Miamun30adz_png

1Retsel itsanga runggan ibianungꞌ irim Yakop narunggan da nugun iruaꞌ i rainggan da ini da Yakop ibiani, “Warim narum da dzi amaꞌ. I bida anungꞌ da dzi bungꞌ amamp.”2Yakop nugun isasus i arangan da ini binaꞌ, “Isangꞌ i dzi uda Anutu mumai gan i nanga nam Anutu nangan? Imaꞌ! Arangan runtaꞌ angu isu wain i udzuda agu i mamida rima narum.”3Da Retsel ini, “Dzi sagat gumangꞌ Bilha aruani. Nabiaꞌ da warut wagingꞌ da narim mamaꞌ narun i dzi binganggangꞌ da dzi nasu rinan gin. I mingꞌa arangan da dzi bungꞌ autus i yanginggangꞌ.”4Ibinigi da Retsel irim sagat guman Bilha ifan da Yakop isu i fininggan. Da Yakop irut igingꞌ,5da Bilha iwangun da irim Yakop narunggan marub mangan.6Da Retsel ini binaꞌ, “Anutu iraru agai da imunti maran udzib da dzi da iringant i dzi nanggangꞌ udagin da irim mamaꞌ narun aruani da dzi.” I wain igi da ifaringꞌ i binganggan Dan (wainggan ibi ‘iraru’).7Retsel sagat guman Bilha itip iwangun da irim Yakop narunggan marub mangan.8Da Retsel ini binaꞌ, “Dzi yis gudzun nidzun angu da rainggangꞌ da aruani dzi waꞌ da nam nidzun sib.” Ibinigi da arangan ifaringꞌ i binganggan Naftali (wainggan ibi ‘isa gudzun’).9Gubuꞌ Lia tsanganda bida arangan watip irim narun u, da irim sagat guman, Tsilpa, da Yakop da arangan iyu isu i fininggan.10Lia sagat guman Tsilpa irim Yakop narunggan marub mangan.11Da Lia ini, “Dzi rab runggangꞌ inting angu.” Ibinigi da arangan ifaringꞌ i binganggan Gat (wainggan ibi ‘raba runggan ntingan angu’).12Impai da Lia sagat guman itip irim narun marub mangan.13Da Lia ini, “Dzi nugungꞌ inuf wasi bingan. Sagat sib angu bungꞌ ani dzi sagat nugungꞌ tsiaꞌan.” Ibinigi da arangan ifaringꞌ i binganggan Aser (wainggan ibi ‘nugun tsiaꞌan’).14Gubuꞌ safa wit ibawaꞌ da Ruben ifa gum wit da itsangan nam nidzun fain turuda sagat i wangundanrumingꞌan. Arangan iyu i nidzunggan da iyu ifan da rinanggan Lia. Retsel itsangan da ini, “Amaꞌ Lia, isangꞌ u rima narunggam nam nidzunggan fain da dzi?”15Da bitsintaꞌ Lia ini da Retsel, “Mani nidzun arangan igi i u uda dzi gabunggangꞌ sinungꞌ dzi? Da aruani da u ni tipa uda dzi narunggangꞌ nanggan uda badan da dzi ani mpruꞌan, a!” Da Retsel ini, “Isangꞌ. Bida u rima narunggam nam nidzunggan fain da dzi, da Yakop bungꞌ arut agu nagingꞌ da idziang aruani.”16Gubuꞌ Yakop mingꞌa gum ba da nam nufan arigi da Lia imingꞌ sanab ifa i arangan da ini rutin, “U bungꞌ arut dzi nagingꞌ da idziang aruani, i dzi rim nam ntsuman sib i agu i gai nidzun dzi narunggangꞌ uda badan.” Ibinigi da Yakop irut arangan igingꞌ da idziang arigi.17Anutu iringant i Lia nanggan udagin da arangan iwangun da irim Yakop narunggan mangan isu 5.18Da Lia ini binaꞌ, “Dzi tangin sagat gumangꞌ da gabunggangꞌ, ibinigi da Anutu irim i mungaꞌ gan bini angu da dzi.” Ibinigi da Lia inuꞌ arangan binganggan Isakar (wanggan faringꞌan iwaꞌ ibi ‘rima i mungaꞌ gan bini’).19Raiyi da Lia itip iwangun da irim Yakop narun marub mangan ifa 6.20Da ini binaꞌ, “Anutu irim maraampi bini da dzi. Da aruani dzi gabunggangꞌ nifun bungꞌ atsaf dzi nidzun angu, i dzi rim arangan narun rusan marub isangꞌ 6.” Ibinigi da Lia inuꞌ arangan binganggan Tsebulun (wanggan faringꞌan iwaꞌ ibi ‘nifun tsafan’).21Raiyi da Lia itip irim narun finam mangan da inuꞌ i binganggan Daina.22Da Anutu maran rufur Retsel i nanggan udagin da itus muantsi i arangan wangunggan da aranga sangꞌ i rima narun.23Ibinigi da arangan iwangun da irim narun marub mangan da ini binaꞌ, “Anutu itias dzi miaꞌ gangꞌ rai.”24Da inuꞌ arangan binganggan Yosef (wainggan ibi ‘rima ragun i ruan’). Da itip ini binaꞌ, “Dzi marangꞌ yari i Yawe tipa suda maraampi i marub manga atsungꞌa ani.”

Yakop Apu Gan Inti

25Gubuꞌ Retsel rima Yosef sib da Yakop ini da Laban ibiani, “Dzi nang gum i agu isangꞌ udzuf 14 sib, da dzi ni tipa fada gampangꞌ wain. Da watangin dzi finingꞌ rusangꞌ da narungꞌ rusangꞌ ba i dzi ruta fadan, i dzi nang gum tsiraꞌ i agu iyab i sagat iruꞌ igi. Da u sruꞌ gin sib wa.”27Da bitsintaꞌ Laban ini da arangan ibiani, “Dzi gaib runggangꞌ da agu i anungꞌ fadan u. I dzi tsanga Yawe inang bini i dzi, i wain ibi u rut dzi impai. Ibinigi da wampai da watip wanang gum i dzi.28Da wani nam bunumpam u nida udan da dzi, da dzi bungꞌ arim da agu.”29Da Yakop ini, “U tsanga dzi gumangꞌ nanga i agu sib iyab i u apu gam waꞌa bini da yusan da gubuꞌ dzi mpada tayangꞌ gin.30Mungꞌ aru dzi mamida badan ugu da u mpa tayangꞌ apu gam iruꞌ angu. Da gubuꞌ dzi bawaꞌan da ruta agu mpadan da u apu gam inti iyus, i Yawe ifinti agu iyab i gum dzi nanga i agu sib da inang agu isu garam nidzun. Da dzi burima utupangꞌ sib bida anungꞌ?”31Da Laban igut i arangan, “Da u maram ifur nam bunump idzuwai i dzi riman da agu?” Da Yakop ini, “Dzi wani u rima nam mangan da dzi u, imaꞌ. Dzi bungꞌ autus gumangꞌ mpada tayangꞌ u apu gam, bida u uda dzi nanggangꞌ bida ani yaban:32Aruani da dzi bungꞌ ayung natsuar u dumpa gam da nuning gam santan da nau dumpa marabusung da rinin puatpuatagin da nuning rinin puatpuatagin nasu dzi nam bunumpangꞌ.33Bida u tsanganda nuning mangan rinin mamida puatpuatagin ma dumpa mangan rinin maragamp mingꞌa dzi gin, da u bungꞌ asruꞌ gin nabi dzi wap. Nigi bungꞌ asu gum isiꞌ da agu i u tsangandan dumpa da nuning dzi uda suda nam ntsuman, da u bungꞌ asruꞌ gin nabi dzi yatsungꞌ nanggangꞌ rururungan, ma imaꞌ.”34Laban iringantin da ini binaꞌ, “Ngarubini. Wanang wabi u nidan.”35Da bitsintaꞌ gubuꞌ arigi da Laban ipiriang nuning gan arapuꞌ da rinan rini maragamp puatpuatagin ma umpuar taringꞌan impruꞌ da dumpa marabusung santan da itangin ifa da narun rusan marub i mpada tayangꞌ gin.36Laban irut riban iyu apu gan piriangꞌan ugu da ifa guntiꞌ isangꞌ yunga gubuꞌ iruꞌ da bits. Da Yakop rumpa tayangꞌ Laban dumpa gan da nuning gan fain.37Da Yakop irab gai bangin rururungan fain imingꞌ gai iruꞌ da bits binganggan popla da almon da plen, da itsuwaꞌ i gangan itangin tangin gin da gai igi isap wasaꞌ wasaꞌ gin.38Da idamangꞌ uts da piangꞌ numa mpui gin i Laban nuning da dumpa gan bada i numa mpui da raraban. Yakop isruꞌ gin i gubuꞌ nuning da dumpa bada i numa mpui da arapuꞌ bungꞌ ayab i rinan.39Ibinigi da gubuꞌ arapuꞌ yaba i rinan uts da gai bangin igi da bungꞌ apingꞌ narun rinin puatpuatagin da umpuar taringꞌan.40Yakop ibibi i apu naru faꞌ rinin ruga rugan ifa munti utup utup da apu santan yaba i ruan maran ifan da apu naru faꞌ marabusung da umpuar taringꞌan igi. Arangan inang ibinigi da runggan isu wain i gan dumpa gan da nuning gan, da wampruꞌ ifan da Laban gan u.41Da gubuꞌ dumpa da nuning riniurun nanga i yaba i ruan da Yakop irim gai bangin uts sib in i mpui numan igi. Da itsangan gai igi da iyab i ruan.42Da gubuꞌ dumpa da nuning awan maꞌan nanga i yaba i ruan da Yakop warim gai igi u. Ibinigi da dumpa da nuning awan maꞌan ifan da Laban, da riniurun ibafa da Yakop.43Yakop sanaban nanga bida nigi da aranga isu garam nam bunump tsiraꞌ i dumpa da nuning ampi bingan impruꞌ da garam da sagat gum, kamir da dongki.