Read Luki 1

Luki1box_wyi

¹Tiofiile,bìo wó khĩína wa cɔ̃́n lè mí dà-kéní kéní ɓúenɓúen le Dónbeenì dã́ní yi à lá mu ɲúhṹ ɓúɛɛníi á ɓa ɓúi mɔn á lé mu sɛɛ́ràsa, bán lé bìa wó le Dónbeenì bín-buerowà na zéenía mu làa wɛn. Ɓa cɛ̀rɛ̀ɛ wi à ɓa kúeeka mu mín wán à túa hã vɔ̃nna yi.³Á bìo á ĩnɛ́n mún wi á ĩ túa mu lè ɓa bìo síi, á ĩ tùakaa mu cinciíra bìa mɔn mu lè mí nì-kéní kéní cɔ̃́n á zũńnanáa mu ya-tente. Á bìo mu sã̀maanáa lé bṹn á ĩ wi à ĩ túaráa mu à na ũnɛ́n Tiofiile cùkúso yi,⁴bṹn lé bìo o na á fo ò zũń kɛ̃́nkɛ̃́n ká bìo á ɓa fù kàránna làa fo ɓúenɓúen lé ho tũ̀iá poni.

O Zãn Batiisi teró bìo zéeníló

⁵Ho Zudee kɔ̃hṹ bɛ́ɛ *Heroode pã̀ahṹ, á le Dónbeenì yankaro ɓúi fù wi bĩ́n á yèni ɓa le Zakari. O lé o Abia kuure nùpue ɓúi. Ɓàn hã́a yèni ɓa le Elizabɛɛti. Wón fù lé le *Dónbeenì yankarowà ɲúhṹso *Aaron nɔnkãni hĩ́nló ɓúi.⁶Ɓa mí nùwã ɲun fù lée nùpua na térénna le Dónbeenì yahó, ó o Ɲúhṹso làndáwá là a bè-zéenínia lè mí dà-kéní kéní ɓúenɓúen á ɓa wee bè yi lè mí ɲi-kã́a.⁷Ɓa lá dĩǹ yí yú za lé bìo ó o Elizabɛɛti hĩ́ana yí máa te, à ɓa mí nùwã ɲun mún kĩ́nkaa.⁸Wizonle ɓúi, ó o Zakari zon le *Dónbeenì zĩ-beenì yi lé bìo á ɓa kuure nùpua lé bán ho yankaró pã̀ahṹ yèrèmáa ɓueé dɔ̃n,⁹á bìo ɓa le mí ì cà yìa zoó cĩ̀í mu bìo na sãmu sĩ le *sòobá-lùeyi làa bìo mu bòráa le Dónbeenì yankarowà làndá yi á ɓa wó le ɲún-sĩni bìo, ó orɛ́n lé yìa ó o Ɲúhṹso léra.¹⁰Hón pã̀ahṹ so yi, ká ɓa zã̀amáa lée dĩ̀n ho khũuhũ á wee wé ho fìoró.¹¹Yìo ɓueé tĩ ò o Ɲúhṹso wáayi tonkaro lií dĩ̀n o yahó mu bìo na sãmu sĩ cĩ̀íníi dɛ̀ɛ nìsã́ní ɓàn nín-tĩánì.¹²Pã̀ahṹ na ó o Zakari mɔn wo, ó o zã́na làa sòobɛ́ɛ á wee zà wàwàwà.¹³Ká a tonkaro màhã́ bía làa wo: «Zakari, yí zɔ̃́n dɛ̀ɛ, le Dónbeenì ɲá ũ fìoró. Mìn hã́a Elizabɛɛti á à sì le sãní á à te o za báa; ká a khíi ton à ũ cé o yèni le Zãn.¹⁴O bìo khíi wé hã zã̀makaa lè le sĩ-wɛɛ ũ cɔ̃́n, á nùpua cɛ̀rɛ̀ɛ mún khíi zã̀maka a teró bìo yi.¹⁵Lé bìo ó o khíi wé nì-beenì o Ɲúhṹso yèn-dã́ní yi. Bè-ɲunii na dà a vĩ́ hã yìo ó o máa bè mí ɲii yi hùúu, á le Dónbeenì Hácírí á à fèn ǹ kɛń wo yi ká a yàá dĩǹ yí ton.¹⁶Orɛ́n lé yìa khíi bĩní ì fé o *Isirayɛɛle nìpomu cɛ̀rɛ̀ɛ á ɓa à yèrèmá à ɓuen ɓa Ɲúhṹso Dónbeenì cɔ̃́n.¹⁷Orɛ́n mí bɛɛre lé yìa khíi fèn ǹ wíoka a Ɲúhṹso wɔ̃hṹ lè le Hácírí lè ho dàńló na le Dónbeenì yánkaa nɔn mí ɲi-cúa fɛɛro *Elii yi. Ũ za mu lé yìa khíi véení hã bíoní na wi ɓa maáwà lè mí zàwa pã̀ahṹ, á mún ǹ yèrèmá bìa pã́ le Dónbeenì bíonì sĩa á ɓa à wé lè ɓa nùpua na térénna lè ɓa bè-zũńlowà bìo síi. Lé kà síi o ò wíokaráa ɓa nùpua á à paráa o Ɲúhṹso ɓuenló.»¹⁸Ó o Zakari bía nɔn le Dónbeenì tonkaro mu yi: «Bìo ò wé á ĩ tàráa mu yi lé mu yɛ́n? Bìo á ĩ màhã́ kĩ́na, á wàn hã́a mún yìo tɔ̃n yú.»¹⁹Á le Dónbeenì tonkaro bía: «Ĩnɛ́n na dĩ̀n ũ yahó kà lé o Kabiriyɛɛle. Ĩ wi le Dónbeenì nìsã́ní á wee sá na le yi. Lerɛ́n lé dìo tonkaa mi le ĩ ɓuee bío le bín-tente na kà na foǹ.²⁰Àwa! Á bìo fo yí tà ĩ bíonì yi, lé bṹn nɔn á ũ ɲii á à lì á máa bĩní máa bío fúaa ũ za báa mu te nɔ̀nzoǹ. Loń mu sese, bìo á ĩ bía làa fo ɓúenɓúen á à wé ho pã̀ahṹ na le Dónbeenì le mu ko yi.»²¹Hón pã̀ahṹ so yi ká ɓa zã̀amáa pá lée dĩ̀n ho khũuhũ á pan o Zakari. Ho pɔ̃̀n-tóní na ó o zoó wó le sòobá-lùe yi á lùnkaa ɓa yilera.²²Pã̀ahṹ na ó o wà ɓueé lé yi, à bṹn ò o ɲii lù, ó o wee bío lè ɓa nùpua lè mí níní. Á ɓa dɛ̀ɛnía zũna mu le o bìo mu yínɔń kã́amáa, Dónbeenì zéenía bìo ɓúi làa wó zoó le sòobá-lùe mu yi.²³Nɔ̀nzoǹ na ó o Zakari mu tonló vó yi, ó o wà van mí zĩi.²⁴Lé bṹn mɔ́n á ɓàn hã́a Elizabɛɛti sùráa mí sãní. Bìo ó o zũna mí sãní mu bìo, ó o wó hã pĩina bìo hònú ɓúenɓúen ká a yí máa tà lé khũuhũ. Hón pã̀ahṹ so yi ó o wee bío mí yi:²⁵«Pátì! Bìo kà yàá dĩ̀n yí bon. O za máa teró bìo na fù wee wé bío na miì fɛ́ɛɛ á wã́a vó ho zuia. O Ɲúhṹso na pànká wi á zũna ĩ màkárí á hóonía ĩ ɲúhṹ.»

O Yeesu teró bìo zéeníló

²⁶Pĩina bìo hèzĩ̀n bṹn mɔ́n, á le Dónbeenì bía nɔn mí tonkaro Kabiriyɛɛle yi le o tĩ́n lɛ́n va ho Kalilee kɔ̃hṹ lóhó ɓúi na ɓa le Nazarɛɛte yi, o hĩ́nzo-sínii ɓúi cɔ̃́n.²⁷O hĩ́nzoró mu fũaamuá bò nɔn o bɛ́ɛ *Daviide nɔnkãni nùpue ɓúi na yèni ɓa le Zozɛɛfu yi. O hĩ́nzo-sínii mu yèni ɓa le Mari.²⁸Bìo ó o Kabiriyɛɛle vaá zon o zĩi yi ó o tɛ̀ɛnía a yi: «Mari, foó. O Ɲúhṹso Dónbeenì wó mí sãamu làa fo: Orɛ́n mí bɛɛre mún wi làa fo. Wã́a zã̀maka.»²⁹Ó o Mari kará coon á yilera yáara. O wee le mí yi, le dén tɛ̀ɛníi so ɲúhṹ lé mu yɛ́n.³⁰Á le Dónbeenì tonkaro bía: «Mari, yí zɔ̃́n dɛ̀ɛ woon, le Dónbeenì sãamu á dɔ̃n fo.³¹Loń! Bìo fo kará wán á fo ò sì le sãní á a te o za báa, ká ũ le fo ò cé o yèni à ũ bío le Yeesu.³²O khíi wé nùpue na ɲúhṹ wi á ɓa wé è ve o lè le Dónbeenì na wi mu bìo ɓúenɓúen ɲúhṹ wán Za. Á le Dónbeenì mún khíi bàrá a ɓàn ɓùaa Daviide bá-zàmu kanmúiní wán.³³O khíi lá lé bɛ́ɛnì o *Zakoobu nìpomu zĩi, á bá-zàmu máa ve máa mi.»³⁴Ó o Mari bía nɔn wo yi: «Mu dà a wé kaka? Bìo á ĩ màhã́ yí zũ báa.»³⁵Á ho wáayi tonkaro zéenía mu ya-tente làa wo: «Le Dónbeenì Hácírí á à lii ũ wàn, á le Dónbeenì na wi mu bìo ɓúenɓúen ɲúhṹ wán dàńló á à ɓún foǹ lè ho tàró bìo síi. Lé bṹn nɔn ó o za na á ũ khíi te á ɓa wé è ve le yi poni ɓànso, làa Dónbeenì Za.³⁶Loń! O Elizabɛɛti na làa fo te mín pá sù le sãní lè mí hã́-kĩ́nmu; wón na ɓa fù le o hĩ́ana yí máa te, nín-yìa sãní pĩina yú hã bìo hèzĩ̀n.³⁷Lé bìo á bìo na le Dónbeenì á à wé è sa bṹn bìo so mía hùúu.»³⁸Hón pã̀ahṹ so yi ó o Mari bía nɔn ho wáayi tonkaro yi: «Ĩ wi o Ɲúhṹso níi yi ho zuia, ĩ wi o níi yi ho yìró. Le mu wé miì làa bìo fo bíaráa mu.» Á ho wáayi tonkaro zoó ló lée wà ò o día a Mari.

O Mari ɓúɛɛkíró là a Elizabɛɛti bìo

³⁹Wizooní bìo yɛn bṹn mɔ́n, ó o Mari hĩ́nɔn bánbáa ɲɔn ho lóhó ɓúi na wi ho *Zudaa kɔ̃hṹ ɓúaa yi.⁴⁰Bìo ó o vaá dɔ̃n ó o térénna vaá zon o Zakari zĩi, á zoó tɛ̀ɛnía a Elizabɛɛti yi.⁴¹Bìo ó o Elizabɛɛti ɲá a Mari tɛ̀ɛníi sã, ó o za dɛ̀ɛnía zoó kùrúnna a yi, á le Dónbeenì Hácírí wã́a sú a Elizabɛɛti mu,⁴²ó o zoó bía pɔ̃́npɔ̃́n: «Ɓa hã́awa ɓúenɓúen tĩ́ahṹ ũnɛ́n lé yìa le Dónbeenì dúɓuaa wi wán, ó o za na sãní wi ũ wán á le mún dúɓuaa yi.⁴³Ĩnɛ́n lée wée á ĩ Ɲúhṹso ɓàn nu ló ɓuararáa ĩ cɔ̃́n!⁴⁴Loń! Pã̀ahṹ na á ĩ ɲá ũ tɛ̀ɛníi sã, á ĩ za sĩi wan wan á kùrúnna ĩ yi.⁴⁵Yìa tà le bìo ó o Ɲúhṹso bía nɔn mí yi á à wé máa khí ɓɛ̀ntĩ́n bìo se.»

Le Dónbeenì khòoníló leni na ó o Mari sía

⁴⁶Ó o Mari wã́a bía:Ĩnɛ́n wee dé o Ɲúhṹso yèni wán,⁴⁷á ĩ sĩi mún wan le Dónbeenìna lé ĩ kã̀nílo bìo yi.⁴⁸Lé bìo le lora mí ton-sá hã́ana bìo ɲúhṹ mía.Bìo kà wán á ɓa nùpua ɓúenɓúenna wee te lè mí pɔ̃̀nnaá à bío lé ĩ bìo se.⁴⁹Lé bìo le Dónbeenì na dà mu bìo ɓúenɓúená wó mu bè-beera nɔn miì.Le yèni po hã yènnáa ɓúenɓúen.⁵⁰Le sãamu á bɛ̀nbɛ́ra fò ɓa nùpuana wa le á wee kɔ̃̀nbihã pɔ̃̀nna ɓúenɓúen yi.⁵¹Le wee wé zéení mí pànkábìa wee ɓùaaní míten wáná ɲa ɓa vĩ́nvĩ́ná.⁵²Le wee wé liiní ɓa bá-zàwa mí kanmúiní wánà hóoní ɓa yídàwa ɲúná.⁵³Bìa le hĩni wee ɓúeá le wee wé síiní nínílè mu bè-tentewà cɛ̀rɛ̀ɛ,à ɲa ho nàfòró ɓànsowàá ɓa lɛ́n lè mí nín-kã́amáa.⁵⁴Le séenía mí ton-sá *Isirayɛɛle,à zéenínáa le le yi yí nɔnsãa mu sãamu⁵⁵na le wee wé là a *Abarahaamu lè mí mɔ́n yi fúuu,làa bìo le hĩ́a dóráa mí ɲii nɔn wàn maáwà yi.⁵⁶Ó o Mari wã́a kará là a Elizabɛɛti á yú hã pĩina tĩn síi, bṹn mɔ́n ó o bĩnía wà ɓon.

O Zãn Batiisi teró

⁵⁷Bìo ó o Elizabɛɛti teró dɔ̃n, ó o ton mí za báa.⁵⁸Á bìa làa wó kará ɓó mín yi lè ɓàn temínlowà ɲá le o Ɲúhṹso wó mí sãamu làa wo, á ɓa páanía wee zã̀maka làa wo.⁵⁹O kúnkúza mu teró wizooní bìo hètĩn zoǹ á ɓa ɓuan wo ɓueé *kúio,à ɓa le mí ì cé ɓàn maá Zakari yèni á à na a yi.⁶⁰Á ɓàn nu Elizabɛɛti pã́ ò o bía: «Ɓùeé. O yèni ɓa le Zãn.»⁶¹Á ɓa bía nɔn wo yi; «Lée webio? Le yèni mu ɓa yèn-ɓua mía mìn zĩi.»⁶²Á ɓa wã́a wee tùa ɓàn maá yi lè mí níní le lé le yèni yɛ́n ó o le mí ì cé á à na mí za yi.⁶³Ó o Zakari le ɓa lá le dɛ̀ɛ na wee túa wán na mí yi, á bìo kà lé bìo ó o túara: «O yèni ɓa le Zãn.» Á mu wó ɓa coon.⁶⁴Lé bṹn wán ó o Zakari ɲii dɛ̀ɛnía feera wee bío, á wee ɓùaaní le Dónbeenì.⁶⁵Á bìa sùarákaa bĩ́n ɓúenɓúen zã́na, á ho *Zudee kɔ̃hṹ ɓúaa lùa ɓúenɓúen yi á ɓa wee bío bìo wó.⁶⁶Á bìa wee ɲí mu ɓúenɓúen wee ɓua mu mí sĩa yi. Ɓa wee tùa míten yi: «O kúnkúza mu bìo khíi wé kaka coon?» O Ɲúhṹso pànká ɓɛ̀ntĩ́n wi làa wo.

Le Dónbeenì khòoníló leni na ó o Zakari sía

⁶⁷Ó o kúnkúza mu ɓàn maá Zakari á le Dónbeenì Hácírí sú á le le o bío hã bíoní na kà:⁶⁸«Mi wé sío ɓùaaní a Isirayɛɛle nìpomuɓàn Dónbeenì na lé o Ɲúhṹso.Lé bìo le ɓuara kã̀nía mí nìpomuá mu wi míten.⁶⁹Le nɔn ò kã̀nílo na pànká wi wɛnna ló le ton-sá *Daviide zĩ-ɲúhṹ yi.⁷⁰Le yánkaa bía bìo kà hàánìmí ɲi-cúa fɛɛrowà ɲiní yi:⁷¹Ĩ khíi kã̀ní mia mi zúkúsalàa bìa ɲina mia ɓúenɓúen níní yi.⁷²Bṹn sãamu so lé bìo le hĩ́a wó,le hĩ́a wó mu á nɔn wàn ɓùaawa yi.Le yi pá yí nɔnsãa bìo lerɛ́n làa ba ɲiní tò wánle mí ì ɓua làa mín yi.Le yáanía báa lè wàn ɓùaa *Abarahaamu⁷⁴le mí ì fé wɛn wà zúkúsa níní yi,Á wa à dàń ǹ dĩ̀n wé è sá a na le yiwa mukãnì wizooní ɓúenɓúen yi.Mu húaaràmu lè mu tentemu yile yahó ká zã́níi mía wɛn.⁷⁶Ũnɛ́n háyónza mu, ɓa khíi velàa yìa dà mu bìo ɓúenɓúen wán ɲi-cúa fɛɛro.Fo khíi dí o Ɲúhṹso yahó looá à wíoka a wɔ̃hṹ á à na a yi.⁷⁷Ò o nìpomu à zũń ho fenlóbìo ɓa bè-kora sɛ́ndíaró bìo yi.⁷⁸Wàn Dónbeenì sĩi se, á hii wile lée waminì ɓànso.Le wó á mu khoomu ló ho wáayilè le wii na lií hà bìo síi.⁷⁹Le khoomu mu ù lé á à kúiabìa kará le tíbírí yi wánlàa bìa na wi mu húmú yuumu yi,á à dí wa yahó ho hɛ́ɛrà wɔ̃hṹ wán.»⁸⁰Ó o háyónza mu wã́a wee dã á hácírí wee dé wán ká le wà. Ò o ò kɛɛní hã mana tá henì yi fúaa nɔ̀nzoǹ na ó o khíi dĩ̀n o Isirayɛɛle nìpomu yahó á ɓa a mi.