Luk1knv_ara
Lukukunu Buka Ododi Komoeno Mabu
1Naeno hido lumagi Tiyopolasi, nolata.A ipuwalo kebe komokomate ya꞉lo dikulihuya꞉, puya꞉te tupuimi mabuni ibino baidinomamo ba꞉bi komo dulameholiya꞉, komo iba꞉te Godokono Hido Tabo ba olamagimi ba꞉bi atu komokomo a ba꞉gala komo tawakalubi hiliyonomo ba꞉bo kiyahaa꞉miya꞉. Ba꞉ hibila, ba꞉ba tetene tupuimiti komopi hiliyonomate ba꞉bi komokomo pepamo hibinomolo miya꞉tehoma꞉ newagelenama꞉, huiyatiya ibi ipuwalo etate oko hidamo kupuliya꞉ha꞉.3Ba꞉bema꞉ naeno kodawa, nale ba꞉moi hiliyonomo komokomo ibino tupuilame mabuni hidonomamo ba emalagidolenape, naeno tepo ipuwoeno ukuilo ubi ba꞉bo ihatimo ama꞉tamo buka ododiti ba꞉moi komokomo kotuputupuilamema꞉,4iyo, komopa꞉te ama꞉ diya꞉tumihui, ama꞉le ba꞉bi hiliyonomo komokomo hibinomolo kiya꞉tawahama꞉, nale ba꞉moe komo ba꞉bema꞉ ododimo.Godokono Nopodawate Yonekono Hawakala Komo Sekalayatamo Dolamagiya꞉
5Ba꞉ba tetelo Heloditi Yudiya hopoeno Ko Gawadubuma꞉ ba eda꞉na, eta dubu ebeno mahilo Sekalayatela, ebete Abayakono kapiyuimidawama꞉ eda꞉nami, ebe ba꞉ Godotamo hawa꞉goeno ikamehodawa etala. Ebeno kamenoeno mahilo Elisabetitila, ba꞉be kamenoeno nabiwi atumu Godotamo hawa꞉goeno ikamehodawala.6Ba꞉bene ibi netewapino emede komote Godokono holoholo hapulu tuputupunomoma꞉ ba eda꞉na, iba꞉te ebeno hiliyonomo tutumu tabamo hibinomolo papamila꞉nama꞉.7Huiyatiya ibi niliya, iba꞉godolo gudu puliyanomola mabu Elisabetiko hogoha꞉ kamenama꞉ eda꞉nami, iyo, Sekalayako ba꞉gala Elisabetiko iba꞉te kadele kabelenomoma꞉ ba eda꞉ha gudu umi wadiyaha꞉.8Ba꞉bene eta manomelo Sekalayakono gu tawakalubino tetete uluhukuya꞉, iba꞉te Godoko Adikumino Hiya꞉ Genamalo hiya꞉hiya꞉ oko kopowatihoma꞉. Ba꞉bema꞉ eta hegelalo Sekalayate ba꞉bolo oko nowatitiya꞉,9mabu ba꞉be hegelalo ebeno tawakaluba꞉te Godokono ubi komamo papamila꞉halo ebe belawiya꞉, ebete Godoko Adikumino Genama guamo na꞉pa꞉gate, ba꞉bolo ebete hido nibo puhulu ilina patapata hunamo ba nehaminahale Godotamo konikamehoma꞉.10Ba꞉bene ba꞉bi ilinate koelo ba wamotita tawakalubi hiliyonomate Godoko Adikumino Genama tamelo ibino toetoe tabo Godotamo ba꞉bo nolamagimitiya꞉.11Ba꞉ba tetelo Godokono nopodawate hido nibo puhulu ilina wamoteno patapata tu hapudu ba pehawakala Sekalayako kapiyatamo ba꞉bo puluhukuya꞉,12ba꞉bene ebete ebe umiti ukui bilibilinomoma꞉ eda꞉lo konomamo toletoliya꞉.13Huiyatiya nopodawate ebetamo na꞉goiya꞉, “Sekalaya, ama꞉ akatoletola꞉la꞉. Godote amia꞉no toetoe tabo uli, ba꞉bema꞉ amia꞉no kamena Elisabetiti dubu gudu kalahimima꞉ne. Ama꞉ ebeno mahilo Yonema꞉ na꞉ka꞉miya꞉.14Ba꞉ hibila, ebete da꞉hawakalamene ama꞉ konomamo ba꞉bo kokalakalama꞉na꞉ta, ba꞉gala tawakalubi hiliyonomate ba꞉be mabuma꞉ atumu konomamo kakakalakalahama꞉na꞉.15Ebete menokoeno tepolo ba emedena Godokono Gobogobote ebe ya꞉lo kotabuimima꞉ne, ba꞉bema꞉ Godokono dopo hapulu ebete kodawama꞉ keda꞉ma꞉ne, ba꞉gala ebete helo gao beya a꞉kaninakamene.16“Ba꞉ hibila, ebete hiliyonomo Isalaela tawakalubi ibino Kodawa Godotamo gala kakamagahelema꞉ne,17iyo, ebete aeno Kodawa dopamete kotoma꞉ne ba꞉gala Hido-talona Gobogobote ebe hunamo ba emede ebete helonomoma꞉ keda꞉ma꞉ne, Godokono ukui hawakalimidawa Elayako keba ka꞉nala꞉ka꞉ ba꞉ba ka꞉na. Ba꞉bema꞉ ebete nabi ba꞉gala gugudi kapiyama꞉ gala kakamidilima꞉ne, iyo, ebete Godokono tabo ulihoha꞉pino ukui hiya꞉ma꞉ midililamete kotuputupuilamelelamema꞉ne, ba꞉gala ebete Kodawoeno tawakalubi kohiduilamema꞉ne ebeno pe komoma꞉.”18Sekalayate Godokono nopodawatamo na꞉goiya꞉, “Na ba꞉moe komo hibinomolo keba ka꞉na na꞉kiya꞉tawamo, mabu na kadelenomola ba꞉gala naeno kamena kabelenomola?”19Ba꞉bene Godokono nopodawate na꞉huiyuya꞉, “Na ba꞉ Ga꞉ibiliyolotela, Godokono holoholo hapulu la꞉nanakomo, iyo, na ebete poename ba꞉moe hido tabo ama꞉ kopikiyamema꞉.20Naeno tabote hibinomoma꞉ keda꞉ma꞉ne, huiyatiya ama꞉le ba꞉be tabo hibima꞉ kamidiha꞉, ba꞉bema꞉ ba꞉ma tetene tupuimiti ba꞉be hibi komote puluhuku teta꞉mo ama꞉ tabo olamagiha꞉ma꞉ keda꞉ma꞉na꞉ta.”21Ba꞉ba tetelo hiliyonomo tawakaluba꞉te Sekalayakono puluhuku komo ba latimita iba꞉te na꞉ga꞉litiya꞉, “Tete ga꞉ga꞉nomolo ebete Godoko Adikumino Genamalo badama꞉ ka꞉luta?”22Ba꞉bene ebete Godoko Adikumino Hiya꞉ Genamane da꞉puluhukuya꞉ tawakaluba꞉tamo tabo olamagima꞉ kapemodobuya꞉ha꞉. Huiyatiya ebete iba꞉tamo kokotamo da꞉polamagiya꞉, ba꞉be komodo iba꞉te ba꞉ma ka꞉na iya꞉tawahuya꞉, ebete Godokono Genamalo ba luta, Godokono nopodawate ebetamo duluhuku ebeno baidi hiya꞉ma꞉ ba꞉bo eda꞉hame.23Ba꞉bene Sekalayakono oko tetete Godoko Adikumino Genamalo da꞉wibuya꞉, ebete ebeno habamo ba꞉bo tuya꞉.24Ba꞉bene komo hegela da꞉petohuya꞉ ebeno kamena Elisabetiti lamituma꞉ dediya꞉, ebete ba꞉ba tetene tupuimiti paibo manome ipuwalo ebeno genamanomolo emediya꞉.25Ba꞉ba tetelo ebete ebeno tepo ipuwalo tabo ba꞉ma ka꞉na goiya꞉, “Ka꞉lo kuititi hegela tetenomolo Godote na a꞉malemalenateni, iyo, ebete gudu natamo ba ikaname naeno hilopo komo gobogobamo ihatenami.”Godokono Nopodawate Ya꞉sukunu Hawakala Komo Ma꞉litamo Dolamagiya꞉
26Ba꞉bene Elisabetiti lamituma꞉ eda꞉te, sikisi manome da꞉petohuya꞉ Godote ebeno nopodawa Ga꞉ibiliyoloko Ga꞉lili hopoeno Nasalete habamo ba꞉bo poemiya꞉.27Ebete bohele Ma꞉litamo Godokono nopo badahiya꞉, ba꞉be bohele dopamo Yausepetamo a꞉galuimiya꞉, ba꞉moe dubu Yausepeko ba꞉ Ko Gawadubu Da꞉ibidikono eyono gudu etala.28Ba꞉bene nopodawate Ma꞉liko na꞉pegoemiya꞉, “Ama꞉ nolata, Kodawa Godote ama꞉ malemalelo a꞉lawia꞉ta! Ebete ama꞉go bemedena!”29Ba꞉bema꞉ Ma꞉liti ba꞉be tabo duliya꞉ ukui bilibilinomoma꞉ eda꞉lo ebeno tepo ipuwalo na꞉goiya꞉, “Moe komo badala꞉ka꞉?”30Nopodawate ebetamo na꞉goiya꞉, “Ma꞉li, ama꞉ akatoletola꞉la꞉, mabu Godote ama꞉ ba꞉ma ka꞉na a꞉malemaleta꞉ta,31ama꞉le lamituma꞉ eda꞉te dubu gudu kalahimima꞉na꞉ta, ba꞉bene ama꞉ ebeno mahilo Ya꞉suma꞉ na꞉ka꞉miya꞉.32Ebete konomoma꞉ keda꞉ma꞉ne, tawakaluba꞉te ebe Hununomo Godokono Guduma꞉ ba꞉ka꞉minakomena꞉, iyo, Godote ebe Ko Gawadubuma꞉ komidima꞉ne, ebeno iniwa Da꞉ibidiko keba ka꞉na kemedenami ba꞉ba ka꞉na.33Ba꞉bema꞉ hibila, Ya꞉ikobokono eyoni gugudi ipuwalo ebete emedena emedena tetelo Ko Gawadubuma꞉ beda꞉namene, iyo, ebeno Ko Gawadubuma꞉ eda꞉ komote a꞉kawibonamene.”34Ma꞉liti huiyatiya nopodawatamo na꞉goiya꞉, “Na bohelenomola ba꞉gala na awihinola. Ba꞉moe komote natamo keba ka꞉na na꞉kuluhukumini?”35Nopodawate ebetamo na꞉huiyuya꞉, “Hido-talona Gobogobote ama꞉tamo kopema꞉ne, ba꞉gala Godokono helote ama꞉ hunamo kemedema꞉ne, ba꞉bema꞉ ama꞉le dalahimimina꞉ ba꞉be talona gudu tawakaluba꞉te Godokono Guduma꞉ ba꞉ka꞉minakomena꞉.36Ama꞉ amia꞉no menokoeno naniko Elisabetikono komo nemalagidola. Dopamo tawakaluba꞉te na꞉ga꞉lanakuya꞉ ebe hogoha꞉ kamenala, huiyatiya ebete kabele tetelo lamituma꞉ eda꞉te sikisi manome ba꞉ a꞉wibui.37Ba꞉ hibila, hiliyonomo komokomo ododilima꞉ Godogodolo helo bitana, eta ododiha꞉ komote ebegodolo kitanaha꞉.”38Ba꞉bema꞉ Ma꞉liti na꞉goiya꞉, “Na Kodawa Godokono huiyaha꞉ oko bohelela. Wadiyala ama꞉le da꞉gaa꞉, ba꞉be komote nuluhukamene,” ba꞉bene Godokono nopodawate ebegodone ba꞉ dito tuya꞉.Ma꞉liti Elisabetiko Umima꞉ Da꞉tuya꞉
39Ba꞉ba tetelo Ma꞉liti tiyonomo mahigate Yudiya hopoeno hunuhunu hakamo tote eta muhulu habamo dito nuluhukuya꞉.40Ba꞉bene ebete Sekalayakono genamamo nodolote Elisabetiko ba na꞉pa꞉watameho ebetamo nolata tabo ba꞉bo nolamagiya꞉.41Ba꞉bema꞉ Elisabetiti Ma꞉likono nolata tabo duliya꞉, ba꞉ba tetenomolo ebeno tepo ipuwalo guduti ko kalakala lawete ba꞉bo midiwihuya꞉. Ba꞉bene Godokono Gobogobote Elisabetikono tepo ipuwa da꞉tabuimiya꞉,42ebete tabo hunamo adipatelo Ma꞉litamo na꞉goiya꞉, “Hiliyonomo kamenakamena ipuwalo Godote ama꞉ hunamo adipatelo hidonomamo bowalubinamena꞉ta, ba꞉gala ama꞉le dalahimimina꞉ Godote ba꞉be Kodawa atumu emedena tetelo bowalubinamene.43Naeno Kodawoeno menoko, ama꞉le na unamema꞉ da꞉pa꞉ kalakala konomola, huiyatiya ba꞉moe hidonomo komote na kuba lumagitamo badama꞉ kuluhuku?44Ba꞉ hibila, nale amia꞉no tabo dulimo, ba꞉ba tetelo naeno tepo ipuwalo guduti ko kalakala lawete ba꞉bo midiwiho,45ba꞉bema꞉ ama꞉tamo kalakala bada konomola꞉ka꞉, mabu ama꞉le Godoko hibima꞉ a꞉midia꞉ta ebeno tabote ama꞉ ipuwado hibinomoma꞉ keda꞉ma꞉ne!”Ma꞉liti Godoko Dadikumiya꞉
46Ba꞉bene Ma꞉liti na꞉goiya꞉,“Naeno emalagidolote Godoko nawagaminuta,47iyo, naeno tepo ipuwatenaeno Ka꞉ka꞉ Mula꞉dawa Godotamo na꞉kalakaluta,48mabu ebete na emalagidolonelokalakala komo ododina ebeno deha꞉poto huiyaha꞉ oko boheletamo!Ba꞉bema꞉ ba꞉ma tetene tupuimiti emedena emedena tetelotawakalubi hiliyonomatena kalakala lumagima꞉ ba꞉ka꞉naminakomena꞉,49mabu Helonomo Godote natamo koko hidohido komo ododili,iyo, ba꞉be Kodawoeno mahilo ba꞉ talonala!50“Ba꞉ hibila, puya꞉te ebe da꞉tolemenaebete iba꞉tamo malemale bihatenakomene,iyo, tawakaluba꞉te ba꞉moe hopolo tete ga꞉ga꞉nomolo ba emedehona,ebete iba꞉tamo ba꞉ ba꞉ma ka꞉na bewagelenakomene.51Ba꞉bema꞉ a tetelo ebete ebeno kokotamokoko komokomo ododili,ba꞉gala puya꞉te ibi ha꞉kiya awagahalo kokoma꞉ da꞉ga꞉lui,ebete ibino nopo kubahilameteebeno heloamo ibi a꞉ta꞉malateli.52“Ba꞉gala ebete koko gawadubu ibino helo habane tama꞉mo a꞉miya꞉ti,huiyatiya ebete ba꞉be atu tetelohegehege tawakalubi a꞉wadiya꞉paa꞉lateli.53Iyo, puya꞉te awaelo demedehonama꞉,ebete ibi hidohido ilinamo ba tabuilame,huiyatiya dogodogo ilinagopi ilinaheno dito oelami.54“Ba꞉bema꞉ hibila,ebete aeno iniwala꞉tamo hibinomolo da꞉goiya꞉,ba꞉be tabote a tetelo ba꞉ na꞉hawakala,iyo, tete tatalila ebeno owalubi komote kuluhukuma꞉neebeno huiyaha꞉ okodawa Isalaelatamo.Ba꞉moe ba꞉be mabuma꞉ Godote A꞉ibalahamatamokebe malemale ka꞉hawakalimiya꞉,ba꞉be malemala꞉mo ebeno eyoni gugudiemedena tetelo bemalagidolenamene!”56Ma꞉liti ba꞉moi tabo komokomo olamagi da꞉wibuya꞉, ebete netewa-kapiya manome Elisabetikoba꞉ emedete, ba꞉bene ebete ebeno habanomamo gala dito katuya꞉.
Yoneko Tawakalubi Beyamo Wadulateledawate Da꞉hawakaluya꞉
57Ba꞉bene Elisabetikono gudu alahimi tete da꞉piya꞉ ebete dubu gudu alahimiti,58ebe tamelo demedehonama꞉ ba꞉gala ebeno mabu tawakalubi, iba꞉te Godokono hido owalubi komo Elisabetigodolo umiti eba꞉go na꞉kalakalahuya꞉.59Ba꞉bene sa꞉ba꞉ni hegela da꞉petohuya꞉, a꞉iti hegela tetelo iba꞉te dubu guduino tama itamida kukala ododima꞉ ba꞉bo pelamiya꞉. Ba꞉ba tetelo komopa꞉te ubi bihatiya꞉ ba꞉be gudu ebeno nabiwi Sekalayakono mahilamo koka꞉mima꞉,60huiyatiya ebeno menokote na꞉goiya꞉, “Ao, la꞉ ebeno mahilo Yonema꞉ na꞉ka꞉ma꞉la꞉.”61Ba꞉bene iba꞉te la꞉wa꞉hate ebetamo na꞉ga꞉luya꞉, “Numa꞉, la꞉eno tawakaluba꞉godolo ba꞉moe mahilo kitanaha꞉!”62Ba꞉bema꞉ iba꞉te ebeno nabiwitamo kokotamo ba ga꞉la ebe nalatediya꞉, ebeno ubi keba ka꞉na kitana gudutamo mahilo kikamema꞉.63Ba꞉bene Sekalayate kokotamo olamagilo komopa꞉te tabo miya꞉teno ilina adahemema꞉ da꞉goelamiya꞉, ebete ba꞉be ilina lawete ba꞉ma ka꞉na miya꞉tiya꞉, “Ebeno mahilo Yonetela.” Ba꞉be mabuma꞉ iba꞉te konomamo hanohanohuya꞉,64ba꞉bene ba꞉ba tetenomolo Sekalayakono tabo olamagi komote da꞉kahidomiya꞉, ebete Godoko milimiho ba꞉bo tupuimiya꞉.65Ba꞉bema꞉ ebeno habanapa꞉te ba꞉bi hanohano komo dulamiya꞉ iba꞉te koamo toletolehuya꞉, ba꞉bene iba꞉te ba꞉bi komokomo tawakalubi da꞉nikiyahalamiya꞉, ba꞉be tabote Yudiya hopoeno hunuhunu hakoeno hiliyonomo habahabamo ba꞉bo tuya꞉.66Ba꞉gala puya꞉te ba꞉be tabo duliya꞉ iba꞉te ba emalagidolo na꞉ga꞉luya꞉, “Ba꞉moe gudu ebete kebako dawama꞉ na꞉keda꞉mene?” Iba꞉te ba꞉moe tabo bega꞉luya꞉ mabu ibino umi ipuwalo Godokono helote ba꞉be gudugodolo hibinomolo itanuya꞉.Sekalayate Godokono Ukui Ebeno Gobogoboeno Heloamo Da꞉hawakalilamiya꞉
67Ba꞉bene Godokono Gobogobote Yonekono nabiwi Sekalayakono tepo ipuwa da꞉tabuya꞉, ebete Godokono ukui ba꞉ma ka꞉na hawakalilamiya꞉,68“Godote Isalaela tawakalubi hidonomamo dowalubilinako,ale ebe ba꞉bema꞉ komilimihoma꞉nema꞉,mabu ebete ebeno tawakalubi owalubilima꞉ ba꞉ na꞉pe,tete tatalila ebete ibino kuba ododili ipuwaneibi kopuluhukulatelema꞉ne!69Iyo, Godote a mabuma꞉ dadipati,ba꞉be Ko Ka꞉ka꞉ Mula꞉lea꞉medawate ba꞉ na꞉pe,ebe ba꞉ Godokono okodawa Da꞉ibidikono eyono gudu etala.70“Ba꞉ hibila, puya꞉te dopamo teteloGodokono talona ipuwalo demedehonama꞉,ebete ba꞉bi okopi ipuwadoebeno ukui ba hawakalimi na꞉goiya꞉,71puya꞉te maubahalete atamo alaholoho komo dododinaka,ebete a ibino helo kokotone kuluhukua꞉tema꞉ne.72Iyo, ebete eta tabo ba꞉ma ka꞉na kagoiya꞉,ebete aeno iniwala꞉tamo ebeno malemale bihatenamene,ba꞉gala ebete iba꞉tamo kebe nopo hibinomolo da꞉tamotiya꞉,ba꞉be hido-talona tabo ba emalagidolonaemedena tetelo ebete bododinakomene.73“Ba꞉gala ebete aeno iniwa A꞉ibalahamatamohibinomolo na꞉kagoiya꞉,74puya꞉te ago dalaholohonaka,ebete a ibino kokoto ipuwane kuwatema꞉ne,ba꞉bene ale ibi tolelamehenoebe kapiyatamo oko bowatihonakoma꞉.75Iyo, ale ebeno holoholo hapulutalona tawakalubima꞉ ba eda꞉hana,ale emedena teteloebeno tuputupu gabodo ba꞉wapata꞉lamenama꞉.”76Ba꞉bene Sekalayate ebeno tabo moga꞉melo gala na꞉kagoiya꞉,“O naeno gudu Yone,tawakaluba꞉te ama꞉ Hununomo Godokonoukui hawakalimidawama꞉ ba꞉ka꞉minamena꞉ta,iyo, ebete da꞉poememene,ama꞉le ba꞉be Kodawoeno gabo dopamete ba tonato,ebeno gabo kohiduimima꞉na꞉ta.77Ba꞉gala ama꞉le Godokono tawakalubiba꞉ma ka꞉na kiya꞉tulamema꞉na꞉ta,ebete ibino kuba ba egebolelame kadodoholelamema꞉ne,iyo, ebete ba꞉be gabodo ibino ka꞉ka꞉ komula꞉lelamema꞉ne.78“Ba꞉bema꞉ hibila, aeno Godotea konomamo ba malemalea꞉tena,ebeno ka꞉ka꞉ mula꞉leno alote atamo ba꞉bo kopuluhukuma꞉ne,hegelate tawakaluba꞉tamo da꞉puluhukunako ba꞉ba ka꞉na.79Ba꞉be alote ebeno Hunu Habane kopa꞉la꞉minama꞉ne,hoe ipuwalo ba꞉gala du ipuwalo demedehonaba꞉bi tawakaluba꞉tamo,ba꞉bema꞉ kalakala konomola,Godote ebeno tatabalo wapata꞉lame komoeno gaboa ba꞉bo kiya꞉tua꞉mema꞉ne.”80Ba꞉bema꞉ Sekalayakono guduti ba ape Godokono Gobogobote ebe ipuwalo helonomoma꞉ ediya꞉, ba꞉bene ebete dito hopamo tote ba꞉bo nemedenami, huiyatiya galane Godokono ubi tetelo ebete Isalaela tawakaluba꞉tamo ba꞉bo puluhukuya꞉.