik ma' xub'an ta otob'il reh ixoq jarpech xponik ruuk' pampeet. Eh koq'uun chik, je' wili xuq'or paruk'ux: Atoob' ta ma' nuyohleej i Dios, eh ma' awach taj imponik pan naq' nuwach,5naa nuko'leem ixoq wili kamnaq rub'ahiil, ruum ma' rukanaa' ta nujot'ariik. Wi ma' chih, ma' nee ta rukanaa' i k'ulik, ma' nee ta chik i nukuy i nujot'ariik neerub'an, inki, inki Jesús.
6Re' QaJaaw Jesús je' wili i xuq'or: Wila' je' re' i xuq'or i q'atal q'orik yiib' wach i runa'ojb'al,7ra'j naa chik re' Dios ma' neeruko'leej taqe i rusik'im cho kiwach, re' taqe i kipahqanik i rotob'il chi q'iij chi aq'ab'. Eh re' taqe re', nee wo' taqe ruy-eej ruuk' q'unil.8Re' hin i nuq'or taq aweh chi re' Dios jumehq'iil naa ruko'leem taqe. Xa re' la', na' kink'oloq ruka'peech i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, ¿mi wilik ta wo' i aj nimaneel ayu' wach ak'al? inki. Re' jalwaach q'orik chi riij i aj fariseo ruch'ihil i aj pahqan tooj
9Re' Jesús xuk'utjaaj wo' chik jinaj i jalwaach q'orik wili keh i ju'jun q'e' atoob' inki a'n kiib' xanaah re' inkixowaaj wach taqe i tokoom. Je' wili xuq'or keh:10Pan jinaj q'iij, kiib' taqe i winaq xponik kian kitiij parupaat i Dios. Re' jinaj, re' ruuk' taqe i aj fariseo. Eh re' jinaj, re' ruuk' taqe i kipahqanik tooj.11Re' aj fariseo pan pa'lik xub'an rutiij, je' wili i xuq'or: QaJaaw Dios, re' hin inut'iosej aweh, ruum ma' je' ta nukab' taqe i tokoom, ajileq' taqe, yiib' wach i kina'ojb'al, ch'aqal wach kaxáro taqe. Eh ma' je' ta nukab' i aj pahqan tooj wili.12Eh ka'pech ma' nub'an ta nuwa' chalooq'jiik chupaam i xamano. Eh chu'nchel i nutz'aaq inureq, i nuyeew aweh i ru lajeeb' sentabohiil, inki.13Eh re' i aj pahqan tooj reh ko je' wulu' xuyeew reje riib', ni xata xukapaaj johtoq tz'ehtanik pan taxaaj. Xa kow la' i rutuy i koq chi q'ab' i chi' ruk'ux, eh je' wili xuq'or: QaJaaw Dios, chaketelaaj tii nuwach, cha kuy numahk, ruum re' hin q'e' hin aj mahk inki.14Re' hin i nuq'or taq aweh chi re' i aj pahqan tooj, kuyuuj chik ru mahk noq xsutinik reje parupaat. Eh re' i aj fariseo reh, ma' xkuyarik tee ru mahk. Je' re' noq, awach i runimb'isaj riib' naa rehtesjiik i runimaal wach, eh awach i ma' runimb'isaj ta riib', naa ruye'ariik runimaal wach, inki. Re' Jesús xukuxisaj taqe i kok' ha'lak'un (Mat 19.13-15; Mar 10.13-16)
15Eh wilik taqe i kok' ha'lak'un xkik'am chaloq chuwach i Jesús, reh chi naa ruye'em i q'ab' chikinaah. Eh re' taqe i raj tahqaneel, xkiq'il taqe i xi k'amwik cho keh i kok' ha'lak'un.16Eh re' i Jesús, xuyuq'eej taqe i raj tahqaneel, je' wili xuq'or keh:
Maaq'at taq chikiwach i kok' ha'lak'un, kichaloq pee wuuk', ruum re' keh ehchan taqe reh runimaal rajaawriik i Dios.
17Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi awach i ma' xuk'ul i runimaal rajaawriik i Dios chi je' rukab' jino'q i ha'lak'un, ma' jaruuj naa rokiik pa runimaal rajaawriik i Dios, inki. Jinaj i winaq b'ehoom xq'o'rinik reh i Jesús (Mat 19.16-30; Mar 10.17-31)
18Jinaj i k'amal kib'eeh i aj judío xupahqaaj reh i Jesús chi je' wili:
Atoob'laj aj Tijineel, ¿chib'ih naq ineenub'an chi neenwehchaaj i juneliik k'acharik? inki.
19Re' Jesús je' wili xuq'or:
¿Chib'ih reet noq inaq'or chi hin atoob'? Ma' awach ta chik jino'q atoob' xa re' wo' hoq i jinaj chi Dios atoob'.
20Mi aweht'al ¿chib'ih ruq'or i taqe k'uhb'aal? Re' taqe ruq'or chi je' wili: Maach'uwa'risaj wach aakaxáro, maakansaj aawas achaaq', mat elq'anik maachuk i q'orik chi jot'b'al keh i tokoom cha nimaj atuut awajaaw, inki, inki Jesús.
21Re' winaq je' wili xuq'or:
Chu'nchel taqe i ruq'or i k'uhb'aal re' re', xa nunimaj wo' chaloq pan wak'uniil, inki.
22Eh re' i Jesús, je' wili i xuq'or reh:
Xa re' la' re' hat jinaj chik i komajaa' i na a'n: Chak'ayej chu'nchel i chib'ih aweh, re' i tz'aaq neenasiij keh i neb'aa'. Eh nee tiooj chi wiij, reh chi nee nareq i b'ehomal pan taxaaj, inki.
23Eh noq xrib'iraj chi je' re' i winaq, q'e' xchalik rutz'irkiil wach, ruum q'e' b'ehoom.24Noq xrilow i Jesús chi q'e' xchalik rutz'irkiil wach i winaq re' re', je' wili xuq'or:
Re' taqe b'ehomaq, ma' k'isiin k'axkiil chi keh chi neekiokik pa runimaal rajaawriik i Dios.
25Eh chi reh jino'q i chikop cameyo, ma' k'axik ta chi reh chi neenik'ik paruhopil jino'q i kúxa chuwach chi neenokik jino'q i b'ehoom pa runimaal rajaawriik i Dios, inki.
26Re' taqe i xi ib'irinik reh, xkipahqaaj chi je' wili:
Wila' je' re', ¿awach aj wo' re' i naa ruko'ljiik? inki taqe.
27Re' Jesús je' wili kichaq'weesjiik xub'an:
Aha' wilik i k'axik rub'aan chi keh i winaq, re' Dios neerub'an rub'aan, inki.
28Eh re' Pedro je' wili xuq'or reh i Jesús:
Jaaw, re' hoj xqakanaa' chaloq chu'nchel i chib'ih qeh, eh re' chik i hat xatqatahqeej, inki.
29Re' reh je' wili i xuq'or:
Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi xa awach pa' i ruum i ruq'orariik rib'iral i runimaal rajaawriik i Dios xukanaa' chaloq i rupaat, rehk'een, ras ruchaaq', rutuut rajaaw, oon rak'uun rixq'uun,
30ma' k'isiin chik i jilow naa ruk'ulum ayu' wach ak'al. Eh chupaam chik i junch'iht chi k'acharik, naa ruk'ulum i juneliik k'acharik, inki Jesús. Re' Jesús xuq'or wo' chik rib'iral roxpeech i rukimiik (Mat 20.17-19; Mar 10.32-34)
31Re' Jesús xuyuq'eej taqe pareh i kab'laj chi raj tahqaneel, je' wili xuq'or keh:
Yu'naak ojik inqa'an Jerusaleem, ar naa rojiik eloq wach chu'nchel i kitz'ihb'aam cho taqe i jalal ruq'oral i Dios chi naa nuk'ulum i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq.
32Ar naa kinkiq'asam pan kiq'ab' i tokoom tinamit, naa kinkikaqse'laam, naakinkib'ajam, naakichuhb'aam i panaq' nuwach.33Eh naa kiin kiq'ojib'eem, nakiin kikansam xa re' la' paroox q'iij naa wo' chik wukteesjiik chaloq chi k'achlik nuwach, inki.
34Re' keh xama' xkireq ta wo' chi riij i xq'orarik keh. Eh ni xata keht'al chib'ih i k'ahchi' ruq'orariik keh ruum i Jesús, ruum re' taqe i xq'orarik keh re' re', ma' xkian ta pee rureqariik chi riij. Re' Jesús xuk'achrisaj jinaj i moywach chupaam i b'eeh inooj Jericó (Mat 20.29-34; Mar 10.46-52)
35Noq re' Jesús ach k'isiin ma' imponik pan tinamit Jericó, jinaj i winaq moywach tzunlik chii' b'eeh chi pahqanik lemóxna.36Noq xrib'iraj i moywach re' re' chi ma' k'isiin i tinamit i k'ik inki a'n xupahqaaj chib'ih kianam i tinamit re' re'.37Eh xkiq'or reh chi re' Jesús aj Nazaret i k'ahchi' rik'iik pamb'eeh.38Xrib'iraj chi je' re' i moywach xuk'er reje chii' chi q'orob'jiik i Jesús chi je' wili:
Jesús, hat Riih rumaam i reey David, chaketelaaj nuwach inki reh.
39Eh re' taqe i peet chuwach i Jesús xkiq'il naq i moywach chi maruk'er chik chii'. Eh re' reh q'e' chik kow xuk'er chii' chi je' wili:
Hat Riih rumaam i reey David, chaketelaaj nuwach inki reh.
40Xrib'iraj chi je' re' i Jesús, xpa'lojik, xutaq'aaj ruk'amariik i moywach Eh noq xk'u'loq ma' najt ta ruuk', xupahqaaj reh chi je' wili:41¿Chib'ih inawaaj chi neenub'an aweh? inki.
Re' moywach je' wili i xuq'or:
Jaaw, re' hin inwaaj naq chi neena teh weh i naq'nuwach, inki.
42Eh je' wili i xq'orarik reh ruum i Jesús:
Tehok i naq'awach. Ruum chi aye'em ak'ux, xatk'achjik chik, i nuchjik.
43Re' moywach xa chupaam wo' jumehq' re' re' xteh inaq'wach, xooj chi riij i Jesús, xasuq chik ruk'ux chulooq'jiik i Dios. Eh xkiloq'ej wo' Dios chu'nchel i tinamit xi-ilwik reh i re'. Re' Jesús eh re' Zaqueo
1Re' Jesús xokik i koq Jericó, eh xik'ik reje chupaam i tinamit re' re'.2Ar xpatinik jinaj i b'ehoom laj winaq, Zaqueo rub'ihnaal, k'amal kib'eeh i kipahqanik tooj inkamanik ar Roma.3Re' Zaqueo xaraaj naq chik runab'eem wach i Jesús xa re' la', ma' xub'an ta wo' rilariik wach kuum i ruk'ihaal tinamit, ruum xa k'isiin tii rooq.4Ruum aj re', xooj rajimam riib' chi peet b'eeh xjohtik chinaah jinaj i chee' Sicómoro, wilik ma' najt ta chii' b'eeh, re' xraaj chi xrilow wach i Jesús noq xik'ik ponoq ar.5Eh noq xik'ik ponoq ar i Jesús, xtz'ehtanik johtoq nah chee' ar xrilow johtoq wach i Zaqueo, je' wili i xuq'or reh:
Zaqueo, qajeen chaloq chi jumehq'iil, ruum re' hin yu'naak naa nub'anam nupatal panapaat, inki reh.
6Re' Zaqueo jumehq'iil wo' xqajik cho nah chee', xooj-lom parupaat, eh xasuq suq chik ruk'ux noq xuk'ul i Jesús parupaat.7Noq xkilow chi je' re' i tinamit, chi kunchelaal xtohq'ik kich'olem i Jesús, xtohq'ik kiq'orom chi re' reh ruuk' jinaj i winaq aj mahk xub'an rupatal.8Re' Zaqueo xpa'lojik johtoq, je' wili i xuq'or reh i QaJaaw Jesús:
Jaaw, re' hin chu'nchel i chib'ih jariik wilik weh neenusiij yejaal-oq keh i neb'aa'. Eh wila' awach i welq'aam chib'ih reh, kijib' chik chi je' re' k'ihaal ineenuyeew reh chi jilow, inki.
9Eh re' i Jesús, je' wili i xuq'or:
Yu'naak xk'ulik chik i ko'lenb'al iib' chupaam i paat wili, ruum re' i winaq wili, riih rumaam wo' chaloq i Abraham.
10Ruum re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, xin chalik chi rusik'ariik chi ruko'ljiik i sahchinaq parumahk, inki. Re' jalwaach q'orik chi riij i tumiin (Mat 25.14-30)
11Re' tinamit xkib'iraj i koq noq xuq'or taqe re' i Jesús. Eh re' reh jinaj i jalwaach q'orik xuq'or keh, ruum ach k'isiin ma' imponik Jerusaleem, eh re' taqe i tinamit xkikapaaj chi ach k'isiin ma' imponik i runimaal i rajaawriik i Dios ar.
12Je' wili i xuq'or keh: Pan jinaj cho q'iij xwihik jinaj i winaq wilik rajaawriik. Xooj chi najt pan tokoom tinamit, chuk'ulariik i rajaawriik chi reyil, eh naa wo' chik rusutiniik chaloq.13Eh noq ach k'isiin ma' nooj, lajeeb' i rumoso xuyuq'eej ruuk'. Eh ruk'ihaal tumiin xuyeew keh, cha a'n taq ayak ruuk', kore' chik na' kinsutinoq chaloq na' chaq'asaj taq weh, inki.14Eh inixowjik wach kuum i rutinamiit, ojinaq-oq chik i reh, wilik taqe i aj taqareel xkitaq'aaj reje chupaam i tinamit re' re', reh chi xponik kiq'or chi je' wili: Re' hoj ma' nqaaj taj chi re' winaq re' re' nee nakoj chi qareey, inki taqe.
15Eh noq ruk'ulum chik i rajaawriik chi reyil xsutinik wo' chik chaloq. Eh noq xk'ulik, xutaq'aaj taqe ruk'amariik i rumoso ruye'em kahnoq wii' i rutumiin, naab'al reh jarub' i xrak'uneej chikiwach chi kiju'junaal.16Re' peet xponik, je' wili xuq'or: Jaaw, re' atumiin i xayeew kahnoq weh, lajeeb' chik chi je' re' k'ihaal xrak'uneej chi nuwach, inki.17Re' reey je' wili xuq'or: ma' xta reet hat atoob'laj móso. Ruum chi korik wach ak'ux ruuk' i k'isiin, re' hin naa kaat nukojom chi ajaab'esil chikinaah i lajeeb' seht chi kok' tinamit, i nuchjik.18Eh xooj wo' chik k'oloq i móso jinaj, je' wili i xuq'or reh i reey: Jaaw, re' atumiin xayeew kahnoq weh, ho'oob' chik chi je' re' k'ihaal xrak'uneej chi nuwach inki.19Re' reey je' wili ruchaq'weesjiik xub'an: Re' hat naa wo' kaat nukojom chi ajaab'esil chikinaah i hoob' seht chi kok' tinamit, inki reh.
20Re' jinaj chik xooj wo' k'oloq xa re' la', je' wili i xuq'or reh i reey: Jaaw, wili atumiin aye'em kahnoq weh re' hin xnuyut panusu't.21Xinyo'jik awuum, ruum weht'al chi re' hat, hat josq'laj winaq inamol i xa chib'ih jariik aha' ma' aye'em ta wii', eh inajach aha' ma' atikim ta wii', inki.22Eh re' i reey, je' wili xuq'or: Re' hat, hat jinaj móso yiib' wach ana'ojb'al. Ruum i xaq'or re' re', naa nuq'atam i q'orik cha naah. Wila' aweht'al chi hin josq'laj winaq, inumol i xa chib'ih jariik aha' ma' nuye'em ta wii', inujach aha' ma' nutikim ta wii',23¿chib'ih reet noq ma' xak'am reje i nutumiin aha' i molarik wii' tumiin, reh chi xkiq'asaj naq weh i nutumiin haa' i tojb'al riij noq xinsutinik chaloq panupaat? inki.24Re' reey je' wili i xuq'or keh i wilkeeb' ar: Chaq'uch taq reh i nutumiin re' re' chayeew taq reh i lajeeb' chik chi je' re' k'ihaal i xrak'uneej chuwach, inki.25Re' keh je' wili i xkiq'or: Jaaw, re' reh lajeeb' chik chi je' k'ihaal i xayeew reh i wilik ruuk' inki taqe.26Re' reey je' wili i xuq'or: Re' hin i nuq'or taq aweh chi i re' wilik chib'ih reh, naa ruye'ariik ruman reh. Eh re' i ma' xta wilik reh, naa ruq'uchariik reh wila' wilik k'isinoq chib'ih reh.27Eh re' taqe i ki-ixowanik nuwach, i ma' xkaaj ta naq chi xi nokik chi kireey, chak'am taqe cho weh ayu', nee taqe nakansaj chi nuwach, inki reey, inki Jesús. Re' noq xokik i Jesús Jerusaleem (Mat 21.1-11; Mar 11.1-11; Juan 12.12-19)
28Noq rukohlaam chik ruq'orariik taqe re' i Jesús, xuchop reje rub'eeh reh ojik Jerusaleem.29Eh noq ach k'isiin ma' imponik i Jesús ma' najt ta ar Betfagé eh ar Betania, re' wilkeeb' chucheel i yuuq', olivo, ki'ib' keh i raj tahqaneel xutaq'aaj taqe reje chi taqarik,30je' wili i xuq'or keh:
Hiy taq panab'iix wilkeeb' wii' patineel wilik reje chi qawach. Noq nee taq ti ponik ar, nee taq inareq chi b'ak'lik jinaj i k'isa b'uurux komajaa' awach injohtik chi riij. Nee taq inachej chaloq, eh nee taq i nak'am cho weh ayu'.
31Eh wila' awach xpahqanik taq aweh chihreet noq k'ahchi' taq achejem i k'isa b'uurux, je' taq wili i cha q'or reh: Reh i QaJaaw Jesús naa rukamaniik, tiko'q taq reh, inki.
32Re' taqe i ki'ib' chi raj tahqaneel xiooj wo' hoq, xponik wo' kireq i k'isa b'uurux je' rukab' i xq'orarik reje keh.33Noq k'ahchi' kichejem i k'isa b'uurux, xpahqaljik keh chi je' wili kuum i ehchan reh:
¿Chib'ih reet noq k'ahchi' taq achejem? ki uchjik.
34Re' keh je' wili i xkiq'or:
Re' hoj k'ahchi' qacha'jeem, ruum naa rukamaniik reh i QaJaaw Jesús, inki taqe.
35Eh xkihe' i kib'urb'aal chi jurub' i k'isa b'uurux, xkik'am reje reh i Jesús, eh xkijosaj chi riij i k'isa b'uurux.36Noq ojik i rub'an i Jesús, re' tinamit xkihe' wach i kib'urb'aal chupaam i b'eeh xik'ik wii'.37Noq k'isiin ma' rutoq'aa' qohoq qajik i Jesús chi ju' yuuq', olivo, chu'nchel i tinamit kitahqinik reh xtohq'ik kik'erem kichii' ruum rusuqkiil kik'ux. Eh xkiloq'ej i Dios, ruum xkilow taqe i ma' ilooj taj xub'an i Jesús.38Je' wili i xkiq'or:
Xti wilik ruloq'il i Reey xk'u'loq parub'ihnaal i QaJaaw Dios wih-oq ta naq i rusuqkiil k'uxliis pan taxaaj, eh loq'imaj ta naq i Dios wilik cho ar inki taqe.
39Eh wilik taqe i wilkeeb' ar i re' ruuk' taqe i aj fariseo, je' wili i xkiq'or reh i Jesús:
Aj Tijineel, chaq'il taqe i kitahqinik aweh, chi maa inkik'er chik kichii', inki taqe.
40Eh re' Jesús je' wili xuq'or:
Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh, wila' ma' xkik'er chik kichii' i keh chi nulooq'jiik, re' chik taqe ab'aj neenkik'er kichii', inki.
41Noq xponik i Jesús ma' najt ta ruuk' i Jerusaleem, xrilow reje kiwach i tinamit, eh xroq'ej reje kiwach.42Je' wili i xuq'or reje keh:
Neeta naq taq inareq chi riij chupaam i q'iij yu'naak i neen ye'wik taq rusuqkiil ak'ux xama' xta chik inki, ruum keeb'amaj taq chawach, xama' naa ta wo' taq awilom wach.
43Ach k'isiin ma' imponik taqe q'iij chi naa taq ak'ulum i ti' k'axik. Re' taqe i ki-ixowanik taq awach naa kikojom i tz'aq chi junsuut taq aatinamiit, eh naa kikotem riij, eh k'ul taq naakiq'atam chawach.44Eh naa kisacham awach taq i hat, je' wo' taq aatinamiit, je' wo' taqe i paat wilkeeb' chupaam ma' jino'q chik ab'aj korjinaq wii' naa rukahniik paruye'aab', ruum ma' xayeew ta taq rajaawriik i Dios chupaam i jumehq' noq xchalik taq chako'ljiik, inki Jesús. Re' Jesús xresaj taqe chaloq i aj k'aay wilkeeb' parupaat i QaJaaw Dios (Mat 21.12-17; Mar 11.15-19; Juan 2.13-22)
45Chi riij i re', xokik i koq i Jesús parupaat i QaJaaw Dios, eh xtohq'ik taqe chaloq resam ar i aj k'aay, i loq'ool wilkeeb' ar46je' wili i xuq'or keh:
Pan santo laj huuj tz'ihb'amaj chaloq chi je' wili i xuq'or i Dios: Re' nupaat b'amb'al tiij naa rukamaniik wii', inki. Eh re' taq i hat akojom taq chi ke'emb'al kiib' ajileq', inki.
47Eh chu'nchel q'iij i rub'an i k'uhb'alinik parupaat i Dios. Eh re' taqe i kajaaw k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik reh i k'uhb'aal, taqe i kajaaw tinamit, xtohq'ik kisik'im chi riij nik' wach noq naa kikansam i Jesús.48Xa re' la', xama' xkireq ta wo' chi riij nik' wach noq naa kikansam, ruum chu'nchel i tinamit xa nkiyeew chik i koq i kixikin chi rib'irjiik taqe i k'ahchi' ruq'orom. Re' i rajaawriik i Jesús (Mat 21.23-27; Mar 11.27-33)
1Pan jinaj q'iij, noq re' Jesús, xuk'uhb'alej tinamit parupaat i Dios, eh xuq'or keh i ak' k'uhb'aal ree ko'lemb'al iib'. Xiponik ar taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, taqe i nimaq wach kikamaj chi kixilak i aj judío,2xkipahqaaj ree Jesús chi je' wili:
¿Aha' inchalik awajaawriik chub'aan taqe re'? ¿Awach inye'wik awajaawriik chub'anariik? inki taqe reh.
3Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Je' wo' hin jinaj q'orik naa nupahqaam taq aweh i hat, inwaaj chi nee taq inachaq'weej weh. Chaq'or aj taq weh re' hat:
4¿Awach xtaaq'anik cho reh i Juan chi qasanik ha', re' Dios oon xa winaq taqe? inki.
5Eh re' keh, k'ul xtohq'ik kiwech'um riij chikiwach chib'ih i naa kiq'orom, je' wili i xkiq'or: Wila' xqaq'or chi re' Dios xtaaq'anik cho reh: ¿Chib'aaj reet noq ma' xanimaj taq re'? inko'q qeh.6Eh wi xqaq'or chi xa winaq xtaaq'anik cho reh, yohb'aal maaqoh kikansaj chi ab'aj i tinamit, ruum chu'nchel kinimanik reh chi korik chi re' Juan aj qasan ha' jalal ruq'oral i Dios, inki taqe.
7Ruum aj re', je' wili i xkiq'or: Ma' qeht'al taj awach xtaaq'anik cho reh i Juan chi qasanik ha', inki taqe.8Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Je' wo' hin ma' nee ta wo' taq i nuq'or aweh i hat aha' inchalik i wajaawriik chub'anariik taqe re', inki. Re' jalwaach q'orik chikiij i kemelen ye'aab' yiib' wach i kina'ojb'al (Mat 21.33-44; Mar 12.1-11)
9Re' Jesús je' wili ruq'orkee i tinamit, panjalwaach q'orik: Pan jinaj cho q'iij, jinaj i winaq xutik ru-uuva paruye'aab'. Eh xuyeew chi kemeel i ruye'aab' keh i junch'uq chi kamanoom, eh xooj chi b'iyájo, najt xponik rub'an.10Noq xponik ruq'ijil i rusik'ariik i wach i ru-uuva, xutaq'aaj chaloq jinaj i rumoso chupahqaljiik i wach i ru-uuva naa naq rukahniik ree reh. Eh re' taqe i kemelen ye'aab' xkiq'ojib'eej i móso, xkitaq'aaj reje chi ma' jino'q i xkiyeew reje reh.11Eh re' i ehchan ye'aab', jinaj wo' chik i rumoso xutaq'aaj chaloq. Re' taqe i kemelen ye'aab' xkib'ajib'eej xkiq'ojib'eej i moso, xkitaq'aaj reje chi ma' jino'q chi naq'wach i uuva xkiyeew reje reh.12Re' ehchan ye'aab' jinaj wo' chik i rumoso xutaq'aaj chaloq. Eh re' taqe i kemelen ye'aab' xkihopib'eej wo' chik reje eh xkesaj cho chupaam i ye'aab' re' re'.
13Eh noq xooj kuxoq, je' wili i xuq'or paruk'ux i ehchan ye'aab': Chib'ih nchee naa nub'anam. Antaq'aaj oon inche reje i wak'uun q'e' nuk'axam nee-oon naq inche imponik panaq'kiwach, inki.14Eh noq xkilow kemelen ye'aab' chi wilik chik ar i ak'uunb'ees, je' wili i xkiq'or chikiwach: Re' winaq wili reh naa rukahniik i ye'aab' tikooj wii' uuva. Ruum aj re', ma' xta reet chi neenqakansaj, chi je' re' qeh i hoj neenkahnik i ye'aab', inki taqe.15Eh xkesaj chaloq aak'uunb'ees chupaam i ye'aab' tikooj wii' uuva, eh xkikansaj. Eh ¿chib'ih i naa rub'anam i ehchan uuva kuuk' taqe i re' noq inaq'or taq i hat?16Re' ehchan reh uuva naa rojiik kuuk' i kemelen ye'aab' re' re', naa taqe rukansam, eh tokoom chik aj eh naa ruye'em chi kemeel i ruye'aab', inki Jesús.
Re' keh je' wili xkiq'or:
Inko'q ta naq i Dios ma' ta naq neenk'ularik i re' inki taqe.
17Eh re' i Jesús kow xutz'ehtaaj taqe reje, je' wili i xuq'or keh:
Wila' ma' neenk'ularik i je' re', ¿chib'aaj wo' ruq'or re' i tz'ihb'amaj pan santo laj huuj, chi je' wili?
Re' ab'aj ma' xponik ta panaq'kiwach i aj yej-an paat, re' re' xkahnik chi rukowiil i rooq i paat, inki.
18Eh xa awach pa' i neenq'ehb'ik chinaah ab'aj re' re', kok' xeer naa rukahniik. Eh awach aj chinaah neenq'ehb'ik ab'aj re' re', neerupuch'ib'eej, xa je' chik pooq neenkahnik, inki Jesús. Re' rupahqaljiik mi ruyee riib' chi naa rub'aan i tooj ruuk' ajaab'ees (Mat 21.45-46; 22.15-22; Mar 12.12-17)
19Eh re' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal xkaaj naq kichopom i Jesús chupaam i jumehq' re' re', ruum xkireq chi riij chi re' jalwaach q'orik xuq'or chikiij i keh xq'orik. Xa re' la', ma' xkichop ta wo' hoq, ruum kiyo'jik kuum i tinamit.
20Ruum aj re', wilik taqe i winaq korik tii chik wach kik'ux inki a'n kiib', xkitaq'aaj chaloq chutahariik i Jesús, reh chi naa naq kiminim chupaam i mahk chi q'orarik. Ruuk' i re', naa naq kiq'asam pan q'ab' i q'atal q'orik.21Re' taqe i aj tahool re' re', je' wili i xkiq'or reh i Jesús:
Aj Tijineel, re' hoj qeht'al chi re' taqe inaq'or, re' taqe i k'uhb'aal i na a'n, xti korik. Re' hat ma' awach taj i tokoom rilariik i na a'n, xanik' pa' wach i runa'ojb'al i ju'jun. Eh inaq'or rukorkiil nik' wach i k'acharik iraaj i Dios.
22Re' hoj inqaaj chi neenaq'or qeh, ¿mi rub'ehel chi neenqa a'n i tooj ruuk' ajaab'ees aj Roma oon ma' rub'ehel taj? inki taqe.
23Eh re' Jesús, noq xukoj rehtaal chi ma' holohik taj i k'ahchi' kikapaam chi riij, je' wili i xuq'or keh:
24Chak'uhtaaj taq jino'q weh i tumiin, inki. Eh xkik'uhtaaj wo' reh, eh xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Awach aj eh i wachiis i b'ihnaal wilik chuwach? ki uchjik.
Re' i wach ajaab'ees aj Roma, eh re' i rub'ihnaal, inki taqe.
25Re' Jesús je' wili xuq'or:
Wila' je' re', koruman wo' taq chi neenatoj riij reh ajaab'ees i ree ajaab'ees. Eh koruman wo' taq chi neenatoj riij reh i Dios i ree Dios, ki uchjik.
26Eh re' taqe tahool re' re' ma' xta xkireq wii' ru mahk i Jesús ruuk' i xuq'or chikiwach i tinamit sahchik la' kik'ux ruuk' i kichaq'weesjiik xub'an, eh ma' kota chik xiq'orik. Re' rupahqaljiik nik' wach noq wilik i kiwuktiik chee kamnaq (Mat 22.23-33; Mar 12.18-27)
27Eh wilik taqe i re' ruuk' aj saduceo, xiooj k'oloq ruuk' i Jesús, ma' nkinimaj taj chi kiwuktik wo' chik chaloq i kamnaq chi k'achlik kiwach. Ruum aj re', je' wili xkiq'or ree Jesús:28Aj Tijineel, re' k'uhb'aal rutz'ihb'aam kahnoq qeh i Moisés i ruq'or chi je' wili: Wila' xkimik jino'q i winaq chi ma' xwihik ta rak'uun rixq'uun ruuk' i rehk'een, re' chaq'b'ees ak'un inchol rub'anam kaxáro ruuk' i kahnel ixoq, reh chi neen wihik rak'uun rixq'uun parub'ihnaal i ras kamnaq, inki.29Ayu' najtir cho q'iij, wuquub' b'ila' taqe i winaq xi wihik chaloq kas kichaaq' kiib'. Re' i aasb'ees xkimik reje chi ma' xwihik ta rak'uun rixq'uun ruuk' i rehk'een.30Re' i rukab' ak'un xub'an wo' kaxáro ruuk' ixoq, eh xkimik wo' reje chi ma' xwihik ta rak'uun, rixq'uun ruuk',31i roox ak'un xub'an wo' kaxáro ruuk', eh korehtaal xkian kaxáro kiwuqcheel ruuk' i kahnel ixoq. Eh xikimik reje chi ma' jino'q keh i xwihik rak'uun rixq'uun ruuk' i kahnel ixoq.32Eh noq xooj kuxoq, xkimik wo' reje i kahnel ixoq re' re'.33Eh na' kiwuktoq chaloq chi k'achlik kiwach, ¿awach keh i wuquub' re' re' naa rukahniik chi rub'ahiil ixoq re' re', ruum kiwuqcheel xkian kaxáro ruuk'? inki taqe.
34Re' Jesús je' wili kichaq'weesjiik xub'an:
Ayu' wach ak'al re' taqe i winaq, re' taqe ixoq inki a'n kaxáro.
35Raaj taqe i ruk'ul chi keh chi naa kiponiik chupaam i junch'iht chik chi k'acharik, eh i ruk'ul chi keh chi naa wo' chik kiwuktiik chaloq chi k'achlik kiwach, atoob' ta winaq, oon ixoq taqe, ma' naa ta chik kianam kaxáro,36ruum ma' naa ta chik kikimiik, naa la' kikahniik chi je' kikab' taqe ánjel. Eh naa kikahniik chi rak'uun rixq'uun i Dios chik taqe, ruum naa wo' chik kiwuktiik chaloq chi k'achlik kiwach.37Eh re' Moisés ruye'em wo' qeh chi naab'jik chi re' taqe kamnaq kiwuktik wo' chik chaloq chi k'achlik kiwach, chupaam i ruq'oral i Dios re' i ruq'or wii' i k'iix chi k'ahtik i rub'an. Eh chi xuq'or QaJaaw Dios chi je' wili: Re' hin i ruDios i Abraham, i ruDios i Isaac, i ruDios i Jacob, inki.38Wila' je' re' i xuq'or chaloq i Dios, ar inkan chi riij chi re' Dios ma' re' ta ki Dios i kamnaq ki Dios la' i k'achalkeeb', ruum chuwach i reh chu'nchel k'achalkeeb', inki Jesús.
39Eh wilik taqe i re' ruuk' i kik'uhtanik reh i k'uhb'aal wilkeeb' i koq ar, je' wili i xkiq'or reh i Jesús:
Aj Tijineel, xti q'e' holohik i chaq'wik xa a'n, inki taqe reh.
40Je' re' noq, ma' kota chik xkichop kik'ux chupahqaljiik ree Jesús jino'q i q'orik. ¿Awach aj iih maam i Cristo? (Mat 22.41-46; Mar 12.35-37)
41Re' Jesús xupahqaaj keh i kik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal chi je' wili:
¿Chib'ih reet noq inaq'or taq i hat chi re' i Cristo xa riih rumaam i reey David?
42Wi ta je' re', re' David ma' xuq'or ta naq chi je' wili chupaam i huuj ree Salmo:
Re' QaJaaw xuq'or reh i waJaaw chi je' wili: Ti tzuun panusak'aaj,
43re' hin korehtaal inuyeew taqe pana wooq taqe i ki-ixowanik awach, inki Dios, ma' nki ta naq i David.
44Korik ta chi xa riih rumaam i reey David i Cristo, re' David ma' xuq'or ta naq chi raJaaw i Cristo, inki Jesús. Re' Jesús xuq'or aha' wilik i mahk inki a'n i kik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal (Mat 23.1-36; Mar 12.38-40; Luc 11.37-54)
45Eh noq k'ahchi' kib'iram i tinamit i k'ahchi' ruq'orom i Jesús, re' reh je' wili xuq'or keh i raj tahqaneel:
46Chawik'raaj taq awiib' chikiwach i kik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal. Re' keh nimaq rooq i kiso' inkikoj, eh inkaaj chi neenye'arik rusuqkiil kik'ux pantaq k'aayb'al. Eh chupaam i sik'oj wach tzunaab' kitzuhnik chupaam taqe paat inlooq'jik wii' Dios, eh chupaam i sik'oj wach ye'aab' kitzuhnik noq inki a'n kiwa' kihaa'.47Re' keh inkiq'uch i kipaat taqe ixoq kamnaq kib'ahiil, eh xa re' inkaaj chi ma' nkan ta chikiij, najt tii chik rooq i kitiij inki a'n Re' keh xiik' naah ti'kiil i tojb'al kimahk naakik'ulum chi riij inki a'n re' re', inki Jesús. Re' i rulemóxna xuyeew i neb'aa' laj ixoq kamnaq rub'ahiil (Mat 12.41-44)
1Eh noq wilik parupaat i Dios i Jesús, xrilow taqe i b'ehomaq noq xkiyeew i kilemoxna chupaam kaxoon i molarik wii' lemóxna.2Eh xrilow wo' hoq chi jinaj i ixoq kamnaq rub'ahiil xuyeew chupaam i kaxoon chi rulemóxna ki'ib' chi kok' tumiin i saq wach.3Eh re' i Jesús, je' wili i xuq'or:
Xti korik taq i nuq'or aweh chi re' neb'aa' laj ixoq wili kamnaq rub'ahiil xiik' naah k'ihaal i rulemóxna xuyeew chuwach i xkiyeew i ruk'ihaal.
4Korik noq chu'nchel wo' naq inkiyeew i kilemoxna xa re' la' re' inkiyeew inqohxanik chikiwach. Raaj i neb'aa' laj ixoq wili xuyeew chi rulemóxna chu'nchel i rutz'aaq naa naq rik'sam wii' q'iij, inki. Re' Jesús xuq'or rib'iral chi naa ruyojib'iik i rupaat i Dios (Mat 24.1-2; Mar 13.1-2)
5Eh wilik taqe i raj tahqaneel i Jesús xiq'orik reh nik' wach holwochiil taqe ab'aj korjinaq wii' i rupaat i Dios. Xiq'orik wo' chi riij taqe i lemóxna xoyimaj wii' paam. Re' i Jesús je' wili xuq'or:
6Chu'nchel i k'ahchi' taq awilom re' re', ilook' imponik q'iij chi ma' jino'q ab'aj korjinaq wii' naa rukahniik paruye'aab', korehtaal la' inyojib'ik chu'nchel, inki. Re' rehtalil noq komajaa' inkuxik wach i wach ak'al (Mat 24.3-28; Mar 13.3-23)
7Eh xkipahqaaj reh i Jesús chi je' wili:
Qaj Tijineel, ¿jaruuj ink'ularik taqe i re'? ¿Chib'ih i rehtalil naa ruwihiik noq ach k'isiin ma' ink'ularik? inki taqe.
8Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Chawik'raaj taq awiib' maayeew taq awiib' chi jot'arik, ruum ma' k'isiin i naa kik'uliik iloq naa kikojom kiib' chi re' hin, je' wili inakiq'orom: Re' hin i Cristo, eh xponik chik i q'iij ree ruk'uliik i Cristo, inko'q taqe, re' taq i hat, maatahqeej taq.
9Eh noq naa taq ab'iram rib'iral chi k'ahchi' i q'aq'inik, chi k'ahchi' i tukinik iib' ruum peleto, mat yo'jik taq, ruum xa peet wo' taqe re' naa ruk'ulariik xa re' la' komajaa' ta wo' re' i re' i rukuxiik wach i wach ak'al, inki.
10Eh je' wo' chik wili xuq'or:
Re' taqe i nimaq tinamit k'ul naa kitoq'aam peleto chikiwach, re' taqe reey k'ul naa kitoq'aam q'aq'inik chikiwach.
11Eh naa ruwihiik taqe i kowlaj yihk, eh naa ruwihiik i ma' k'isa wi'jaleel i ma' k'isa yab'ilaal xa aha' yuuq'. Eh ma' k'isiin i xa chib'ih jariik inaakik'uhtaam cho kiib' ti yo'joq kuum, ma' k'isiin i ehtalil naa ruk'utiniik pan taxaaj.
12Eh noq komajaa' ink'ularik taqe re', peet taq naa achopariik i hat, naa taq rub'aan ti' k'axik aweh. Eh naa taq kaat kik'amam reje chupaam taqe i paat inlooq'jik wii' Dios ar taq naakiq'atam i q'orik cha naah, naa taq kaat kik'amam reje pantz'ilom, je' wo' chikiwach reey, chikiwach q'atal q'orik ruum i nunimjiik.13Eh na' tik'amaroq taq chikiwach taqe re', naa ruye'em riib' chi naa taq aq'orom wib'iral kekeh.14Xa re' la', maayohb'isaj taq awiib'. Matqajik taq kapeew chi riij nik' wach noq naa ako'leem taq awiib' chikiwach,15ruum re' hin naa taq nuye'em aq'oral, ana'ojb'al. Ma' jino'q i ki-ixowanik taq awach naa ruq'atwiik wach taq i naa aq'orom, eh ni xata naa kiq'orom chi ma' re' ta taq i naa aq'orom.16Re' taq i hat naa taq aye'ariik panti' k'axik kuum taq atuut awajaaw, kuum taq aawas eh achaaq', kuum taqe i ma' tokoom ta taq awuuk', taqe awamigo. Eh wilik taq aweh i hat i naa kiq'asam pankimik.17Eh chu'nchel i tinamit naaki-ixowaniik taq awach ruum i nunimjiik.18Eh ruuk' taq i naa kianam aweh re' re', ni xata re' taq jino'q i rismaal anaah naa ruq'ehb'iik.19Chayeew la' taq ak'ux chi nunimjiik, korehtaal taq inareq i ko'lemb'al awiib' chi korik.
20Noq naa taq awilom chi sutimaj riij chi ruk'ihaal soldado i tinamit Jerusaleem, ar taq naa akojom rehtaal chi ach k'isiin ma' nsacharik wach.21Eh na' k'ularoq i re', awach i wilkeeb' Judea, inchol kimolom chi elik pantaq rax chee'. Eh awach i wilkeeb' pan tinamit Jerusaleem, inchol keliik reje ar. Eh awach i wilkeeb' ponoq pan kab'iix, maakisutinik chik cho pan i tinamit.22Ruum chupaam taqe q'iij re' re', naa ruye'em i ti' k'axik i Dios chikinaah i tinamit re' re'. Ar naa rojiik eloq wach chu'nchel i ruq'or i tz'ihb'amaj pan santo laj huuj.23Eh q'e' ti' i naakik'ulum ixoq wilkeeb' wach k'acharik, je' wo' taqe i wilik kikok' ha'lak'un ko aj ch'uuch' taqe, chupaam i q'iij re' re'. Eh ma' k'isa ti' i naa rilariik, jinaj i runimaal ti' k'axik naa ruchaliik chikinaah i tinamit re' re'.24Wilik i naa kikanteesjiik ruuk' q'aslaj ch'ihch', wilik i naa kik'amariik reje chi prexohjik pantaq tokoom tinamit. Eh re' taqe i ma' re' ta taqe aj judío naa ruwihiik kajaawriik chinaah i Jerusaleem, korehtaal inooj eloq wach i ruyejaam cho wach i Dios, inki Jesús. Re' i ruk'uliik ruka'peech i Jesucristo (Mat 24.29-35,42-44; Mar 13.24-37)
25Re' Jesús je' wili i xuq'or: Naa ruwihiik rehtalil chuwach i q'iij, chuwach i poh, chikiwach ch'umiil. Re' i nimaq tinamit sut i wach ak'al naa rusahchiik kik'ux, naa kiyo'jiik ruum i teleninik naa rub'anam i palaw i rub'ohl.26Re' i tinamit naa rusahchiik kik'ux ruum kiyo'jiik noq naakikapaam riij chib'ih i naa ruk'ulariik ayu' wach ak'al. Eh chu'nchel i wilkeeb' pan taxaaj naakikirkotiik.27Chi riij i re', ko ra'j naakiinkilom re' tinamit i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, chi k'ulik i nub'an iloq chinaah jinaj suutz' ruuk' i runimaal i wajaawriik, ruuk' i nuloq'il.28Eh noq naa rutohq'iik ruk'ulariik taqe i ti' k'axik re' re', cha chop taq ak'ux i hat chi nunimjiik. Eh mat qajik taq kapeew, ruum jumehq'iil taq naa awehteesjiik chupaam taqe re', inki Jesús.
29Re' Jesús jinaj wo' chik i jalwaach q'orik xuq'or keh, je' wili i xuq'or: Chakoj taq rehtaal i ruche'el i higo oon jino'q chik i chee'.30Noq inawil taq chi ntoxlinik chaloq taqe i xaq, ar taq inakoj rehtaal i hat chi ach ilook' i rureq i ruq'ijil i siq'jil.31Je' wo' re', noq naa taq awilom chi k'ahchi' chik ruk'ulariik taqe i ti' k'axik re' re', ar taq naa akojom rehtaal chi nyejik chik chaloq i runimaal i rajaawriik i Dios.
32Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi re' taqe i re' naa ruk'ulariik noq komajaa' kikimik taqe i tinamit wilkeeb' yu'naak.33Re' taxaaj, i wach ak'al naa rusahchiik kiwach. Eh re' i nuk'uhb'aal i hin ma' naa ta rusahchiik wach i ruq'or.
34Chawik'raaj taq awiib' maayeew taq q'ab' chi re' taq awánima neerotwaaj i ma' tob'laj tuskil, taqe i xohk'rik, taqe i rukapeb'jiik riij i k'acharik ayu' wach ak'al, reh chi ma' nee ta ink'ulik iloq taq cha naah chi ma' aweht'al,35je' rukab' noq inchoparik pan xirob' i chikop. Re' hin, naa ruponiik i ruq'ijil i nuk'uliik iloq chi ma' eht'alimaj chikinaah chu'nchel i tinamit wach ak'al.36Re' taq i hat, inchol taq ayejaam awiib'. Eliik taq cha a'n atiij, reh chi nee taq tiko'ljik chuwach i ti' k'axik re' re' naa ruk'ulariik, reh chi ma' xta taq amahk noq naa taq apa'lojiik chi nuwach i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, inki Jesús.
37Eh re' i Jesús rajlaal q'iij i ruk'uhb'alej i tinamit chupaam i rupaat i Dios. Eh pantaq chaq'ab', inooj chi hi'lik chinaah i yuuq', olivo.38Eh rajlaal wahq'eq, chu'nchel i tinamit kiooj k'oloq chupaam i rupaat i Dios chi rib'irjiik i k'uhb'alinik i rub'an i Jesús. Re' ruyejeb'jiik wach i ruchopariik i Jesús ree rukanteesjiik (Mat 26.1-5,14-16; Mar 14.1-2,10-11; Juan 11.45-53)
1Ach-oq ilook' i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, re' noq ink'uxarik i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh.2Re' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal kisik' chi riij chi q'eeq maal nik' wach noq naa kikansam i Jesús, ruum kiyo'jik kuum i tinamit.
3Eh re' i aj Yahm xokik paránima i Judas, Iscariote i rukab' b'ih, re' ruuk' i jinaj keh i kab'laj chi raj tahqaneel i Jesús.4Re' reh xooj kuuk' i kajaaw k'amal kib'eeh aj tiij, je' wo' kuuk' i nimaq wach kikamaj chupaam i rupaat i Dios xuq'or keh nik' wach noq naa ruq'asam pan kiq'ab' i Jesús.5Re' keh xsuuqb'ik kik'ux, xkiq'or reh i Judas chi naa kiye'em rutumiin chi riij i xuq'or.6Re' Judas xuk'ul ruk'ux ruum i re', xusik' chi riij nik' naa ruye'em riib' chuwach chi naa ruq'asam i Jesús pan kiq'ab' taqe re', chi ma' keht'al i tinamit. Re' Santolaj wi'k ree xq'eq xub'an i QaJaaw Jesús (Mat 26.17-29; Mar 14.12-25; Juan 13.21-30; 1 Kor 11.23-26)
7Eh xponik i ruq'ijil i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, re' noq ink'uxarik i kaxlanwi'k ma' kojooj ta ch'amb'esb'al reh, re' noq inkanteesjik i rak'uun tentzun ink'uxarik ree ninq'iij re' re'.8Re' Jesús xutaq'aaj reje i Pedro, i Juan, je' wili xuq'or keh:
Hiy taq cha yejaa' qawa' re' xq'eq, re' naa qak'uxum reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto, inki.
9Re' keh xkipahqaaj ree Jesús chi je' wili:
¿Aha' inawaaj i hat chi neenqayejaa' ponoq? inki taqe.
10Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Noq nee taq ti okik i koq pan tinamit, ar taq neenareq jinaj i winaq rutehlaam nah tileb' i jinaj ikom chi ha'. Nee taq inatahqeej reje parupaat ar taq nee ti okik i koq ruuk'.
11Eh je' wili taq i neenaq'or reh i ehchan paat: Re' qaj Tijineel iraaj runab'eem. ¿Aha' wilik apaat naa rub'anam wii' ruwa' ruhaa' ree xq'eq ruch'ihil taqe i raj tahqaneel reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto? tiko'q taq reh.12Re' reh nee taq i ruk'uhtaaj aweh paruka'ch'iht i rupaat chi korjinaq chik paam. Ar taq neenayejaa' i qawa' qahaa' ree xq'eq, ki uchjik ruum i Jesús.
13Eh re' taqe i ki'ib' chi raj tahqaneel i Jesús xponik wo' kireq nik' wach i xq'orarik keh. Ar wo' xkiyejaa' i wi'k ha' ree xq'eq reh i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto.
14Noq xureq i ru orahiil i wi'k ree xq'eq, re' Jesús xooj nah mexa chi wi'k ruch'ihil taqe i raj tahqaneel.15Eh je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Re' hin ti xwaaj chi peet naa nub'anam nuwa' nuhaa' taq awuuk' ree xq'eq reh i runiq'ijiik i elik chaloq Egipto noq komajaa' kinkimik,
16ruum re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi komajaa' chik naa nub'anam nuwa' nuhaa' taq awuuk' je' rukab' i wili, kore' chik naa nub'anam na' b'anroq pa runimaal rajaawriik i Dios, inki.
17Eh xuchop chaloq i kulk, xut'iosej ree Dios, je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Hu', chawik'saj taq reje chawach, chawuk'ej taq aweh wilik chupaam,
18ruum re' hin i nuq'or taq aweh chi komajaa' chik naawuk'em weh i riis uuva wili, kore' chik naawuk'em na' k'oloq iloq chi manlik i runimaal i rajaawriik i Dios, inki.
19Eh xuchop wo' chaloq i kaxlanwi'k, xut'iosej ree Dios, xuch'uy, eh xuyeew keh i raj tahqaneel, je' wili xuq'or keh:
Re' kaxlanwi'k wili rujalwaach i nuti'jolal q'asamaj pankimik chi k'axb'al taq aweh. Re' taq i wili naa a'nam chi q'orb'al wib'iral, inki.
20Eh je' wo' re' xub'an i Jesús ruuk' i kulk noq xkikohlaaj kiwa' kihaa' ree xq'eq, je' wili i xuq'or keh i raj tahqaneel:
Re' i wilik chupaam i kulk wili, rujalwaach i ak' k'uhb'aal, narojiik eloq wach ruuk' i nukik'eel naa ruchihkiik chi k'axb'al taq aweh i hat.
21Eh re' naa ruq'asaniik weh, jinaj k'ahchi'kooj wii' chi wi'k ruuk' nah mexa yu'naak.22Re' hin xti korik taq i nuq'or aweh chi re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, xanaa wo' nukimiik je' rukab' i q'orooj cho chi wiij. Xa re' la', q'e' ti' i naa ruk'ulum i naa ruq'asaniik weh inki Jesús.
23Eh re' taqe i raj tahqaneel k'ul xkipahqaaj chikiwach chi je' wili: ¿Awach aj wo' naa ruq'asaniik reh pankimik i ruq'or? inki taqe. Awach i q'e' naa ruye'ariik runimaal wach
24Re' taqe i raj tahqaneel i Jesús k'ul xkiwech'uj riij chikiwach, awach kekeh i q'e' naa ruye'ariik runimaal wach.25Eh re' i Jesús, je' wili i xuq'or keh:
Chi chi kixilak tokoom tinamit, re' taqe reey kow kitaaq'anik chinaah i tinamit, eh re' taqe i kajaaw tinamit atoob'laj, winaq inq'orarik keh.
26Eh chaxilak taq i hat, awach i wilik runimaal wach, inchol ruk'isinb'isam riib'. Awach i wilik chi taaq'anik, inchol rub'anam riib' chi je' rukab' i xa aj kamanoom.27Eh ¿awach i wilik rajaawriik noq inaq'or taq i hat, re' inooj wih-oq chi wi'k nah méxa, oon re' ink'amwik cho ruwa'? ¿Mi ma' re', re' inooj chi wi'k nah mexa wilik runimaal wach? Raaj i hin, wilkiin taq chaxilak chi xa je' hin jino'q kamanoom.
28Re' taq i hat ma' nik' ta taq xi nakanaa' noq xnuk'ul taqe chaloq i ti'laj pajarik.29Ruum aj re', naa taq nuye'em awajaawriik i hat, je' rukab' noq xuyeew wajaawriik i waJaaw i hin.30Eh jinaj taq naa qa'nam wii' qawa' qahaa' taq awuuk' nah mexa chupaam i runimaal i wajaawriik. Ar taq naa atzuhniik chupaam taq aaye'aab' chuq'atariik i q'orik chikinaah i kab'laj ch'uq chi aj Israel, inki Jesús. Re' Pedro naa ruq'orom chi ma' reht'al ta nuwach, inki Jesús (Mat 26.31-35; Mar 14.27-31; Juan 13.36-38)
31Re' QaJaaw Jesús je' wili i xuq'or:
Simón, Simón, re' aj Yahm hat taq chik rupahqaam ree Dios, reh taq aapajariik, naa taq ruchahchuum awach, je' rukab' imb'aan reh i trigo.
32Xa re' la' re' hin xnupahqaaj chik panutiij chi ma' naa ta ruyojiik ak'ux chi jumpech. Eh noq naa wo' chik aye'em ak'ux, naa aye'em rukowiil kik'ux taqe aahermano, inki.
33Re' Simón je' wili xuq'or:
Jaaw, re' hin nuchopom nuk'ux chi ojik chawiij pantz'ilom. Eh wi xatkikansaj, nee wo' nuyeew wiib' chi kimik chawiij, inki.
34Re' Jesús je' wili xuq'or:
Pedro, re' hin xti korik i nuq'or aweh chi chupaam aq'ab' yu'naak noq komajaa' inoq'ik imaas, oxpech naa aq'orom chi ma' aweht'al ta nuwach, inki. Re' noq ach k'isiin ma' rureq i ru orahiil i ti' k'axik pajb'al ree Jesús
35Eh je' wili xuq'or keh i raj tahqaneel:
Noq xat nutaq'aaj taq reje chi k'uhb'alinik, chi ma' xta taq achiim, akoxtaal, axijab', ¿mi xatkahnik taq re' chi ma' xta taq chib'ih aweh? inki.
Ma' chih taj, inki taqe.
36Re' Jesús je' wili i xuq'or keh:
Eh yu'naak awach i wilik ruchiim, i wilik rukoxtaal, chuk'am reje. Eh awach i ma' xta ruq'aslaj ch'ihch' chuk'ayej i ruchakéta chuloq ruq'aslaj ch'ihch'.
37Re' hin korik i nuq'or taq aweh chi korehtaal inooj eloq wach wuuk' i tz'ihb'amaj chaloq chi je' wili: Xkojarik haa' chi kixilak i yiib' wach kina'ojb'al, inki. Ruum re' i tz'ihb'amaj chaloq wuuk' i hin naa rojiik eloq wach, inki Jesús.
38Re' taqe raj tahqaneel je' wili xkiq'or:
Jaaw, kiib' i q'aslaj ch'ihch' wilik quuk' ayu', inki taqe.
Qakanaa' chi je' re', inki. Re' noq xub'an rutiij i Jesús ar Getsemaní (Mat 26.36-46; Mar 14.32-42)
39Chi riij i re', re' Jesús xelik reje ar je' rukab' i okrinaq wii', xooj chinaah i yuuq', olivo, eh xiooj chi riij taqe i raj tahqaneel.40Eh noq xi ponik chupaam i ye'aab' re' re', je' wili xuq'or keh i raj tahqaneel:
Cha a'n taq atiij, reh chi ma' nee ta taq ti q'ehb'ik pamahk, inki.
41Re' Jesús xujil reje riib' chikiwach je' naa najtiil inqajik wii' ab'aj noq inkutarik. Ar xuxuk'aa' qohoq riib' chub'anariik i rutiij.42Je' wili xuq'or: Hat waJaaw, wila' neeruyee riib' chawach, maayeew q'ab' chi neenuk'ul i ti' k'axik wili. Xa re' la', ma' ta naq neenb'aan inwaaj i hin re' ta la' naq neenb'aan inawaaj i hat, inki.
43Eh chupaam i jumehq' re' re', jinaj i ánjel xqajik cho pan taxaaj, xuk'uhtaaj riib' chuwach i Jesús, reh chi xye'arik rukowiil ruk'ux.44Eh noq k'ahchi' ruyot'om ruk'ux chi riij i ti' k'axik ach k'isiin ma' ruk'ul, xa ruyeew chik ruk'ux chi tiij. Eh re' i rutz'a'uub' xa je' chik nimaq rut'uur kik' noq inqajik wach ak'al.
45Eh noq xukohlaaj rutiij, xwuktik johtoq, xchalik wo' chik kuuk' i raj tahqaneel. Eh suq kiwiriik noq xk'ulik taqe rureq, ruum i rutz'irkiil kiwach.46Je' wili i xuq'or keh:
¿Chib'ih reet i wirik taq i na a'n? Wukteen taq, cha a'n taq atiij, reh chi ma' nee ta taq ti q'ehb'ik pamahk, inki. Re' noq xkichop i Jesús (Mat 26.47-56; Mar 14.43-50; Juan 18.2-11)
47Eh noq kok'ahchi' chuq'orariik taqe re' i Jesús, manlik xi ponik i ma' k'isa tinamit. Re' i Judas ink'amwik kib'eeh, re' i jinaj keh i kab'laj chi raj tahqaneel. Re' reh xujil i koq riib' chutz'ub'ariik i wach i Jesús.48Chalik i Jesús je' wili xuq'or:
Judas, re' hat xa ruuk' i junriim chi rutz'ub'ariik i nuwach xinaq'asaj pankimik i hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, maje', inki.
49Eh noq xkilow taqe i raj tahqaneel i Jesús chib'ih i k'ahchi' ruk'ulariik, je' wili xkiq'or:
Jaaw, ¿mi naa taqe qak'ulb'ilem ruuk' q'aslaj ch'ihch'? inki taqe.
50Chalik i jinaj keh i raj tahqaneel i Jesús, xuyok' i rusak'aaj xikin i jinaj keh i rumoso i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij.51Eh je' wili i xq'orarik reh ruum i Jesús:
Chakanaa' manlik i xa a'n reh, i nuchjik.
Eh re' Jesús xutz'a'j i koq i xikin i xyok'arik i xikin, eh xuk'aachrisaj.
52Eh re' Jesús je' wili i xuq'or keh i kajaaw k'amal kib'eeh aj tiij, keh i nimaq wach kikamaj parupaat i Dios, keh i k'amal kib'eeh i aj judío, re' taqe i chopool:
¿Chihreet noq ruuk' ch'ihch', ruuk' chee' taq xat chalik chi nuchopariik? Je' cho kinchoparik ajileq' taq i na a'n weh.
53Re' hin chu'nchel wo' naq q'iij xinwihik taq cha wuuk' chupaam i rupaat i Dios, eh ma' nik' ta taq xakapaaj nuchopariik. Re' taq i hat, re' i ora wili taq xasik' ree nuchopariik, ruum re' i q'equm k'ahchi' ruye'em i rajaawriik, inki. Re' Pedro xuq'or chi ma' reht'al ta wach i Jesús (Mat 26.57-58,69-75; Mar 14.53-54,66-72; Juan 18.12-18,25-27)
54Eh xkichop aj re' i Jesús, xkik'am reje parupaat i kajaaw taqe k'amal kib'eeh aj tiij. Eh re' Pedro najt xam reje chi riij i Jesús.55Eh chi chii' i paat re' re' luk'uuj i q'aaq', eh wilik taqe i xkitzunaa' i koq kiib' chi q'axnik chi junsuut. Eh chi kixilak re', re' Pedro xutzunaa' wo' i koq riib' i reh chi q'axnik.56Eh noq xrilow ixoq aj poh chi tzunlik i koq i Pedro chi q'aaq', kow xutz'ehtaaj i koq, je' wili xuq'or:
Re' winaq wili ruch'ihil wo' naq i Jesús, inki.
57Eh re' Pedro ma' xuq'or tee korik, je' wili xuq'or:
Ixoq, re' hin ma' weht'al ta wach awach inaq'or, inki.
58Eh je' chik junk'aam, wilik wo' chik xi ilwik i koq wach i Pedro, je' wili i xq'orarik reh:
Re' hat, hat wo' naq haa' chi riij i Jesús maje', i nuchjik.
Ma' chih taj, jaaw ma' hin ta haa' chi riij, inki.
59Eh je' naa chik jinaj ora, toq' toq' xb'aan reh i Pedro ruum jinaj i winaq, je' wili i xq'orarik reh:
Re' hat korik chi hat wo' naq haa' ruuk' i Jesús, eh hat wo' aj Galilea maje', i nuchjik.
60Re' Pedro je' wili i xuq'or:
Jaaw, re' hin ma' weht'al ta wach awach inaq'or re' re', inki.
Eh noq xakok'ahchi' wo' chi q'orik i Pedro, xoq'ik imaas.
61Eh re' Jesús xusutej riib' chutz'ehtjiik i Pedro, eh xk'ulik cho paruk'ux i q'orooj cho reh ruum i Jesús chi je' wili: Yu'naak noq komajaa' inoq'ik imaas, oxpech naa aq'orom chi ma' aweht'al ta nuwach, i nuchjik.62Eh ruum i ruti'kiil ruk'ux i Pedro, xasuq suq chik inoq'ik noq xelik reje ar. Re' i rukaqse'ljiik i Jesús xb'aan (Mat 26.67-68; Mar 14.65)
63Re' taqe i winaq k'ahchi' kicha'jinik ree Jesús, xkikaqse'laaj i koq, eh xkiq'ojib'eej i koq.64Eh xkib'ak' chi-itz'ihy i panaq'wach, xkipahqaaj reh chi je' wili:
Chaq'ijej aj re' awach xq'ojwik aweh inki taqe reh.
65Eh xkib'ajib'eej i koq, xa reh reh chik taqe i ma' holohik ta laj q'orik xkiq'or i koq reh i Jesús. Re' noq xk'amarik reje i Jesús chikiwach i juntzuhb' chi q'atal q'orik (Mat 26.59-66; Mar 14.55-64; Juan 18.19-24)
66Eh noq xsaq'ik, re' taqe i k'amal kib'eeh i aj judío, taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik ree k'uhb'aal, xkimol kiib' chi q'ataj q'orik. Eh xk'amarik reje chikiwach i Jesús. Ar xkipahqaaj reh chi je' wili:
67Chaq'or qeh mi re' hat i Cristo, inki taqe reh.
Re' Jesús je' wili xuq'or:
Wila' xnuq'or taq aweh chi re' hin, xama' nee ta wo' taq inanimaj.
68Eh wila' chib'ih i xnupech'uj aweh taq i hat, xama' nee ta wo' taq inaq'or weh xama' nee ta wo' taq kinawoq'taaj.69Xa re' la', yu'naak johtoq chi qawach re' hin Ak'uunb'ees nuwii' winaq, naa wojiik tzuhnoq pan taxaaj parusak'aaj Ajaab'ees Dios nim rajaawriik, inki.
70Eh chi kunchelaal je' wili i xkiq'or reh i Jesús: ¿Mi ra'j wo' re' hat i Rak'uun i Dios? inki taqe reh.
Re' Jesús je' wili i xuq'or:
Hoo', re' i hin, je' rukab' taq i xaq'or, inki.
71Eh re' taqe i q'atal q'orik, je' wili xkiq'or:
Yu'naak ma' kota chik ruman chi awach neenq'orik chi wilik ru mahk, ruum xqib'iraj chik ruuk' qaxikin i chukuj q'orik xuq'or, inki taqe. Re' Jesús xq'ahteesjik pan q'ab' i q'atal q'orik aj Roma, Pilato rub'ihnaal (Mat 27.1-2,11-14; Mar 15.1-5; Juan 18.28-38)
1Eh re' taqe i kimolom kiib' re' re' xipa'lojik johtoq, eh xkik'am reje i Jesús chuwach i Pilato.2Eh xkikoj i koq ru mahk je' wili i xkiq'or:
Re' hoj xqareq chaloq i winaq wili chi k'ahchi' ruyojom kik'ux i qatinamiit. Iruq'or chi ma' ruman ta chi neenqa a'n i tooj ruuk' ajaab'ees aj Roma. Eh ruq'or chi re' reh i Cristo, chi re' reh i Reey, inki taqe.
3Xrib'iraj i Pilato chi je' re', xupahqaaj reh i Jesús chi je' wili:
¿Mi korik chi re' hat i kiReey i aj judío? inki.
Hoo', korik chi re' hin, je' rukab' i xaq'or, inki noq chaq'wik.
4Eh re' Pilato je' wili i xuq'or keh i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, keh i tinamit:
Re' hin ma' xta k'isinoq ru mahk xnureq i winaq wili, inki.
5Re' keh xakow chik inkiq'or i koq chi je' wili:
Korik la' chi k'ahchi' ruyojom kik'ux i qatinamiit ruuk' taqe i ruk'uhtaaj. Ar xutoq'aa' chaloq i Galilea, eh yu'naak ayu' chik i Judea k'ahchi' chub'anariik i, inki taqe. Re' noq xk'amarik reje i Jesús chuwach i reey Herodes
6Eh noq xrib'iraj chi je' re' i Pilato, xupahqaaj keh mi paruyuq'ul i Galilea inchalik i Jesús.7Eh noq xq'orarik reh chi ar inchalik i Jesús, xutaq'aaj reje ruuk' i Herodes, re' i wilik chi ajaab'esil i Galilea. Re' i Herodes ar wo' wilik Jerusaleem chupaam taqe q'iij re' re'.8Eh noq xrilow wach i Jesús i Herodes, ma' k'isiin ta xsuuqb'ik ruk'ux, ruum xa najtir wo' naq iraaj cho rilom wach. Eh rib'iram wo' rib'iral i Jesús, iraaj wo' naq rilom chi naa rub'anam jino'q i ma' ilooj taj.9Re' Herodes ma' k'isiin i peech' xub'an ree Jesús, eh re' reh xama' jino'q wo' chi q'orik xchaq'wik.10Eh wilkeeb' wo' ar taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i kik'uhtanik ree najtir k'uhb'aal, xa toq' toq' chik inki a'n i koq chukojariik ru mahk i Jesús.11Eh re' Herodes, ruch'ihil taqe i soldado, xkib'ajib'eej i Jesús reh chi xkikaqse'laaj, xkikoj i holohik laj itz'ihy chi riij, je' intiq'ib'jik reey xkian. Eh re' Herodes xutaq'aaj wo' chik reje i Jesús ruuk' i Pilato.12Chupaam i q'iij re' re', re' Herodes xkik'am kiib' chi amigohiil ruuk' i Pilato pampeet inkixowaaj naq kiwach. Re' noq xq'atarik i q'orik chinaah i Jesús reh i rukanteesjiik (Mat 27.15-26; Mar 15.6-15; Juan 18.39—19.16)
13Eh re' Pilato xutaq'aaj rumolariik kiwach i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i q'atal q'orik kuch'ihil i tinamit,14je' wili i xuq'or keh:
Re' taq i hat xak'am taq cho chi nuwach i winaq wili xaq'or taq weh chi k'ahchi' ruyojom kik'ux i tinamit. Eh re' hin k'ih pech xnupahqaaj reh taq chawach. Eh xawil taq chi ma' xta jino'q ru mahk xnureq je' rukab' i k'ahchi' taq atz'aqam wach chi riij i hat.
15Eh ni xata re' i Herodes xreqwik ru mahk. Ruum i re' xutaq'aaj cho qeh ayu'. Re' reh ma' xtaj i mahk xub'an chi ruk'ul ta chi neenkanteesjik.16Je' re' noq, re' hin xanaa wik'sam chi ti' k'axik chi riij i re', naawoq'taam reje, inki Pilato.
17Re' Pilato je' re' xuq'or, ruum okrinaq chi chupaam i runinq'ijiik i elik chaloq Egipto inik'ik iroq'taaj ju'jun i wilkeeb' chi prexohjik.
18Eh chu'nchel i tinamit junq'oriik taqe chi kow chi je' wili:
Chakansaj la' i winaq re' re'. Eh re' Barrabás chawoq'taaj qeh inki taqe.
19Xanaah re' i Barrabás kojooj pantz'ilom ruum i moloj wach winaq xub'an reh naq i rupletohjiik ajaab'ees, eh ruum wo' hoq i jinaj kaansanik rub'anam.20Eh re' Pilato, ruum chi xraaj naq roq'taam i Jesús, xuq'or wo' chik keh chi naa roq'taam.21Eh re' keh xiik' chik naah kowiil xkiq'or chi je' wili:
Chakoj la' wach kuruus, chakoj wach kuruus, inki taqe.
22Eh paroxpeech je' wili i xq'orarik keh ruum i Pilato:
Xti ¿chib'aaj wo' re' ru mahk i winaq wili? Re' hin ma' xta ru mahk xnureq chi ruk'ul ta chi neen kanteesjik, re' hin xanaa nuye'em panti' k'axik neenwoq'taaj reje, inki.
23Eh re' keh xa toq' toq' chik inki a'n eh xakow chik xk'er chii' chi kojaroq wach kuruus i Jesús. Eh ruum i kiq'oral i keh i kiq'oral i k'amal kib'eeh aj tiij, korehtaal xk'ulub'jik keh i xkipahqaaj.24Re' i Pilato xuk'ulaa' wo' rub'anariik i xkipahqaaj reh.25Re' Pilato xroq'taaj reje i winaq xkisik' wach i keh, re' i kojooj pantz'ilom ruum i moloj wach winaq chupletohjiik naq ajaab'ees, eh ruum i jinaj kaansanik rub'anam. Eh re' Jesús xuq'asaj pankimik je' rukab' i xkipahqaaj. Re' rukojariik wach kuruus i Jesús (Mat 27.32-56; Mar 15.21-41; Juan 19.17-30)
26Eh noq xkik'am reje i Jesús i soldado reh i rukojariik wach kuruus, xkik'ul pamb'eeh jinaj i winaq Simón rub'ihnaal aj Cirene, chalik i rub'an panab'iix, xkimin reje chuk'amariik i rukuruus i Jesús, reh chi xam b'eeh reje chi riij.
27Eh ma' k'isiin i tinamit kitahqinik reh i Jesús. Eh wilik taqe ixoq chi kixilak xak'erik chik kichii' chi oq'ik ruum i k'ahchi' ruk'ulum i Jesús.28Re' reh xutz'ehtaaj taqe ixoq re' re', je' wili xuq'or keh:
Hat taq ixoq aj Jerusaleem, mat oq'ik taq chi wiij i hin re' la' taq i hat chawoq'ej awiib', eh chikiij taq awak'uun awixq'uun tioq'oq,
29ruum naa ruponiik i q'iij noq naa ruq'orariik chi je' wili: Atoob' keh ixoq ma' xta kak'uun kixq'uun, je' wo' taqe i ma' xwihik ta kiha'lak'uun, je' wo' taqe i ma' xich'uch'isanik taj, inko'q i q'orik.30Eh re' i tinamit naa kiq'orom reh taqe i yuuq' chi je' wili: Tiq'ehb'oq taq chi qanaah inko'q taqe. Eh Qoh akeb'aa' taq inko'q taqe i reh nimaq rub'ohl yuuq'.31Eh wila' je' re' i k'ahchi' keeb' wee hin i je' nukab' i k'achlik chee', ra'j naa chik ma' xiik' naah neenkian reh re' i je' rukab' i chiq chee', inki Jesús.
32Eh ki'ib' wo' winaq xiik' naah i kimahk xkik'am reje haa', reh chi junkojariik wach kuruus xkian ruuk' i Jesús33Noq xi ponik chupaam i ye'aab', Rub'aqil Naah Camnaq rub'ihnaal, ar xkikoj wach kuruus i Jesús. Eh xkikoj wo' wach kuruus i ki'ib' chi winaq xiik' naah i kimahk, jinaj i xkiyeew parusak'aaj, eh jinaj i xkiyeew parutz'eet.34Re' Jesús je' wili i xuq'or:
WaJaaw, cha kuy kimahk i k'ahchi' kib'aniik ti' k'axik weh, ruum ma' keht'al taj inki a'n inki.
Re' taqe i soldado xkiq'ijej riij i ruso' i Jesús i lb'al reh aha' wilik neenkahnik keh chi kiju'junaal.
35Eh re' i tinamit k'ahchi' kilom i k'ahchi' ruk'ulum i Jesús. Eh re' taqe i q'atal q'orik xkikaqse'laaj, je' wili i xkiq'or:
Re' reh xuko'leej taqe i tokoom. Yu'naak chuko'leej aj riib' re' reh mi xti korik chi re' reh i Cristo, i sik'ooj cho wach ruum i Dios, inki taqe.
36Je' wo' taqe i soldado k'ahchi' wo' i koq kikaqse'laam i Jesús i keh, eh xkijil i koq kiib' ruuk', xkiyeew i koq reh chi uuk'jik i k'ahlaj vino,37je' wili inkiq'or reh:
Wila' xti korik chi hat kiReey i aj judío, chako'leej aj awiib' yu'naak re' inki taqe.
38Eh chinaah johtoq i Jesús wach kuruus jinaj i ehtalil kojooj tz'ihb'amaj pan kiq'oral aj griego, aj hebreo, aj latin je' wili ruq'or: Re' wili i kiReey i aj Judío, inki.
39Eh jinaj keh i winaq xiik' naah i kimahk, re' kojooj taqe wach kuruus, xub'aj i Jesús, je' wili ruq'or:
Mi xti korik chi re' hat i Cristo, chako'leej awiib' i hat, eh qoh ako'leej wo' i hoj inki.
40Eh re' i winaq jinaj xiik' naah i ru mahk, re' kojooj wach kuruus, xuq'il i ruch'ihil, je' wili xuq'or reh:
Re' hat ma' nayohleej taj i Dios. Xanaah re' k'ahchi' wo' naq ak'ulum aweh i ti' k'axik wili.
41Re' hoj wilik reet noq k'ahchi' qak'ulum i ti' k'axik wili, ruum i ruk'ul chi k'ahchi' qatojom riij taqe i mahk qa'nam. Raaj i winaq wili, ma' xta mahk rub'anam, eh k'ahchi' wo' ruk'ulum reh i ti' k'axik wili, inki.42Eh je' wili i xuq'or reh i Jesús:
QaJaaw Jesús, kink'oloq cho panak'ux noq naa awokiik chi taaq'anik chupaam i runimaal awajaawriik, inki.
43Re' Jesús je' wili xuq'or:
Re' hin xti korik i nuq'or aweh chi yu'naak naa awojiik wih-oq wuuk' chupaam i loq'laj ye'aab' inki.
44Eh kab'lajora i q'iij, xq'equmrik chu'nchel i wach ak'al, eh kore' chik ixib'ora ruqajiik i q'iij xsaquumb'ik i wach ak'al.45Noq xq'equmrik wach i q'iij, xweq panyejaal itz'ihy q'atb'al paam i rupaat i Dios.46Eh re' Jesús kow xuk'er chii', je' wili xuq'or:
WaJaaw, re' hin panaq'ab' inwoqxa'neej i wánjel nut'iosil inki.
Eh ach wo' re' re' xuq'or, xkimik.
47Noq xrilow i kajaaw soldado aj Roma chib'ih jariik i xk'ularik, xuloq'ej i Dios, je' wili xuq'or:
Xti korik wo' hoq chi re' winaq wili ma' xta wo' naq k'isinoq ru mahk, inki.
48Eh chu'nchel i tinamit xi-ilwik reh i xk'ularik, xa nkituy chik i koq i chi' kik'ux ruum i ruti'kiil kik'ux noq xi elik reje ar.49Eh chu'nchel i kieht'alinik wach i Jesús, kuch'ihil taqe ixoq xi tahqinik cho reh ko Galilea, xa chi najt xkipab'aa' reje kiib' chi rilariik taqe i xk'ularik re' re'. Re' i rumuhqiik i Jesús (Mat 27.57-61; Mar 15.42-47; Juan 19.38-42)
50Eh jinaj i winaq, José rub'ihnaal, aj pan tinamit Arimatea wilik paruyuq'ul i Judea, atoob'laj winaq, korik wach ruk'ux, re' wo' haa' chi kixilak i juntzuhb' chi q'atal q'orik.51Eh re' reh k'ahchi' wo' naq ruy-eem i ruk'uliik i runimaal i rajaawriik i Dios. Ruum aj re' ma' xuk'ul ta ruk'ux i xkiyejaa' wach i ruk'ihaal re' re', eh ni xata re' i xkian xuk'ul ruk'ux.52Re' reh xooj ruuk' i Pilato chupahqaljiik i ruti'jolal i Jesús.53Eh xuqasaj wach kuruus i ruti'jolal i Jesús, eh xub'ot reje chupaam i jinaj holohik itz'ihy, xuk'am reje, xumuq'aa' chupaam jinaj i jul k'otooj panab'aj komajaa' ta awach i muhqik ar.
54Re' wili re' xb'aan chupaam i q'iij noq imb'aan i yej-anik iib' noq ach k'isiin ma' imb'aan okik chupaam i hi'limb'al q'iij.
55Re' taqe ixoq xi tahqinik cho reh i Jesús ko Galilea xiooj chi rilariik aha' xmuhqik wii' i Jesús. Eh xkikoj rehtaal nik' wach rumuq'ub'jiik i ruti'jolal xb'aan.56Eh noq xi sutinik chaloq pankipaat taqe ixoq re' re', xkiyejaa' ink'ohnik laj iq'oom b'uch'b'al naq reh i ruti'jolal i Jesús. Eh xi hi'lik pan hi'limb'al q'iij, je' rukab' i ruq'or i najtir k'uhb'aal. Re' ruwuktiik chaloq i Jesús chi k'achlik wach (Mat 28.1-10; Mar 16.1-8; Juan 20.1-10)
1Eh noq xsaq'ik chi junwaar, pampeet q'iij ree xamano, xti ko wahq'eq xiooj wo' chik taqe ixoq aha' xmuhqik wii' i ruti'jolal i Jesús, eh xkik'am reje ink'ohnik laj iq'oom kiyejaam.2Noq xi ponik aha' xmuhqik wii' i ruti'jolal i Jesús, esamaj chik iloq ab'aj tz'apb'al i koq chii' i jul.3Eh noq xi okik i koq chupaam i jul, ma' xkireq ta chik ar i ruti'jolal i QaJaaw Jesús.4Eh re' taqe ixoq re' re', ma' k'isiin taxiyo'jik, xama' nkireq ta chik chi riij chib'ih naa kia'nam. Eh jumehq'iil xkilow i ki'ib' chi winaq xan reprotik chik i kiso' pa'alkeeb' i koq kuuk'.5Eh re' taqe ixoq re' re', ma' k'isiin taj i kiyo'jiik, xkik'utzaa' qohoq kiib' wach ak'al. Eh je' wili i xq'orarik keh kuum i ki'ib' chi winaq:
¿Chib'ih reet noq k'ahchi' taq asik'im chi kixilak i kamnaq i k'achlik?
6Re' reh ma' xta chik ayu' xwuktik wo' chik chi k'achlik wach. K'oloq taq panak'ux i ruq'orom taq chaaweh noq ko wilik taq chaawuuk' paruyuq'ul i Galilea.7Noq xuq'or taq chaaweh chi je' wili: Re' hin Ak'uunb'ees i nuwii' winaq, naa kinkiq'asam pan kiq'ab' i aj mahk naakiin kikojom wach kuruus naa kinkimuq'aam, eh paroox q'iij naa wo' chik wukteesjiik chi k'achlik nuwach, inki, inki taqe.
8Re' taqe ixoq re' re', jumehq'iil xk'ulik cho pankik'ux i ruq'orom chaloq i Jesús.9Eh noq xiso'ljik chaloq taqe ixoq i xmuhqik wii' i Jesús, xooj kik'utjaaj i xk'ularik keh i junlaj chi raj tahqaneel i Jesús, je' wo' keh i kuch'ihil junch'uq.10Re' taqe ixoq xiq'orik rib'iral keh i raj tahqaneel i Jesús chib'ih i xk'ularik je' wili i kib'ihnaal: Re' María aj Magdala, re' Juana, re' i María rutuut i Jacobo, eh junch'uq chik taqe ixoq re' taqe haa'.11Re' taqe i raj tahqaneel i Jesús xkikapaaj chi re' taqe ixoq re' re' xama' keht'al taj i k'ahchi' kiq'orom ruum aj re', ma' xkaaj ta kinimam.12Eh re' Pedro reh xooj rajimam riib' aha' xmuhqik i ruti'jolal i Jesús. Noq xtz'ehtanik i koq panjul, ma' xta chik ar ach re' itz'ihy xb'otarik wii' i Jesús tzuklik ar. Eh sahchinaq chik ruk'ux ruum i xk'ularik noq xsutinik cho pampaat. Re' noq xuk'uhtaaj riib' i Jesús keh i ki'ib' chi raj tahqaneel chupaam i b'eeh inooj Emaús (Mar 16.12-13)
13Eh chupaam q'iij re' re', ki'ib' keh i raj tahqaneel i Jesús ojik inki a'n chupaam i tinamit Emaús, je' naa ixib' léwa ruuk' i Jerusaleem.14Re' keh k'ahchi' reje kik'utjaam chikiwach chu'nchel i xk'ularik.15Eh noq k'ahchi' kik'utjaam chikiwach, eh k'ahchi' kiwech'um riij taqe re', xujil i koq riib' i Jesús chi kicheel noq ojik inki a'n16Re' keh, atoob' ta wilik wo' naq jinaj i k'ahchi' kilom wach, xa re' la' ma' nkian ta runaab'jiik wach.
17Eh re' i Jesús xupahqaaj keh chi je' wili:
¿Chib'ih jariik i k'ahchi' taq ak'utjaam chawach jinaj b'eeh chib'ih reet noq intz'irik ta awach? inki.
18Eh jinaj keh i xchaq'wik, Cleofas rub'ihnaal, je' wili xuq'or:
Xa re' wo' hat xat wihik cho ar Jerusaleem, ma' aweht'al taj chib'ih i taqe jariik i xk'ularik ar chupaam taqe q'iij xik'ik inki.
19Re' Jesús je' wili xuq'or:
Xti ¿chib'aaj wo' jariik re' i xk'ularik ar? inki.
Re' keh je' wili xkiq'or:
Re' i xuk'ul i Jesús aj Nazaret, re' reh jinaj naq jalal ruq'oral i Dios, xti wilik rajaawriik chuwach i Dios chikiwach i tinamit ruuk' taqe i rub'an i ruq'or.
20Eh re' taqe i kajaaw i k'amal kib'eeh aj tiij, taqe i q'atal q'orik, xkiq'asaj pan kiq'ab' i ma' re' ta taqe aj judío, reh chi xkiq'at i q'orik chinaah, reh i rukojariik wach kuruus.21Xanaah re', re' hoj ch'iklik naq tii qak'ux chi re' reh naa resaniik reh panti' k'axik i qatinamiit Israel. Eh yu'naak ixib' chik q'iij kikansam.22Atoob' ta wilik wo' taqe ixoq re' ruuk' i wilkeeb' chi qaxilak xi ponik ko wahq'eq aha' xmuhqik wii' i Jesús, xoj kiyohb'isaj ruuk' i xk'ulik kiq'or qeh.23Eh xkilow chi ma' xkireq ta chik panjul i ruti'jolal i Jesús, xi sutinik wo' chik chaloq pampaat. Eh xk'ulik kiq'or chi wilik taqe i ánjel xkilow wach, xq'orarik b'ila' keh kuum chi re' Jesús k'achlik.24Eh wilik wo' chik taqe i quch'ihil xi ponik aha' xmuhqik wii' i Jesús. Eh xponik wo' kireq chi je' rukab' i xkiq'or ixoq. Xa re' la', re' i ruti'jolal i Jesús ma' xkireq ta chik ar, inki taqe.
25Eh je' wili i xq'orarik keh ruum i Jesús:
Re' taq i hat ma' xta taq ana'ojb'al, q'e' taq tichamchotik chi runimjiik i kiq'orom chaloq taqe i jalal ruq'oral i Dios.
26Re' keh kiq'orom chaloq chi koruman chi peet naa ruk'ulum taqe i ti' k'axik re' re' i Cristo, noq komajaa' inye'arik ruloq'il reh okik pan taxaaj, inki.
27Eh xuch'ob' rub'ehel keh nik' wach i ruq'or i tz'ihb'amaj cho chi riij pan santo laj huuj, je' wo' i xutz'ihb'aaj chaloq i Moisés, i xkitz'ihb'aaj chaloq taqe jalal ruq'oral i Dios.
28Eh noq xi ponik chupaam i tinamit ojik inki a'n wii' i ki'ib' chi raj tahqaneel i Jesús, re' Jesús xa q'e' tii chik xik'ik reje xub'an riib'.29Eh re' taqe i ki'ib' re' re', xa toq' toq' xkian reh i Jesús chi xkahnik kuuk' ar, je' wili i xkiq'or reh:
Tikaan quuk' ayu', xokik chik i q'iij q'equm chik, inki taqe reh.
Eh re' i Jesús xkahnik wo' kuuk' ar.
30Noq wilik chik i Jesús kuuk' ar nah méxa, xuchop chaloq i kaxlanwi'k, xut'iosej ree Dios chi riij i re', xuch'uy, eh xuyeew keh.31Eh je' naa kore' xtehlojik inaq'kiwach, ruum xkinab'eej wach chi re' i Jesús wilik kuuk'. Eh re' reh insachiwanik wo' chik chikiwach.32Eh re' keh je' wili xkiq'or chikiwach:
Mo' oon xti korik wo' re' chi xuyot' cho qak'ux i ruk'utaaj xub'an cho quuk' pamb'eeh, noq xuq'or cho qeh chib'ih taqe i ruq'or i tz'ihb'amaj cho chi riij pan santo laj huuj, inki taqe.
33Eh xa chupaam wo' jumehq' re' re' xi sutinik wo' chik reje Jerusaleem. Ar xponik kireq i junlaj chi aj tahqaneel chi kimolom kiib', haa' taqe i kuch'ihil junch'uq.34Je' wili i xq'orarik keh kuum taqe i kimolom kiib' re' re':
Xti korik chi re' QaJaaw Jesús xk'aach wo' chik chaloq ruka'peech Xuk'uhtaaj chik riib' reh i Simón inki taqe.
35Re' taqe i ki'ib' re' re' xtohq'ik wo' kik'utjaam keh i xkik'ul reje pamb'eeh, eh nik' wach noq xkinab'eej wach i Jesús noq xuch'uy i kaxlanwi'k. Re' Jesús xuk'uhtaaj riib' keh i raj tahqaneel (Mat 28.16-20; Mar 16.14-18; Juan 20.19-23)
36Eh noq k'ahchi' kiq'orom taqe re', impa'iwanik ponoq i Jesús pankiyejaal. Xuyeew rusuqkiil kik'ux, je' wili xuq'or keh:
Re' i suq laj k'uxliis wih-oq taq awuuk', inki.
37Eh re' keh ma' k'isiin ta xiyo'jik wilik i xikapeb'inik reh chi xa ránjel rut'iosil winaq i k'ahchi' kilom wach.38Eh je' wili xq'orarik keh ruum i Jesús:
¿Chib'ih reet noq ma' k'isiin taq ayo'jiik chib'ih reet noq xa kokiib' wo' taq ak'ux?
39Chawilow taq i wooq i nuq'ab'. Xti re' i hin k'ahchi' taq awilom nuwach. Kinatz'a'j taq, chakoj taq rehtaal chi re' jino'q i xa ránjel rut'iosil jino'q i winaq ma' xta ruti'jolal, ma' xta rub'aqil je' rukab' i nuti'jolal, i nub'aqil i hin k'ahchi' taq awilom yu'naak, ki uchjik.
40Eh noq xuq'or i je' re' i Jesús, xuk'uhtaaj keh i q'ab' ruch'ihil i rooq.41Eh re' keh xa kosachlik wo' kik'ux, xakomajaa' wo' inkinimaj ruum i rusuqkiil kik'ux noq xq'orarik keh ruum i Jesús chi je' wili:
¿Mi wilik k'isinoq chib'ih weh taq awuuk' reh chi neenuk'ux? inki.
42Xkib'iraj chi je' re', k'isiin i joximaj kar, eh junsahl i riis kaab' xkiyeew reh.43Chalik i Jesús xuk'ul wo' hoq, eh xuk'ux chikiwach.
44Eh je' wili i xuq'or keh:
Re' ti' k'axik xnuk'ul, re' wo' i nuq'orom taq cho aweh noq ko wilkiin taq chaxilak, re' noq xnuq'or chi koruman chi naa rojiik eloq wach i rutz'ihb'aam cho chi wiij i Moisés pan najtir k'uhb'aal, i kitz'ihb'aam chaloq i jalal ruq'oral i Dios, i tz'ihb'amaj cho panhuuj ree Salmo, inki.
45Eh xukoj kina'ojb'al, reh chi naa kireqem chi riij chib'ih i ruq'or i tz'ihb'amaj cho chi riij i reh pan santo laj huuj,46je' wili i xuq'or keh:
Pan santo laj huuj tz'ihb'amaj chaloq chi re' Cristo koruman chi naa rukanteesjiik, naa rumuhqiik, eh paroox q'iij naa wo' chik ruwukteesjiik chaloq chi k'achlik wach.
47Eh chi parub'ihnaal i reh naa ruq'orariik rib'iral chi chu'nchel i tinamit naakiyot'om i kik'ux chi riij i kimahk, reh chi neenkuyarik i kimahk ruum i Dios. Ar naa rutohq'iik reje ruq'orariik Jerusaleem, eh korehtaal imponik rib'iral pantaq tinamit sut i wach ak'al.48Re' taq i hat xawil taq chik ruuk' naq'awach chib'ih i xk'ularik.49Eh re' hin naa nutaq'aam taq cho cha naah i ruq'orom taq rib'iral aweh i waJaaw. Xa re' la' tikaan pee taq ayu' Jerusaleem, korehtaal taq inak'ul i ajaawriik naa ruchaliik pan taxaaj, ko ra'j taq naa awojiik re' chuq'orariik i nuk'uhb'aal, inki Jesús. Re' noq xjohtik wo' chik i Jesús pan taxaaj (Mar 16.19-20)
50Eh re' Jesús xresaj taqe reje Jerusaleem i raj tahqaneel, xuk'am taqe reje ko Betania, xuyeew i q'ab' chikinaah, xukuxisaj taqe.51Eh noq k'ahchi' kikuxeesjik ruum i Jesús, xikanab'jik kahnoq, xk'amarik johtoq i Jesús pan taxaaj chikiwach.52Eh kiloq'em-oq chik i Jesús, xasuq suq chik kik'ux noq xi sutinik wo' chik chaloq Jerusaleem.53Chi riij i re', xa eliik chik wilkeeb' chupaam i rupaat i Dios chulooq'jiik, je' ta naq re'.

Bible Society in Guatemala

https://app.library.bible/content/695aa4b9f902778f