Mateo5cuk_nvs

Jesús Dulegi-bur-nued-binsalegedgi sunmaksad

1Jesús dulemar-bukidar ese duurmakdani-dakdegu, yar-birse nakwisad. Agi sigisgu, e-sapingan ese nonimalad.2Degi, Jesús dulemar-odurdakdegu, sogded:3“Dulemar bela-belad Bab-Dummad-abedidimaladi, amargi nued binsalesad.Ar ade, Bab-Dummad-e-negdakmaid amargadid.4Dulemar-bodidimalad, amargi nued binsalesad.Ar amar-bodidimaladi, bar bukib-binsasuli guoed.5Dulemar-na-san-dummarba-imaksurmalad, amargi nued binsalesad.Ar amar we-napneg-naid egadga guoed.6Dulemar igar-napiragwadbina mas-gunbiedyob-itodimalad, degi, igar-napiragwadbina uku-uku-itodimalad, amargi nued binsalesad.Ar Bab-Dummad, amar nabir igar-innikigwad-imaked imakoed.7Dulemar-nue-wile-emar-daked, amargi nued binsalesad.Ar amar wile daklemogoed.8Dulemar-gwage-swilidikmalad, amargi nued binsalesad.Ar amar Bab-Dummad-dakmaloed.9Dulemar emar-gwage-bogidik-imakmalad, amargi nued binsalesad.Ar amar Bab-Dummad-mimmiganye bilenonimaloed.10Dulemar igar-innikigwadbina baregilledimalad, amargi nued binsalesad.Ar ade, Bab-Dummad-e-negdakmaid amargadid.11”Dulemar an-nug-ular be-ichoarmalar, be-bareginnarmalar, degi, galagwensuli binsa gakansaar begi sunmakarmalar, bemargi nued binsalesad.12Bemar yeer itomar, wergumar, ar nibneggi bemarga ibmar-uklegoed dummarbad. Ar ayobi, Bab-Dummad-gayaburba-barsogmalad epenne bemar-idu baregillesmarmogad.”

Bemar baluyob gumalad

13Jesús sogdebalid: “Bemar we-napneggi baluyob gumalad. Ar balu e-gagbid-surgudele, ¿igi bar balu-balu guosunna? Geg bar ibnuedga gued. Unnila, igargi-milegega gued, dulemar-egi-annaega gued.”

Bemar gwallu-meegwadyob gumalad

14Jesús sogdebalid: “Bemar we-napneggi gwallu-meegwadga gumalad. Ar neggwebur-gwagwen yar-birgi siile, geg we-neggwebur dukued.15Degine, gwallu, ulu-urba-sigega ogalesulid. Gwallu, e-siged-birgi-sigega ogaleged, adi, bela dulemar-neg-yagi-bukmaladga neg-mee saegar.16Debayobi, gwallu gaeyobi, bemar dulemar-asabin damarmogo, adi, dule-baigan be-ibmar-nuegan-imakdiid dakmalagar, degine, be-Bab-Dummad-nibneggi-maid-e-nug ogannomalagar.”

Jesús, Moisés-Igar-Mesisadba-daega nonikid

17Jesús sogdebalid: “Mer be binsamalo, an Moisés-Igar-Mesisad-osulolega noniye. An Bab-Dummad-gayaburba-barsogmalad-igar-mesisad-osulogegarbardibeye. Suli, an aga nonisulid. An nonikidi, a-igar gatik bur-nue-odulogega an nonikid.18”Ar napira an bemarga soged, we-napneg-naid-bergued-idu, degi, nibneg-naid-bergued-idu, Moisés-Igar-Narmakar-Naid e-bichugwad-bur-bipigwad gwen bipisaar wis ogwalegosulid. Ar bela narmakar-naidba guedsegad.19Degisoggu, ar doa-dule we-Igar-Maidgi wis bipisaar egi gwatirisale, degine, ar deyob dulemar-odurdakele, a-dule, dule-bipigwadye Bab-Dummad-e-negdakmaidgi bilegoed. Ar dule bela Moisés-Igar-Maidba daele, degine, ar deyob dulemar-odurdakbalile, we-dule, dule-dummadye Bab-Dummad-e-negdakmaidgi bilemogoed.20”Ar napira an bemarga soged, bemar-igar-napiragwad-imaked, Garda-Narmaked-Dulemarba, degi, Fariseoʼmarba bur nuedsulile, Bab-Dummad-e-negdakmaidse bemar gwen dogosurmalad.”

Jesús urwed-igargi sunmaksad

21Degi, Jesús sogdebalid: “Be itosmalad, epenne igi serganga soglesgusa:‘Melle be dule-oburgo.’Éxodo 20:13‘Ar dule-wargwen dule-oburgwisale,a-dulega odurdakleged-igar ega megnonikoed.’Éxodo 21:1222”Ar andi an bemarga soged, ar dule-wargwen binsarsunna-sae-itoge e-gwenadse urwedibe, a-dulega igar-itoleged megoed. Ar doa-dule e-gwenadga sogdibe, ‘Be gegegwa an be-dakye,’ a-dulega Judío-dummagan ega igar-amiega igar-itogoed. Ar doa-dule e-gwenadga sogdibe, ‘Be akargubi an be-dakye,’ a-dule soo-sailase odurdakleged bur-nabirid.23”Degisoggu, Bab-Dummadga be ibmar-uksokalid e-ukleged-ailase be sedanikir, agi be be-gwenad-begi-gwatirisad be ebinsaalile,24be ibmar-Bab-Dummadga-uksokalid, e-ukleged-ailagi be obes imako, be-gwenadbo be igar nabonagwer. Geb degi, a-sorba, gannar be dagoed, be Bab-Dummadga-ibmar-uksokalid geb be ukoed.25”Dule-bebo-igar-gwatirnaidbo amba-igarba-nadapidgi gwae ebo be igar naboge. Ar degi be imaksulile, abakalegi dule igar-naboged-dummadga be-ukalile, degi, a-dulemoga, suar-ibedga be-ukarmogale. Ar degiile, a esgaryagi be-metoed.26Napira an bega soged, be esgaryagi mellesiidi, be noosurguoed. Bela begi-mani-galesad be bennukedsegad.”

Jesús abirgunagwarsuli-nanamalad-igargi sunmaksad

27Jesús sogdebalid: “Ar be itosmalad, igi serganga soglesa:‘Melle be be-abirginsulid-ebo galagwensuli nanao.’Éxodo 20:1428”Ar andi an soged: Ar dule-wargwen e-ulubgi sunnasur ome-wargwengi binsasale, bato we-dule na abirgunagwarsuli negsichigi omegi yolesdo.29Degisoggu, be-ibya-nuedsikid, be-gwage-ichogega be-imakdibe, bur be onodo, bikiin be metedo. Ar bur be-san bela soo-sailagi mellegedba bur nabirsursi, unnila be-sangi-akanaid-gwensak bei yoggued.30Ar be-argan-nued be-gwage-ichogega be-imakdibe, bur be sikdo, bikiin be metedo. Ar bur be-san bela soo-sailagi mellegedba bur nabirsursi, unnila be-sangi-akanaid-gwensak bei yoggued.”

Jesús ome-meted-igargi sunmaksad

31Jesús sogdebalid: “Bemar itosmalad, igi epenne bemar-serganga soglesbali:‘Ar dule-wargwen ome-metele, omega ome-meted-garda ukoed.’Deuteronomio 24:132”Ar andi an soged: Ar dule-wargwen unnila e-ome e-dikarba nosarbi sunna ome-meted. Ar degisulile, ome-meted-igar ega gwen maisulid. Ar dule ome-metele, degiir ome negsichigi-yolegega imako-itole, degine, dule ome-melleded-nikusale, a-dule ome-dikarba negsichigi yoledimodo.”

Ise-sogar-sogleged-igar

33Jesús sogdebalid: “Degine, bemar itosbalid, igi epenne bemar-serganga soglesbali:‘Be ibmar-ise-sogar-sogsadi, be imako,mer be imaksuli guo.Ar Bab-Dummad-asabin be ibmar-imakoye-sogsadi,imakedse be sao.’Levítico 19:12; Números 30:2; Deuteronomio 23:2134”Ar andi an soged: Mer bipisaagwale ibmar-nug-gaale be ise-sogar sogo, an napira imakoye. Mer be ise-sogar sogbalo: We-nibneg-naid-ular an sogye, ar ade, nibneg Bab-Dummad-siged-ologanad.35”Mer be ise-sogar sogbalo, we-napneg-naid-ular napira an sogye an imakoye, ar ade, napneg Bab-Dummad-e-nag-onakwed-ganad. Mer be ise-sogar sogbalo, Jerusalén-neggwebur-ular an napira sogye an imakoye, ar ade, Jerusalén Rey-Dummad-e-neggwebur gued.36Degine, mer be-sanse-bakar, egi be ise-sogar sogo, an-san-ular an napira ibmar imakoye, ar be-sailagiabela geg be gagwensaagwar sipuu imaked, geg sichii imakbalid.37”Ar unnila be soge, eyeye, an imakoye. Be sogodibe, an imakosurye. Ar weyob-sogsadgi bur bule be obulosale, adi, niagi danidaed.”

Jesús buged-imaklegedgi sunmaksad

38Jesús sogdebalid: “Ar bemar itosmarbalid, epenne be-serganga soglesad:‘Ibya-gwagwen dule bei onosale, buged maiye,degi, nugar-wargwen dule bei bichisale, buged maibarye.’Éxodo 21:24; Levítico 24:20; Deuteronomio 19:2139”Ar andi an soged: Dule-isgana sabsur-be-imakalile, mer be abin-imako. Dule-wargwen be-wagar-nuedsikid bei bibyosale, baid-wagar ega be oyobardo.40Ar dule-wargwen bei-mor-dummad-suega igar-itogedgi bebo abin-abin imakardibe, ega be be-mor-baid uksa be imakbalo.41Ar dule-wargwen ise-barmiar wachi-abalasaar ega-ibmar-seedbi be abedibe, ega bur wachi-irgwen ibmar-seded be sae.42Ar dule bese ibmar egichialir, ega be uke. Dule bega sokalir, wis anga be ibmar udagwerye, an gannar bega ukbaloye, dulegi mer be ibmar nalleguo.”

Jesús soged, be-isdarmalad be sabgumarye

43Jesús sogdebalid: “Ar bemar itosmalad, epenne be-serganga soglesad:‘Be dule-baigan-sabgumar,dule-be-isdaraddi, isdar be dakoed.’Levítico 19:1844”Ar andi an soged: Be-isdarmalad be sabgumar. Dulemar-be-nug-ichodimaladga, degi, be-baregindimaladga Bab-Dummadse ega be gormar.45Adi, bemar, be-Bab-nibneggi-maid-e-mimmiganga gumalagar, ar Bab-Dummaddi bela dulemar-nuegan, degi, dulemar-isganaga, dad-ibeler ogamaid. Degine, Bab-Dummad bela dulemar igar-innikii-imakmaladga, degi, igar-innikii-imaksurmaladga, dii owimaibalid.46”Ar dule-be-sabmaladbi be sabguele, ¿ar ibu-nued egi be amiosunna? Ibmar-nued egi be amiosuli. Ar dule-isganamar, Roma-dummadga-mani-gaedgi-arbamalad, ¿deyob na imakmarmosursi?47Ar be-gwenadgangarbi be soger, ‘be nued sogeye,’ ¿ar ibu-bur-nued be imakmarsunna? Gwen ibmar-bur-nued be imaksulid. ¿Ar deyob dulemar-Bab-Dummad-wissurmalad imakmarmosursi? Eye, ar deyob imakmarmogad.48Ar be-Bab-nibneggi-maid ibmar-nuegan imaksoggu, a-ular, bemar ulubgi dule-nueganga gumarmosundo.”